ት Tergwame Greek · Coptic · Ethiopic · Syriac · Armenian · Georgian · Latin

Georgian · Other ·

Basilius Magnus, Hexaemeron

Bas.Caes. · titus

BothSourceEnglish
JSON Dossier
machine-draft · no human review 2 passages · 284 words

Work dossier · summary and historical context

Summary

The Old Georgian version of Basil of Caesarea's Hexaemeron, a set of nine homilies on the six days of creation, survives in several manuscripts, with the earliest complete witness being Sinai georg. 31 (10th century). The translation likely dates to the 9th–10th century and was produced in an Athonite or Palestinian monastic milieu. The TITUS edition provides a diplomatic transcription without critical apparatus or facing Greek text. The work was widely used in Georgian monastic education and patristic florilegia, shaping Georgian theological vocabulary. The text contains lacunae marked by '######', and the Georgian term 'ჴელოვანსა' (xelovansa) translates Greek 'τεχνίτης' (technitēs), emphasizing the Creator as a skilled artisan.

The Old Georgian Hexaemeron is crucial for understanding the reception of Greek patristic cosmology in the Caucasus and the formation of Georgian theological language. It preserves Basil's arguments against earlier cosmological theories and adapts them for a Georgian audience, influencing later medieval Georgian thought. The work's use in monastic education and florilegia underscores its authority in shaping Georgian Christian identity.

Historical context

Basil the Great delivered his nine homilies on the Hexaemeron in 378 CE in Caesarea, Cappadocia, as Lenten sermons to a Christian community. The work engages with Greek philosophical cosmology, notably adopting the Aristotelian fifth element (quinta essentia) for celestial matter while rejecting earlier four-element models. The Georgian translation emerged in the 9th–10th century, likely within the Athonite or Palestinian monastic circles, where Greek patristic texts were systematically translated into Georgian. The earliest complete manuscript, Sinai georg. 31 (10th c.), reflects the transmission through Georgian monastic centers on Mount Sinai. The Hexaemeron was integral to Georgian monastic education and was cited in later patristic florilegia, helping to develop Georgian theological vocabulary. The TITUS edition is a diplomatic transcription without collation of variants or critical apparatus, and lacks a facing Greek text for comparison.

Apparatus · what the pipeline recorded

Annotation and terms

11 commentary units 2 background2 term2 structure2 reception2 caution1 scripture 2 derived notes 2 open questions 2 narrative
What the kinds mean

Pipeline notes

  • limitThe English is a machine draft produced passage by passage from the transcribed Coptic; no human has verified it. The commentary is model-written and cites only keys the pipeline could resolve.
  • registerRegister: other in Old Georgian; the English keeps the liturgical formulae and the vocatives rather than normalising them.
  • structurePassages: 2 narrative.
  • caution2 passage(s) are fragmentary in the source; the English bridges each break and says so in the note.
  • sourceSource edition: titus — This text is part of the TITUS edition of Basilius Magnus, Hexaemeron. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 28.10.2007. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.

Term index

CopticRenderingCountFirst
no glossary terms recorded
baske:1 · narrativemedium
Source
[თქუმული ბასილისი] [თავი პირველი] .......................................................... იგი მძიმესა. ამისთჳს რაჟამს აღვიძრნით ჩუენ ზე აღმართ, დაგჳმძიმდის ქუეყანასა; ოდეს აღვიძრინით ქუე დამართ, ვაიძულით ცეცხლისასა ქუე დამართ შთამოზიდვად. ხოლო მოზიდვაჲ იგი ნივთთაჲ წინააღმდგომთა მისთა მიმართ მიზეზ არს განქარვებისა მათისა, რამეთუ იძულებით იგი გარეშე ბუნებისა არს. და ბუნებისა გარეშე წინააღდგომითა თჳსითა მსწრაფლ დაჰჴსნდის დამტკიცებისაგან თჳსისა, და კუალად იქცის იგი მისავე, რომლისაგანცა დამტკიცნა. და ამის იძულებისათჳს გონბი(!)ერისა (!) უარ-ყვეს თქუმული იგი პირველთაჲ მათ და მოაჴსენეს ბუნებაჲ მეხუთისა გუამისაჲ დამტკიცებასა შინა ცისა და ვარსკულავთასა, რომელნი არიან მას შინა. და სხუაჲ შეცთომილთაგან ######მენა სიტყუაჲ თჳსი, წინააღუდგა მათ, დაჰსჴსნნა თქუმულნი იგი მათნი და დაამტკიცა სიტყუაჲ თჳსი, რომელ-იგი უკუეთუ ჩუენ მიუთხრათ, გესწორნეთ #### დაუდგრომელობითა.
English
[...] it to the heavy. For this reason, when we lift upward, it becomes heavy for the earth; when we draw downward, we compel the fire to be drawn downward. But that drawing of substances toward their opposites is the cause of their dissolution, for it is contrary to nature. And by the unnatural opposition, it quickly dissolves from its own consolidation and again turns into that from which it was consolidated. And because of this compulsion, the more prudent rejected that earlier statement and introduced the nature of the fifth body into the consolidation of the heaven and the stars that are in it. And another of the erring [...] his own word, opposed them, dissolved their statements, and confirmed his own word, which, if we recount to you, may set you right [...] by instability.
baske:2 · narrativemedium
Source
არამედ ვაცადნეთ იგინი, და თჳთ აჰჴსნან თქუმული იგი ერთმანერთისაჲ და შევიწყნაროთ თქუმული იგი მოსესი, რომელ თქუა არსებისათჳს ცისა #### იგი აქა, ვითარმედ: "ღმერთმან დაჰბადა ცაჲ და ქუეყანაჲ" და ვადიდებდეთ [ჴელოვან]სა მას განმამზადებელსა, რომელმან-იგი დაჰბადა სიბრძნით და [გული]სჴმავყოთ შუენიერი იგი შუენიერისაგან ხილულისა #######დისაგან ამათ გუამთა საცნობელთაჲსა და საზღვართაჲსა: [განვი]ზრახო დაუსრულებელისა მისთჳს, რომელი უფროჲს გუა###### არს და უმაღლეს გულის-ზრახავთ სიდიდისათჳს ძ###### მისისა. რამეთუ დაღაცათუ ვერ გულისჴმა-ვყოთ მეცნიე#### დაბადებულთაჲსაჲ! არამედ რომელ-იგი ქუეშე არს ####ა ჩუენთა, საკჳრველ არს, ვიდრემდის გონებაჲცა მღჳძა##### ####ურდის გამოძიებისათჳს უმცირესისა ხილულ#####ისა და დიდებისა მიცემად შემოქმედისა თჳსისა, რომელი ############# უკუნითი უკუნისამდე, ამენ.
English
But let us set them aside, and let them themselves explain their own mutual discourse, and let us accept that utterance of Moses, who said concerning the substance of the sky: "God created the heaven and the earth," and let us praise that skillful Artificer, who created it with wisdom, and let us turn our gaze from the beauty of the visible to the beauty of the invisible, from the knowledge and boundaries of these bodies: let us contemplate the infinite, which is beyond body and higher, and let us think of the greatness of His power. For even if we cannot comprehend the knowledge of the created things! Yet that which is beneath our senses is wondrous, until even the mind marvels at the investigation of the smallest visible thing and at the giving of glory to its Creator, who is from eternity to eternity, amen.
Citation. Tergwame, “Basilius Magnus, Hexaemeron”, baske:1, machine-draft, 2026. https://naxiai.com/christian/works/baske#s1
Colophon. Source: titus · licence: This text is part of the TITUS edition of Basilius Magnus, Hexaemeron. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 28.10.2007. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder. · model: deepseek/deepseek-v4-flash:floor · provider: Relace · cost: $0.0014 · generated 2026-11-15.