One Hundred Essential Verses Bestowing Understanding

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ། པྲ་ཏི་པཏྟི་སཱ་ར་ཤ་ཏ་ཀཾ། བོད་སྐད་དུ། གོ་བར་བྱེད་པ་སྙིང་པོ་བརྒྱ་པ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་ཞིག་ཤིན་ཏུ་ཕུལ་བྱུང་ཆོས་ཀུན་མཉམ་ཉིད་རང་བཞིན་ཡང་། ། རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་སྒེག་མོ་རྣམས་ཀྱིས་དགྱེས་པར་གྱུར་པ་རྒྱལ། ། སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་མང་མཛད་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོའི་དཔལ། ། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་མཉམ་མེད་དེ་ཡི་ཞབས་ལ་བརྟེན་པར་བགྱི། ། གང་གིས་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁེངས་པས་རློམ་པ་ལྟའི། ། མང་པོའི་རྟོག་འདི་འབྲས་བུ་ལས་ནི་སྤངས་གྱུར་ཀྱང་། ། ཤིན་ཏུ་མཛེས་པའི་དགའ་བར་ཡོངས་བསྒྱུར་ཆེད་དུ་ཇི་ལྟའི་དོན། ། གོ་བར་བྱེད་པའི་སྙིང་པོ་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་མེད་མ་འདྲེས་པ། ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད། ། དོར་དང་བསགས་པ་སྤངས་པ་ཡི། ། སེམས་ནི་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཉིད། ། སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་རྣམས་སུ། ། སྣ་ཚོགས་མོས་པ་རྣམ་རྟོག་པ། ། རང་གིས་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ཡིས། ། རང་གི་ངོ་བོ་མོས་མེད་ཉིད། ། འདི་ནི་རང་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ། རྣམ་པ་མ་ལུས་འོད་གསལ་བ། ། དག་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རང་བཞིན། ། བླ་མེད་དབའ་རླབས་མེད་པའོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། འདི་ལྟར་ལྷ་ཡི་གཟུགས་སུ་སྟེ། ། མ་ལུས་དགའ་བ་ཡང་དག་རྫོགས། ། ཉོན་མོངས་མ་ལུས་འཇིག་བྱེད་པ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་འདི་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ཇི་ལྟའི་རྣམ་པར་རྣམ་གནས་པ། ། གཟུང་བྱ་མིན་པར་རབ་རྟོགས་བྱ། ། རྟོགས་པ་དེ་འདི་མཚན་ཉིད་བྲལ། ། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་ནི། ། སྟོང་ཉིད་གཅིག་པུ་དེ་མིན་པས། །

In the language of India: Pratipatti-sāra-śatakam. In the language of Tibet: The Hundred Verses on the Essence of Understanding. Homage to the glorious Vajra Heruka! Victorious is he whose nature is the equality of all phenomena, most sublime, and who is the delight of the Vajra Lāsyā goddesses. To the feet of that peerless glorious Heruka, who manifests many emanated forms as the splendor of the maṇḍala wheel, I pay homage. To the Teacher who reveals the essence of understanding for the sake of transforming into the most beautiful joy those many conceptualizations—which, though they appear to be inflated by the objects of observation, are abandoned through their very fruit—I pay homage. The mind that is non-conceptual, unmixed, unborn, and unimpeded, free from rejection and accumulation, is Hevajra himself. Through the various emanated forms and the conceptualizations of diverse inclinations, by realizing one's own nature, one's own essence is itself without inclination. This is the natural maṇḍala, the luminosity of all aspects without exception, the nature of the five pure primordial wisdoms, the unsurpassed and waveless. By way of a nature free from elaboration, it appears in this way as the form of the deity, the perfect completion of all joy without exception, which destroys all afflictions without exception. Form and so forth are suchness; however they are situated, they should be thoroughly realized as not being objects of apprehension. This realization is devoid of characteristics; it is not merely the single emptiness that is the essence of all phenomena.

དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་ཡང་དག་རིག། རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མཚན་ཉིད་བྲལ། ། རྩ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཉམ་སྦྱོར་བ། ། བསམ་མེད་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་ཐུགས། ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྐུ་རྣམས་དང་། ། དེ་བཞིན་རིགས་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་དེ། ། ཕྱག་རྒྱ་མཚན་མ་ལ་སོགས་རྣམས། ། དེ་ནི་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རོལ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་སྙོམས་འཇུག་དེ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དགའ་སྟོན་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གཟུགས་ཕུན་ཚོགས་པ། ། མཐའ་ཡས་འདི་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཅི། ། ཕུང་པོ་རྣམས་དེ་ཁམས་རྣམས་དེ། ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཉིད། ། ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་སྙོམས་འཇུག་པ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་རྣམ་འཕྲུལ་ལོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་འདི་དེ་རྣམས་དང་། ། དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་རྡོར་ཅན་ལས། ། ཐ་དད་མ་ཡིན་ཟུང་འཇུག་འདི། ། གསལ་ཞིང་རྙོག་མེད་རྟེན་མེད་པའོ། ། གང་དུ་སེམས་ལ་རྣམ་པ་མཐའ་དག་སྣང་ཞིང་གསལ་བར་འཕྲོ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་གྱུར་དང་། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་ཉམས་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱུར་པ། ། དེར་ནི་མཆོག་གི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རོ་ཡིས་དབང་བསྐུར་བ་ལས་བདག་ཉིད་རབ་དང་ཞིང་། ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཡི་མཛེས་པ་ཆེན་པོ་ཅི་ཡང་འཕྲོ་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་། ། རྣམ་དག་རྟོག་པའི་རྡུལ་གྱིས་མཉེས་པ་ལས། ། ཀུན་ནས་དང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་འོད་གསལ་བ། ། མཐའ་ཡས་པ་ཡི་གཟུགས་དང་གཟུགས་བརྙན་ཚོགས། ། སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་དེ་ལ་ཅི་ཡང་མཛེས། ། ཇི་ལྟར་སིནྡྷུ་ར་ཡི་རྡུལ་གྱིས་གོས་པ་ཡི། ། མེ་ལོང་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཚོགས་སྣང་མི་འགྱུར་བ། །

That very maṇḍala is perfectly known; it is in every way devoid of characteristics. All the channels are ḍākinīs; the five aggregates are also the maṇḍala. All phenomena are in union; they are the inconceivable mind of the Vajra-holder. In every way, they are the bodies, and likewise all the families. The mudrās, signs, and so forth—they sport in such and such a manner. That equipoise in all things is the flavor of the festival of great bliss. What is this infinite perfection of the Vajra-holder’s form? The aggregates are those, the elements are those, and the sense bases are also those very things. The equipoise in which all are of one flavor is the miraculous display of the Vajra-holder. This Vajra-holder and those [phenomena], and those very things, arise from the Vajra-holder. They are not distinct; this is the union, luminous, stainless, and without support. Wherein all aspects appear to the mind and radiate clearly, becoming equanimity; where the distinction between mind and mental factors has utterly vanished and everything has become meditative absorption—there, through the empowerment of the flavor of supreme great bliss, the self becomes intensely serene. One sees the great beauty of the maṇḍala and the maṇḍala-deities radiating in every way. From being delighted by the dust of pure conceptualization, the infinite collection of forms and reflections, utterly clear and intensely luminous, is beautiful in every way upon that mirror of the mind. Just as a collection of reflections will not appear in a mirror stained by the dust of sindhūra, [so too do impurities obscure the mind].

དེ་བཞིན་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་སུན་ཕྱུང་བའི། ། ཡིད་འདི་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་རིང་བ་ཉིད། ། རང་གཞན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་རྒྱུག་པར་ནི། ། ཀུན་དུ་བྱས་ནས་ཡིད་ནི་ཕྱི་རོལ་ཡང་དག་འཕེལ། ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ། ། རང་གིས་བྱས་པས་དུབ་པའི་འགྲོ་བ་ཀྱེ་མའོ་མཚར། ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་བྲལ་བས་མཛེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་སྤྱོད་པ་དགའ་བའི་རོ་ཡི་ཆར། ། རྣམས་ཀྱི་སྒེག་པ་ཆེན་པོས་མཐའ་དག་བརྟེན་གྱུར་ཀྱང་། ། དེ་ལྟ་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་ཞིང་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་མཚར། ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དོར་ཞིང་རབ་ཏུ་གསལ། ། མཁས་པས་ཡང་དག་རེག་བྱ་སྐལ་བཟང་ལ། ། སྟུག་པོའི་དགའ་བས་ཁྱབ་པ་སྟོབས་ཆེན་རོ་ཡིས་ཡོངས་གང་ནམ་མཁའི་མཐིལ་དུ་ནི། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འཕྲོ་བ་ཉེ་བར་བསགས་པ་མཐའ་དག་ནང་དུ་སོན་གྱུར་པའི། ། ཡིད་ལ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་སྣང་བ་འདི་དེ་ཐིམ་པ་ལྟ་བུར་གནས་པའོ། ། རང་གི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གང་གྱུར་པ། ། དེ་འདི་རང་བྱིན་རླབས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། ། གཉིས་ཉིད་དག་ལས་ངེས་པ་རྣམ་གྲོལ་བ། ། རང་གི་སྒྲ་ཡིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། ། སྔགས་དང་ཡང་དག་དབབ་པ་དང་། ། སྒེག་དང་བཞད་པ་སོགས་རིམ་མེད། ། སྔགས་མིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ། འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མེད། ། གང་དུ་དངོས་རྣམས་རང་བཞིན་ནི། ། རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཁོང་དུ་ཆུད། ། ལོག་པའི་རང་བཞིན་ཟད་པ་ཡིས། ། དགའ་བ་རང་བྱུང་འདི་འཆར་བྱེད། ། བདེ་སྡུག་ཅེས་བྱ་གཉིས་དབྱེ་བའི། ། དབྱེ་བ་སྦྱིན་བྱེད་རྣམ་རྟོག་སྟེ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་མི་དམིགས་པའི། །

Likewise, this mind, which has been refuted by the distinctions of conceptual thought, is utterly clear and remote. Having caused it to run by clinging to self and other, the mind truly expands outward. Alas, how wondrous is this world, exhausted by its own making, neither in internal nor external meditative equipoise! The yogi, beautiful through being free from the aspects of duality, is like a rain of the flavor of joy in conduct as desired. Even if he relies upon all the great charms of the world, it is wondrous that he does not become attached or bound by that very thing. Having cast off the aspects of duality and being utterly clear, the wise one touches the authentic reality. For the fortunate one, the sky is completely filled with the flavor of great power, pervaded by dense joy. All the various emanations that have been accumulated enter within; the appearance of the three worlds remains in the mind as if dissolved into that. That which has become one's own master is the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna). Being definitively liberated from duality, it is expressed by its own name. There is no sequence of mantra, authentic descent, charm, laughter, and so forth. There is no mantra, no mental engagement, and no arising of conditioned formations. Where the nature of things is understood as nature itself, through the exhaustion of false nature, this self-arisen joy dawns. Conceptual thought is that which provides the distinction between the two called pleasure and pain; it is non-conceptual and non-referential.

དམིགས་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། སྣང་བ་མེད་ཅིང་གསལ་བ་མེད། ། འཇུག་པ་མེད་ཅིང་བསམ་པ་མེད། ། འགྲོ་བའི་རྣམ་པའི་ཚོགས་རྣམས་ནི། ། ཡང་དག་བསགས་པ་ཤེལ་ལྟ་བུ། ། འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་དང་། ། སྨིག་རྒྱུ་སོགས་མཚུངས་ངེས་པར་བལྟ། ། གཟུང་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་དོར་ལས། ། དཔྱད་དུ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། ། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་ཉིད་ཀྱིས། ། སྟོང་པར་མཐོང་བ་ཀུན་རྫོབ་རྒྱུའོ། ། ཀུན་རྫོབ་འདི་ནི་དོན་དམ་སྟེ། ། སྲིད་པ་ཤེས་པས་མྱ་ངན་འདས། ། མཐའ་གསུམ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བའི། ། རྟོག་པའི་ངོ་བོ་གཞི་མེད་པ། ། དོར་དང་བསགས་པ་སྤངས་པ་དང་། ། ཞི་བ་བླ་ན་མེད་པའོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་ལ་དབང་ཕྱུག་ནི། ། དངོས་པོ་ཀུན་ལ་དབང་ཕྱུག་མིན། ། དངོས་ཀུན་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ནི། ། དངོས་པོ་ཀུན་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། ། གནས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དབྱེ་བས། ། རྣམ་པ་གཅིག་ཉིད་གྱུར་པ་དང་། ། ཆགས་པ་མེད་ལས་རྣམ་འགྱུར་དང་། ། བྲལ་བས་བློ་ནི་ལེགས་པར་གནས། ། ཇི་ལྟར་མར་མེ་ཀུན་དུ་སྣང་། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འདྲ་བ། ། འདིར་ནི་གཅིག་དང་སྣ་ཚོགས་པའི། ། དོན་གྱི་བློ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། ། དེ་བཞིན་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས། ། དེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་བདག་ཉིད་ཀྱི། ། གཅིག་དང་སྣ་ཚོགས་རྟོག་པའི་བློ། ། རྣམ་པ་སྣང་བའང་དེ་དང་འདྲ། ། རྣམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་མེད། ། རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གཟུང་བས། ། རང་གི་རྣམ་རྟོག་དོར་ལས་གཞན། ། ཡོད་མིན་རྣམ་པ་མེད་པའང་མཚོན། ། རྣམ་པ་བཅས་དང་རྣམ་མེད་ཅེས། ། འདི་ནི་རྣམ་རྟོག་འཕེལ་བ་སྟེ། ། སྣམ་བུ་མེད་ན་འོ་ན་ནི། ། དཀར་སོགས་ཡོན་ཏན་གང་དུ་གནས། །

It is non-referential great bliss. Without appearance and without clarity, without engagement and without thought, the collections of the aspects of beings are like a perfectly gathered crystal. One should certainly view beings as being like dreams, illusions, mirages, and so forth. Through the complete relinquishing of all objects of grasping, that which is beyond analysis is spontaneously present. By means of both entities and non-entities, seeing them as empty is the conventional cause. This conventionality is the ultimate; through knowing existence, one passes beyond sorrow. Liberated from the three extremes, the essence of conceptualization is without basis. Free from rejection and accumulation, it is the unsurpassed peace. The Lord is the master of all entities, yet is not the master of all entities. From the very nature of all entities, he dwells eternally within all entities. Through the three divisions of the abode and so forth, the single aspect becomes manifold. Through freedom from attachment and transformation, the intellect is well-established. Just as a lamp shines everywhere, being the same in all its aspects, here there is no intellect of an object that is either one or manifold. Likewise, by the mind itself, the mind is its own reflection; the intellect that conceptualizes the one and the manifold, and even the appearance of aspects, is similar to that. Those aspects are also without aspects, because they are not grasped as aspects themselves. Other than the relinquishing of one's own conceptualization, there is nothing else; it is indicated that there are no aspects. To speak of "with aspects" and "without aspects" is merely the proliferation of conceptualization. If there is no cloth, then where would qualities such as white reside?

རྣམ་བཅས་མ་ཡིན་རྣམ་མེད་ཡིན། ། བློ་ལྡན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་སྤངས་པ། ། ཇི་ལྟ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར། ། དེ་ཡང་ཅི་ཞིག་རྟོགས་པར་བྱེད། ། ཀྱེ་མ་ཇི་ལྟར་རྣམ་རྟོག་པ། ། དེ་ལྟར་འདི་དག་འཆིང་བར་འགྱུར། ། རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག། སྤངས་པ་ཙམ་ནི་ཐར་ཞེས་བྱ། ། ཀཀྐོ་ལར་ནི་ག་བུར་ཞུ་བ་དྲི་མེད་བཟང་པོའི་རོ་དང་འདྲ་མིན་ཞིང་། ། བོ་ལ་ཡི་ནི་རྩེ་དགའི་ལོངས་སྤྱོད་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་སྐལ་བ་བཟང་སྟེ་འདྲ་ཡང་མིན། ། ཅི་ཡང་གསལ་བྱ་མིན་པ་འདི་ནི་མཐའ་དག་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཚོགས་ཟད་པ། ། དམིགས་པ་མེད་པའི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཡིས་ནི་ནམ་མཁའ་རབ་ཏུ་གང་བར་འགྱུར། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་བདེ་བ་ཆེ། ། འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་བདག་ཉིད་ཀྱི། ། དགའ་འདི་བདེ་བའི་ཁྱིམ་གྱིས་ནི། ། སྒོ་ཡི་ཐེམ་སྐས་ལྟ་བུ་ཡིན། ། ཨེ་མའོ་བདེ་བ་ཨེ་མའོ་བདེ་ཆེན་ཉིད། ། ཨེ་མ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་བགྱིའོ། ། ཞེས་བྱར་འདོད་པ་རྩོལ་བའི་སེམས་ཀྱི་ནི། ། དགའ་དེ་དོན་དུ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། ། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་བརྟགས་པ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་བྱེད། ། རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་ལས། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཨེ་མའོ་ཡེ་ཤེས་ཨེ་ཡེ་ཤེས། ། ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་འདི་ངོ་མཚར། ། ཞེས་བྱར་ལོངས་སྤྱོད་རྩོལ་བའི་སེམས། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཙམ་ཉིད་དོ། ། གང་དུ་དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཉིད་དང་རྣམ་བྲལ་རང་ཉིད་མཛེས་པ་སྟེ། ། སྟུག་པོར་གྱུར་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་རྟོག་པ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའི་གནས་ཁྱབ་ཅིང་། །

It is neither with aspects nor without aspects; the wise one, having abandoned multiplicity, becomes suchness itself. What, then, is there to be realized? Alas! Just as one conceptualizes, so too are these bound. The mere abandonment of the conceptualizations of one’s own mind is called liberation. It is not like the stainless, excellent taste of camphor melting in the kakkola; nor is it like the fortunate experience of the playful joy at the tip of the bola. This is not something to be illuminated by anything; it is the exhaustion of the entire collection of conceptualizations. Through the great joy of non-referentiality, it completely fills the expanse of space. Non-conceptual great bliss, the very nature of the characteristics of desire—this joy is like the staircase to the threshold of the house of bliss. "Ema! Bliss! Ema! Great bliss itself! Ema! In whatever way I shall enjoy!"—the joy of the mind striving for such desire is like a journey toward an object. The imputation of an intrinsic nature to things is utterly destroyed by emptiness. Through the application of the very absence of intrinsic nature, it is of the nature of supreme joy. "Ema! Wisdom! Ema! Wisdom! How wondrous is this clarity of wisdom!"—the mind striving for such enjoyment is merely the state of supreme joy. Where there is freedom from both existence and non-existence alone, it is beautiful in itself; the nature of dense joy, the great conceptualization, pervades the abode of space.

རྒྱ་ཆེའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དང་དྲི་མེད་ཉིད་ཀྱིས་མེ་ལོང་དཀྱིལ་འཁོར་འཕྲོ་འདྲ་བ། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གནས་གྱུར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དེ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་པར་བརྗོད། ། ཨེ་མའོ་བདེ་ཆེན་རོལ་པ་ཡིས། ། སྲིད་པ་གསུམ་པོ་གང་བ་ན། ། གང་གིས་རང་གཞན་དབྱེ་བ་འདི། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་དབྱེར་མེད་འགྲོ། ། རང་གཞན་ཚུལ་དུ་མངོན་གསལ་བར། ། སྲིད་པའི་(བུར་,བར་)དུ་བསྒྲགས་པ་ནི། ། ཀྱེ་ཧོ་བདེ་ཆེན་ཆར་བབ་པས། ། རྒྱས་པའི་འགྲོ་བ་དབྱེར་མེད་ཉིད། ། དངོས་རྣམས་ཡོད་དང་མེད་ཉིད་ན། ། སླར་ཡང་དབྱེ་བས་ཀུན་དུ་གནས། ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པའི། ། སྟོང་ཉིད་ཕྱིར་ན་བདེ་བ་ཆེ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པའི་དབྱེ་བ་འདི། ། ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ། དབྱེར་མེད་འདི་དག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། ། སྣང་བ་རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཤེས་རབ་མ་ལ་རླུང་གིས་བསྐུལ་བས་གཏུམ་མོ་འབར་བ་རབ་ཏུ་གསལ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ། ། སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་དངོས་པོ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པས་འཕེལ་བ་བྱེད། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་པ་ན་ནི་བདུད་རྩི་དེ་ནི་དམིགས་པ་མེད། ། ཡང་དག་རིག་བྱེད་ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པ་དང་ཡང་དངོས་པོ་མཐའ་དག་མཉམ་ཉིད་ཡང་དག་རྫོགས། ། རང་བཞིན་གྱི་ནི་རྩ་རྣམས་ནི། ། དེ་ཁོ་ན་ལས་ལྷ་རྣམས་མིན། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཤིན་ཏུ་དག། རང་བཞིན་མེད་འདི་རང་ངོ་བོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་དག་གཅིག་ཉིད་གང་། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྡོམ་པ་གཅིག། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་རྣམ་གསལ་བདག། དེ་ནི་དབུ་མའི་རྟོག་པར་འདོད། ། ཐོག་མ་དབུས་མཐའ་ཡང་དག་ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ནི། །

Possessing vast and manifold aspects, and being stainless, it is like the radiating maṇḍala of a mirror. That innate joy, which has become the abode of all bliss, is said to be the fourth. Aho! When the three realms are filled by the play of great bliss, that which distinguishes self and other becomes indivisible in an instant. That which is proclaimed throughout existence in the manner of self and other—Kye ho! By the falling rain of great bliss, the flourishing of beings is itself indivisible. Whether things exist or do not exist, they remain everywhere through further differentiation. Because it is emptiness endowed with the supreme of all aspects, it is great bliss. This distinction between subject and object belongs to all embodied beings; for yogins, these are the appearances of indivisible wisdom. Stirred by the wind in the consort, the blazing Caṇḍālī is vivid and vast. Free from the stains of obscuration itself, it causes growth by severing the collection of entities. When all conceptual thoughts are incinerated, that nectar is without focal point. It is the perfect knower pervading space, and the perfect completion of the equality of all entities. The channels are not deities other than that very reality. Their utter purity is the nature of selflessness. That which is the oneness of insight and method is the single union of all aspects. The luminous self of the avadhūtī is asserted as the conceptualization of the middle way. The aggregates, sense bases, and elements, from the beginning, middle, and end—

དག་པའི་ཤེལ་ལྟར་རབ་གསལ་བ། ། དེ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཉིད། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ། ། རྣམ་པ་མཉམ་པ་མཚན་ཉིད་བྲལ། ། མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་ཀུན་སྤངས་པ། ། གཅིག་པུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཉིད། ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡང་དག་རྟོགས་ཤིང་དག་པའི་དཔའ་བོ་ནམ་མཁའ་ཆེ། ། རྣམ་ཀུན་ཉེ་བར་བསགས་པ་མཐའ་དག་རྫོགས་པར་རྟོགས་བྱ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། ། དངོས་པོའི་ཚོགས་རྣམས་རོ་མཉམ་ཉིད་ཀྱིས་རྨི་ལམ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། སྒྲིབ་པ་ཞི་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་དེ་རྣམ་དག་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྤྲུལ་པ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའི་རིམ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་མཉམ་པ་ཉིད། ། གྲངས་ཀྱང་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ། བགྲང་བྱར་བྱས་པ་མིན་པ་ལས། ། གཉིས་ཉིད་དང་ནི་བྲལ་བའི་བདག། མཉམ་ཉིད་ནམ་མཁའ་འདྲ་བའོ། ། མཁའ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡི། ། དབྱེ་བས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའང་མེད། ། སྣ་ཚོགས་རྩྭ་དང་ཤིང་བསྲེགས་ན། ། ནགས་སུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅི། ། རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ལས་དབྱེར་མེད། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དབྱེ་བ་ལྟ། ། གང་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་མེད་པ། ། དེར་ནི་དོན་དམ་ཉིད་ཀྱི་ཅི། ། དངོས་རྣམས་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ནི། ། རང་བཞིན་མེད་པ་བློ་གཅིག་པུ། ། མོ་གཤམ་བུ་ལ་སོགས་རྣམས་ཀྱི། ། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད། ། གཞན་ཡང་གང་འདིར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཕྲ་མོའི་རང་བཞིན་ནི། ། ངེས་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་འདིར་ནི་བཤད་པ་ཙམ། ། མཆོག་གི་བདེ་བ་རོ་གཅིག་དང་བ་ཡི་ནི་རྒྱུན་སྣང་བ། ། གསལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་དམིགས་པས་སྟོང་། །

Brilliantly clear like a pure crystal, that is the avadhūtī itself. In all aspects, it is directly perceived; equal in aspect, it is devoid of characteristics. Abandoning all that is to be characterized and the characterizer, the solitary avadhūtī itself is the great space of the pure hero who perfectly realizes supreme joy. All accumulations of every kind are to be realized as the complete perfection of enjoyment. The collection of entities, through their single taste, is like a dream or an emanation; that object of wisdom in which obscurations are pacified is the pure avadhūtī. The stages called Dharma, Enjoyment, Emanation, and Great Bliss—by the nature of Great Bliss, the four wheels are in equality. Number is also of the nature of realization; since it is not something to be counted, the self that is free from duality is like the equality of space. Through the distinction between space and the appropriated, there is no transformation. If various grasses and wood are burned, what characteristic of distinction remains in the forest? There is no distinction from that very nature. If one observes distinctions conventionally, where conventional reality itself does not exist, what is there of ultimate reality? By the very nature of things, they are without nature; the single mind does not analyze the nature of things such as the son of a barren woman. Furthermore, that which is explained here as the subtle nature is certainly not the suchness itself; it is merely an explanation here. The appearance of the stream of the single taste of supreme bliss, the essence of clear experience, is empty of any focal point.

རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། དངོས་རྣམས་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། རང་བཞིན་མེད་ཉིད་གང་འདི་ནི། ། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། རང་གི་འདོད་པས་བཅུག་པ་ལས། ། བག་ཆགས་སྟོབས་ཀྱིས་གཡོས་གྱུར་པས། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེས་གྱུར་པ། ། ཕྱི་རོལ་དོན་འབྲས་ཉིད་ལྟ་བུའོ། ། ཀྱེ་ཧོ་རྣམ་བཀྲའི་ཡུལ་ཉིད་ལ། ། རྣམ་རྟོག་རྗེས་སུ་སོང་གྱུར་པ། ། ཀ་དམ་པ་ཡི་རོ་སྒྲ་ལྟར། ། རྣམ་པ་དུ་མ་དུས་གཅིག་ལའོ། ། གཅིག་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་ཡང་། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དོན་དུ་རྟོག། དེ་དང་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་མེད། ། འདོད་པས་ཉེ་བར་བརྟགས་ཙམ་ཉིད། ། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་ཡི། ། སེམས་ཀྱི་འདོད་པའང་སྐྱེས་གྱུར་པ། ། སྔ་མ་སྔ་མ་ཡིད་བྱེད་པའི། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ནི་འབྲས་བུའི་བདག། རང་གིས་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པས། ། སེམས་ནི་ཕྱི་རོལ་རྒྱུག་གྱུར་པ། ། ཕྱིས་པས་རེག་བྱ་ངན་པ་ལ། ། རེག་པས་རང་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བཞིན། ། སེམས་དེ་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། ། ཕྱི་རོལ་དོན་དུའང་བརྟགས་པ་ཉིད། ། རྟོག་པ་འདི་དག་སྤངས་པ་ན། ། གཅིག་པུ་ནམ་མཁའི་བདག་ཉིད་དོ། ། མི་ཤེས་པས་ནི་དངོས་རྣམས་ཀྱི། ། རང་བཞིན་རང་བཞིན་བཅས་པ་ཉིད། ། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡོངས་ཤེས་པས། ། རང་བཞིན་རང་བཞིན་མེད་པའོ། ། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། ། རང་དབང་གིས་ནི་ཐམས་ཅད་བྱེད། ། དེ་ཡི་བྱ་བ་ཞིག་པ་དང་། ། བྱེད་པ་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། བྱ་བ་དང་ནི་བྱེད་པ་ཡི། ། འབྲེལ་པ་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ཏེ། ། རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས། ། བྱ་མེད་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད། ། བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ཞིང་། །

By way of a nature that lacks intrinsic nature, All things have the nature of conceptualization. This very absence of intrinsic nature Is the nature of all phenomena. Through the force of habitual tendencies, Stirred by what is projected by one's own desires, Conceptualization arises, Appearing as if it were the result of an external object. Alas! Following after conceptualization Regarding the objects of diverse appearances, Like the sound of a kadamba flower, Many aspects arise simultaneously. Even regarding a single entity, One conceptualizes it as having various meanings. It lacks the identity of this or that; It is merely imputed by desire. Although the entity does not exist, The mind's desire for it arises through delusion. It is the nature of the result of the formative forces Of successive mental engagements. Because it does not realize its own nature, The mind runs outward. It is like a child who, By touching a rough object, Brings suffering upon himself. That mind is the aspect of conceptualization, And is itself imputed as an external object. When these conceptualizations are abandoned, It is the singular nature of space. Through ignorance, things are seen As having an intrinsic nature. Through the thorough knowledge of things, Their nature is the absence of intrinsic nature. Regarding phenomena that lack intrinsic nature, One performs all actions with autonomy. When that action ceases, The agent is likewise [non-existent]. The connection between action and agent Is by the power of conceptualization. From realizing the nature, There is no action and no agent. There is not the slightest action, and...

བྱེད་པ་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། བརྡ་ཙམ་ཐོབ་པ་འདི་དག་ནི། ། བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བྱེད་པོ་མེད། ། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་ཉིད་ན། ། བླང་དང་དོར་བྱ་ཉིད་ག་ལ། ། རྨི་ལམ་ནང་གི་ཆོས་ཀུན་ལ། ། བླང་དོར་བྱ་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་རྣམས། ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་བསྟེན་བྱ་སྟེ། ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཀུན་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མིན་ནམ། ། དེ་ཉིད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སེམས། ། ལྷག་མ་མེད་ཅིང་གོས་པ་མེད། ། དབང་པོ་མེད་ཅིང་གཞི་མེད་ལ། ། སྤྱོད་པ་མེད་ཅིང་འཁྲུགས་པ་མེད། ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ལྔ་འདི་རྣམས། ། དགའ་བ་རོ་གཅིག་བདག་ཉིད་ཅན། ། དགའ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་མཆོག། འདི་རྣམས་འབྲས་བུ་དགའ་བ་སྟེ། ། འདི་རྟོགས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད། ། གཉིས་པོ་ཤིན་ཏུ་དབྱེར་མེད་པའི། ། དགའ་བ་ཉིད་ནི་བདེ་བ་ཆེ། ། ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་གཅིག་པ་ཉིད། ། སྒྲོན་མ་དང་ནི་སྣང་བ་བཞིན། ། ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེའི་དབྱེ་བ་ཡང་། ། སྒྲོན་མ་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པོ་འདི་ནི་དབྱེར་མེད་བདག། སེམས་གཅིག་པུ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེས། ། སེམས་ནི་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་གཟུགས། ། དགའ་བ་ཡང་ནི་རང་བཞིན་མེད། ། དེ་རྟོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ། ། འདི་ལྟར་ཀྱེའི་རྡོར་རང་བཞིན་གྱིས། ། མ་ལུས་རྣམ་པར་དབྱེར་མེད་པའོ། ། རྣམ་རྟོག་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཏེ། ། སྲིད་པ་གསུམ་པོ་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དགའ་སྟོན་གྱིས། ། དེར་ནི་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་རོལ། ། བཟའ་དང་ཉལ་དང་རྩེ་བ་དང་། ། དགོད་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་དང་དེ། །

The agent is also just like that. These things, which are obtained as mere conventions, are called "doing," yet there is no doer. Since all phenomena are without intrinsic nature, how could there be anything to be accepted or rejected? It is just like the acts of acceptance and rejection regarding all phenomena within a dream. One should rely upon all the perfections therein; for is not the wisdom of all the perfections the perfection of insight? That very mind is spontaneously present, without remainder and without stain. It has no sense faculties and no foundation; it has no conduct and no agitation. These five perfections possess the nature of a single taste of joy. The thorough knowledge of that joy is the supreme perfection of insight. These are the joy of the result, and their realization is the very absence of intrinsic nature. The joy of these two, which are utterly inseparable, is great bliss. Insight and compassion are a single unity, like a lamp and its light. The distinction between insight and compassion is also just like a lamp and its light. These two are an inseparable self; the mind alone is their essential nature. Through that identity of insight and method, the mind is the form of Hevajra. Joy, too, is without intrinsic nature, and its realization is likewise. In this way, by the nature of Hevajra, everything without exception is inseparable. The conceptual thoughts are the yoginīs, and the three realms of existence are the maṇḍala. In the festival of great bliss, Hevajra sports therein. Whether eating, sleeping, playing, or laughing, it is always that very same thing.

རྣལ་འབྱོར་སྦྱོར་ལས་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་མཆོད་པ་པོའོ། ། ཐམས་ཅད་དུས་སུ་དངོས་ཀུན་ལ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་དོགས་མེད་སྤྱད། ། འཁོར་བའི་འདམ་གྱི་ནང་དུ་ཡང་། ། གོས་པ་མེད་པ་མྱ་ངན་འདའ། ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཤེས་པས་སྒྱུ་མ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོན་པ་ན། ། སྐྱོ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་དགར་སྤྱོད། ། དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་ཁོ་ན་རྗེས་རྟོགས་རང་བཞིན་ཅན། ། འཇིགས་པ་བརྒྱད་དང་བདེ་བ་འཆར་ལའང་འཇིགས་དང་ཆགས་པ་མེད། ། འདིར་ནི་སོ་སོར་བསྒོམ་བྱ་མེད། ། སྒོམ་པ་པོ་ནི་སུ་ཡང་མེད། ། གཉིས་པོ་མེད་ཕྱིར་སྒོམ་པའང་མེད། ། མཉམ་ཉིད་འབའ་ཞིག་རྟོགས་པའོ། ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་དོར་བས། ། དབྱེ་བ་དབྱེར་མེད་རྣམ་པར་བྲལ། ། ཡོད་ཉིད་ཙམ་དུ་ཡོངས་ཤེས་པས། ། བསྒོམ་པ་ཡང་ནི་སྐྱོན་མེད་པའོ། ། སྔགས་བཟླས་ལ་སོགས་འདི་རྣམས་ཀྱང་། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན། ། འགྲོ་ཀུན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ངོ་བོ། ། འདི་ལས་དེ་ཡང་(བགག་,བཀག་)པ་མེད། ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཅེས་པ། ། གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡི་གེ་ཧཱུཾ། ། དོགས་མེད་ཧེ་རུ་ཀ་ལྟ་བུར། ། ཀུན་རྟོག་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སེལ། ། རྟོག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་སྤངས་ནས། ། མ་བརྟགས་པར་ནི་གང་མཐོང་བའི། ། གསང་བ་དེ་ཉིད་སྔགས་དེ་རྣམས། ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་བྱེད་པའོ། ། ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ལའང་། ། དེ་བཞིན་ཞི་ལ་སོགས་པ་ཡི། ། སྦྱོར་ལ་སྔགས་ཀྱིས་བདེ་བར་བྱེད། ། དངོས་པོའི་ནུས་པའི་རང་བཞིན་འདི། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན། ། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པར་སྤངས་ན་ནི། ། དོན་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཅི། །

Through the application of yoga, the yogi is an offerer of Hevajra. At all times, regarding all things, the yogi should engage without hesitation. Even within the mire of saṃsāra, being unstained, one passes beyond sorrow. Just as one who understands an illusion displays hundreds of illusions, acting as they please with equanimity toward weariness and joy, so too the yogi, whose nature is the realization of suchness, has neither fear nor attachment toward the eight fears or the arising of bliss. Here, there is nothing to be meditated upon individually, nor is there any meditator. Because these two do not exist, meditation itself does not exist; it is the realization of mere equanimity. By completely discarding the aspects of duality, one is free from the distinction between the divisible and the indivisible. By thoroughly knowing the mere existence [of things], meditation is also faultless. These [practices] such as mantra recitation are also of the nature of equanimity; all beings are of the coemergent essence, and there is no negation of that. That which is called body, speech, and mind is the syllable HŪṂ, the identity of the three. Like the Heruka, free from hesitation, it dispels the delusion of conceptualization. Having abandoned all obscurations of thought, whatever is seen without analysis—those secret realities and mantras are the givers of all accomplishments. Even though phenomena are like dreams, likewise, through the application of mantras, one brings about peace and so forth. This nature of the power of things is seen even conventionally. If the conventional is abandoned, what would be called the ultimate?

ཤིང་ལ་སོགས་ལས་བྱུང་ཉིད་ཀྱིས། ། སངས་རྒྱས་གཟུགས་བརྙན་དོར་མི་བྱ། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་དེས། ། ཕྱག་བྱས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་མིན། ། ས་སོགས་ལས་བྱུང་སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་ལ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདག་པོས་ཕྱག་མི་བྱ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ཉིད། ། བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱག་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གཏོར་མའི་རིམ་པ་འདི། ། རྨི་ལམ་དང་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་ནི། ། དེ་ཡི་འཁོར་གསུམ་པོ་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པར། ། ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་རིག། རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡི། ། དགའ་བ་འདི་དེ་གཏོར་མ་ཆེན་པོའོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་བར་གྱི་ཚོགས། ། དེ་སྲིད་དེར་ནི་དྲི་མ་རྣམས་མེད་པ། ། བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལས། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག། རབ་གནས་སྦྱིན་སྲེག་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ། ། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་དྲི་མ་མེད། ། ཤེས་རབ་ཐབས་དག་ཡང་དག་སྦྱོར་བ་ལས། ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པར་བྱས་པ་ཡིན། ། དེ་བཞིན་མཐའ་དག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི། ། རབ་ཏུ་གནས་པ་བླ་ན་མེད་པའང་དེ། ། གང་དུ་རྣམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི། ། ཡང་དག་རིག་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གནས། ། རོལ་པའི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི། ། བདེ་བའི་ཚོགས་རྣམས་ཅི་ཙམ་པ། ། དེ་ཙམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་ཚོགས་ནི་རྫོགས་བྱེད་པའོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྦྱོར་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། ། རྣམ་པར་སྒེག་པའི་སྦྲང་རྩིའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། །

Because they arise from wood and the like, one should not discard images of the Buddha. By realizing their true nature, there is no fault in prostrating to them. One should not prostrate to images and the like made of earth and so forth with the innate lord. Realizing the innate itself is the unsurpassed prostration. Likewise, this sequence of the offering cake is like a dream or an emanation. Within the nature of the expanse of phenomena, its three spheres are equal. The three realms are perfectly known as one, inseparable from the nature of suchness. This uninterrupted joy of yogis is the great offering cake. As long as the accumulations for enlightenment exist, for that long there are no stains therein. From attaining the unsurpassed fruit, the perfection of insight is purified. All activities, such as consecrations, fire offerings, and offerings, are also stainless. Through the perfect union of insight and method, complete enlightenment is accomplished. Likewise, that is the unsurpassed consecration of all the Buddhas. Wherein the aspect of inseparability is perfectly known, Vajrasattva abides. To the extent that there are masses of bliss that serve as the cause for the assembly of play, to that extent is there the experience itself; this is what completes the assembly of yogis. Through the nature of inconceivable union, the masses of honey of the playful grace, and—

གེ་སར་མཛེས་པ་འབར་བའི་པདྨ་ཡིས། ། རྡོ་རྗེའི་དབང་ཕྱུག་ལ་ནི་མཆོད་པར་བྱ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔར་བཏགས་པ། ། ཟ་བ་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ཡིན། ། དེ་ནི་རྣམ་དག་དག་པའི་བདག། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ཡིས། ། ལྷག་པར་མོས་པ་མི་འབྱུང་བ། ། གསལ་བར་སྣང་བ་འདི་དེ་ནི། ། རང་རིག་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། འགའ་ཞིག་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བའི། ། གཏམ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཚིམ་མོད་ཀྱང་། ། རང་གི་མངོན་སུམ་ཉམས་མྱོང་ནི། ། རོལ་བརྩོན་པ་ཡི་རྣམ་སྨིན་ནོ། ། སུ་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་ཚོགས་བསྡུས་པ། ། དམིགས་དང་བཅས་ལ་ཆགས་མེད་དང་། ། དམིགས་པ་མེད་པར་རྩེ་གཅིག་པའི། ། མཆོག་དེ་རྣམས་ནི་དཀོན་པ་ཉིད། ། ཁ་ཅིག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ནི། ། ལ་ལ་སྦྱོར་བའི་རིམ་པར་རྨོངས། ། སུ་ཞིག་བདེ་བ་ཆེར་སྤྲོ་བའི། ། རང་བཞིན་ཅན་འདིར་རྣལ་འབྱོར་བའོ། ། གོ་བར་བྱེད་པའི་སྙིང་པོ་རབ་ཏུ་དང་བས་གསལ་བྱས་ལས། ། བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་དྲི་མ་མེད་པ་བདག་གིས་གང་ཐོབ་པ། ། དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲ་བ་ཡོངས་བསལ་ནས། ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཚོགས་མཆོག་སྙིང་པོ་གོ་བར་བྱེད་གྱུར་ཅིག། དཔེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་རོ་གཅིག་གྱུར་པའི་ཡིད་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དཔེར་བྱ་རབ་གསལ་བ། ། གསལ་བར་རིག་པ་བླ་མའི་བླ་མར་གྱུར་ལ་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཡང་། ། གཞན་ལས་རྟོགས་པའི་འབྲས་མིན་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་བཀའ་ལུང་ཐོབ་པ་རྒྱུད་དང་རྗེས་མཐུན་པ། ། དེ་རིག་པ་ལས་གོ་བྱེད་སྙིང་པོ་བརྒྱ་པ་དཔལ་ལྡན་འཕགས་པ་ལྷ་ཡིས་བརྗོད་པ་ཡིན། །

With a lotus whose filaments blaze with beauty, I make an offering to the Lord of Vajras. The five [objects] designated as form and so forth are the great samaya of the consumer. That is the pure nature of total purity, which accomplishes perfect enlightenment. By abandoning conceptualization, that which does not arise as a mere mental inclination, but appears clearly—this is self-knowing great bliss. Although some are satisfied by the mere talk of "nectar," the experience of one's own direct perception is the ripening of the effort of one who enjoys it. Those who, having gathered the collection of forms, are without attachment to the objective, and are one-pointed without an object—such supreme ones are indeed rare. Some are deluded regarding emptiness, and some regarding the stages of union. Who is the yogi here whose nature is the great expansion of bliss? Through the stainless mass of merit I have obtained from clarifying the essence of the instruction with great faith, may the net of conceptualization in the world be completely cleared away, and may the essence of the supreme collection for perfect enlightenment be understood. For those whose minds have become of one taste but are utterly deluded regarding examples, this is a very clear illustration. Even if it is of the nature of insight, it is the clear awareness that has become the Guru of Gurus. It is not a fruit realized from another, but is in accordance with the tantras and the commands of the Vajra-holder. From that knowledge, the glorious Āryadeva spoke this "Essence of the Hundred Instructions" for the sake of understanding.

དངོས་པོའི་ཡིད་ཀྱི་རོལ་པ་མང་པོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཕལ་ཆེར་རྩེ་བའི་རོ་ཡིས་ནི། ། བསྙེམས་པའི་རྩོམ་པས་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའམ་གུས་ལས་འཇུག་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་སྤྲོས། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་ནི་ཇི་ལྟའི་ཉམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པས་གཟུང་བ་ལས། ། བདག་ལ་སྔོན་མེད་པ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱ་བའམ་ཇི་ལྟར་དད་པ་དེ་བཞིན་གྱིས། ། གོ་བར་བྱེད་པ་སྙིང་པོ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཨཱརྱ་དེ་བའི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། འདི་ནི་ཤར་ཕྱོགས་སདྣ་ག་རའི་གནས་བརྟན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཁས་པ་ལ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དཔལ་ནགས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་མན་ངག་གི་བཤད་པས་ཡང་དག་པར་གསུངས་པའི་སྒྲ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་ཆོས་སྨྲ་བ་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དབང་པོའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བས་ལེགས་པར་བསྒྱུར་བའོ། །

Through the assembly of many playful manifestations of the mind of phenomena, mostly with the flavor of sport, whether through the display of pride or through engagement out of devotion, whatever may be produced; since the meaning of all aspects is grasped through the conceptualization of the experience of reality as it is, let it be called "unprecedented for me," or let it be understood just as faith permits. This concludes the Essence of a Hundred Verses (Śatapañcāśatka), composed by the great master Āryadeva. This was correctly translated by the monk and Dharma-preacher Sonam Nampar Gyalwa Wangpo, in accordance with the literal meaning of the words as perfectly explained through the oral instructions of the glorious Vanaratna, the learned spiritual friend of the Mahāyāna who resides at the eastern monastery of Sāṅgāra, and who is adorned with spiritual accomplishments.