A Commentary on “The Recitation of the Names of Mañjuśrī”

༄། ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་འགྲེལ་པ་བཞུགས། ༄༅༅། ། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། ཞེས་པ་ནས། སྤྱན་སྔར་འདུག་སྟེ་འདི་སྐད་གསོལ། ། ཞེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་ནི་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གོ། ། ཁྱབ་བདག་བདག་ལ་སྨན་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཅི་ནས་བདག་ཐོབ་མཛོད། ། ཅེས་པ་ནི་བདག་གི་དོན་ཏོ། ། ཉོན་མོངས་པས་ནི་སེམས་དཀྲུགས་ཤིང་། ། ཞེས་པ་ནས། བླ་མེད་འབྲས་བུ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་གི་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཚོན་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པའི་དགོས་པའོ། ། མངོན་པར་དད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པའོ། ། དེ་ཉིད་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་འབྲེལ་ཏེ། རྟོག་པ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྣམས་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་བསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་ཉིད་དོ། ། འདིར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡི་གེ་ཨ་ཉིད་དེ། ལེའུ་འདི་ཉིད་དུ་ནི། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཨ་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་པ་དང་། ལེའུ་དང་པོ་ལས་ཀྱང་། ཨ་དང་གསང་བའི་པདྨ་དང་། ། གྲགས་པའི་ཡུལ་དང་སེང་གེའི་ཁྲི། ། ཀུན་མཁྱེན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། ཆོས་སྟོན་གནས་སུ་ངས་བཤད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་དོ། ། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསང་བའི་བདག་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་རྣམས་དང་།

The Commentary on the Chanting of the Names of Noble Mañjuśrī From the words, "Then the glorious Vajradhara..." up to "...sat before him and spoke thus," these six verses are the words of the compiler. From "O Pervasive Lord, for my benefit..." up to "...so that I may attain enlightenment," these are for one's own benefit. From "Their minds are agitated by the afflictions..." up to "...in order to attain the unsurpassed fruit," these are for the benefit of others. Thus, having illustrated one's own benefit, the purpose of the teaching is the aspiration for sentient beings to attain perfectly complete enlightenment. The ultimate purpose is the actualization of perfectly complete enlightenment through manifest faith. The subject matter to be expressed here and the manner of expression are connected; they serve to completely eliminate the conceptual constructions of individuals who possess such thoughts. This is the perfection of the five excellences. Here, "perfection" refers to the syllable A, the nature of the non-arising of all phenomena. As it is said in this very chapter: "The perfect Buddha arose from A," and also in the first chapter: "The syllable A, the secret lotus, the renowned place, and the lion throne—I have explained these as the sites where the omniscient Buddhas teach the Dharma." The excellence of the teacher is the Tathāgata Śākyamuni himself. The excellence of the retinue consists of the Vajradharas, such as the Lord of Secrets of the Mahāyāna, and so forth.

ཞུ་བ་པོ་ཡང་གསང་བའི་བདག་པོ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་གླུར་བླངས་པ་འདི་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་འདིར་སློབ་པ་པོ་གང་ཟག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པ་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་པར་འཚལ། ། ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དགུ་ནི་ཞུ་བ་པོས་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཚིག་གོ། ། གསང་དབང་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནས། གསང་དབང་ལ་ནི་སླར་གསུངས་པ། ། ཞེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་ནི་སྡུད་པ་པོས་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནས། ཁྱོད་ནི་རྩེ་གཅིག་ཡིད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཞེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་དུ་ཚིག་རྐང་གཅིག་གིས་མ་ཚང་བ་ནི་སྟོན་པ་པོ་ཡིས་སྐབས་གནང་བ་བྱིན་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་དེ་ནི་ལེགས་ཞེས་གསོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནས། མི་སྐྱེ་ཆོས་ཅན་འདི་གསུངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་དང་། ཚིག་རྐང་གཅིག་ནི་སྡུད་པ་པོས་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གོ། ། ཨ་ཞེས་པ་ནས་མ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ཡི་གེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའོ། ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཞེས་པ་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱི་མཆོག། ཅེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་བཞི་ནི་སྔགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོའི་ཚུལ་སྤྱིའི་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནས། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་ཞགས་པ་ཆེ། ། ཞེས་པའི་བར་དུ་ཚིག་རྐང་གཅིག་གིས་མ་གང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་སྟོན།

The requester is the Lord of Secrets, Vajrapāṇi himself. The excellence of the Dharma is this very song of the ultimate meaning. In this regard, the nine verses from "The practitioner, the individual Vajradhara..." up to "...I wish to explain to sentient beings" are the words of the requester’s supplication. The four verses from "Vajrapāṇi, the Lord of Secrets..." up to "...the Lord of Secrets spoke in reply" are the words of the compiler’s transition. The three and a half verses from "Endowed with great compassion..." up to "...you should listen with one-pointed mind" are the Teacher’s granting of the opportunity. The three and a half verses from "The Blessed One replied, 'Excellent!'" up to "...he spoke of this unarisen nature" are the words of the compiler’s transition. The sixty-four syllables from "A" to "Ma" teach the meaning of the Dharma. The fourteen verses from "In this way, the Buddha, the Blessed One..." up to "...the supreme way of the Mahāyāna" extensively teach the general meaning of the Great Maṇḍala of the Vajra Expanse, which is the meaning of that very mantra. The twenty-five and a half verses from "The great Buddha Vairocana..." up to "...the great vajra hook and noose" teach the way of the wisdom of the expanse of reality.

རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་འཇིགས་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནས། སྒྲ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག། ཅེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་དང་ཚིག་རྐང་གཅིག་གིས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བསྟོད་པའོ། ། ཡང་དག་བདག་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནས། ཡེ་ཤེས་མེ་ལྕེ་འོད་འབར་གསལ། ། ཞེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བསྟོད་པའོ། ། འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་དམ་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནས། ནོར་བུ་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་ཏོག། ཅེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བསྟོད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་རྟོགས་བྱ་བ། ། ཞེས་པ་ནས། འཇམ་དཔལ་དཔལ་དང་ལྡན་པའི་མཆོག། ཅེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅོ་ལྔས་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྟོད་པའོ། ། མཆོག་སྦྱིན་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ཁྱོད་འདུད། ། ཅེས་པ་ནས། ཡེ་ཤེས་སྐུ་ཉིད་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཅེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལ་བསྟོད་པའོ། ། ཨོཾ་སརྦ་དྷརྨཱཿཞེས་པ་ནས་ཛྙཱ་ན་གརྦྷ་ཨཿཞེས་པའི་བར་དུ་ཡི་གེ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་གསུངས་པའོ། ། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། ཞེས་པ་ནས། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། ། ཅེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནི་འཁོར་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ཆོས་གསུངས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བསྟོད་པའོ། །

From "Vajrabhairava, the Terrifier" up to "the supreme among those possessing sound," ten verses and one line praise the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna). From "Perfect selflessness, suchness" up to "the blazing light of the flames of wisdom," twenty-two verses praise in the manner of the discerning wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna). From "the supreme achiever of desired aims" up to "the great jewel, the crest of precious gems," twenty-four verses praise in the manner of the wisdom of equality (samatā-jñāna). From "to be realized by all Buddhas" up to "Mañjuśrī, the supreme possessor of glory," fifteen verses praise by means of the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna). From "I bow to you, the supreme Vajra-giver" up to "I bow to you, the wisdom-body itself," five verses praise the five Tathāgatas. From "Oṃ sarvadharmāḥ" up to "jñānagarbha aḥ," eighty-two syllables express the essence of insight (prajñā) in the manner of the total purity of all phenomena. Then, from "Glorious Vajradhara" up to "explained by the perfect Buddhas," five verses praise the entire assembled retinue’s rejoicing in the Blessed One’s teaching of the authentic Dharma.

དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱི་སྔགས་མ་གཏོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཟབ་མོའི་དོན་མ་ལུས་པར་བསྡུས་པའོ། ། ད་ནི་ལེའུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་དགྲོལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་བརྟག་པའི་ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ་སྡུད་པ་པོས་མཚམས་སྦྱར་བའི་དོན་ཏེ། ཞུ་བ་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ནི། ཚོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་པ་ནི། དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་སུ། མཚན་མའི་རྡོ་རྗེ་ཕྱག་ན་འཛིན་པས་ན་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་དུས་ཐ་མའི་གདུག་པ་ཅན་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་འདུལ་བར་མཛད་པས་ན། གདུལ་དཀའ་འདུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཕྲུལ་པ་ཞི་བའི་ཉམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འདུལ་ཞིང་ཁྲོ་བོའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་འདུལ་བར་མཛད་པས་ན། མཆོག་ཅེས་བྱ་ཞིང་། རྣམ་པ་མང་པོ་འཛིན་པས་ན་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། ། གདུལ་བྱ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པས་ན་དཔའ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ཞབས་འོག་ཏུ་ཆུད་པར་མཛད་པས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གསང་བའི་རྒྱལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ།

Thus, with the exception of the mantras of both method and insight, the profound meaning of the Secret Mantra Mahāyāna is condensed without exception in one hundred and sixty-five verses. Now, the meaning of this very chapter shall be explained. Regarding the passage beginning with "Then the glorious Vajradhara," the word "then" signifies the connection made by the compiler immediately following the completion of the forty-first chapter, the "Examination of Illusion." To correctly describe the qualities of greatness of this very requester: having fully perfected the two accumulations and having accomplished the welfare of self and others through the inseparability of insight and compassion, he is called "Glorious." As a sign of possessing the great non-dual wisdom free from conceptual elaboration, he holds a symbolic vajra in his hand; thus, he is called "Vajra" by way of the neuter gender. Because he subdues the wicked and arrogant of the final age, he is called "Subduer of the Difficult to Subdue." Furthermore, because those with the peaceful demeanor of the Tathāgatas' emanations cannot subdue them, but he subdues them through his great wrathful nature, he is called "Supreme." Because he assumes many forms, he is called "Various." Because he engages with diverse disciples without obstruction, he is called "Hero." Because he has placed the lords of the three realms, such as Maheśvara, beneath his feet, he is called "Victorious over the Three Worlds." Regarding the phrase "Vajra Lord, King of Secrets":

རྡོ་རྗེ་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་མཐའ་དག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་གསང་བར་མཛད་དེ། བདག་པོའི་གཙོ་བོ་མཛད་པས་ན། གང་ལ་སྤྱན་པདྨ་དཀར་པོ་རྒྱས་པ་ལྟར་གསལ་ཞིང་འབར་བ་མངའ་བ་དང་། ཞལ་པདྨ་དམར་པོ་ལྟར་དམར་ཞིང་བཞད་པ་མངའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་པདྨ་རྒྱས་འདྲའི་ཞལ་མངའ་ཞེས་བྱ་ལ། ཕྱག་ན་གསེར་གྱི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ལ་ཕན་པར་མཛད་པའི་ཚུལ་དང་། དོགས་པ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མདུན་གྱི་བར་སྣང་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འདེགས་པས་ན། རང་གི་ལག་གི་རྡོ་རྗེ་མཆོག། ཡང་ནས་ཡང་དུ་གསོར་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། ཁྲོ་གཉེར་རིམ་པར་ལྡན་ལ་སོགས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁྲོ་བ་དང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་གར་དགུའི་རོ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཆ་ལུགས་འཇིགས་སུ་རུང་བ་མཐའ་ཡས་གདུག་པ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་མཐའ་ཡས་པ། ། དཔའ་བོ་གདུལ་དཀའ་འདུལ་བ་པོ། ། འཇིགས་སུ་རུང་དང་དཔའ་བྱད་ཅན། ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་རབ་འཕྲོ་བ། ། རང་གི་ལག་གིས་གསོར་བྱེད་པ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་པ་ནི། གསུམ་པའི་དོན་ལ་དང་པོའི་ཚིག་གོ། ། དེ་དག་ཅི་མ་རུངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་དང་ཤེས་རབ་དང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ལ་མངའ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཐབས་ཀྱིས་འགྲོ་དོན་བྱེད་པའི་མཆོག།

"Vajra" refers to the entirety of the Secret Mantra Vehicle. Because it is kept secret from the śrāvakas and others, and because he acts as the sovereign lord, he is described as having eyes as clear and radiant as a blooming white lotus, and a face as red and smiling as a red lotus; thus, he is called "the one with a face like a blooming lotus." In his hand, he holds a five-pronged golden vajra. In the manner of benefiting all wandering beings, and for the purpose of terrifying those who harbor doubts, he repeatedly brandishes it in the space before him; thus, he is called "the one who repeatedly brandishes the supreme vajra in his own hand." If one asks what kind of qualities he possesses, it is said: "Possessing a succession of frowning brows," and so forth. This refers to the one who possesses the flavors of the nine dramatic expressions, such as wrath and peace. In order to subdue the infinite, fierce, and terrifying yakṣas who are his own emanation bodies, it is said: "The infinite Vajrapāṇis, the hero who subdues the difficult to tame, possessing a terrifying and heroic appearance, emitting blazing vajra tips, brandishing them with his own hands." Here, the word "infinite" (ananta) is used in the nominative case to convey the sense of the instrumental. If one asks whether he acts with a cruel mind, the answer is no; for it is said: "With great compassion and insight," and so forth. This refers to the one who possesses the inseparable nature of great compassion and insight. He is the supreme one who benefits beings through skillful means.

ཅེས་པ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུས་འདུལ་བར་མཁྱེན་པས་འདུལ་བར་མཛད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་བདག་པོས་བསྐུལ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་རང་རང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་དགའ་ཞིང་མགུ་བ་དང་། སྤྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་ན། དགའ་མགུ་རངས་པའི་བསམ་པ་ཅན། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་དང་ལྡན་པས་ན། ཁྲོ་བོའི་ལུས་ཀྱི་གཟུགས་ལྡན་པ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་དག་ལས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་བྱེད་པའི་མགོན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ནི། མ་གྲོལ་བ་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱ་བ་དང་། མ་བསྒྲལ་བ་རྣམས་བསྒྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། དབུགས་མི་བྱུང་བ་རྣམས་དབུགས་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མཛད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཕྲིན་ལས་གང་ལ་མངའ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལུས་བཏུད་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་འཁོར་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་སྤྱི་བོ་བཏུད་དེ་ཡིད་གུས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་གསང་བའི་བདག་པོ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ནས། སྤྱན་སྔར་འདུག་སྟེ་འདི་སྐད་གསོལ། ། ཞེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ཏོ། ། གང་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ལ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་ལའོ། ། ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ནས་ཀྱང་གུས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ནི། ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་བྱས་ནས་ནི། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་གོང་མ་ལ་བསྙེགས་སོ། ། སྤྱན་སྔར་འདུག་སྟེ་འདི་སྐད་གསོལ།

This means that, knowing how to discipline those to be trained, he acts to discipline them. Since they are not exhorted by a master, but rather possess minds that are joyful, delighted, and enthusiastic for the sake of the welfare of their respective beings, it says: "possessing a disposition of joy, delight, and rapture." Since they all possess the forms of wrathful deities, it says: "possessing the physical forms of wrathful ones." If one asks what they are like, it says: "protectors who perform the activities of the buddhas." The activities of the buddhas consist of liberating those not yet liberated, delivering those not yet delivered, providing relief to those who have not found relief, and leading to nirvāṇa those who have not passed beyond sorrow. One who possesses such activities is described by that term. Regarding the phrase "together with those who have bowed their bodies," it connects as follows: such a retinue, with palms joined and heads bowed, possessing a mind of devotion, sat together with the Lord of Secrets, Vajrapāṇi, and remaining in his presence, they made this request. To whom was the request made? It says: "to the Tathāgata, the Blessed One, the Perfect Buddha," which refers to Śākyamuni himself. In what manner? It says: "having prostrated," which means prostrating through the doors of body, speech, and mind. Furthermore, to show the excellence of their devotion, it says: "having joined their palms," which refers back to the previous description. "Remaining in his presence, they made this request."

། ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་བདག་པོ་ཉིད་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་སྔར་འདུག་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་བ་བཏབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཚིག་ཇི་ལྟ་བུས་གསོལ་བ་བཏབ་ཅེ་ན། ཁྱབ་བདག་བདག་ལ་སྨན་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱབ་བདག་ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་པོའི་ཚུལ་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པས་ན་བོད་པའི་ཚིག་གོ། ། གསང་བའི་བདག་པོ་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཡང་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པས་ན་འབྲས་བུའི་དོན་ལ་རག་ལས་པ་ལྟར་སྟོན་ན་ནི། ཁྱབ་བདག་བདག་ལ་སྨན་པ་དང་། ། བདག་དོན་བདག་ལ་ཐུགས་བརྩེའི་ཕྱིར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཚད་དུ་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན་སྙམ་པ་ལ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་མངོན་རྫོགས་པའི། ། བྱང་ཆུབ་ཅི་ནས་བདག་ཐོབ་མཛོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ངེས་པར་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་བྱ་བ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲེལ་པས་ན་དྲ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བྱེད་པ་པོའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པར་མཛོད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། ཅི་ནས་ཞེས་པ་ནི་མི་ཐོབ་ཏུ་མི་རུང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བདག་གི་དོན་གྱི་དགོས་པའོ། །

This refers to the Lord of Secrets himself being identified; it means that, having sat before the Tathāgata, he made this request. If one asks with what words he made the request, it is said: "O Pervasive Lord, for my benefit..." and so forth. "Pervasive Lord" is a term of address because he is held to be the master of the great compassion of the Tathāgata, which regards all sentient beings with equanimity. Although the Lord of Secrets is the essence of the Vajra-Holder of all Tathāgatas of the three times, he dwells in the manner of a sovereign of the ten grounds for the sake of beings. Thus, if he is shown as being dependent upon the result, it is said: "O Pervasive Lord, for my benefit, and out of compassion for me for my own sake." If one wonders what the result of these three lines of address is, it is said: "May I somehow attain the manifest, perfect enlightenment of the Net of Magical Illusion." This refers to the cause that definitively produces the result of the Mahāyāna: the great bliss of the non-duality of method and insight. Because it produces various forms of siddhi with little effort, it is called "magical illusion" (māyājāla). Because it is connected by way of the four mudrās, it is called a "net" (jāla); this is a term for the agent. In such a manner, "may I attain manifest, perfect enlightenment" is the request. "Somehow" (kathaṃcit) means that it must not be the case that I do not attain it. That is the purpose for my own sake.

ཅི་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ངེས་པ་བཞིན་དུ་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་དང་ལྡན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པས་ནི་སེམས་དཀྲུགས་ཤིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་སེམས་དཀྲུགས་ཤིང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་མི་ཤེས་འདམ་དུ་བྱིང་བའི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་ལ་གཞག་པ་ནི་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཚིག་སྟེ། བླ་མེད་འབྲས་བུ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་གུས་པ་དང་ལྡན་པས་བསྟོད་པ་ནི། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བོས་ནས་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག། འགྲོ་བའི་བླ་མ་སྟོན་པ་པོ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུའི་མཁྱེན་པ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་མཁྱེན། ། དབང་པོ་བསམ་པ་མཁྱེན་མཆོག་གིས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔོན་བྱང་ཆུབ་ན་བཞུགས་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་ཆེན་པོའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དེ་ཉིད་མཁྱེན་ཏེ། ཉིད་ཀྱི་ཡང་དོན་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པ་ནི་དབང་པོ་བསམ་པ་མཁྱེན་པ་དང་།

One might ask: "Are even the lords of the ten grounds possessed of only their own welfare, just like the śrāvakas?" It is not so. Regarding the perfection of the welfare of others, it is said: "Those whose minds are agitated by the afflictions," and so forth. This refers to all sentient beings of the three realms whose minds are agitated by the intense attachment to desire and so on, and who, because of that, are submerged in the mud of ignorance within the ocean of saṃsāra. To establish them on the path of higher rebirth and definite excellence is called "benefit." "Benefit" is a term for the gathering of great results, which connects to the phrase: "In order to attain the unsurpassed fruit." Therefore, the praise offered with devotion is expressed as: "The Perfect Buddha, the Blessed One," and so forth. Having addressed him as the "Perfect Buddha, the Blessed One," the specific epithet is: "The Guru of the World, the Teacher." If one asks what kind of knowledge he possesses: "He knows the great samaya, the reality itself; he is supreme in knowing the faculties and intentions," it is said. The "great samaya" is the commitment made previously while dwelling on the path to enlightenment, to bring all sentient beings to manifest, perfect buddhahood. The Tathāgata himself has realized the nature of manifest realization and remembers his former aspirations; this is "knowing the reality itself," and it is intended as his own welfare. Knowing the karma of sentient beings exactly as it is is "knowing the faculties and intentions."

མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པ་ནི་བསམ་པ་མཁྱེན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གྱུར་པ་མི་མཁྱེན་པ་མི་མངའ་བས་ན་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། གིས་ཞེས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ཚིག་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ངེས་པར་གསོལ་བའི་དོན་གང་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། གཟུགས་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་ན་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོང་ན་དེ་ལས་མེད་ཅིང་བསྔགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དབུ་ལ་ཁུར་བར་མཛད་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་ནས། གཙུག་ཏོར་ཆེན་པོ་ཚིག་གི་བདག། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་གློ་བུར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་རྐྱེན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བས་འོད་གསལ་བ་རང་གི་ངོ་བོར་ཞུགས་པས་ན། ཡེ་ཤེས་སྐུ་ཏེ་རང་བྱུང་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇམ་དཔལ་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དང་ལྡན་པས་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དང་། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པས་ན་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ཞིང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དོན་གྱི་དངོས་པོ་འབྲེལ་པས་དྲུག་པའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་ཞིང་།

Knowing the inclinations exactly as they are is the knowledge of intentions. Because there is no lack of knowledge regarding those who have become [disciples] such as the śrāvakas and so forth, it is called "supreme." The word "by" is an agentive term; the meaning is: "I pray that you, who possess such qualities, explain [this]." If one wonders what the meaning of the specific request is, it is said: "The wisdom body of the Blessed One," and so forth. The wisdom of all the Blessed Buddhas of the three times is non-dual great bliss, free from all conceptual elaborations. Because it serves as the support for the two form bodies, it is called "body" (kāya). Because it is unsurpassed above all tathāgatas and is carried upon their heads in the manner of praise, and because it serves as the root of all definitive analytical words, it is called "the Great Uṣṇīṣa, the Lord of Words." Because it is not adventitious and, being free from the application of conditions, has entered into the nature of luminosity itself, it is called "the self-arisen wisdom body." Regarding the name "Mañjuśrī Jñānasattva": in the sense of the inseparability of emptiness and compassion, he is the Mañjuśrī of all tathāgatas. Because he possesses the body of great bliss, he is "wisdom" (jñāna) itself; and because he is constantly and uninterruptedly diligent in the welfare of beings, he is called a "sattva" (hero). These are terms used in connection with the actual reality, thus forming a genitive construction. That very [wisdom] is free from all conceptualizations of entities and conceptualizations of signs.

བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀྱི་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བས་ན་མིང་ཡིན་ཏེ་མེད་པའི་ཡི་གེ་གཉིས་སོ། ། མེད་པ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པས་ན། མིང་ནི་ཡང་དག་བརྗོད་པའི་མཆོག། ཅེས་བྱའོ། ། ངེས་པར་གསོལ་བའི་དོན་དེ་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། དོན་ཟབ་དོན་ནི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དོན་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེ་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལ་ཡང་དོན་ཞེས་བྱའོ། ། ཟབ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་མི་སྟོན་ཞིང་འགལ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་ཞིང་མྱུར་བར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། ། དོན་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་དོན་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པའོ། ། དོན་ཆེན་མཚུངས་མེད་རབ་ཞི་བ། ། ཞེས་པ་དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྲུབ་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་པས་མཚུངས་པ་མེད་ཅིང་དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པས་ན་རབ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཅི་དེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྒྱུ་དང་ལམ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་བམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་བར་དང་མཐར་དགེ་བ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་དགེ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། བར་དུ་དགེ་བ་ནི་རྒྱུ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་བདེ་བ་རྒྱུན་དུ་སྒོམ་པ་ཡིན་ལ།

Because it is free from the expressions of both self and other, it is a "name," consisting of two syllables that do not exist. Since one realizes the characteristics of phenomena without error through the manner of desiring to benefit that which does not exist, it is said: "The name is the supreme of perfect expressions." If one asks what kind of qualities that definitive meaning possesses, it is said: "The meaning is profound and the meaning is vast," and so forth. In that regard, "meaning" is the state of a perfectly complete Buddha, and the means for achieving that is also called "meaning." "Profound" means that it is difficult to realize through contradictory phenomena rather than by teaching the remedial dharmas such as the stages and the perfections, and it is the very accomplishment of the desired result swiftly. "The meaning is vast" means that with the Mahāyāna mind, one is intensely diligent for the sake of all sentient beings without exception. Regarding "the great meaning, peerless, and utterly peaceful": the perfect accomplishment of the welfare of both self and other is not merely the welfare of oneself as in the case of the Śrāvakas and so forth; thus it is "peerless." Because it pacifies all conceptual constructions by way of great bliss, it is called "utterly peaceful." If one asks whether enlightenment is achieved through causes and paths that are themselves suffering, as is the case for the Śrāvakas and so forth, it is not so. It is said: "Virtuous in the beginning, middle, and end." In that regard, "virtuous in the beginning" is by way of the balanced engagement of the methods and insight of the practice. "Virtuous in the middle" is the continuous cultivation of the bliss of meditative equipoise, which is the very accomplishment of the cause.

དེས་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མཐའ་མར་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཟབ་མོའི་དོན་འདི་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཁོ་ནས་གསུངས་སམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། ། མ་འོངས་རྣམས་ཀྱང་གསུང་འགྱུར་ལ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་གསུང་བ་གང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་གཅིག་པུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ཀྱང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱམས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་། འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ཉིད་གསུངས་ལ། ད་ལྟར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ཉིད་གསུངས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ཉིད་གསུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། ད་ལྟར་འདི་རྒྱུད་གང་ལས་གསུངས་ཤེ་ན། རྒྱུད་ཆེན་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལེའུ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་པ་ལས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཇི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་གསང་སྔགས་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་སེམས་དཔའ་དང་། གསང་སྔགས་འཆང་བ་ནི་དེའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་སོ། ། དཔག་མེད་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བཞིན་དུ། །

The result accomplished by that is the dharmakāya, which is precisely what is called "virtuous in the end." If one asks, "Was this profound meaning taught only by the present teacher, Śākyamuni?" the answer is no. As it is said: "Taught by the buddhas of the past, And will be taught by those of the future, And that which the perfect buddhas of the present Teach again and again." This means it was not taught by the past tathāgata Dīpaṃkara alone, nor by the present tathāgata Śākyamuni, nor by the future tathāgata Maitreya. Rather, the intention is that the past tathāgatas taught this very thing, the present tathāgatas teach this very thing, and the future tathāgatas will also teach this very thing. If one asks, "From which tantra is this taught in the present?" it is said: "From the great tantra, the Māyājāla." This means it is taught from the Māyājāla, the king of tantras consisting of sixteen thousand chapters. If one asks, "In what manner was it taught?" it is said: "By the Great Vajradhara, the holder of secret mantra," and so forth. In this context, the Great Vajradhara is the essence of the mind of all buddhas, the sattva, and the "holders of secret mantra" are those of the vajra family who constitute his retinue. "By immeasurable [beings] with joy..." [and so on].

ཞེས་པ་ནི་འཁོར་དེ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཉམ་པ་མཚུངས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་བྲེ་མོའི་ཚུལ་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། གླུར་བླངས་གང་ལགས་བཤད་དུ་གསོལ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་གླུ་ནི་རྡོ་རྗེའི་གླུ་ཟབ་མོའི་དོན་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ཏུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་བདག་ཏུ་བྱས་པས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་གླུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཞུ་བ་པོ་རང་གི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། མགོན་པོ་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི། ། གསང་འཛིན་ཅི་ནས་བདག་འགྱུར་ཕྱིར། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བའི་བདག་པོ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཟབ་དོན་གྱི་སྣོད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་(ད,དེ)། དེ་ཉིད་མ་འོངས་པའི་ཚིག་ཏུ་སྟོན་ཀྱང་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ངེས་པར་འབྱུང་གི་བར་དུ་འདི། ། བདག་གིས་བསམ་པ་བརྟན་པོས་གཟུང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ངེས་པའི་ལམ་ཟབ་མོ་འདི་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་སོམ་ཉི་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བས་མི་སྤྱོམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟན་པར་གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། བདག་ཉིད་ངེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་ལ་ཡང་དག་པར་ཕན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་པར་འདོད་པ་ནི། ཉོན་མོངས་མ་ལུས་བསལ་བ་དང་། ། མི་ཤེས་མ་ལུས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། །

This means that such an assembly, equal in number to the atoms of the world-realms and peerless, spoke for the benefit of beings while endowed with great bliss. That this was not spoken in a casual or trivial manner is shown by the words: "Please explain the song that has been sung." In this context, "song" refers to the vajra song, which is spoken in vajra words of profound meaning. Because it takes the collection of qualities as its own and causes one to realize the meaning of suchness, it is called a "song." "Please explain what that is to me" is the very request. To clear away his own doubts, the petitioner says: "In order that I may become the holder of the secrets of all the Protector Buddhas," meaning that because he is the master of the secrets of the body, speech, and mind of all the Buddhas of the ten directions and three times, he is a vessel for the profound meaning. Although this is expressed in the future tense, it means he is the master of the past, present, and future. "Until I have definitely emerged, I shall hold this with a firm intention" means that until he attains perfect enlightenment, he will hold this profound, definitive path of the Secret Mantra Mahāyāna with a firm resolve, free from doubt and without ostentation. Desiring to teach others for their true benefit once he himself possesses definitive wisdom, he says: "In order to eliminate all afflictions without exception and to abandon all ignorance without exception."

བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་བཞིན་དུ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་པར་འཚལ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་སྲེད་པ་དང་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་བསལ་བ་དང་། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་རིག་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མངོན་པར་དད་པ་རྣམས་དང་ཞི་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པར་འདོད་ཅེས་པ་ཉིད་དོ། ། གསང་དབང་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ལ་དེ་སྐད་དུ། ། གསོལ་ནས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བྱས་ཏེ། ། ལུས་བཏུད་ནས་ནི་སྤྱན་སྔར་འདུག། ཅེས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཞུ་བའི་ཚིག་དེ་ལྟ་བུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་གུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱན་སྔར་འདུག་ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་ཤཱཀྱ་ཐུབ། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་པ་ཉིད་དོ། ། ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས་ལྗགས་བཟང་བ། ། རིང་ཞིང་ཡངས་པ་རྐྱང་མཛད་དེ། ། ཅེས་པ་ནི་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་ཡིན་ཞིང་། ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་ན་ལྗགས་བཟང་ཅན་ཞེས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཁས་སྨྲས་པའི་ཚིག་བཟང་པོ་ལ་ཡང་ཁས་བཟང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། རིང་ཞིང་ཡངས་པ་རྐྱང་མཛད་དེ། ། ཞེས་པ་ནི་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་བསགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བར་མཛད་པས་ན་རིང་བ་དང་། དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པས་ན་ཡངས་པ་སྟེ།

"I shall explain to sentient beings according to the distinctions of their intentions," it is said. This means that in order to eliminate the various sufferings of the sentient beings of the three realms—such as the resultant afflictions of craving, pride, and so forth—and to turn them away from the root affliction of ignorance, he wishes to explain the meaning of the Mahāyāna in both definitive and non-definitive ways to those who have faith and possess a peaceful mind. "Vajrapāṇi, the Lord of Secrets, having thus addressed the Tathāgata, joined his palms, bowed his body, and sat before him." This means that after making such a request to the Tathāgata as mentioned above, he sat before him in a manner full of reverence. "Then the Blessed One, Śākyamuni," and so forth, describes the great qualities of the Tathāgata. In this regard, he is the perfectly enlightened Buddha, the Blessed One, the supreme among gods and humans. "Extending his own excellent tongue, long and wide," means that he teaches the Dharma through the gateway of the lineage. Because he teaches the Dharma that possesses the excellent fruit, he is called "one with an excellent tongue," just as excellent speech uttered in the world is called "excellent speech." "Extending his long and wide [tongue]" means that because he eliminates the afflictions accumulated over immeasurable eons, it is "long," and because he desires to benefit all wandering beings without exception, it is "wide."

དེ་མཚོན་པའི་དབྱིབས་ཀྱིས་ལྗགས་ལ་ཡང་དེ་སྐད་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སེང་གེ་གླལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དེ་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་སྣང་བྱེད་ཅིང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ཡིན། དེ་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པས་ན་སྣང་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ། བདུད་བཞིའི་དགྲ་རྣམས་འདུལ་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་ལྷའི་བུའི་བདུད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་འདུལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྒན་པ་དང་ནད་དྲག་པོ་རྣམས་ཏེ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ངན་སོང་གསུམ། ། སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་འཛུམ་བསྟན་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསྐྱེད་པའི་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་ངན་འགྲོ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞལ་ངེས་པར་བཤད་པ་ཉིད་དོ། ། ཚངས་པའི་གསུང་ནི་སྙན་པ་ཡིས། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཀུན་བཀང་ནས། ། ཞེས་པ་ལ་ཚངས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། གསུང་སྙན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཚིག་ཅན་ནོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གསུམ་པོ་མ་ལུས་པ་ཉིད་དེ་ཀུན་བཀང་ཞེས་འདས་པའི་སྒྲར་གསུངས་ཀྱི། གསུང་དེ་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཆེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། སེང་གེའི་ང་རོ་ལྟ་བུ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་གང་ལ་གསུངས་ཤེ་ན། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་སྟོབས་པོ་ཆེ། ། གསང་དབང་ལ་ནི་སླར་གསུངས་པ། །

The tongue is also described by that same term because of its shape, which represents that [speech]; it is not like the gaping of a lion and so forth. If one asks what kind of qualities that very speech of the Tathāgata possesses, it is said: "Illuminating the three worlds." In this context, the "three worlds" are the three realms of desire, form, and formlessness. Because it dispels the darkness of ignorance within them, it is called "illuminating." Furthermore: "It subdues the enemies of the four māras, such as attachment." This means it subdues the four types, such as the māra of the son of the gods, and it refers to the meaning of abandoning old age and severe illness. "Having displayed a smile that purifies the three lower realms of sentient beings" means that by way of its manifestation, it purifies the continuums of the three types of miserable rebirths, such as existence produced by misconceptions, and it is the definitive explanation of the face. "With the melodious Brahmā-voice, filling all the three worlds" means that "Brahmā" is free from the entire collection of conceptual thoughts, and the "melodious voice" consists of the Tathāgata’s words that desire to benefit. "Filling all" refers to the entirety of the three world systems without exception; this is expressed in the past tense. That very speech is characterized by great compassion and so forth, and it is not like the roar of a lion. To whom was it spoken? "To the powerful Vajrapāṇi, the Lord of Secrets, it was spoken again."

སླར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་གྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གོང་གི་ཚངས་པའི་གསུང་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་ཆེ་དང་ལྡན་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཞུ་བ་པོ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་ཁྱོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཀྱིས་སྟོན་པ་པོ་དང་ཞུ་བ་པོ་གཉི་ག་ལ་སྦྱར་ཞིང་། ཁྱོད་ཅེས་པ་ནི་བདུན་པའི་དོན་ལ་དང་པོའི་ཚིག་གོ། ། ཞུས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ལུས་ཅན་འཇམ་དཔལ་གྱི། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་ན་ལུས་ཞེས་བྱ་ལ་ལྡན་པའི་སྒྲ་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་དེ་ཉིད་ལ་དེའི་དོན་འདི་ཉིད་དོ། ། འཇམ་དཔལ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལེའུ་དང་པོ་ལས། མ་ནི་རྟོགས་མེད་ཤེས་རབ་སྟེ། ། ན་ནི་གཉིས་མེད་བདེ་བ་སྟེ། ། ཛ་ནི་འགྲོ་ལ་ཐུགས་རྗེའི་བདག། ཨུ་ནི་ཐབས་སུ་ཡང་དག་བཅས། ། ཤྲཱི་ནི་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། ། ཚོགས་རྫོགས་པ་རུ་མཛད་པས་ན། ། མི་སྐྱེ་ཆོས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། འཇམ་དཔལ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མིང་བརྗོད་པས་ནི་དོན་ཆེ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་འཇམ་དཔལ་དེ་ཚིག་གི་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་ཀྱང་ཚིག་གི་བརྗོད་པ་དང་།

The word "again" (slar) means a word of response. In order to demonstrate that very speech of Brahmā mentioned above, it is said: "Endowed with great compassion," and so forth. The petitioner, possessing a mind intensely striving for the benefit of others, is "endowed with great compassion." What is that? It is said: "For the sake of the welfare of beings, you." The neuter pronoun "that" (de) indicates both the teacher and the petitioner. The word "you" (khyod) is a nominative case used in the sense of the locative. To show that the Tathāgata is filled with joy regarding the very subject of the request, it is said: "Of Mañjuśrī, whose body is wisdom," and so forth. In this context, "wisdom" (ye shes) is the non-dual wisdom of great bliss, free from all conceptual elaborations. Because it is the support for various emanations, it is called the "body." The word "endowed" (ldan pa) refers to that very collection of words and their meaning. Mañjuśrī is the one who perfects the accumulations of merit and wisdom, the non-duality of method and insight. As it is said in the first chapter: "Ma is non-conceptual insight; Na is non-dual bliss; Ja is the lord of compassion for beings; U is perfectly joined with method; Śrī is the perfection of the accumulations of merit and wisdom; therefore, he is the great being Mañjuśrī, the nature of all unarisen phenomena." Regarding the phrase "By uttering the name, the purpose is great," although such a Mañjuśrī is beyond verbal expression, through verbal expression...

དེ་ཉིད་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དག་པར་བྱེད་ཅིང་སྡིག་སེལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་བག་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་ཅིང་སྡིག་པ་སེལ་བར་མཛད་པ་ཉིད་དེ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པའོ། ། ང་ལས་ཉན་པར་བརྩོན་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལས་ཉན་པར་འདོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ལེགས་སོ་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་ལེགས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཟབ་མོའི་དོན་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ང་ལས་ཉན་པ་ནི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཁྱོད་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཁྱོད་ཅེས་མངོན་པར་དགྱེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟོད་པའོ། ། གསང་བའི་བདག་པོ་དེ་ཕྱིར་ངས། ། ཁྱོད་ལ་ལེགས་པར་བསྟན་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་གསང་བའི་བདག་པོ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། དེ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་རྟགས་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ངས་ཁྱོད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་བཟང་པོ་བྱིན་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱེད་པའི་ཚིག་ལ་དང་པོའི་དོན་ཏོ། ། ཁྱོད་ནི་རྩེ་གཅིག་ཡིད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཞེས་པ་ནི་ཞུ་བ་པོ་ཉིད་བསམ་པ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལན་གཉིས་པ་བསྐོར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཡིན་ལ། བཅོམ་ལྡན་དེ་ནི་ལེགས་ཞེས་གསོལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཞུ་བ་པོ་དང་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་འདྲེས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་དེ་ནི་ལེགས་ཞེས་པ་ནི་ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལེགས་ཞེས་པ་སྟེ་ཞུ་བ་པོའི་ཚིག་གོ་ཞེས་གསོལ་ཞེས་པ་ནི།

That which possesses great significance is what is referred to by those words. Regarding the phrase "purifying and clearing away negativity," this is the definition of the meaning: it refers to the very act of purifying the stains of habitual tendencies and clearing away negativity, which is taught by way of cause and effect. As for the phrase "striving to hear from me," this should be connected to "desiring to hear from the Tathāgata himself." "Excellent, glorious Vajradhara! Vajrapāṇi, you are excellent!" is a praise expressed with great delight, saying, "O Vajradhara, you who desire to benefit beings through such a profound meaning by hearing it from me, you are excellent, excellent!" Regarding the phrase "Lord of Secrets, for that reason I shall teach you well," the "Lord of Secrets" has already been explained above. "For that reason" is not a purpose but a signifier; it means, "I shall teach you in an unerring manner, bestowing a sublime result." The term "shall teach" (bstan par bya) carries the sense of the first person. "Listen with a one-pointed mind" means that the petitioner himself, possessing a single-minded intention, should turn the wheel of Dharma for a second time. These are the words of the Tathāgata. "The Blessed One replied, 'Excellent,'" is a mixture of the petitioner's and the compiler's words. "The Blessed One, excellent" is the petitioner's words, "O Blessed One, excellent," while "replied" (gsol) is—

དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཞེས་པ་སྟེ་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་ཤཱཀྱ་ཐུབ། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་དོན་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས། དེ་དང་ལྡན་པའི་སྔགས་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ལ་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་ལྡན་སྙམ་པ་དང་། གསང་སྔགས་རིགས་ཆེན་ཐམས་ཅད་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔགས་འདི་ཡིད་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པ་དང་གསང་བ་ནི་དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ་རིགས་ཀྱི་གྲངས་ནི། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཐབས་དང་བཅས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ཀུན་སྙིང་པོ་དང་། ། ཕྲག་མ་གཉིས་དང་ཡིག་འབྲུ་གསུམ། ། བཅོམ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཅན་དང་། ། ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གནོན་པ་ཆེ། ། ཆོས་ཀུན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དང་། ། དྲི་མེད་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས། ། ཤར་ལྷོ་ནས་མཚམས་རིམ་བཞིན་དགོད། ། རྩིབས་ཀྱི་མུ་ཁྱུད་འཁོར་བར་ནི། ། སརྦ་དྷརྨཱཿཞེས་པ་ནས། ། ཏ་ཐཱ་ག་ཏའི་བར་དུ་དགོད། ། དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི། ། འཁོར་ལོ་གཉིས་ནི་གསལ་བལྟས་ནས། ། ཡི་གེ་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བསྡུ་ལས། ། སྡང་སེམས་ནང་དུ་ཆུད་པར་ནི། ། བརྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ། ། དེ་ཡིས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེ། ། འོད་གསལ་བར་དུ་གསལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡིད་སྐྱོ་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཡིད་སྐྱོ་བར་གྱུར་ན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྔགས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་ལོའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲུ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་བཟླ་བར་བྱའོ། །

"Thus he requested" is the speech of the compiler. Then, "The Blessed One, Śākyamuni," and so forth, are the words of the compiler; the connection is that, having placed such a meaning in his heart, he spoke this mantra endowed with it. Regarding that, if one wonders what the characteristics of the meaning are like, it is said: "All the great families of secret mantra." This mantra protects the mind, and "secret" refers to its being taught in the manner of great bliss. As for the number of families: Together with the completely pure methods, The essence of all the Tathāgatas, The two [syllables] and the three letters, The Blessed One who possesses the form of wisdom, The great subduer, Lord of Speech, All phenomena with the characteristic of space, And those that are stainless and completely pure— These should be arranged in order from the southeast to the intermediate directions. Within the rim of the spokes of the wheel, From "sarva dharmāḥ" up to "tathāgata," they should be arranged. Thus, having clearly visualized the two wheels of method and wisdom, Through the radiation and reabsorption of light rays from the syllables, One should meditate with a stable mind Upon the hostile mind being brought within. By that, all phenomena Will become clearly manifest as the non-dual wisdom Of great bliss and luminosity. This is the characteristic of the completion of meditation; one should meditate for as long as the mind does not become weary. If the mind becomes weary, one should recite the six syllables and so forth in the manner of a wheel, according to the mantras of method and wisdom taught in the sūtras.

དེ་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་པ་བྱའོ། ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ། ། འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་ནི། བདེ་བར་གཤེགས་སོ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དོན་ཀུན་མཛད། ། དངོས་གྲུབ་ཚུལ་བཞིན་སྩལ་ལགས་ཀྱིས། ། སངས་རྒྱས་ཡུལ་དུ་གཤེགས་ནས་ཀྱང་། ། སླར་ཡང་འབྱོན་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ། ཞེས་པས་གཤེགས་སུ་གསོལ་བའོ། ། འཁོར་ལོ་ཡི་གེ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྡུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ཉིད་ལ་བསྟིམས་ནས། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ངོ་བོས་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱོགས་བཅུར་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྒྲ་ཆེན་པོ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྒྲོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཕན་ཡོན་མ་ལུས་པར་བསྟན་པ་གོ་བར་བྱའོ། ། ད་ནི་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ། གསང་སྔགས་རིགས་ཆེན་ཐམས་ཅད་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཚིག་གོ། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཨ་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཨ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ཨ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱེ་བྲག་མང་པོའི་ཚུལ་གྱིས་མནོས་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞིང་།

Then, that birth should also be made common to oneself and all sentient beings. It should be fully dedicated toward unsurpassed enlightenment. As for the request for the Wisdom Being Mañjuśrī to depart: "Sugata, Blessed One, you have accomplished all the welfare of sentient beings. Having properly bestowed the accomplishments, even after you have departed to the realm of the Buddhas, I pray that you will return once more." With these words, one requests his departure. Then, by way of withdrawing the wheel together with the syllables, one dissolves them into oneself and should abide in the essence of the Wisdom Being Mañjuśrī during all activities. Regarding the benefits of meditating in this way continuously, one should understand the benefits taught in their entirety in the Sūtra Teaching the Benefits, from the words "O Great Vajrapāṇi" up to "one will become a great Dharma King who proclaims the great sound of the sublime Dharmakāya uninterruptedly throughout the ten directions." Now, in order to teach "Mañjuśrī Wisdom Being, all the great families of Secret Mantra," the passage beginning with "Thus, the Buddha, the Blessed One" is spoken. The word "thus" is a term that indicates the object of focus. Regarding "the Perfect Buddha arose from A," it means that the Perfectly Enlightened Buddha, the Blessed One, was born from the letter A. In that context, A is the syllable known as "differentiation," which means it is understood through many distinct modes. Furthermore, its greatness is that it has become the root of all phenomena.

རྒྱུའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ལུས་པར་བསྟན་ཏོ། ། གསང་སྔགས་རིག་སྔགས་འཆང་བའི་རིགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཉིད་རིགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རིག་སྔགས་ཏེ། འཛིན་པ་ལ་བརྩམས་པར་འཆང་བ་དང་། བགྲང་བ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་ན་རིགས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་བསྒྲུབ་པས་ན། རིགས་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་པར་གཟིགས། ། ཞེས་པ་སྟེ་བལྟ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་ངེས་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་ལས་འབྲས་བུ་རྣམས་གཉིས་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་རིགས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་རིགས་ཞེས་བྱའོ། ། འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་རིགས་གང་ཞེ་ན་སྙམ་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་སྣང་བྱེད་རིགས་ཆེན་དང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ན་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོང་ན་དེ་ལས་གཞན་མེད་པས་ན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རིགས་མཆོག་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པས་བཅུ་པའི་སྟོན་པ་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་བཞུགས་ཤིང་། ཞིང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བདག་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། རིན་ཆེན་གཙུག་ཏོར་ཆེར་གཟིགས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། མཛད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པས་ན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།

It is taught in its entirety by way of the cause. Regarding the phrase "the family of mantra-holders and vidyā-holders": because that which is born from the family is the very symbol of great bliss, it is called "vidyā"; and because it is undertaken as that which is held and symbolizes the counting [of the mantra], it is called "family." Since that very [family] is accomplished as the nature of the three sattvas, which are the characteristics of the path, it says: "one should gaze upon the three families." The intention is that "gazing" means to look with certainty by means of the mind. To show that the activity of the three sattvas gives rise to two types of results, it says: "the worldly and the transcendent families." This refers to the worldly accomplishments of Brahmā and so forth; furthermore, because it possesses many aspects, it is called "family." If one wonders what the transcendent family is, it says: "the great family that illuminates the world." "World" refers to the characteristics of the worldly, and it is called "illuminating" because it appears by way of great bliss. It is called "great" because there is nothing else superior to it among all the buddhas; that itself is the dharmakāya. Regarding "the supreme family of Mahāmudrā": because it is adorned with the major and minor marks, the Teacher of the tenth [bhūmi] abides in the manner of the Mahāmudrā body; he is the supreme lord of the sublime realm, and that itself is the saṃbhogakāya. Regarding "having gazed upon the great Ratna-uṣṇīṣa": this is the nirmāṇakāya; because it possesses sublime deeds, it is called "great."

འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙུག་གི་ནོར་བུར་གྱུར་པས་ན་གཙུག་ཏོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟིགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཐུགས་ལ་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དགོས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་དེ་ལ་བལྟས་ནས་དེ་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དག་ཇི་ལྟ་བུ་གསུངས་ཤེ་ན། ཚིག་གི་བདག་པོས་ཚིགས་སུ་བཅད། ། ཅེས་པ་ནི་གསུམ་པའི་དོན་ལ་དང་པོའི་ཚིག་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། གསང་སྔགས་རྒྱལ་པོ་དྲུག་ལྡན་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རིགས་དྲུག་དང་ཞར་ལས་བྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་རིགས་གསལ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རིགས་དྲུག་སྟེ། དེ་ཉིད་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གསུངས་པ་དང་། རིག་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་གསང་སྔགས་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་དག་རིགས་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་རིགས་གཅིག་པར་བསྙེན་པ་ནི། གཉིས་སུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་རིགས་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། མི་སྐྱེ་ཆོས་ཅན་འདི་གསུངས་པ། ། ཞེས་པ་སྟེ་བདུན་པ་དང་བྱེད་པ་འདོམ་པའི་ཚིག་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཆོས་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་གསུངས་ཞེས་པ་སྟེ། ལྡན་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་འདི་ཉིད་ལ་ལྡན་པར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་དག་གིས་ནི་འབྲེལ་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ངེས་པར་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། ད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་ནི།

Because he has become the crest-jewel of all worldly beings, he is called the "Uṣṇīṣa." His vision is held in the mind in such a manner; as for the specific purpose, it is like saying in the world, "Having looked at that, one should do this." If one asks what kind of meaning such things express: "The Lord of Speech spoke in verse" uses the first case for the sense of the third case; it means "he spoke by means of verse." "Possessing the six kings of secret mantra" refers to the six families of all entities and, incidentally, the six families of cause and effect that clarify the worldly families; these are taught in the manner of secret mantra. The "king of all knowledge" is what is called the "king of secret mantra." That these are not fixed families but are approached as a single family is expressed by: "Arising non-dually," which intends that all families are in the manner of great bliss. "He spoke this of the nature of non-arising" uses the seventh case and the agentive case in conjunction; it means that all phenomena are taught to arise from non-arising, and that he spoke the dharma that causes the phenomena of conceptualization not to arise. "Possessing" refers to the fact that these very words of mantra are shown to be possessed; by these, the definitive teaching on the nature of the three connections is complete. Now, regarding the teaching that all phenomena arise from non-arising and the teaching that the entire mass of conceptualization does not arise:

ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་ཞེས་པ་ནས་ཡ་ཏེ་ན་མཿཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡི་གེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། བདག་ཉིད་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རང་བཞིན་མངོན་པར་དགའ་བའི་གནས་སུ་སྟན་བདེ་བ་ལ་འདུག་ནས། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་མདུན་དུ་བཤམས་ལ། རང་གི་སྙིང་གར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཐ་མའི་ཡི་གེ་བཞག་སྟེ། དེ་ལས་འོད་ཟེར་སྤྲོས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་བདག་གིས་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན་མཱུརྟི་པཱ་ད་བནྡ་ནཾ་ཀ་རོ་མི་ཞེས་པས་ཕྱག་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་མཆོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་མཆོད་དེ། དེའི་མདུན་དུ་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། བདག་གི་ཚེ་རབས་ཐོག་མ་མ་མཆིས་པ་ནས། ད་ལྟར་གྱི་བར་དུ་སྒོ་གསུམ་ནས་སྡིག་པ་བགྱིས་པ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སོ་སོར་བཤགས་སོ། ། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་། ། བདག་དང་དེ་དག་གི་བགྱི་བ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ། ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ལ་ངེས་པར་གཞག་གོ། །

From "A Ā I Ī" up to "Yate Namaḥ," there are sixty-four syllables. These are to be meditated upon as the Mañjuśrī Jñānasattva, the non-duality of method and insight, who is the root of all phenomena. Those who desire certain emergence should sit on a comfortable seat in a naturally delightful place, arrange offerings such as flowers before them, and place the final syllable upon a sun maṇḍala at their own heart. From that, light rays are emitted, inviting the Blessed One Mañjuśrī Jñānasattva, the embodiment of method and insight, and the Tathāgatas of the three times into the space before them, whom one should then visualize. To that, one should prostrate with the words: "Sarva tathāgata mañjuśrī jñānamūrti pāda vandanāṃ karomi." Following that, one should properly offer outer and inner offerings. In their presence, one should perform the confession of misdeeds and so forth in this way: "From beginningless lifetimes until the present, I individually confess before the Blessed One all misdeeds committed through the three doors. I rejoice in the virtue of the Buddhas and Bodhisattvas of the ten directions and all sentient beings of the three realms. Through the unification of my own and their deeds, I shall dedicate them toward unsurpassed enlightenment. I shall establish all sentient beings of the three realms in the unsurpassed Secret Mantra Mahāyāna."

བདག་གིས་སེམས་ཅན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། ། ཡང་དག་པར་གླུར་བླངས་པའི་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་བསམ་པས་བྱམས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་། དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་དགའ་བ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བཛྲ་མུཿ ཞེས་བྱ་བས་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཤེགས་སུ་གསོལ་ཏེ། ཨོཾ་སརྦ་དྷརྨཱཿ ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཛྙཱ་ན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཞེས་བྱ་བས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་རཾ་ལས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཧཱུཾ་བསམ་མོ། ། དེ་གྱུར་པ་ལས་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལས་འོད་ཟེར་སྤྲོས་པས་ཇི་ཙམ་འདོད་པའི་རྒྱ་བར་མཚམས་མེད་པར་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེའི་ས་གཞི་དང་། དེ་ལས་ལོགས་སུ་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་ར་བ་དང་། སྟེང་དུ་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེའི་གུར་རྣམས་མི་བཟད་པའི་ར་བའི་འོད་དང་ལྡན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ཧྲི་དམར་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་པདྨ་དམར་པོ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་སྙིང་པོ་དང་ཟེའུ་འབྲུར་ལྡན་པ་བསམས་ཏེ། དེའི་སྟེང་དུ་རཾ་ལས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

"I generate the mind of unsurpassed great awakening in the Mahāyāna in order to bring all sentient beings to manifest, complete enlightenment. I take refuge in all the tathāgatas and in the wisdom being Mañjuśrī. I take refuge in the Dharma of the perfectly sung [teachings]. I take refuge in the assembly of irreversible bodhisattvas." Thus one should say. Then, with the intention of wishing to benefit all sentient beings, one should meditate on loving-kindness, compassion that focuses on suffering, joy that delights in that [benefit], and equanimity that is without reference. Then, with the mantra sarvatathāgata vajra muḥ, one should request the maṇḍala of the assembly to depart. With the mantra oṃ sarvadharmāḥ śūnyatājñānavajrasvabhāvātmako ’haṃ, one should meditate on all things as the essence of luminosity, emptiness, free from all conceptual elaborations. Following that, one should visualize a hūṃ upon a sun maṇḍala arising from raṃ. From its transformation comes a crossed vajra. From that, light rays radiate, and one should meditate on a vajra ground, a vajra fence surrounding it, and a vajra canopy above, all possessing the light of an unbearable fence, extending as far as desired without any gaps. Upon that, one should visualize a red hrīḥ completely transforming into a red eight-petaled lotus with a heart and anthers, and upon that, one should meditate on a sun maṇḍala arising from raṃ.

དེའི་སྟེང་དུ་ཐ་མའི་ཁ་དོག་དམར་པོ་བསམ་སྟེ། དེ་གྱུར་པ་ལས་ཨུཏྤལ་རལ་གྲིས་མཚན་པ་ཁ་དོག་དམར་པོ་དེ་དག་གི་ལྟེ་བ་ལ་ཐ་མའི་ཡི་གེ་གསལ་བར་བྱའོ། ། ས་བོན་དེ་ནས་འོད་ཟེར་སྤྲོས་པས་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བཀུག་སྟེ་ཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་སྐུ་མདོག་དཀར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་པདྨའི་སྟེང་ན་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གདན་ལ་བཞུགས་པ། ལོ་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆ་བྱད་ཅན་གསེར་གྱི་རྒྱན་ཆ་ལྔས་བརྒྱན་ཞིང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོད་དང་ལྡན་པ། རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གི་ཚུལ་གྱིས། ཕྱག་གཡས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རལ་གྲི་ཨུཏྤ་ལ་ལས་འདེབས་པའི་ཚུལ་གྱི་སྤྱི་བོའི་སྟེང་ན་འཛིན་ཅིང་། ཕྱག་གཡོན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་པོ་ཏི་འཛིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རང་གི་སྙིང་གར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཐ་མའི་ཡི་གེ་བཞག་ནས། དེ་ལས་འོད་ཟེར་སྤྲོས་པས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱན་དྲངས་ཤིང་ཞལ་བསིལ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་ནས། ཛཿཧཱུཾ་བཾ་ཧོཿཞེས་བརྗོད་པས་བདག་ཉིད་ལ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཆུ་དང་འོ་མ་འདྲེས་པ་ལྟར་བསམས་ནས། ཡང་སྙིང་གའི་ཐ་མ་ལས་འོད་ཟེར་སྤྲོས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱན་དྲངས་ནས། དབང་བསྐུར་བར་གསོལ་བ་བཏབ་པར་བྱ་བ་ནི།

Above that, visualize the final syllable, red in color. From its transformation, there appears a red utpala flower marked by a sword; at its center, the final syllable should be made clear. From that seed syllable, light rays are emitted, summoning all the tathāgatas of the ten directions and three times, who are then visualized as entering. From their complete transformation, one should meditate on the Blessed One Jñānasattva, white in color, with one face and two hands, seated upon a sun-maṇḍala throne atop a lotus. He has the appearance of a sixteen-year-old, is adorned with the five golden ornaments, and possesses the radiance of a sun-maṇḍala. In the vajra-paryaṅka posture, his right hand holds a sword of insight (prajñā) above his crown in the manner of striking an utpala flower, while his left hand holds a volume of the Prajñāpāramitā, which demonstrates the emptiness of all phenomena. Then, having placed the final syllable upon a sun-maṇḍala at one's own heart, light rays are emitted from it. These invite the fully perfected Mañjuśrī Jñānasattva into the space in front, where he is honored with water for the face and other offerings. By reciting "jaḥ hūṃ baṃ hoḥ," he is to be absorbed into oneself. Visualizing this as water and milk mixing together, light rays are again emitted from the final syllable at the heart, inviting all the tathāgatas, to whom one should then offer the request for empowerment.

ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཏུ་མཾ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཡེ་ཞེས་བྱ་བས་རིག་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བདུད་རྩིའི་ཆུས་དབང་བསྐུར་བར་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། དོན་གཅིག་གཉིས་མེད་ཡིད་ལྡན་ཞིང་། ། ཚོགས་མཆོག་སྐུ་གསུམ་སྒྲུབ་བྱེད་པ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རབ་བསྟན་བྱ། ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དབུས་གནས་པར། ། འཁོར་ལོ་སེར་པོ་རྩིབས་བརྒྱད་ནི། ། གསེར་གྱི་འོད་དང་བཅས་པ་བསྒོམ། ། ལྟེ་བ་ལ་ནི་འཇམ་བྱེད་པའི། ། ཡི་གེ་ཐིག་ལེ་བཅས་པ་བསྒོམ། ། དེ་ཡི་ཤར་ཕྱོགས་རྩིབས་ལ་ནི། ། དངོས་ཀུན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དགོད། ། ལྷོ་ཡི་ཕྱོགས་ལ་རྡུལ་དང་བྲལ། ། ནུབ་ཕྱོགས་དོན་དམ་ཀུན་བསྐྱེད་དེ། ། བྱང་ཕྱོགས་སེམས་ཉིད་ངོ་བོ་ཡིན། ། ཤར་ལྷོ་སྣ་ཚོགས་དངོས་གྲུབ་ཉིད། ། ཐེག་པ་ཀུན་བྲལ་ལྷོ་ནུབ་ཡིན། ། དེ་ཉིད་རྟོག་བྱེད་ནུབ་བྱང་སྟེ། ། ཆོས་རྣམས་དམིགས་མེད་བྱང་ཤར་ཡིན། ། ཡིག་འབྲུ་དེ་དག་གསལ་བཏབ་པ། ། གུར་གུམ་མེ་ཏོག་འདྲ་བར་བསྒོམ། ། རྩིབས་ཀྱི་བར་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ། ། ཤར་ལྷོ་ནས་བརྩམས་རིམ་བཞིན་དུ། ། ཡེ་ཤེས་ལུས་ཅན་སྙིང་པོ་བསྟན། ། བདག་ཉིད་ངེས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། ། དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་རྣམས་སུ་བསྟན། ། དུས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། ། རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོས་སྡུག་བསྔལ་གཅོད། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་གཟུགས། ། ཡེ་ཤེས་སྐུ་ཡི་མཚན་ཉིད་དང་། ། ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་དགོད། ། རྩིབས་ཀྱི་མུ་ཁྱུད་ཐམས་ཅད་དུ། ། འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་ཚུལ་ཅན་གྱི། ། རིས་དྲུག་སྐུ་ཡི་ས་བོན་ནི། ། དབྱངས་ཡིག་བཅུ་གཉིས་ལེགས་པར་དགོད། །

"Oṃ sarvatathāgatābhiṣiñcantu māṃ mañjuśrīye." With these words, one should visualize the goddesses of awareness conferring empowerment with the water of nectar. Then, one should recite the following verses: "Of all phenomena, the single meaning is non-dual; Possessing the mind, it accomplishes the supreme assembly of the three bodies. Visualize a yellow eight-spoked wheel, Residing in the center of a sun maṇḍala, Together with the radiance of gold. In its hub, visualize the syllable of Mañjughoṣa Accompanied by a bindu. On the eastern spoke, place 'the non-arising of all things.' On the southern spoke, 'free from dust.' On the western spoke, 'the ultimate that gives birth to all.' On the northern spoke, 'the essence of the nature of mind.' On the southeast spoke, 'the various siddhis themselves.' On the southwest spoke, 'beyond all vehicles.' On the northwest spoke, 'that which realizes suchness.' On the northeast spoke, 'phenomena without objective reference.' Visualize these syllables clearly, Meditating on them like saffron flowers. In all the spaces between the spokes, Starting from the southeast and proceeding in order, Place the essence of the one with the body of wisdom: 'The Buddha who is certain of self,' 'That very one is shown as the Buddhas,' 'Turning the wheel of Dharma of the three times,' 'The sharp vajra that cuts through suffering,' 'The form of the wisdom-being of insight and wisdom,' 'The characteristic of the wisdom body,' And 'Lord of Speech'—these should be placed. On the entire rim of the spokes, In the manner of benefiting migratory beings, Place the seed syllables of the bodies of the six classes, Properly arranged as the twelve vowels."

འོག་ཏུ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། ། འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་འོད་ལྡན་པ། ། ཀུནྡ་ལྟར་ཀར་མདངས་དམར་བསྒོམ། ། དེ་ནས་དགའ་བ་ཀུན་བསྐྱེད་པའི། ། ཡི་གེ་ཐིག་ལེ་བཅས་བསྒོམ་པ། ། ཤར་གྱི་རྩིབས་ལ་དབྱིངས་ཀྱི་ལྷ། ། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀུན་གྱི་ཡུམ་དུ་གསུངས། ། ནུབ་ཕྱོགས་རིག་འཛིན་ས་ཡི་སྟེ། ། བྱང་ཕྱོགས་གདུག་པ་དྲག་པོ་སྟེ། ། ཤར་ལྷོ་ཤེས་པའི་ལུགས་ཅན་ཡིན། ། ལྷོ་ནུབ་སྣ་ཚོགས་གདུང་བྱ་སྟེ། ། ནུབ་བྱང་འགྲོ་ལ་ཕན་པར་འདོད། ། བྱང་ཤར་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་བྲལ། ། དེ་དག་པདྨའི་རྩ་བ་ལྟར། ། འོད་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། རྩིབས་ཀྱི་བར་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། ། ཡེ་ཤེས་ལུས་ཅན་འཇམ་དཔལ་དང་། ། ཡི་གེ་ནི་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་བརྡའི་ཡི་གེ་དང་། བརྗོད་པའི་ཡི་གེའོ། ། དོན་དམ་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཞིང་དེ་བས་ན། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཨ་ལས་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ལ་ནི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཨ་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བརྡ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཞན་དུ་མེད་དོ། ། དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་ཡིན། །

Below, upon a moon maṇḍala, visualize an eight-spoked wheel, radiant and white like a kunda flower with a reddish luster. Then, visualize the syllable together with the bindu, which generates all joy. On the eastern spoke is the deity of the expanse; in the southern direction, she is said to be the Mother of All. In the western direction is the level of the Vidyādharas; in the northern direction is the fierce subduer of the wicked. In the southeast is the one possessing the system of cognition. In the southwest is the one who causes various torments; in the northwest, she desires to benefit beings. In the northeast is the one free from the passion of existence. Like the roots of a lotus, visualize them all together with light. In all the spaces between the spokes are Mañjuśrī, who possesses the body of wisdom, and the syllable, which is the unchanging itself. These are the conventional and the ultimate. The conventional has two aspects: symbolic syllables and expressive syllables. The ultimate has two aspects: the expanse of reality and the mode of wisdom. All of these, in the manner of non-arising, are the syllable A itself. Realizing that is to be a Buddha; therefore, it is said: "The perfect Buddha arises from A." "A is the supreme of all letters" means that both the conventional and the ultimate are supreme. Regarding the conventional, because A is the primary element of all expression, it is called supreme; since symbols depend upon expression, there is no other distinction. "It is the great purpose, the sublime letter."

ཞེས་པ་ནི་དེའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ནི་དོན་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཉིད་ཡི་གེ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་ཡི་གེ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཀྱང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། ། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བས་ན། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན། བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡི་མཆོག། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚིག་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན། ཚིག་ཀུན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཤད་དོ། ། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་ཨ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཆེན་པོ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ན། དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་གནས་ཀྱང་དེ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ངག་གིས་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡི་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་སྟེ་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་རྟེན་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་གྱུར་པས་ན། ཚིག་ཀུན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱའོ། །

This means that because it accomplishes that purpose, it is of great significance and is called the "sacred syllable." Although its syllable pervades all, because it is indivisible, it is said: "Emerging from within, it is unborn." Because it is free from expression, it is said: "Abandoning verbal expression." Because it serves as the cause of all expression, it is said: "The supreme cause of all expression." Because it clarifies the entire collection of words, it is said: "It makes all words perfectly clear." Thus it is explained in terms of the conventional. As for the explanation in terms of the ultimate: the non-dual wisdom of great bliss is the "A," which is the collection of all conceptualizations. Because that very [wisdom] is the supreme among all aggregates, elements, and sense bases, including those with outflows and those with bliss, it is called "supreme." Because that very [wisdom] is the unchanging great significance to be accomplished, it is said: "The sacred syllable of great significance." Regarding "Emerging from within, it is unborn": although it abides within the aggregates, elements, and sense bases that have outflows, it is precisely not born from them. Regarding "Abandoning verbal expression": that very [wisdom] is free from being expressed by speech. Regarding "The supreme cause of all expression": in that way, it is the cause of all aggregates, elements, and sense bases, and being the essence of clear light, it is called "supreme." Because all phenomena become clear as long as it abides in its support, it is said: "It makes all words perfectly clear." Thus it is explained.

ཡང་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལྟར་སྣང་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ན། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག། ཅེས་བྱའོ། ། དོན་ཆེན་དམ་པ་ཡི་གེ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་སྒྲུབ་པ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་ཀྱང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཚིག་གི་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པས་ན། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱའོ། ། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་རྟོག་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡི་མཆོག། ཅེས་བྱའོ། ། ཚིག་ཀུན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བས་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ལྟོས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ནི་སྣོད་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པས་སྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དབང་གི་གནས་སྐབས་བསྟན་པ་ནི། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་འདོད་ཆགས་ཆེ་སྟེ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་མིང་དང་ལྡན་ཞིང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་འབྱམ་ཀླས་པར་མཛད་ཅིང་། ཐུགས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་སྙོམས་པར་མཛད་པ་ནི། མིང་ཡང་ཆེ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ། །

Furthermore, because this emptiness of the nature of phenomena (dharmatā) is the supreme of all modes of appearance, it is said: "A is the supreme of all syllables." Regarding the statement, "It is the syllable of the great, sublime meaning," this refers to the very fact that it is the unchanging realization of the ultimate truth. Regarding "Arising from within, it is unborn," this is because all worldly entities, though pervaded by emptiness, are indivisible from it. Because that very reality transcends verbal expression, it is said: "It is abandoned by verbal expression." Because it is the cause of all that is supported and the support, and is free from the stains of conceptualization, it is said: "The supreme cause of all expressions." Regarding "It makes all words perfectly clear," this is because the conceptualizations of entities are clarified by seeing the emptiness of the nature of phenomena; thus it is so called. If one asks whether the ultimate meaning—the non-dual wisdom of great bliss (mahāsukha) of method and insight—is to be meditated upon as a characteristic of non-dependence, the answer is no. Rather, the siddhi of Mahāmudrā, which is the perfection of the welfare of oneself and others, is generated by purifying the vessel. Therefore, to demonstrate the stage of empowerment: "The great offering is great passion." The nirmāṇakāya, the teacher of gods and humans, possesses various names and performs the vast benefit of beings for as long as saṃsāra lasts. Equalizing the meaning of the equality of the mind in all things, it is said: "The name is also great and vast."

དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཡངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ནི། ཤེས་རབ་མཚོན་ཆེན་འཆང་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་དཔེ་བཞིས་བསྟན་པ་ནི། རལ་གྲི་ཆེན་པོ་དང་ལྕགས་ཀྱུ་ཆེན་པོ་དང་། གྲགས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྣང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཐབས་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དགའ་བ་དང་པོ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་གཅོད་པས་ན་རལ་གྲི་དང་། བདེ་བ་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངན་འགྲོའི་མཚན་ཉིད་ལས་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་ན་ལྕགས་ཀྱུ་དང་། བདེ་བ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་འདས་པ་ལ་ཉེ་བར་འཛིན་པས་ན་གྲགས་པ་དང་། བདེ་བ་གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་རང་རིག་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འོད་གསལ་བར་གནས་པས། ཉོན་མོངས་ཆེན་པོ་ལྕགས་ཀྱུའི་མཆོག། གྲགས་ཆེན་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་སྟེ། ། སྣང་བ་ཆེན་པོ་གསལ་བ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཅི་དག་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པའི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་སོ། ། འོ་ན་ཁྱད་པར་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུས་བསྟན་པ་ནི་དགའ་བ་དང་པོ་ཉེ་བར་འཛིན་པས། མཁས་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་འཆང་། ། ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་གཉིས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དོན་གྲུབ་པས་ན། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དོན་གྲུབ་པ། ། ཞེས་པ་དང་། དགའ་བ་ཆེན་པོ་གསུམ་པ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་གནས་པས། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དགའ་བས་དགའ། ། ཞེས་པ་དང་། དགའ་བ་བཞི་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ནི། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་མིག་འཕྲུལ་ཅན། ། ཞེས་བྱའོ། །

"It is the vast great maṇḍala," it is said. Thus, having shown the nature of the great identity of the three kāyas, it is taught: "He wields the great weapon of insight," and so forth. That very [nature] is shown through four worldly analogies: the great sword, the great hook, great fame, and great light. The first joy of the non-duality of method and insight is a sword because it cuts through the entire mass of conceptual thoughts; it is a hook because it draws one out from the characteristics of the lower realms, which are the characteristics of the second joy; it is fame because it closely grasps the transcendence characterized by the fourth joy; and because it abides as the luminosity of self-knowing great bliss characterized by the third joy, it is said: "The supreme hook of great affliction, great fame, great renown, great light, and great clarity." One might ask: "Is this not the same as the sensual bliss of ordinary beings and so forth?" If one asks what the distinction is, this very [bliss] is shown to be like an emanation, the non-duality of method and insight, because it closely grasps the first joy: "The wise one who wields the great illusion." Likewise, because the second joy accomplishes the coemergent meaning: "The great illusion that accomplishes the meaning." Because the third great joy abides in great bliss free from conceptual elaboration: "The great illusion that delights in joy." And because the fourth joy definitively grasps the non-existent entity: "The great illusion that possesses the magical eye." It is thus called.

དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ནི། སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོ་གཙོ་བོ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེར་བས་ན། སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྟོག་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་འཛིན་ཅིང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པས་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཆེན་པོ་འཆང་བའི་མཆོག། ཅེས་བྱ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བས་མི་བརྫི་ཞིང་དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་བསྟན་པས་ན། བཟོད་ཆེན་འཆང་བ་བརྟན་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བར་དུ་བདེ་བ་བསྒོམ་པ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་བརྟུལ་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་དང་དེ་ཉིད་མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཆེན་པོ་ཏིང་འཛིན་གནས། ། ཞེས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཆོག་ཡིན་ཞིང་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་ན། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ལུས་འཆང་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེས་བདུད་ཀྱི་ཚོགས་མཐའ་དག་འཇོམས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན། སྟོབས་པོ་ཆེ་ལ་ཐབས་ཆེ་བ། ། ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་བདེ་བར་སྨོན་པ་དང་། དེ་ཉིད་རྒྱུའི་ཡེ་ཤེས་ངེས་པ་ཆེན་པོར་གནས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་སྟེ། །

To demonstrate that such great bliss itself is endowed with the ten perfections, it is said: "The great benefactor, the chief," and so forth. In this regard, because it bestows the supreme bliss of all the three realms as a gift, it is called the "Great Benefactor." Because it maintains freedom from the stains of conceptualization and is superior to the ethical discipline of the śrāvakas and others, it is called the "Supreme Upholder of Great Ethical Discipline." Because it is not crushed by external distractions and is taught as that very great bliss, it is called the "Stable Upholder of Great Patience." Thus, meditating on bliss until the realization of that very great bliss is the "Exertion of Great Diligence." Because it is one-pointed, being free from conceptualizations of signs, it is the "Abiding in the Samādhi of Great Meditative Concentration." Because freedom from conceptualization itself is the supreme perfection of insight, and because that very insight serves as the support for all phenomena, it is called the "Upholder of the Body of Great Insight." Because such great bliss conquers the entire host of māras and possesses the great method for accomplishing perfect buddhahood, it is called the "Great Powerful One with Great Method." Furthermore, because it aspires for the happiness of all wandering beings and abides as the great certainty of the causal wisdom, it is the "Ocean of Aspiration Wisdom."

ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་དག་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན། བྱམས་ཆེན་རང་བཞིན་དཔག་ཏུ་མེད། ། ཅེས་པ་ནས་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སེལ་བར་འདོད་ཅིང་དག་པ་ཆེན་པོའི་ཡིད་དང་ལྡན་པས་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བློ་ཡི་མཆོག། ཅེས་བྱ་ལ་དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་དང་བྲལ་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་བློ་ཆེན་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ཤིང་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་འགྲོ་བ་འདུལ་བར་མཛད་པ་ནི། མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཐབས་ཆེ་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། བྱ་བ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོས་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་འདུལ་བར་མཛད་པས་ན། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་ལ་དེ་ཉིད་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ངན་འགྲོ་ལས་ཐར་པ་ཆེན་པོར་གྲོལ་བར་མཛད་པས་ན། ཤུགས་ཆེན་མགྱོགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ན་ཐོགས་པ་མེད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་དང་བཅས་པས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་ཆེར་གྲགས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དྲི་མ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་འཇིགས་པར་མཛད་པས་ན། སྟོབས་ཆེན་ཕ་རོལ་གནོན་པ་པོ། ། ཞེས་བྱའོ། །

Thus, these are what are called the perfection of generosity up to the perfection of wisdom. Because that very great bliss abides as the characteristic of benefiting all sentient beings, it is said: "The nature of great love is immeasurable." Because one desires to dispel the sufferings of wandering beings and possesses a mind of great purity, it is said: "Great compassion is the supreme intellect." Because that very [wisdom] is free from the eight worldly dharmas and abides in the equality of all phenomena, it is said: "Great insight possesses the great intellect." Therefore, because one possesses the perfect qualities of a Buddha, realizes them without error, and tames wandering beings through various means, it is said: "The great skillful one possesses great means." Because one tames all those in the three realms through the great miraculous power of a Buddha with little effort, it is said: "Possessing the power of great miraculous power." Because one swiftly liberates others from the lower realms into the great liberation, it is said: "Great force and great speed." Because one possesses unimpeded miraculous power throughout all Buddha-fields and teaches the Dharma together with a retinue of bodhisattvas, it is said: "Great miraculous power, highly renowned." Because such stainless great bliss destroys the host of afflictions, it is said: "The great powerful one who subdues the enemy."

རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བ་སྲིད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རི་བོ་ཆེན་པོ་ལྟར་གཞོམ་པར་དཀའ་བ་འཇོམས་པ་ལ། སྲིད་པའི་རི་བོ་ཆེན་པོ་འཇོམས། ། ཞེས་བྱའོ། ། འཇོམས་པ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མཁྲེགས་ཤིང་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་འཆང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་ཀྱི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་ཅིང་རིག་སྔགས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གདུལ་དཀའ་རྣམས་འཇིགས་བྱེད་ཆེན་པོའི་ཆ་ལུགས་ཀྱིས་འདུལ་བར་མཛད་ཅིང་ཁམས་གསུམ་པ་འཇོམས་པར་མཛད་པས་ན། དྲག་པོ་ཆེན་པོ་དྲག་ཤུལ་ཆེ། ། འཇོམས་བྱེད་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སྲིད་པའི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མགོན་མཛད་ཅིང་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་འདི་དམ་པར་གྱུར་པས་ན། མགོན་པོ་རིགས་མཆོག་ཆེན་པོ་སྟེ། ། བླ་མ་གསང་སྔགས་ཆེན་པོའི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇམ་དཔལ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཉིད་ངེས་པར་བཟུང་བ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་མ་ཆེན་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡིན་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ན། དེ་ཉིད་སྤྱོད་པ་ཀུན་སྟོན་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལ་གནས། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱི་མཆོག།

Existence arises again and again through the power of conceptual construction; to destroy that which is as difficult to crush as a great mountain, it is said: "He destroys the great mountain of existence." If one wonders what it is that destroys it, it is said: "He wields the firm and great vajra." This refers to the great non-dual wisdom that cannot be divided by the host of conceptual constructions, and which possesses the immeasurable qualities of the Tathāgatas, such as the vidyā-mantras and the eight types of conceptualization. Because he subdues those difficult to tame, such as Maheśvara and others, through the guise of a great terrifier and destroys the three realms, he is called: "The great fierce one, of great ferocity; the destroyer, the one who causes fear." Because he acts as the protector for those possessed by the fears of existence and because this great wisdom is the most sublime among the many varieties of families, he is called: "The protector, the great supreme family; the guru, the supreme of great secret mantra." This is the definitive identification of the name Mañjuśrī himself. The great guru of all the Buddhas of the past, future, and present is that non-dual wisdom; because it protects the minds of all those in the three realms, it is called the supreme among those who demonstrate all conduct. It is said: "Abiding in the way of the Great Vehicle; the supreme of the way of the Great Vehicle."

ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རབ་མཆོག་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། རིགས་ལྔ་དང་། སྐུ་གསུམ་དང་། སྣོད་ངེས་པར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་ནི་ངེས་པ་ལྔའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ནི་གསང་བའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་བདུད་བཞི་དང་། ལོག་པར་འདྲེན་པའི་བགེགས་མཐའ་དག་བཅོམ་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་བས་ན་རང་ཉིད་ངེས་པར་བརྟན་ཞིང་ཕ་རོལ་གྱི་ཚོགས་མཐའ་དག་འཇོམས་པས་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བ་ཉེ་བར་འདུལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐུའི་རིགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་སྙིང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་རང་གིས་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ལེའུ་དང་པོ་ལས། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ངེས་ལྡན་པས། ། ཤེས་པ་མེད་ཕྱིར་ཤེས་པ་ནི། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཅིག་པར་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

As stated above, the act of caring for all sentient beings of the three realms is to abide in the way of the Mahāyāna, and that itself is called the Bodhisattvayāna. That which has become the supreme and great pinnacle of all vehicles is the Secret Mantra Vehicle itself. Since the five wisdoms, the five families, the three bodies, and all that has become the certain vessel are the great maṇḍala of the Vajradhātu, explaining it in that manner is the first [section], the explanation according to the five certainties. In that way, the great maṇḍala of the Vajradhātu is called "great wisdom" because, within the source of secret phenomena, it has conquered all the four māras and the obstructing spirits who lead astray. Therefore, because it is itself firmly stable and destroys all the hosts of adversaries, it is called "vajra." It is the very expanse that serves as the cause for the emergence of the various types of bodies in the manner of taming migratory beings. That very great wisdom is the essence, and because it is self-aware by its own nature, it is called the "maṇḍala." The perfect awareness of the expanse of that very great wisdom is called the "wisdom of the expanse of reality" (dharmadhātujñāna). As it is said in the first chapter: "Because it possesses great wisdom, Since there is no [ordinary] knowing, Knowing is the wisdom of the expanse of reality; It is explained as the unity of object and subject." Thus it is taught.

དེ་ལྟར་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་ཤེལ་གྱི་སྙིང་པོ་དག་པ་ལྟར་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་ཀུན་གྱི་སྣང་བའི་གཞིར་གྱུར་པས་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ལ། འགྲོ་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་སྟོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དུ་སྟོན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་ལ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱའོ། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཐུབ་ཆེན་ལྡན། ། ཞེས་པ་མ་དག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་བཅོམ་པ་དང་། ཉེ་བར་འཚེ་བའི་བདུད་ཀྱི་ཚོགས་དྲག་པོ་མི་བཟད་པ་རྣམས་བཅོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་མཆོག་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི། གསང་སྔགས་ཚུལ་ཆེན་ལས་བྱུང་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། གསང་སྔགས་ཚུལ་ཆེན་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་རྒྱས་པ་ལྟར་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་མཐའ་ཡས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཅི་སྟེ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ལས་འབྱུང་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུ་ཐོབ་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

Thus, the great primordial wisdom (jñāna) taught above is called Vajrasattva because it is free from stains like a pure crystal heart and serves as the basis for the appearance of all things. The way in which the primordial wisdom of phenomena (dharmajñāna) is shown as Vairocana by way of teaching the definitive nature of beings is expressed in the passage beginning, "The great Buddha Vairocana." The teacher of the dharmadhātu of non-dual primordial wisdom is called "Buddha," and the very state of being free from all objects of knowledge is called "Vairocana." Regarding the phrase, "The Great Sage, possessing great sagehood," this refers to one who has utterly conquered the impure afflictions (kleśa) and subdued the fierce and unbearable hosts of the Māras who cause harm. That very state is shown to be the manifest, perfect enlightenment attained by relying on the Mantra Vehicle, the supreme among all vehicles, as expressed in the words, "Arisen from the great system of Secret Mantra." The phrase, "Possessing the nature of the great system of Secret Mantra," refers to the abiding of the dharmakāya of all the Tathāgatas, which is the bliss of the non-duality of method and insight, free from conceptual elaboration, stainless like the full autumn moon, and infinite. If one asks, "Does it not lack the perfections (pāramitā) because it arises from the system of Secret Mantra?" it is not so; for it is shown to be endowed with the perfections in the passage beginning, "Having attained the ten perfections."

དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ངེས་པར་ཐོབ་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་དབུལ་པོས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་རྙེད་ནས་སླར་བྲལ་བ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པ་བསྟན་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་གནས། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུ་དག་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བདག་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ངེས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ལ་དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གང་ལ་མངའ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་སྟོན་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཡི་ཚུལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཉིད་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་ས་བཅུ་ལ་ངེས་པར་གནས་པས་ནི། མགོན་པོ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་སྟེ། ། ས་བཅུ་ལ་ནི་གནས་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་སྐུས་གདུལ་བྱ་ངེས་པར་དག་པར་ཤེས་པ་བཅུ་ལ་སོགས་པར་བཅུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ལྡན་པས་ནི། ཤེས་བཅུ་རྣམ་དག་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཤེས་བཅུ་རྣམ་དག་འཆང་བ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དོན་བཅུའི་དོན། ། ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་བཅུ་དང་ས་ཉི་ཤུ་དང་ཤེས་པ་ཉི་ཤུ་དང་སྟོབས་བཅུ་དང་དབང་བཅུ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ་བརྒྱའོ། །

Regarding that, the ten perfections—from generosity up to the perfection of wisdom—are definitively attained in the manner previously explained. This is not like a poor person who finds a precious jewel and then loses it again; rather, the teaching on performing the welfare of beings through the manner of the ten perfections is expressed as: "Abiding in the ten perfections." The phrase "The ten perfections are pure" means that practicing generosity and the others in the manner of generating the Mahāyāna mind—which is of a nature associated with outflows—is "reaching the other shore" (perfection); that which possesses the manner in which these are without outflows is what is called by that name. The definitive teaching of generosity and the others to migratory beings is precisely what is meant by: "The manner of the ten perfections." Thus, the non-duality of the dharmadhātu and wisdom is the dharmakāya. That very [dharmakāya], as the sambhogakāya, becomes the sovereign of the ten grounds; and because it definitively abides on the ten grounds, it is called: "The Protector, Sovereign of the Ten Grounds, Who Abides on the Ten Grounds." Furthermore, because the form bodies (rūpakāya) definitively purify those to be trained through the ten knowledges and so forth, and because it possesses the nature of those, it is called: "The Nature of the Ten Pure Knowledges, The Holder of the Ten Pure Knowledges." The phrase "The ten aspects, the meaning of the ten meanings" refers to the one hundred aspects: the forty perfections, the twenty grounds, the twenty knowledges, the ten powers, and the ten masteries previously explained.

དེ་ཉིད་བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཉིས་བརྒྱའོ། ། ཐུབ་དབང་སྟོབས་བཅུ་ཁྱབ་པའི་བདག། ཅེས་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་གནས་པ་ཉིད་དེ་དེ་ཉིད་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། ། ཀུན་གྱི་དོན་ནི་མ་ལུས་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་ཞིང་གོང་གི་དབང་བཅུ་བསྟན་པ་ནི། རྣམ་བཅུ་དབང་ལྡན་ཆེ་བ་པོ། ། ཞེས་པ་སྟེ་སེམས་ལ་དབང་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་མཚུངས་པ་མེད་པ་རྣམས་གློ་བུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་དམ་འོན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སྙམ་པ་ལ། ཐོག་མ་མེད་པ་སྤྲོས་མེད་བདག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་གནས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་དག་དག་པའི་བདག། ཅེས་བྱའོ། ། རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་པ་ནི། བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་ཚིག་མི་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་ལ་ལམ་ངེས་པ་ལས་འབྲས་བུ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ནི། ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྟོན་པ་ཉིད་དེ། གཉིས་མེད་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྟོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །

That very [nature] is two hundredfold by way of the welfare of oneself and the welfare of others. Regarding the phrase "The Lord of Sages, the pervasive master of the ten powers," it means that by the nature of the ten powers of knowing the exhaustion of contaminants, he abides pervading all the three realms; that is the definitive teaching of that very [nature]. Regarding the phrase "He accomplishes the welfare of all without exception," the ten masteries mentioned above are taught as: "The great one possessing the ten masteries," which means he is shown to possess the great nature of the collection of masteries, such as mastery over the mind and so forth. Regarding the thought of whether such peerless qualities are produced adventitiously or abide by way of their own essence, it is said: "The beginningless, non-proliferated self," and so forth. All the immeasurable qualities of a buddha abide as characteristics arising from the beginningless state free from conceptual proliferation. The characteristic of the qualities of all the Tathāgatas is that they have become the masters of the expanse of reality (dharmadhātu) and suchness. Their abiding as the nature of complete purity is expressed as: "The pure self of suchness." Regarding the teaching of the pure path through the characteristic of a pure result arising from a pure cause, it is said: "Speaking the truth, his words do not change." Regarding the definitive emergence of the result from the definitive path, it is said: "He acts exactly as he speaks." Furthermore, because he is free from the conceptualizations of subject and object, he is shown to be spontaneously present as the non-duality of the expanse and wisdom; that is precisely what is meant by: "He teaches non-duality as non-dual."

དེ་ལྟར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཞུགས་གནས། ཞིང་ཁམས་ཆེན་པོ་ཡང་དམ་པའི་མཐའ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་རྣམ་པར་གནས་ནས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་པ་ནི། ཡང་དག་མཐའ་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཆེན་པོ་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གནས་སྙམ་པ་ལ། བདག་མེད་སེང་གེའི་སྒྲ་དང་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ལས་གཟུགས་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། ། བྱ་བ་དེ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་ཞིང་ཁམས་འོག་མིན་ན་རིན་ཆེན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཆེན་པོས་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་དྲི་མ་ཆ་ཕྲ་བའི་ཡང་ཕྲ་བ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སེང་གེའི་རྒྱལ་པོ་ལྟར་གཞན་གྱི་སྒྲིབ་པ་འཕྲོག་ཅིང་སུན་འབྱིན་པ་རྣམས་སྐྲག་པར་བྱེད་པས་ནི། མུ་སྟེགས་རི་དྭགས་ངན་འཇིགས་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་སྟེ་དེ་དག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ཡོད་སྟོབས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡིད་ལྟར་མགྱོགས། །

Thus, the great buddha-field, the abode of all the tathāgatas of the three times and so forth, is the ultimate limit, free from conceptual elaboration. Abiding therein, they perfectly accomplish the welfare of others; this is precisely what is meant by the phrase, "Abiding in the ultimate limit." If one wonders what the nature of the great buddha-field itself is, it is said, "Possessing the lion’s roar of selflessness," and so forth. The dharmakāya of the tathāgatas is free from all grasping at a self and what belongs to a self; it is called the dharmakāya because, through the power of former aspirations, it serves as the cause for the emergence of the two form bodies (rūpakāya). In the Akaniṣṭha realm, which is concordant with that activity, there is a celestial palace of various precious jewels, the nature of which is the complete purity of the five sensory qualities. Through the great excellence of the enjoyment of the dharma, the most subtle of subtle stains of the objects of knowledge of the bodhisattvas of the ten grounds are purified within the tathāgatagarbha. Because the tathāgatas desire this, their perfect meditative absorption (samādhi) is like a lion king that seizes away the obscurations of others and terrifies those who would disparage them; thus it is said, "Terrifying the wild beasts of the non-Buddhists." These are the saṃbhogakāya. "The power that is meaningful for all beings, swift as the mind of a tathāgata."

ཞེས་པ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ཡོད་པ་སྒྲུབ་ཅིང་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་དང་དེའི་ངེས་པ་འབྱུང་བས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་ཆེན་པོ་ནི། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། ། སྤྲུལ་སྐུའི་སྟོན་པ་དེ་བཞུགས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་སྟོན་པ་དེ་དག་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། རྒྱལ་བ་དགྲ་རྒྱལ་རྣམ་པར་རྒྱལ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པས་དགྲ་བོ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྟོན་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་རྒྱལ་ལ། དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཞིང་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བས་ན། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སྟོབས་པོ་ཆེ། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཚོགས་ཀྱི་མཆོག། ཚོགས་རྗེ་ཚོགས་བདག་དབང་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ལ་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མང་པོ་འདུས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ལ། དེས་འགྲོ་བའི་ཕན་པའི་རྒྱུ་ལེགས་པའི་སྤྱོད་པ་ཀུན་སྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྗེ་བོར་གྱུར་པ་དང་།

This means that throughout all the world systems of the great trichiliocosm, one accomplishes the welfare of beings and, through various emanated forms, provides definitive deliverance by arising in whatever way accords with the inclinations of those to be trained. That very nirmāṇakāya is the great, utterly pure realm where the teachers of the dharmakāya, sambhogakāya, and nirmāṇakāya reside; such is the meaning. If one asks what qualities those great teachers possess, it is said: "Victorious, conqueror of enemies, completely triumphant," and so forth. Because the conceptualizations of self and other are harmful, they are the "enemies." The Great Teacher is "victorious" over them by way of the non-arising of conceptualization. Because he turns the wheel of Dharma in a completely pure manner throughout all buddha-fields and all realms of sentient beings, he is called "the powerful universal monarch." Regarding "the master of the assembly, the supreme of the assembly, the lord of the assembly, the master of the assembly, endowed with power": the dharmakāya taught above is the supreme of the many gathered ones, having perfected the accumulations of merit and wisdom. Because it arises possessing the characteristic of demonstrating all excellent conduct as the cause of benefit for wandering beings, it is so called. Furthermore, it has become the sovereign of the bodhisattvas of the ten grounds.

ཁམས་གསུམ་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་རྫོགས་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། ། མཐུ་ཆེན་གཅེས་པར་འཛིན་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུམ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ལས་དུས་གཞན་ཡིད་དུ་འོང་བ་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པས་ངེས་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བདག་ཉིད་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་གཞན་དུ་བསྟན་དུ་མེད་ལ་གཞན་ལ་རག་མ་ལུས་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ན། ཚུལ་ཆེན་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཚིག་རྗེ་ཚིག་བདག་སྨྲ་མཁས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་འཇམ་དཔལ་ཉིད་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འདི་ཡང་འཇམ་དཔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། སྤྲུལ་པའི་གསུང་དེ་ཉིད་ཚིག་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཞིང་ཚིག་གི་བརྗོད་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་སྟོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞིས་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་འདུལ་བར་སྟོན་པ་ནི། ཚིག་ལ་དབང་བ་ཚིག་མཐའ་ཡས། ། ཚིག་བདེན་པ་དང་བདེན་པར་སྨྲ། ། བདེན་པ་བཞི་ནི་སྟོན་པ་པོ། ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཕྱིར་མི་འོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་འདྲེན་པ་མཛད་ཅིང་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་པ་སྤྲོས་པའི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པའོ། ། འདྲེན་པ་རང་རྒྱལ་བསེ་རུའི་ཚུལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མང་བར་སྒྲུབ་པས་ན། ངེས་འབྱུང་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དེ།

Because he exercises mastery over the three realms, his activities are perfectly and completely accomplished. Regarding the phrase "cherishing great power," there is no other delightful time than the nature of great wisdom within the three bodies. Since there is no experience other than that itself, whatever is the definitive grasping of it is so described. The excellence of the welfare of self and others is completely perfected through the manner of self-certainty; it cannot be shown otherwise and is not dependent on others. Therefore, it is said: "The great manner does not rely on others." Regarding the phrase "Lord of words, master of speech, skilled in eloquence," this refers to the definitive emergence of Mañjuśrī himself. Through the manner of the wisdom of the dharmadhātu, this too is intended to be the nature of Mañjuśrī. That very emanated speech has mastery over all collections of words and demonstrates the meaning endowed with infinite verbal expressions. Teaching the training of the noble Śrāvakas through the four truths, such as suffering and so forth, is expressed as: "Mastery of words, infinite words, master of words, speaking the truth, speaking truly, the teacher of the four truths, the non-returner, the one who does not come back." He acts as the guide for all wandering beings and abides in the sole self-arisen wisdom, free from all conceptual elaborations. Regarding the phrase "the guide, the manner of the rhinoceros-like Pratyekabuddhas," because they accomplish many superior advancements in the successive moments of their continuum, it is said: "arisen from various types of renunciation."

འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུ་གཅིག་པོ། ། ཞེས་སོ། ། དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་ཟག་པ་ཟད། ། ཅེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་བཏབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོབ་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་བཅོམ་པ་གང་ལ་མངའ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་གང་ལས་ཤེ་ན། འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དབང་པོ་དུལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བར་གནས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་པདྨ་དང་རྡོ་རྗེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་རྙེད་པ་ལ་སོ་སོ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ངན་འགྲོའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིང་འབྲས་བུ་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ནི། བདེ་བ་རྙེད་པས་འཇིགས་མེད་ཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་བདེ་བ་དེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཆིང་བའི་མདུད་པ་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་བདག་གི་རྒྱུར་གདུང་ཞིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་འཇིགས་པར་མཛད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ནུབ་པར་མཛད་པས་ན། བསལ་བར་གྱུར་པས་རྙོག་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་ཞིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རིག་པ་ཐབས་སུ་ལྡན་པས་ན་ནང་གི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་བསྐྱེད་བ་ནི། རིག་པ་དང་ནི་རྐང་པར་ལྡན། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བདེ་གཤེགས་འཇིག་རྟེན་རིག་པའི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་རྟོགས་པ་དང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་གསུམ་དང་།

"The single cause of the great elements," it is said. Regarding the phrase "the monk, the Arhat, whose outflows are exhausted": this refers to one who has attained the state that is the cause of all elements that are without [ordinary] arising, having attained it through the manner of planting [the seed] in the dharmadhātu and so forth, and who possesses the destruction of the entire collection of conceptual thoughts. From what source does he possess those great and vast qualities? It is said: "Free from passion, with senses subdued," and so forth. This refers to abiding free from external attachment to the supreme karmamudrā. Having attained the bliss of the meditative union of the lotus and the vajra, one attains through the individual superknowledges a bliss that is free from the fear of the result—the cause of which would otherwise be the lower realms. This is precisely what is meant by: "Having found bliss, one attains fearlessness." Because that bliss of the karmamudrā is like a knot that binds conceptual thought, it acts as a source of torment and burning for the self, yet it is made into a source of fearlessness; and because it causes inverted cognition to subside, it is said: "Having become clear, it is stainless." Because he possesses the external knowledge as a method, the internal wisdom and method are generated; this is what is meant by: "Possessing knowledge and conduct." If one asks what the essential nature of that great bliss of the non-duality of method and wisdom is like, it is said: "The Sugata, the supreme knower of the world." This refers to the realization of untainted bliss and [the knowledge of] the three times: past, future, and present.

ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་རིག་ཅིང་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་གོང་དུ་འགྱུར་བས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཆོས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་རང་རིག་པའི་ངོ་བོར་གནས་པས་ན། བདག་གིར་མི་འཛིན་ངར་མི་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཅི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་གཞན་གྱི་དོན་བརྩོན་པ་དང་བྲལ་ལམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ནི་གཟུགས་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཀུནྡ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ངག་གི་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ་དེ་ཡང་ལེའུ་དང་པོ་ལས། ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དབྱེ་བ་ལས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས། ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྲུབ་ཕྱིར། ། ཀུནྡ་ལྟ་བུར་དབྱེ་བ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་གནས་པ་ནི། འཁོར་བའི་ཕ་རོལ་མཐར་སོན་པ། ། བྱ་བ་བྱས་པ་སྐམ་སར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་གསལ་བས་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཕ་རོལ་གྱི་ཚོགས་འཇོམས་པས་གཞན་བསྐྱོད་པས་ན། ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ངེས་གསལ་བ། ། ཤེས་རབ་མཚོན་ཆེན་རྣམ་འཇོམས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །

Because one realizes the non-dual nature of all three realms and transcends mundane superknowledges, it is so called. Since that very state abides as the essence of self-awareness, without following the distinctions of method and insight, it is said: "I do not grasp at 'mine,' nor do I grasp at 'I'." If one asks, "Is this the ultimate truth?" it is not that the nature of all Tathāgatas is devoid of exertion for the sake of others; for it is said: "Abiding in the manner of the two truths." In this context, the two truths are the conventional and the ultimate. The conventional refers to the two form bodies, which, through the two types of bodhicitta, are like the jasmine flower for the sake of all sentient beings. The ultimate is said to be great bliss, beyond the expression of speech. As it is stated in the first chapter: "Through the division of the conventional and ultimate, bodhicitta is of two types. For the sake of accomplishing the welfare of oneself and others, it is divided like the jasmine flower." Because that very state has crossed to the far shore of the ocean of saṃsāra and is free from all afflictions and purifications, it abides in the limit of reality. It is said: "Having reached the far shore of saṃsāra, having done what was to be done, one abides on dry land." Because that great bliss is luminous as the essence of wisdom, it engages with all objects of knowledge and destroys the hosts of adversaries; thus it is said: "Purely cognitive and definitively clear, the great weapon of insight that utterly destroys."

དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པར་གྱུར་ཅིང་བདེ་བ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ནི། དམ་ཆོས་ཆོས་རྒྱལ་གསལ་བར་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་ལ་རང་གི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་ངེས་པར་བཟློག་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་སྣང་བར་བྱེད་པའི་མཆོག། ཅེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལམ་པྲ་ཕབ་པ་ལྟ་བུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་རང་ཉིད་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ལ་སོགས། ལེགས་པའི་ལམ་ནི་སྟོན་པ་པོ་ཉིད་དོ། ། དོན་གྲུབ་བསམ་པ་གྲུབ་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་བསམ་པ་གྲུབ་ཅིང་དེ་ལས་གཞན་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་གནས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་སྐད་ཅིག་མའི་ཡེ་ཤེས་ལྟར་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་དབྱིངས་མི་ཟད། ། ཅེས་བྱའོ། ། ཆོས་དབྱིངས་དམ་པ་ཟད་མི་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གོང་གི་ཚུལ་གྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་མངོན་པར་དད་ཅིང་མཆོད་པ་དང་། བདུད་རྩི་མཐའ་དག་གི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ན། བསོད་ནམས་ལྡན་པ་བསོད་ནམས་ཚོགས། །

By way of the nature of the dharmakāya, he has become the teacher of all the tathāgatas and has become the clarity of bliss. Regarding the phrase, "Possessing the clarity of the Dharma King of the sublime Dharma," the reversal of one's own body, speech, and mind from the conditions of ignorance is called, "The supreme illuminator of the world." That very inexhaustible treasury of Dharma, which teaches itself to oneself as the mahāmudrā—like a reflection in a mirror—is free from conceptualization. Regarding the phrase, "The lord of Dharma, the king of Dharma, and so forth, the teacher of the excellent path," the mahāmudrā itself is the ultimate truth by way of non-conceptuality. Because that very [truth] fulfills the intention and there is nothing else to be accomplished, it is so called. Because that very [truth] has abandoned the conceptualization of worldly abodes, bodies, and enjoyments, and because conceptualization itself has become the cause for the arising of immeasurable wisdoms, it is inexhaustible like momentary wisdom. Thus it is said: "All conceptualizations abandoned; the non-conceptual expanse is inexhaustible." Regarding the phrase, "The sublime dharmadhātu is inexhaustible," that very [truth] is the dharmadhātu, and it is so called because it is the supreme of all wisdoms and by the manner described above. Because that supreme, unchanging mahāmudrā possesses the perfect fruit of merit, the beings to be trained have manifest faith and make offerings; and because it has become the abode of all nectars, it is said: "Possessing merit, the accumulation of merit."

ཞེས་བྱ་ཞིང་དེ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལས་འབྱུང་བ་སྐད་ཅིག་གཅིག་མའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལས་འབྱུང་བ་དུས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལས་འབྱུང་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས་ཆེ། ། ཡེ་ཤེས་ལྡན་པ་ཡོད་མེད་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མཉམ་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན། ཚོགས་གཉིས་ཚོགས་ནི་བསགས་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་ལ་སྐད་ཅིག་མའི་ཡེ་ཤེས་ལྟར་མི་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བསྔགས་ཤིང་དུས་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མ་གཞག་པ་མི་མངའ་བས་ན། རྟག་པ་ཀུན་རྒྱལ་རྣལ་འབྱོར་ཅན། ། ཞེས་བྱ་སྟེ་དེའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་སྒྲུབ་པ་པོ་གཉིས་སུ་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་གྱུར་པ་ནི། བསམ་གཏན་བསམ་བྱ་བློ་ལྡན་བདག། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་རིགས་གཅིག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ན། སོ་སོ་རང་རིག་མི་གཡོ་བ། ། མཆོག་གི་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་རིགས་གཅིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ངེས་པ་ཡིན་ཡང་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་འདུལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སུ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་།

Thus it is said. Because it abides as the wisdom arising from the action seal (karmamudrā) which is the wisdom of a single instant, the wisdom of time arising from the dharma seal (dharmamudrā), and the uninterrupted wisdom arising from the great seal (mahāmudrā), it is said: "Wisdom, the great source of wisdom; possessing wisdom, knowing existence and non-existence." When the peerless accumulations of merit and wisdom are fully perfected, it is said: "The one who has gathered the two accumulations." Unlike the wisdom of a single instant, it is not non-conceptual; and because it is praised as the great qualities of all the Buddhas of the three times, and because, like the wisdom of the three times, it is without the distinction of being in or out of meditative equipoise, it is called: "The eternal, all-conquering yogi." When the object of accomplishment, the means of accomplishment, and the practitioner are indivisibly perfected as a single identity, it is said: "The meditator, the object of meditation, the wise self." Thus, that very nature of the utterly pure dharmakāya is free from all conceptual elaborations and, being endowed with the supreme of all aspects, is the seed of all Buddhas and the identity of the single family; therefore, it is said: "Self-knowing, immovable, the supreme first." Although the perfection of one's own welfare is the certainty of the perfection of the single family, through the nature of the all-accomplishing wisdom, the display of body, speech, and mind in the manner of subduing the attachment, aversion, and ignorance of those to be trained is Vairocana.

འོད་དཔག་མེད་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་རྣམས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་འཆང་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ནས་ཡང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་གསང་བ་གསུམ་གྱི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཆོས་གྲུབ་པ་དང་། ཆོས་གྲུབ་པ་ལས་འགྲོ་བ་སྒྲོལ་བའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་དང་། དེ་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམས་སུ་བསྟན་པ་ནི་རིགས་ལྔ་སྟེ། སངས་རྒྱས་སྐུ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་(ད་,དེ་)དག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན། ཁྱབ་བདག་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཉིད་ནི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ནི་ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་བའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེས་དབང་བསྐུར་ཞིང་རིན་པོ་ཆེ་རྩེ་གསུམ་གྱིས་མཚན་པས་དབུ་བརྒྱན་པ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་ལྔས་ཅོད་པན་དུ་བྱས་ཤིང་། ལྷའི་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པས་འགྲོ་བ་རྣམས་འདུལ་བར་མཛད་པས་ན། སངས་རྒྱས་མངའ་བདག་ཅོད་པན་ཅན། ། སྤྱན་ལྔ་ཆགས་པ་མེད་པ་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པ་པོ། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་འཛིན་དག་པ་རྣམས་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་།

Amitābha and Akṣobhya; these are what is called "the holder of the three bodies." Furthermore, for the sake of those to be trained, they generate the mind of the Great Vehicle, and through the conferral of the empowerments of the three secrets and so forth upon that generation of the mind, they accomplish the Dharma in its complete characteristics. From the accomplishment of the Dharma, they perform the enlightened activity of liberating beings. Because they abide in the essence of luminosity itself, they are taught as Vairocana, Akṣobhya, Ratnasambhava, Amitābha, and Amoghasiddhi; these are the five families, described as "the nature of the five Buddha bodies." Since they abide as the nature of the five wisdoms, such as the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna) and so forth, they are described as "the pervasive lords, the nature of the five wisdoms." These five Tathāgatas are the lords of the families; they are consecrated by precious jewels arisen from space and are adorned with crowns marked by three-pronged jewels. To the immeasurable hosts of emanated Bodhisattvas, these five Tathāgatas serve as their crowns. Because they tame beings through the five pure divine eyes and so forth, they are described as "the Buddha sovereigns wearing crowns, possessing the five eyes free from attachment." "The progenitor of all Buddhas" means that they generate the pure spiritual mentors of the Bodhisattva hosts into the nature of perfect enlightenment.

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲས་པོ་དམ་པར་གྱུར་པས་ན། སངས་རྒྱས་སྲས་པོ་དམ་པའི་མཆོག། ཅེས་བྱའོ། ། ཤེས་པ་སྲིད་འབྱུང་སྐྱེ་གནས་མེད། ། ཅེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་དང་ལྡན་པས་ན། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་འགྲོ་བ་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དོན་དུ་སྲིད་པ་ལེན་པར་མཛད་ཀྱང་། སྲིད་པའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བས་ངན་འགྲོ་ལས་སྐྱོབ་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་། ཆོས་ལས་འབྱུང་བ་སྲིད་པ་སེལ། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་ཅིང་། འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ན་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པར་གྱུར་པ་ནི། གཅིག་པུ་སྲ་མཁྲེགས་རྡོ་རྗེའི་བདག། སྐྱེས་མ་ཐག་པ་འགྲོ་བའི་བདག། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་རང་འབྱུང་བ། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་མེ་བོ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་འབྱུང་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ངན་འགྲོའི་རྒྱུད་སྲེག་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ལས་མི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད་པས་ནི། འོད་ཆེན་རྣམ་པར་སྣང་བར་བྱེད། ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་ལམ་མེ་བ། ། འགྲོ་བའི་མར་མེ་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན། ། གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་འོད་གསལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་སྐྱོབ་པར་མཛད་པ་ཉིད་དང་།

Because bodhisattvas have become the sublime sons of all the buddhas of the three times, they are called "the supreme among the sublime sons of the buddhas." Regarding the phrase "cognition is without a birthplace from which existence arises": because bodhisattvas possess a body of primordial wisdom (jñānakāya), although they take on existence for the sake of delivering beings from the ocean of saṃsāra, they are unstained by the defects of existence. Since they arise from that and protect beings from the lower realms, it is said: "Arising from the Dharma, they dispel existence." Their very body of primordial wisdom is indivisible by the harms of existence and so forth; and since they benefit beings while remaining in the state of the unborn, the perfection of the nature of the fruit, it is said: "The singular, firm vajra self; the self of beings, born just so." Regarding "arisen from space, self-arisen, the great fire of insight and primordial wisdom": because bodhisattvas arise from the space-like dharmakāya in an unborn manner, that very self-arisen state is the excellence of insight, emptiness, and the nature of great primordial wisdom and compassion, which burns away the continuum of the lower realms of sentient beings; thus it is so called. Since such a state dispels the nature of ignorance, it is said: "The great light that makes all manifest; the vivid radiance of primordial wisdom; the lamp of beings, the torch of primordial wisdom; the great majesty, the clear light." Furthermore, because they protect the minds of beings, it is said: [and so forth].

གཏུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་པ་ངེས་པར་འཇིག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་གསང་ཞིང་དོན་གྱི་མཆོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་ནི། གསང་སྔགས་མངའ་བདག་རིག་སྔགས་རྒྱལ། ། གསང་སྔགས་རྒྱལ་པོ་དོན་ཆེན་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། གཙུག་ཏོར་ཆེན་པོ་རྨད་འབྱུང་གཙུག། ཅེས་པ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་སྟེ་རྒྱལ་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་གྱིས་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས། མཆོག་ཆེན་པོར་བྱས་པ་ཉིད་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། སྟོང་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་གང་ལ་གང་གིས་འདུལ་བའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པར་སྟོན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་གསུམ་པ་སྟེ། གོང་དུ་སྟོན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་དང་། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་མཆོག། ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རབ་རིབ་བསལ་བ་དང་། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་གཟུགས་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་བསྐྱེད་པས་ནི་སྤྲུལ་པ་གསུམ་པ་སྟེ། འགྲོ་ཀུན་དགའ་བའི་མིག་དང་ལྡན། ། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། མཆོད་ཅིང་རྗེད་པ་དྲང་སྲོང་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། བསྙེན་བཀུར་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ཀུན་གྱི་བསྟོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི། རིགས་གསུམ་འཆང་བ་གསང་སྔགས་འཆང་། ། ཞེས་བྱའོ། །

The manner of the Great Fierce One, which definitively destroys the teachings of Brahmā and others, and which keeps secret from the śrāvakas and so forth while bringing the supreme excellence of the ultimate meaning to fruition, is precisely what is meant by: "The sovereign of secret mantra, the king of vidyā-mantras; the king of secret mantra, who accomplishes the great purpose." "The Great Uṣṇīṣa, the wondrous crown" refers to the fact that gods, humans, asuras, and so forth—the great kings—bow their heads, touching their precious jewel-encrusted crowns to his feet, thereby honoring him as the supreme one. The manifestation of various forms to tame whoever is to be tamed through emptiness free from conceptual elaboration is the third emanation. As for the emptiness taught above, it is the "lord of all buddhas of the three times and the supreme nature of all phenomena." By means of such teachings, he delights the minds of those in the three realms, clears away the cataracts of misconception, and generates the various forms of the support and the supported; this is the third emanation, as expressed by: "Possessing the eyes that delight all beings, the creator of diverse forms." "The great sage, worthy of offerings and veneration" refers to one endowed with miraculous powers and superknowledges, who is a great rishi. Because he is the object of service, offerings, and so forth, he is praised by all; thus he is so called. Being certain of the characteristics of body, speech, and mind, his application to the Mahāyāna is described as: "The holder of the three families, the holder of secret mantra."

དེ་ཉིད་སྟོང་གསུམ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་འགྲོ་ཞིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་སྐྱོབ་པར་མཛད་པས་ནི། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་ལ། རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དག་པ་ཉིད་སྟོན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་ནི། གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་འཛིན་པ། ། ཐེག་པ་མཆོག་གསུམ་སྟོན་པ་པོ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་དོན་ཡོད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་འཛིན་པར་མཛད་ཅིང་ངན་འགྲོ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ལ་གནས་པར་བྱེད་པས་ན། དོན་ཡོད་ཞགས་པ་རྣམ་པར་རྒྱལ། ། འཛིན་པ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེའི་ཞགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འགུགས་པར་མཛད་པ་དང་། དེ་ཉིད་བརྟན་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་མི་འགྱུར་བར་མཛད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་ཞགས་པ་ཆེ། ། ཞེས་བྱའོ། ། རྒྱུ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ངེས་པར་མཐོང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བྱ་ལ། ངེས་པའི་ཚུལ་གྱི་བཤད་པ་སྟེ་གཉིས་སོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཏེ།

Because that very [wisdom] proceeds equally throughout the entire trichiliocosm and protects the minds of sentient beings, it is said: "Holder of the great samaya and the secret mantra." Regarding the characteristics of the sublime support, it demonstrates the purity of the Buddha, the Dharma, and the Sangha, as well as the supreme Mahāyāna vehicles of the Bodhisattvas, the Tathāgatas, and the Vajradharas. Furthermore, because it demonstrates great compassion, the emptiness of all phenomena, and unchanging great bliss, it is said: "Holder of the Three Jewels, the principal one; teacher of the three supreme vehicles." Because such Mahāyāna vehicles make the goal of great enlightenment meaningful, uphold one in the Buddha-fields, overcome the lower realms, and establish one in the state of the great Vajradhara, it is said: "Amoghapāśa, the Victorious One; the great holder, the Vajra-noose." Likewise, because it draws the wisdom of the dharmadhātu, free from conceptual elaboration, into the continuums of beings and makes that very [wisdom] unchanging through the manner of great stability, it is said: "The great hook and noose of the vajra." Regarding the definition of the cause, the definitive perception of the dharmadhātu is called the wisdom of the dharmadhātu; this is the explanation in terms of the definitive mode, which is the second [point]. The dharmadhātu is the emptiness of the intrinsic nature of sentient beings, and the mirror-like wisdom arises from the purification of the ālayavijñāna; that very [wisdom] is the mind of the Tathāgatas.

དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་གདུག་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིགས་བྱེད་ཆེན་པོའི་སྐུར་བསྟན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་འཇིགས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་དྲག་པོ་དང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཇིགས་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་སྤྲུལ་པའི་ཁྲོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་པོར་ཞུགས་པ་དང་། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་དག་པ་ལས། རིགས་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་གདོང་དྲུག་འཇིགས། ། མིག་དྲུག་ལག་དྲུག་སྟོབས་དང་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གདུག་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཞལ་མཆེ་བ་རབ་ཏུ་གཙིགས་པས་ན། ཀེང་རུས་མཆེ་བ་གཙིགས་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་ལས་མཛད་པའི་བར་དུ་རིགས་ལྔ་དང་། རིགས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་བར་དུ་བསྟན་པ་ནི། རིགས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་སྟེ། དེས་ན། ཧ་ལ་ཧ་ལ་གདོང་བརྒྱ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སྤྲུལ་པའི་ཚོགས་དེ་དག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཤིན་རྗེ་གསོད་པར་མཛད་ལ།

That is the Tathāgata Akṣobhya, the nature of great hatred, who manifests in the form of the Great Terrifier in order to subdue the malevolent. Thus it is said: "Vajrabhairava, the Terrifier," and so forth. Because he terrifies the fierce ones of the three realms, such as Maheśvara and others, he is so named. Having entered as the king of the emanated wrathful deities and so forth, and through the purification of the aggregates of form, feeling, perception, formations, consciousness, and the faculty of wisdom, he is shown as the six families: Vairocana, Ratnasambhava, Amitābha, Amoghasiddhi, Akṣobhya, and Vajrasattva. Thus it is said: "The terrifying six-faced king of wrathful deities, with six eyes, six arms, and endowed with strength." Because those families of Tathāgatas, in a manner free from conceptualization, display fangs bared at the characteristics of the malevolent, it is said: "The one with a skeleton and bared fangs." Furthermore, within each body of a Tathāgata, from the initial generation of the mind of enlightenment up to the activity of taming beings, there are the five families; and within each of those families, from the generation of the mind of enlightenment up to the enlightened activities, there are the one hundred and eight families and twenty-five families. Thus it is said: "Halahala, the hundred-faced one." Through those hosts of emanations, he slays the Yama of migratory beings.

གཤིན་རྗེ་ཉིད་བགེགས་ཡིན་ཞིང་དེ་བརྗོད་པ་ནི། དབང་ཆེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ན་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ན། གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོ་བགེགས་ཀྱི་རྒྱལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་སྲ་ཞིང་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཤུགས་ཆེན་པོ་དང་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟར་ཕ་རོལ་འཇོམས་ཤིང་རང་ཉིད་བརྟན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་ཁམས་གསུམ་ཀུན་དུ་གྲགས་ལ། དེ་ཉིད་སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྡོ་རྗེ་ཤུགས་ཆེན་འཇིགས་བྱེད་པ། ། རྡོ་རྗེ་གྲགས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་དེ་གང་ལ་ཐོབ་ཅེ་ན། སྒྱུ་འཕྲུལ་རྡོ་རྗེ་གསུས་པོ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་སྐབས་སུ་རྐྱེན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ནི་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཡིན་ལ་རླུང་འགོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བུམ་པ་ལྟར་དཀྱིལ་དུ་བརྟན་པར་དྲན་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ནང་ཡོངས་སུ་རྒྱལ་བའི་དོན་གྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ཞིང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན། རྡོ་རྗེ་ལས་སྐྱེས་རྡོ་རྗེའི་བདག། ཅེས་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མཁའ་འདྲ་བ། ། མི་གཡོ་རལ་པ་གཅིག་གིས་བསྒྱིངས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་བཅོམ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་བདག་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་དང་འདྲ་བ་འདི་རུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་།

Yama himself is the obstructer, and to describe him as such: in terms of his great power, he is a king. Therefore, regarding the phrase "Yamāntaka, King of Obstructers," he possesses the characteristics of being firm, stable, and of great force, and he terrifies others. Because he destroys adversaries like a vajra while remaining himself stable, he is renowned throughout the three realms as "Vajra-like." Since he arises from the essence of primordial wisdom (jñāna), he is described as: "The one of great vajra-force and terrifier, the vajra-renowned, the vajra-essence." If one asks what kind of characteristics such a one possesses, it is said: "The illusory vajra, the large-bellied one," and so forth. In the context of the primordial wisdom of insight (prajñājñāna), the immediate attainment of great primordial wisdom through that condition is "illusory" (māyā). By way of arresting the winds, one is mindful of them as being stable in the center like a vase; because this signifies the complete victory within the body, it is so called. That very Bodhisattva is the vajra, and because the non-dual primordial wisdom of bliss born from that abides as the nature of the vajra, he is called "Born of the vajra, the vajra-self." If one wonders what the nature of that primordial wisdom is, it is said: "The vajra-essence, like space, immovable, and majestic with a single lock of hair." This means that the resultant primordial wisdom of great emptiness has destroyed the entire collection of conceptual thoughts. The essence of enlightenment is like space, free from all conceptual elaborations (prapañca); it is the very fact that this has arisen here in a manner similar to that.

རལ་པའི་སྐྲ་བེམས་པོ་ཡིན་པས་བེམས་པོ་ལྟར་ཚོར་བ་དང་བྲལ་བའི་རྩེ་གཅིག་ཅིང་མི་གཡོ་བར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ། གླང་ཆེན་ཀོ་རློན་གོས་སུ་གྱོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་བྱད་བསྟན་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་ཟད་པ་ནི་ལོག་པར་འདྲེན་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་ཐར་པར་བྱས་པའི་རྟགས་སུ་གླང་པོ་ཆེའི་པགས་པ་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་པོའི་ཚུལ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། གཏུམ་པོ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྒྲ་ཆེན་པོས་མ་རུངས་པ་རྣམས་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་ནི། གྲགས་ཆེན་ཧ་ཧ་ཞེས་སྒྲོགས་པ། ། ཧི་ཧི་ཞེས་སྒྲོགས་འཇིགས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་བཞད་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་དཔག་ཚད་སྟོང་ལ་སོགས་པར་གྲགས་པར་མཛད་པ་ནི། གད་མོ་ཆེན་པོ་གད་རྒྱངས་ཅན། ། ཞེས་བྱ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལས་བཤད་པ་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་གད་མོ་ཆེར་སྒྲོགས་པ། ། ཞེས་བྱ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ན་རྟའི་དགོད་པའི་གད་མོ་ཆེན་པོ་ལ་(བ་གད་,བགད་)པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་དེ་ལ་སྐུ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་གནས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།

Because the matted hair is inanimate, that which holds it in a state of one-pointedness and immobility, free from sensation like an inanimate object, is so described. Regarding the phrase, "Wearing the elephant hide as a garment," and so forth: this demonstrates the physical appearance of Heruka, the nature of great hatred arising from the Buddha’s mind of great bliss. The inexhaustible conceptualizations of all beings in the three realms are the "wrong guides"; as a sign of having liberated them, the elephant hide is held by the two hands in the manner of an opponent—this is what is meant by that phrase. As for "Proclaiming the sound of great ferocity" and "Terrifying the wicked with the great sound of subduing," this is precisely what is meant by: "Proclaiming the great laugh, Ha Ha! / Proclaiming Hi Hi, causing terror!" That very [laughter] is made to resound for thousands of leagues and so forth in the manner of a great laugh, as in: "Possessing the great laugh and the roar." This is explained as the vajra of the Tathāgata’s body, speech, and mind. "Proclaiming the great vajra laugh" is like what is called "the horse's laugh" in the world. In that space-like wisdom, the fruit of the three bodies abides, as stated in: "Vajrasattva, the Great Being," and so forth. The dharmakāya of all the Buddhas of the three times is called Vajrasattva in the manner of the inseparability of emptiness and compassion.

དེ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མི་མཉམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ས་བཅུའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བདེ་བ་ཆེན་པོར་བཞུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་སྟོང་གསུམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་འཇིགས་བྱེད་ཆེན་པོའི་སྐུར་བཞུགས་པས་གདུལ་དཀའ་རྣམས་འདུལ་བ་དང་། ཞི་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འདུལ་བའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་བདེ་བ་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་དྲག་པོ་དགའ་བ་ཆེ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་དག་སྐུ་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ལས་གསུང་འབར་བའི་ཧཱུཾ་སྟེ་ཆེན་པོ་ཧཱུཾ་ཞེས་སྒྲོགས་ཏེ་ཞེས་བྱའོ། ། མཚོན་དུ་རྡོ་རྗེ་མདའ་ཐོགས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རྡོ་རྗེས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་དབང་དུ་མཛད་པ་ནི་མདའ་ཞེས་བྱའོ། ། དྲག་པོའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པར་མཛད་པས་ན། རྡོ་རྗེ་རལ་གྲི་མ་ལུས་གཅོད། ། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྒྱས་པར་མཛད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཀུན་འཆང་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་སྟེ་བདེ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་ངེས་པར་དགའ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་འཁྱུད་པ་ནི་བདེ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པའོ། །

Because he possesses great bliss, he is called the "Great Being" (mahāsattva). The saṃbhogakāya of all the tathāgatas possesses the incomparable wisdom of the non-duality of method and insight, and thus abides as the great bliss of the universal monarch of the ten grounds. The nirmāṇakāya of all the tathāgatas abides in the form of the Great Terrifier who pervades the entire trichiliocosm, thereby subduing those who are difficult to tame and taming those beings who possess certainty through the manner of the four great pacifications. Thus it is said: "The Vajra King, Great Bliss; the Vajra Wrathful One, Great Joy." Because their body and mind are unchanging like a vajra, their speech proclaims the blazing hūṃ, the great hūṃ. Regarding the phrase "holding the vajra arrow as a weapon": the tathāgatas bring all wandering beings under their power by means of the vajra of the three bodies; this is called the "arrow." Because they sever the life-force of wandering beings through wrathful activity, it is said: "The Vajra Sword that Severs Everything Without Exception." The expansion of sentient beings through the enriching activity of the tathāgatas is expressed as: "The Vajra-Holder, the Vajra-Clad." Because the nature of perfect bliss and enjoyment is delightful and brings certain joy, it is called "vajra"; embracing the characteristics of such a nature is what is expressed by the term "bliss."

ཞི་བའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པ་ཞི་བར་མཛད་པ་ནི་ནད་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྨ་འབེབས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ལ་དེ་དང་ལྡན་པས་སེལ་བར་མཛད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་གཅིག་པུ་གཡུལ་སེལ་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཞེ་སྡང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་དེའི་སྤྱན་ནི། རྡོ་རྗེ་གཅིག་པུ་གཡུལ་སེལ་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་འོད་ཟེར་མི་བཟད་པ་ཆེན་པོས་གདུག་པ་རྣམས་འབར་བར་མཛད་པ་ཉིད་དང་དབུ་སྐྲ་ཁམ་པ་གྱེན་དུ་འཕགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་དཔུང་ལས་མེ་སྟག་གི་ཕུང་པོ་འཕྲོ་བར་མཛད་ཅིང་དབྱིབས་རྡོ་རྗེ་རྩེ་གཅིག་པ་ལྟ་བུ་གང་ལ་མངའ་བ་དེ་ལ། རྡོ་རྗེ་འབར་བ་མིག་མི་བཟད། ། སྐྲ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འབར་བ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་དེས་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་བདུད་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྔགས་ཀྱི་ལམ་འདི་ཉིད་དུ་ལུས་ངག་ཡིད་རྣམས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་འགུགས་པར་མཛད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་འབེབས་པ་འབེབས་པ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་ཞལ་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་སྤྱན་བརྒྱ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་འཇིགས་པ་ནི། མིག་བརྒྱ་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་མིག། ཅེས་བྱའོ། ། ལུས་ནི་རྡོ་རྗེའི་བ་སྤུ་ཅན། ། རྡོ་རྗེའི་སྤུ་ནི་གཅིག་པུའི་ལུས། ། ཞེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་དེའི་སྐུའི་བ་སྤུ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་ཚེར་མ་ལྟར་ཚ་ཞིང་རྩུབ་པ་ཉིད་དང་།

The pacifying activity that brings the three realms to peace refers to the removal of harm such as disease and violence, as well as the subduing of adversaries through the manner of disparagement; possessing such power, he acts to dispel them, which is described as: "The sole vajra that dispels the battle." The eyes of that King of Wrathful Deities, whose nature is great hatred, are described as: "The sole vajra that dispels the battle." With unbearable great rays of light like the solar maṇḍala, he causes the malevolent to blaze; his tawny hair bristles upward, emitting a mass of sparks from the mass of wisdom-fire, and his form is like a single-pointed vajra. To him who possesses these, it is said: "The blazing vajra with unbearable eyes, and hair that is also a blazing vajra." Such a King of Wrathful Deities summons those possessed of great false pride, such as Māra and Īśvara, into this very path of the Mahāyāna mantra through the manner of great bliss of body, speech, and mind; this is called: "The vajra-descender, the great descender." Regarding the characteristics of possessing many faces, such as the hundred eyes and so forth, which are utterly terrifying, it is said: "The hundred-eyed one, the vajra-eye." "The body has vajra-hairs; the vajra-hair is the sole body." This means that the body-hairs of that King of Wrathful Deities are as hot and coarse as vajra-thorns.

ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་དུ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་ཅིང་ཕ་རོལ་གྱི་ཚོགས་མཐའ་དག་འཇོམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སེན་མོ་སྐྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་རྩེ། ། ཞེས་པ་ཡང་རྡོ་རྗེའི་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉིང་ལག་གི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སེན་མོ་ནི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་གཅིག་པ་ལྟར་གུག་པ་ལྟ་བུ་ཉི་ཚེ་འདྲ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། ལས་ལས་གྲུབ་པའི་ཚུལ་དུ་པགས་པར་བསྟན་ཡང་། རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་པགས་པ་མཁྲེགས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་པགས་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་ཞིང་བརྟན་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་བྱུང་བས་རིན་པོ་ཆེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་དང་གཅིག་གམ་ཞེ་ན་མི་གཅིག་པར་བསྟན་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་ཐོགས་དཔལ་དང་ལྡན། ། རྡོ་རྗེའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ། ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་གསུམ་པ་རབ་ཏུ་འབར་བའི་མཚན་ཉིད་རིགས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་སྤྱི་བོ་དང་དཔྲལ་བ་དང་། རྣ་བ་གཡས་པ་དང་ལྟག་པ་དང་། རྣ་བ་གཡོན་པ་རྣམས་སུ་བརྒྱན་ཅིང་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་འཁྱུད་འཁོར་དུ་བཅིངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གད་རྒྱངས་ཧ་ཧ་ངེས་པར་སྒྲོགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཞལ་དྲུག་པོ་རབ་ཏུ་བཞད་པ་ཧ་ཧ་ཞེས་སྒྲོགས་པ་ཉིད་དང་། གཏུམ་པོ་ཆེན་པོའི་རྟ་སྐད་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་ཉིད་དོ། ། ཡི་གེ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲ། །

All the limbs and digits are indivisible in their vajra nature and destroy all opposing hosts; that is what is meant by that term. Regarding the phrase "the tips of the nails are vajra," this is also an explanation of the digits of that very vajra body; the intention is that the nails of the wrathful kings are curved like the single-pointed vajra. Although the skin is shown to be formed from karma, it is said: "The skin is the vajra essence, firm." Thus, the skin of the wrathful kings is shown to be as hard and stable as a material vajra. If one asks whether the wrathful kings, having arisen from the nature of the Tathāgatas, are identical to the ornaments such as the jewel-natured ones, it is shown that they are not identical: "Wearing a vajra garland, glorious, adorned with vajra ornaments." This means that the characteristics of the blazing three-pointed vajras, which are the nature of the five families, adorn the crown, the forehead, the right ear, the nape of the neck, and the left ear; and that which is bound as a head-encircling wreath with the characteristics of a vajra garland is what is meant by that term. "Uttering the laughter 'Ha Ha' with certainty" means that the six faces laugh loudly, uttering "Ha Ha," and that the horse-neigh of the great fierce one pervades the entire trichiliocosm. "The six-syllable vajra sound,"...

ཞེས་པ་ནི་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཨ་ཨི་ཨུ་རྀ་ལྀ་ཞེས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་ཨ་ནི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དང་ནམ་མཁའི་ཁམས་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། ཡཾ་འདུ་བྱེད་རླུང་གི་ཁམས་དང་། ར་ཚོར་བ་མེའི་ཁམས་དང་། ཨུ་འདུ་ཤེས་ཆུའི་ཁམས་དང་། ལཾ་གཟུགས་སའི་ཁམས་རྣམས་ནི། ཕུང་པོ་དྲུག་དང་། འབྱུང་བ་དྲུག་དང་། དབང་པོ་དྲུག་དང་། ཡུལ་དྲུག་དང་། ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་དབང་པོ་དྲུག་དང་། རོ་དྲུག་དང་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་དྲུག་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྤྲོས་པའི་ཚིག་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི། འཇམ་དབྱངས་ཆེན་པོ་སྒྲ་ཆེ་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་དག་ཉིད་སྒྲ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་མཚུངས་པར་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཉིད་ནས་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཨས་བསྟན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་སྒྲ་གཅིག་པ། ། ཞེས་བྱ་ལ་དེ་ཉིད་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ནམ་མཁའི་མཐའ་ཀླས་སྒྲ་སྒྲོགས་པ། ། ཞེས་པ་ཉིད་དོ། ། སྒྲ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་ནི་འཇམ་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་སྒྲའི་དོན་དང་ལྡན་ཞིང་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ངེས་པ་ལྔའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ། །

This refers to the very nature of the union of vowels and consonants: a, i, u, ṛ, ḷ. Among these, a is the single identity of the element of the wisdom of emptiness and the element of space. Yaṃ is the aggregate of formations and the element of wind; ra is the aggregate of feeling and the element of fire; u is the aggregate of perception and the element of water; and laṃ is the aggregate of form and the element of earth. These—the six aggregates, the six elements, the six faculties, the six objects, the six faculties of bodily action, the six tastes, and the six impure states—which arise from the characteristic of non-conceptuality, are so designated. That very essence of emptiness, having become the great word of elaboration, is called: "The Great Mañjughoṣa, the Great Sound." When these very things, like the utterance of sound, are established as entities produced by conditions in common with the worldly, the fact that all three realms are one in emptiness and unborn is shown by the syllable a, which is called: "The single sound in the three worlds." That which pervades all the element of space in the manner of the worldly, like the utterance of sound, is: "Proclaiming sound to the limits of space." The phrase "The supreme among those possessing sound" refers to this very one called Mañjuśrī, who is the definitive emergence. Thus, that which possesses the meaning of the sound of emptiness and has become the supreme of all entities is so called. This is the third explanation, which describes that very essence as the mirror-like wisdom in the manner of the five certainties.

དེ་ལྟར་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སྐུ་དང་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལས་གསུང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་ནི། ཡང་དག་བདག་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གསུང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཉིན་མཚན་ནི་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྲལ་ཞིང་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དེ་ཉིད་ཡི་གེའི་གཟུགས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཡང་དག་མཐའ་སྟེ་ཡི་གེ་མེད། ། ཅེས་བྱ་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པའི་ནང་ནས་ཁྱུའི་རྒྱལ་པོར་ཞུགས་པ་ནི། སྟོང་ཉིད་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་སྟེ། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལྷན་ཅིག་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཆགས་པའི་ཚུལ་དང་། ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ནི་ཟབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ངེས་པར་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་གིས་དོན་མཛད་དམ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་མི་འཛིན་པའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཆོས་ཀྱི་དུང་སྟེ་སྒྲ་ཆེན་ལྡན། ། ཆོས་ཀྱི་གཎྜཱི་སྒྲ་བོ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ།

From the complete perfection of such wisdom, body, and mind, speech emerges with certainty. From the purification of the mental consciousness, there arises the discriminating wisdom of the Tathāgatas. To explain its manner: "Perfect selflessness, suchness," and so forth, are taught. In that regard, the day and night of perfectly pure speech is said to be the nature of the perfect suchness, free from the self and creator imputed by the non-Buddhists and others. That which expresses that very limit of reality (bhūtakoṭi) through the form of syllables is called "the limit of reality, the letterless." The speech of the Tathāgatas teaches the emptiness of all phenomena; entering the midst of the conceptualizations of the śrāvakas and others like a king of the herd is called "the preeminent leader of those who speak of emptiness." "Proclaiming the sound of the profound and vast" means that the emptiness of the nature of great wrath, which is the mode of the union of method and wisdom—the coexistence of attachment and aversion—is the profound; and that which is definitively renowned in the manner of embracing all sentient beings of the three realms is so called. If one asks, "Does that very [speech] act for the benefit of others through the Mahāyāna alone? If so, it would follow that the perfectly complete Buddha does not care for the śrāvakas and others," it is therefore said: "The conch of Dharma, possessing the great sound; the great-sounding gong of Dharma." Thus it is taught.

དེ་ལ་ཆོས་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཐག་རིང་པོར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་པ་ཉིད་དུ་སྟེ། དཔེའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་འདུན་དེ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་གཞན་ལ་མེད་ཅིང་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་བསྡུ་བར་མཛད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་འདིའི་ཚུལ་གྱིས་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་ན། མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་པོ། ། ཞེས་བྱའོ། ། འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཙམ་ཞིག་ལ་ཆོས་སྟོན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་ཆོས་ཀྱི་རྔ་བོ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུ་ནི་མ་ལུས་པའི་དོན་ཡིན་ལ་རྔ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་པ་སྟེ། རིགས་མ་ངེས་པ་དག་ཀྱང་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། གཟུགས་མེད་གཟུགས་བཟང་དམ་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདུས་བྱས་པའི་གཟུགས་སུ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གྲུབ་ལ། སྤྲུལ་པའི་སྐུས་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྗེས་སུ་འདུལ་བའི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སྐྱོབ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ལས་བྱུང་བ་ནི། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ཡིད་ལས་སྐྱེས། ། ཞེས་བྱའོ། །

In this context, "Dharma" refers to that which is proclaimed far and wide for the sake of higher rebirth; by way of example, it is the very act of caring for all sentient beings. "Sangha" refers to that which is not possessed by other ordinary beings, but is the gathering of the community of monks. Furthermore, it is intended that by this same method, the noble Śrāvakas are also cared for. Since the Truly Perfect Buddha abides in the non-abiding nirvāṇa without remainder of the aggregates, he is called "the one who abides in non-abiding nirvāṇa." If one asks, "Does the Tathāgata teach the Dharma only to those of the Śrāvaka lineage, or to those of the Mahāyāna lineage?" it is said that it is not so. This is expressed by the words, "The great drum of Dharma in the ten directions." "Ten directions" means without exception, and "drum" means that which is proclaimed to all of them; the intention is that even those of indefinite lineage are cared for. "Formless, yet the supreme excellence of form" means that the speech of the Tathāgata is complete. Because it establishes the nature of the Buddha’s perfect body, which is not a conditioned form, it is so described. It is established as the Dharmakāya, free from conceptual construction, and through the Nirmāṇakāya, it becomes the foremost of the six classes of beings. The various forms that tame beings according to conditions, which arise from the body of the Great Protector, are described as "possessing various forms, born of the mind."

གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་པོ་མེ་ལོང་གཡའ་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་ཞིང་། དེ་ལས་དྲི་མ་དག་སྨྲ་བརྗོད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེལ་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་སྣང་ཞིང་། དེའི་ཆོས་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གྲངས་མེད་པར་གྱུར་པར་མཛད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སེལ་བར་མཛད་པ་ནི། གཟུགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་དཔལ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་མཛད་པས་ན། གཟུགས་བརྙན་མ་ལུས་འཆང་བ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚུགས་པ་མེད་པ་དང་། ཚངས་པ་དང་ཁྱབ་འཇུག་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་པ་བས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་ཅིང་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པས་ན། ཚུགས་པ་མེད་ཅིང་ཆེ་བར་གྲགས། ། ཁམས་གསུམ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་ནི། འཕགས་ལམ་ཤིན་ཏུ་མཐོ་ལ་གནས། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གསུང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ནི། དར་བ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཏོག། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་རྒྱུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བ་དན་ཆེན་པོ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དང་།

The form body (rūpakāya) first appears as various reflections in the nature of a stainless mirror; just as those reflections are cleared of stains by the very act of speaking and so forth, the cognitive obscurations (jñeyāvaraṇa) of the bodhisattvas without exception appear to the body of the Tathāgata, and through his dharmas and meditative absorptions (samādhi), they are rendered countless. That the bodhisattvas are made to clear away their own obscurations is expressed as: "The glory of the appearance of all forms." Because that very [body] causes all reflections to appear like the maṇḍala of a mirror, it is called: "The bearer of all reflections without exception." Because the sublime Dharma spoken by all the Buddhas cannot be overcome by external distractions, and because it is superior to the teachings of Brahmā, Viṣṇu, and others, and has become the sovereign of all the three realms, it is said: "Unassailable and renowned as great; the great lord of the three realms." Because that very [Dharma] has become the certain path of the noble ones (ārya) and has become the state of abiding on the bodhisattva levels, it is said: "Abiding on the exceedingly high noble path." Thus, to demonstrate the qualities established from the utterly pure speech, it is said: "The great banner, the crest of the Dharma," and so forth. Having attained the great non-dual bliss-wisdom and the great continuous wisdom, that is like a great banner, traveling through space with miraculous powers (ṛddhi) and superknowledges (abhijñā).

ཁམས་གསུམ་གནས་ཀྱི་གོང་ན་དེ་ལས་མེད་པའི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་ལྟར་མཐོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ཁམས་གསུམ་ན་ལོ་བཅུ་དྲུག་པ་འདྲ་བའི་ཆ་བྱད་དུ་འདུག་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་གཞོན་ལུས་གཅིག། ཅེས་བྱའོ། ། དེས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐ་མ་པའི་ཚེ་རབས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་གནས་ཤིང་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི། གནས་བརྟན་རྒན་པོ་སྐྱེ་དགུའི་བདག། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལྟར་འོད་གང་བ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་མཛེས་ཤིང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན་འཆང་བ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་ཐིག་ལེ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་འགུགས་པར་མཛད་པ་ནི། སྡུ་གུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་མཛེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་གནས་སྦྱོར་བ་དེས་ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་གནས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཟབ་མོའི་དོན་སྟོན་ཅིང་ཕྱི་དང་ནང་གི་ནད་དང་། འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཤེས་ལེགས་སློབ་དཔོན་ཏེ། ། འཇིག་རྟེན་སློབ་དཔོན་འཇིགས་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དེ་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་མགོན་དུ་གྱུར་ཅིང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བར་མཛད་པས་ནི།

That which is situated above the abodes of the three realms, higher than anything else like a crest-jewel, is so called. Having fully accomplished the elixir of mundane siddhis, remaining in the three realms with the appearance of a sixteen-year-old for as long as the sun and moon endure is called: "The single youthful body in the three worlds." Abiding for immeasurable lifetimes as an ordinary being and becoming the leader of all creatures is called: "The elder, the patriarch of beings." Being filled with light like the major and minor marks of a Tathāgata, and having limbs and digits that are beautiful and fully developed, is called: "Bearing the thirty-two marks." Being as charming as an only son to all those in the three realms and summoning the supreme bindu and so forth is called: "The lovely one, beautiful in the three worlds." By abiding in the state of such a great being for as long as the sun and moon remain in the world, in order to liberate all sentient beings of the Mahāyāna, he teaches the profound meaning of the Mahāyāna and becomes free from all outer and inner diseases, fears, and various sufferings; this is called: "The teacher who knows the world well, the fearless teacher of the world." Such a Vajra Master becomes the protector of all wandering beings, and because he possesses great compassion, he acts with affection for sentient beings.

མགོན་སྐྱོབ་འཇིག་རྟེན་ཡིད་གཅུགས་པ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་སྐྱབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན། སྐྱབས་དང་སྐྱོབ་པ་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་སྨོན་པར་བསྟན་ནས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་བསྟན་པ་ནི། ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ནི་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ་པར་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་མངོན་པར་སྤྱོད་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཟད་པ་མེད་པའི་རྒྱ་མཚོར་གྱུར་པ་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མཚོ། ། ཞེས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་རིག་པའི་སྦུབས་ཀྱིས་གཡོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ན། མ་རིག་པའི་སྦུབས་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་སྲིད་པའི་དྲ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་རབ་ཏུ་འཇོམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། སྲིད་པའི་དྲ་བ་འཇོམས་པ་པོ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འབྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆུ་བོས་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི། ཉོན་མོངས་མ་ལུས་ཞི་བྱེད་པ། །

"Protector, refuge, and beloved of the world"—because he is the foremost of all refuges and is thus unsurpassed, he is called "the unsurpassed refuge and protector." Having thus shown the aspiration for worldly accomplishments, the teaching on supramundane accomplishments is expressed by the words "enjoying the realm of space" and so forth. The accomplishment of Mahāmudrā is so called because it engages in the welfare of beings in a manner equal to the limits of space; that itself is the wisdom of omniscience. Furthermore, that which has become an inexhaustible ocean of various types of wisdom is precisely what is meant by "the ocean of omniscient wisdom." Since that wisdom, characterized by freedom from conceptual elaboration, opens the shell of ignorance that shrouds the mental consciousness of all beings through the great bliss of insight, it is called "the opener of the shell of ignorance," and that itself is the "net of existence." That which utterly destroys it is called "the destroyer of the net of existence." The suffering that arises again and again through the conditions of the attachment of existence and so forth is "affliction," and that which pacifies such [suffering] with the river of wisdom is "the pacifier of all afflictions without exception."

ཞེས་བྱ་ཞིང་དེ་ལ་དུས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་རྟག་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐར་རྒྱུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྲིད་པའི་དྲ་བ་འཇོམས་པ་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བརྒལ་བ་དེ་ག་ལས་ཐོབ་ཅེ་ན། ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་ཅོད་པན་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བ་ནི། ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་ཅོད་པན་ཅན། ། ཞེས་བྱའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པས་བདག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དག་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་ཁ་ནས་སྤྱི་གཙུག་གི་དབུ་རྒྱན་དུ་འཁོར་བའི་ཕྱིར་ཅོད་པན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ལ། དེ་བདག་རང་གི་དཔྲལ་བའི་རྒྱན་དུ་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྒྱན་དུ་ཐོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་དབུ་རྒྱན་བྱས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་དགའ་བ་གསུམ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ། དེ་དག་རབ་ཏུ་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ་དེ་ཉིད་ངེས་པར་བསྟན་པ་ནི། གསུམ་སེལ་མཐའ་ཡས་གྲོལ་གསུམ་ཐོབ། ། ཅེས་གསུངས་ལ་དགའ་བ་དང་མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་དགའ་བ་གསུམ་བསལ་བ་ལས།

Thus it is said. In this regard, by possessing the great wisdom of time, one constantly practices, and at the conclusion of its complete perfection, the great resultant wisdom of the continuum is the Buddha, the Blessed One, who has reached the far shore of the ocean of saṃsāra. This is what is meant by: "Having reached the far shore of the ocean of saṃsāra." If one asks from where such a crossing of the ocean of saṃsāra and the destruction of the web of existence is obtained, it is said: "Empowered by wisdom, wearing a crown," and so forth. Being empowered by wisdom is what is meant by "empowered by wisdom, wearing a crown." Because it abides as the characteristic of great bliss, all the stains of one's own habitual tendencies are purified. Because that very great bliss revolves from the opening of the vajra-jewel to the crown of the head as a diadem, it is a "crown." Since that itself is Vajrasattva, the essence of all the Tathāgatas of the three times, and since he is sealed as the ornament upon one's own forehead, it is said: "The perfect Buddha is worn as an ornament." Regarding the phrase "the suffering of the three sufferings is pacified": for such a Great Vajra Holder who has made the crown, the three joys—the joy, the supreme joy, and the joy of separation—are suffering because they are accompanied by conceptual thought. The complete pacification of these is intended to be the "innate joy." To demonstrate that very point, it is said: "Eliminating the three, one attains the three infinite liberations." This refers to the elimination of the three: the joy, the supreme joy, and the joy of separation.

བདེ་བ་ཆེན་པོ་མཐའ་ཡས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིང་། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་པ་ནི་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་གྲོལ་ཞིང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སྒྲོལ་བ་ནི། སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གྲོལ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟར་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ནི། མཁའ་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས། ། ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལ་གོང་གི་མཚམས་སྦྱར་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ནི། ཉོན་མོངས་དྲི་མ་ཀུན་ལས་འདས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་མཐའ་དག་རིག་པར་གྱུར་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ཅིང་དེ་ཉིད་རྒྱུད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་དུས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི། དུས་གསུམ་དུས་མེད་རྟོགས་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཀླུ་ཆེན་པོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ཆར་རབ་ཏུ་འབེབས་པ་ནི་ཀླུ་ཡིན་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །

Great bliss becomes infinite and free from conceptual elaboration; thus, liberation from the suffering of the world is precisely what is called "liberation." Being liberated from cause and effect and attaining coemergent great bliss is precisely what is called [liberation]. From such a state, the definitive deliverance from all obscurations of karma, afflictions, the knowable, and birth is expressed as: "Definitively liberated from all obscurations." That very state, stable like space and pervading all things animate and inanimate with equanimity, is expressed as: "Abiding in equanimity like space." Regarding the preceding connection: having transcended all stains of conceptualization that grasp at a self and what belongs to a self, such as attachment and aversion, is precisely what is called: "Transcending all stains of affliction." Furthermore, the complete purification of the five superknowledges that perceive the minds of others is the realization of the results of the past, future, and present times; because that very realization continues in an immeasurable manner, it is called "timeless," and realizing it in that way is expressed as: "The realizer of the three times and the timeless." "The great nāga of all sentient beings" means that the one who rains down the gift of Dharma upon all sentient beings of the three realms is a "nāga," and the one who pervades all the three realms is "great."

ཆོས་ཀྱི་ངེས་པར་ལེགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པར་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་ནི། ཡོན་ཏན་ཐོད་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོད། ། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་པ་གྲོལ་བར་མཛད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི། ལུས་ཀུན་ལས་ནི་རབ་གྲོལ་བ། ། ནམ་མཁའི་མཐའ་ལ་རབ་གནས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པ་དང་སྣོད་རྣམ་པར་དག་པ་ཟབ་མོའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་ནས། དེའི་དོན་ཉིད་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདི་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ན། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཆེན་པོ་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལྟར་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསང་སྔགས་སུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི། ཁྱབ་བདག་རིན་ཆེན་ཀུན་གྱི་མཆོག། ཅེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་ནི། དཔག་བསམ་ཤིང་ཆེན་རྒྱས་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ལུས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་བུམ་པའི་དབང་བསྟན་པ་ནི། བུམ་པ་བཟང་པོ་ཆེ་བའི་མཆོག། ཅེས་གསུངས་ཏེ།

Through that very same definitive excellence of the Dharma, ordinary beings come to transcend this world and the next by means of higher ethical discipline, insight, and so forth; this is what is meant by the phrase, "The crown of those who possess a crown of qualities." By that same means, one is liberated and freed from all afflictions and comes to abide perfectly in the characteristic of emptiness; this is what is meant by the phrase, "Completely liberated from the entire body, abiding at the limit of space." Having thus taught the great result together with its qualities and the profound manner of the pure vessel, in order to show that future sentient beings should likewise embrace this very meaning, it says, "Holding the great wish-fulfilling jewel," and so forth. The root of all the qualities of a Buddha for all sentient beings is bodhicitta. Generating that is what is meant by the term "wish-fulfilling jewel," as it accomplishes all needs just like a wish-fulfilling gem. That itself is the generation of the mind in the Mahāyāna. Specifically, the generation of the mind in the Secret Mantra of the Mahāyāna is what is called, "The pervasive lord, the supreme of all jewels," because from it all mundane and supramundane accomplishments arise; this is what is meant by the phrase, "The flourishing great wish-granting tree." Following that, the vase empowerment, which purifies the body as the support for speech and mind, is taught as, "The supreme great excellent vase."

དེ་ལ་བུམ་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་སྲུང་གི་བུ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ངེས་པར་འཇིལ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དོན་བྱེད་པས་ན། བྱེད་པ་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་ཕན་འདོགས་པ་དང་། སྲིད་པའི་འཇིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སྐྱོབ་པའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པས་ན། ཕན་འདོགས་སེམས་ཅན་མཉེས་གཤིན་པ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ལྟར་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དོར་བ་དང་། དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྒྱུ་དེ་ལ་བཀོད་པ་ནི། བཟང་ངན་ཤེས་ཤིང་དུས་ཤེས་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་ན། ཁྱབ་བདག་དམ་ཤེས་དམ་ཚིག་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་ལ་གོང་མ་མཉེས་བརྟེན་པའི་དུས་ཤེས་པ་དང་། དངོས་གཞི་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པའི་གསལ་བའི་དུས་ཤེས་པ་ནི། དུས་ཤེས་སེམས་ཅན་དབང་པོ་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྣོད་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི། རྣམ་གྲོལ་གསུམ་ལ་མཁས་པ་པོ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་དང་ལྡན་ཞིང་གོང་ནས་གོང་དུ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་གྱུར་པ་ནི།

In this context, the "vase" is that which pacifies all the stains of the body and the entire collection of conceptual thoughts. It is so called because it is distinguished as the "son who protects existence" of the worldly Maheśvara and others; and because it definitively subdues suffering and performs the function of fully accomplishing the result, it is said: "The agent who acts for the benefit of sentient beings." The manner of performing such benefit is to provide assistance by endowing them with happiness and to become a companion who protects them from the various fears of cyclic existence; thus, it is said: "The benefactor who is affectionate toward sentient beings." Furthermore, at that very time, abandoning the unpleasant characteristics of non-virtue and establishing the pleasant causes of virtuous characteristics is precisely what is meant by: "Knowing good and bad, and knowing the time." Because such suchness brings about the attainment of all the clear realizations of a Buddha and does not transcend the characteristic of total purity, it is said: "The pervasive lord who knows the commitments and possesses the samaya." Knowing the time to please and rely upon the predecessors, and knowing the time of clarity for properly accomplishing the main practice, is expressed as: "Knowing the time, knowing the faculties of sentient beings." Realizing that very suchness as the purity of the vessel, the cause, and the result is what is meant by: "The one skilled in the three liberations." Thus, possessing an immeasurable collection of mundane and supramundane qualities, it comes to produce ever-increasing great results.

ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞིང་ཡོན་ཏན་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་བུམ་པ་དང་གསང་དབང་དང་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང་རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཚོགས་མཐའ་དག་དང་། བདུད་དང་དབང་ཕྱུག་དང་ནད་དང་རིམས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་མཛད་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་བཀྲ་ཤིས་པ་ཞེས་ཟེར་ལ་དེའི་ཕྱིར་ན། ཆོས་ཤེས་བཀྲ་ཤིས་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་། ། བཀྲ་ཤིས་ཀུན་གྱི་བཀྲ་ཤིས་པ། ། གྲགས་པའི་བཀྲ་ཤིས་སྙན་གྲགས་དགེ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ལྟར་དབང་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་ཤེས་པ་ལྔ་ཡིན་པར་བསྟན་ལ་ལེའུ་དང་པོ་ལས་ཀྱང་། སྦྱོར་བ་ལྡན་ཞིང་མི་དགེ་སྤོང་། ། བཀྲ་ཤིས་སུ་ནི་བརྗོད་པ་ནི། ། ལུས་དག་ནས་ནི་རྫོགས་པའི་མཐར། ། ཤིས་པ་ལྔ་རུ་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཆུ་བོའི་རླབས་བཞིན་དུ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འདས་པས་ངལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཤིས་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སྟོན་མོས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱོ་བར་གྱུར་པ་ལས་རྒལ་བ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རོལ་མོས་སངས་རྒྱས་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དབུགས་འབྱིན་ཆེན་པོ་དགའ་སྟོན་ཆེ། ། དགའ་ཆེན་རོལ་མོ་ཆེན་པོ་སྟེ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དབང་དམ་པ་ཐོབ་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟོད་པར་གྱུར་པ་ནི།

"Endowed with qualities and knowing qualities." Thus, the vase empowerment, the secret empowerment, the wisdom-gnosis empowerment, the purity of the cause, and the excellence of the result are characterized by great bliss. They pacify all existence, the entire collection of non-virtues, and all demons, lords, diseases, epidemics, and so forth, while bringing about the attainment of all that is delightful and perfect. In the world, this is called "auspiciousness." Therefore, it is said: "Knowing the Dharma, the source of auspiciousness, The auspiciousness of all auspicious things, The auspiciousness of renown, the virtue of fame." In this way, the empowerments, causes, and results are shown to be the five knowledges. Furthermore, the first chapter states: "Endowed with application and abandoning non-virtue, That which is expressed as 'auspicious' Is explained as the five auspicious ones, From the purification of the body until its completion." For those who have become weary by repeatedly crossing the immeasurable sufferings of saṃsāra, which are like the waves of a river, this provides relief through the manner of great auspiciousness and satisfies them with a feast of supreme joy. It causes one to transcend the weariness born of the conditions of existence and brings about buddhahood through various forms of music. This is expressed as: "Great relief, the great feast, The great joy, the great music." Thus, for those who have obtained the supreme empowerment that completes the entire vehicle, they are highly praised by all the lords of the three realms, including gods, humans, and others.

བཀུར་སྟི་རིམ་གྲོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་གྲགས་བདག་དཔལ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མཆོད་པའི་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལས་ནི་བདག་ཉིད་ཞེན་པ་མེད་པའི་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ཆེན་པོར་གྱུར་པས་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་ཤིང་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ལ་ཐར་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་གམ་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ན། མཆོག་ལྡན་མཆོག་སྦྱིན་གཙོ་བོ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་ལ་རབ་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་དབང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམན་དང་མིའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་སྐྱབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པར་གྱུར་པ་དང་། གང་དང་གང་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་གོས་ཤིང་དེ་ལས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས་ནི། སྐྱབས་ཀྱི་དམ་པ་སྐྱབས་སུ་འོས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སྐྱབས་དམ་པ་དེ་ཉིད་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ན་ཆུ་སྲིན་གྱི་མཆེ་བ་དུག་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་ནི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་ངེས་པར་འཇིལ་བ་དེའི་དགྲ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཉིད་སྐྱེད་དུ་མེད་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དང་ཕྱི་དང་ནང་གི་འཇིགས་པའི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་མཛད་པ་ལས་སྐྱབས། འཇིག་རྟེན་དགྲ་སྟེ་རབ་ཀྱི་མཆོག། འཇིགས་པ་མ་ལུས་སེལ་བ་པོ། ། ཞེས་བྱའོ། ། གཙུག་ཕུད་ཕུད་བུ་ལྕང་ལོ་ཅན། །

"Endowed with perfect honor and service," it is said. Regarding "the glorious lord of supreme joy," this refers to having attained such a perfect collection of offerings, whereby one possesses a joy free from attachment. Because one has become a great lord of the three times, one is renowned everywhere and perfectly endowed with the excellence of one's own welfare; thus it is so called. Furthermore, abiding as the very self in the excellence of the welfare of others and demonstrating to oneself the cause of great liberation is called the "supreme or principal among gifts." Therefore, it is said: "Possessing the supreme, the giver of the supreme, the principal." That very same sublime, transmitted empowerment has become the most excellent of all refuges, including those of the lowly and the lords of men. Since one is untainted by the conditions of harm for all those who have gone for refuge, and has thereby come to possess a great collection of qualities, it is said: "The supreme refuge, worthy of refuge." That very supreme refuge is the enemy that definitively subdues the great fear of conceptualization—which is like the venomous fangs of a sea monster within the ocean of saṃsāra. Because it is the primary thing that is unproduced and dispels all immeasurable collections of outer and inner fears, it is the refuge. Thus it is said: "The enemy of the world, the most excellent, the dispeller of all fears without exception." "The one with the topknot, the tuft, and the locks."

ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལ་གཙུག་ཕུད་ནི་འཛག་པ་ཉེ་བར་བསྟེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། འཁོར་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཐར་པ་ཆེན་པོའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གནས་དཔྲལ་བ་རུ་རབ་ཏུ་བཞག་པ་དང་། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། རལ་པ་མུཉྫ་ཅོད་པན་ཐོགས། ། ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའི་དོན་ལ་དང་པོའི་ཚིག་སྟེ། རལ་པའི་མུཉྫ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ་རལ་པའི་སྒྲས་ནི་བེམས་པོར་བརྗོད་ལ། བེམས་པོ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་དོན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མང་པོ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མདུད་ཅིང་བརྩེགས་པ་གུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱི་བོས་མཆོག་ཏུ་འདུད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་སྐུ་ལྔ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་དང་བདག་ཉིད་ལྡོག་པའི་བྱེ་བྲག་གི་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྒྱུ་ལ་ཚང་བར་བསྟན་པ་ནི། གདོང་ལྔ་གཙུག་ཕུད་ལྔ་དང་ལྡན། ། ཟུར་ཕུད་ལྔ་པ་མེ་ཏོག་ཐོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ལ་གདོང་ལྔ་ནི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་གཙུག་ཕུད་ནི་གཙོ་བོའི་ཚུལ་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་སྟེ། ཟུར་ཕུད་ནི་འཁོར་དུ་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་བ་སྟེ་དེ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཆུའི་ཁམས་དང་། རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མེ་ནི་འབྱུང་བ་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་།

Regarding the phrase "the topknot" (śikhā), it is said to be the "near-reliance of the emission." The "emission" refers to being born again and again within the nature of saṃsāra. That very thing is what causes weariness toward the city of great liberation, and it is firmly established at the forehead, the abode where Vairocana—the supreme essence—is the primary lord. That which generates the collection of qualities therein is what is so called. As for the line, "Wearing the maulī of matted locks," the nominative case is used in the sense of the genitive. It refers to the "maulī of matted locks" itself. The word "matted locks" (jaṭā) denotes the inanimate; because the inanimate is free from conceptual thought, it refers to that which, through the manner of devotion, repeatedly binds and stacks many buddhas who are the definitive deliverers, bowing them down as supreme upon the crown of the head. To demonstrate that the resultant qualities—the five bodies, five wisdoms, five elements, and the distinctions of the five identities—are complete within the cause, it is said: "Possessing five faces and five topknots, the five-crested one with a flower crown." In this context, the "five faces" are the essence of primordial wisdom (jñāna) as the root, and the "topknots" are the lords of the families in the manner of the principal. The "crests" are the elements existing in the manner of the retinue. These consist of the water element and the lord of the family Akṣobhya, and the mirror-like wisdom; and so on, up to fire, which is the space element and the lord of the family Vairocana.

ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་པའི་བར་དུ་གོ་བར་བྱ་ཞིང་སློབ་དཔོན་དང་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གོ་བར་བྱའོ། ། མེ་ཏོག་ཐོད་ནི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བའི་ཐོད་ཅེས་བྱའོ། ། སྤྱི་བོར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་(འབྱང་,འབྱུང་)བར་གྱུར་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་རྡུལ་གྱིས་མ་གོས་ཤིང་ཉེས་པའི་སྐྱོན་མཐའ་དག་ལས་དག་པར་གྱུར་པས་ན། མགོ་ཟླུམ་བརྟུལ་ཞུགས་ཆེན་པོ་པ། ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག། ཅེས་བྱ་ལ་དུཿཁ་ལ་སོགས་པའི་འགོག་པ་ནི་དཀའ་ཐུབ་མ་ཡིན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་ཐ་མལ་པའི་ཚུལ་ལས་སྐད་ཅིག་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དགག་པ་ནི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ན། དཀའ་ཐུབ་མཐར་ཕྱིན་དཀའ་ཐུབ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། གཙང་གནས་དམ་པ་གཽ་ཏ་མ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཉེས་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་དང་བྲལ་ཞིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་དང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་དམ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས། བྲམ་ཟེ་ཚངས་པ་ཚངས་པ་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ན། མྱ་ངན་འདས་པ་ཚངས་པ་ཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། གྲོལ་བ་ཐར་པ་རྣམ་གྲོལ་ལུས། །

One should understand [the stages] up to the wisdom of the dharmadhātu, and the master and the various [deities] should also be understood in the same way. "Flower crown" refers to a crown of flower garlands. It is intended that [this] is held upon the crown of the head as the essence of Vajrasattva. That very [state] is distinguished from the ascetic practices of the non-Buddhists and the like, and it is that in which the entire mass of conceptualization has been purified. It has not entered the womb of the celibate life of the Śrāvakas and the like, and being free from conceptual proliferation, it is unstained by dust and purified of all faults. Therefore: "The one with a shaven head, the great ascetic, The celibate, the supreme ascetic." The cessation of suffering and so forth is not asceticism; rather, the momentary cessation of the entire mass of conceptualization from the ordinary state of the precious bodhicitta is the "Great Sage." For that reason: "The one who has perfected asceticism, the great ascetic." "The holy abode of purity, Gautama." This refers to one who is thus free from the entire mass of faults, who becomes an abode of the mass of merit, and who has become the supreme among all beings. In the manner of abandoning all worldly misdeeds: "The Brahmin, the Brahmā, the knower of Brahmā." Since one has attained the Great Brahmā, which is non-abiding nirvāṇa itself: "Attained the Brahmā of nirvāṇa." "Liberated, freed, the body of liberation."

ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་གྲོལ་བ་ནི་ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བ་དང་ཐར་པ་ནི་བདེ་འགྲོའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་དང་། དེ་གཉིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ནི། རྣམ་གྲོལ་ཞི་བ་ཞི་བ་ཉིད། ། མྱ་ངན་འདས་ཤིང་མྱ་ངན་འདས། ། ལེགས་པར་མྱ་ངན་འདས་དང་ཉེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། བདེ་སྡུག་སེལ་བ་མཐར་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ལ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ལ་བདེ་བར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐར་བསལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དེ། ཆགས་བྲལ་ལུས་ལས་འདས་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒྲ་གྲགས་པར་གྱུར་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་བདག་ཉིད་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་གཙེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བགྲང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐུབ་པ་མེད་པ་དཔེ་མེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ནུས་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་གྱི་སྟོབས་ལྟར་མངོན་དུ་གསལ་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པས་སྒྲོགས་པར་མི་ནུས་ཤིང་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ནི། མི་མངོན་མི་སྣང་གསལ་བྱེད་མིན། ། མི་འགྱུར་ཀུན་འགྲོ་ཁྱབ་པ་པོ། །

Regarding this, "liberation" is liberation from the suffering of the lower realms, and "nirvāṇa" is abiding in the nature of the higher realms. These two are superior to ordinary beings and are called the "body of liberation" in the manner of an arhat. Abiding in the manner of a pratyekabuddha, a bodhisattva, or a tathāgata, that very state becomes the nirvāṇa with remainder, the nirvāṇa of thorough conceptualization, and the non-abiding nirvāṇa. This is precisely what is meant by: "Liberation is peace, peace itself; it is nirvāṇa, the state of nirvāṇa; it is well-nirvāṇa and near to it." Regarding the phrase "the ultimate elimination of pleasure and pain," here "suffering" refers to the entire collection of conceptual constructions, and "pleasure" refers to the grasping at those very things as pleasant. The phrase "the ultimate elimination of all those" means that one has transcended the body of the detached arhat. This is what is meant by "one who has transcended the body of the detached." The profound dharma of the Mahāyāna is renowned as having transcended the nature of the arhat who is free from attachment. Because that very state cannot be overcome by any external afflictions and because it is beyond the count of the great lords of the world and so forth, it is called "the unconquerable, the peerless." Thus, that power of complete purity is not something manifested like the strength of a man's physical prowess, nor can it be proclaimed by arhats and the like. Because it pervades all three realms, it is "unmanifest, invisible, and not a light-maker; unchanging, all-pervading, and omnipresent."

ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་ངག་གི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་ན། ཕྲ་ཞིང་ཟག་མེད་ས་བོན་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ངན་འགྲོའི་ཉེས་པ་དང་བདེ་འགྲོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གི་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཆ་ཕྲ་བ་རྣམས་སྤངས་ནས། རྡུལ་མེད་རྡུལ་བྲལ་དྲི་མ་མེད། ། ཉེས་པ་སྤངས་པ་སྐྱོན་མེད་པ། ། ཞེས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་རིག་པའི་གཉིད་ལས་འདས་པ་དང་སད་པར་མཛད་པས་ན། ཤིན་ཏུ་སད་པས་སད་པའི་བདག། ཅེས་བྱ་ལ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རིག་པ་ལས་གདུལ་བྱའི་སྣོད་ཉེས་པ་དང་མ་ཉེས་པ་དང་དོན་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ནི། ཀུན་ཤེས་ཀུན་རིག་དམ་པ་པོ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨྲ་བ་འབའ་ཞིག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལས་རྣམ་པར་འདས་ཤིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉིད་འདས། ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་ཚུལ་འཆང་བ། ། ཞེས་བྱ་ལ་དེ་ཉིད་ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད་པ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སུས་ཀྱང་མ་བཅོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། ། ཅེས་བྱ་ཞིང་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ལ།

That very state, being great bliss and untainted, is free from all seeds of habitual tendencies and transcends all verbal expression; thus it is said: "Subtle, untainted, and free from seeds." Such great bliss itself has abandoned the faults of the lower realms, the stains of conceptualization regarding the higher realms, the attachment of the Śrāvakas, the cognition of the Pratyekabuddhas' meditative absorption, and the subtle cognitive obscurations of the Bodhisattvas; thus it is said: "Dustless, stainless, and free from stain; faults abandoned, without defect." Because the fruit of such complete purity transcends the sleep of ignorance and brings about awakening, it is said: "The self who is fully awakened by awakening." Because that very state knows all things through the five completely pure superknowledges, discerning the faults and virtues of the vessels of those to be trained and knowing all purposes, it is said: "The supreme knower of all, the all-aware one." That very state, being free from conceptual elaboration, transcends the proponents of consciousness who assert that consciousness alone exists ultimately; it abides in the manner of non-dual wisdom free from elaboration, thus it is said: "Transcending the nature of consciousness, upholding the manner of non-dual wisdom." Because that very state has been free from all conceptualization since beginningless time and has not been contrived by anyone, it is said: "Non-conceptual and spontaneously present." The enlightened activity of all the Buddhas of the three times is to bring liberation to all beings of the three realms.

དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཆོག་འདིས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ལས་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བུམ་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གསལ་བར་བྱས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ནས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་པོར་གྱུར་པ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གིས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ན། དང་པོའི་སངས་རྒྱས་རྒྱུ་མེད་པ། ། ཞེས་བྱ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཐོང་བ་མེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་གསལ་བར་གྱུར་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དངོས་གྲུབ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ན། ཡེ་ཤེས་མིག་གཅིག་དྲི་མ་མེད། ། ཡེ་ཤེས་ལུས་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རྣམ་པར་དག་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་འཇམ་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི། ཚིག་གི་དབང་ཕྱུག་སྨྲ་བ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཇམ་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་བརྡས་མཚོན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདག་ཉིད་དོན་ངེས་པར་རྫོགས་པའི་ཚིག་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཏུ་གྱུར་ལ་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Because that very reality is liberated by this supreme Mahāyāna, it is said: "The agent of the Buddhas of the three times." Thus, the non-dual great bliss made manifest by the completely pure vase is described by the words, "The Buddha without beginning or end," and so forth. In that regard, that great non-dual wisdom is the nature of manifest buddhahood from beginningless and endless time; it is so called because it is the primordial Buddha of all Buddhas, such as the Dharmakāya, Sambhogakāya, and Nirmāṇakāya, and because it is not produced by any cause or condition. Therefore, it is said: "The primordial Buddha, without cause." The non-seeing of the dharmadhātu is the wisdom-eye, which has become clear and free from stains; it serves as the basis for the emergence of immeasurable hosts of emanations and as the basis for various types of siddhis. Because it realizes things exactly as they are, it is said: "The single stainless wisdom-eye; the Tathāgata who possesses the body of wisdom." Furthermore, to show that the pure speech of the Tathāgata, the discerning wisdom, is also Mañjuśrī, it is said: "The Lord of Speech, the Great Orator." The symbolic indication of "Mañjuśrī" refers to the nature of the supreme perfection of insight, the sovereign of all collections of words that definitively complete the meaning. Since that very insight is wisdom, it is so called.

དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། འཁོར་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་སྨྲ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལྟར་གྱུར་པ་དང་། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་། རི་དགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་ལྟར་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཚར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ན། སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་སྨྲ་བའི་རྒྱལ། ། སྨྲ་བའི་དམ་པ་མཆོག་གི་གནས། ། སྨྲ་བའི་སེང་གེ་ཚུགས་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐུ་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་གང་དང་གང་གིས་བལྟས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གདུང་བ་སེལ་བའི་ཕྱིར་ན། ཀུན་དུ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་དགའ། ། ཞེས་བྱ་ལ་སྐུ་དེ་ཉིད་ལས་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་པས་སྟོང་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན། གཟི་བརྗིད་ཕྲེང་བ་ལྟ་ན་སྡུག། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་བཤད་ནས། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཐུགས་བཤད་པའི་ཕྱིར། འོད་བཟང་འབར་བ་དཔལ་གྱི་བེའུ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དཔལ་བེའུ་ནི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་བཞིན་པདྨའི་ལྕགས་ཀྱུ་ལྟར་སྙིང་པོ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ལས་གདུལ་བྱ་རྣམས་མངོན་པར་འདུལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རིགས་བཞིའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ལག་ན་འོད་འབར་སྣང་བ་པོ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་སྟེ།

Thus, because that very vajra is the supreme among all utterances, because it is like a king of speakers among all the members of the retinue, and because it is the source of all excellent syllables, and because, like the lion, the king of beasts, it subdues all adversaries, it is said: "The bull among speakers, the king of speakers, the supreme among speakers, the abode of the sublime, the lion of speakers, the unassailable." Because that body of the complete perfection of great wisdom is such that one can never tire of beholding it throughout the three realms, and because it dispels the mental anguish of whoever beholds it, it is said: "The supreme joy of universal vision." Because various rays of light from that very body pervade the entire trichiliocosm, it is said: "The garland of majesty, beautiful to behold." Having thus explained the complete body and speech, in order to explain the complete mind, it is said: "The blazing, excellent light, the glorious śrīvatsa." In this context, the śrīvatsa is like a five-pronged vajra or a lotus hook, with its essence facing outward. Since the mind of the Tathāgata abides with the characteristic of being free from conceptualization and unchanging, yet appears to beings as the nature of the four families in the manner of taming those to be trained, it is so called; thus it is said: "The one who holds the blazing light in hand." This concludes the explanation of those qualities.

ལག་ནས་ལག་ཏུ་སྟེར་བ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་དགོས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་བདེ་བ་ཆེན་པོས་སེལ་བར་མཛད་པའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ནི་གཟིར་བའི་ཕྱིར་ཟུག་རྔུ་ཡིན་ལ་དེ་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པས་ན། སྨན་པ་ཆེ་མཆོག་གཙོ་བོ་སྟེ། ། ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སྨན་རྣམས་མ་ལུས་ལྗོན་པའི་ཤིང་། ། ཞེས་པ་ནི་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་ལ་སྨན་ནི་ཆུ་དང་ལྗོན་ཤིང་ལ་སོགས་སོ་སོ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མ་བསྐྱེད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་དགྲར་གྱུར་པས། ནད་དོ་ཅོག་གི་དགྲ་ཆེ་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སྔགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ནི། སྡུ་གུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མཆོག། ཅེས་བྱའོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲོལ་བའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་དང་ལྷ་མོའི་ཚོགས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པས་འགྲོ་བ་རྣམས་སྒྲོལ་བར་མཛད་པ་ནི། དཔལ་ལྡན་རྒྱུ་སྐར་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན། །

It is so called because, like handing something from one hand to another, it accomplishes all necessary purposes just like the precious wish-fulfilling jewel of the Tathāgata. Since conceptualization is the root of all diseases, and he is the principal one who clears it away through the state of great bliss free from conceptualization, and since all the sufferings of conceptualization are like piercing thorns which he extracts from the root, it is said: "The supreme great physician, the unsurpassed remover of thorns." Regarding the phrase "the tree of all medicines without exception": for diseases such as those of bile, phlegm, and their combination, medicines are individual things like water and trees; likewise, that which pacifies the various types of diseases of the afflictions, such as attachment, aversion, and ignorance, through the great bliss of the Tathāgata is so called. Because it is the enemy of all diseases not produced by conceptualization, it is said: "The great enemy of every disease." Because he is the supreme great mantra practitioner of all the desire, form, and formless realms, it is said: "The beautiful one, the supreme of the three worlds." Because he is the principal liberator of all the three realms, and because he liberates beings through the inseparability of emptiness and compassion along with the assembly of gods and goddesses of his maṇḍala, it is said: "The glorious one who possesses the maṇḍala of the constellations."

ཞེས་བྱ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་རྣམས་སུ་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་འདྲ་བར་ཐུགས་རྗེས་ཁྱབ་པ་ནི། ཕྱོགས་བཅུ་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པར། ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ལེགས་པར་འཛུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། འགྲོ་ན་གདུགས་གཅིག་ཡངས་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉི་མ་གཅིག་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མྱུར་བའི་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་ཐམས་ཅད་བགྲོད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་བྱམས་པ་དང་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་པོའི་དོན་སྟོན་པ་ནི། བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན། ། ཞེས་བྱའོ། ། དཔལ་ལྡན་པདྨ་གར་གྱི་བདག། ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་པདྨའི་རིགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་ལེའུ་དང་པོ་ལས། དཔལ་ལྡན་གསུང་གི་བདག་ཉིད་ཅན། ། དཔལ་ལྡན་གར་གྱི་དབང་ཕྱུག་དང་། ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཆགས་པ་ཆེན་པོར་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱབ་བདག་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་གདུགས། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ཉིད་གྲང་བའི་གདུང་བ་དང་ཚ་བའི་གདུང་བ་ལྟར་གནས་པས་ན་དེ་ལས་སྐྱོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་པ་དང་། མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པས་ན།

Regarding the phrase "pervading with compassion like the element of space throughout the infinite and boundless world-realms," it is said: "In the ten directions, reaching to the limits of space, the victory banner of Dharma is firmly planted." As for the phrase "a single wide umbrella for all beings," the "single sun" is used as an example of swiftness for those who do not understand the distinctions of moments; it refers to the fact that in a single moment of the Tathāgata’s mind, he traverses everything to the limits of space. That very [mind], through its nature of love and compassion, reveals the essential meaning to all beings, and is thus called: "Possessing the maṇḍala of love and compassion." The phrase "Glorious Lord of the Lotus Dance" definitively identifies the discerning wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna) itself as the nature of the Lotus family. As it is said in the first chapter: "The glorious nature of speech, the glorious Lord of Dance, is the discerning wisdom, thoroughly taught as great passion." The phrase "Great Pervasive Lord, the Precious Umbrella" means that the Great Tathāgata protects all beings from the conceptualizations of subject and object. Because he abides like a protection from the torments of cold and heat, he is so called. Furthermore, through the wheel of Dharma from which the Buddha’s great compassion arises, he burns away all seeds of habitual tendencies and dispels all the darkness of ignorance.

སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གཟི་བརྗིད་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་ན། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་འཆང་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཆོས་རིགས་གཅིག་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ན། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བསྟན་པ་གཅིག། ཅེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ལ་ལེའུ་དང་པོ་ལས། དུས་གསུམ་བདེ་གཤེགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། ། གཉིས་དང་གསུམ་དུ་དབྱེར་མེད་ཅིང་། ། འབྲས་བུའི་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་འབད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ་བསྟན་པ་དང་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་དགོངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་དབང་བསྐུར་དཔལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་མཛད་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་ཚོགས་མཐའ་དག་འཇོམས་པ་དང་འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལས་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་འབྱུང་བའི་བདག་པོར་གྱུར་པས་ན། རིན་ཆེན་ཀུན་བདག་དབང་ཕྱུག་སྟེ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྟགས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཀུན་གྱི་བདག།

"Great majesty of all buddhas" means that, because he is the basis that gives birth to all the tathāgatas of the three times, he is called "the one who holds the bodies of all buddhas." "Great yoga of all buddhas" refers to yoga as the great bliss in which all phenomena are non-dual in their nature as method and insight; one who follows that is so called. Because he is the one who teaches all the tathāgatas of the three times to those of a single lineage of the dharma that is the complete Mahāyāna, it is said: "The single teaching of all buddhas." Regarding this, the first chapter states: "The vehicle of all sugatas of the three times has become one; it is indivisible into two or three, and one should strive for the support of the result." Thus, "teaching" and "vehicle" are intended as one. "Glorious empowerment of the vajra jewel" clarifies the characteristics of great wisdom; because it conquers all hosts of māras, accomplishes all desired siddhis, and perfects the accumulations of merit and wisdom, it is so called. Because he is the master from whom the Buddha, Dharma, and Saṅgha arise, he is called "the lord and master of all jewels." Thus, the great nature of the tathāgata, who is the identity of body, speech, mind, and wisdom, is shown as the bodhisattva of the signs: "The lord of all lords of the world."

ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ནི་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ལ། རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཀུན་གྱི་རྗེ། ། ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ལ་འདིར་སྟོན་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐུགས་ཆེ་བ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐུགས་ལ་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་ཆེ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསུང་ཡང་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པ་དང་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ཕྲིན་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གུད་དུ་མི་བགྲང་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པའི་གསང་བའི་དབང་ལ་ལྟོས་པར་བསྟན་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་བདེ་བ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདེ་བ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་འབྱུང་བ་རང་བྱུང་གི་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཐབས་ཀྱི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཁ་དོག་དམར་བའི་ཕྱིར་ན་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། རྡོ་རྗེ་ཟླ་བ་དྲི་མེད་འོད། །

Thus it is said, and so forth. In this context, the Lord of the World is Avalokiteśvara. "The Lord of all Vajra-holders" refers to the noble Vajrapāṇi. Here, the Teacher Mañjuśrī Kumārabhūta and Vajrasattva are, respectively, the essence of body, speech, mind, and wisdom. To demonstrate this, it is said: "The great mind of all Buddhas," which is the mirror-like wisdom. "Abiding in the minds of all Buddhas" refers to the great maṇḍala of the Vajra Expanse, the nature of which is wisdom. "The great body of all Buddhas" is the nature of the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna). "Also the speech of all Buddhas" is taught to be the nature of the discerning wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna). As for the natures of equality, all-accomplishing, and enlightened activity, these are the qualities and activities of body, speech, mind, and wisdom, and are therefore not counted separately. To show that such natures of body, speech, mind, and wisdom depend upon the pure secret empowerment, it is said: "Vajra Sun, Great Bliss," and so forth. In this regard, "Vajra Sun" is the bliss of insight, free from conceptual elaboration, known as the "self-arisen flower," which arises from the intention of skillful means; because it is red in color, it is called "Sun." "Vajra Moon, Stainless Light,"...

ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་བྱུང་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཁ་དོག་དཀར་པོའི་ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྟོག་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དགའ་བྲལ་ལས་བྱུང་ཞིང་དེའི་གོང་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་པོ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན། ཆགས་བྲལ་ལ་སོགས་ཆགས་པ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་ལ་དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཉེད་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་མེ་འབར་བ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་འབར་བ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་འབར་བ་ལས་བྱུང་བས་ན། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་འབར་བའི་འོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་བྱུང་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་རྡོ་རྗེའི་གདན་ལ་རྡོ་རྗེའི་སྐྱིལ་ཀྲུང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ་གྱི་ཚུལ་དུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཕན་ཚུན་དུ་བསྣོལ་བ་ལས་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མཐའ་དག་འཛིན་པར་མཛད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཆོས་འཛིན་པ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་བདུན་པའི་དོན་ལ་དང་པོའི་ཚིག་གོ། །

This refers to what is called bodhicitta, which arises from the great bliss of method free from conceptualization. That very [bliss] arises from the intention of insight and is called the "white moon." Because it is free from the stains of conceptualization, it is precisely what is called "stainless light" and "stainless appearance." Because that very [bliss] arises from the "joy beyond joy" of the Vajra Master, and because above that there exist the "innate joy" and the "supreme joy," it is said: "Free from passion, yet the great passion." Because that very [bliss] arises from the various moments—namely, the "variegated," the "crushing," the "ripening," and that which is "free from characteristics"—and because it arises from the blazing light produced by the blazing of desire, like a blazing fire, it is precisely what is called "the light of various blazing colors." If one asks from what kind of great union that very [bliss] arises, it is said: "The Buddha in the vajra posture." Just as the nirmāṇakāya Śākyamuni attained manifest, complete enlightenment in the vajra posture upon the Vajra Seat, likewise, from the mutual interlacing of the branches of method and insight in the manner of a crossed vajra characterized by five points, there is the realization of the great bliss free from conceptualization; that is what is meant by that term. That such great bliss itself upholds all the qualities of a Buddha, such as the major and minor marks, is expressed by: "The Buddha who upholds the Dharma of beings." In this context, the nominative case is used in the sense of the locative.

དཔལ་ལྡན་སངས་རྒྱས་པདྨ་སྐྱེས། ། ཞེས་པ་ནི་པདྨ་ནི་རྟག་ཅན་ཏེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། དེ་ཉིད་རྟོག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ལྔ་པ་དང་བདུན་པ་འདོམ་པའི་ཚིག་སྟེ། པདྨ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་པདྨ་རུ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་གི་པདྨ་དང་། འོག་གི་པདྨ་དང་ཞེས་གྲགས་སོ། ། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་མཛོད་འཛིན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་གི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལ་མཛོད་ནི་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་དངོས་གཞི་ནི། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏིང་འཛིན་དྲ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཆང་བས་ན། རྒྱལ་པོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཆེ་བ་སངས་རྒྱས་རིག་སྔགས་རྒྱལ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བསྟན་པའི་གསང་བའི་དབང་ནི། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིག་པའི་རྩ་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་གསང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་མཛད་པ་དང་། སྲིད་པའི་དྲ་བ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་གཅོད་པར་མཛད་པས་ན། རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོ་རལ་གྲི་ཆེ། ། ཡི་གེ་མཆོག་སྟེ་རྣམ་པར་དག། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྡུག་བསྔལ་གཅོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། མཚོན་ཆ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེའི་ཆོས། །

"Glorious Buddha, born from a lotus" means that the lotus is the support; it refers to the bodhicitta which is the cause for the complete perfection of the body, speech, and mind. This is a compound of the fifth and seventh cases in the manner of a great conceptualization, meaning "born from a lotus" and "born in a lotus," which is renowned as the lotus above and the lotus below. "Holding the treasury of omniscient wisdom" explains the qualities of the secret empowerment. In this context, a "treasury" is the source from which all material things arise; likewise, it is the very source from which the wisdom of omniscience arises. As for the actual practice, because one maintains an immeasurable web of meditative absorptions in the manner of the Sambhogakāya, it is said: "The King who holds various magical displays." "The great Buddha, King of Vidyā-mantras" refers to the secret empowerment taught above, which is the great root of the knowledge of all Buddhas and is the foremost of the Śrāvakas and others; thus it is so called. By such secret characteristics, it destroys all the suffering of conceptualization, severs all the webs of cyclic existence, and brings about the purity of unchanging great bliss. Because it severs sufferings through the way of the Mahāyāna path, it is said: "The sharp vajra, the great sword; the supreme syllable, utterly pure; the Mahāyāna that severs suffering." "The great weapon, the vajra-dharma."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཐེག་པའི་ཚུལ་ཉིད་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། རྟོགས་པར་དཀའ་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་འཛིན་པར་འདོད་པས་ན། རྡོ་རྗེ་ཟབ་མོ་ཛི་ན་ཛིཀ། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་མཐའ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་བློ་གྲོས་དོན་བཞིན་རིག། ཅེས་བྱ་ལ་དེ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་དང་། གསང་བའི་པདྨ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་གོ་འཕང་གི་ས་དང་མཐུན་པར་ཆ་ཕྲ་ཞིང་ལྟོ་བ་ཡངས་པ། སྟོན་ཀའི་དུས་ཟླ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཟླ་བ་ལྟར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་གནས་པ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་མཉམ་པར་སྦྱར་བའི་གནས་སྐབས་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་བདེ་བ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ན། ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཀུན་རྫོགས་པ། ། ས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྒྱན་དང་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆུས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁྲུད་ཅིང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི། རྣམ་པར་དག་པ་བདག་མེད་ཆོས། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་ཟླ་འོད་བཟང་། ། ཞེས་པ་ནི།

This means that because one meditates on the great bliss free from conceptualization—the very nature of the vehicle—as explained above, and because it severs all suffering, it is so called. Furthermore, because it is difficult to realize and is asserted to uphold the bodies of all the tathāgatas, it is called "the profound vajra jinajik." Such great bliss is the nature of insight (prajñā), and the unerring realization of the entire meaning of the grounds and pāramitās is called "the vajra intelligence that knows the meaning as it is." That very state is the perfection of all pāramitās, such as the ten pāramitās and so forth; it is the characteristic of the secret lotus, the dharmadhātu, and it accords with the stages from the pāramitā ground of "Supreme Joy" up to the ground of the level of the Great Vajra Holder. Being subtle and vast, it abides free from stains like the full moon of autumn; this is the stage of the union of the secret vajra, so called because bliss increases further and further. Thus it is said: "The perfection of all pāramitās, endowed with the ornaments of all the grounds." That very state, being washed and held repeatedly by the water of stainless purity, is made free from the conceptualizations of subject and object; thus it is called "the pure dharma of selflessness." "The excellent moonlight of authentic wisdom" means:

བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེའི་བུམ་པའི་ནང་ན་གནས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཆིང་བ་གདུང་བ་ཆེན་པོ་རིམས་དང་འདྲ་བ་སེལ་བར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། དེས་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་གཞོན་ནུ་མའི་པྲ་ཕབ་པ་དང་འདྲ་བར་གནས་པ་ན། དེ་བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་དང་། གཉི་གའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་བལྟ་བ་དང་། ལག་པ་བཅངས་པ་དང་། འཁྱུད་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚུལ་དུ་ཀུན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ན། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་བདག་པོ་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེའི་གདན་ནི་མ་ལུས་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་གསང་བའི་པདྨ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདུད་ཀྱི་དཔུང་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། རྒྱུད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མ་ལུས་པ་འཆང་བར་གྱུར་པས་ན། ཡེ་ཤེས་སྐུ་རྣམས་མ་ལུས་འཆང་། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དེ་རྣམས་ཉིད་ངེས་པར་སྟོན་པ་ནི། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་བློ་གྲོས་བཟང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་དང་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །

That which abides within the vajra vase of bodhicitta is called such because it dispels the great torment of conceptual fetters, which are like a fever, just as the maṇḍala of the moon dispels heat. By means of that, one swiftly attains the characteristics of great wisdom. When one abides possessing the nature of the four mudrās, like a young maiden’s reflected image in a mirror, and becomes the cause of all the Kriyā, Caryā, Yoga, and Ubhaya tantras through the modes of beholding oneself, holding hands, embracing, and entering into union, one is called "the supreme lord of all tantras." Regarding the phrase "possessing the entire vajra seat," this refers to the secret lotus, the place where all the tathāgatas of the three times manifestly awaken. Because it conquers all the hosts of the māra of conceptualization, it is called such. Since it holds all the various forms of wisdom that are free from the tantras, it is said, "holding all the wisdom bodies without exception." To definitively demonstrate those very wisdom bodies, it is said, "Samantabhadra, the one of excellent intelligence," and so forth. In that context, Samantabhadra is the heart of all the tathāgatas, the essence of great prajñā; he is the chief and the "good" among the buddha bodies, and is thus called the dharmakāya.

དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་བྱུང་བའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་ཅིང་། རྣམ་པར་དག་པའི་འགྲོ་བ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ན། ས་ཡི་སྙིང་པོ་འགྲོ་བ་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་ཏེ་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དེ་ཉིད་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་གྲོལ་བར་མཛད་པས་ན། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་སྣ་ཚོགས་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་བཤད་ནས། སྐུ་གསུམ་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་མཆོག། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ལས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་ཆེན་པོ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི། སྐྱེ་མེད་ཆོས་དེ་སྣ་ཚོགས་དོན། ། ཞེས་བྱ་ལ་དེ་ཉིད་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ནི། ཆོས་ཀུན་ངོ་བོ་ཉིད་འཆང་བ། །

In that way, the saṃbhogakāya, which arises from the dharmakāya, is the essence of the bodhisattva mahāsattvas of the ten grounds; because it sustains the utterly pure realms of beings, it is said: "The essence of the grounds, the sustainer of beings." The nirmāṇakāya, which arises from the saṃbhogakāya, is the essence of all the buddhas of the three times; because forms such as the fierce ones are difficult to realize, it is said: "The great essence of all buddhas." Since those very various nirmāṇakāyas liberate beings throughout all three realms of existence in their proper sequence, it is said: "The holder of the various wheels of emanation." Having thus explained that the discriminating wisdom also has the nature of the three kāyas, that great wisdom which is the nature of the three kāyas abides as the nature of all things—both saṃsāric entities such as horses and elephants, and nirvāṇic entities—and because it arises as the nature of all things, it is said: "The supreme nature of all things, the holder of the nature of all things." In that way, through the power of the great aspirations of the Tathāgata, the unborn nature of all phenomena appears as various entities according to the inclinations of beings; thus it is said: "That unborn phenomenon, the various purposes." Furthermore, because it is shown to be the essence of all phenomena, both contaminated and uncontaminated, it is said: "The holder of the essence of all phenomena."

ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་སྐད་ཅིག་ལ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་རྒྱུའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐད་ཅིག་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོའམ་དམ་པར་གྱུར་པས་ན། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དངོས་པོར་རྟོགས་པ་སྟེ་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཐུབ་པ་བློ་མཆོག་འབྱུང་པོ་སེལ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་པོ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སེལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཡེང་བ་ལ་སོགས་པ་བཀོད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་བ་ལྟར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་ཤིང་རབ་ཏུ་དང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ན། མི་གཡོ་རབ་ཏུ་དང་བའི་བདག། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་འཆང་། ། ཞེས་པ་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་མངོན་སུམ་པ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་འདྲ་བས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན། རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་མངོན་སུམ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བུད་ཤིང་ཐམས་ཅད་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་མེ་ཡིན་ལ།

It is precisely as stated. Regarding the phrase "in a single instant of great wisdom": the causal wisdom, which is free from all conceptualization, is the "instant of great bliss." Because it has become the chief or the most sublime of all cognitions, it is called "great wisdom." In that utterly pure instant, all conventional entities are realized as the entity of great bliss; thus, it is precisely what is called "the entity." Regarding the phrase "the Sage of supreme intellect, who dispels the elements": because that great wisdom burns away the habitual tendencies produced by distorted conceptions, it is the "element" (bhūta). That which dispels [these tendencies] by means of the characteristics of great wisdom is what is called "dispeller." Furthermore, because it cannot be disturbed by external conceptual distractions and the like, and because it abides as a stainless nature like a wish-fulfilling jewel or a clear [crystal], the enlightenment of a perfectly complete Buddha abides as the characteristic of realizing the dharmadhātu. Since it is characterized by extreme clarity and is embraced by that [wisdom], it is precisely what is called: "the immovable, the nature of extreme clarity, the holder of the enlightenment of a perfect Buddha." Regarding the phrase "the direct perception of all Buddhas": because it realizes the ultimate reality of all Buddhas through a cognition similar to direct perception, that direct realization is what is called "direct perception." Furthermore, because that very great wisdom free from conceptual elaboration burns all the firewood of conceptualization, it is "fire."

མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་སེལ་བའི་ཕྱིར་ན། ཡེ་ཤེས་མེ་ལྕེ་འོད་འབར་བ། ། ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གསུང་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་ལས་ནི་དེའི་ཡོན་ཏན་དང་ལས་ཡིན་ལ། དེ་བས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་དང་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཀུན་གྱི་དུས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ངེས་པ་ལྔའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་དང་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམས་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ནི། འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་དམ་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་དེ་ཉིད་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་གང་ཟག་རྣམས་འདུལ་བའི་དོན་དུ་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་སྐུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནི། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་ཉེ་བར་མཚོན་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་ང་རྒྱལ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་ན། ངན་སོང་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྦྱོང་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། མགོན་པོ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་བདག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་མཉམ་སྟེ། དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོན་དུ་གྱུར་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ངེས་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པས་ན།

Because it dispels all the darkness of ignorance and removes the torment of the afflictions, it is called "the blazing light of the flames of wisdom." Thus, the wisdom of individual discernment is that which upholds the speech. In terms of its qualities, these are its attributes and its activities. Therefore, as it precedes the wisdom of equality and the all-accomplishing wisdom, it is explained at all times; this is the fourth explanation in the manner of the five certainties. Having thus taught the wisdoms, the bodies, the speech, and the minds, the explanation of how these become qualities as the nature of the wisdom of equality is as follows: "The supreme accomplishment of desired aims," and so forth. For the sake of taming individuals with great pride, the body of Ratnasambhava, the Great Pride, acts to accomplish all the desired aims of all beings to be tamed by means of a victory banner of precious jewels; that is what is meant by that term. By way of illustrating that very pride, since all afflictions such as attachment are the causes for the pride of transmigrating beings, and in order to perfectly purify that, it is called "the purifier of all lower realms." Regarding "the Protector, the supreme of all sentient beings": because the mind of all afflictions is thus completely purified, the wisdom of equality makes the continuums of self and others equal. Since it is peerless among all sentient beings and has become the protector of all transmigrating beings, it is called by that name. Because it brings about the certain liberation of those to be tamed, it is said: "The supreme of all sentient beings."

སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྨ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་གཡུལ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་དཔུང་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་དང་། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲེགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་རབ་ཏུ་འཇོམས་པར་མཛད་པས་ན། ཉོན་མོངས་གཡུལ་དུ་གཅིག་དཔའ་བ། ། མི་ཤེས་དགྲ་ཡི་དྲེགས་པ་འཇོམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། བློ་ལྡན་སྒེག་འཆང་དཔལ་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་འཇམ་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་འདིས་གཟུང་བ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཡང་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་མཛེས་པར་མཛད་པ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་མཛད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། སེམས་ཅན་གདུག་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་རྣམས་འདུལ་བའི་དོན་དུ་དྲག་པོའི་སྐུ་གཟུགས་སྟོན་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། བརྟན་པོ་མི་སྡུག་གཟུགས་འཆང་བ། ། ཞེས་བྱ་ལ་དེ་ཉིད་རིགས་བརྒྱའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་གཤེགས་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གོ་འཕང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤྱོད་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་བྱ་ལ། ལག་པ་བརྒྱ་པོ་ཀུན་བསྐྱོད་ཅིང་། ། གོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གར་བྱེད་པ། ། ཉིད་དོ། ། དཔལ་ལྡན་ལག་པ་རྒྱས་གང་ལ། །

"Bringing all sentient beings to liberation." Regarding this, attachment, aversion, and so forth are the "battleground" because they are to be disparaged. In that very context, the characteristic of great primordial wisdom (jñāna) is that which has become the essence of vanquishing the enemy forces. Furthermore, the nature of ignorance and the like is "arrogance" because it is independent of anything else; since he utterly vanquishes that, it is said: "The sole hero in the battle against afflictions, who crushes the arrogance of the enemy of ignorance." "The wise one, possessing grace and glory" refers to the one known as Mañjuśrī. This wisdom of equality is the characteristic of supreme insight (prajñā). Because he beautifies sentient beings with precious ornaments and brings the accumulations of merit and wisdom to completion, he is so described. Although he displays a wrathful form to subdue those sentient beings who are fierce, he does not deviate from the expanse of reality (dharmadhātu); thus, it is said: "The steadfast one who assumes an ugly form." Because he proceeds in all directions through the characteristics of the hundred families, and because he acts by ascending higher and higher through the power of the stage of the fully perfected Mahāyāna, it is said: "Moving all a hundred arms, dancing with the power of his steps." "The glorious one whose hands are fully extended," and so forth.

ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རིགས་བརྒྱ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་འཛད་པ་ནི་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ངེས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པ་གདུལ་བྱ་གང་དང་གང་ན་གནས་པ་དེ་དང་དེ་ན་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས་པ་ནི། ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པ་གར་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས་ས་བཅུ་གསུམ་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་དགའ་བའི་སྙིང་པོ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྩེ་གཅིག་པ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་གནོན་ཅིང་བགྲོད་པར་མཛད་པ་ནི། ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ཡི་ཁྱོན། ། རྐང་པ་ཡ་གཅིག་མཐིལ་གྱིས་གནོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། རྐང་མཐེབ་སེན་མོའི་ཁྱོན་གྱིས་ཀྱང་། ། ཚངས་པའི་ཡུལ་ས་རྩེ་ནས་གནོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་རྐང་མཐེབ་སེན་མོ་ནི་རྐང་པའི་བགྲོས་གོ་འཕང་ཡིན་ལ། ཐེག་པའི་སྒྲས་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་བཤད་ལ། སེན་མོའི་སྒྲས་ནི་གྲུར་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་གོ་འཕང་ལས་བྱུང་བའི་ལྕགས་ཀྱུ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་ང་རྒྱལ་ནི་དུག་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རླུང་དང་འདྲལ་དེ་ཉིད་ང་རྒྱལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུལ་ས་ཡིན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་གནོན་པར་མཛད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

This means that by means of the hundred families and so forth, which are the complete accumulations of merit and primordial wisdom, the afflictions of sentient beings are exhausted; thus, it is said that they are "definitively established on the path of liberation." Abiding in such a form, wherever there are disciples to be tamed, reaching to the very limits of space, one dwells in a form that moves through them; this is what is meant by "dancing, pervading the sky." By that very means, from the first ground, the Joyous, up to the thirteenth ground, the Great Vajradhara, one completely traverses and ascends the essence of great bliss characterized by supreme joy and free from all conceptual elaborations; this is precisely what is meant by "with the sole of one foot, one treads the extent of the four maṇḍalas of the earth." As for the statement, "Even with the extent of the toenail, one treads from the peak of the realm of Brahmā," the "toenail" refers to the state of the foot's stride, the word "vehicle" (theg pa) is explained as a hook, and the word "nail" (seṅ mo) is explained as a boat. Thus, the hook arising from the state of Vajradhara [treads] the pride of the worldly Great Brahmā, because that pride is like a wind accompanied by poison, and because it is the very place where pride resides. Since it is the "realm" (yul sa) that is treading upon through the Great Compassion of the Tathāgata, it is so called.

དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་དོན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་གིས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོའི་དོན་དུ་གྱུར་པས་ན། དོན་གཅིག་གཉིས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དོན། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་དོན་བཟང་པོ་ཡིན་ཞིང་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན། དམ་པའི་དོན་ནི་འཇིགས་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་དོན་དེ་ཉིད་རང་རིག་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་ཞིང་ཤེས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། རྣམ་རིག་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་དོན་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སེམས་དང་རྣམ་ཤེས་རྒྱུད་དང་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བས་ན་གྲངས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་འཛིན་པ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ནི། དངོས་དོན་མ་ལུས་རྣམས་ལ་དགའ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བུས་གསལ་བར་གྱུར་ཅིང་གང་གིས་ཐོབ་ཅེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་དགའ་འདོད་ཆགས་བློ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གི་དུས་སུ་ཐོབ་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ན་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་ལ།

Thus, this definition of great primordial wisdom (jñāna) is the single purpose for the completion of the activities of all the Buddhas of the three times, and because it constitutes the great fruit established by all the well-spoken Dharma, it is said: "The meaning of the Dharma is the single, non-dual purpose." Because it possesses the excellence of all aspects and is the sublime purpose, and because it is free from all the fears of saṃsāra, it is said: "The ultimate meaning is fearless." Because that very meaning of great primordial wisdom appears as various external objects to self-awareness, yet does not exist externally to consciousness, it is said: "Possessing the meaning of various forms of representation-only (vijñapti)." Regarding the phrase "endowed with the continuum of mind and consciousness," and so forth, it is enumerated as consciousness, the ālaya-vijñāna, and the manas; it is so called because it apprehends various forms and appears in the manner of habitual tendencies (vāsanā). That very thing, which is the characteristic of the reality of the mind's naturally pure nature, becoming clearly manifest, is said: "Delighting in all things without exception." If one asks by what path such great primordial wisdom, which is the identity of all things, is clarified and by whom it is attained, it is said: "The mind that delights in emptiness and passion," and so forth. In that regard, the coemergent primordial wisdom attained at the time of the wisdom-knowledge empowerment (prajñājñānābhiṣeka) is called "passion" because of its intense attachment to the great bliss characterized by the freedom from [conceptual constructs] such as the dharmadhātu.

དེ་ཉིད་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་འགགས་པས་ན་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་ཆགས་འཛག་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ངན་འགྲོའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ལ། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་སོགས་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སྲིད་གསུམ་དགའ་བ་ཆེན་པོ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ན། ཁམས་གསུམ་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་སྟོབས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ན། སྤྲིན་དཀར་དག་པ་བཞིན་དུ་དཀར། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དཀར་བའི་སྒྲས་ནི་སྲེད་པ་ལས་གྱུར་པའི་དགའ་བ་དང་སྟོབས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འོད་བཟང་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བའི་འོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། སྟོན་ཀའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་གསལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟར་མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། ཤེས་རབ་མའི་གསང་བའི་པདྨ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་སེམས་ནི་རང་བྱུང་གི་མེ་ཏོག་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ན། ཉི་མ་ཤར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་དམར་སྐྱར་སྣང་ཞིང་། དེ་ཉིད་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དང་རབ་ཏུ་དང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་མཛེས་པའི་ཕྱིར་ན། ཉི་མ་ཤར་ཀའི་དཀྱིལ་ལྟར་མཛེས། །

Because it abides as the characteristic of great reality (mahātattva), all collections of conceptual thought are ceased, and thus it is called "emptiness." Furthermore, because it has abandoned the attachment to the bliss associated with the outflow of passion found in ordinary beings and others—which is the cause of the lower realms—it is said: "Having abandoned the passion of existence and so forth." Regarding the phrase "Great Joy of the Three Existences": because all three realms—the desire, form, and formless realms—are unified in great bliss within a single instant, the three realms are so designated. Because it burns away the entire collection of conceptual thoughts, increases the power of great wisdom higher and higher, and is free from all stains of fault, it is said: "White like a pure cloud." By the word "white," the joy and power arising from craving are expressed. Regarding "Excellent Light, like the light of the autumn moon": because the bodhicitta arising from the secret vajra of method is free from stains, it is as clear as the maṇḍala of the autumn moon. Because the great bliss arising from that dispels all the darkness of ignorance like the rays of the moon, it is so called. Because the bodhicitta arising from the secret lotus of the wisdom consort is mixed with the self-arisen flower, it appears reddish-white like the maṇḍala of the rising sun. Because it abides as a beautiful, stainless, and utterly lucid nature, it is said: "Beautiful like the center of the rising sun."

ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཉི་དཀྱིལ་གྱི་འོད་ལྟར་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆགས་པ་ཆེན་པོར་གནས་པ་ནི། སེན་མོའི་འོད་ནི་ཤས་ཆེར་དམར། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱི་བྱང་སེམས་དུས་མཚུངས་པ་ཉིད་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཚིག་གི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྩེ་གཅིག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅི་དེ་འཛག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་དེ་ལྟ་ན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་མེད་དོ་ཞེ་ན། ཅོད་པན་བཟང་པོ་མཐོན་ཀའི་རྩེ། ། ཞེས་པས་ཏེ། དེ་ལ་ཅོད་པན་ནི་མགོ་ལ་བཅིངས་པ་ཉིད་ལ་བྱ། བཟང་པོ་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ཏེ་མཐོན་ཀ་ནི་མཐིང་ནག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཅོད་པན་གྱི་གནས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུ་ནས་བཀུག་སྟེ་ཅོད་པན་དུ་བྱ་ལ་རང་གི་གནས་བཞག་པ་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། སྐྲ་མཆོག་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་འཆང་། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་ཅིང་རྣམ་རྟོག་རླུང་གིས་བསྐྱོད་མི་ནུས་ཤིང་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་།

Regarding this: the great elements arising from that abide as great passion, free from conceptual elaboration, like the light of the sun’s orb. This is precisely what is meant by the phrase, "The light of the nails is intensely red." The meaning is that one should meditate with a one-pointed mind upon the great bliss itself—the coemergent wisdom (sahaja-jñāna) that arises simultaneously with the bodhicitta of both method and wisdom, which is free from all conceptualization and free from all verbal expression. If one asks, "Will this result in [the experience of] emission and so forth? If so, there would be no difference from ordinary, mundane beings," the text replies: "The excellent crown, the peak of sapphire." Here, "crown" (cūḍā) refers to that which is bound upon the head. "Excellent" (bhadra) refers to the ornament of the precious wish-fulfilling jewel. "Sapphire" (indranīla) means dark blue. The intention is that by drawing [the bodhicitta] from the vajra-jewel into the wheel of great bliss—the location of the crown of one's own bodhicitta—and establishing it in its own place, the crown, uncontaminated great bliss is born. Regarding the phrase, "Wearing the great sapphire of supreme hair": this refers to that which is adorned with the qualities of all the Tathāgatas of the three times, which cannot be moved by the winds of conceptualization, and which is unchanging. It is thus described.

དེ་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་ལྟར་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འོད་ཟེར་གྱིས་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་རང་གི་རྒྱུད་ཉིད་རོ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཚེད་པར་བྱེད་པས་ན། ནོར་བུ་ཆེན་པོ་འོད་ཆགས་དཔལ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱན་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེའི་སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་བས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་གཙུག་གི་ནོར་བུའི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པ་ཉིད་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་པས་འདུལ་བྱའི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན། འཇིག་རྟེན་ཁམས་བརྒྱ་ཀུན་བསྐྱོད་པ། ། རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པའི་སྟོབས་ཆེན་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ན་བཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མཛད་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ཉིད་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་མི་བསྙེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་གསུམ་གཟུང་བའི་ཚུལ་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དང་། ལྷ་ཉིད་རྗེས་སུ་དྲན་པར་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་ན།

This is like a precious wish-fulfilling jewel that accomplishes all needs and, with the light rays of great bliss, destroys all the darkness of the three realms of existence while cooking one’s own continuum through the state of equal taste. Therefore, it is called "The Great Jewel, Radiant Glory." To demonstrate the benefits of such untainted bliss, it is said: "Possessing the ornaments of the Buddha’s emanations," and so forth. Because it is accomplished from that very great bliss, it is similar to the emanations of the Tathāgata; thus, that which has become the crest-jewel ornament for the three realms throughout countless eons is so described. Furthermore, because its various emanated forms act for the benefit of beings in hundreds of thousands of world systems and so forth, and because it knows all fields of those to be trained in a single instant through the mind of great miraculous power, it is said: "Shaking all hundreds of world systems, possessing the great power of the bases of miraculous power." At the stage of abiding in manifest enlightenment at the end of perfection, the commitment to bring all sentient beings to manifest, complete buddhahood is called "recalling former aspirations." To maintain that very commitment in a manner that is never forgotten is so described. Because one abides in a one-pointed manner, causing beings to remember the Buddha, Dharma, Sangha, and the deity itself in the manner of the three refuges, it is said: [The passage continues with the qualities of the deity].

དྲན་པ་བཞི་པོ་ཏིང་འཛིན་རྒྱལ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ལ་སྐྱེད་པའི་དྲི་མ་རྣམས་སེལ་བར་མཛད་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་གནས་ནས་ཀྱང་སྲིད་པའི་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་། དེ་ཉིད་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་མེ་ཏོག་སྤོས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཚོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཚུལ་རིག། ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རིག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཡང་དག་སངས་རྒྱས་ལམ་རིག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཤས་ཆེར་ཆགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་འདི་གྲུབ་པའི་རྟེན་དང་འདྲ་བར་གཟུགས་ཀྱི་སྐུས་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཀའི་ནམ་མཁའ་དང་བ་ལྟར་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་མི་འགྱུར་བར་གནས་པ་ནི། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཆགས་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ན། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་ལ་འཇུག།

"The four mindfulnesses are the King of Samādhis," it is said. Because that very [wisdom] clears away the stains produced by distorted cognition, and because it abides in the realm of saṃsāra through emanated forms in order to liberate beings from the bonds of existence, and because it serves as the cause for the immeasurable qualities of a tathāgata—such as the major and minor marks, the powers, and the fearlessnesses—it is said: "The flowers and incense of the branches of enlightenment, the ocean of the tathāgata’s qualities." Regarding "Knowing the way of the eightfold path of the noble ones": because such great bliss perfectly knows the way of the eightfold noble path and fully realizes the dharmakāya, which is the characteristic of the perfected result, it is said: "Knowing the path of the perfect buddha." Regarding "Greatly attached to all sentient beings": just as space is the support for all that is established, the rūpakāya abides toward all sentient beings of the three realms with great love, like an only child; thus it is so called. Because that very [wisdom] is free from all conceptualization and abides unstained and unchanging, like the clarity of an autumn sky, it is said: "Unattached like space." Thus, because the characteristic of great primordial wisdom enters the minds of all sentient beings of the three realms, it is said: "Entering the minds of all sentient beings."

ཅེས་བྱ་ཞིང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གང་དང་གང་གིས་འདུལ་བ་ལ་དེ་དང་དེའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཐོག་མ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པས་ན། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་ལྟར་མགྱོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དབང་དོན་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདུལ་བ་ལ་ཉེ་བར་བརྩོན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐབས་གང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཆེན་པོར་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། ཞི་བ་ཆེན་པོ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གང་དང་གང་གི་རྒྱུད་ལ་བརླན་པ་དེ་དང་དེའི་ཡིད་ངེས་པར་མཛད་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་རབ་ཏུ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ལས་དེའི་ཡིད་གོང་ནས་གོང་དུ་ཞེན་ཅིང་མི་འབྲལ་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་ན། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་འཕྲོག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པས་བསྐྱེད་པ་གཟུགས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ཤིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྟོགས་པས་ན། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལྟར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་གནས་སྐབས་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག།

Thus, because one engages without obstruction in the characteristics of the initial birth and so forth, assuming whatever form is necessary to discipline any of the sentient beings of the three realms, it is said: "As swift as the minds of all sentient beings." Regarding the phrase "knowing the faculties and objects of all sentient beings," this refers to the engagement in thoroughly knowing whatever means are required to apply oneself to the discipline of sentient beings in that way. This itself becomes the great benefit for oneself and others; it is so called because it is the knowledge of the manner of definitive emergence. When the continuum of whichever sentient beings is moistened by the manner of great peace, their minds are rendered certain. When, through the complete subsiding of the entire mass of conceptual thoughts, their minds abide in a state of ever-increasing attachment and inseparability, it is said: "Captivating the minds of all sentient beings." Such great bliss, free from conceptual elaboration, is the realization of form, feeling, perception, formations, and consciousness as the nature of great bliss. Having abandoned the clinging to form and so forth produced by distorted cognition and having realized the absence of distortion, it is said: "Knowing those very five aggregates." Thus, from the state of being blessed by great bliss, the five aggregates of total affliction are completely purified.

རྣམ་པར་དག་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ལ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན། རྣམ་དག་ཕུང་པོ་ལྔ་འཆང་བ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་སྣོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀ་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཆུ་བོ་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་ལྟར་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོར་རང་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པའི་ཆ་མཐའ་དག་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ནས་ལམ་གྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལས་ཐོབ། འབྲས་བུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བདག་ཉིད་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འགྲོ་བ་གཞན་ལ་བདག་ཉིད་དང་པོ་ཐབས་ཇི་ལྟ་བུས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་། རྒྱུད་བཞིའི་ཚུལ་དུ་གནས་པར་བསྟན་པ་ནི། ངེས་འབྱུང་ཀུན་གྱི་ལམ་ལ་གནས། ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཀུན་ལ་མཁས། ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཀུན་སྟོན་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྲིད་རྩ་བཏོན། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ནང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བས་སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཉིད་དོ། །

When the five completely pure aggregates are fully perfected and abide as the nature of the five Tathāgatas, such as Vairocana and Akṣobhya, it is said: "He who holds the five pure aggregates." Such great bliss, free from conceptual elaboration, is the nature of the vessel-like state. It abides in the ultimate reality (bhūtakoṭi), which is characterized by the definitive emergence from both self and other and is free from conceptualization. It is the realization of great bliss—the definitive emergence from the characteristics of the desire, form, and formless realms—which is characterized by an unimpeded causal potency. Abiding in that very state, like the continuous flow of a great river, during the stage of the path, all aspects of self and other subside into uninterrupted great bliss. Thus, one attains the definitive emergence of the path and the activity of definitive emergence from the path. As for the definitive emergence of the result: through the definitive emergence of one's own nature, one perfectly accomplishes the welfare of others. Just as one attained manifest, complete enlightenment through a specific method, one teaches others in that same unerring manner. To demonstrate abiding in the manner of the four tantras, it is said: "Abiding on the path of all definitive emergence, skilled in all definitive emergence, teaching all definitive emergence." Regarding the phrase "The twelve links, the root of existence, are uprooted": the twelve links refer to the twelve internal dependent originations, such as ignorance and formative action. Because these arise again and again, they are the very root of cyclic existence (saṃsāra).

དེ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཏོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པར་དུ་འཛིན་པར་མཛད་པས་ན། དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ། བདེན་བཞིའི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་དུ་ངེས་པར་ལྡན་པ་ནི། ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་རྟོགས་པ་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དག་པའི་ཚུལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ་(དེས་,ངེས་)གྲོལ་བ་ངེས་པར་སྟོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པས། བདེན་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་རིག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་རིག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་བྱང་ཆུབ་པ། །

That which is extracted in an unerring manner because it is great bliss free from conceptual elaboration is so called. Since that very purity maintains the state of the Tathāgata and the twelve illusory deeds, it is said: "He who holds the twelve aspects of purity." Since that very reality abides as the perfected nature of the truths of suffering, origin, cessation, and the path, it is said: "He who possesses the aspects of the four truths." Since the eight bodhisattvas, such as Kṣitigarbha, are definitively endowed with the purity of the eye-consciousness and so forth, it is said: "He who holds the realization of the eight cognitions." Since that very reality is the truth of the purity of ignorance and so forth through the activity of the completely pure wheel of Dharma, and since it possesses the excellence of the Tathāgata by way of definitively demonstrating liberation, it is said: "He who possesses the twelve aspects of the meaning of truth." Regarding the phrase "He who knows the sixteen aspects": this refers to the purity of the body, speech, mind, and wisdom of the wisdom body (jñānakāya); the body, speech, mind, and wisdom of the dharmakāya; the body, speech, mind, and wisdom of the saṃbhogakāya; and the body, speech, mind, and wisdom of the nirmāṇakāya. Regarding "He who is enlightened through the twenty aspects": [the text continues].

ཞེས་པ་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྣམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀུན་རིག་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་རང་རིག་པའི་ཕུང་པོའི་བདེ་བ་ཆེན་པོར་རིག་ཅིང་། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། རང་རིག་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟར་བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་བདེ་བའི་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དང་དངོས་པོས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་དང་འདྲ་བས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་མཛད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། ། བྱེ་བ་དཔག་མེད་འགྱེད་པ་པོ། ། ཞེས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐད་ཅིག་ལ་དུས་ཀྱི་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་གྱུར་ཅིང་།

This refers to the state of the characteristics of the cause, wherein body, speech, mind, wisdom, and the expanse of phenomena (dharmadhātu) are all differentiated during the stage of the path of yoga by way of joy, supreme joy, coemergent joy, and the joy beyond joy; thus it is so called. Regarding the phrase "the supreme knower of all aspects of the buddhas": the great bliss of the twentyfold manifest enlightenment is the realization of all stable and moving entities as non-dual, and the awareness of the great bliss of the aggregate of self-knowing awareness (svasaṃvedana). Because that very state is superior to worldly bliss, it is so called. Furthermore, that very great bliss of self-knowing awareness is not merely a stream of bliss for oneself alone, like the meditative absorption of cessation of the śrāvakas. Rather, it pervades the entire great trichiliocosm of stable and moving entities—which are empty of inherent existence—with immeasurable emanations in the form of great bliss. Because it is similar to the activities of a buddha in dispelling the suffering of migratory beings, it is precisely what is meant by: "The emanation body (nirmāṇakāya) of all buddhas, who radiates immeasurable tens of millions." Such great bliss, which realizes all immeasurable moments of the ultimate limit of time as the essence of great bliss in a single instant, is called "the manifest realization of all moments." Great bliss itself is the exhaustion of all conceptual constructions.

གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་སྒྲར་བརྗོད་ཅིང་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཅིང་ཀྵ་དང་ན་ནི་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཏེ། ཟད་ཅིང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཛག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། འདིར་ཡང་དུས་ཀྱི་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་ཅད་ཟད་ཅིང་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ་གང་དུ་ཡང་འགལ་བ་མེད་ལ། དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་དོན་མཐའ་དག་ལས་རིག་པར་གྱུར་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དོན་ཀུན་རིག་པ་ཉིད་དོ། ། ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཐབས་ཚུལ་གྱིས། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རྟོགས་པ་པོ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་ཐེག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོས་དོན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་གང་དང་གང་ལ་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ངེས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྟོག་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཆོས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་པོ་ནས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའི་བར་དུ་ངེས་པར་ཚང་བའི་ཕྱིར་ན་དེ་སྐད་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ངེས་འབྱུང་ལ། ། ཐེག་པ་གཅིག་གི་འབྲས་བུར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཡིན་ལ།

That which has become non-dual is expressed by the term "moment" (kṣaṇa); and "moment" is said to be one with primordial wisdom (jñāna). The letters kṣa and na are neuter signs, meaning "exhausted and non-existent" and "without leakage," respectively. Here, too, because all moments at the limit of time have become exhausted and non-existent, and because that very state abides as uncontaminated bliss, it is so designated; there is no contradiction whatsoever. That very state, which has become awareness (vidyā) of all things through the ultimate bodhicitta, is the "moment of mind that is aware of all objects." Regarding the line: "Through the methods of the various vehicles, the knower of the welfare of beings," this means that within the vehicles of the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and Bodhisattvas, there are various types of objective entities according to the nature of their respective superior wisdom. By such means, for whichever beings the characteristics of the object are ascertained, it is so designated. Likewise, here too, because the specific phenomena of conceptualization—from the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and Bodhisattvas, to the Mahāyāna and so forth—are definitively complete from the beginning up to the twenty aspects, it is so designated. Regarding the line: "In the renunciation of the three vehicles, one abides in the fruit of the single vehicle," the three vehicles are the vehicles of the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and Bodhisattvas.

དེ་དག་ལས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ངག་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྦྱངས་པ་ནི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་གོང་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡང་དག་པར་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་བམ་མཆོག་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གནས་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཉིད་ལམ་དུ་བྱས་ནས་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུའི་ས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཉོན་མོངས་ཁམས་རྣམས་དག་པའི་བདག། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པ་ནི། ལས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ཟད་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བར་གྱུར་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གསང་འདུས་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། ཉོན་མོངས་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་དག། ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དག་པ་ལས། ། ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་དག། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུ་བོ་རྒྱ་མཚོ་ཀུན་ལས་རྒལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བོ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་རབ་ཏུ་རྒལ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །

Among those, the progressive purification of body and speech according to their respective stages is defined as "definite emergence" during the phases of the path. In order to perfectly purify one's own mind, the Great Vehicle of the Vajrayāna—the supreme or most excellent of vehicles—takes the result itself as the path through the manner of great bliss while abiding in its state. The intention is that by doing so, one swiftly abides in the result, which is expressed as "abiding perfectly on the level of the result." If one wonders what the qualities of such a resultant vehicle are, it is said: "The self that purifies the realms of afflictions." Thus, the characteristic of the result in the Vajrayāna is that it purifies the stains of afflictions such as attachment through the power of their concordant [remedies]; this is what is meant by that expression. Furthermore, that which exhausts all the causes and results of karma is called "that which exhausts the realms of karma." These are called "realms" because they serve as the causes for the repeated arising of immeasurable karma and afflictions. As it is said in the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja: "The vajra nectar of afflictions accomplishes all activities; from the purification of all activities, the results born of karma are purified." Regarding the phrase "crossing all rivers and oceans," "rivers" refers to the immeasurable sufferings of saṃsāra, and "crossing" means to transcend them completely.

དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་དེ་དང་ཤེས་རབ་དེ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོར་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་མ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། སྦྱོར་བའི་དགོན་པ་ལས་བྱུང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚམས་མེད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕས་ཕམ་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་བཞི་དང་། ཚིག་རྩུབ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཕྲ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་རྣམས་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱིས་ས་བོན་མི་འཇོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཉོན་མོངས་ཉེ་བ་ཀུན་ཉོན་མོངས། ། བག་ཆགས་བཅས་པ་གཏན་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཐབས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ཉིད་རོ་མཉམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དོན་ཡོད་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཡུལ་ལ་མཚན་མའི་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདུ་ཤེས་ཀུན་གྱི་དོན་སྤངས་ཤིང་། ། བྱ་བ་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་དོན་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དང་།

Such a method and such an insight are perfectly arisen from the signs of being free from conceptual elaboration in the union of great bliss; this is precisely what is meant by the phrase, "arisen from the forest of union." Thus, by the characteristic of arising from the union of method and insight, the five crimes of immediate retribution, the four defeats such as taking life, all subtle afflictions such as harsh speech without exception, and all the seeds of habitual tendencies arising therefrom, are abandoned in such a way that no seeds are ever again deposited. This is precisely what is meant by the phrase, "the afflictions and secondary afflictions, along with habitual tendencies, are permanently abandoned." Regarding the phrase, "great compassion, insight, and method": the action seal (karmamudrā) and the yogi’s characteristic of emptiness, whose nature is primordial wisdom (jñāna), are the essence of insight and method. The great bliss arising from the equal taste of these two is called "great compassion" because it pervades all sentient beings of the three realms. The activity that, in such a manner, accomplishes the welfare of beings together with its result is precisely what is meant by the phrase, "meaningful accomplishment of the welfare of beings." Thus, the power of such great bliss, in which all conceptualizations of signs—those which grasp at the objects of various distorted cognitions as having the nature of signs—are abandoned without exception, is precisely what is meant by the phrase, "having abandoned the objects of all perceptions." Regarding the objects that appear as habitual tendencies in activity, such as the locations of horses, elephants, and so forth:

ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་འགག་པར་བྱེད་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་དོན་ནི་འགོག་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་དུས་མཚུངས་པར་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་འགག་པར་མཛད་ཅིང་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སད་པར་མཛད་ཅེས་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་ནས། དེ་ལས་བྱུང་བ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་ཡིད་ཡུལ་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི། སེམས་ཅན་ལ་མོས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་འདོད་པའི་དོན་གང་དང་གང་བསམས་པ་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཆེན་པོ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱབས་དང་མགོན་དང་རེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་གདུལ་བྱའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་རིག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་ལ་གནས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ཉིད་དོ། །

Regarding the cessation of all appearances of body and enjoyments, it is said: "The object of consciousness is ceased." This means that simultaneously with the arising of non-dual great bliss, all the sense faculties such as the eyes and all objects such as forms are brought to cessation, and the wisdom of self-awareness is awakened. Having thus explained the excellence of the result, which is the nature of being free from stains, as it is fully established from the cause that is characterized by being free from stains, the excellence of the welfare of others arising from that is shown by the words: "Possessing the objects of the minds of all sentient beings," and so forth. For example, just as a precious wish-fulfilling jewel fulfills the hopes of all sentient beings for whatever desired objects they think of, according to their various inclinations, likewise, the great blessing of all the perfectly enlightened Buddhas becomes the refuge, the protector, and the object of all hopes for all sentient beings of the three realms; that is what is meant by that expression. Furthermore, the unsurpassed wisdom of the Tathāgata’s mind, which perfectly knows the various mental intentions of all sentient beings to be trained, is called "knowing the minds of all sentient beings." In this context, the great wisdom that dwells within the minds of all sentient beings is the very essence of all the Tathāgatas, and it is precisely what is called the coemergent great bliss that is the nature of all phenomena.

དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་ལ་ང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ལེའུ་དང་པོ་ལས། ང་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཀུན་དང་། ། འབྱུང་བ་ཀུན་གྱི་སྙིང་ལ་གནས། ། སྤྲོས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ། དངོས་ཀུན་ངོ་བོར་རྟག་ཏུ་བཞུགས། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་སེམས་དང་མཐུན་པར་འཇུག། ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་གདུག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདུལ་བར་མཛད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། སྨད་འཚང་མའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་མོ་ཨུཏྤ་ལའི་གཟུགས་འཁྲིག་པའི་ཆོས་ལ་རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་ཆགས་ཤིང་སྐྱེས་བུའི་མཚན་མ་རྟག་ཏུ་ཆེ་བ་འདོད་ལ། དྲན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚིམ་པར་བྱས་པ་ལས། ངན་འགྲོའི་ལམ་ལས་གྲོལ་ནས། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་བཞིན་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། དེ་ཡིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་པ་ལས། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡི་རངས་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ཉིད་ལས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་མངོན་པར་དགའ་བར་གྱུར་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་ཡིད་ཚིམ་པར་བྱེད། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་དགའ་བ། ། ཞེས་བྱ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་མངའ་བདག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་ཤེལ་དག་པ་ལྟར་ཉེས་པའི་སྐྱོན་མཐའ་དག་སྤངས་པ་ནི། གྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་འཁྲུལ་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་ཞིང་། འཁྲུལ་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་སྤངས་པ་ཉིད་དོ། ། ནོར་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །

In this manner, it is said that I abide in the minds of all sentient beings. As it is stated in the first chapter: "I am the essence of all Tathāgatas, / Abiding in the hearts of all elements; / Free from all conceptual elaborations, / I eternally dwell as the nature of all things." Thus it is said. Regarding the phrase "they engage in accordance with the minds [of beings]," this means that all the minds of those to be trained, even those possessed of malice, are tamed in a manner that accords with them. For example, the great mistress of courtesans, Utpalā, was constantly attached to the dharma of sexual union and always desired the male organ. By being satisfied through the method of mindfulness, she was liberated from the path of the lower realms and attained the fruit of an Arhat. In the same way, because he is the embodiment of the perfect fruit who delights in the objects [of experience], and because he has gained conviction in that very reality, all sentient beings of the three realms become joyful. Because they have become joyful in the present and the future fruits arising from that very [reality], it is said: "He satisfies the minds of all sentient beings; / He gladdens the minds of all sentient beings." Furthermore, having become the sovereign of the thirteen perfect qualities of a Tathāgata, his great wisdom free from conceptual elaborations has abandoned all faults and defects, like a pure crystal. Thus it is said: "Accomplished, ultimate, and unerring," which means that all delusive phenomena have been abandoned. It is precisely what is meant by: "All errors have been completely abandoned."

དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ཤིང་སོམ་ཉི་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིང་། མཐའ་གཅིག་གི་ངེས་པར་གནས་པ་ནི། དོན་གསུམ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་བློ། ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ལས་བདག་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་དུ་གནས། ཀུན་དོན་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག། ཅེས་བྱའོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་དོན་དུས་གསུམ་དུ། ། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད། ། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་དུས་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ལ་དུས་ཀྱི་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད་ཅིང་དེའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ཉེ་བར་མཚོན་ནས། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོར་དུས་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ནི། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །

Thus, the perfect fulfillment of the welfare of others—consisting of the vessel, the cause, and the nature of the result for those of the past, future, and present—is known without error, free from doubt and hesitation, and abiding in one-pointed certainty. This is called "the mind free from doubt regarding the three points." From that very state, one abides in the nature of the dharmakāya, saṃbhogakāya, and nirmāṇakāya, which are the essence of the perfect fulfillment of one's own welfare and the welfare of others. This is expressed as: "The master of the three qualities of all purposes." Regarding the lines: "The five aggregates, in meaning and in the three times, are distinguished in a single instant; in a single instant, one is a perfect buddha": this refers to the great bliss free from conceptual elaboration, which is timeless. It is called the "complete perfection of the instant of all accomplishing activities," and it is also called the "instant of completed activity." Within that instant of completed activity, all instants of the ultimate limit of time are without distinction. By way of illustrating this through the five aggregates, whatever is the thorough realization in the three times of all things—the aggregates, elements, sense bases, the vessel-like world, and so forth—as non-dual great bliss, that is what is meant by those words. That very state of manifest, perfect buddhahood in a single instant is what is meant by "in a single instant, one is a perfect buddha." Because that very great bliss maintains the nature of all buddhas of the three times, it is said: "He who holds the nature of all buddhas."

མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི། ལུས་མེད་ལུས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་མཆོག། ཅེས་གསུངས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་ཅིང་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། ལུས་ཀྱི་མཐའ་ནི་རྟོག་པ་པོ། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་གཟུགས་ཅན་མཐའ་དག་གི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་ཡོངས་སུ་བརྒྱན་པ་དག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཟུགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་སྟོན། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གང་དང་གང་དུ་འདུལ་བ་དེ་དང་དེའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྟོན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི། ནོར་བུ་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་ཏོག། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལྟར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་བ་སྐོང་བར་མཛད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ངེས་པ་ལྔའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་དང་ཐུགས་དང་གསུང་དང་སྐུ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་བཤད་ནས།

Regarding the presentation of the characteristics of the three bodies of the wisdom of equality (samatājñāna), it is said: "The bodyless body, the supreme body." The dharmakāya of all tathāgatas is that which is not composed of subtle particles, lacks the aspects of color and shape, and serves as the support for the two [other] bodies; it is described by that term. "The limit of the body is the conceptualizer" refers to the saṃbhogakāya of all tathāgatas, which is the ultimate pinnacle of all material forms, fully adorned with the thirty-two major marks and eighty minor signs, which enjoys the three purities, and which teaches the Dharma by way of meditative absorption (samādhi); it is described by that term. "Manifesting all forms everywhere" refers to the nirmāṇakāya of the tathāgata, which manifests in whatever form is necessary to discipline beings in whichever of the countless millions of emanations is appropriate; it is described by that term. Thus, the characteristics of the three bodies, which act as a wish-fulfilling jewel (cintāmaṇi) upon the victory banner for all wandering beings, are expressed as: "The great jewel, the precious crest." In this way, the perfect qualities of the tathāgata, which fulfill the hopes of all beings like a wish-granting tree (kalpavṛkṣa), are explained as the wisdom of equality by way of the five certainties; this is the fifth [chapter]. Having thus explained [the Buddha] as the nature of wisdom, mind, speech, body, and qualities:

ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་རྟོག་བྱ་བ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ལ་རྟོག་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྟགས་ཅན་ཡིན་པས་ན། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་དུ་མ་རྣམས་སུ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྙོམས་པར་འགྲོ་བར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་བྱ་བ་འདིས་ནི། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལྟར་བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཞིང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་བྱུང་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་གྱུར་པས་ན། གསང་སྔགས་ལས་བྱུང་ཡི་གེ་མེད། ། ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་དུས་ངེས་པར་སྟོན་ཅིང་། བསྒྲུབ་བར་བྱ་བ་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གསང་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ། གསང་སྔགས་ཆེན་པོའི་རིགས་གསུམ་པ། ། གསང་སྔགས་དོན་ཀུན་སྐྱེད་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བརྡར་གྱུར་ཅིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཐིག་ལེ་ཆེན་པོ་ཡི་གེ་མེད། །

Now, to teach the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna), which is the purification of the five sense consciousnesses and the enlightened activity of all buddhas, it is said: "That which is to be realized by all buddhas." In this context, "that which is to be realized" (boddhavya) is the object of realization; thus, one should understand that for the sake of those to be trained, [the buddhas] proceed impartially throughout many tens of millions of world systems of the great trichiliocosm. By this activity, the all-accomplishing wisdom itself is definitively identified. "Unsurpassed awakening of all buddhas" means that it is not, like the awakening of the śrāvakas, for the sake of oneself alone, but rather that which acts for the benefit of all sentient beings of the three realms without exception. Because that very [awakening] arises from the way of the Secret Mantra Mahāyāna and has abandoned all conceptual constructions, it is said: "Arising from Secret Mantra, without syllables." This very [wisdom] teaches the definitive time through the three modes of the Kriyā, Caryā, and Yoga Tantras for the sake of the activities and conduct of those to be trained. The characteristic of the object to be accomplished is the ultimate great bodhicitta, which produces the various mundane and supramundane siddhis of all Secret Mantra. This is precisely what is called: "The third family of the great Secret Mantra, the producer of all Secret Mantra meanings." Thus, that very ultimate bodhicitta is the symbol of emptiness (śūnyatā); that which is free from all conceptual constructions is the "Great Bindu without syllables."

ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལས་རིགས་ལྔ་དང་རིགས་དྲུག་དང་རིགས་བརྒྱ་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ནི། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཡི་གེ་ལྔ། ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་ཡི་གེ་བརྒྱ། ། ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐིག་ལེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ལ། ནམ་མཁའ་ལྟར་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་རྣམ་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་དེ་རྣམ་པ་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ལྔ་དང་རིགས་བརྒྱའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པ་ནི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དེ་སྔར་གྱི་ངེས་པར་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཞིང་རྣམ་པ་མེད་པ་དག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་གང་ལས་ཐོབ་ཅེ་ན། བཅུ་དྲུག་ཕྱེད་ཕྱེད་ཐིག་ལེ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་དབང་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བཞི་པ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཉིད་ལ། དེ་ལ་བཅུ་དྲུག་གི་ཕྱེད་ནི་བརྒྱད་ཡིན་ལ། བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱེད་ནི་བཞི་ཡིན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་དགའ་བ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཤིང་། སྐབས་འདིར་ཐིག་ལེའི་སྒྲས་ནི་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། གཉིས་ནི་ཆར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། ཡན་ལག་མེད་པའི་རྩིས་ལས་འདས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཡན་ལག་གི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་ངག་གིས་བརྗོད་པའི་ཚད་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Thus it is said. To demonstrate that from this, the five families, the six families, the hundred families, and so forth, become immeasurable, it is stated: "The five syllables of great emptiness; the hundred syllables of the empty bindu." Here, the bindu is like space, and the intention is that it is empty like space. Regarding the phrase "possessing all aspects yet aspectless," "all aspects" refers to the range from the five families up to the hundred families. "Aspect" is precisely what is called "emptiness," as previously explained. If one asks from what such a state—possessing aspects yet being aspectless—is attained, it is said: "The half of the half of sixteen, possessing the bindu," and so forth. This refers to the definitive teaching of the fourth empowerment, the supreme among all empowerments. In this context, the "half of sixteen" is eight, and the "half of eight" is four. The intention is that the wisdom of coemergent great bliss is the nature of these four joys. In this instance, the term "bindu" is said to mean "abandoning duality." "Duality" refers to that which divides, such as the apprehended and the apprehender, or method and wisdom; the intention is that "great bliss" is the abandonment of all such dualistic grasping. To show its own essential nature, it is said: "Beyond the calculation of limbs." This means that all conceptualizations of substantial limbs and conceptualizations of signs have ceased to be present to the mind, and it is that which transcends the measure of verbal expression. Thus it is called.

བསམ་གཏན་བཞི་ཡི་རྩེ་མོ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་བླ་མར་གྱུར་ཅིང་གོང་ན་མེད་པ་ནི་རྩེ་གཅིག་པའི་བསམ་གཏན་ཡིན་ལ། བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བ་ཀུན་གྱི་མཚན་ཉིད་དམ། ཀུན་གྱི་རྣམ་པ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཆེན་པོའི་རིམ་པའམ། ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་འབྲས་ཆེན་སྣོད་དུ་སྡུད་པ་ལྟར་དངོས་པོ་ཀུན་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཤེས་པ་ལས་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བརྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཉམ་པར་གཞག་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རིག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། བསམ་གཏན་ཡན་ལག་ཀུན་ཤེས་ཤིང་། ། ཏིང་འཛིན་རིག་དང་རྒྱུད་རིག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཏིང་འཛིན་ལུས་ཅན་ལུས་ཀྱི་མཆོག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མཚན་མའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་།

Regarding the phrase "the pinnacle of the four meditative concentrations": the meditative concentration of one-pointedness is the supreme and unsurpassed state above the joys of joy, supreme joy, coemergent joy, and the joy of being free from joy. That which is beyond expression, the defining characteristic of all, or that which has abandoned all aspects, is so described. Furthermore, it is the essence that gathers all phenomena—just as a large vessel collects all grain—containing all the immeasurable branches of method, such as the stages of the great path to the awakening of a perfectly complete Buddha or the "vajra of space" and so forth. By knowing that, one comes to know all things; and by resting in meditative equipoise through the manner of stable stability in that very state, one comes to know the unerring nature of the mind and the characteristics of the categories of the divisions of one's own aggregates, elements, sense bases, and so forth. This is precisely what is meant by: "Knowing all branches of meditative concentration, Knowing samādhi, and knowing the tantras." To demonstrate that from the defining characteristic of such perfected great bliss, the result—the excellence of the three kāyas—is attained, it is said: "The body of samādhi, the supreme body," and so forth. In that regard, the dharmakāya is free from all conceptual elaborations of signs, and great bliss is the samādhi of one-pointedness. That which is the most supreme of all the bodies of the Tathāgatas is so described.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པས་ན། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ཀུན་གྱི་རྒྱལ། ། ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་པ་ནི། གདུལ་བྱའི་ཞིང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ན། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ་སྐུ་ཡི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་ཤིང་། སྤྲུལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུད་འཆང་བ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྲོས་པ་མཛད་ཅིང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཛད་པ་ནི། ཕྱོགས་བཅུར་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་འགྱེད། ། ཇི་བཞིན་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ལྷ་ཡི་དབང་པོ་ལྷ་ཡི་ལྷ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་ལྷ་ནི་བདེ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ་དེའི་ལྷ་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལྷ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་ལྷ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འདིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །

The saṃbhogakāya of all the tathāgatas is the king of the bodhisattvas of the ten grounds; thus it is said: "The king of all saṃbhogakāyas." The nirmāṇakāya of all the tathāgatas perfectly accomplishes the welfare of all sentient beings within the three realms; because it performs vast deeds for the vast fields of those to be trained, it is said: "The nirmāṇakāya, the supreme of bodies." In that way, the coemergent wisdom of great bliss abides as the nature of the three bodies and serves as the cause from which immeasurable emanations arise; thus it is said: "Holding the lineage of the Buddha’s emanations." By emanating in the manner of pacifying and so forth, it acts for the benefit of all sentient beings of the three realms exactly as they are; thus it is said: "Emitting various emanations in the ten directions, acting for the benefit of beings just as it is." Regarding the phrase "Lord of gods, god of gods": "gods" refers to Śaṃkara and others, and their "god" is Śakra, the lord of gods. His "god" is Maheśvara, and the "god" of Maheśvara is the tathāgata himself. Thus, it is intended that this great bliss bestows the perfect mundane accomplishments and bestows the supramundane accomplishments of the tathāgatas.

དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་གྲུབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེར་བར་བྱེད་པའི་བདག་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་སྒྲས་ནི་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལ་སྐྱོ་བ་ནི་སེམས་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་བསྒྱུར་ཏེ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བྱེད་པ་ལྟར་ཐ་མལ་པའི་གནས་སྐབས་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་འགོག་པར་གྱུར་པའི་བདག་པོར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ལྷ་ཡི་དབང་པོ་ལྷ་མིན་བདག། ཅེས་པ་ཉིད་དེ། ། འཆི་མེད་དབང་པོ་ལྷ་ཡི་བླ། ། ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་འཆི་འགོག་ལྟར་བྱེད་པ་དང་། མི་འཆི་བ་ལ་དབང་(བ་,པོ་)སྟེར་བར་བྱེད་པ་བླ་མར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་བདུད་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འཇོམས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་འཇོམས་པར་མཛད་པ་ནི། འཇོམས་བྱེད་འཇོམས་བྱེད་དབང་ཕྱུག་པོ། ། ཞེས་བྱ་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་པའི་འཇོམས་པ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་རྒལ་བར་གྱུར་པ་ནི། ། སྲིད་པའི་དགོན་པ་ལས་བརྒལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བདག་ཉིད་གཅིག་པུའི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེར་བར་བྱེད་པའི་བླ་མར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། སྟོན་པ་གཅིག་པུ་འགྲོ་བའི་བླ། །

He is the master who bestows such perfect accomplishments. The term asura (non-god) refers to "the undaunted." In this context, "daunted" refers to the ordinary state of the mind, which is naturally pure, yet is altered and transformed into something else by non-human spirits and the like, who cause the mind to deviate from its own essence. The master who acts as the lord in ceasing the conceptualizations of subject and object through the power of reversing such distorted attachments is referred to as: "The Lord of Gods, the Master of Asuras." The phrase "The Lord of the Immortals, the Guru of the Gods" refers to one who, by the characteristic of being free from the conceptual elaborations of great bliss, acts like the prevention of death arising from the conditions of conceptualization, and who has become a guru who bestows mastery over immortality. By the power of that, he utterly subdues Māra, Īśvara, and the rest, and destroys all afflictions; thus he is called "The Subduer, the Lord of Subduers." Having completely crossed over the great destruction of cyclic existence, he is "One who has crossed the wilderness of existence." Thus, that which is the innate peace is called the "Guru of the Sole Self." He is the guru who bestows the perfect qualities of all the Tathāgatas of the ten directions; thus he is "The Sole Teacher, the Guru of Beings."

ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཉིད་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྟེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདག་པོར་གྱུར་པ་དེ་ལ། འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་བཅུར་རབ་གྲགས་པ། ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་ཆེ་བ་པོ། ། ཞེས་བྱའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པ་འདི་ཉིད་དཔའ་བོ་གོ་ཆ་དང་ལྡན་པས་རབ་ཏུ་མི་ཟད་པའི་མཚོན་ཐོགས་ཏེ། ཕ་རོལ་གྱི་དཔུང་ཐམས་ཅད་འདུལ་བར་བསྟན་པ་ནི། བྱམས་པའི་གོ་ཆ་ཆས་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་ཕན་པར་འདོད་པ་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ལ་མཎྜལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བགོས་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་རལ་གྲི་དང་མདའ་གཞུའི་ཚུལ་ཐོགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཚུལ་གྱི་གཡུལ་ངོ་ཡིན་ལ་རབ་ཏུ་སེལ་བར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྙིང་རྗེ་ཡི་ནི་ཡ་ལད་བགོས། ། ཤེས་རབ་རལ་གྲི་མདའ་གཞུ་ཐོགས། ། ཉོན་མོངས་མི་ཤེས་གཡུལ་ངོ་སེལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་གཞོམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་རྟོག་པ་མེད་པར་འཇོམས་པ་པོར་གྱུར་ཅིང་། བདག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་བདུད་ཀྱི་དགྲ་ཐམས་ཅད་ཐུལ་བར་གྱུར་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་བདུད་བཞིའི་འཇིགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་དཔུང་ཐམས་ཅད་ཕམ་པར་བྱེད་པས་ན། དཔའ་བོ་བདུད་དགྲ་བདུད་འདུལ་བ། །

Regarding that, because he abides as great primordial wisdom throughout all the world systems of the great trichiliocosm, and because he acts as the sovereign who bestows all the qualities of a Buddha, such as the powers and the fearlessnesses, he is described as: "Renowned throughout the ten directions of the world, the great patron of the Dharma." This very fourth great bliss is shown to be the subduer of all opposing forces, as the hero clad in armor wields an inexhaustible weapon. This is expressed in the passage beginning: "Clad in the armor of loving-kindness." This refers to one who abides as the very embodiment of the desire to benefit all sentient beings of the three realms. By distributing [the armor] in the manner of a mandala while focusing on the suffering of all sentient beings, he wields the sword and bow of insight. The host of afflictions, such as attachment, is the battlefield of distraction, and he who utterly dispels it is described as: "Clad in the mail of compassion, wielding the sword and bow of insight, he dispels the battlefield of afflictions and ignorance." Such great bliss itself becomes the destroyer of all conceptualizations that are to be overcome, doing so without conceptualization. Having subdued all the demonic enemies who cause harm to oneself, and because he dispels the fear of the four māras in the present and future and defeats all the hosts of māras, he is: "The hero, the enemy of the māras, the subduer of māras."

བདུད་བཞིའི་འཇིགས་པ་སེལ་བར་བྱེད། ། བདུད་ཀྱི་དཔུང་རྣམས་ཕམ་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་མི་མཐུན་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་རབ་ཏུ་བཅིལ་ནས་དེའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་ནི། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་འདྲེན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་པ་ཐར་པ་ཆེན་པོའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འདྲེན་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ལ་དྲིན་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་བསྔགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟོད་པ་དང་། ཡན་ལག་ལྔས་ཕྱག་འཚལ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ན། མཆོད་འོས་བསྟོད་འོས་ཕྱག་གི་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དུས་རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་གུས་པར་རབ་ཏུ་བྱ་བ་དང་། རྗེས་སུ་བསྔགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཕྱག་བྱ་བའི་གནས་བླ་མའི་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། རྟག་ཏུ་རི་མོར་བྱ་བའི་འོས། ། བཀུར་འོས་མཆོད་པར་བྱ་བའི་མཆོག། ཕྱག་བྱར་འོས་པ་བླ་མའི་རབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་བཀུར་སྟི་དང་རིམ་གྲོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་གོམ་གཅིག་བགྲོད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་།

It dispels the fear of the four māras and defeats the hosts of māras. Thus it is said. Having utterly subdued all discordant factors through such great bliss free from conceptual elaboration, the teaching on the state of the great qualities of that very moment is expressed in the passage beginning: "The perfect Buddha, the guide of the world." Because he has fully perfected the accumulations of merit and wisdom through the characteristic of non-dual realization and acts as the guide who leads worldly beings to the city of great liberation, he is so described. Since he is the object of offerings, praise, and prostration—offering with incense, flowers, and so forth in the manner of great kindness; praising by way of extolling his qualities; and prostrating with the five limbs—he is indeed called: "The worthy of offerings, the worthy of praise, the object of prostration." Thus, that non-dual wisdom free from conceptual elaboration should always be held in the mind with devotion, its collection of qualities should be expressed through subsequent praise, and that supreme guru, who is the object of prostration by body, speech, and mind, is described as: "Always worthy of honor, worthy of veneration, the supreme object of offerings, the most excellent guru worthy of prostration." Regarding the qualities of one who has thus become the object of all honor and service, it is said: "He traverses the three worlds in a single step," and so forth. In this context, the "three worlds" are the desire, form, and...

གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་དང་། ས་འོག་དང་ས་སྟེངས་དང་ས་བླ་གསུམ་ཡིན། དེ་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་གནོན་པར་མཛད་པས་ན། མཁའ་ལྟར་མཐའ་མེད་རྣམ་པར་གནོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ལ་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་གསུམ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གྱུར་ཅིང་། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལ། གསུམ་རིག་གཙང་མ་དག་པ་སྟེ། མངོན་ཤེས་དྲུག་ལྡན་རྗེས་དྲན་དྲུག། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ན། དེ་ལ་སེམས་དཔའི་སྒྲས་ནི་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་མི་འགྱུར་བར་གནས་ཤིང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། མྱུར་བ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དེ་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་འདས། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་མཐའ། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།

There are the three formless realms, and the three levels: the subterranean, the terrestrial, and the celestial. All of these are designated as such because they are entities free from conceptual elaboration, arising from a single moment of great bliss. Since that very state is infinite and immeasurable like space, and subdues the entire host of conceptual thoughts, it is said: "Subduing like space, which is without limit." Regarding that, through the six superknowledges of the divine eye, one comes to correctly know the three times—past, future, and present—and abides in the nature of the six recollections, such as the recollection of the Buddha. Thus, it is said: "The three knowledges, pure and stainless; possessing the six superknowledges and the six recollections." Regarding the phrase "Bodhisattva, the great being," the term "being" (sattva) refers to constant engagement and abiding. The characteristic of great primordial wisdom (jñāna) is that it abides eternally without change and constantly engages in the welfare of beings. That which is the manifest realization of the dharmadhātu is so designated. Because one swiftly attains the great miraculous powers of a Buddha that completely transcend worldly phenomena, it is said: "Great miraculous powers, transcending the world." Regarding the phrase "The limit of the perfection of wisdom," the perfection of wisdom is free from all conceptualization. The dharmadhātu, which is the object of primordial wisdom, is called the "true limit" (bhūtakoṭi).

དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཤེས་པར་གྱུར་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ནོར་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་ཐོབ། ། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་དེས་བདག་དང་གཞན་རིག་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ། བདག་རིག་གཞན་རིག་ཐམས་ཅད་པ། ། ཞེས་བྱ་ཞིང་དེ་ལྟ་བུ་ནུས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་སྤོང་བའི་ལེགས་པའི་ལམ་བདེ་བའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲོ་བ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་གཙོ་བོར་གྱུར་ལ། དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཕན་འདོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་གྱིས་མཚུངས་པ་མེད་ཅིང་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཀུན་ལ་ཕན་པའི་གང་ཟག་མཆོག། དཔེར་བྱ་ཀུན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་བདག་པོ་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཤེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ་ཤེས་བྱ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོའི་མཆོག་མཐའ་དག་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་བདག་པོ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་འབྲེལ་པ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ལྟ་བུ་དེས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་སྟེར་བར་བྱེད་པའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ན། གཙོ་བོ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པོའི་དོན་སྟོན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་།

The non-dual wisdom that has come to know suchness is that which attains unerringness by way of being free from conceptual construction; regarding that, it is said: "Through insight, that very reality is attained." When the knower and the object of knowledge have become one, and one has come to know self and other, it is said: "The knower of self and knower of all others." Such a state, possessing great power, is the characteristic of the three realms; it is the excellent path that thoroughly abandons suffering, the perfection of the fruit of bliss, and the primary means of benefiting other beings. That which abides in an essence beyond expression and peerless in all characteristics of benefit, such as food and so forth, is described as: "The supreme person who benefits all, transcending all examples." Regarding the phrase "The supreme lord of knowledge and the object of knowledge": "knowledge" refers to the various types of wisdom, such as the mirror-like wisdom and so forth, while "the object of knowledge" refers to all things, both the non-existent, such as emptiness, and the supreme of existent things. Because it is the primary lord of such subjects and objects, it is designated as such through a lineage of connection. Since it is the primary bestower of the Buddha’s marks and signs, the powers, and the fearlessnesses, it is said: "The chief patron of the Dharma." Regarding the phrase "Teaching the meaning of the four seals": this refers to the action seal (karmamudrā), which is the characteristic of worldly accomplishments; and—

དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བཞིའི་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་སྟོན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་གང་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་བཀུར་སྟི་དང་རིམ་གྲོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སམ་འོས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། འགྲོ་བའི་བསྙེན་བཀུར་གནས་ཀྱི་མཆོག། ཅེས་བྱ་ལ། ངེས་འབྱུང་གསུམ་པོ་བགྲོད་རྣམས་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་བགྲོད་པས་ན་ཐེག་པ་ཡིན་ལ་དེ་རྣམས་དོན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། དོན་གྱི་དམ་པ་རྣམ་དག་དཔལ། ། ཞེས་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་དུ་དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྣོད་བཟང་པོར་གྱུར་ཅིང་། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པས་ན་འབྱོར་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་སྐལ་བཟང་ཆེ། ། དཔལ་ལྡན་འབྱོར་པ་ཀུན་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། འཇམ་དཔལ་དཔལ་དང་ལྡན་པའི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཇམ་དཔལ་ཉིད་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ་འཇམ་དཔལ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།

Because it unerringly teaches the meaning endowed with the certainty of the four mudrās—the samaya-mudrā, the dharma-mudrā characterized by supramundane siddhis, and the mahāmudrā—it is so named. That which is the object of all honor and service, as taught therein, is called "the supreme object of veneration for beings." Regarding the phrase "by those who travel the three paths of renunciation," the three vehicles—the Śrāvaka vehicle, the Pratyekabuddha vehicle, and the Bodhisattva vehicle—are called "vehicles" because they travel the very path of renunciation. That which is the result of the complete purity of all supreme and perfect great purposes is called "the glorious purity of the ultimate meaning." That great wisdom itself becomes an excellent vessel for the complete perfection of the great siddhis within the three realms of desire, form, and formlessness. Because it brings about the bliss of both mundane and supramundane siddhis, it is "prosperity." That which brings the accumulations of merit and wisdom to full completion is called "the great good fortune in the three worlds, the glorious one who creates all prosperity." The phrase "Mañjuśrī, the supreme possessor of glory" definitively identifies Mañjuśrī himself; it teaches that this very wisdom of all-accomplishing action is Mañjuśrī, the body of great bliss whose characteristic is the inseparability of emptiness and compassion.

དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ངེས་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་ངོ་བོ་ལས་བྱུང་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས་འདུལ་བའི་སྐུར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལ་བསྟོད་པ་ནི། མཆོག་སྦྱིན་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ཁྱོད་འདུད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟེར་བར་མཛད་པས་མཆོག་ཁྱོད་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐར་འགྱུར་བའི་གཙོ་བོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། རྣམ་པ་ལྔས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་ཞིང་ཁྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསྟོད་པར་གྱུར་པ་ནི། ། ཡང་དག་མཐར་གྱུར་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། སྟོང་ཉིད་ལས་བྱུང་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསུང་རྣམ་པར་དག་པ་འོད་དཔག་མེད་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟོད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཆགས་པ་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ།

Thus, the sixth chapter is the explanation of the mode of certainty regarding the all-accomplishing wisdom, which is the nature of the enlightened activity of all the tathāgatas. Now, the praise to the five tathāgatas, who have become the bodies that discipline migratory beings arising from the essence of the five wisdoms, is stated as: "I bow to you, the supreme vajra-giver," and so forth. In this context, Akṣobhya, the tathāgata of all who arises from the mirror-like wisdom, is the chief of the vajra family. Because he bestows the suchness of the supreme, unchanging, and utterly pure wisdom, he is called "Supreme One" (parama); this is the meaning of the phrase "I truly praise you." Such a reality, which is the chief of the ultimate limit, arises from the perfection of wisdom (prajñāpāramitā). It is that which arises from the perfect awakening in a single instant, the perfect awakening in five aspects, the perfect awakening in twenty aspects, and the perfect awakening through the net of illusion (māyājāla). The word "you" (tvam) is expressed by the term "suchness" (tattva). To praise that which possesses such characteristics is expressed by: "I praise you, the ultimate limit; I praise you, who arise from emptiness; I praise you, the awakening of the buddhas." The praise to Amitābha, the tathāgata of all who is the nature of the discerning wisdom and the purity of speech, is stated as: "I praise you, the Buddha of passion."

བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཆགས་པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་པདྨ་རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་བཞུགས་ལ། དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ན། སངས་རྒྱས་འདོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་དགྱེས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རོལ་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། སངས་རྒྱས་དགྱེས་པ་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། སངས་རྒྱས་རོལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོའི་སྐུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་བསྟོད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་འཛུམ་པ་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། འཛུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པའི་འབྲས་བུ་གདུལ་བྱ་ལ་ངེས་པར་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་མིང་བྱེད་པ་ལ་བཏགས་ཏེ། ང་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དཔལ་གྱི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་པས་ཡི་རངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བཞིན་རབ་ཏུ་འཛུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ལས་སྒྲ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བགད་ཅིང་བསྟོད་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པའི་ངག་གིས་བསྟོད་པ་ནི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལས་གྱུར་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡི་རང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། སངས་རྒྱས་བཞད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། སངས་རྒྱས་གསུང་ཉིད་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། སངས་རྒྱས་ཐུགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། ཅེས་པ་ཉིད་དོ། །

The Blessed One Amitābha himself, for the sake of sentient beings to be tamed through passion, abides as the Lord of Great Passion, the principal of the Lotus family. Since he is the nature of great bliss, it is said: "Homage and praise to the Buddha who desires." Because he has become great delight and the great play of the non-duality of method and insight, it is said: "Praise to you, the Buddha who delights; homage and praise to the Buddha who plays." Regarding the praise to the Blessed One Ratnasambhava, the embodiment of the wisdom of equality and the body of the great qualities of all the Tathāgatas, it is said: "Praise to you, the Buddha who smiles." "Smiling" is a designation for the Buddha’s activity of exerting himself to bring about the certain result for those to be tamed. Because he perfectly bestows the wealth of the three realms upon all beings through the splendor of the victory banner of the wish-fulfilling jewel—the nature of great pride—he is characterized by a face that is intensely smiling with joy; thus he is so called. From that state, through the characteristic of possessing sound, he praises with speech endowed with words of laughter and praise: "Praise to the Buddha who laughs; homage and praise to the Buddha’s speech; homage and praise to the Buddha’s mind." This is the meaning.

བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྐུ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ལ་བསྟོད་པ། མེད་པ་ལས་བྱུང་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཕྲག་དོག་ཆེན་པོའི་སྐུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཛད་པའི་སྐུར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་ལ་ཡིད་རབ་ཏུ་མགུ་ཞིང་ཞལ་འཛུམ་པ་དང་ལྡན་པས་དཔྲལ་བར་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་རྒྱུ་དང་ལམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོན་པོར་གྱུར་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པ་ནི། དགའ་ཞིང་མགུ་ནས་ཐལ་མོ་སྦྱར། ། མགོན་པོ་བཅོམ་ལྡན་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་མགོན་པོ་གསང་བའི་བདག། ཅེས་པ་ནི་ཚིག་དང་པོ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོན་མཛད་པས་ན་མགོན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་བདག་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་ལ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་གསང་བའི་བདག་པོ་ཡིན་ལ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་ཞེས་པ་ནི་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཏེ།

A praise to Amoghasiddhi, the embodiment of the all-accomplishing wisdom and the activity-body of all the Tathāgatas: "Homage to you, who arose from non-existence!" Thus it is said. The body of great envy is the manifestation of the activity of all the Tathāgatas, appearing to those to be trained as a body that performs various types of enlightened activities. This very manner in which the work is accomplished is what is meant by that expression. With a mind deeply delighted by the unsurpassed meaning of the Great Vehicle, and with a smiling face, he joins his palms at his forehead and pays homage to the Blessed One, the Tathāgata, the perfectly enlightened Buddha Śākyamuni, who has become the protector of all sentient beings throughout the causes and the path. The teaching that "he spoke these words" is expressed as follows: "Delighted and joyful, with palms joined, Having prostrated to the Protector, the Blessed One, The Tathāgata, the Perfectly Enlightened Buddha," and so forth. Regarding the phrase "the Protector, the Lord of Secrets," this indicates the first part of the description. He is called the "Protector" because he acts as the guardian of all those in the three realms. He is called the "Lord of Secrets" because he is the secret master of all the Tathāgatas. Regarding the phrase "Vajrapāṇi, King of the Wrathful Ones," Vajrapāṇi is the Lord of Secrets. The term "King of the Wrathful Ones" is a neuter grammatical gender.

དངོས་གཞི་འདི་ཉིད་ལས་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ནི་གསང་བའི་བདག་པོ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་མགོན་པོ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཚིག་གོ། ། ཅི་གསང་བའི་བདག་པོ་དེ་ཁོ་ནས་སམ་ཤེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། ། གསང་བསྟོད་ནས་ནི་ཚིག་འདི་གསོལ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་གཞན་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡིད་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཟེངས་བསྟོད་ནས། ངག་ཏུ་ཚིག་འདི་སྐད་ཅེས་བསྟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཚིག་གི་དོན་ཇི་ལྟ་བུས་བསྟོད་ཅེ་ན། མགོན་པོ་བདག་ཅག་ཡི་རང་ངོ་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བོད་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། བདག་ཅག་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་ཡིད་མངོན་པར་དགའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ལེགས་པར་གསུངས། ། ཞེས་པ་ནི། མ་ནིང་གི་རྟགས་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་ལ་བསྟོད་པ་དང་། དབང་དང་གྲུབ་པ་དང་འབྲས་བུ་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཟབ་མོའི་དོན་འདི་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་མ་འོངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་། གསུང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ལེགས་སོ་ཞེས་པ་དང་། ཐོག་མར་སྐད་ཅིག་མའི་བདེ་བ་དང་ལེགས་པ་དང་། བར་དུ་དུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ལེགས་པ་དང་། མཐའ་མར་རྒྱུན་གྱི་བདེ་བ་དང་ལེགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ལེགས་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་གྲོལ་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ནི། ། འགྲོ་བ་མགོན་མེད་རྣམས་དང་ནི། །

Regarding the application of this very main practice: "The Lord of Secrets, Vajrapāṇi, the King of Wrathful Deities, the Protector," is the phrase that apprehends the object of focus. If one asks, "Is it only the Lord of Secrets who does so?" the answer is no. As it is said: "Together with various others, having offered secret praise, they spoke these words." This means that together with various other wrathful kings of the Vajra family, having offered encouragement in a manner of great mental joy, they praised him with these words. If one asks, "In what manner of words did they praise him?" it is said: "O Protector, we rejoice," and so forth. In this context, "O Protector" is an address to the Tathāgata, meaning: "We, together with our retinues, rejoice in the profound meaning." "Excellent, excellent, well spoken!" refers to the praise of the three [aspects] of those who demonstrate the neuter gender, and the praise of the empowerment, the accomplishment, and the result. In this regard, it is "excellent" that this very profound meaning was spoken by the Tathāgatas of the past, will be spoken by the Tathāgatas of the future, and is being spoken by the Tathāgatas of the present. Furthermore, it is "excellent" in the sense of the excellence and goodness of the momentary bliss at the beginning, the excellence and goodness of the temporal bliss in the middle, and the excellence and goodness of the continuous bliss at the end. If one wonders in what manner it is excellent, it is said: "By way of the fruit of liberation, for those beings who are without a protector..." [and so on].

བདག་ཅག་ཡང་དག་རྫོགས་པ་ཡི། ། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་དོན་ཆེན་མཛད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ནི་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཅན་ཏེ། དོན་ཆེན་གཉིས་ལ་གོ་བར་བྱ་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དོན་དང་པོའི་ཚིག་སྟེ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཅེས་བྱ་ལ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་ཡས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་བྱུང་བ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རོས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏི་མུག་ཆེན་པོའི་སྐུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་བསྟོད་པ་ནི། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ནི་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དྲ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཞི་ཐག་པ་ལས་མདུད་པའི་ཚུལ་དུ་དཀྱིལ་ན་གནས་པ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་སྦྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་རིགས་དང་མཐུན་པའི་སྐུ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་གསལ་ཞིང་འབར་བས་རིགས་བཞིའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་དབུས་ན་བཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་།

"You have performed the great purpose of attaining the perfectly complete awakening of us all," it is said. In this context, the term "desiring the fruit of liberation" is a neuter designation, which should be understood as referring to two great purposes. The first is the purpose of the appearance of the various forms of the saṃbhogakāya of all tathāgatas, adorned with the major and minor marks; this is the meaning of the first phrase: "I bow to you, the appearance of the Buddha." The nirmāṇakāya itself arises from the dharmakāya, which is free from all conceptualization and has the characteristic of being as infinite as space. It arises from the nature of the perfect meditative absorption (samādhi) that is completely filled with the flavor of great wisdom. This is the meaning of: "I bow to you, who have arisen from space; I praise you, who have arisen from wisdom." The praise to Vairocana, the tathāgata who is the nature of the dharmadhātu and the embodiment of great delusion, is expressed as: "I praise you, the Net of Magical Illusion." In this regard, "magical illusion" (māyā) refers to the appearance of various forms from that which is non-existent. "Net" (jāla) refers to the manner in which knots are formed from cords in the four directions, remaining in the center and connecting all directions. Likewise, from the characteristic of the dharmadhātu wisdom, which is free from conceptual elaboration, the forms that accord with the [four] families are clearly and brilliantly manifested in all directions. Because he is the lord of the four families and dwells in the center, he is referred to by that name.

དེ་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་དུ་ཞལ་དུ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བསྔགས་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི། སངས་རྒྱས་རོལ་སྟོན་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། ཡེ་ཤེས་སྐུ་ཉིད་ཁྱོད་ལ་བསྟོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་རིགས་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་བསྡུ་བ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཅིང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྔགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡང་བཀའ་ཟབ་མོའི་དོན་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཞུ་བ་པོ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གསང་བའི་བདག་པོ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་། དེའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཤིང་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟོད་པ་ནི། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི། བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདས་པ་ཉེ་བར་རྫོགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྔགས་བརྗོད་པ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དཔལ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཆང་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། དོན་གྱིས་ན་གསང་བའི་བདག་པོ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ། འགྲོ་བ་མགོན་མེད་པ་ནི་མི་ལ་སོགས་པ་ངན་འགྲོའི་རྒྱུད་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ།

In that very state, he abides as the father of all buddhas of the three times, the universal monarch of the tathāgata family, and is faced in all directions by all the tathāgata families with profound reverence. Regarding the praise offered by all the tathāgatas in the manner of a great eulogy of the saṃbhogakāya, it is said: "I praise you, the Buddha who displays the play; I praise you, the all-in-all; I praise you, the very body of wisdom." Thus, having taught the nature of the six families along with their synthesis, and having extensively explained the two types of mantra for method and insight during the section on the means of accomplishment, now follows the praise offered by the requester of this very profound meaning of the Tathāgata’s word—the Lord of the Ten Grounds, the Secret Master Vajrapāṇi, together with his immeasurable retinue of Vajradharas, in a manner of rejoicing and great delight: "Then the glorious Vajradhara..." and so forth. Regarding that, "Then" indicates the auspicious conclusion of what has preceded; it means "after the recitation of the mantra of insight was completed." "Glorious" and "Vajradhara" have already been explained above. In actual fact, this refers to the Secret Master Vajrapāṇi. "The protectors of beings who are without a protector" refers to all those belonging to the continuums of the lower realms, such as humans and so forth.

བདག་ཅག་ཅེས་པ་ནི་གསང་བའི་བདག་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་དེ་རྣམས་དང་བདག་ཅག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་གང་གསུངས་སྙམ་པ་ལ། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་འདི་ཉིད་རྒྱུད་ཆེན་པོ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་དང་རྟོགས་པར་དགའ་ཞིང་འབྲས་བུའི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཟབ་མོའི་དོན་འདི་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་དག་ལེགས་པའི་ལམ། ། ཟབ་ཅིང་ཡངས་ལ་རྒྱ་ཆེ་སྟེ། ། དོན་ཆེན་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡུལ་ནི་འདོད་པའི་ཡུལ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་དོན་འདི་ཉིད་དུས་གསུམ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། འདི་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཤད་པས་ན། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཟབ་མོའི་དོན་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་།

Regarding the phrase "we," although the Lord of Secrets and the others possess the characteristics of the fully perfected result, they are taught as if dependent upon causes for the sake of those to be trained. This is precisely what is meant by the statement: "He performs the great purpose of causing them and us to attain perfectly complete awakening." If one wonders what was taught in that regard in the Root Tantra, it says: "The manner of the Net of Magical Illusion is shown." This refers to this very Chanting of the Names (Nāmasaṃgīti), which is taught exactly according to the manner of the great tantra in sixteen thousand verses, the Net of Magical Illusion. It is so called because it has become the path of total purity free from stains, it is delightful to realize, it possesses the vast meaning of the result, and it accomplishes the perfect welfare of oneself and others. This profound meaning is as follows: "This is the pure, excellent path, Profound, vast, and extensive; It performs the great purpose of benefiting beings. This is the domain of the Buddhas." In this context, "domain" (viṣaya) refers to an object of desire. Thus, this very object of desire is the domain desired by all the Buddhas residing in the three times; therefore, it is so called. Furthermore, because it was explained by all the perfectly complete Buddhas, it is said: "Explained by all the perfect Buddhas." In that way, that profound meaning of total perfection is the dharmadhātu (expanse of phenomena), and...

ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་གླུར་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚན་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། འདི་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་གསུངས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། རྫོགས་ལྡན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། དོན་དམ་སྙིང་པོ་གཙོར་གྱུར་པ། ། སྒྲིབས་གཡོགས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། མུན་པ་བསལ་ཕྱིར་ལེགས་བྱས་པའི། ། དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་གང་ཐོབ་དེས། ། འགྲོ་བ་སྐྱེ་བའི་ཚོགས་ཀུན་དང་། ། བདག་ཉིད་དྲི་མ་གསུམ་སྤངས་ནས། ། བདེ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱུར་ཅིག། བསྟན་བཅོས་འདི་ཡི་ཚད་གྱུར་པ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟོང་དང་ནི། ། དྲུག་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པར་བསྒྱུར། ། མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པ་ཌོམྦི་ཧེ་རུ་ཀའི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཁྱུང་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བར་གྲགས་པའོ། ། ས་ཕོ་སྤྲེའུ་དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུང་ཡར་གྱི་ངོ་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ། གཟའ་མིག་མར་གྱི་ཉིན་པར་དབང་ཕྱུག་དམ་པའི་མངའ་བདག་དཔལ་ལྷ་བཙན་པོ་ཁྲི་དབང་ཕྱུག་རིན་པོ་ཆེ་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་བཀའ་ལུང་གིས། རྒྱལ་མོ་སུམ་བུ་བྲ་ལུན་གྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་སྐུ་གཉེར་མཛད་ནས། བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་གདན་ས་ཆེན་པོ། ། ཙོང་ཀ་སེར་ཏོ་བླ་ཁར་གྱི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཁྱུང་གྲགས་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་བསྒྱུར་ཞིང་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། ། ། །

That which is the authentic song of the ultimate non-dual wisdom is called the Mañjuśrījñānasattvasyaparamārthanāmasaṃgīti (The Chanting of the Names of the Blessed One Mañjuśrī Jñānasattva, the Ultimate). This is precisely because it was spoken by the Blessed One Śākyamuni. Through whatever vast merit has been gained by this well-composed work, which is the ultimate essence of all the Buddhas of the Perfect Age and which serves to dispel the darkness of all beings obscured by veils, may all the multitudes of wandering beings and myself, having abandoned the three stains, become the Holder of the Great Bliss Vajra. This treatise, the standard measure of which is one thousand six hundred and fifty verses, has been translated. The Commentary on the Chanting of the Names composed by the great master Ḍombi Heruka, who attained the siddhi of Mahāmudrā, is hereby complete. It is renowned as having been translated by the Tibetan translator Khyung Drak. On the fifteenth day of the waxing moon of the final month of spring in the Male Earth Monkey year, under the auspices of the supreme lord of lords, the glorious Lha Tsenpo Trhi Wangchuk Rinpoche, who accomplishes all aims, and with the patronage of Gyalmos Sumbu Bralun Gyözer, the Tibetan translator Khyung Drak translated and finalized the Mañjuśrīmāyājāla at the great auspicious seat of Tsongka Sertok Lakhar.