ት Tergwame Greek · Coptic · Ethiopic · Syriac · Armenian · Georgian · Latin

Georgian · Liturgy ·

St. Jacob's Liturgy

Anonymous · titus

BothSourceEnglish
JSON Dossier
machine-draft · no human review 4 passages · 712 words

Work dossier · summary and historical context

Summary

The Liturgy of St. Jacob is an anonymous liturgical text preserved in a single Old Georgian manuscript, attributed ambiguously to either James the Just or James of Nisibis. Its date is uncertain, likely originating between the 5th and 6th centuries, with the Georgian version representing a later translation from Greek or Syriac. The text survives with lacunae and scribal corrections, and its use was probably confined to certain Georgian monastic communities, such as Iviron or Mount Sinai. The Titus edition provides a diplomatic transcription without critical apparatus, limiting textual analysis. The liturgy's content reflects Byzantine liturgical language and themes, but its attribution and historical context remain unresolved.

This liturgy provides rare evidence of early Christian liturgical practices preserved in the Georgian tradition, reflecting the adaptation of Byzantine and Syriac elements. Its ambiguous attribution highlights the complexities of pseudepigraphic attribution in liturgical texts. The work is important for studying the development of anaphoras and preparatory prayers, as well as the transmission of liturgical forms between Greek, Syriac, and Georgian Christian communities.

Historical context

The Liturgy of St. Jacob is part of the Georgian liturgical tradition, likely translated from Greek or Syriac sources in a monastic setting, possibly at Iviron on Mount Athos or at Georgian monasteries on Mount Sinai. The single manuscript basis and lack of critical edition make it difficult to date precisely; the original composition may date to the 5th–6th centuries, but the Georgian version could be later. The attribution to 'St. Jacob' is ambiguous: it may refer to James the Just, brother of Jesus and first bishop of Jerusalem, or to James of Nisibis, a 4th-century Syrian bishop. The liturgy's content does not resolve this, and it is not attested in standard Byzantine or Eastern Orthodox euchologia, suggesting limited use within specific Georgian communities. The text's transmission is uncertain, with the Old Georgian manuscript showing lacunae and corrections, and its relationship to a lost Greek Vorlage is unclear.

Apparatus · what the pipeline recorded

Annotation and terms

24 commentary units 4 structure4 term4 scripture4 background3 reception3 caution1 transmission1 parallel 0 derived notes 6 open questions 4 narrative
What the kinds mean

Pipeline notes

  • limitThe English is a machine draft produced passage by passage from the transcribed Coptic; no human has verified it. The commentary is model-written and cites only keys the pipeline could resolve.
  • registerRegister: liturgy in Old Georgian; the English keeps the liturgical formulae and the vocatives rather than normalising them.
  • structurePassages: 4 narrative.
  • sourceSource edition: titus — TITUS Project: no parts may be republished without prior permission

Term index

CopticRenderingCountFirst
no glossary terms recorded
litja:1 · narrativehigh
Source
The division into paragraphs is based on Imnaishvili's edition; the division of the Graz fragment into major units (chapters) is based on the edition by The content of the Prague fragment is numbered chapter 0. მღდელი რ(ა)ჟ(ამ)ს წირვ/ად განემზადებ(ო)დის ესე ლ(ო)ცვაჲ წარმ(ოთ)ქ(ოჳ)ას: ღ(მერ)თო შემოსლვასა ა/მას ჩემსა ტაძარსა წ(მი)დასა დიდებისა შე/ნისასა ღირს მყვენ მონანი შენნი მადი/დებელად სახელისა შენისა წ(მი)დისა: რ(ამეთოჳ) ღ(მერ)თი მოწყალე ხარ და კაცთმოყოჳარე და შ(ე)ნდა დიდ(ე)ბასა შე/ვსწ(ი)რ(ა)ვთ მამისა და ძისა და წ(მიდ)ისა ს(ოჳ)ლისა აწ. ლ(ო)ც(ვა)ჲ დაგებისაჲ ბოს/პოროსა ზ(ედ)ა: ო(ჳფალ)ო ცხოველს მყოფელო და ყ(ოვ)ლისა კეთილისა განმყოფელო რ(ომე)ლმ(ა)ნ მოეც კაცთა სასოე/ბაჲ საოჳკოჳ(ოჳ)ნოჲსა ცხორებისაჲ, ო(ჳფალ)ი ჩ(ოჳე)ნი და ღ(მერ)თი ი(ესო)ჳ ქ(რისტ)ე. ღირსმ/ყვენ ჩ(ოჳე)ნ სიწმიდესა შენსა და ესე შენდა საღ/მრთოჲ მსახ(ოჳ)რებაჲ აღსროჳლებად საშოჳე/ბელად განმზადებ(ოჳ)ლ/თა მათთჳს კეთილთა რ(აჲთ)ა დავიცვნეთ ძალი/თა შენითა ყ(ოვე)ლსა ჟამ/სა: და შენდა დ(იდე)ბასა შევსწირვიდეთ მამი/სა და ძისა და წ(მიდ)ისა ს(ოჳ)ლისა აწ და მ(არა)დის და ო(ჳ)კ(ოჳნი)თი ო(ჳ)კ(ოჳნისამდ)ე ამენ + :
English
The priest, when he prepares for the liturgy, shall recite this prayer: O God, at this my entry into Thy holy and glorious sanctuary, make me, Thy servant, worthy to partake of Thy holy name. For Thou art a merciful and philanthropic God, and we ever offer glory to Thee, Father, Son, and Holy Spirit, now. Prayer of the placing upon the paten: O Lord, life-giver and bestower of every good, who gave to men the hope of eternal life, our Lord and God Jesus Christ. Make us worthy of Thy holiness, and to perform this divine service to Thee, preparing us for the good things whereby we may be preserved by Thy power at all times. And we offer glory to Thee, Father, Son, and Holy Spirit, now and always, and unto the ages of ages. Amen.
litja:2 · narrativehigh
Source
ლ(ო)ც(ვა)ჲ: ბ^ : ბარძიმსა ზ(ედ)ა ო(ჳფალ)ო ღ(მერთ)ო ჩ(ოჳე)ნო რ(ომელმა)ნ მო/გჳწოდენ ჩ(ოჳე)ნ ნათელ/სა ჭეშმარიტსა რ(ომე)ლი განანათლებს ყ(ოვე)ლ/სა კაცსა მომავალ/სა სოფლად: მლხინე/ბელ გოჳექმენ ცოდ/ვათა ჩ(ოჳე)ნთა და მოგჳ/ტევენ ბრალნი ჩ(ოჳე)ნნი: და ღირსმყვენ ჩ(ოჳ)ენ მსა/ხოჳრებად წ(მიდა)თა შენ/თა საიდოჳმლოთა: რ(ამეთოჳ) ჰსოჳფევ მამაჲ და ძჱ და სოჳლი წ(მიდა)ჲ აწ და მ(არადი)ს და ო(ჳ)კ(ოჳნით)ი ო(ჳ)კ(ოჳნისამდ)ე ა(მე)ნ.:. ოდეს პარექელი დაჰბ/ოჳროს ესე ლ(ო)ც(ვა)ჲ წ(ა)რ(მო)თქ(ოჳა)ს.:. ო(ჳფალ)ო ღ(მერ)თო ჩ(ოჳე)ნო რ(ომელმა)ნ პოჳრი ზეცისაჲ მოეც საჭმ/ლად ყ(ოვე)ლთა მორწმოჳ/ნეთა ო(ჳფალ)ი ჩ(ოჳე)ნი ი(ესო)ჳ ქ(რისტ)ე მხო/ლოდშობილი ძჱ შენი რ(ომე)ლი გარდამოავლინე * ზეცით ცხ(ო)რებად ჩ(ოჳე)ნდა რ(ომ)ლისა მიერ ინებე ჴსნ/აჲ და ღოჳწოლაჲ ჩ(ოჳე)ნი რ(ომ)ლისა მიერ მაკოჳრთ/ხენ და წ(მი)და მყვენ აკ/ოჳრთხე + წინადაგე/ბული ესე და შეიწირე შენსა ზეცისა საკ(ოჳრთ)ხე/ველსა მსხოჳერპლად სოჳლად სოჳლნელად შენდა სათნოდ საი/დოჳმლოდ: მოიჴსენენ ვ(ითარც)ა მოწ/ყალე და კაცთმოყ(ოჳ)ა/რე ხარ ყ(ოვე)ლნი რ(ომე)ლთა შე/მოწირეს შესაწირა/ვი ესე: და შენ მოგოჳ/ანიჭე ყ(ოვე)ლივე საცხო/რებელად თხოვაჲ ჩ(ოჳე)ნი ნოჳ სატანჯველად ჩ(ოჳე)ნ/და იყოფინ: ნოჳცა განსაკითხავად და სამხილებელად ცოდ/ვათა: ა(რამე)დ საცხორე/ბელად + საოჳკოჳნ(ო)დ:
English
Lord God, our God, who has called us to the true light which enlightens every man coming into the world, be merciful to our sins and forgive our faults, and make us worthy to serve at Thy holy altar. For Thou art Father, Son, and Holy Spirit, now and forever, and unto the ages of ages. Amen. When the deacon has set the table, he shall recite this prayer: Lord God, our God, who gave the bread of heaven as food to all the faithful, our Lord Jesus Christ, Thine only-begotten Son, whom Thou didst send down from heaven for our salvation, through whom Thou didst will our deliverance and purification, through whom Thou didst bless us and make us holy, bless this oblation and receive it into Thy heavenly altar as a sacrifice, wholly and completely, pleasing and acceptable to Thee. Remember that Thou art the Creator and Lover of mankind; all who have offered this oblation, and grant them every means of salvation. Let my petition be not for my torment, nor for judgment and reproach of sins, but for salvation and blessing.
litja:3 · narrativemedium
Source
ლ(ო)ც(ვა)ჲ შემოსისაჲ: რ(ომე)ლმან შეიმოსე ნათე/ლი ვ(ითარც)ა სამოსელი გა/მოოჳთქოჳმელითა სიმდაბლითა ქოჳეყ/ანასა ზ(ედ)ა გამოსჩ/ნდი და კაცთა შორ(ი)ს იქცეოდე: მღდელთ/მოძღოჳარ იქმენ ჩ(ოჳე)ნდა ო(ჳ)კ(ოჳნისამდ)ე წესსა მას ზ(ედ)ა მელქისედეკისსა: რ(ომელმა)ნ შეამკვე ჭეშმა/რიტებითა ეკლესიაჲ შენი ო(ჳფალ)ო ყ(ოვ)ლისა მპყ/რობელო: მოგოჳა/ნიჭე ჩ(ოჳე)ნ ზეცისაჲ და ოჳხრწნელებისაჲ სამოსელი: ღირს მყავ მე რ(ომე)ლი ესე მოვალ საღმრთოსა ამას ზეცისა მსახოჳ/რებასა შენისაგან მადლისა: რ(აჲთ)ა ყ(ოვე)ლი მწინკოჳლევანებაჲ განვიძარცო ვ(ითარც)ა შე/გინებოჳლი სამოსელი: შეამკვე სოჳლი ჩემი ბრწყინვალებითა და ჴორცნი ჩემნი სი/წმიდითა: განმაყე/ნენ ჩემგან ლოცვა/ნი ჩემნი: და განსთხი/ენ ჩემგან ოჳშჯოჳ/ლოებანი ჩემნი: შემმოსე მე სათნოებ(ა)ჲ სიწმიდჱ: და სიმტკიცჱ რ(აჲთ)ა შენ მიერ შემოსი/ლი მღდელობისა მა/დლსა ღირს ვიქმნე შესლვად სიწმიდესა შენსა მათ თანა რ(ომე)ლ/თა შეოჳცთომელად დაიმარხნეს წ(მი)დანი მცნებანი შენნი: და ვიპოვო მე ქორ/წილსა მას ზეცისა/სა ბრძენთა მათ თა/ნა წ(მიდა)თა ქალწოჳლთა შენდა დიდებისმეტ/ყოჳელებად ქ(რისტ)ე ღ(მერთ)ო ჩ(ოჳე)ნო რ(ომელმა)ნ აიხოჳენ ყ(ოვე)ლთა კაცთა შეცოდებ(ა)ნი რ(ამეთოჳ) შენ ხარ წმიდა მყო/ფელი სოჳლთა და ჴო/რცთა ჩ(ოჳე)ნთაჲ ღ(მერთ)ო ჩ(ოჳე)ნო და შენდა დიდებ(ა)სა შევსწირავთ თანა მამით და სოჳლით წ(მი)დითოჳრთ აწ და
English
Prayer of Vesting: Who put on the light as a garment, with the humility of the whole world Thou didst appear on earth and walk among men; Thou didst become a priestly teacher for us until the order of Melchizedek. Who adorned Thy Church with truth, O Lord, Master of all: Grant us the heavenly and incorruptible garment. Deem me worthy, who come to this divine heavenly service, of Thy grace, so that I may divest myself of all malice like a cast-off garment. Adorn my soul with radiance and my flesh with holiness. Accept my prayers from me, and forgive my transgressions from me. Clothe me with virtue, holiness, and strength, so that, vested by Thee, I may be deemed worthy of the grace of priesthood to enter into Thy holiness with those who, for the sake of confession, preserved Thy holy commandments; and may I find, in that heavenly portion, together with those wise holy virgins, to praise Thee, O Christ our God, who took upon themselves the sins of all men, for Thou art the holy maker of our souls and flesh, O our God, and to Thee we offer glory together with the Father and the Holy Spirit, now and
litja:4 · narrativehigh
Source
მ(არადი)ს და ოჳკ(ოჳნით)ი ო(ჳ)კ(ოჳნისამდ)ე ა(მე)ნ.: ლ(ო)ც(ვა)ჲ საკოჳმ(ე)ველსა ზ(ედ)ა დიაკ(ო)ნმან: კ(ოჳე)რ(ე)ქს ყოს: მღ(დელმა)ნ ესე ლ(ო)ც(ვა)ჲ წ(ა)რ(მო)თქ(ოჳ)ას. სახიერო მეოჳფეო ყ(ოვე)ლთაო და ყ(ოვე)ლთა დაბადებოჳლთა შე/მოქმედო: შეიწირე შესაწირავი რ(ომე)ლნი ესე შესწირვენ შენდა ქ(რისტ)ე შენისა მიერ: და ეკლესიისა შენისა/გან კაცად კაცა/დისა იგი სარგებ(ე)ლი აღასროჳლე და ოჳ/ძღოდე ყ(ოვე)ლთა სროჳ/ლებისა მიწევნად და ღირს მყვენ ჩ(ოჳე)ნ მა/დლსა და სიწმიდე/სა შენსა: რ(ამეთოჳ) ღ(მერთ)ი მოწ/ყალე და კაცთმ(ო)ყ(ოჳა)რე ხარ და შენდა დიდე/ბასა შევსწირავთ მამისა და ძისა <და>2 * წ(მი)დისა ს(ოჳ)ლისა აწ და მ(არადი)ს და ოჳკ(ოჳნით)ი ო(ჳ)კ(ოჳნისამდ)ე ამენ.:. ლ(ო)ც(ვა)ჲ გ^ : საკოჳმ(ე)ვ(ე)ლსა ზ(ედ)ა: რომ(ე)ლმან შეიწირე შესაწირავი აბელისი: ნოვესი: აბრაჰ/ამისი: აჰრონისი: სამოველისი: ზაქა/რიაჲსი: საკოჳმეველი: შეიწირე ჴელთაგან ჩ(ოჳე)ნ ცოდვილთაჲსა საკუმეველი ესე სულად სულნელად. შენდობა ყავ შეცოდებათა ჩუენთათჳს, რამეთუ კურთხეულ და წმიდა და დიდებულ არს სახელი მამისა და ძისა და წმიდისა სულისაჲ, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამენ.
English
Lord, and forever, unto the end of the ages. Amen. Prayer over the censer, by the deacon: Let us pray. The priest shall say this prayer: O good and sovereign of all, and maker of all creation, accept this offering which is offered to Thee by Thy Christ, and from Thy Church, for each man, that benefit may increase, and grant to all the attainment of length of days, and make me worthy of Thy grace and holiness. For Thou art God the Creator and Lover of men, and to Thee we offer glory, of the Father and of the Son and of the Holy Spirit, now and forever, and unto the end of the ages. Amen. Prayer over the censer: Who accepted the offering of Abel, of Noah, of Abraham, of Aaron, of Samuel, of Zacharias, accept from the hands of us sinners this incense, wholly fragrant. Have mercy upon our transgressions, for blessed and holy and glorious is the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit, now and forever, and unto the end of the ages. Amen.
Citation. Tergwame, “St. Jacob's Liturgy”, litja:1, machine-draft, 2026. https://naxiai.com/christian/works/litja#s1
Colophon. Source: titus · licence: TITUS Project: no parts may be republished without prior permission · model: deepseek/deepseek-v4-flash:floor · provider: Relace · cost: $0.0027 · generated 2026-11-15.