A Meditation on the Mode of Subsistence of Objects

༄། ། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་བསྒོམ་པ་བཞུགས། ༄༅༅། ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ལ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། བུད་མེད་དེ་ལོ་བཅུ་གཉིས་སམ། བཅུ་དྲུག་གམ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་མའོ། ། དེ་ཡང་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ། དབང་པོ་ཚང་བ། གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་སྐྱེས་པ། དབང་བསྐུར་ཐོབ་པ། བསྒོམ་པ་དང་། བཟླས་པ་ཤེས་པ། སྔགས་ལས་སྐྱེས་པ། སྨོན་ལམ་དག་པ། སྔགས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ། ཡེ་ཤེས་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་རིང་བའམ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་སྟོན་པའི་ནུས་པ་ཅན། དུང་ཅན་མ་དང་། པདྨ་ཅན་དང་། རི་བོང་ཅན་དང་། རི་དྭགས་ཅན་ནོ། ། དེ་ནི་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་ཡང་རུང་། མི་ལྡན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། བདེ་བ་སྐྱེས་པ་ནས། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། ། བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཞེས་སློབ་དཔོན་ནཱ་གརྫུ་ནས་གསུངས་པའོ། ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། ཡིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་གཟུགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། སྒྲ་སྙན་པ་དང་། དྲི་ཞིམ་པ་དང་། རོ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། རེག་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྟེ། དོན་ཕྱི་རོལ་དུ་མ་བརྟགས་པ་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ཙམ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་དགའ་བ་དང་། མཆོག་དགའི་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཕྱི་ནས་ཡིད་བདེ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་སྟེང་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྣང་སྟོང་གཉིས་མེད་བསྒོམ་མོ། །

The Meditation on the Natural State of Reality Homage to the glorious Vajraḍākinī. Regarding the four mudrās: the action mudrā (karmamudrā), the dharma mudrā (dharmamudrā), the samaya mudrā (samayamudrā), and the great mudrā (mahāmudrā). Among these, the action mudrā is a woman who is twelve, sixteen, or twenty-four years of age. Furthermore, she should be born in a central land, have complete sensory faculties, be born in one of the twenty-four sacred sites, have received empowerment, be skilled in meditation and recitation, be born of mantra, have pure aspirations, possess the power of mantra, and be born of primordial wisdom (jñāna). Moreover, she should have a long avadhūtī or possess the capacity to demonstrate the avadhūtī, and be of the conch-like, lotus-like, rabbit-like, or deer-like type. Whether or not she possesses a mind of meditative concentration, from the arising of bliss, the Master Nāgārjuna has said: "Of all illusions, the illusion of a woman is most sublime." Regarding the dharma mudrā: it consists of the mental direct objects of pleasant forms, pleasant sounds, pleasant smells, pleasant tastes, and pleasant tactile sensations. These are merely the appearances of cognition, not analyzed as external objects. In this regard, first there is joy (ānanda), then the physical bliss of supreme joy (paramānanda), and subsequently the mental bliss of coemergent joy (sahajānanda). Thus, through the five sensory qualities, joy, supreme joy, and coemergent joy arise. Upon that, one meditates on the non-duality of appearance and emptiness, the coemergent great bliss.

དེ་ལ་ཡིད་སྐྱོ་ན་དགའ་བྲལ་དུ་འགྱུར་རོ། ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་དེ་ལ་བཞི་སྟེ། གཏུམ་མོ་འབྱེད་འཛུམས་དང་། གཏུམ་མོ་མར་མེ་གསོ་བ་དང་། གཏུམ་མོ་སྲུབ་ཤིང་གི་འཁོར་ལོ་དང་། གཏུམ་མོ་བ་སྤུའི་བུ་ག་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྤུ་མཚམས་ནས་ལྟེ་བའི་བར་དུ་མར་མེ་སོར་བརྒྱད་པ་ཅིག་བསམས་ནས། བཤང་བའི་ལམ་འབྱེད་འཛུམས་བྱེད་པའོ། ། གཉིས་པ་མར་མེ་གསོ་བ་ནི་སྤུ་མཚམས་ནས་ལྟེ་བར་ཕྱིན་པས་ལྟེ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛག་པས་གསོ་བའོ། ། གསུམ་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་སྲུབ་ཤིང་ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་ལྟེ་བ་ཁྲག་གི་ཐིག་ལེ་ལས་མེ་འབར་བས་སྙིང་གའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞུ་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་མོ། ། བཞི་པ་བ་སྤུའི་བུ་ག་ནི་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་བུ་ག་ཕྲ་མོ་འཁྱིལ་བ་བསྒོམས་ལ་སྟེང་གི་རླུང་མནན་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚེ་ས་ཆུ་ལ་ཐིམ་པས་དུ་བ་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་དང་། ཆུ་མེ་ལ་ཐིམ་པས་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་དང་། མེ་རླུང་ལ་ཐིམ་པས་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་འབྱུང་བ་དང་། རླུང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐིམ་པས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་མི་རྟོག་པ་ལ་ཐིམ་པས་ན། ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ལྟ་བུའི་རྟགས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་ནི། རྒྱ་དགུས་གདབ་པར་བྱའོ། ། གཟུང་བ་མེད་དེ་རང་གི་སྣང་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྒྱས་བཏབ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་། འཛིན་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མི་བསྐྱོད་པའི་རྒྱས་བཏབ་པ་དང་། སེམས་རང་རིག་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་མི་བསམ་སྟེ།

In that regard, if the mind becomes weary, it will turn into the state of "separation from joy." Regarding the samaya mudrās, there are four: the fierce candālī of opening and closing, the fierce candālī of nourishing the lamp, the fierce candālī of the churning-wheel, and the fierce candālī of meditating on the pores of the skin. Regarding the first: one visualizes an eight-finger-width lamp from the hairline down to the navel, and then performs the opening and closing of the anus. Regarding the second, nourishing the lamp: by the lamp reaching from the hairline to the navel, the bodhicitta at the navel drips, thereby nourishing it. Regarding the third: fire blazes from the drops of blood at the navel of the lalanā and rasanā channels—which are the churning-sticks of the avadhūtī—causing the bodhicitta at the heart to melt, and one meditates on great bliss. Regarding the fourth, the pores of the skin: one meditates on a subtle, swirling pore in the center of the navel and suppresses the upper wind. When one possesses such meditation, as earth dissolves into water, a sign like smoke is seen; as water dissolves into fire, a mirage-like sign is seen; as fire dissolves into wind, a firefly-like sign appears; as wind dissolves into consciousness, a sign like space appears. Consciousness is conceptual; when it dissolves into non-conceptual space, the sign of empty space appears. Regarding the meditation on Mahāmudrā, one should apply the nine seals. Since there is no apprehended object and it is one's own appearance, it is sealed with the seal of Vairocana, the great bliss. Since the apprehending subject is of the nature of great bliss, it is sealed with the seal of Akṣobhya. One should not even think of the mind as self-knowing and non-dual.

བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྒྱས་བཏབ་པ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྒོམ་པ་པོ་རོ་གཅིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱས་གདབ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་དངོས་གཞི་དང་རྗེས་རོ་གཅིག་པར་རོ་མཉམ་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་རྒྱས་གདབ་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་འོད་གསལ་བའི་ངང་དུ་རྒྱས་གདབ་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་རྣམས་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་རོལ་པས་རྒྱས་གདབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་དགུས་སྣོད་བཅུད་ཀུན་བདེ་སྟོང་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱས་གདབ། སེམས་ནི་འོད་གསལ་རྒྱ་མཚོ་ལས། ། གློ་བུར་དབའ་རླབས་ཚུལ་དུ་བརྟག། སེམས་ནི་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ལས། ། གློ་བུར་སྤྲིན་གྱི་ཚུལ་དུ་བརྟག། བསྒོམ་དུ་མེད་པ་ལྷུན་གྲུབ་བསྒོམ། ། རྟོག་པའི་དྲ་བ་ངང་གིས་སྟོང་། ། མངོན་སུམ་ཚད་མས་མཐོང་བ་ཉིད། ། ཤེས་བྱ་རྣལ་མ་ཡིན་པར་གསལ། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་དང་། ། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ངང་ལ་གཞག། བསྒོམ་དུ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན། ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་སྒྲོ་མི་གདགས། ། དངོས་པོ་གདོད་ནས་གཉིས་མེད་ལ། ། གཉིས་མེད་ཅེས་བྱ་བསམ་མི་བྱ། ། བདེ་ཆེན་སྒྲོ་སྐུར་བྲལ་བ་ལ། ། བྲལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསམས་ན་སྐྱོན། ། ཉམས་མྱོང་འོད་གསལ་དག་པ་ལ། ། དག་གོ་ཞེས་ཀྱང་རློམ་མི་བྱ། ། རློམ་སེམས་མེད་པ་གནས་པའི་ཚེ། ། རྟོག་པ་རང་གི་ངང་གིས་འགག། ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་ཅེས། ། རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། །

Because great bliss is spontaneously present and inconceivable, it is sealed by Vajrasattva. It is sealed by the non-duality of the object of meditation, the act of meditating, and the meditator as a single taste. It is sealed by the great bliss of equal flavor, in which the preparation, the main practice, and the conclusion are of one taste. It is sealed by samsara and nirvana both within the state of luminosity. It is sealed by the vessel of the world and the essence of sentient beings—the stable and the moving—all as the play of Heruka. Thus, through these nine seals, the entire vessel and its contents are sealed by bliss and emptiness. From the ocean of luminous mind, examine how adventitious waves arise. From the empty sky of mind, examine how adventitious clouds arise. Meditate on the spontaneously present, which is beyond meditation. The web of conceptual thought is naturally empty. This is the very seeing of direct valid cognition. It is clear that this is the genuine object of knowledge. Cease all conceptualization and rest in the state of non-conceptual wisdom. This is the meditation of non-meditation; this is the meditation of spontaneous presence. In the absence of conceptualization, do not apply the label "non-conceptual." Since phenomena are primordially non-dual, do not think "non-dual." In great bliss, free from superimposition and denial, the thought "it is free" is a fault. In the pure experience of luminosity, do not be conceited, thinking "it is pure." When one abides without conceit, conceptual thought ceases of its own accord. The notions of "selflessness of phenomena and persons" are themselves the nature of conceptual thought.

རྟོག་པའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བར། ། ཤེས་ན་དེ་ཚེ་ཉིད་ན་འགགས། ། གཉེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་མངོན་སུམ་ཡིན། ། གཅིག་དང་དུ་བྲལ་གཏན་ཚིགས་རྣམས། ། འོད་གསལ་ཤེས་ན་དགོས་པ་མེད། ། གླང་པོ་དངོས་སུ་རྙེད་གྱུར་ནས། ། གླང་པོའི་རྗེས་ནི་ཚོལ་བྱེད་དམ། ། བདེ་ཆེན་དེར་སྣང་མངོན་སུམ་ལ། ། ལུས་དང་རྗེས་དཔག་བཙལ་མི་དགོས། ། མྱོང་བ་དངོས་པོའི་གཤིས་ཡིན་པས། ། ཆད་པར་ལྟ་བའི་དོགས་པ་མེད། ། གང་ལ་དེའོ་མི་སེམས་པས། ། སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡི་དོགས་པ་མེད། ། སྣོད་བཅུད་བདེ་ཆེན་རྒྱས་གདབ་པས། ། ཉོན་མོངས་དགྲ་ལས་ལྡང་དོགས་མེད། ། ལས་ལ་བྱེད་དོ་བྱའོ་ཞེས། ། དགེ་སྡིག་གང་ལའང་མི་སེམས་ཤིང་། ། རྨི་ལམ་ལས་ལ་ཁྱད་མེད་པས། ། ངན་སོང་གསུམ་གྱི་དོགས་པ་མེད། ། གང་དང་གང་ལ་སེམས་པ་ན། ། བདེ་ཆེན་དེར་སྣང་ངོ་ཤེས་ན། ། གཉེན་པོ་གཞན་ཞིག་བཙལ་མི་དགོས། ། བྱ་བ་བཏང་བའི་སེམས་ཉིད་ནི། ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་གནས། ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་གཞག་དང་། ། ཇི་ལྟར་མར་ལ་མར་བཞིན་དུ། ། རང་གིས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ལེགས་མཐོང་གང་ཡིན་འདི་ཕྱག་ཡིན། ། དེ་ཉིད་གཉིས་མེད་མཆོད་པ་ཡིན། ། གཉེན་པོ་སྟོང་ཉིད་ལྟ་བ་འདི། ། སྡིག་པ་བཤགས་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ། མེ་དང་གྲང་བའི་རེག་པ་བཞིན། ། བདེ་སྟོང་མངོན་སུམ་འདི་དང་འགལ། ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་ལ་སོགས་དང་། ། ཆོས་སྤྱོད་སྡོམ་པའི་ནང་ནས་ཀྱང་། ། དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་འདི་མཆོག། སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་མཐོང་སྟེ་མཆོག། དཀྱིལ་འཁོར་སྦྱིན་སྲེག་བཟླས་བརྗོད་ཀྱི། ། ནང་ན་བདེ་ཆེན་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག། གང་དང་གང་ལ་བློ་གཞག་པ། །

When the nature of conceptual thought is known to be luminosity, it ceases at that very moment. This is the direct perception of the king of antidotes. When luminosity is known, there is no need for logical arguments such as "neither one nor many." Once the elephant is actually found, would one still search for its tracks? When great bliss appears directly, there is no need to seek it through scripture or inference. Since experience is the very nature of things, there is no fear of the view of nihilism. Since one does not think "it is this," there is no fear of superimposition. By sealing the environment and its inhabitants with great bliss, there is no fear of the enemy of the afflictions arising. Thinking "I am doing" or "I will do" any virtuous or non-virtuous action, one does not dwell on them at all; since there is no difference between actions and those in a dream, there is no fear of the three lower realms. Whenever one thinks of anything, if one recognizes it as the appearance of great bliss, there is no need to seek another antidote. The nature of mind, in which all activity has been relinquished, abides in spontaneous presence. Just as water is placed in water, or as butter is mixed with butter, the thorough seeing of one's own self-knowing wisdom is the true prostration. That itself is the non-dual offering. This view of emptiness as the antidote is the supreme confession of misdeeds; like fire and the sensation of cold, it is in contradiction with [ordinary] suffering. Among the practices of the Dharma, such as rejoicing and so forth, and within the vows, this ultimate bodhicitta is supreme. Seeing emptiness directly is supreme. Among maṇḍalas, fire offerings, and recitations, the maṇḍala of great bliss is supreme. Whatever the mind is placed upon—

དེ་དང་དེ་ནི་བདེ་ཆེན་དུ། ། ཤེས་ན་མལ་ཆ་སྟན་དག་དང་། ། གཡོག་འཁོར་གཉེན་བཤེས་སྣང་བ་ཀུན། ། བདེ་ཆེན་ཤེས་པ་བསྒོམས་པས་ཆོག། སྣོད་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་ཡིན་ལ། ། བཅུད་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་ཡིན། ། འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་བདེ་གཤེགས་དྲུག། དམྱལ་བའི་འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་ཅན། ། ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་བདེ་ཆེན་གྱི། ། ངང་དུ་ཤེས་པ་ལྷ་ཡི་སྐུ། ། སེམས་ལ་བཀག་པ་མེད་པ་ཉིད། ། གཉེན་པོ་མཆོག་ཏུ་ཁོ་ཡིས་མཐོང་། ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གནས་སྐབས་ན། ། བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྣང་བ་ཀུན། ། སད་པར་གྱུར་པ་རོ་གཅིག་ལྟར། ། དེ་བཞིན་འཁོར་བའི་བདེ་སྡུག་ཀུན། ། སྐྱེ་མེད་ངང་དུ་མཉམ་པས་ན། ། རྣལ་འབྱོར་སེམས་ལ་བླང་དོར་མེད། ། དགྲ་སྡང་རྨི་ལམ་འདྲར་ཤེས་ནས། ། ཆགས་སྡང་གཉེན་པོ་བསྒོམ་མི་དགོས། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ན། ། ཆོས་ཉིད་གཞན་དུ་བསྒོམ་མི་དགོས། ། དུས་གསུམ་ཁམས་གསུམ་ཐ་སྙད་དུ། ། བེམས་པོ་གློ་བུར་ཡིན་ཤེས་ན། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བཅོས་མི་དགོས། ། སྐྱེ་འགག་ནམ་མཁའི་སྐྲ་ཤད་བཞིན། ། སྔ་ཕྱི་སྐྱེ་བས་སྟོང་པས་ན། ། མ་སྐྱེས་ཞེས་སུ་བསྒོམ་པ་མེད། ། རྒྱལ་བའི་ཐུགས་གཞི་རྟོག་མེད་ལ། ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་སུ་བསྒྲགས། ། གཉེན་པོ་སྤང་བྱ་དབྱེར་མེད་ཀྱི། ། དོན་ལ་བྱ་བཙལ་མེད་པ་ཉིད། ། བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པའི་མཆོག། དཔེར་ན་མི་འགའ་བཙོན་བྱས་ན། ། དེ་ལ་འབད་རྩོལ་གྱིས་འབྲོས་ལ། ། དེ་ཉིད་བཙོན་པར་གཏད་ནས་ནི། ། འབད་རྩོལ་མེད་པར་གནས་པ་བཞིན། ། ཉོན་མོངས་འབད་པས་བཀག་ཀྱང་ནི། ། ཆེད་ཀར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལ། ། དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་ལྕགས་བཀྲོལ་ནས། །

If one knows that all these things are great bliss, then bedding, seats, servants, retinues, relatives, and all appearances—by meditating on the knowledge of them as great bliss, it is sufficient. The vessel is the celestial mansion, and the contents are gods and goddesses. The six classes of beings are the six Sugatas; the hell realm is Sukhāvatī; hungry ghosts and animals are within the state of great bliss. Knowing them as the deity’s body, the mind itself is without obstruction. He saw this as the supreme antidote. For example, just as all appearances of pleasure and pain during the state of a dream are of one taste upon waking, so too, because all the pleasures and pains of saṃsāra are equal within the state of non-arising, the yogi’s mind has nothing to accept or reject. Knowing that hateful enemies are like a dream, there is no need to meditate on antidotes for attachment and aversion. If the nature of the mind is fully known, there is no need to meditate on the nature of phenomena (dharmatā) as something else. If one knows that the three times and the three realms are, in conventional terms, merely adventitious matter, there is no need to alter the nature of the mind. Arising and ceasing are like hair-veils in the sky; since they are empty of prior and subsequent arising, there is no meditation on "non-arising." The Victor’s mind, the ground free from conceptualization, is proclaimed as "non-arising." In the meaning of the inseparability of the antidote and the object of abandonment, there is no activity or seeking. This is the supreme meditation of great equanimity. For example, if someone is imprisoned, they strive to escape; but if they are left in the prison itself, they remain without effort. Likewise, though one strives to block the afflictions, they will arise intentionally; yet if one releases the very self from its shackles, [they are liberated].

ཡུལ་ལ་རང་དགའ་བཏང་ན་ནི། ། རང་གི་ངང་གིས་རྟོག་མེད་སྐྱེ། ། དེས་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ། འབྲས་བུ་ལམ་དུ་བྱེད་པར་གསུངས། ། བླུན་པོ་ཡོད་མེད་སྡུག་བསྔལ་ཀྱང་། ། གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མ་མྱོང་ལ། ། མཁས་པ་འགག་པ་སེམས་ལ་མེད། ། ཆེད་ཀར་གཉེན་པོ་བསྒོམ་མི་དགོས། ། རྣལ་འབྱོར་ནང་དུ་ཁ་བལྟས་ལ། ། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་མྱོང་མེད་པས། ། སྣང་སྲིད་རྟག་དང་མི་རྟག་ལ། ། བཀག་པ་དང་ནི་སྒྲུབ་པ་མེད། ། སེམས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཤེས་ན། ། མྱ་ངན་འདས་པ་བསྟན་མི་དགོས། ། གལ་ཏེ་ཆགས་སྡང་སྐྱེས་གྱུར་ཀྱང་། ། གཉེན་པོ་མི་སྡུག་བྱམས་སོགས་ནི། ། འགྲོ་བའི་སེམས་རྒྱུད་གཉིས་མི་འཆང་། ། ཇི་ལྟར་སྤྲིན་ནི་སྣ་ཚོགས་དག། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པ་ལྟར། ། དངོས་པོ་འོད་གསལ་གློ་བུར་བཅས། ། ཕྱིས་ནི་རང་གི་ངང་འགགས་ན། ། གཉེན་པོ་དག་ནི་སུ་ལ་བསྒོམ། ། མ་རིག་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས། ། སེམས་ལ་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན་སྣང་ན། ། མི་མཁས་སྨིག་རྒྱུ་འཆོས་པ་བཞིན། ། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཀྱེ་རེ་མཚར། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། ། སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱང་མི་བརྟན་ན། ། གློ་བུར་རྟག་པར་ག་ལ་འགྱུར། ། དེ་བས་གཉེན་པོ་མི་བསྒོམ་སྟེ། ། གཉེན་པོ་མེད་ཅིང་བསྒོམ་པའང་མེད། ། མཚན་མར་མི་འཛིན་རྣལ་འབྱོར་པ། ། འདི་དང་འདི་འགའ་སེམས་པ་མེད། ། འགྲིབ་པ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། ། འདུ་མི་བྱེད་པ་ནམ་མཁའ་འདྲ། ། འདུ་ཤེས་ལས་བྱུང་ཏིང་འཛིན་སྐྱོན། ། འདུ་མི་བྱེད་ཅེས་སེམས་པ་མེད། ། མངོན་སུམ་རྟོག་བྲལ་རྒྱུན་བསྲིངས་ནས། ། བསྒོམས་སོ་ཞེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས། ། རྟོག་མེད་ཡེ་ནས་སྐྱེ་ན་ཡང་། །

If one lets the object be as it is, Non-conceptuality arises by its own nature. Therefore, this is skill in means; It is taught as taking the result as the path. Though fools suffer over existence and non-existence, These have never arisen from the beginning. For the wise, there is no cessation in the mind; There is no need to deliberately meditate on antidotes. When the yogi looks inward, Since there is nothing experienced apart from the mind, Regarding appearance and existence, permanent or impermanent, There is nothing to negate and nothing to establish. If one knows that the mind is primordial wisdom, There is no need to point out nirvāṇa. Even if attachment and aversion should arise, Antidotes such as the unattractive or loving-kindness Do not exist as two separate streams in the mental continuum of beings. Just as various clouds Dissolve into the expanse of space, When adventitious things and the luminosity Subsequently cease into their own nature, For whom would one meditate on antidotes? If, through the habitual tendencies of ignorant delusion, The mind appears like a mirage, Then, like an unskilled person trying to cure a mirage, How strange it is to meditate on antidotes! Since the nature of the mind is luminosity, And even its arising is not stable, How could adventitious things be permanent? Therefore, do not meditate on antidotes; There are no antidotes and no meditation. The yogi who does not grasp at signs Does not think, "This is it" or "That is it." Without decrease and without cessation, Unconditioned and like space, The fault of meditative concentration is arising from perception; "Non-conditioning" is not a thought. By sustaining a direct, non-conceptual flow, One applies the conventional term "meditating." Even if non-conceptual wisdom arises from the beginning,

སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བ་བསྒོམ་པ་ཡིན། ། བཅོས་མེད་རང་གསལ་མ་བྱས་ན། ། ནན་གྱིས་མི་རྟོག་བསྒོམས་གྱུར་ཀྱང་། ། མི་རྟོག་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ། ། དཔེར་ན་སྨན་ཉིད་མ་ཞུ་ན། ། ནད་ཀྱི་ནང་ན་དེ་ཉིད་ལྕི། ། འབད་མེད་བསྒོམས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་ཅེས་བྱ། ། སྒྱུ་མ་ཆུ་ཟླ་བཞིན་དུ་ཤེས་མེད་ན། ། སྟོང་ཞེས་བརྗོད་པས་སེམས་ལ་ཡོངས་མི་འགྲོ། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྣང་སྟོང་རྟོགས་ན་ནི། ། འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ངང་གིས་སྐྱེ། ། བདག་དང་གཞན་དག་དབྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་། ། ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུར་བློ་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་ན། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྒོམ་ཞེས་དེ་ལ་བྱ། ། གང་ཞིག་བྷ་གར་བདེ་བ་རྟོག་མེད་མྱོང་། ། གང་ཞིག་མེ་ལོང་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དང་། ། གང་ཞིག་གཏུམ་མོ་དྲོད་ལས་བདེ་མྱོང་དང་། ། གང་ཞིག་དགོད་དང་ལྟ་དང་ལག་བཅངས་དང་། ། འོ་བྱས་འཁྱུད་པ་བདེ་བ་དམ་པ་མྱོང་། ། རྟོག་མེད་མྱོང་བར་གྱུར་ཀྱང་བདེ་ཆེན་གྱིས། ། རྒྱས་མ་བཏབ་ན་བྱང་ཆུབ་མེད་དོ་ཞེས། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་གསུང་ཞིང་ཚད་མས་གྲུབ། ། བདེ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱས་གདབ་བྱ། ། རྒྱས་གདབ་ཅེས་བྱའི་དོན་ནི་ངོ་བོ་ཡང་། ། དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི་སྒྱུ་མར་མ་ཟད་ཀྱི། ། རང་གི་མྱོང་བ་སྒྱུ་མར་མངོན་སུམ་དུ། ། རིག་པ་དེ་ལ་རྒྱས་གདབ་རྗེས་སུ་བརྗོད། ། རྟོག་པ་རེ་རེས་བཅད་པ་རྒྱས་གདབ་མིན། ། དེ་བཞིན་རྗེས་དཔག་བསྒོམ་པ་རྒྱས་གདབ་མེད། ། ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་དང་བྲལ་བ་ཡི། ། མངོན་སུམ་དེར་སྣང་རྒྱ་ཡི་རྣམ་པར་བྱུང་། ། དེས་ན་རྒྱས་གདབ་ཅེས་ནི་བྱ་བར་བཤད། ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དག།

Meditation is the clearing away of superimpositions. If one does not allow for uncontrived self-clarity, then even if one forcefully meditates on non-conceptuality, that very non-conceptuality becomes a cause of obscuration. For example, if medicine itself is not digested, it is the heaviest of all diseases. To meditate without effort is called "cutting through superimpositions." If one does not know [reality] to be like an illusion or the moon in water, the mind will not be moved by the mere word "emptiness." If one realizes the nature of the mind as appearance-emptiness, compassion for wandering beings arises naturally. Even without a distinction between self and others, if the mind arises like the moon in water, that is called "meditating on great bliss." Whether one experiences non-conceptual bliss in the bhaga, or the appearance of reflections in a mirror, or experiences bliss from the heat of caṇḍālī, or experiences the supreme bliss of laughing, gazing, holding hands, kissing, and embracing—Vajradhara has taught and established through valid cognition that even if such non-conceptual experience occurs, if it is not sealed with great bliss, there is no enlightenment. Therefore, bliss must be sealed with emptiness. The meaning of "sealing" is as follows: it is not merely that the object of observation is an illusion; rather, it is the direct awareness of one's own experience as an illusion that is called "sealing." Sealing is not the cutting off of each individual thought. Likewise, meditation through inference is not sealing. When the maṇḍala of all that can be known, free from conceptual elaboration, appears directly, it arises in the form of a seal. Therefore, it is explained as "sealing." This world and the world beyond—

བདེ་ཆེན་མཉམ་པར་ཤེས་ཏེ་བསྒོམས་པས་ན། ། འདའ་བའི་མན་ངག་གཞན་ནས་བཙལ་མི་དགོས། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ཤེས་ན། ། འབྲས་བུ་ཐོབ་བྱས་སར་དུ་བཙལ་བ་མེད། ། སེམས་ཀྱི་ངང་ལས་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་ཤེས་ན། ། བསྒོམ་པ་ཤོར་ཡང་སྤོགས་པ་བཙལ་མི་དགོས། ། ལེགས་བྱས་ཉེས་བྱས་གློ་བུར་ཡིན་ཤེས་ན། ། དམ་ཚིག་ཉམས་ཆགས་བཤགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན། ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་བདེན། ། ཇི་ལྟར་བཏགས་པ་དེ་ལྟར་མེད། ། ཇི་ལྟར་བཙལ་བ་དེ་ལྟར་སྐྱོན། ། ཇི་ལྟར་བསམས་པ་དེ་ལྟར་བྲལ། ། ཡུལ་ནི་གང་དང་གང་དག་ལ། ། རྟོག་བྲལ་གསལ་བ་སྐྱེས་གྱུར་ན། ། དེའི་ཚེ་དེ་འོང་མིའི་སེམས་ལ། ། དེ་ནི་སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པ་ཡིན། ། རང་རིག་གཉིས་མེད་བསྒོམ་བྱ་ཞེས། ། གང་ལ་གདམས་ངག་ཕོག་གྱུར་ཀྱང་། ། གཉིས་མེད་ཉིད་དུ་མ་མྱོང་ན། ། གང་ཞིག་བསྟན་ཀྱང་མིང་དུ་ཟད། ། ཡུལ་ནི་གང་དང་གང་དག་ལ། ། ཐམས་ཅད་ལས་ནི་སེམས་བསྡུས་ན། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་གཡོ་མེད་པར། ། གནས་པས་མིག་གིས་གཟུགས་དག་གམ། ། གནས་པས་རྣ་བས་སྒྲ་དག་གམ། ། གནས་པས་སྣ་ཡིས་དྲི་དག་གམ། ། གནས་པས་ལྕེ་ཡིས་རོ་དག་གམ། ། གནས་པས་ལུས་ཀྱིས་རེག་དག་གམ། ། གནས་པས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་དག་གམ། ། ཤེས་པའི་བློ་དེ་རྟོག་བྲལ་ཡིན། ། རྟོག་པའི་སྐྱེ་དང་འགག་པ་དང་། ། རང་རིག་གཉིས་ཀྱིས་མྱོང་བས་ན། ། རྟོག་དང་བྲལ་བས་མངོན་དུ་གྲུབ། ། གང་ཞིག་རྟོག་བྲལ་དོན་དེ་ལ། ། ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ། བསྒོམས་པས་ཕོ་ཉའི་ལམ་དུ་གྱུར། ། གང་ལ་དང་པོ་རྟོག་མེད་ལ། ། དགའ་བ་ཞེས་སུ་བཤད་པ་ཡིན། ། རྟོག་བྲལ་བདེ་ཆེན་གཉིས་པ་ལ། །

By meditating while knowing great bliss to be equal, there is no need to seek other instructions for transcendence. If one knows the nature of the mind to be the dharmakāya, there is no seeking for the state of the result to be attained. If one knows that within the state of the mind there is no increase or decrease, even if meditation is lost, there is no need to seek enhancement. If one knows that virtue and non-virtue are adventitious, that itself is the confession of impaired and broken samaya. However things appear, so they are true; however they are labeled, so they do not exist. However they are sought, so they are a fault; however they are thought of, so they are devoid [of inherent existence]. When, toward whatever objects, a clarity free from conceptualization arises, at that time, in the mind of that person, that is the meditation on emptiness. Regarding the instruction: "Meditate on self-awareness as non-dual"—even if one has received such advice, if one does not experience non-duality itself, then whatever is taught is merely a name. When, toward whatever objects, the mind is withdrawn from everything, and one abides in an unwavering inner nature, then whether the eye perceives forms, or the ear perceives sounds, or the nose perceives smells, or the tongue perceives tastes, or the body perceives touches, or the mind perceives phenomena, that cognitive awareness is free from conceptualization. Because the arising and ceasing of conceptualization are experienced by non-dual self-awareness, it is established as being free from conceptualization. When one relies on the feeling of bliss toward that object free from conceptualization and meditates, it becomes the path of the messenger (dūtī). That which is first non-conceptual is explained as "joy" (ānanda). The second, non-conceptual great bliss—

མཆོག་དགའ་ཞེས་སུ་བཤད་པ་ཡིན། ། དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་སྟེ། ། ཡིད་འོང་ཡུལ་ལས་བྱུང་བའོ། ། རྟོག་དང་བྲལ་བ་གསུམ་པ་ནི། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ཞེས་བཤད་དེ། ། ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་བདེ་བ་ཡིན། ། གཟུང་འཛིན་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས། ། མྱོང་བས་གསལ་བ་སྐྱེ་བ་ནི། ། རང་རིག་བདེ་ཆེན་ཞེས་སུ་བཤད། ། གང་ཞིག་རྟོག་པས་བར་བཅད་ན། ། དགའ་བདེའི་ཏིང་འཛིན་ཉམས་འགྱུར་བས། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཡི་ཡུལ་རྣམས་ལས། ། ཚོར་བ་བདེ་བ་སྐྱེས་གྱུར་པས། ། རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་སྟོབས་ལྡན་པས། ། རྟོག་དང་བཅས་པས་སྐྱེ་མི་འགྱུར། ། དེ་བས་བདེ་བའི་ཏིང་འཛིན་ལས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་ཡིད་གཞག་ནས། ། གཉིས་མེད་བདེ་ཆེན་བསྒོམ་པར་བྱ། ། གང་ཞིག་བདེ་བའི་ཏིང་འཛིན་ལས། ། སེམས་འཇོག་པ་ནི་ཞི་གནས་ཡིན། ། དེས་ན་དགའ་དང་མཆོག་དགའ་དང་། ། ལྷན་སྐྱེས་དགའ་བ་ཕུལ་བྱུང་ཡང་། ། ཞི་གནས་སེམས་ལས་མི་འདའ་སྟེ། ། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་བདེ་བར་ཟད། ། བདེ་ཆེན་དོན་གྱིས་རྒྱས་གདབ་ན། ། ལྷག་མཐོང་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་བདེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ། ། སྟོང་ཉིད་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ཡིན་སྙམ་སྟེ། ། དེ་ནི་རྗེས་དཔག་བསྒོམ་པའི་ལམ། ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་བའང་མེད། ། འོད་གསལ་བདེ་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས། ། དགའ་བདེ་དབའ་རླབས་ཚུལ་དུ་ཤེས། ། དེ་ཉིད་སྟོང་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན། ། བདེ་དང་ཡིད་བདེ་གང་ཡིན་ལས། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་སྟོང་ཤེས་ན། ། གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་དོན་མེད་ཡིན། ། ཆུ་ནི་དང་བར་གྱུར་པ་ལས། ། ཉ་དག་མྱུར་དུ་འཕར་བ་ལྟར། །

That which is explained as "supreme joy" is the bliss of the body, arising from attractive objects. The third, which is free from conceptualization, is explained as "innate joy"; it is the bliss of mental direct perception. Because it is free from the stains of subject and object, the arising of clarity through experience is explained as "self-knowing great bliss." If it is interrupted by conceptual thought, the meditative absorption of joy and bliss will degenerate. Therefore, from the objects of the four mudrās, when the feeling of bliss arises, because the power of the assembly of causes and conditions is present, it will not arise through conceptualization. Thus, having settled the yogi’s mind in the meditative absorption of bliss, one should meditate on non-dual great bliss. Settling the mind in the meditative absorption of bliss is shamatha. Therefore, although joy, supreme joy, and the sublime innate joy exist, they do not transcend the mind of shamatha; they are merely the bliss of body and mind. If one seals them with the meaning of great bliss, they become sublime vipashyanā. If one thinks that the establishment of emptiness regarding phenomena that possess bliss is innate joy, that is the path of meditating on inference; it is the yoga of analytical discernment, and there is no experience of great bliss. Know that from the ocean of luminous bliss, joy and bliss arise in the manner of waves. That itself is the meditation on emptiness. If one knows the nature of whatever bliss and mental happiness there is to be empty, then logical arguments and the like are pointless. Just as fish leap quickly from water that has become clear, so too—

དེ་བཞིན་སྟོང་གསལ་རང་བཞིན་ལས། ། སྣ་ཚོགས་ཤེས་པ་ལྡང་ཞིང་འགག། སྣོད་བཅུད་བདེ་ཆེན་རྒྱས་བཏབ་པས། ། སེམས་ཀྱི་གླང་པོ་ཡན་བཏང་ཡང་། ། གནས་མ་རྙེད་ནས་ལྡོག་པར་འགྱུར། ། དངོས་པོ་གསལ་བ་མཐོང་ན་ཡང་། ། དེ་དེ་བདེ་བས་རྒྱས་བཏབ་ནས། ། གཡེང་བ་ཉིད་ཀྱང་གཡེང་བ་མིན། ། སྤྱོད་ལམ་རོ་མཉམ་ཡིན་ཤེས་ནས། ། འགྲོ་བ་ཉིད་ནི་འགྲོ་འོང་མེད། ། རྒྱུ་འབྲས་མེད་ཀྱང་རྒྱས་བཏབ་པས། ། སྐྱེ་བ་ཉིད་ནའང་སྐྱེ་བ་མེད། ། འགག་པ་ཐིམ་པའི་རྒྱས་བཏབ་པས། ། བཀག་ཙམ་ཉིད་ནའང་འགག་པ་མེད། ། བདེ་གཤེགས་རྣམས་ནི་བདེ་ཆེན་ཉིད་ཀྱི་སྐུ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་གཤེགས་ཉིད་དང་མཉམ། ། བྱིས་པའི་བློ་ཅན་དངོས་ལ་ཞེན་པ་རྣམས། ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད། ། དངོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བཅོས་སུ་མེད་ན་ཡང་། ། གྲུབ་མཐའ་ངན་པས་བསླད་པས་འཆོས་པར་བྱེད། ། གདོད་ནས་རྣམ་དག་འོད་གསལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། ། བདེ་གཤེགས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིས་མཁྱེན་པར་མཉམ། ། འཁོར་བའི་ཕུང་པོ་སྒྱུ་མར་རྣམ་དག་ཤེས། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་སྒྱུ་མར་ཡང་དག་མཉམ། ། གལ་ཏེ་སྒྱུ་མའི་རྒྱུན་ལ་བདེ་སྡུག་དང་། ། དགའ་དང་གདུང་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་མིན་ཡང་། ། དེར་སྣང་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་གནས་པ་ལས། ། བདེ་ཆེན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་གཅིག། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐ་དད་མེད་ན་ཡང་། ། མི་རྟོག་ངང་ལས་རོ་གཅིག་གྱུར་པར་སྣང་། ། དང་པོའི་ལས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ། ། བདེ་བ་ལམ་དུ་བྱེད་པར་གསུངས་ན་ཡང་། ། གང་ཞིག་བླ་མའི་ཕན་པའི་ལུང་ཐོབ་ནས། ། བདེ་སྡུག་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་མི་ཤེས་པ། །

Likewise, from the nature of empty clarity, Diverse cognitions arise and cease. Since the environment and its inhabitants are sealed with great bliss, Even if the elephant of the mind is let loose, Finding no place to rest, it turns back. Even if one sees clearly manifest things, If they are sealed with bliss, Even distraction itself is not distraction. Knowing that all conduct is of one taste, Going itself is without coming or going. Though there is no cause and effect, by being sealed, Even in birth itself, there is no birth. Sealed by the dissolution of cessation, Even in the mere act of stopping, there is no cessation. The Sugatas are the very body of great bliss; All phenomena are equal to the Sugatas themselves. Those with the intellect of a child who cling to things as real Dwell only in what is imputed by conceptual thought. Although all things are beyond fabrication, Those corrupted by inferior tenets attempt to alter them. The primordially pure, luminous expanse of reality Is equal to the knowledge of the Sugatas’ dharmakāya. Knowing the aggregates of saṃsāra to be pure illusions, The saṃbhogakāya is perfectly equal to an illusion. Even if within the illusory continuum There are no distinctions of pleasure and pain, or joy and sorrow, Yet because they abide as appearances in each moment, Great bliss is one with great bliss itself. Although there are no diverse conceptual thoughts, They appear as a single taste within the non-conceptual state. For ordinary beings who are beginners, It is taught that bliss is to be taken as the path; But once one receives the beneficial instructions of the guru, All pleasure and pain become great bliss. Whoever does not know emptiness...

དེ་ལ་ཐར་པའི་སྐལ་བ་མེད། ། འགྲོ་དྲུག་སྲིད་པའི་བཙོན་ར་རུ། ། རྨོངས་པ་དེ་ནི་འཁྱམ་པར་འགྱུར། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་བྱས་ན། ། བློ་ནི་གཞན་དོན་ལ་དགའ་བར། ། འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། སེམས་ཅན་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་སྔོན། ། ཕ་མ་མཛའ་བཤེས་རྩ་ལག་ཏུ། ། གྱུར་ཅིང་ཕན་ཆེན་བཏགས་པས་ན། ། བྱས་པ་གཟོ་བ་ཉིད་དུ་བྱ། ། སེམས་ཅན་ལ་བརྟེན་བླ་མེད་པའི། ། སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་ཉིད་ཐོབ་ན། ། ཚངས་དབང་དྲག་པོ་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་། ། སོགས་པ་འཐོབ་པ་མཚར་ཅི་ཆེ། ། སེམས་ཅན་ཕན་པ་བྱས་ཙམ་གྱིས། ། འགྲོ་བ་གསུམ་པ་དམ་པར་སྐྱེ། ། སེམས་ཅན་གནོད་པས་སྡུག་བསྔལ་ནི། ། རྣམ་པ་དུ་མའི་ཚུལ་དག་གིས། ། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་རུ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱིས་མགུ་བྱ་བ། ། རང་ལུས་བཞིན་དུ་བསྲུང་བར་བྱ། ། འབད་པས་སེམས་ཅན་མི་དགའ་བ། ། དུག་དང་འདྲ་བ་སྤང་བར་བྱ། ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བས། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཀུན་དུ་འཐོབ། ། གཞན་གྱི་གནོད་པ་མ་བཟོད་པས། ། མནར་མེད་དུ་ཡང་སྐྱེ་བར་བྱེད། ། རང་གི་ལུས་དང་ནོར་སྦྱིན་པ། ། འདི་ནི་མཚར་ཞིང་འདི་ནི་བསྔགས། ། འདི་ནི་འཇུག་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། མཚར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མིན་ཏེ། ། ཆོས་འདི་སྟོང་པར་ཤེས་ནས་སུ། ། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྟེན་བྱེད་པ། ། མཚར་བ་བས་ཀྱང་འདི་མཚར་ཞིང་། ། ངོ་མཚར་བས་ཀྱང་ངོ་མཚར་རོ། ། སེམས་ཅན་བསྐྱབ་པའི་བསམ་པ་འདིས། ། སྲིད་པའི་འདམ་དུ་སྐྱེས་མོད་ཀྱི། ། པདྨ་ལ་ནི་ཆུ་བཞིན་དུ། ། སྲིད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་དེ་མ་གོས། །

In that regard, there is no fortune for liberation. Within the prison of existence, the six realms, that deluded one will wander. Thus, if yogis meditate upon emptiness, there is no doubt that their minds will come to delight in the welfare of others. Since all sentient beings have previously been one's own parents, friends, and relatives, and have provided great benefit, one should practice gratitude. If, by relying upon sentient beings, the unsurpassed state of Buddhahood itself is attained, then what need is there to mention obtaining the status of Brahmā, Indra, Rudra, or the World Protectors? By merely benefiting sentient beings, one is born into the highest of the three higher realms. Through harming sentient beings, one experiences the sufferings of hell, hungry ghosts, and animals in many various ways. One should please all beings with every means and protect them just as one protects one's own body. With diligence, one should abandon anything that causes sentient beings displeasure, for it is like poison. By never abandoning sentient beings, one attains the enlightenment of a Buddha. By failing to endure the harm of others, one is made to be born even in the Avīci hell. Giving away one's own body and wealth is marvelous and is praised; this is the supreme engagement. This is not what is called "marvelous." Rather, having realized that all phenomena are empty, yet still adhering to the results of karma—this is more marvelous than marvelous, more marvelous than the marvelous itself. With this intention to protect sentient beings, although one is born in the mire of existence, one is not stained by the defects of existence, just as a lotus is not stained by water.

བཟང་པོ་ལ་སོགས་རྒྱལ་བའི་སྲས། ། འདི་ན་ཡེ་ཤེས་མེ་ཡིས་ནི། ། ཉོན་མོངས་བུད་ཤིང་བསྲེགས་བཞིན་དུ། ། འོན་ཀྱང་ཐུགས་རྗེས་བསླབ་པ་མཛད། ། བྱང་ཆུབ་ཆེ་དང་འཆི་དང་སྐྱེ། ། དུར་ཁྲོད་གཤེགས་དང་དཀའ་སྤྱོད་མཛད། ། བདུད་སྡེ་རབ་ཏུ་འཇོམས་པ་དང་། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ། ལྷ་ཡུལ་གཤེགས་དང་མྱ་ངན་འདས། ། དེ་བཞིན་ཁྱིམ་ནས་བྱུང་བ་རྣམས། ། སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་འཇུག་པ་ཡིས། ། འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་སྟོན་པར་མཛད། ། ཚངས་དབང་ཉེ་དབང་དྲག་སོགས་ཀྱི། ། གཟུགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འཇུག་མཛད་ཅིང་། ། འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཐུགས་རྗེས་ཐུགས་ཀྱིས་རོལ་པ་མཛད། ། ཐེག་པ་གཉིས་པོ་དག་ཀྱང་ནི། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འབྱུང་བས་ན། ། སྲིད་པའི་ལམ་གྱིས་དུབ་པ་རྣམས། ། ངལ་བསོ་དོན་དེ་དེ་ཉིད་མིན། ། ཉན་ཐོས་དེ་དག་དེ་སྲིད་དུ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྐུལ་བར། ། དེ་སྲིད་ཡེ་ཤེས་ལུས་གཅིག་གིས། ། ཏིང་འཛིན་དྲེགས་པས་མྱོས་ཏེ་གནས། ། བསྐུལ་ནས་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། སེམས་ཅན་དོན་ལ་དགའ་བྱེད་ཅིང་། ། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཉེར་འཕེལ་ནས། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར། ། བག་ཆགས་ལས་ནི་བྱུང་བས་ན། ། བག་ཆགས་ས་བོན་དག་ཏུ་བཤད། ། བག་ཆགས་རྗེས་མཐོང་ཚོགས་པ་ན། ། སྲིད་པའི་མྱུ་གུ་དེ་བསྐྱེད་དོ། ། སྟོང་ཉིད་སྨྲ་བས་སྨྲ་བྱེད་ཅིང་། ། རྟག་ཏུ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱིས། ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་པ། ། ཆད་པར་སྨྲ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དཔེར་ན་གསེར་འགྱུར་ཟངས་ལྕགས་ཐམས་ཅད་ལ། ། གསེར་འགྱུར་རྩི་ཡི་ནུས་པའི་ཐབས་རྙེད་ན། །

Bhadrapāla and the other sons of the Conquerors, though here they burn the fuel of the afflictions with the fire of wisdom, nevertheless train in the precepts out of compassion. They display the great awakening, death, and birth; they go to the charnel grounds and perform austerities; they utterly crush the hosts of Māra, turn the wheel of Dharma, go to the celestial realms, and pass into parinirvāṇa. Likewise, those who have gone forth from the household life engage in these deeds through the power of compassion, acting as teachers and protectors of wandering beings. Taking the forms of Brahmā, Indra, Upendra, Rudra, and others, they engage in various ways through the application of taming beings. With compassion in their hearts, they sport in these manifestations. Since the two vehicles also emerge within the Great Vehicle, they serve as a place of rest for those weary on the path of existence, yet that is not the ultimate reality. As long as those śrāvakas have not been exhorted by the Buddhas, they remain intoxicated by the pride of meditative absorption within a single body of wisdom. Once exhorted, they assume various forms and delight in the welfare of sentient beings; as their merit and wisdom increase, they will attain the awakening of a Buddha. Because they arise from habitual tendencies, habitual tendencies are explained as the seeds. When the collection of habitual tendencies is observed, it produces the sprout of existence. Proponents of emptiness speak thus, and by always acting for the benefit of sentient beings through body, speech, and mind, they are not proponents of nihilism. Thus it was said. For example, if one finds the method for the power of the alchemical elixir upon all copper and iron, [it transforms them into gold].

ཐམས་ཅད་ཁ་དོག་གསེར་དུ་འགྱུར་བ་ལྟར། ། སེམས་ཀྱང་བདེ་ཆེན་ངང་དུ་རོ་གཅིག་འགྱུར། ། སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས། ། རྟོག་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་སྐྱེས། ། དེ་བཞིན་སྒྱུ་འདྲར་སེམས་ཀྱི་སྒྱུ་འདྲར་ཤེས། ། བདེ་ཆེན་རྒྱས་བཏབ་བདག་བྱིན་བརླབ་པ་ལ། ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་ཡིས་དོན་རྣམས་བཙལ་མི་དགོས། ། ཐམས་ཅད་སྒྱུ་འདྲ་མི་འདྲར་དགག་སྒྲུབ་བྱེད། ། ཕྱག་རྒྱའི་ལམ་ལ་བདེ་བ་སྟོང་པར་ཤེས། ། ཆོས་ཀྱི་མདོ་དོན་སེམས་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཤེས། ། ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཡོད་མེད་དགག་སྒྲུབ་མེད། ། རྟོག་མེད་མངོན་སུམ་ལམ་ལ་བློ་གཞག་པས། ། རྟགས་ཀྱིས་རྗེས་འབྲངས་གཞན་སེལ་དགོས་པ་མེད། ། དུས་གསུམ་བདེ་གཤེགས་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ལྟར། ། གང་དུ་ཁ་བལྟས་སེམས་ཀྱི་གསང་ཤེས་པས། ། སྒྲིབ་པ་ཀུན་ཟད་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས་ཤིང་། ། སངས་རྒྱས་ཞིང་གྲོལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ། ། ཐམས་ཅད་བཟང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པར་ངེས། ། ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ན། ། དེ་ཡི་དུག་ནི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཤེས། ། དེས་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ངེས་གྲོལ་འགྱུར། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཤིང་། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་འཇོམས། ། བདེ་ཆེན་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། ། ཐམས་ཅད་བྱས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་སྤངས་ཤིང་། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བས། ། ཡེ་ཤེས་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པའོ། ། ཤྲཱི་ནི་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཧེ་ནི་རྒྱུ་སོགས་སྤངས་པ་ཡིན། ། རུ་ནི་བཀོད་པ་དང་བྲལ་བ། །

Just as everything turns the color of gold, the mind also becomes of one taste within the state of great bliss. Like illusions, mirages, and cities of gandharvas, the aspect of emptiness arises, free from conceptual thought. Likewise, one knows the mind to be like an illusion; in the self-consecration sealed by great bliss, there is no need to seek the meaning through examples of illusion. One negates and affirms that everything is like an illusion or not; on the path of the mudrā, one knows bliss to be emptiness. One knows the essential meaning of the Dharma to be the emptiness of the mind; regarding all phenomena, there is no negation or affirmation of existence or non-existence. By placing the intellect on the path of non-conceptual direct perception, there is no need for the exclusion of others through following signs. Just as the Sugatas of the three times attained buddhahood, by knowing the secret of the mind wherever one looks, all obscurations are exhausted and primordial wisdom is perfected. One liberates all sentient beings and the buddha-fields; it is certain that everything becomes the very cause of excellence. Just as when the nature of a snake is known, its poison will not cause harm, whoever knows the nature of the afflictions of saṃsāra will be liberated immediately. By that very [knowledge] one becomes a buddha; by that very [knowledge] one destroys the afflictions. Relying on the path of great bliss, one is completely liberated even while performing all [actions]. Having abandoned conceptualization and being free from subject and object, primordial wisdom is unconditioned, not produced by causes and conditions. Śrī is non-dual primordial wisdom; He is the abandonment of causes and so forth; Ru is being free from artificial arrangement.

ཀ་ནི་གང་དུའང་མི་གནས་པ། ། སེམས་ཀྱི་ངང་ལ་རྣམ་གནས་ན། ། མྱ་ངན་འདས་པ་བསྟན་དུ་མེད། ། བདེ་ཆེན་རྟོགས་པའི་མན་ངག་འདི། ། སྡེབ་སྦྱོར་གོ་རིམ་བསྒྲིགས་པ་མིན། ། ཉམས་མྱོང་རྟོགས་པའི་ཕན་པའི་ལུང་། ། དམ་པའི་སྤྱི་བོས་བླང་བར་མཛོད། ། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ། ནོར་བུ་གླིང་པའི་སློབ་དཔོན་བདེ་བའི་རྡོ་རྗེས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། །

Ka is not abiding anywhere at all; if one abides in the state of the mind, nirvāṇa is beyond demonstration. This pith instruction for realizing great bliss is not a composition arranged in poetic meter. May the crown of the heads of the holy ones receive this beneficial transmission of realized experience. This concludes "Meditation on the Natural State of Reality," composed by the master of Norbu Lingpa, Dewé Dorje.