John Chrysostom, Commentary on the Apostolicum (Ephrem the Minor)

Manuscripts: A: Jer. georg. 16, 4r-210r and 211r-280v E: Q-1158, 1r-101v K: S-1172, 1-108 L: S-1149-a, 1r-2v M: S-4812-d, 1r-4v N: A-614 1r-10v Page of ed.: 12 Line of ed.: 1 [წინა-უწყებაჲ უსაკუთრესთათჳს] Line of ed.: 2 (წინასიტყვა მთარგმნელისა) Line of ed.: 3 ესე საუნაურ იყავნ ყოველთა, რომელნი მიემთხჳნეთ წმიდასა ამას Line of ed.: 4 წიგნსა, ვითარმედ, ვითარცა-იგი დავითისა თარგმანთა შინა, ეგრეთვე Line of ed.: 5 ყოველსა ამას სამოციქულოსა წიგნსა შინა ძალისაებრი მოწფობაჲ Line of ed.: 6 დამიცავს დიდისა მის მოძღურისა და ყოველთა ეკლესიათა ჩუენთა Line of ed.: 7 მნათობისა გიორგი მთაწმიდელისა, საუკუნოდ მოჴსენებულისაჲ, Line of ed.: 8 მე, უნდოსა მტუერსა წმიდათა ფერჴთა მათთასა ეფრემს მცირესა, Line of ed.: 9 რამეთუ მათივე თარგმნილი საქმე მოციქულთაჲ, კათოლიკენი Line of ed.: 10 და ებისტოლენი წინა-მესხნიან და სამოციქულოჲ სიტყუაჲ მიერ Line of ed.: 11 დამიწერია, რაჲთა არა მეორედ თარგმნილად შეირაცხოს წიგნი Page of ed.: 13 Line of ed.: 1 სამოციქულოჲ.

ხოლო ვინაჲთგან ბერძენთა ენაჲ უფსკრულ ღრმა Line of ed.: 2 არს, და იგივე და ერთი სიტყუაჲ მრავალსა პირსა აღიარებს, და, Line of ed.: 3 უპირატესად ყოვლისა, მას ადგილსა ზედა-მიწევნით გამოიკულევს Line of ed.: 4 წმიდაჲ იოვანე ოქროპირი და განცხადებულად უეჭუელ-ჰყოფს Line of ed.: 5 ვითარებასა მისსა; ამათ ესევითართა ღრმათა ადგილთა, სადაცა უჴმდა Line of ed.: 6 შეცვალებაჲ და სხუებრ ცვალებაჲ სიტყუასა სამოციქულოსა Line of ed.: 7 ქართულსა, რომელი მაშინღა ძლით გულისჴმა-იყოფებოდის, ოდეს Line of ed.: 8 სამნი გინა ოთხნი თარგმანნი პავლისანი და ეგოდენნივე ლექსიკონნი Line of ed.: 9 (რომელ არიან ღრმათა წიგნურთა სიტყუათა ანბანსა ზედა განწყობილნი Line of ed.: 10 სიტყუანი) ერთგან შემოვკრიბნი, მაშინღა ძლით მოუპოჲ ქართული Line of ed.: 11 შემსგავსებული სიტყუაჲ. და ესევითარნი სიტყუანი სადაცა Line of ed.: 12 შემიცვალებიან, კიდესა სტიქონისასა იოტაჲ დამისუამს, და შინა, Line of ed.: 13 სიტყუასა წინაჲთ -- ესე, ვითარმედ: უსაკუთრეს არს ესრეთ.

Line of ed.: 14 აწ უკუე, სადაცა კიდესა სტიქონისასა ანუ სიტყუასა ზედა იოტაჲ Line of ed.: 15 ჰპოო და სიტყუასა თანა -- უსაკუთრესი, ცან, ვითარმედ მცირედ Line of ed.: 16 ცვალებაჲ ჰნებებია მას სიტყუასა, რომელი-იგი წმიდასა მამასა ჩუენსა Line of ed.: 17 გიორგის, არა ეგოდენ სხჳსა რაჲსმე მიზეზისაგან, რაოდენ ძუელისავე Line of ed.: 18 პავლისა წაყოლისაგან დაუტევებია, რამეთუ პირველნი დავითნიცა, Line of ed.: 19 რომელ ახლად ეთარგმნნეს, მრავალი სიტყუაჲ ძუელისა ჩუეულებისადა Line of ed.: 20 მიეყვანა, ვიდრემდის უკუანაჲსკნელ დიდისა მის მოღუაწისა გიორგი Line of ed.: 21 დაყუდებულისა იძულებით ბრძანებითა კუალად უსრულესად და Line of ed.: 22 უწმიდესად ეთარგმნნეს. ამით მიზეზითა ვჰგონებ სამოციქულოჲსაცა Line of ed.: 23 ამის წიგნისასა, ვითარმედ, რომელი მრავალსა პირსა აღიარებდა, Line of ed.: 24 იგი ძუელისავე თარგმნილისადა მიუყვანებია. და მეცა ეგრეთვე: Line of ed.: 25 სამოციქულოჲ სიტყუაჲ ვითა მათ ეთარგმნა, ეგრეთ დამიწერია Page of ed.: 14 Line of ed.: 1 პირველ, რაჲთა მოწფობაჲ მისი სრულ ვყო. ხოლო სადა თარგმანი Line of ed.: 2 სიტყჳსაჲ მაიძულებდა იშჳთ ცვალებასა სიტყჳსასა, იგი თარგმანსა Line of ed.: 3 შინა იოტაჲთა და უსაკუთრესითა ამინიშნავს ყოველსა ადგილსა.

Line of ed.: 4 და ამით სახითა ძალისაებრ განკრძალულ ვარ, რაჲთა არა სიტყჳსა Line of ed.: 5 სხუებრობამან შეცვალება[დ]-მცეს თარგმანიცა და დაგუაჭირვოს Line of ed.: 6 მართლგანმარტებული სიტყუაჲ წმიდათა მამათაჲ, არამედ რაჲთა Line of ed.: 7 პირველად სიტყუაჲ სამოციქულოჲ შევასწორო ბერძულსა ძალისაებრ, Line of ed.: 8 თანა-შეწევნითა და წინა-ძღომითა თარგმანთა და ლექსიკონთაჲთა, Line of ed.: 9 რამეთუ არს მრავალი სიტყუაჲ, რომელ თჳსაგან პავლესა შინა Line of ed.: 10 ეგრე უფრო შეიწყობვის ქართულად, ხოლო ოდეს წმიდათა Line of ed.: 11 თარგმანებასა თანა-შეატყუა, პირველად სამოციქულოსა სიტყუასა Line of ed.: 12 გამოკულევაჲ უნა და შედარებაჲ, და ეგრეთღა თარგმანსა მისსა -- Line of ed.: 13 დაწერაჲ ამის პირისათჳს გევედრები ყოველთა ქრისტეს მოყუარეთა, Line of ed.: 14 რაჲთა პავლესა შინა გინა სხუასა სამოციქულოსა, ამათ Line of ed.: 15 თარგმანთაგან ცვალებული სიტყუაჲ არავინ ჩაჰრთოთ, არამედ Line of ed.: 16 უცვალებელად იპყართ, დიდითა მოღუაწებითა თარგმნილი წმიდისა Line of ed.: 17 მამისა ჩუენისაჲ, ვითარ-ესე მეცა მისისავე თარმნილისაგან დამიწერიან Line of ed.: 18 აქა შინა სამოციქულონი სიტყუანი.

და კუალად მე ნუ მაბრალობელ Line of ed.: 19 მექმნებით ადგილ-ადგილთა უსაკუთრესთათჳს, რამეთუ არათუმცა Line of ed.: 20 პირველად სიტყუაჲ შემედარა, თარგმანი სიტყჳსაჲ გაირყუნებოდა, Line of ed.: 21 და კუალად, შემდგომნი მეცნიერნი ბერძულისანი მაბრალობელ Line of ed.: 22 გუექმნებოდეს გამოუძიებელად დაწერისათჳს სიტყუათაჲსა. ამისთჳს Line of ed.: 23 ნუვინ თქუენგანი მაბრალობს, თუ ვითარ მე, უნდომან, გამოძიებად Line of ed.: 24 ჴელ-ვყავ. და უკუეთუ ჩემითა ძალითა, ჭეშმარიტად ცოფ და ნავღლიან Line of ed.: 25 ვარ.

ხოლო უკუეთუ თჳთ მათვე წმიდათა მამათა -- ეფთჳმის და Line of ed.: 26 გიორგის მეოხებითა წმიდისა იოვანე ოქროპირისა თარგმნილსა Line of ed.: 27 სიტყუასა თანა-შევატყუ და ეგრეთ ძალისაებრი რაჲმე [ვყავ], ამისთჳს Line of ed.: 28 უკუეთუ ვინმე მაბრალობდეს, პირველად შენდობასა ვითხოვ და Line of ed.: 29 ამისსა შემდგომად განუცხადებ საიდუმლოსა გონებისა ჩემისასა და Line of ed.: 30 ვიტყჳ: უკუეთუ რაჲცა რაჲ ვიდრე მოაქამდე მითარგმნიეს და რასაცა Page of ed.: 15 Line of ed.: 1 წაღმართ ღირს ვიქმნები თარგმნად, და არა ყოველივე (შემდგომად Line of ed.: 2 ღმრთისა და წმიდისა ღმრთისმშობელისა და ყოველთა წმიდათა) Line of ed.: 3 ეფთჳმის და გიორგის მადლისად და წინა-დამაშურალობისა და აწ Line of ed.: 4 მეოხებისად შემირაცხიეს, ნუმცა შერაცხილ ვარ წესსა თანა Line of ed.: 5 ქრისტიანეთასა! და კუალადცა ვიტყჳ: უკუეთუ არა ბერთა ჩუენთა Line of ed.: 6 ანტონის და საბაჲს ლოცვითა ქმნილად შევრაცხო ყოველი ნიჭი, Line of ed.: 7 ეფთჳმის და გიორგის ოხათა მიერ მონიჭებული ჩემდა, ნუმცა Line of ed.: 8 ღირს ვიქმნები წყალობასა ღმრთისასა. Line of ed.: 9 ამას ყოველსა ვიტყჳ მისთჳს, უკუეთუ რაჲ იპოოს თარგმნილთა Line of ed.: 10 ამათ წიგნთა შინა ჩემთა ღირსი რაჲმე ღმრთისაჲ და შემსგავსებული Line of ed.: 11 საბაჲს და ანტონის მეოხებისაჲ.

ხოლო რაოდენი რაჲ არს ამათ Line of ed.: 12 შინა ცთომილი სიტყჳთ გინა გულისჴმისყოფით, მისსა აღვიარებ, Line of ed.: 13 ვითარმედ ჩემი ოდენ არს და ვნებათა სამკჳდრებელისა ამის გონებისაჲ, Line of ed.: 14 სიმრავლისა ბრალთაჲსა და ფრიადისა უსწავლელობისა და Line of ed.: 15 უმეცრებისაჲ, რომლითა არცაღა თუ ქრისტიანეთა რიცხუსა თანა Line of ed.: 16 ღირს ვარ აღრაცხუვად. ამისთჳს გხადი ყოველსა ნათესავსა Line of ed.: 17 ქართველთა მიმავალთასა, რამეთუ თქუენი არს ნიჭი ესე და ყოველთა Line of ed.: 18 ლოცვისაჲ, რაჲთა პირველად თქუენ მომიტეოთ ყოველივე, რაჲცა Line of ed.: 19 რაჲ ცთომილებაჲ იპოოს რომელთაცა ჩემთა თარგმნილთა შინა, Line of ed.: 20 უსწავლელობისათჳს და სიჭაბუკისა და უღირსებისა, და სახიერებით Line of ed.: 21 ევედრნეთ ჩემთჳს ღმერთსა, რაჲთა არა დამსაჯოს საუკუნოდ, რამეთუ Line of ed.: 22 მე ძალისაებრ ვიღუწიდ სიმართლესა და შედარებასა ბერძულისასა, Line of ed.: 23 მრავალთადა მეცნიერთა მოძღუართა ბერძენთა და ქართველთა Line of ed.: 24 გამოკითხვითა.

უფალმან თქუენითა ლოცვითა მისცეს მადლი ყოველთა Line of ed.: 25 მიზეზთა და ძალ-მწეთა და სიტყჳთ და საქმით თანა-შემწეთა ჩემისა Line of ed.: 26 თარგმანობისათა და თქუენ თანა-მკჳდრ გყვნეს სასუფეველსა მისსა, Line of ed.: 27 და მე ზოგად თქუენ ყოველთა ოხითა მიჴსნას პატიჟისაგან ყოველთა Line of ed.: 28 თანანადებთა ჩემთაჲსა, ამინ. Page of ed.: 16