An Extensive Commentary on the Four Seals called “The Jewel Heart”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མུ་དྲཱ་ཙ་ཏུར་ཊཱི་ཀཱ་རཏྣ་ཧྲྀ་ད་ཡ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྨྲ་བའི་སྐྱེས་མཆོག་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་འབྱུང་བ་ལྔ་རང་བཞིན། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་སྙིང་གི་པདྨ་དག། མཆོག་གི་བྱིན་རླབས་དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པ་འདི་ཉིད་གཙོར་གྱུར་པ། ། བླ་མ་དམ་པ་དག་ལས་སྙིང་པོ་ལེན་པའི་གཞི་ཡིན་ཕྱིར་ན་ལེགས་བཏུད་དེ། ། ཨེ་བཾ་མ་ཡའི་བདག་ཉིད་ལས་དང་ཆོས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་དང་དམ་ཚིག་དང་། ། གཉིས་མེད་སྦྱོར་བས་བདག་དོན་གཞན་དང་ངེས་པར་ཕུན་ཚོགས་པ། ། སློབ་དཔོན་བློ་བཟང་ལྟ་བུ་ལ་ནི་བདག་གིས་ལེགས་པར་བཤད་པར་བྱ། ། འདི་ནི་ཀུ་མུ་ཏའི་ཕྲེང་བ་ལྟ་བུར་རིགས་དང་ལྡན་པར་མཉམ་པར་རིགས། ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དང་། ། ང་རྒྱལ་ཕྲག་དོག་སྐྱོན་བཅས་པས། ། བདག་ནི་མི་ཤེས་བླུན་གྱུར་ཏེ། ། ངེས་འབྱེད་སྦྱངས་པར་མི་རིགས་ཀྱང་། ། བླ་མ་དམ་པའི་བཀས་བསྐུལ་དང་། ། ལྔ་ཡི་རྟོགས་པ་ལྔ་སྐྱེས་ཕྱིར། ། རྒྱུད་རྒྱལ་དག་དང་རྗེ་བཙུན་ལས། ། མཐོང་བའི་དོན་འདི་བདག་གིས་བྲི། ། འདི་ལ་ཉེས་འཁྲུལ་ཇི་སྙེད་པ། ། རྗེ་བཙུན་མཆོག་དང་དཔའ་བོའི་ཚོགས། ། བདག་བྱིན་རློབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མས། ། བཟོད་པ་ཆེན་པོ་མཛད་པར་འོས། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྦྱོར་བ་ཧེ་རུ་ཀ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གསང་བ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་དག་གིས།

In the language of India: Mudrācatuṣṭīkāratnahṛdaya-nāma. In the language of Tibet: Phyag rgya bzhi'i rgya cher 'grel pa rin po che'i snying po zhes bya ba (The Extensive Commentary on the Four Mudrās, Entitled the Essence of Jewels). Homage to the Blessed One, Mañjughoṣa, the Supreme Speaker. The dharmadhātu wisdom, difficult to realize, is the nature of the five elements. The essence of the Vajra Essence, the wisdom of the lotus of the heart, is this very supreme maṇḍala of sublime blessings. Because it is the basis for extracting the essence from the sublime gurus, I bow well to them. From the identity of E-Vaṃ-Mā-Ya, the action, dharma, great, and samaya mudrās, through non-dual union, the welfare of self and others is definitively perfected. To the master who is like the "Good Intelligence" (Sumati), I shall provide this excellent explanation. This should be understood as being equal to a garland of kumuda flowers, possessing the proper lineage. Though I am ignorant and foolish, possessed of the faults of desire, hatred, delusion, pride, and envy, and thus unfit to purify the definitive distinctions, I shall write of this meaning seen in the King of Tantras and from the Venerable One, at the urging of the sublime guru and for the sake of generating the five realizations of the five. Whatever errors or mistakes there may be in this, the supreme Venerable One, the hosts of heroes, and the yoginīs who grant blessings, should grant me great forbearance. In this regard, the Blessed One, the Tathāgata Heruka, the non-dual union, possesses the inexhaustible wisdom of the secret body, speech, and mind.

རྒྱུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལས་འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་གདོད་མ་ནས་གནས་པ་དག་ངེས་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱུའི་རྒྱུད་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག། སྐལ་བ་རབ་ཀྱི་ཡང་རབ་དང་། ། རབ་དང་འབྲིང་དང་ཐ་མ་དག་ལ་གོ་རིམ་དུ་བབ་པའི་གདམས་ངག། བྱ་བའི་རྒྱུད་དང་། སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དང་། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་དང་། གོང་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་དག་ལ་ལེགས་པར་སྦྱངས་པས། འབྲས་བུ་སྐུ་བཞི་དབྱེར་མེད་པ་དག་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་རིམ་དག་དང་། ། རྫོགས་པ་ཡ་ནི་རིམ་པ་གཉིས། ། རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་ཆོས་བཤད་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ཕྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། ནང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་དང་། འོད་གསལ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱས་ལ། ཨེ་བཾ་མ་ཡའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་ཐུན་མོང་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། ངོ་བོ་དང་མཚན་ཉིད་དང་། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚིག་གིས་བརྒྱན་པར་བྱའོ། །

Through the methods that ripen the cause, the result—the primordial Mahāmudrā siddhi—is definitively revealed. Furthermore, the causal continuum (hetutantra) refers to the practitioner who serves as the support. Having trained thoroughly in the instructions appropriate to the sequence of those of the highest of the high, the high, the middling, and the lowest capacities—namely, the Action Tantras (kriyātantra), Performance Tantras (caryātantra), Yoga Tantras (yogatantra), Unsurpassed Yoga Tantras (anuttarayogatantra), and the Peerless Tantras (anuttaratantra)—the result, the inseparable four bodies (kāya), will be explained. As it is said: "The generation stage and the completion stage— Based upon these two stages, Vajradhara taught the Dharma." Regarding the generation stage, there is the outer generation stage and the inner generation stage. Regarding the completion stage, there is the completion stage, the thoroughly complete stage, and the completion stage of the essential nature (svabhāva). These should be understood as having the nature of the illusory-like, the focus on the mind, vajra recitation, luminosity (prabhāsvara), and union. Through the characteristics of e-vam-ma-ya, one should perfectly accomplish the welfare of oneself and others by means of the action seal (karmamudrā), the dharma seal (dharmamudrā), the great seal (mahāmudrā), and the commitment seal (samayamudrā). Those possessing such realization should comprehend the common meaning; furthermore, this should be adorned with the subject matter, the essence, the characteristics, and the words appropriate to the context.

དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་དབང་སྟེ། གསུང་རབ་ལས། བུམ་པའི་དབང་ནི་དང་པོ་ལ། ། གཉིས་པ་གསང་བའི་དབང་ཡིན་ཏེ། ། གསུམ་པ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་བཞི་པ་ཡང་། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དབང་གི་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། ། ཨེ་བཾ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་བཞུགས། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེ་ཡང་དཔེར་ན་ནོར་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི། ། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་སྲ་བརྟན་འབར་བ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་གསུང་རབ་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ནི། ། མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན། ། མུན་པ་ལ་ནི་མར་མེ་བཞིན། ། དེ་བཞིན་བུས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་གྱིས། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངོ་བོ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། ཉམས་སུ་མྱོང་དང་རང་བཞིན་མེད། ། ཕན་ཚུན་རེས་ཀྱི་རྒྱས་བཏབ་ལ། ། གཉིས་ལ་མི་གནས་ཐབས་ཤེས་རབ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་ངོ་བོ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཆད་པའི་མཐའ་དང་བཅས་པའོ། ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ཀྱང་རྟག་པའི་མཐའ་དང་བཅས་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ན་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་སྟེ། དཔའ་བོ་དང་། དཔའ་མོ་དང་། པདྨ་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། རྫོགས་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། སྟོང་པ་དང་། ཨེ་དང་། བཾ་དང་། ཨ་དང་། ཧཱུཾ་དང་། ཉི་མ་དང་། ཟླ་དང་།

Regarding this, what is to be expressed is empowerment (abhiṣeka). As it is said in the scriptures: "The first is the vase empowerment; the second is the secret empowerment; the third is the wisdom-gnosis (prajñājñāna); and likewise, the fourth is also such." Therefore, the primary meaning of empowerment is the coemergent (sahaja). Furthermore, it is said: "The vow of all the Buddhas resides perfectly within e-vam." Moreover, just as the supreme among all jewels is the wish-fulfilling precious gem, firm and radiant, so too is the coemergent. Thus, the scriptures state: "The nature of coemergent joy is the first of the supreme, the end, and the freedom from joy. Like a lamp in the darkness, so too should the son have conviction." Its essence is method and insight. As it is said in the scriptures: "Experience and the lack of intrinsic nature, mutually sealed by alternation—method and insight, not abiding in either, are the essence of Heruka." Insight devoid of method is accompanied by the extreme of nihilism; method devoid of insight is accompanied by the extreme of eternalism. When they are in union, they are indivisible. This is the hero and the heroine, the lotus and the vajra, cause and fruit, Akṣobhya and Vajradhara, experience and the lack of intrinsic nature, generation and completion, saṃsāra and nirvāṇa, existence and emptiness, e and vam, a and hūṃ, the sun and the moon.

ཨཱ་ལི་དང་། ཀཱ་ལི་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་སྒྲས། ཐབས་དང་། ཤེས་རབ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་འཇམ་དཔལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འཁོར་བ་མིན། ། སྙིང་རྗེས་མྱ་ངན་འདས་མི་གནས། ། མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་དོར་ནས་ཀྱང་། ། ཟུང་འཇུག་མི་གནས་པ་ཉིད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་ངོ་། ། མཚན་ཉིད་ནི་སྣང་བ་དང་སྟོང་པ་སྟེ། སྟོང་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་འབྱུང་ལ། སྣང་བ་ཤར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོང་པ་བྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྣང་བ་གསུམ་རབ་ཏུ་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། སྣང་བ་སྟོང་པ་ལྷག་འགྱུར་ཏེ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བ་ལྷག། ལྷག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། སྣང་སྟོང་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་སྐྱེས་པའི་བླ་མར་གྱུར་པ་ནི་ཤེས་བྱ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་འདི་དག་སྟེ། སྣ་ཚོགས་རོ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་བླ་མ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེ་བས་ན་སྣང་སྟོང་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་བླ་མ་བཙའ་མི་བ། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་བླ་མ་མཆོག་གྱུར་ཉིད། ། རྟོགས་པ་གཉིས་དོན་ཕྱིར་ན་དམ་པ་སྟེ། ། འདི་བས་མཆོག་འགྱུར་བླ་མ་གཞན་མ་མཆིས། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། གཞན་ཡང་སྣང་བའི་ཚེ་ན་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ། ། མྱོང་བའི་དུས་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་འདི་དངོས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མས་དཔྱད་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གཏན་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།

The vowels (āli) and consonants (kāli), as well as the terms "conventional" and "ultimate," should be applied to method and insight. As it is said in the Mañjuśrī-māyājāla: "Through insight, one does not remain in saṃsāra; through compassion, one does not abide in nirvāṇa. Having completely abandoned the two extremes, one abides in the non-abiding union." Regarding the characteristics: appearance and emptiness. Appearance arises as the characteristic of realizing emptiness, and emptiness arises as the characteristic of the arising of appearance. Therefore, one should understand the three appearances as being thoroughly transformed. As it is said in the scriptures: "Appearance becomes superior to emptiness; emptiness becomes superior to appearance. Because of this superiority of emptiness, appearance and emptiness are explained as the Blessed One." Furthermore, that which has become the guru for the realization of emptiness is these very various manifestations of the objects of knowledge. The guru who causes one to realize the manifold as a single taste is emptiness itself. Therefore, one should understand appearance and emptiness as having become the master. As it is said in the scriptures: "The yogi should not seek a guru elsewhere; knowledge and the object of knowledge are the supreme guru. Because they are the meaning of the two realizations, they are the sublime; there is no other guru more supreme than this." Moreover, at the time of appearance, there is experience; at the time of experience, there is no arising. Therefore, these various appearances are not established as real entities. When analyzed in terms of being one or many, they are devoid of intrinsic nature. However, this is not a total non-existence like that of a rabbit's horn.

སྣང་བ་སྟོང་པར་འགྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོད་ལ། སྣང་བ་སྟོང་པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་དེ་ལས་སྣང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྣང་བའི་ཚེ་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ། མྱོང་བ་དེ་ཉིད་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འཕགས་པ་ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་མདོ་ལས། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། ། དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། ། རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་གང་དེ་སྟོང་པ་སྟེ། ། གང་གིས་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི། ། བདེ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ། སྟོང་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། གཉིས་མེད་དུ་མྱོང་བ་ལས་མི་འདའ་སྟེ། དེ་ཡང་དབུ་མ་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ལས། གང་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི། ། འགག་དེ་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། དེ་བས་ན་སྣང་སྟོང་གིས་ཉམས་མྱོང་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གདམས་ངག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ལ་གཞན་དག་ནི། ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམ་པ་ལྔ་མི་དགོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། བརྒྱུད་པ་དང་ལྡན་པའི་བླ་མ་བསྟེན་པ་ལ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཟ་མ་ཏོག་ཟད་མི་ཤེས་པ་དག་ལ་བཙལ་མི་དགོས་སོ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ལམ་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་བས་ན་གསུང་རབ་ལས། ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་འདིར་མི་དགོས། ། དཀའ་ཐུབ་དཀའ་སྤྱད་འདིར་མི་དགོས། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སེམས་དཔའ་ཆེར། ། རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། གཞན་དུ་ན་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །

There is a reasoning that establishes appearances as empty, yet there is an absence of reasoning that establishes appearances as being [inherently] empty. Therefore, they appear from within that emptiness. Consequently, they are experienced at the time of appearance; and because that very experience arises from conditions, it is unborn. As it is said in the Āryacandrapradīpa-sūtra: "Whatever is born from conditions is unborn; It does not have the nature of arising. Whatever is born from conditions is empty; Whoever understands emptiness is conscientious." Therefore, experience does not transcend being experienced as bliss, being experienced as emptiness, and being experienced as non-duality. As it is said in the Madhyamaka-avalokiteśvaravrata: "That which is experienced Cannot be ceased." Thus, because the experience of appearance-emptiness is generated, it should be understood as the pith instruction. Regarding this, others may think: "The five classes of the Method Tantra (Upāya-tantra) would be unnecessary; relying on a lineage-holding guru would be pointless; and there would be no need to seek the inexhaustible casket of the vajra chains." This is not the case. These [points] are intended for individuals who possess the realization of the path of the Dharma-mudrā. Therefore, the scriptures state: "Bathing and ritual purity are not required here; Austerities and hardships are not required here. Through constant application to the Buddhas And the Great Bodhisattvas, one will achieve [realization]." Otherwise, for beginners:

དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུད་དག་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་མ་དམ་པ་བསྟེན་ཏེ། དེའི་ཞལ་གྱི་བདུད་རྩིས་རབ་ཏུ་བརླན་པར་བྱའོ། ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚིག་ནི་ཨེ་དང་བཾ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་གོ་རིམ་གྱིས། ། པདྨ་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། སྒྲ་སྤྱི་དང་། དོན་སྤྱི་དང་། བདེ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས། དབྱིབས་དང་སྒྲ་དང་། དོན་དང་མཚོན་པའི་དབྱེ་བ་ལས་བཞི་བླང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ནི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་རྟོགས་བྱས། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རིག་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། སེམས་དང་སྙིང་རྗེ་དང་བཅས་པའི་སྨོན་ལམ་སྟེ་འདི་དག་ནི་གདན་ནོ། ། བྱེ་བྲག་གི་དོན་ནི། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལུས་ལ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ངག་ལས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིད་ཀྱིས་ཏེ། ། དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་ཀུན་དུ་འགྲོ། ། ཞེས་པའི་ཕྱིར་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམས་ནི། བླ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལ། དངོས་གྲུབ་རྣམ་པ་གཉིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས། བླ་མ་གཙོར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངག་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གཏན་ལ་དབབ་པར་རིགས་སོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དང་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གཉིས་ཀ་ལ་རྙེད་པར་ནུས་སོ། ། དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚིག་དང་། ངོ་བོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་ཡོན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི། སྒྲ་ཡི་རང་བཞིན་བླ་མའི་གདམས་ངག་སྟེ། ། དེ་ཡང་རང་གི་ཚིག་དང་ཚད་མ་དང་། གང་ཞིག་ལུང་དང་མི་འགལ་བ། ། དེ་དོན་སྤྱོད་དང་མཐུན་པ་ནི། །

One should rely upon a sublime guru in the manner that arises from the tantras of the Tathāgatas, and be thoroughly moistened by the nectar of his speech. The words relevant to the present context are e and vaṃ. Furthermore, according to the sequence of the four mudrās, one should adopt the fourfold division of shape, sound, meaning, and symbol, through the distinctions of the lotus, the vajra, the general sound, the general meaning, bliss, emptiness, and the object and subject. As it is said in the scriptures: "Having entered into meditative equipoise upon the Vajra Seat, one realizes the essence of the bodhicitta." Therefore, the "seat" consists of a qualified consort, appearance, the mind, and the aspiration accompanied by compassion. Regarding the specific meaning: the action mudrā (karmamudrā) resides in the body; the dharma mudrā (dharmamudrā) arises from speech; the great mudrā (mahāmudrā) is through the mind; and the commitment mudrā (samayamudrā) is all-pervasive. Because the two types of accomplishments arise in the Secret Mantra vehicles only when preceded by a guru, and because the guru is the primary factor, it is appropriate to establish the dharma mudrā, as speech must come first. Through these, one is able to attain both the result and the action mudrā. In this regard, one should understand the subject matter, the relevant words, the essence, the characteristics, and the benefits. As for the subject matter: it is the nature of sound, the guru’s oral instructions. Furthermore: "That which is one's own words, valid cognition, and does not contradict scripture—its meaning is consistent with practice."

བླ་མའི་གདམས་ངག་ཡིན་པར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚིག་ནི་ཨེ་དང་བཾ་སྟེ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལྷའི་དབང་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་དང་། ། བཞི་སྟོང་དག་གི་གྲངས་སྙེད་ཀྱི། ། ཀུན་གྱི་གཞི་དང་ཕ་མ་ནི། ། ཡི་གེ་གཉིས་ནི་ཡང་དག་བསྟན། ། ཞེས་བྱ་བས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུང་རབ་རྣམས་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ཚིག་གམ་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། ངོ་བོ་ནི་སྣང་བ་དང་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཡི་གེ་ཨེ་ནི་མར་གྱུར་ལ། ། བཾ་ནི་ཕ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས། ། ཐིག་ལེ་དེ་གཉིས་སྦྱོར་བ་སྟེ། ། སྦྱོར་དེ་ཤིན་ཏུ་རྨད་བྱུང་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྦྱོར་བའོ། ། གང་ལ་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཚན་ཉིད་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཨེ་སྟོང་པའི་ངོ་བོར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། བཾ་བདེ་བའི་ངོ་བོར་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་བླ་མའི་གདམས་ངག་སྒྲ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ནི་རྗོད་བྱེད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་བསྟན་པའི་རྟོགས་པ་བདེ་སྟོང་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ནི། བརྗོད་བྱར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་། དང་པོ་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་ཨེ་བཾ་ལས། ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ལ། ། དེ་ལས་དགའ་བ་བཞི་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤོང་སྟེ།

It is said, "This is the guru’s oral instruction." By this, one should realize that all phenomena arise from other conditions, yet their very essence is unarisen, and that these two are inseparable. The words relevant to the present context are e and vaṃ. As stated in the Sūtra Requested by the Lord of Gods to the Blessed One: "The basis and parents of all the eighty-four thousand Dharma aggregates are correctly shown To be these two syllables." Thus, these are the introductory words or the condensed meaning of the Blessed One’s scriptures. Their essence is appearance and emptiness. As it says in that same text: "The syllable e is the mother, And vaṃ is known as the father. The union of these two bindus Is the most wondrous of unions." This refers to the non-dual union. The union in which there is no perception of duality is the coemergent wisdom (sahaja-jñāna). Regarding their characteristics, they are the expressed and the expresser. Here, e is the expressed, the essence of emptiness, and vaṃ is the expresser, the essence of bliss. Furthermore, the guru’s oral instruction should be understood as the expresser in the form of a generic image (sāmānya-lakṣaṇa); the realization it indicates—the generic image of bliss and emptiness—is to be understood as the expressed. If one asks whether there is a method for accomplishing enlightenment through these, it is as follows: From the initial e and vaṃ of sound and meaning, the four moments arise in succession. From that, the four joys are born, which abandon the afflictions along with their habitual tendencies.

འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རང་ཆས་སུ་འཆར་བ་ནི་དོན་ཆེ་བའོ། ། དེ་དག་ལས་སྨོན་ལམ་དང་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས། གཟུགས་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་སེམས་ཅན་གྱི་སྣང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཡི་གེ་གཉིས། ། དེ་ཉིད་ཤེས་པ་གང་གིས་ཤེས། ། དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་འཇུག་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་དག་གི་གང་ཟག་གིས་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རིགས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སུ་རིགས་པ་དང་། བཙན་ཐབས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སུན་ཕྱུང་ལ་ཡང་དག་གི་དབང་དཔེར་བཞག་པ་དང་། འཕེལ་བར་བྱེད་པ་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉམས་སུ་བླང་བའོ། ། དེ་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སྐད་ཅིག་བཞི་དང་དགའ་བ་བཞི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚོན་བྱ་མཚོན་པར་ནུས་ལ་མཚོན་བྱེད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐབས་ཀྱིས་མ་ཟིན་ན་འཁོར་བ་འབྱུང་ལ། ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབྱུང་བ་ནི། ཨེ་ནི་པདྨ་ཉིད་འགྱུར་ལ། ། བཾ་ནི་རྡོ་རྗེར་བཤད་པ་སྟེ། ། ཐིག་ལེ་དེ་ནི་ས་བོན་ཡིན། ། དེ་ལས་འགྲོ་བ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་ལ། ། དབུས་སུ་བཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲག་པོའི་དབང་བསྐུར་ནི་རྟོག་པ་དང་གོ་རིམ་གཉིས་ལ་འཁྲུལ་ལ། དབང་བསྐུར་ངན་པ་ནི་རྟོག་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།

The spontaneous arising of the fruition of Mahāmudrā is of great significance. Among those [means], the emergence of the two form bodies from the perceptions of sentient beings through the power of aspiration and compassion is of great benefit. As it is said: "Whoever knows the two syllables of the Dharma-mudrā, By knowing that very reality, They shall turn the wheel of Dharma For all sentient beings." For those individuals who lack the capacity to engage with such a Dharma-mudrā, they should engage with the Karma-mudrā. This should be practiced by way of the reasoning of exemplary wisdom, the reasoning of the source of phenomena, by refuting the yoga of forceful means, by establishing the authentic empowerment as an example, and by practicing through the manner of a connected progression. In that regard, just as the four moments and four joys exist in the Dharma-mudrā, they likewise exist in the Karma-mudrā. Because they are similar, it is not a [mere] substantial entity; for it is capable of illustrating the object to be illustrated, and the means of illustration is experienced. Furthermore, if not embraced by skillful means, saṃsāra arises; if embraced by skillful means, nirvāṇa arises. This is shown by such passages as: "E is the lotus itself, Vaṃ is explained as the vajra. That bindu is the seed; From it, the three worlds arise." And: "The excellent form of E Is adorned in the center by Vaṃ." Moreover, the fierce empowerment is confused regarding both conceptualization and sequence, whereas a base empowerment is confused regarding conceptualization itself.

ཡང་དག་གི་དབང་བསྐུར་ནི། རྟོག་པ་དང་གོ་རིམ་ལ་མ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་ཡང་དབྱིབས་ཀྱི་ཨེ་བཾ་པདྨ་དང་རྡོ་རྗེ་སྙོམས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རིམ་གྱིས་སྤངས་པ་ལ། མཚོན་བྱེད་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ་མཚོན་བྱ་མཚོན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། སྐྱེ་བ་བཞིའི་ཚུལ་དང་། རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་བཞི་དང་། སྒྲུབ་པ་པོའི་དབང་དུ་དྲན་པ་གཅིག་གིས་རྫོགས་པ་དང་། ཆོ་ག་གསུམ་དང་། ལྔས་སྐྱེས་པ་ནི། ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དག་པར་བྱེད་པའི་གཞན་དབང་གི་བློས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱར་བའི་དབུས་ན། བདེ་བ་དང་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་ཐིག་ལེ་གཉིས་གནས་པ་ནི། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སུ་གྲུབ་ཀྱང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དག་ལ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེས་དཔེ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་དོན་གྱི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་དག་ལ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་གོམས་ན་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་དག་གིས་ཐུན་མོང་གི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཐུན་མོང་གི་དོན་དེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྒྲོན་མ་གསལ་བའི་རྒྱུད་ལས། དོན་གཅིག་ན་ཡང་མ་རྨོངས་དང་། །

Regarding the authentic empowerment: it is for the sake of being unerring in terms of conceptualization and sequence. Furthermore, within that, through the union of the e-vam of form—the lotus and the vajra—and the distinctions of the moments, the afflictions along with their habitual tendencies are gradually abandoned. This is because the illustrative experience is capable of illustrating the illustrated. For those who are unable to engage with such an action seal (karmamudrā), they should engage with the commitment seal (samayamudrā). This involves the three modes of application, the manner of the four types of birth, the four types of yoga, and the practitioner’s mastery through the completion of a single recollection. Those born through the three or five rituals are purified by the dependent nature of the mind, which purifies the thoroughly imputed nature. Furthermore, regarding the coemergent [wisdom] of the commitment seal: in the center of the union of the sun and moon of method and insight, there abide two drops (bindu) whose essence is bliss and emptiness. Although they are established in color and shape, for those who experience their own specific characteristics, the wisdom of primordial awareness (jñāna) should be shown. Although that is experienced as an example, for those who have not experienced it and are free from conceptualization of the general image of the ultimate meaning, it should be shown as inseparable from the born and the unborn. If one becomes familiar with that very [state], it becomes the ultimate’s own specific characteristic. These points summarize the common meaning. Those who possess such a common meaning are superior to the Mahāyāna Vehicle of the Perfections. As it says in the Pradīpodyotana Tantra: "Though the meaning is one, there is no confusion..."

ཐབས་མང་དཀའ་བ་མེད་པ་དག། དབང་པོ་རྣོན་པོས་དབང་བྱས་ཀྱང་། ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དོན་རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་དབུ་མའི་གནས་ལུགས་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གནས་ལུགས་ལ། དགག་སྒྲུབ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་གིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པའི་དུས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་ལམ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། ། དབུ་མ་ནི་ལུང་དང་རིགས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སྟེ། རྨོངས་པ་ཡིན་ལ་འདི་དག་ནི་གདམས་ངག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མ་རྨོངས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། བརྒྱུད་པ་བྱིན་རླབས་ཆེར་ལྡན་ཞིང་། ། དབང་གི་མན་ངག་དང་བཅས་པ། ། བརྡ་ཡིས་གོ་བར་བྱས་པ་ཉིད་དོ། ། མཚན་ཉིད་མྱོང་ཕྱིར་མ་རྨོངས་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་ངོ་། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ནི། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱས་ཀུན་བརྟགས་ལ་རྒྱས་འདེབས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་ཉོན་མོངས་པ་ལམ་དུ་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་རྟོག་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་འབར་བར་བྱེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཐབས་སུ་འགྱུར་བའོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དཀའ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འདོད་ལ། སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྟན་པར་འདོད་པས་གཞི་སྤོང་བའི་ལམ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་འཚང་རྒྱ་བར་གསུངས་སོ། ། འདིར་ནི་དབང་གི་རབ་ཏུ་བྱེད་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བཅས་པའི་བློའི་བདག་ཉིད་སྤོངས་ཏེ།

As it is said: "Because it possesses many methods and is without hardships, even for those with sharp faculties, the Mantra Vehicle is especially exalted." Therefore, regarding the mode of being of the Madhyamaka of the Utterly Non-Abiding Reality and the mode of being of Mahāmudrā, because they are free from negation and affirmation, there is a distinction in the path of the individual at the time of practice, even if they are one and the same. Madhyamaka is established through scripture and reasoning; these [Mantra teachings], however, are distinguished by pith instructions and are thus non-deluded. As it is said in the scriptures: "The lineage possesses great blessings, and together with the pith instructions of empowerment, it is understood through symbols. Because the characteristics are experienced, it is non-deluded." The Vehicle of the Perfections consists of the nature of the two accumulations: generosity, ethical discipline, patience, diligence, meditative concentration, and insight, which serve as the methods. In this [Mantra Vehicle], the methods consist of the paths that seal the imputed nature with the samaya-mudrā, bring the afflictions onto the path through the karma-mudrā, and cause conceptual thoughts to blaze as wisdom through the dharma-mudrā. The Vehicle of the Perfections involves hardships, as it desires to abandon the afflictions to be abandoned and seeks to teach the antidotes that perform the abandonment; thus, it is a path of abandoning the basis, and it is taught that one attains buddhahood over three incalculable eons. Here, however, through the application of empowerment, the nature of the mind that is accompanied by clinging is abandoned.

གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་རྟོགས་པས་འཚང་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་དཀའ་བ་མེད་པའོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ལ་ནི། དབང་པོ་འབྲིང་དང་ཐ་མས་ཀྱང་འཇུག་པར་ནུས་ལ། འདིར་ནི་དབང་པོ་རབ་འབའ་ཞིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་བརྗོད་པའོ། ། ད་ནི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོར་རྗེ་བཙུན་པ་ཉིད་ལ་ཡ་རབས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཀྲ་ཤིས་པར་བྱ་བ་དང་། གཞུང་བསྡུ་བ་དག་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་དུ། བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཡུལ་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷ་ལ་མཆོད་པ་བརྗོད་པ་ནི། རྣམ་དག་ཡེ་ཤེས་དེ་རང་བཞིན། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཡང་དང་པོར་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ལ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་དང་། དེའི་ཚིག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། གཉིས་དང་གཉིས་མ་ཡིན་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པ། དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཆ། སྒྲོ་སྐུར་གྱིས་དབེན་པ། ཤེས་ཤིང་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་བློས་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་སྣང་བ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་བློས་བཞག་པ་ལ། གཉུག་མས་བསྡུས་པས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་བདེ་བ་སྟོང་པ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མཚོན་པ་ཡིན་ལ།

Because one attains buddhahood by realizing that non-dual wisdom is the state of being nothing at all, there is no difficulty. In the Vehicle of the Perfections, even those of middling and inferior faculties are able to enter, whereas here it is the domain of those with the sharpest faculties alone; since it is not a [common] practice, it is distinguished [from the others]. These [points] express the uncommon meaning. Now, the meaning of the words will be explained. First, in order to act in accordance with the conduct of the noble toward the Venerable One himself, and for the sake of auspiciousness and the pacification of obstacles to the composition and the summary, the expression of an offering to the deity of one’s own preference prior to engaging in the activity is: "Having prostrated to Vajrasattva, whose nature is that utterly pure wisdom," This first expresses the offering to the nature of the reality of the meaning, and then clarifies the meaning of those words. In that regard, the dharmakāya is utterly pure wisdom; it transcends the extremes of existence and non-existence, and of being both or neither; it is the stainless aspect, free from superimposition and denial, and beyond the object of cognition and expression, not made an object of the intellect—this is Mahāmudrā. The appearance as the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya is, for the intellect of sentient beings, subsumed by the innate [nature] and is therefore inseparable; thus, it is the nature of that svabhāvakāya. Furthermore, it is the great bliss of the inseparability of bliss and emptiness—this is Vajrasattva. Alternatively, Vajrasattva symbolizes emptiness.

སེམས་དཔས་ནི་སྙིང་རྗེ་མཚོན་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། སྲ་ཞིང་བརྟན་ལ་མཁྲེགས་པ་སྟེ། ། གཅད་མེད་གཞིག་ཏུ་མེད་མཚན་ཉིད། ། སྲེག་ཏུ་མེད་ཅིང་གཞོམ་དུ་མེད། ། སྟོང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་པས་སོ། ། གཞན་ཡང་། སྟོང་ཉིད་མྱོང་བ་བདེ་སེམས་པ། ། སེམས་དཔའ་དེ་ཡིས་གཞན་སེམས་ཉིད། ། བདེ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། ། དེ་ནི་སྙིང་པོའི་སེམས་དཔའོ། ། དེ་དག་ལ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི། མཆོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་དང་། ། ཇི་ལྟར་མར་ལ་མར་བཞག་བཞིན། ། རང་རིག་ཡིད་ཀྱི་ཡེ་(ཤས་,ཤེས་)ཀྱི། ། དེ་རྟོག་པ་ནི་འདིར་ཕྱག་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། ཚིག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བ་ནི། རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པས། ། རིགས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་བལྟས་ལ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་མཐོང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སུ་བལྟ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དག་ལ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལས། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། བླ་མ་རྗེ་བཙུན་པ་དཔལ་མགོན་གྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ། ཐུན་མོང་དང་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཉེ་བར་རྙེད་པའི་དོན་དུ་ཕྱག་འཚལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།

One should understand that the Bodhisattva represents bliss accompanied by compassion. Furthermore, the scriptures state: "Solid, stable, and firm, With the characteristics of being uncuttable and indestructible, Incombustible and uncrushable— This is called the Vajra of Emptiness." Moreover: "The Bodhisattva who experiences emptiness as bliss, And whose very mind is that of others, Inseparable from bliss and compassion— That is the Essential Bodhisattva." To pay homage to these in a non-dual manner is the supreme of all offerings. As it is said: "Just as water is placed in water, And as butter is placed in butter, The realization of the primordial wisdom of self-knowing mind— That is the homage in this context." To clarify the meaning of the words: "Purified" refers to the establishment of its characteristics. By purifying the five aggregates, one views them as the nature of the five families. Through that very purification, one should perceive Akṣobhya as the essence of consciousness. Furthermore, by viewing this as self-knowing primordial wisdom and knowing all aspects to be its nature, one pays homage to the Bodhisattvas of great non-referential compassion—arising from the Vajra of Emptiness, Signlessness, and Wishlessness, which are the doors of liberation—and to the assemblies of the Sambhogakāya, Nirmāṇakāya, and the venerable gurus and glorious protectors, for the sake of attaining the common and supreme siddhis. This is a statement referring to a future action.

བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུས་ཞིང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསལ་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བཤད་པར་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་རྒྱས་གདབ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་དབང་ལ་རག་ལས་ཏེ། དེ་ཡང་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལ། བུམ་པའི་དབང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་རྒྱུར་གནས་པ་སྔོན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཡང་དབང་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བུམ་པ་རྟོག་པར་རག་པའི་གང་ཟག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བསྙེན་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། བསྙེན་པ་ཡང་དུས་དང་གྲངས་དང་མཚན་མར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྒྲུབ་པ་ལ་སློབ་དཔོན་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་སློབ་མ་འཇུག་པའི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ལ་སའི་ཆོ་ག་དང་། སྟ་གོན་དང་། ཐིག་བྲི་བ་དང་། ཚོན་བྲི་བ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། བུམ་པ་དགྲམ་པ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་ཞག་གི་ཆོ་ག་དང་། སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་འཇུག་པའོ། ། གཞན་ལ་ནི་འཇུག་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་སྟེ། དང་པོ་ལ་ནི་གསོལ་བ་གདབ་པ་དང་། མི་གདབ་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་དོན་དྲི་བ་དང་། ཡོན་དབུལ་བ་དང་། ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་། དམ་ཚིག་བསྒྲགས་པ་དང་། མནའ་བསྒག་ཅིང་མནའ་ཆུ་བླུད་པ་དང་། བཀའ་བསྒོ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་དབབ་པ་དང་། མེ་ཏོག་དོར་བ་དང་། མཐོང་བ་དྲི་བ་དང་། གདོང་གཡོགས་བཀྲོལ་བ་དང་། རང་གི་རིགས་ཀྱི་ལྷར་དབང་བསྐུར་བ་དང་། ལྷ་ངོ་བསྟན་པའོ། ། གཉིས་པ་དབང་བསྐུར་བ་ལ་ནི། རྡོ་རྗེ་སློབ་མ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་བསྐུར་བའོ། །

Through the power of merit and the blessings of the sublime field, adverse conditions are cleared away; this is the meaning of the commitment to explain [the text] by the power of diligence. Furthermore, the purification of the nature of the sealing depends upon empowerment. Regarding the manner of gradual entry, since the vase empowerment must come first, the causal samaya-mudrā should be explained beforehand. In that regard, empowerment relies upon the maṇḍala. Since the vase is the domain of individuals who rely on conceptualization, one should contemplate the colored-powder maṇḍala. This consists of two parts: the approach and the accomplishment. The approach should be understood in terms of time, number, and signs. The accomplishment consists of the ritual of the master and the ritual of the entry of the disciples. Regarding that, there are the rituals of the site, the preliminary preparations, the drawing of the lines, the application of colors, the blessing of the maṇḍala, the arrangement of the vases, the ritual of the maṇḍala night, and the master’s own entry. For others, there is the entry and the conferral of empowerment. Regarding the first, there are: the offering of the request, the non-request, the inquiry into the special purpose, the offering of the fee, the entry into the interior, the proclamation of the samaya, the binding of the oath and the drinking of the oath-water, the command, the descent of wisdom, the casting of the flower, the inquiry regarding what was seen, the removal of the blindfold, the conferral of empowerment as the deity of one’s own family, and the pointing out of the deity. Regarding the second, the conferral of empowerment, there are the empowerments of the vajra disciple and the vajra master.

དེ་ལ་ཆུ་དང་ཅོད་པན་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་བདག་པོ་དང་། མིང་གི་དབང་རྣམས་ནི་མ་རིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་བཅོམ་ནས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་ནན་ཏན་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་ལ། རིགས་ལྔའི་དབུ་རྒྱན་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་དང་དབུ་རྒྱན་དུ་རིགས་ལ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་དབང་དང་བསྒྲུབ་པ་ལས་གཞན་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་སློབ་མའི་དབང་དུ་ཡང་རིགས་སོ། ། ད་ནི་དེ་དག་གི་རྟོག་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། བླུགས་ཤིང་དག་པར་བྱས་པ་ཡིས། ། རྟོགས་དང་ལྡན་པའི་དབང་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ལྷག་པའི་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས། ཞུ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་ཆུས། སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བླུགས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས། བྱིན་བརླབས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྔགས་ཀྱི་ནུས་པས། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ། ། གཉིས་པས་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་གཞན་དོན་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལྟ་བུར་བྱེད་པ་དང་། ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བ། དབུའི་གཙུག་ཏོར་ལྟར་མི་མཐོང་བ་ཐོབ་པའོ། ། གསུམ་པ་ནི་བརྡར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྡ་དེ་དག་གིས་མཚོན་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་ལྟེ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པ་དང་།

In this regard, the empowerments of water, crown, vajra, lord, and name destroy the afflictions of ignorance—the mental consciousness, the five door-consciousnesses, the afflicted mind, the all-ground consciousness, and the duality of apprehended object and apprehending subject. One thereby realizes the wisdoms of awareness: the mirror-like, the equality, the discerning, the all-accomplishing, and the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu). Because these arise as the crown ornaments of the five families, and because they are logically connected to the crown, they are appropriate as the "disciple empowerments," as no other empowerments are explained in the context of the vase empowerment and its accomplishment. Now, the transformation of these conceptualizations shall be explained. As it is said in the scriptures: "By pouring and purifying, it is described as the empowerment of the one possessing realization." Thus, through the non-dual union with the maṇḍala of one's own chosen deity, the mere act of pouring the water of the nectar of melting wisdom upon the crown of the head washes away the stains of the two obscurations through the power of blessings, meditative absorption (samādhi), and mantra. By the second [empowerment], until the siddhi of Mahāmudrā is attained, one acts as a wish-fulfilling tree for the benefit of others, and the great qualities arise like a precious jewel, attaining the invisible crown protuberance (uṣṇīṣa). The third is to be understood through symbols; it is the activity of realizing the meaning indicated by those symbols. In that context, the navel is the expanse of phenomena (dharmadhātu) free from all extremes, being without cause.

རྣམ་རྟོག་གི་ཚོགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་བརྡར་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གིས་མཚན་པ་སྟེ། དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་པདྨ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན། འཁོར་བའི་པདྨ་ལས་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་ལྔའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ལ་རིགས་ལྔས་རྒྱས་གདབ་པའི་ཕྱིར་རྭ་ལྔའོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་མི་བསྐྱོད་པའི་རྒྱས་བཏབ་པའི་ཕྱིར། རྭ་བཞི་དབུས་ལ་འདུད་པའོ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྒྱས་གདབ་པའི་ཕྱིར། རྭའི་རྩེ་མོ་ལ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་མེ་ཏོག་ཁ་ཕྱེ་བ་གསུམ་གསུམ་གྱིས་མཚན་པའོ། ། བཞི་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ། སོར་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། དེ་རྟོགས་པའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཟད་པར་བྱེད་པའོ། ། ནང་ཁོང་སྟོང་དུ་གནས་པ་གསལ་བར་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁོར་ཡུག་ལ་རྡོ་རྗེས་བསྐོར་བ་ནི། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱ་དང་བཅས་པའི་དོན་ཏོ། ། པདྨས་སྟེང་གཡོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་ན། འདོད་ཡོན་བསྟེན་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མི་གོས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མགྲིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་བུམ་པ་དང་། སྒྲོན་མ་བརྟགས་པའི་པདྨ་དང་། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔའི་རྭས་བརྒྱན་པའི་དོན་ཏོ། ། སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་རྟོགས་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲུབ་པ་པོ་དག་ལ། དུས་རྟག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་དང་མི་འབྲལ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྔ་པས་ནི་གོ་འཕང་དང་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྔ་མའི་མིང་དོར་བ་ལ་རྟོགས་པ་གསུམ་སྟེ།

It is marked with the syllable HŪṂ as a sign of being free from the collection of conceptual thoughts and not abiding in any extreme of eternalism or nihilism. Regarding the realization of that, just as a fruit arises from a lotus, the fruit of the five aggregates arises from the lotus of saṃsāra. In that regard, there are five prongs in order to seal it with the five families. Among those, because the essence of consciousness is sealed by Akṣobhya, the four prongs bend toward the center. In order to seal that with Vajradhara, the tips of the prongs are marked by three blossoming flowers each, which are the nature of the three doors of liberation. The fourth is generated from the syllable A, signifying that all phenomena are unborn; its abiding at twelve finger-widths signifies the exhaustion of the twelve links of dependent origination, such as ignorance, which are to be realized. Its interior is not clearly hollow, because its essence is emptiness. The perimeter is encircled by vajras, which signifies that for as long as saṃsāra exists, it is accompanied by the seal of the dharmakāya. The covering of the top with a lotus signifies that if suchness is realized, one is not stained by the defects of saṃsāra even while enjoying the objects of desire. In that regard, the meaning is that it is adorned with the throat of experience, the vase of doubtlessness, the lotus of examined lamps, and the prongs of the five types of wisdom. The emergence of sound signifies that for practitioners who possess that realization, they are never separated from the sound of emptiness at any time. The fifth signifies possessing the rank and fortune, and the three realizations that discard the previous names.

དམིགས་པ་དམན་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་གདུང་བ་དང་། འབྲས་བུའི་ནི་སྨོད་པ་དོར་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཕྱི་མ་མིང་བཏགས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རིགས་ཀྱི་མོས་པ་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་མའི་དབང་གི་བཤད་པའོ། ། སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་ནི། དམ་ཚིག་གསུམ་དང་། སྣོད་དུ་བྱ་བ་དང་། རྗེས་སུ་གནང་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ལུང་བསྟན་པ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་ཅིང་དབུགས་དབྱུང་བའོ། ། དེ་ཡང་ཐུགས་ཀྱི་དམ་ཚིག། ཐུགས་རྡོ་རྗེར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་། གསུང་གི་དམ་ཚིག་དྲིལ་བུ་གསུང་རྡོ་རྗེར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་གཡས་གཡོན་དུ་བྱིན་པ་དང་། སྐུའི་དམ་ཚིག་རང་གི་རིགས་ཀྱི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་དུ་བསྒོམ་པར་གནང་བ་བྱིན་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་བསྙེན་པ་དང་སྒྲུབ་པའོ། ། སློབ་དཔོན་གྱི་ལས་ནི་དབང་བསྐུར་བ་དང་། རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པའོ། ། བདུད་རྩི་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ནི། གོ་རིམ་དང་སྤྱད་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། ། རྗེས་སུ་གནང་བས་ནི། གཞན་མ་སྨིན་པ་དང་། མ་གྲོལ་བ་ནི། སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱའོ། ། ལུང་བསྟན་པ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་གོ་བར་བྱའོ། ། གཟེངས་བསྟོད་ཅིང་དབུགས་དབྱུང་བས་ནི། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་དག་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་སྟོན་པ་འམ།

This is the commitment to abandon inferior objects of focus, the hardships of ascetic conduct, and disparagement of the result. The latter designation means that at all times one should not be separated from devotion to the family. These are the explanations for the vajra disciple empowerment. Regarding the conferral of the master empowerment, there are the three samayas, making one a fit vessel, the authorization, the vajra conduct, the prophecy, and the encouragement and consolation. Furthermore, the samaya of mind is the blessing into the vajra mind; the samaya of speech is the blessing of the bell into the vajra speech and bestowing it in the right and left hands; and the samaya of body is the granting of permission to meditate on the divine pride of one’s own family deity. The suchness of the maṇḍala and the suchness of the deity are to be correlated with the thirty-seven factors of enlightenment and so forth. The maṇḍala and the sādhana are the approach and accomplishment stages. The activities of the master are the conferral of empowerment, consecration, fire offerings, and so forth. Regarding the teaching on the five nectars, one should become skilled in their sequence and the method of consumption. Through the authorization, those others who are not yet ripened or liberated are brought to ripeness and liberation. Through the vajra conduct, one should never be separated from the bodhicitta. Through the prophecies, one should understand that one is irreversible. Through the encouragement and consolation, this mantra vehicle is shown to be superior to others.

གོ་འཕང་དང་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆུ་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ། གསུང་རབ་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་གྱུར། ། དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་རུ་བརྗོད། ། བླུགས་ཤིང་བཀྲུས་པ་འདི་ཡིས་ནི། ། དབང་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་གི་རྟོག་པ་ཡང་དུས་རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཉམས་དང་མི་འབྲལ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་ལ་སོགས་པ་ཤོད་ཅིག་པ་དང་། ལྷའི་ང་རྒྱལ་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། བརྟན་པ་དང་། གཡོ་བའི་ཞན་པ་བཟློག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལམ་དུ་བྱེད་པའི་གཞན་དོན་ཐོག་མ་ནས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ལ་གཞན་དབང་གི་རྒྱས་གདབ་པ་དང་། མི་རྟོག་པ་འཕེལ་བར་བྱ་ཞིང་རྟོག་པ་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། རྒྱས་པ་དང་། དབང་དང་། དྲག་པོ་དག་གི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་སྡིག་པ་ཞི་བ་དང་། བསོད་ནམས་རྒྱས་པ་དང་། གཞན་དབང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་ཚར་བཅད་པར་ནུས་པ་སྟེ། དེ་གཞན་དོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དབང་བསྐུར་བའི་ལས་དེ་དག་ལ་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འབྱིན་པར་བྱེད་ན་ནི། འདི་དེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་ལག་ན་འདུག། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་རྟག་ཏུ་བཅང་། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་བརྟུལ་ཞུགས་བརྟེན། ། ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། གཞན་དག་ལ་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཞེན་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་སར་མི་ལྟུང་བ་དང་། ། དེས་དོན་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའོ། ། གཞན་ནི་ནན་ཏན་དང་བཅས་པས་བསྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བདག་ཉིད་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དབང་ཡིན་པ་དང་།

This is the meaning of being "endowed with the fortune and the state." All of these must be performed with water, for the scriptures state: "The siddhi of sentient beings Is described as the four types of empowerment. By pouring and washing with this, It is definitively called 'empowerment'." Thus it is said. Furthermore, their conceptualizations should always be inseparable from the experience of the lack of intrinsic nature; they should be exhorted to teach the eighty-four thousand heaps of Dharma and so forth; they should remain inseparable from the divine pride; they should reverse the attachment to the stable and the moving; they should accomplish the benefit of others from the very beginning by taking the result as the path; they should seal the imputed nature with the dependent nature; they should increase non-conceptuality and pacify conceptualization; and through the activities of pacifying, enriching, magnetizing, and subjugating, they should be able to pacify misdeeds, increase merit, bring others under their influence, and suppress discordant factors—thus becoming the benefit of others. If one brings forth a special power for those activities of conferring empowerment, it is as stated: "This is held in the hand of Vajrapāṇi By all the Buddhas. You too must always hold it; Rely upon the conduct of Vajrapāṇi." For others, it is to turn them away from attachment to saṃsāra, to prevent them from falling into states other than that, and to make it meaningful for them. The meaning is that others should accomplish it with diligent application. Because one possesses the pride of oneself, it is the empowerment of Vajrasattva.

ནུས་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་དང་། འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་དབང་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་མི་ལོག་པའི་དབང་དང་། བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་དབང་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་དག་གི་རྒྱུད་དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། བུམ་པའི་དབང་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། ། ད་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་སྟོན་ཏོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་རིམ་མདོར་བསྡུས་པ། ། བདག་ཉིད་གོ་ཆའི་དོན་དུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལས། ཕྱག་རྒྱ་ནི་འདེབས་པའི་དོན་དང་། མི་འདའ་བའི་དོན་ཏེ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་འདེབས་པ་དང་། ཆོས་སྣང་ཞིང་གྲགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འདེབས་པ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་འདེབས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྨོན་ལམ་དང་། སྙིང་རྗེའི་མཐུས་འདེབས་པའོ། ། བདེ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། ཤར་བ་གཉིས་མེད་ལས་མི་འདའ་བའོ། ། བཞི་ནི་གྲངས་ངེས་པར་བཞག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཟག་བཞི་ལ་ཤིས་ཤིང་། དབང་བཞི། དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་བཞིར་བསྐུར་བས། མི་མཐུན་པ་བཞི་དག་ཅིང་། གདམས་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས། འབྲས་བུ་སྐུ་བཞིར་རང་ཆས་སུ་འཆར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རིམ་པ་ནི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའོ། ། དོན་ནི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམ་པ་ལྔའི་དོན་ཏོ། ། དེ་གང་ཟག་གི་ལམ་དུ་བསྡུས་པའོ། ། དེ་ཡང་གཞན་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་ཞན་ཞིང་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པས་མི་རིགས་པས། རྟོགས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཡང་། ། རྗེ་བཙུན་པ་བདག་ཉིད་གོ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། ། སྐལ་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་དག་བཀག་པ་ནི་མེད་དེ། །

Because of capacity, it is called the master empowerment; because of connection, the vase empowerment; because of distinction, the irreversible empowerment; and because of engaging in various activities, the universal monarch empowerment. Their continuum is the samaya mudrā; this is the brief presentation of the vase empowerment. Now, the commitment to explain that very [empowerment] through the ascetic conduct is shown: "The four mudrās in stages, in brief, Are explained for the sake of my own armor." Regarding this, "mudrā" has the meaning of "sealing" and the meaning of "not transgressing." It is sealing the body, speech, and mind with the coemergent; sealing the appearance and resonance of phenomena with non-arising; sealing experience with non-mental engagement; and sealing the welfare of others through the power of aspiration and compassion. It is not transgressing the non-duality of bliss, emptiness, and arising. The "four" are established as a definite number because they are auspicious for four types of individuals; by way of relying on the four empowerments and the four maṇḍalas, they are conferred at the four locations. Thus, the four discordant factors are purified, and by possessing the four instructions, the result—the four kāyas—arises as one's own natural endowment. "Stages" refers to entering gradually. "Meaning" refers to the meaning of the five classes of tantra. These are condensed into the path of the individual. Furthermore, it is not that others with very dull faculties and no fortune are excluded; rather, it is for the sake of making myself, the venerable one, understand. There is no prohibition against others who possess the fortune [to practice].

དེ་དག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བཤད་དོ། ། དེ་ཡང་། དོན་མེད་མ་ཡིན་བརྗོད་བྱ་དང་། ། དགོས་མེད་མ་ཡིན་ཡང་དགོས་དང་། ། འབྲེལ་དང་བཅས་པས་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་དང་། དགོས་པའི་དགོས་པ་དང་། འབྲེལ་པའོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་ལ་ནི་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་སྒྲ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་དང་། དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པ་དང་། སྒྲ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་དང་། བདེ་སྟོང་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལས། གཞན་གྱི་དོན་འབྱུང་བ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། འདྲིས་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དོན་སྟོན་ནུས་པ་དེ་དག་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན། བསྒྲུབ་མི་ནུས་དང་དོན་མེད་དང་། ། དམན་པ་ལ་སོགས་མ་ཡིན་པས། ། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་འདི་ནི། ། བརྩམ་པར་ཡང་ནི་རིགས་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་ངོ་། ། ད་ནི་གཞུང་ཉེ་བར་བསྡུ་བར་བྱ་བ་སྟོན་ཏེ། གཞན་དག་ནི་ཆོས་འདི་དག་བསྟན་པས། དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་མེད་དོ་སྙམ་པ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་བླུན་པོ་དག་ནི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་གོ་རིམ་ལ་འཁྲུལ་ཅིང་རྨོངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དཀའ་བ་ཅན་དག་དང་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོར་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཅིང་འཁྱམས་པ་ལ། བདེ་བར་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་དོན་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་འདི་དག་ཏུའོ། །

It is also explained for the sake of making these points meaningful. As it is said: "One should explain [a text] by means of that which is not without purpose, that which is not without a subject matter, that which is not without a purpose, and that which possesses a connection." By this statement, there are the subject matter, the purpose, the ultimate purpose, and the connection. Regarding these, the first consists of the subject matter and the expressive words. Furthermore, these include the aspect of the generic image of the word, the aspect of the generic image of the meaning, the specific characteristic of the word, and the specific characteristic of the meaning, together with the cause, path, and result of Secret Mantra. Moreover, from the arising of an uncommon certainty, the experience of the generic image of bliss and emptiness, and the attainment of its specific characteristic, the benefit of others arises. The connection, familiarity, and the capacity to demonstrate the sublime meaning are such that they do not occur in the absence of those [factors]. Therefore: "Because it is not impossible to accomplish, not purposeless, and not inferior, it is appropriate to compose this Dharma which possesses meaning." Now, the summary of the text is shown. To address those who might think there is no special purpose in teaching these dharmas, it is taught: "In order that the foolish, who are confused and deluded regarding the sequence of the four seals, and those who are extremely deluded and face hardships, may realize and understand the meaning of the four seals while wandering in the ocean of existence and experiencing great suffering, [this is taught]." Here, "in these" refers to the sublime paths.

བླུན་པོ་དག་ནི་མི་ཤེས་ཤིང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སྐད་ཅིག་བཞིའི་གོ་རིམ་ལ་འཁྲུལ་ཅིང་། རྟོགས་པ་ལ་རྨོངས་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་པ་དང་ཁྱད་མེད་པའི་ཕྱིར། དྲག་པོའི་དབང་བསྐུར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་བསྐུར་ངན་པ་རྣམས་ཏེ། གོ་རིམ་ལ་མ་འཁྲུལ་བའི་རྗེས་ལ། མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀའ་བ་ཅན་དག་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དག་དང་དབུ་མ་པ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོར་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་པ་ནི། ནུབ་ཕྱོགས་པ་དང་། ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲིད་པ་རྒལ་དཀའ་བའི་རྒྱ་མཚོར་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཅིང་བདེ་བས་དབེན་པའོ། ། འཁྱམས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྟེ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། ལམ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས། འབྱུང་བ་ཐ་མི་དད་པ་ནི། བདེ་བར་འབྱུང་བའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཡི་དོན་རྟོགས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དབང་གི་དུས་སུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་འཆར་བའི་དུས་སུ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུའི་དུས་སུ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་། སྨིན་པའི་དུས་སུའོ། ། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོས་བདེ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །

The "fools" are those who lack understanding, as will be explained below. The explanation of the four mudrās is complete. Those who are confused regarding the sequence of the four moments and deluded in their realization are no different from outsiders; therefore, the wrathful empowerment is given. "The extremely deluded" refers to those who receive inferior empowerments, because it is improper to do so after the sequence has not been mastered. "The ascetic ones" refers to the Yogācāras and Madhyamikas, because it is taught that they attain buddhahood through three incalculable eons. "Those who have become extremely afflicted in the ocean of existence" refers to the Westerners and the Kashmiri Vaibhāṣikas; they are extremely afflicted by the disease of the view of self within the ocean of the three realms of existence, which is difficult to cross, and are devoid of bliss. "Wandering" refers to outsiders and ordinary beings, because it is purposeless. For such individuals, the non-differentiation of the arising from the coemergent cause, the path of non-arising, and the result of great bliss is "arising as bliss." Regarding the phrase "having realized the meaning of the four mudrās": the action mudrā is at the time of empowerment; the dharma mudrā is at the time when the mental image of the object appears; the great mudrā is at the time of the actual nature of the object; and the samaya mudrā is at the time of manifestation and maturation. Regarding "for the sake of internalizing": through the first, one internalizes bliss.

གཉིས་པས་སྟོང་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། ། གསུམ་པས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། ། ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པ་སྟེ། བླུན་པོ་ཤེས་རབ་ཅན་དུ་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལ་དབང་པོ་རབ་འབའ་ཞིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཞེས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ཆུང་བྱིས་པ་ལྟ་བུ་ལ། ། མ་ལྟ་བུ་ཡི་བླ་མ་ཡིས། ། གདམས་ངག་བཅུད་ཀྱིས་སྦྱང་བྱས་ནས། ། བླ་མེད་ཐེག་པའི་རྟེན་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ། བློ་སྦྱངས་པ་ལ་ཡིན་གྱི། མ་སྦྱངས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རང་བཟོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུད་བཟང་པོ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུད་ནི་རྒྱུན་ཏེ། དེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི། རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཕྲོག་ཏུ་མེད་ཅིང་གཞན་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། ། བཟང་པོ་ནི་ཕའི་རྒྱུད་གསང་བ་འདུས་པ་དང་། མའི་རྒྱུད་བདེ་བ་མཆོག་གི་འཁོར་ལོ་དང་བརྟག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་མཛད་པའོ། ། རྒྱུད་དེ་དེ་དག་དང་ལྡན་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་ལ། བླ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དོན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་བཅོས་པའོ། ། དེ་ཡང་། རང་བཞིན་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པས། ། དོན་གཞན་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ལྟོས། ། ཞེས་པས་སོ། ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ན། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་སྣང་ཞེ་ན།

By the second, one realizes emptiness. By the third, one realizes the indivisible. The word "therefore" indicates the purpose; it is a term meaning to transform the foolish into those possessing insight. If one asks, "Does this not contradict the statement that this is the domain of those with the sharpest faculties alone?" it is not so. For it is said: "For those of small intellect, like children, the guru, who is like a mother, having purified them with the essence of the instructions, becomes the support for the unsurpassed vehicle." Thus, it is a matter of dependence: it applies to those who have trained their minds, not to those who have not. Furthermore, this is not a mere fabrication; in order to ensure it is endowed with valid authority, the author indicates, "following the excellent tantras." In this context, "tantra" means a continuum. That which becomes threefold is characterized by the two stages, which are unstealable and cut through others. "Excellent" means following the Father Tantra, the Guhyasamāja, and the Mother Tantras, the Cakrasaṃvara and the Thirty-two Examinations, and composing [this work] in accordance with them. One might wonder: "Even if it possesses those tantras, will it not fail to teach the uncommon meaning?" To address this, the "unsurpassed distinction" is shown: "the method for accomplishing the siddhi of great bliss." "Great bliss" is free from superimposition and denial; it is the uncontrived primordial wisdom that does not depend on any other object and is not any thing at all. As it is said: "Since its nature is uncontrived, how could it depend on another object?" If one asks, "If all things lack intrinsic nature, why do they appear in such diverse forms?"

ཉེས་པ་མེད་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་མིག་ཉམས་པར་བྱས་པས་སོ། ། དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ། རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོགས་སུ་ཟད་ཀྱིས། རྣལ་འབྱོར་པ་མ་རིག་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཅན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། ཨེ་མ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཡིས། ། སྐུ་དང་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། ། ཞེས་བྱ་བས། སྐྱེ་མེད་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་ལ། ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་གིས། ། མདུན་དུ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་འཇུག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། དོན་ལ་མཁས་པ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྟོགས་ནས་དེ་ཙམ་དུ་མི་འཛིན་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། དངོས་གྲུབ་ནི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའི་སའོ། ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་མྱུར་དུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ལྔ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐབས་སོ། ། གལ་ཏེ་རྒྱུད་དང་གདམས་ངག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོད་ཀྱིས་ཀྱང་། བརྩམ་པའི་ཚད་དང་མི་ལྡན་ནོ་སྙམ་པ་དག་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་རབ་དང་ལྡན་པར་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད། སྔར་མ་མཐོང་བའི་དོན་རབ་མཐོང་བ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་སྤངས་ལ། ། ཆོས་བདག་མེད་པའི་མཉམ་ཉིད་ལས། ། རང་སེམས་གཟོད་ནས་མ་སྐྱེས་པས། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་པ་བརྩམས་པ་སྟེ།

There is no fault, for ordinary beings have their eyes impaired by the cataracts of ignorance. While things lack intrinsic nature, they are merely conceptualized as having various natures; this is not the case for yogis who possess the eye of intelligence free from the stains of ignorance. Furthermore, from the scriptures: "Ema! By Samantabhadra, the one possessing the vajra body, speech, and mind, this birth is proclaimed in the manner of the unborn." Thus, regarding the arising of the unborn as a variety, it is merely that individuals of limited vision engage with what appears clearly before them; however, for those skilled in the ultimate meaning, it is the unborn itself. Having realized that, not grasping at it as anything more than that is great bliss. "Accomplishment" refers to the supreme accomplishment, the fourteenth stage. Furthermore, the method for swiftly achieving this is that which possesses the fifth [attribute]. If there are those who think, "Although the suchness of the tantras and oral instructions exists, this work does not possess the proper measure for composition," it shall be explained: "Having composed it with the supreme meaning" means that the suchness of all phenomena is the supreme meaning not previously seen. Seeing this is the path of seeing, the wisdom of emptiness. Furthermore, from the scriptures: "Free from all entities, the aggregates, elements, and sense bases, having abandoned subject and object, from the equality of the selflessness of phenomena, one's own mind is primordially unborn; it is the nature of emptiness." It is composed in accordance with that.

རྗེ་བཙུན་གྱིས་འདི་དག་དོན་མེད་པའི་བསྟན་ཆོས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་དག་ལ་གང་ཟག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། དབང་པོ་མཆོག་གིས་རྙེད་པའི་ཕྱིར། དམ་པ་དང་མཚུངས་པས་ཤིན་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་སོང་བའི་མཐུ་ལས་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང་། ཚོགས་གཉིས་སུ་བསགས་པ་དང་། གཉུག་མ་ལ་སྦྱངས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཏབ་པ་དག་གིས་བླ་མ་ལ་གུས་པ་དང་། གདམས་པ་ལ་ངེས་པ་དང་། གདམས་ངག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཟབ་མོ་ལ་མི་(སླག་,སྐྲག་)པ་ནི་དབང་པོ་མཆོག་སྟེ། དེ་དག་གིས་བསྒྲུབ་བྱ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པའོ། ། དེ་ཡང་བླ་མ་དང་མི་ལྡན་ན་དངོས་གྲུབ་ཉེ་བར་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བླ་མ་དམ་པ་བརྒྱུད་པ་དང་བྱིན་(བྱིན་གྱི་,གྱི་)རླབས་སྨན་ལྟ་བུ་དང་། མཁས་པ་རྙོག་པ་མེད་པ་མཚུངས་པས་ཤིན་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་དགོས་པ་ཚད་མ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པའོ། ། ད་ནི་རྟོག་པ་བལྟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མདོར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལས་ནི་བདེ་བ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་དུས་ཀྱི་སྣ་རྩེ་ཚད་དུ་འཛིན་པའོ། ། ཆོས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་ཚད་དུ་འཛིན་པའོ། ། ཆེན་པོ་ནི་བདེ་སྟོང་གཉིས་མེད་དེ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཚད་དུ་འཛིན་པའོ། ། དམ་ཚིག་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དོན་ཏེ།

The Venerable One said: "These will not become treatises of meaningless doctrine. If one asks how a person should practice them: because they are to be found by those of supreme faculties, they must be practiced with great diligence, as they are equal to the sublime." This is established through the power of what has preceded: relying on a spiritual friend (kalyāṇamitra), accumulating the two collections, training in the innate, and making great aspirational prayers. Those who possess devotion to the guru, certainty in the instructions, experiential realization of the oral instructions, and lack of fear regarding the profound are those of supreme faculties; it is for the sake of finding the object of practice that they practice. Furthermore, if one lacks a guru, the accomplishments (siddhi) will not be found. Because the sublime guru is like a medicinal herb of the lineage and blessings, and is equal to an untroubled scholar, one must practice with great diligence. These points demonstrate the purpose along with the valid means of cognition. Now, in order to examine the conceptualization, a brief presentation will be made. Regarding the so-called "four mudrās": the action mudrā (karmamudrā), the dharma mudrā (dharmamudrā), the great mudrā (mahāmudrā), and the samaya mudrā (samayamudrā). Among these, "action" is bliss; the "mudrā" is holding the tip of the nose as the measure of time. "Dharma" is the conceptualization of the aggregates and so forth as unborn; the "mudrā" is holding the measure through the guru's oral instructions. "Great" is the non-duality of bliss and emptiness; the "mudrā" is holding the view as the measure through non-mental engagement (amanasikāra). "Samaya" is the meaning of perfection.

ཕྱག་རྒྱ་ནི་གཟུགས་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་གཞན་དོན་ཚད་དུ་འཛིན་པའོ། ། ད་ནི་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རང་གི་ངོ་བོ་བརྟག་པ་དག་བྱ་སྟེ། ལས་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་མཉམ་པ་སྟེ། བསམ་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་རང་གི་ངོ་བོར་བརྟགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེར་སྦྱོར་བ་གཞན་གྱིས་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱོར་བ་ནི་ལས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་མིག་བལྟ་བ་དང་། ལྕེ་གཞིབ་པ་དང་། མཆུ་སོས་གཟུང་བ་དང་། འོ་བྱ་ཞིང་འཁྱུད་པ་དང་། ནུ་མ་མཉེ་བ་དང་། གཡལ་བསླང་པ་དང་། ཀཀྐོ་ལར་པོ་ལ་བསྐྱོད་པ་ནི་ལས་སོ། ། ཆགས་པ་ནི་གཏམ་གླེང་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ནི་ངག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བློ་ཡོད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དེ་དག་ནི་གསང་བ་ནང་གི་དབང་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ནང་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཕྱི་ལ་ལྟོས་ནས་མ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། ། གསུང་རབ་ལས། ཁྲུ་གསུམ་མཐེབ་སོར་གསུམ་ལྷག་པ། དཀྱིལ་འཁོར་དག་གིས་བྱ་བ་ཡིན། ། རིགས་ལྔ་དག་ལས་བྱུང་བ་ནི། ། རིག་མ་དེར་ནི་གཞུག་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་བུམ་པའི་དབང་ངོ་། ། མ་སྨིན་པ་ལ་ཡང་གསང་བའི་དབང་མི་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཡང་དག་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རྙེད། ། བཅུ་དྲུག་ལོ་ལོན་དེ་བཞིན་དུའང་། ། ཇི་སྲིད་ཤུ་ཀྲ་ལྡན་གྱུར་པ། ། དེ་སྲིད་དུ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན། ། ཞེས་བྱ་བས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གསང་བ་ཕྱིའི་དབང་ནི།

The mudrā is that which holds the two form bodies (rūpakāya) as the measure of the welfare of others. Now, to explain that in detail: regarding the examination of the essential nature of the action mudrā (karmamudrā), "action" refers to the equality of the three—body, speech, and mind; the intention is primary, and the "mudrā" is that which is examined as one's own essential nature through the guru's instructions. In this context, the essential nature of the action mudrā is the coemergent (sahaja). One should examine it through other applications, for the application is to be understood as the action. In that regard, looking into the eyes, sucking the tongue, holding the lips with the teeth, kissing and embracing, massaging the breasts, provoking a yawn, and moving the bola in the kaṅkāla are the actions. Passion is conversing; the vajra recitation is speech. Blessing the vajra and lotus and possessing the mind of a perfect Buddha is the mental action; these should also be understood in the context of the secret inner empowerment. If one asks, "Does the outer exist in relation to the inner?" or "Does the unripened exist in relation to the outer?" the scriptures state: "Three cubits and three thumb-widths more, to be performed with the maṇḍalas; one should introduce the consort who has arisen from the five families." This refers to the vase empowerment explained above. It is not the case that the unripened cannot receive the secret empowerment; for that very text says: "Furthermore, how is that truly found? Just as one who has reached sixteen years of age, as long as the śukra is present, for that long one should rely upon the mudrā." This is how it should be understood. As for the outer secret empowerment:

སློབ་དཔོན་ཡབ་ཡུམ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི། ཨེ་བཾ་མ་ཡ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་པདྨ་རྡོ་རྗེ་ལས་ངག་གི་རྩེ་མོས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། ། ལན་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། ཕྱག་རྒྱའི་གདོང་ནི་གཡོགས་པ་དང་། ། ཐབས་ཀྱི་གདོང་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་གང་བྱུང་བ། ། སློབ་མའི་ཁར་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། སྐལ་ལྡན་སློབ་མ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཤུ་ཀྲ་ཕྱག་རྒྱས་མི་སྦྱིན་ཞིང་། ། ཉ་ཕྱིས་དུང་ཆོས་དག་ཏུ་མིན། ། པདྨ་རྡོ་རྗེ་གཉིས་དག་ལས། ། འཆི་མེད་ལྕེ་ཡིས་བླང་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལས་མི་ཉམས་པར་བྱའོ། ། གསང་བ་ནང་གི་དབང་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་མཆོག་གི་དགའ་བ། པདྨར་ཉམས་སུ་མྱོང་པར་བྱས་ལ། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པའི་རོ་གཅིག་པ་དེ་ཉིད་མཐུས་བཟློག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། དེར་ཡང་སློབ་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། ། རོ་གཅིག་པར་ཡང་བྱ་བ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། བསམ་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོར་བྱེད་ཅིང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཤེས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་ཡིན་པས་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། རང་རིག་ལས་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། བདག་དང་གཞན་ཡང་རིག་པ་སྤངས། ། མཁའ་མཉམ་བརྟུལ་ཞུགས་སྟོང་པ་སྟེ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་མཆོག། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་འདྲེས་ཤིང་། ། ཆགས་དང་ཆགས་མེད་རྣམས་འདྲེས་པ། །

The master and consort enter into union. The bodhicitta, which is the complete transformation of e-vam-ma-ya, is to be taken from the lotus and the vajra with the tip of the tongue. Through the application of this threefold method, it becomes the cause for the arising of uncontaminated wisdom (jñāna). Furthermore, according to the scriptures: "The faces of the mudrā and the method are both covered; Whatever arises in dependence upon that Should be given into the mouth of the disciple." Fortunate disciples should also understand it in this way: "The semen is not given by the mudrā, Nor in a mother-of-pearl or conch vessel; From both the lotus and the vajra, It should be taken with the immortal tongue." One must not deviate from the meaning of this. As for the secret inner empowerment: having experienced the supreme joy of the maturation moment within the lotus, one should reverse [the flow] through the power of that very single taste, together with the wisdom of self-awareness (svasaṃvedana-jñāna). Furthermore, according to the scriptures: "In that regard, the sphere of the disciple's activity Is to be made into a single taste." Thus it should be thoroughly understood. Regarding the statement "the intention is primary": it means that the three joys are made into the essence of the coemergent (sahaja), and because the coemergent is inseparable from knowing, it is the intention and thus becomes primary. Furthermore, according to the scriptures: "The wisdom arising from self-awareness Abandons the cognition of self and other. Equal to space, it is the conduct of emptiness, The supreme nature of both existence and non-existence. It is the blending of method and insight, The merging of passion and the absence of passion."

དེ་ཉིད་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག། དེ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་མི་གཡོ་བ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ལ་ཁྱབ། ། ལུས་ཀུན་ལ་ནི་རྣམ་པར་གནས། ། དངོས་དང་དངོས་པོ་དེ་ལས་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གི་མིང་ཅན་ལ་རབ་ཏུ་རྟོག་པར་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རིག་པའོ། ། མན་ངག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བ་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་ཟིན་པའོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རང་གི་ངོ་བོར་བརྟགས་པའོ། ། གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་དག་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བུར་སྐྱེ་སྙམ་པ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ལས་སྐད་ཅིག་མའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བའི་དགའ་བ་བཞི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་མའི་དབྱེ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། དེ་ཡང་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པར་སྐྱེ་བས། དུས་དེས་ཕྱེ་བའི་དགའ་བ་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་གང་ལས་སྐྱེ་སྙམ་པ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་མཚུངས་པ་ནི། གསུང་རབ་ལས། བཅུ་དྲུག་ལོ་ལོན་མཛེས་པའི་དབྱིབས། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྨིན་གྱུར་ནས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅུ་དྲུག་ནི་ལོ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སྟོང་པར་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ། ། མཛེས་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ། ། དབྱིབས་ནི་ཞི་བ་དང་དུལ་བ་དང་དེས་པ་དང་གདམས་ངག་འཛིན་པའི་རྟགས་ཅན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་དག་གིས་བྱིན་རླབས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་གནས་སུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།

"That itself is the life-force of all living beings; that itself is the supreme immovability; by that itself all is pervaded; it abides within the entire body; from it, entities and non-entities arise"—this should be understood as the name of the syllable HŪṂ. The mudrā is the awareness of body, speech, and mind. "By the pith instructions" means being sustained by the guru’s oral instructions on the application of great passion. By these, the coemergent is examined in its own essence. If one wonders in what sequence those coemergent states arise, it shall be shown: from that action mudrā, the four joys distinguished by the divisions of the moments arise. Regarding the "divisions of the moments," there are four; because they arise without being mixed with one another, the wisdom of the four joys distinguished by that time arises. If one wonders from what they arise, it shall be shown: regarding the similarity of the four mudrās, it is stated in the scriptures: "A sixteen-year-old of beautiful form, once the coemergent has matured." Here, "sixteen" refers to the years; they possess the capacity for the arising of emptiness. "Beautiful" means pleasing to the mind; they possess the capacity for the arising of bliss. "Form" refers to mudrās characterized by being peaceful, disciplined, gentle, and upholding the instructions; through them, blessings arise, and it is taught as the state in which the non-dual coemergent wisdom matures. Furthermore, if one wonders what the divisions of time are:

སྐད་ཅིག་མ་བཞི་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཉེད་པའོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་ནི། འགྲོ་བ་དྲུག་ཐ་དད་དུ་ཞེན་པ་དང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་སྟོང་པར་སྨིན་པ་དང་། རང་ལ་བདེ་བ་དང་། སྟོང་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་གཉིས་མེད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། རང་གི་རྣམ་པ་ནི་མེད་ལ་ཡོད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའོ། ། དེ་ཡང་རྟོག་པ་ལ་སྐྱེ་འགག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་བཞག་ལ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་པའི་སྒོ་ནས་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་རིགས་སོ། ། དུས་དེས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་སྙམ་པ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དགའ་བ་བཞི་ནི་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། དགའ་བྲལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགའ་བ་ནི་གཟུང་བའི་སྟོང་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་དགའ་བས་ཆེས་ལྷག་སྟེ། གཟུང་འཛིན་གྱི་སྟོང་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ནི། ། རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་ལས་ལོག་སྟེ། ཆོས་ཀུན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དགའ་བྲལ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ནས་དགའ་བ་དང་བྲལ་ལ། གོང་གི་ཡེ་ཤེས་ངོས་འཛིན་པར་བྱེད་པས། བློ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་པདྨ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལས་སྐྱེ་བ་སྟེ། པདྨ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་དག་ལ་དེ་ཡང་། སྐད་ཅིག་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེ། ། ཨེ་བཾ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་རྒྱུད་དག་ལས་རྣམ་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པར་བཞག་ལ།

The four moments are to be explained: the four moments are the variegated, the ripened, the devoid of characteristics, and the crushing. Regarding "the variegated": it is the attachment to the six classes of beings as distinct, the ripening into the emptiness of subject and object, and the experience of non-duality devoid of the characteristics of both self-bliss and emptiness. Because one engages with what is non-existent yet appears to exist, it is inseparable from worldly cognition. Furthermore, because conceptualization involves arising and ceasing, it is established as momentary; and because it is unmixed by way of abandoning the afflictions, its distinction is appropriate. To address the thought of how wisdom subsumed by that time arises, it is taught: the four joys are joy, supreme joy, coemergent joy, and the joy beyond joy. "Joy" is the emptiness of the apprehended object. "Supreme joy" is superior to joy, being the emptiness of both apprehended and apprehender. "Coemergent joy" is the reversal of the extremes of permanence and nihilism, coemergent with all phenomena. "The joy beyond joy" is free from joy from its own side; because it identifies the aforementioned wisdom, it is indeed endowed with intellect. Furthermore, it arises from the lotus and the vajra. For those who think it does not arise from the lotus and the vajra, it should be ascertained: "The momentary wisdom of great bliss is firmly established in E-Vaṃ." If, in the tantras, the third moment is established as being without aspects, [it is as follows].

འདིར་བཞི་པར་གཞག་པ་ནི་བླ་མ་དམ་པ་དག་གི་ཞལ་གྱི་བདུད་རྩིས་བཙན་ཐབས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སུན་ཕྱུང་སྟེ། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དབུས་སུ་བསྟན་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་གི་དབང་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་། དྲག་པོའི་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཡིས། ། སྣ་ཚོགས་དེ་ནས་རྣམ་པར་སྨིན། ། གསུམ་པ་མཚན་ཉིད་བྲལ་བ་སྟེ། ། རྣམ་པ་མེད་པ་དེ་ན་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བས་རིགས་སོ། ། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ན། མཆོག་དང་དགའ་བྲལ་དབུས་སུ་ནི། ། མཚོན་ཆ་ཤེས་ནས་བརྟན་པར་གྱིས། ། ཞེས་གསུངས་པ་དེ་འཐད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པར་ཉེད་པ་གསུམ་པར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། རྣམ་ཉེད་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཅེ་ན། ། གསུམ་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་གསལ་ཏོ། ། དེ་བས་ན་བཙན་ཐབས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི། རིགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ལུང་དང་འགལ་ལོ། ། གལ་ཏེ་འདི་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དྲུག་པའི་སྒྲ་སྟེ། དགའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་པའི། མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་ནི་དབུས་མ་སྟེ་དེ་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་སྟེ། རིགས་སོ་ཞེ་ན། གསུང་རབ་ལས། དགའ་བྲལ་དང་པོ་མཆོག་གི་མཐའ། ། སྟོང་དང་སྟོང་མིན་ཧེ་རུ་ཀ། ཞེས་བྱ་བས་གསལ་ཏོ། ། དེ་ལ་གསུམ་པ་དགའ་བྲལ་ཡིན་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་དང་པོ་སྟེ། མཆོག་གི་མཐའོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ། དགའ་བྲལ་དང་པོ་མཚོན་པར་བྱ། ། དེ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་བྲལ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བས་གསལ་ཏོ། ། དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་(ཞེན་,ཞེ་ན་)མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཉེད་པ་སྤྱོད་པར་བརྗོད། །

Here, the placement as the fourth is established by refuting the yoga of forceful means through the nectar of the oral instructions of the sublime gurus. The teaching that the moment devoid of characteristics is in the middle should be understood as the authentic perspective, because it is supreme. As it is said: "By abandoning the fierce application, The manifold then matures. The third is devoid of characteristics; There, the aspectless is known." This is the logical reasoning. Otherwise, the statement: "Between the supreme and the joy-free, Having known the weapon, make it firm," would not be tenable. If one argues that the third is asserted to be the "thoroughly rubbing" (vimaḷana), it is clarified by the words: "If the thoroughly rubbing is practiced, How can the third be asserted?" Therefore, the yoga of forceful means is devoid of logic and contradicts the scriptures. If one argues that this is the sixth case of definite emergence, and that because the supreme joy and the joy-free joy are in the middle relative to the innate joy, that which is primary is the third—namely, the joy-free joy—this is logical, then it is clarified by the scriptures: "Joy-free is the first, the end of the supreme; The Heruka is emptiness and non-emptiness." If one argues that the third is the joy-free, which is the first relative to the innate and the end of the supreme, that is not so. It is clarified by: "Joy-free is the first to be indicated; That is the very absence of the three joys." Furthermore, if one argues that it is as before, that is not so, for it is said: "The thoroughly rubbing is described as the practice."

རང་གི་བདེ་བ་ཟ་བ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བས་གསལ་ཏོ། ། དེ་བས་ན་རྟོགས་པ་མི་རྟོགས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་གྲགས་པས་ཀྱང་གནོད་ལ། དེས་པར་བྱེད་པ་དང་ཡང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་། དགའ་བ་དང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཉིད། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྣམ་པར་སྨིན། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་རྣམ་པར་ཉེད། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མཚན་ཉིད་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བས་དགའ་བྲལ་ནི་རྣམ་ཉིད་དོ། ། གཞན་ཡང་། དགའ་བ་དང་པོའི་འགྲོ་བ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་མཆོག་དགའ་འགྲོ་བ་ཉིད། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་འགྲོ་བ་ཉིད། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་གསུམ་མི་དམིགས། ། ཞེས་བྱ་བས་དགའ་བྲལ་འཁོར་བར་སྟོན་ཏོ། ། འོན་ཏེ་དགའ་བྲལ་གསུམ་པ་ཡིན་ན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མི་རྟོག་པ་བསྟན་པའི་རྒྱུད་དང་འགལ་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་ངོ་བོ་ང་། ། མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན། དགའ་ཕྱིར་དེ་ཚེ་དཔྱོད་མེད་དེ། ། མཚན་ཉིད་མེད་པར་རིགས་པར་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་བྲལ་བར་རིགས། ། བདེ་བ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་ཡིན། ། རང་རིག་ཉིད་དེ་དངོས་གྲུབ་འགྱུར། ། ལུང་གི་དོན་དང་མཚམས་མ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གསུམ་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་དམ་པ་ནི་རྟོགས་པ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། གོ་རིམ་གནས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་མ་ཡིན་ནོ། ། དྲག་པོའི་དབང་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བས་མཐར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམན་པ་ནི་ངན་པ་སྟེ།

This is clarified by the statement, "Consuming one's own bliss." Therefore, how could realization become non-realization? It would not. Consequently, this is contradicted by worldly renown and is also inconsistent with the definitive [teachings]. Furthermore: "The first joy is variety itself; Supreme joy is the ripening; Joy-free joy is the crushing; The coemergent is devoid of characteristics." By this, it is shown that joy-free joy is the crushing. Furthermore: "The first joy is the very movement; Likewise, supreme joy is the very movement; Joy-free joy is the very movement; The coemergent joy is not perceived in the three." By this, it is shown that joy-free joy belongs to saṃsāra. If, however, joy-free joy were the third, it would contradict the tantra that teaches the non-conceptual coemergent: "I am the essence of coemergent joy, The first of the supreme and the end of joy-free joy." This would not be tenable. Therefore: "Because of joy, at that time there is no analysis; It is logical that it is without characteristics. Therefore, it is logical to be devoid of characteristics; That third bliss is suchness itself. Self-awareness itself becomes the siddhi; It is not inconsistent with the meaning of the scriptures." By this, it should be understood that the coemergent is the third. Therefore, the sublime is not possessed of realization, and although the sequence remains, it is not authentic. Regarding the statement, "In the fierce empowerment, one desires the end through the absence of characteristics and coemergent joy," the "inferior" refers to the base.

རྒྱས་འདེབས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་ལས་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་མི་ལྡན་པས་སྐད་ཅིག་མ་དང་དགའ་བའི་གོ་རིམ་གྱི་མི་གནས་ཀྱང་། དོན་དང་མི་ལྡན་ཏེ་གདོལ་པ་ལ་རྒྱལ་པོར་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དྲག་པོ་ནི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱས་པ་སྟེ། དབང་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་མཐར་འདོད་པའི་ཕྱིར། གོ་རིམ་ཡང་འཁྲུལ་ལ་རྟོགས་པ་ཡང་གོང་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་གཞན་པའི་འདོད་པ་ཡང་། ། ཁོ་བོས་དགག་པར་བྱ་བ་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་ནང་གི་རྣམ་བཅས་ཏེ། ། དེ་ཡི་རྩེ་མོར་རྣམ་མེད་ཉིད། ། དབུ་མར་གནས་ཞེས་གང་སྨྲ་བ། ། ཁོ་བོའི་བླ་མ་དེ་མི་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བས་གསལ་ཏོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་སྔོན་དུ་ཞེན་པ་འབའ་ཞིག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་འདས་པའི་ནི་ཆད་པའི་མཐའ་ལ་ལྟུང་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེའི་ནང་དུ་དེའི་རྩེ་དང་། ། ཐོད་པའི་ནང་དུ་ལྷུང་བ་དང་། ། བར་དུ་འདུག་པའང་མི་འདོད་ལ། ། དེ་ཉིད་བླ་མའི་ཁ་ལ་རིག། ཅེས་བྱ་བ་ནི། བཅུ་དྲུག་ཕྱེད་ཕྱེད་ཐིག་ལེ་འཆང་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དེ་ཡང་བླ་མའི་ཞལ་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི། གཉིས་འདས་ནས་ནི་གཉིས་མཉམ་པ། ། རྡོ་རྗེ་ནས་ལྷུང་པདྨར་རེག། མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ནས་ལྷུང་བ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་ལ་རེག་པ། ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུས་རྒྱས་གདབ་ཅིང་། ། འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རྒྱུས་རྒྱས་གདབ། ། འདི་ནི་བདེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བས་ནོར་བུ་ལྟ་བུའི་དོན་རྙེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་རྒྱུན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ།

Because there is no sealing, one lacks the realization of non-duality beyond mere experience; thus, although one does not abide in the sequence of moments and joys, it is devoid of the ultimate meaning. It is not authentic, just as calling an outcaste a king. As for the "Fierce" [position], it is produced by force; because it seeks the ultimate innate joy in a moment devoid of characteristics, its sequence is mistaken and its realization is like the former—indeed, it is not excellent. Furthermore, other assertions are also to be refuted by me: "That which is with aspects within the vajra, And the aspectless at its tip, Abiding in the central channel"— My Guru does not accept such a claim. Why is that? Because those [positions] prioritize only prior attachment, and because that which transcends them falls into the extreme of nihilism. It is said: "I do not accept [it] within the vajra, At its tip, or fallen into the skull-cup, Nor even abiding in between; That very [reality] is known from the Guru's mouth." This refers to the Blessed One who holds the bindu of half of sixteen. Furthermore, that which is to be realized from the Guru's speech is as follows: "Having transcended the two, the two are equal; From the vajra, it falls and touches the lotus. Akṣobhya falls from the vajra; The vajra touches the lotus. The cause is sealed by the fruit, And the fruit is also sealed by the cause. This is the King of Great Bliss." By this, one should understand the attainment of the jewel-like meaning. If the continuum is the definitive meaning, [then...]

འདིར་དྲང་བའི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་འམ། ཡང་ན་བརྩམས་པ་ལ་དོན་མེད་དེ་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་བླ་མའི་ཞལ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ང་རྒྱལ་བའི་བློ་འཇུག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞལ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་དག་གིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། བཙན་ཐབས་དགོད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་ཤེས་ནི་ལྟོས་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་གསུམ་པས་བསྟན་པ་ལྟར་རྗེ་བཙུན་པས་ཀྱང་སྟོན་ཏེ། དབང་ངེས་པ་དང་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལྟར། བདག་གིས་འདིར་རྒྱས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གྲིབ་མར་གྱུར་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཉམས་སུ་བླངས་པ་ནི་བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཤེས་པར་བྱས་ལ་རྟོག་པའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱོགས་སྔ་མ་གཉིས་དང་འདོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་གྲིབ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚོན་བྱེད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ། མཚོན་བྱ་མཚོན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། འདྲ་བ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་མ་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་མ་རྙེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གྲིབ་མའོ། ། འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་མཚོན་པར་མི་ནུས་སྙམ་པ་ལ། གྲིབ་མའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་མཚོན་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུར། ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནམ་མཁའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་མཚོན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Here, if it is argued that this would become of provisional meaning, or that the composition would be purposeless and thus erroneous, it is not so. This is because the Mantra Vehicle depends upon the oral instructions of the guru, and because one must abandon the mental engagement of pride through other forms of insight; thus, the meaning is to be understood from the [guru’s] mouth. If it is argued that since [the goal] is accomplished through the authentic [path], it is improper to present [the methods] by force, it is not so. This is because certain knowledge is established through dependence. Just as it was taught by the third truth, the Venerable One also teaches it. The statement, "I shall explain this in detail here, just as the Blessed One taught the certain empowerments and their corresponding [practices]," is easy to understand. Now, the innate [wisdom] that has become a shadow will be shown. Regarding the practice, one should understand it from the mouth of the guru, and then the conceptual meaning shall be explained. Furthermore, regarding the statement that all those previous positions and assertions are "shadows" because the innate wisdom has not been found: since the experience that indicates [the goal] is capable of indicating the indicated, it is "innate." However, because it is merely similar and not the actual [wisdom], the wisdom has not been found; thus, the dharma-mudrā is a shadow. If one wonders whether it is incapable of indicating [the goal] by mere similarity, the "shadow innate" is so called because it causes one to comprehend the innate wisdom that is similar to the [actual] innate. Furthermore, just as the moon in water is an illustration, by comprehending it, one is able to indicate the actual innate [wisdom] which is like the moon in the sky.

དེ་ཡང་དཔེ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གྲིབ་མར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། དེ་བས་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གྲིབ་མར་སྨྲ་བ་ནི་ཤེས་རབ་བོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤུ་གྲི་དང་ཁད་ཉེ་བ་དང་། ཆེད་དུ་བཅོས་པ་ཡིན་པ་དང་མའི་བུ་མོ་ལས་བྱུང་བའི་རིགས་སོ། ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་མཚོན་པར་ནུས་སམ་ཞེ་ན། དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཇི་ལྟ་བུ་མཚོན་པར་ནུས་སོ། ། དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྐྱེས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་གདགས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། མ་བཅོས་པས་ཇི་སྲིད་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པར་གཞག་རིགས་པའོ། ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དཔྱད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཉམས་སུ་ཇི་ལྟར་བླང་ཞེ་ན། མ་བཅོས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱིས་འབད་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ། གཞན་གྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ། གཞན་རྗོད་པ་མེད་པ།

Furthermore, what is the reason for designating the wisdom of the action seal (karmamudrā) as a "shadow"? It is taught by the statement: "Therefore, the innate (sahaja) is called the shadow of insight (prajñā)." The action seal is the activity of insight; the wisdom born from it is produced by other conditions, is close to the razor of passion, is contrived, and belongs to the class of that which arises from a mother's daughter. Therefore, the wisdom that relies upon insight is the "wisdom of insight" (prajñājñāna). If one asks, "Can that indicate the ultimate wisdom?" it is able to indicate the ultimate wisdom, which is the "seal of phenomena" (dharmamudrā). If one asks, "What is the ultimate wisdom like?" it shall be explained for that reason: the innate wisdom indicated by the wisdom of insight is precisely non-arising. If one asks, "Why is the seal of phenomena designated as 'innate'?" it is because when it is innate, it is the nature of all phenomena; it is the purity of its own characteristic as long as it is uncontrived. The phrase "because" is to be established as possessing a reason. Furthermore, because those [phenomena] free from the elaboration of non-arising are innate with the aggregates and so forth, they are the nature of all phenomena. At the very moment they appear as various [things], they are the phenomena; because they are non-arising when analyzed, they are innate. If one asks, "How is that to be taken into experience?" it is said: "Because it is uncontrived." Furthermore, it is inexpressible like the cognition of effort by body, speech, and mind; it is inexpressible by others; it is not expressed by others.

གཞན་ལ་བརྗོད་པ་མེད་པ། ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དག་པའོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། གཞན་གྱིས་བརྗོད་མེད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ། གང་ལས་ཀྱང་ནི་རྙེད་མི་འགྱུར། ། བླ་མའི་དུས་ཚིགས་བསྟེན་པ་ཡིས། ། བསོད་ནམས་ལས་ནི་རང་བཞིན་ཤེས། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བས་ན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་དག་གིས་མཚོན་བྱ་མཚོན་པར་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཐོབ་ནས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་དག་གི་ནི་གོ་བ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འདྲ་བར་འབྱུང་བས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་པ་དག་ལ། དེའི་ཕྱིར། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། དབུས་སུ་བཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨེ་ནི་ཨེ་དྷརྨ་དྷཱ་ཏུ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལས་ཆོས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀུན་འབྱུང་བའི་དབྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆ་བྱད་ནི་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་ལོ་གྲངས་ཚད་དང་མཐུན་ནོ། ། བཟང་པོ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་། དཀར་ཤམ་སྔོ་བསངས་སྐྲ་སེར་ལི། ། ནུ་མ་སྲ་འཁྲེགས་རྐེད་པ་ཕྲ། ། བྷ་ག་འཁྱིལ་བ་ཡངས་པའི་ཚུལ། ། བཞིན་མཛེས་བྱེད་མཁས་པ་ཡི་དྲི། ། དད་དང་སྙིང་རྗེ་ཚོགས་སོགས་བརྩོན། ། རྒྱུད་འཇམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་གང་ཤེས། ། ཧ་ཅང་རིང་མིན་ཐུང་བ་མིན། །

Inexpressible to others, the coemergent dharma-mudrā is as it is; because it is indivisible, it is pure in its own characteristic. As it is said in the scriptures: "Inexpressible by others, the coemergent Is not found from any [other source]. By relying on the timing of the guru, One knows the nature through merit." Therefore, these are the wisdom of the ultimate meaning. Consequently, because those karma-mudrās are able to indicate that which is to be indicated, once the karma-mudrā is attained, it produces a result concordant with its cause. If one asks what the understanding of these is: it is easy to understand that it is because they arise as a concordant similarity to the cause. Regarding how those arise, it is said: "The excellent form of the syllable E, Adorned in the center by the syllable Vaṃ, The abode of all bliss, The jewel casket of the Buddhas." Regarding this: E is e-dharma-dhātu, the expanse from which the three doors of liberation—the cycle of existence and nirvāṇa—arise. "Excellent form" refers to the conduct and age appropriate to the five families. "The excellent one" means one who possesses the characteristics, such as: "Fair-skinned or dark, with reddish-brown hair, Firm and full breasts, a slender waist, A wide and curved vulva, a beautiful face, Skilled in the arts, and the scent of jasmine; Diligent in faith, compassion, and the accumulations, With a gentle nature, and who knows the bodhicitta. Neither too tall nor too short..."

ཁྲོ་དང་ཉོན་མོངས་ཉེས་སྤངས་པ། ། གཞོན་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན། ། དཔའ་བོ་དག་ལ་གུས་བྱེད་ཅིང་། ། འདོད་ལ་མ་ཆགས་ཕན་སེམས་ལྡན། ། དེ་ནི་མཆོག་གི་གྲོགས་སུ་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ། ། དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་བདེ་བས་གང་བའི་བདག་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དག་གི་ཐིག་ལེས་སྨིན་པའི་གནས་ནི་ཨེའི་བདག་ཉིད་ཀ་ཀོ་ལའོ། ། དེ་གཉིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི། ཝཾ་གྱི་བདག་ཉིད་བོ་ལའོ། ། དེ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས། སྐད་ཅིག་མ་ལ་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་སྐྱེའོ། ། བདེ་བ་ནི་འབྲས་བུའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའི་དོན་ཏེ་སྐུ་བཞི་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅན་བདག་ཉིད་ལའོ། ། དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་མཚུངས་པ་སྟེ། དགའ་བ་སྤྲུལ་པའི་མཆོག་ལོངས་སྤྱོད། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཆོས་སྐུ་ལ། ། དགའ་བྲལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆགས་པ་མ་ཡིན་ཆགས་བྲལ་མིན། ། བར་མ་ལ་ནི་ཡོད་པ་མིན། ། གསུམ་པོ་སྤངས་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ། ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བས། ཡེ་ཤེས་ལྔ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བའི་དོན་གྱིས་སོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་དོན་མཚོན་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཟ་མ་ཏོག་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འབྱུང་བའི་དོན་གྱིས་སོ། ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གལ་ཏེ་དེ་དག་ལ་ཕན་ཡོན་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཆོག་པར་འཛིན་པ་ན་དེ་དགག་པར་བྱ་སྟེ།

"Having abandoned anger and the faults of the afflictions, youthful, and endowed with meditative concentration; showing respect to the heroes, unattached to desires, and possessing a beneficial mind—such a person becomes the supreme companion." This is what is meant. Regarding the term "center": the place of maturation by the bindu of great bliss, whose nature is emptiness filled with bliss, is the ka-kola whose nature is E. The experience of those two is the bo-la whose nature is Vaṃ. From the non-dual union of those two, the wisdom of joy adorned by the momentary arises. Bliss is the fruit. The term "all" means without exception; it refers to the very essence of the four bodies and the five aspects of wisdom. Furthermore, the cause and fruit are closely analogous: "Joy is the supreme emanation, enjoyment is the sambhogakāya, and the innate is the dharmakāya; the joy-free is the essence." And: "Neither attachment nor free from attachment, it does not exist in the middle; because it abandons the three, the innate is described as perfect awakening itself." By these, the five wisdoms are to be grasped. "Buddha" is in the sense of the emergence of sentient beings. "Jewel" is in the sense of being able to symbolize the meaning of a jewel. "Casket" is in the sense of the emergence of experience. Furthermore, it is because Mahāmudrā is spontaneously present in all sentient beings and because it is to be actualized. If one is satisfied with the mere fact that such benefits exist for them, that must be refuted.

དེ་ལྟར་བློ་དམན་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབས་ནས་རྟོགས་པ་དང་མི་ལྡན་པས་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཡང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མྱོང་ཞེས་ཟེར་ན་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དཔེར་ན་མེ་ལོང་ལ་བརྟེན་ནས་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་འདྲའོ། ། དེ་ནི་སྔོན་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ་ད་ལྟར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། བློ་དམན་པ་ནི་བློའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་དམན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས། བུམ་པ་དང་གསང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་མན་ངག་དང་བཅས་པས་སློབ་མ་ལ་བསྒྲུབས་ནས། རྟོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་མི་ལྡན་པས་དབང་བཞི་དང་བྲལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཡང་། དུས་ཀྱི་སྣ་རྩེ་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་རྒྱས་གདབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མཆོག་གོ་ཞེས་ཟེར་ནས། མཐར་ཕྱིན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དཔེར་ན་བཞིན་ནི་མེ་ལོང་དང་བར་ནམ་མཁའ་སྣང་བའི་འོད་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་བྱུང་བ་སྟེ། རྐྱེན་གྱི་དབང་ནི་སྣང་དུ་ཟད་ཀྱི་དེ་ནི་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ཀྱང་། རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་མྱོང་དུ་ཟད་ཀྱི། དེ་ཉིད་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དང་འདྲའོ། ། དེ་དག་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་།

In this way, although teachers of inferior intellect, having practiced the wisdom of primordial awareness (jñāna), lack realization and thus do not attain the result, they will feel joy if told they are "experiencing the coemergent" (sahaja). This is like a reflection of a face appearing in dependence upon a mirror; it is similar to that which does not truly exist. This is taught by the statement: "Because it was not established previously and is not established now." "Inferior intellect" refers to the wisdom of the mind, which, by means of definitively discerning all phenomena, brings about non-arising. Those who lack this are "inferior." Such teachers, having practiced for the student using the four empowerments—the vase, secret, and wisdom-knowledge empowerments—along with the pith instructions, lack the realization of the Dharma-mudrā. Thus, being devoid of the four empowerments, they do not find the result of Mahāmudrā. Nevertheless, because they experience the illustrative coemergent wisdom of the tip of the nose at that time, and because they possess the relief and sealing [of that experience], they say, "This is supreme," and the pride of having reached the final goal arises. This is like a face appearing as a reflection in dependence upon a mirror, the intervening space, and the light of the sky; although it appears due to the power of conditions, it does not become the actual face. Similarly, those illustrative wisdoms are merely experienced through the gathering of conditions; they are like that which does not become the actual wisdom of the meaning of non-arising itself. These [teachers] [regard] the past and the future...

ད་ལྟར་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་དེས་བསྟན་པའི་རྒྱུད་རྣམས་དང་། དབང་གསུམ་པའི་དུས་སུ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ། མཁས་པ་དག་གིས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཡང་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་ལུང་དང་རིགས་པ་དང་བླ་མའི་གདམས་ངག་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་དགྲ་དཔེར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ནི་འདྲ་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏེ། མེ་ལོང་གི་ནང་ན་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གནས་པ་ནི་བཅོས་མ་ཡིན་ཡང་མ་བཅོས་པའི་བཞིན་གྱི་དྲི་མ་སེལ་བར་ནུས་པ་ནི། དྲན་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་གནས་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དུས་ཀྱི་སྣ་རྩེ་བཅོས་མ་དེ་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་ནུས་ཏེ། འདྲ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ངེས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཙམ་མཐོང་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་རང་གི་བཞིན་ཞེས་འཁྲུལ་པས་དགའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཆོས་དང་ཆེན་པོ་སྟེ། བདེ་སྟོང་སྤྱིའི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དོན་དེ་དག་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེས་པས་ན་གཞན་གྱིའོ། ། དངོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་ནོ། ། མཚོན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པས་ན་སྟེ། དཔེ་ཙམ་མཐུན་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་རང་བཞིན་མཐོང་ཞེས་འཁྲུལ་པས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ནི་རྨོངས་པ་སྟེ། ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཕལ་ཆེར་སྐལ་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རང་ལ་ཡོད་པ། རང་གི་རང་བཞིན་རང་གིས་མཐོང་། །

The present Buddha and the tantras taught by him are not established even at the time of the third empowerment. Furthermore, even in the present time, scholars do not establish them as the wisdom of the ultimate meaning through scripture, reasoning, the guru’s instructions, or personal experience. If one asks, "Is it not also illogical for such a thing to be an example?" it is shown by the statement: "The reflection of a face should be understood as being merely similar." Although the reflection of a face that appears in a mirror is artificial, it is able to remove the stains of the uncontrived face simply by being present as a mere recollection. Likewise, those artificial tips of the nose of the action seal (karmamudrā) at the time are able to show the essence of the dharma seal (dharmamudrā); they are to be realized through the suchness of that similarity. Therefore, when the world sees the reflection of a face as a mere concordant cause, they become joyful through the delusion that it is their own face. In that context, "that itself" refers to the dharma and the great; it is the general and specific characteristics of bliss and emptiness. That which ascertains those meanings is the action seal; because it is produced from other conditions, it is "other." Because it is not the actual thing, it is a "reflection." Because it is an indicator, it is a "concordant cause." As for the world becoming joyful through the delusion of seeing their own nature in a mere similar example, that is ignorance. Those who see only the near side are called "worldly," and they are mostly of inferior fortune. Furthermore: "Mahāmudrā exists in oneself; one sees one's own nature by oneself."

ཞེས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་འཁྲུལ་པས་ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ནི་བླུན་པའོ། ། དེ་དག་དགའ་ཞིང་མགུ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་གཏམ་ཙམ་ཡང་མི་འདྲིའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མ་ཤེས་ན། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཅོས་མ་འབའ་ཞིག་ལ་ཞེན་པས། མ་བཅོས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། དགའ་ཞིང་ཞེས་འདོད་པ་རྗེས་སུ་གཞོལ་བའོ། ། བདེ་བས་མགུ་བ་ནི་བླ་མ་བསྟེན་ཅིང་བླ་མའི་གདམས་ངག་གཙོ་བོར་མི་འཛིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རྟེན་ཙམ་ཡང་མི་འདྲིའོ། ། དེ་བས་ན་རྟོག་པ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལོངས་སྤྱོད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མ་ཤེས་པ་ན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དང་། རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་། བདེ་བ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐའ་དང་བཅས་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རྒྱུ་བཅོས་མ་འབའ་ཞིག་ལ་ཞེན་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་བཅོས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། ། ད་ནི་དཔེའི་སྒོ་ནས་བཅོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཐད་པ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་རིགས་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱིས། མི་མཐུན་པའི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལས་སཱ་ལུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་དྲུག་ཅུ་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་མ་བཅོས་པ་ལས།

Thus, to take delight in contaminated pleasure due to being deluded regarding the actual mode of existence of things is the mark of a fool. Because they are so delighted and satisfied, they do not inquire even about the mere discourse on the dharmamudrā. If one does not know the dharmamudrā, one is attached solely to the fabricated karmamudrā; how then could the uncontrived, coemergent jñāna arise? It will not arise. Regarding the phrase "to that": "that" refers to the karmamudrā. "Delighted" means being intent upon desire. "Satisfied by pleasure" means not relying on the guru and not holding the guru’s instructions as primary; they do not inquire even about the basis of the dharmamudrā. Therefore, because they lack discernment, it will not become an enjoyment. Since they do not know the dharmamudrā and instead employ the karmamudrā, it is impermanent because it is fabricated, unborn because it is produced by conditions, and limited because it is merely pleasure. Since they are thus devoid of discernment and attached solely to fabricated causes, they are separated from the path of the uncontrived, coemergent jñāna of Mahāmudrā; how then could it arise? It will not arise. Now, the validity of this is shown by way of an example because it is not fabricated. Why is that? Because a result of a similar class arises from a cause of a similar class, but not from a discordant action. Furthermore, it is easy to understand that rice grows from a rice seed, but not from a sixty-day grain. Why is that? Because from the uncontrived [state] by means of the dharmamudrā...

བཅོས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཆོས་དང་ཆེན་པོ་གཉིས་མ་བཅོས་པའི་ཕྱིར་ལམ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་མི་རིགས་ཏེ། གཅིག་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གཅིག་པའམ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་གཅིག་བརྟག་གོ། ། དོན་དུ་གཅིག་པ་ནི་བདེན་ཏེ་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་བཞག་པར་རིགས་སོ། ། དེ་ཉིད་དུ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མ་བཅོས་པ་ནི། རོ་མཉམ་དང་ལྡན་པའི་མ་བཅོས་པ་སྟེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མ་བཅོས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ནི་རོ་མཉམ་དང་བྲལ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱངས་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་འབྱུང་སྙམ་པ་དག་ལ། བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། (དའི་,དེའི་)ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཉིད་ལས་མི་ཕྱེད་པར་སྤྱད་ན་འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་མི་ཕྱེད་པར་སྤྱད་པ་ནི། དགའ་བ་བཞི་པའི་མན་ངག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། བདེ་བ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་ཀྱི་རོ་མཉམ་གྱིས་མི་ཕྱེད་པར་བྱས་ཤིང་མ་ཡེངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱད་ན། འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རང་ཆས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཆར་བར་འགྱུར་རོ། ། འོ་ན་སྔར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་མ་གསུངས་ཏེ། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔེའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།

Regarding the statement, "the uncontrived coemergent wisdom," if one were to argue that because both the dharma and the mahāmudrā are uncontrived, the path and the fruit are untenable as two and are instead one, that is not so. One should examine whether they are one in terms of the ultimate wisdom or one in terms of experiential realization. In terms of the ultimate, they are indeed one, for the inseparability of appearance and emptiness is itself the inseparability of bliss and emptiness. In terms of experiential realization, it is appropriate to establish a distinction based on general and specific characteristics. If one asks what the reason is for establishing them as such: therefore, the uncontrived dharma-mudrā is the uncontrived state endowed with equal taste, which is the general characteristic. The arising of the uncontrived coemergent wisdom of mahāmudrā from that is the specific characteristic, which is free from [mere] equal taste. For those who might wonder how the mahāmudrā does not arise if one trains in the dharma-mudrā in the same way, it shall be explained: therefore, if one practices the dharma-mudrā itself without wavering, the fruit of mahāmudrā will arise. Regarding "practicing the dharma-mudrā without wavering": because one experiences it through the pith instructions on the four joys, if one practices without distraction, having rendered bliss and emptiness inseparable through the equal taste of non-duality, the fruit of mahāmudrā will arise and dawn spontaneously. If one then asks, "Does this not contradict what was explained previously?" those [previous statements] did not mention the distinction. The passage beginning, "Whatever is the excellent form of the syllable E," and so forth, teaches the qualities of the example.

འདི་དང་ཡང་མི་འགལ་བའི་དོན་ནི། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ད་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་ན། མཚོན་བྱེད་དཔེར་རིགས་པ་སྟོན་ཏེ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གྲིབ་མ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་གནས་དང་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་རིག་པ་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཏོ། ། གྲིབ་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་མཚོན་པའི་མཚོན་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་མཐོང་བའི་གནས་ཡིན་ལ། མྱོང་བའི་གཞི་ཉིད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་གྲིབ་མར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་བྲལ་བས་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དཔེའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ནི་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་པདྨའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་རིན་པོ་ཆེའི་ལས་དགའ་བའི་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། པདྨ་དྲི་མ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། བདེ་བ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨོཾ་པདྨ་སུ་ཁཾ་དྷ་ར། མ་ཧཱ་རཱ་ག་སུ་ཁཾ་ད། ཙ་ཏུར་ཨཱ་ནནྡ་བྷ་ག་བི་ཤྭ། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཀཱརྱཾ་ཀུ་རུ་ཤྭ་མེ་ཞེས་བྱ་བས། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདེ་འཛིན་ཅིང་། ། ཆགས་པ་ཆེན་པོས་བདེ་སྟེར་བ། ། དགའ་བ་བཞི་ཡི་དབང་ཕྱུག་ནི། ། པདྨར་བསྡུས་པའི་འབྲས་བུའོ། ། ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་པོའི་དོན་གྱི་སངས་རྒྱས་སོ། ། འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་འབྱུང་བའི་གནས་ལ་གདགས་སོ།

The meaning of this, which is not in contradiction [with other teachings], has already been explained by the one called Buddharatnakaraṇḍa. Now, regarding the fact that the action seal (karmamudrā) is endowed with the dharma seal (dharmamudrā), the text shows the logical reasoning for the illustrative example: "The seal is the shadow of the Buddha, the abode of the jewel of wisdom, and the four." In this, "the seal" is awareness itself. "Of the Buddha" refers to the ultimate meaning. "The shadow" refers to supramundane wisdom. "The jewel of wisdom" refers to the object to be illustrated by that [wisdom]. Therefore, it is the locus of seeing and the very basis of experience. The statement "it becomes a shadow by following that" means that by being separated from the dharma seal, one wanders in saṃsāra. Because those wisdoms of the example serve as the cause for the arising of supreme wisdom, it is said: "In the lotus of the action seal, the source of all Buddhas, the collection of the joy of the jewel of activity arises." Here, "lotus" has the meaning of being stainless. It is that which holds bliss. Furthermore, by the mantra: oṃ padma sukhaṃ dhara mahārāga sukhaṃda caturānanda bhagaviśva hūṃ hūṃ hūṃ kāryaṃ kuru śvame, it is said: "Holding the bliss of the five wisdoms, bestowing bliss through great passion, the sovereign of the four joys is the fruit gathered in the lotus." "Of all the Buddhas" refers to the Buddha of the essential meaning. "Source" is designated as the place where sentient beings arise, because it depends upon mere realization.

། རིན་པོ་ཆེ་ནི་འདོད་པ་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ། ། དགའ་བའི་ཚོགས་ནི་བཞིའོ། ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། དེ་ཡང་བདེ་གཤེགས་གང་དུ་བཞུགས་པ་དང་། ། འཆག་པ་དང་ནི་བཞེངས་པ་དང་། ། སེང་གེ་ལྟ་བུར་གཟིམས་པ་ཡི། ། གནས་དེ་ལ་ནི་བདག་ཕྱག་འཚལ། ། ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་དགའ་བ་བཞི་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཨེ་བཾ་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་བོལླ་དང་ཀཀྐོ་ལ་བསྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་ནས་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ཐ་མི་དད་པས་ཁྱབ་པའི་དོན་དམ་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པར་ནོར་བུའི་ནང་དུ་སོན་པས། སྐད་ཅིག་མའི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགའ་བའི་མིང་ཅན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ་སྟོང་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་སོ། ། བཾ་ནི་ཐབས་ཏེ་བདེ་བའི་གནས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་དབྱིབས་སོ། ། བོལླ་དང་ཀཀྐོ་ལ་ནི་བརྡར་སྨྲས་པའོ། ། བསྲུབ་ཅིང་བསྲུབས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་ནི་བསྐྱོད་པ་དང་ཁྱད་པར་བསྐྱོད་པའོ། ། ཨ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་བཾ་ནི་བདེ་བ་སྟེ། དྷཱུ་ཏཱི་ནི་གཉིས་མེད་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ནི་ཀུནྡ་ལྟ་བུའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པས་སོ། ། ཐ་མི་དད་པའི་ཁྱབ་པ་ནི་ལུས་གང་ན་གནས་པ་ན་རྩ། དེ་ལ་ཐིག་ལེ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁྱབ་ཅིང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ་འཁོར་ལོ་བཞི་ནས་འབྱུང་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ལ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་ཆོས་མཐུན་དགའ་བ་བཞིར་གནས་པ་ནི།

"Jewel" (ratna) means the source of all desires. "The collection of joys" refers to the four joys. "Will arise" means that they are experienced in a sequential manner. This is also understood from the statement: "I prostrate to that place where the Sugata dwells, walks, stands, and sleeps like a lion." Now, the four joys of the action seal (karmamudrā) will be explained. In that regard, from the union of churning the bola and kakkola—the seals of e and vaṃ—the ultimate, which is inseparable from and pervades the conventional bodhicitta within the avadhūtī, reaches the interior of the jewel. Thus, the coemergent wisdom (sahaja-jñāna), which is designated by the name "joy" and is comprised of a single moment, will arise. Regarding this: e is insight (prajñā), the source of emptiness. Vaṃ is method (upāya), the source of bliss. "Seal" (mudrā) refers to the shape. Bola and kakkola are symbolic terms. "Churning and the act of churning" refers to the movement and the specific movement. A is the unarisen; vaṃ is bliss. Avadhūtī is the emptiness of non-duality. "Conventional" is like a jasmine flower. "Bodhicitta" is so called because it possesses the power of wisdom. The "pervasion of non-duality" means that wherever the body resides, the channels are there; in those, the drops (bindu); in those, the insight; and in those, the wisdom pervades. It is non-dual. Within the essence of the four awarenesses, which emerge from the four wheels as the nature of the four elements, the four joys abide in accordance with the four seals (mudrā).

དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་གནས་སུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་། ཨེ་ནི་ས་རུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྤྱན་མ་ཉིད། ། འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་བཞིར་ལྡན་པའི། ། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས། ། བཾ་ནི་ཆུ་རུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མཱ་མ་ཀཱི། ། འདབ་མ་བརྒྱད་ལྡན་འདམ་སྐྱེས་མ། ། སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས། ། མ་ནི་མི་རུ་བསྟན་པ་སྟེ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གོས་དཀར་མོ། ། བཅུ་དྲུག་འདབ་ལྡན་ཆུ་སྐྱེས་ལ། ། མགྲིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་ལྡན། ། ཡཾ་ནི་རླུང་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་སྒྲོལ་མ་སྟེ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འདམ་སྐྱེས་ལ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་བསྟན། ། ཞེས་བྱ་བས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ནོར་བུའི་ནང་དུ་སོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ཡང་ཤུགས་ཀྱིས་གོ་བར་བྱའོ། ། སྐད་ཅིག་མའི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་ནི་བཞི་སྟེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པའོ། ། དུས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། ། བྱ་བ་ནི་བརྩམས་ཏེ་ནོར་བུའི་མགྲིན་པའི་བར་དང་། ནོར་བུའི་ནང་དུ་ཁྱབ་ཅིང་མཐར་ཐུག་པ་དང་། གཉིས་ཤོར་བས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ངད་ཡལ་ཞིང་གཉིས་གནས་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དང་། མ་ལུས་པའི་འཕྲོས་པའི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་དགའ་བྲལ་གྱི་མིང་ཅན་ལ། བཞིའི་མན་ངག་གིས་ཟིན་པའི་དུས་སུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཕྱོགས་སྔ་མ་བཙན་ཐབས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དག།

The ultimate and the conventional do not exist as separate locations. Furthermore: "E" is to be known as earth; it is the action seal (karmamudrā), Locanā herself. Residing in the emanation wheel (nirmāṇacakra) at the navel, it possesses sixty-four petals. "Vaṃ" is to be known as water; it is the dharma seal (dharmamudrā), Māmakī. Residing in the dharma wheel (dharmacakra) at the heart, it is a lotus possessing eight petals. "Ma" is taught as fire; it is the great seal (mahāmudrā), Pāṇḍaravāsinī. Residing in the enjoyment wheel (saṃbhogacakra) at the throat, it possesses sixteen petals. "Yaṃ" is clearly taught as wind; it is the commitment seal (samayamudrā), Tārā. Residing in the wheel of great bliss (mahāsukhacakra), it is taught as a lotus possessing thirty-two petals. Thus should it be thoroughly understood. Regarding the phrase "having entered within the jewel," this refers to the two joys; the second and third should also be understood by implication. Regarding the phrase "subsumed by the time of the moments," there are four moments: the variegated, the ripening, the signless, and the non-conceptual. "Time" refers to the external. "Activity" refers to the process beginning from the throat of the jewel, pervading and reaching the interior of the jewel, the fading of the scent of passion through the departure of the two, the union through the abiding of the two, and the joy, supreme joy, and innate joy subsumed by the time of the complete emission. At the time of being seized by the instructions of the four, it is the innate, the wisdom equal to all phenomena. As for the previous position, the yogas of forceful means...

དཔེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། འགྱུར་བ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ནི། ཤེས་རབ་དང་དགའ་བ་ལ་འཁྲུལ་པའི་དགའ་བ་བཞི་དང་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ནི། དམན་པ་དང་དྲག་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་སྔ་མའི་ཚུལ་གྱི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཙམ་དོར་བར་མི་ནུས་པས་ན། ལྟོས་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ལས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བར་གསུངས་པས་ན། ཚད་དུ་བྱས་པ་ནི་དགའ་བར་རིགས་པས་སོ། ། ཤུགས་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་སྣ་རྩེའི་དུས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་དག་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དུས་དེ་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དགའ་བྲལ་ནས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་ཟད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེས་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡང་། གསུང་རབ་ལས། བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པ་ལས། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོར་འགྱུར། ། རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་ཆུ་དག་ནི། ཆབ་རོམ་གྱུར་པ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ནི་ཐ་དད་དུ་བརྟགས་པའོ། ། དེ་དག་གི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དྲན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་ཐ་མའི་དུས་སུ་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། །

If one asks, "Will it not become a concordant cause of the wisdom of the example?" it is shown that it will indeed become so. Furthermore, regarding its becoming a concordant cause of the coemergent: because the four joys and four moments that are mistaken joys of insight and bliss exist even in inferior and forceful applications, one relies upon the action seal (karmamudrā) according to the former position. Since one cannot discard the mere concordance with the bodhicitta, the concordant result established in dependence is like a ripened result (vipāka). Because it is taught that the coemergent arises from the action, it is logical that it is measured by joy; it does not arise through force. It is taught that the concordant result arises in dependence upon the action seal. If one asks, "Are those coemergent wisdoms experienced at the time of the tip of the nose, or do they occur later?" it is not that they occur at any time other than that very moment as the primary factor; therefore, they simply follow after the joy of separation (viramānanda). The statement "because it is merely wisdom" is a term for its becoming a functional entity. As for what is determined by that, the scriptures state: "From being stirred by habitual tendencies, the wisdom of emptiness becomes a functional entity, just as water becomes ice through the force of the wind." Here, "habitual tendencies" refers to conceptual imputations. Because the non-dual wisdom of those [tendencies] enters, even though one experiences the mindfulness of the wisdom of emptiness, it becomes a functional entity at the final stage.

དཔེར་ན་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་ཆུ་དག་ནི་ཆབ་རོམ་གྱི་གོང་བུར་གྱུར་པ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འབད་པར་བྱའོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་དོན་གྱི་ཤེས་རབ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། ངེས་པར་བསྟན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཙན་ཐབས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་། ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་འཕངས་པ་ཡི། ། བཅོམ་ལྡན་ཤེས་རབ་མ་ལ་སྤྱོད། ། ཇི་ལྟ་བྱས་པས་དེ་བཞིན་མཐོང་། ། རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་ནི་གྲགས་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ལ་བདག་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་དང་པོའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་ཐབས་གང་གིས་བསྒོམ་ཞེ་ན། བདག་ལུས་ཐབས་ལྡན་དང་གཞན་ལུས་ཚད་ལྡན་ཏེ། དེ་ཡང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དམ་ཚིག་དང་འབྲེལ་པ་དང་། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་ཐབས་དང་ནི། ། རང་བྱིན་བརླབས་པའི་རིམ་པ་ཡིས། ། སྒྲིབ་བྱེད་སྒྲིབ་བྲལ་ཚུལ་ཅན་གྱིས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ། ། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། སྒྲིབ་བྱེད་ཀུནྡ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། སྒྲིབ་བྲལ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། ། གཞན་ལུས་གང་དུ་བསྒོམ་ཞེ་ན། ། བུད་མེད་པདྨའི་བདེ་བ་ཅན། ། ཨེ་བཾ་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། དེ་དག་ཏུ་བདེ་བ་འབྱུང་ངམ་ཞེ་ན། ། བདེ་བ་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ནི། ། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད།

For example, it is just as water is turned into masses of ice by the continuous force of the wind. Therefore, one should strive diligently in the path of the dharma-mudrā. Regarding what is called the "result concordant with the cause" of the karma-mudrā: by the power of the causal dependent origination, one enjoys the Blessed Lady, the ultimate prajñā, in a manner similar to the concordant cause of the view. "Definitive instruction" is said because it excludes the yoga of forceful means. As it is said: "Propelled by the winds of karma, One enjoys the Blessed prajñā; Just as it was performed, so it is seen— This is renowned as the 'concordant cause'." "First" refers to the first stage of the gradual entry that becomes one's own benefit. If one asks by what means those bodhicittas are meditated upon: it is through the "means of one's own body" and the "standard of another's body." Furthermore: "The karma-mudrā connected with the samaya, and the jñāna-mudrā connected with the mahāmudrā." Also, from the scriptures: "By means of the maṇḍala and so forth, And through the stages of self-consecration, In the manner of removing obscurations, One should generate bodhicitta." If one asks what the distinction between these is: "The obscurer is like a kunda flower; the unobscured is of the nature of bliss." If one asks where the body of another is meditated upon: "In the woman, the blissful lotus, by way of the nature of the forms E and Vaṃ." If one asks whether bliss arises in those: "Because bliss itself was spoken of, it is explicitly called 'Blissful' (Sukhāvatī)."

། བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གནས་ཡིན་ནོ། ། འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དག་ཏུ་མྱ་ངན་འདས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཁོར་བ་དང་། ། མྱ་ངན་འདས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། ། འཁོར་བ་མ་གཏོགས་གཞན་དུ་ནི། ། མྱ་ངན་འདས་པ་བསྟན་དུ་མེད། ། འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འཁོར་བ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས། ། འཁོར་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི། ། འཁོར་བ་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། འཁོར་བ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་ཡིན། ། ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། གཏི་མུག་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། ། རྨོངས་མེད་འཁོར་བ་དག་པ་ཡིན། ། འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་བཞིན་སྤྱོད། ། ཇི་སྤྱད་ཅེ་ན། སྒྲིབ་བྲལ་སྒྲིབ་བྱེད་རང་བཞིན་ཅན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། བདེ་བ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འབར། ། ཞེ་ན། བཞིན་སྡུག་མིག་ནི་དཀྱུས་རིང་ཞིང་། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། སྔོ་བསངས་བརྟེན་ཞིང་རིགས་ལྡན་དང་། ། ལྷ་རྫས་ག་པུར་ཡང་དག་ལྡན། ། རང་གི་དབང་བསྐུར་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ། ། སྐྲ་བཟང་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་དགའ། ། བདེ་བ་གསོ་བའི་རྫས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཆང་ནི་སྦྱིན་བྱ་ཞིང་། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་དང་བརྡུང་བར་བྱ། ། གང་གི་དོན་དུ་བསྒོམ་ཞེ་ན། ། བདག་གཞན་དོན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། དེ་ནས་ཕྱག་རྒྱ་རྗེས་ཆགས་བྱ། ། ཉམས་སུ་ཇི་ལྟ་བུ་བདག་གིས་བླང་ཞེ་ན། ། པདྨ་རྡོ་རྗེ་རབ་སྦྱར་ཏེ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ནི་ལེགས་བདག་སྤྱད། ། སྦྱོར་བ་དེ་ལ་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ག་བུར་བློ་ལྡན་གྱིས་མི་སྤང་། །

Why is it that it possesses bliss? Because it is the abode of the Buddhas, Bodhisattvas, and Vajradharas. If one asks, "Will nirvāṇa not arise in those places where one is born in saṃsāra?" it is said: "In that same way, saṃsāra and nirvāṇa are just so; apart from saṃsāra, nirvāṇa cannot be shown elsewhere." If one asks, "Does saṃsāra not become nirvāṇa?" [the answer is:] "Saṃsāra consists of form, sound, and so forth; saṃsāra consists of feeling and so forth; saṃsāra consists of the sense faculties themselves; saṃsāra consists of hatred and so forth. These phenomena are nirvāṇa. Delusion is the nature of saṃsāra; when free from delusion, saṃsāra is pure. One should conduct oneself such that saṃsāra is like nirvāṇa." If one asks, "How should one conduct oneself?" [it is said:] "The bodhicitta, free from obscurations and having the nature of the obscurer, is nirvāṇa. Upon what bliss does it blaze?" If one asks, "What is it like?" [it is said:] "A beautiful face with long, almond-shaped eyes, adorned with form and youth, dark-complexioned, of noble lineage, and truly endowed with divine camphor. O Hevajra, self-consecrated, with beautiful hair, you delight the practitioner. What is the substance for restoring bliss? In that regard, wine should be given, and the one with the vow should strike. For what purpose is it meditated upon? To thoroughly accomplish the welfare of oneself and others. Then, one should perform the passion of the mudrā. How should I take it into experience? By joining the lotus and the vajra, one should properly enjoy it through the vow. From that union, it truly arises; the wise should not discard the camphor."

ཇི་ལྟར་མི་སྤང་ཞེ་ན། ། དེ་ལས་ལག་པས་མི་བླང་ཞིང་། ། ཉ་ཕྱིས་དུང་ཆོས་དག་མ་ཡིན། ། སྟོབས་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། འཆི་མེད་ལྕེ་ཡིས་བླང་བར་བྱ། ། དུས་རྒྱུན་དུ་གཏང་ངམ་ཞེ་ན། ། རྣམ་ལྔ་རོ་སྙོམས་དུས་མིན་པར། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་གཏང་མི་བྱ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ། ། གང་ལྟར་སྤྱད་ཀྱང་དེ་བདེན་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བས་གུས་པ་དང་བཅས་ཤིང་། ། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྒོམས་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སྦྱོར་བ། ། མཐེ་བོ་གཉིས་བསྣོལ་སོར་བསྙམས་བསྒྲེང་། ། མཐེ་བོ་སྲིན་ལག་ལྕེ་ལ་གནས། ། མཉམ་དུ་བཀག་པ་མཁས་པས་བྱ། ། ཨེ་བཾ་བོལླ་ཀཀྐོ་ལ། ཧེ་དང་། ཨི་ཀང་། ཨ་ཨཾ། དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་མཚོན་བྱེད་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལམ་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨོཾ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་དང་སྣང་བ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ནི། སེམས་རང་རིག་ཅིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རང་རིག་པ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་གསལ་བ་དང་། དེ་ཉིད་མུ་བཞི་དང་བྲལ་བ་དང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་དང་། དེ་དག་རྟོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་སྐྱེ་མེད་དང་རྣམ་པ་དང་སེམས་གཉིས་མེད་དུ་གསལ་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་། གཉིས་མེད་པ་དང་།

How is it not to be abandoned? One should not take it with the hand, Nor with a shell or a conch vessel. In order to generate strength, One should take it with the tongue of immortality. If one asks, "Should it be taken at all times?" The fivefold equal taste should not be abandoned Except at improper times. In the yoga of the completion stage, Whatever one practices becomes the truth. Thus, if one meditates with devotion and without interruption, the supreme siddhi of great bliss will be manifested. The union of method and wisdom: Interlace the two thumbs, straighten the fingers, Place the thumbs and ring fingers on the tongue, And the wise should hold them together in equipoise. E-VAṂ, BOL-LA, KAK-KO-LO, HE, and I-KAṄ, A-AṂ. These are the explanations of the action seal (karmamudrā). Having thus shown the illustrative example of coemergence, the wisdom of the path-dharma will now be shown. Regarding the phrase "OṂ, the dharma seal": OṂ represents the five aspects of wisdom. Furthermore, when mind, appearance, and non-duality are made into a single essence, because the mind is self-knowing and experienced as having arisen from dependent origination, it is unborn; because self-knowing awareness is luminous without depending on another, it is clarity; because that very [awareness] is free from the four extremes, it is unstained by the faults of subject and object; and the realization of these is the thoroughly established nature, which is the essence of being without aspects. Beyond that, there is also the experience of the unborn, the aspects, and the non-dual mind as clearly manifest, the appearance of variety, and non-duality.

སེམས་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་། སྣང་བ་ཡང་དག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ནི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྣང་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་བ་སྐྱེ་པ་མེད་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་པའི་སྐྱེ་བ་མེད་ལ་གོམ་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་དང་། གང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གདམས་ངག་གིས་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། ། གཉིས་མེད་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བ་དང་། ངང་གིས་གསལ་བ་དང་། ཕྱོགས་ཆ་དང་བྲལ་བ་དང་། གསལ་བ་དང་། སྟོང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱས་ནས་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་པ་དེ་གསུམ་པའོ། ། དེ་ལས་མི་གཞན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ལ་རྒྱས་འདེབས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། བླ་མའི་ཞལ་ལས་རྟོགས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་བསྟེན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་བདེ་བ་དང་སྟོང་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། ། གདོད་ནས་དག་པ་ནམ་མཁའ་བཞིན། ། བྱང་ཆུབ་མེད་ཅིང་མངོན་རྟོགས་མེད། ། བྱང་ཆུབ་ཚུལ་འདི་བརྟན་པས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བ་དང་སྟོང་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ལ་བྱའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་གང་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དགའ་བ་བཞིས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ། མི་རྟོག་པ་མ་བཅོས་པ། །

The appearance of diversity to the mind, and the capacity of those appearances to perform functions conventionally, is the nature endowed with aspects. The second is the earnest application of the oral instructions to the characteristics of appearance arising from dependent origination—birthlessness, the birthlessness of diversity, the lack of progression, the inseparability of the born and the unborn, and the manifestation of diversity through birthlessness itself. The third is the realization of non-duality free from superimposition and denial, naturally luminous, free from partiality, clarity, emptiness, and bliss; having actualized and realized this, one is a buddha. To demonstrate that there is nothing other than this, there are the aggregates, elements, sense bases, dependent origination, and the four elements; the seal that seals these is the coemergent wisdom realized from the mouth of the guru. Its characteristic is also taught as the nature of the dharmadhātu. The dharmadhātu is the non-duality of bliss and emptiness, characterized by all-pervasiveness. As it is said in the scriptures: "The nature of phenomena is luminous clarity; primordially pure like space. There is no enlightenment and no realization; this way of enlightenment is stable." "Nature" refers to the general aspect of bliss and emptiness. If one asks by what these are realized, they are realized through the four joys: free from conceptual elaboration, non-conceptual, and uncontrived.

སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་མཆོག་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྲོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་ནི། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་དགའ་བའོ། ། བྲལ་བ་ནི་གཉིས་སུ་བརྟག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའོ། ། མ་བཅོས་པ་ནི་གཉིས་སྣང་འགགས་ལ་གཉིས་མེད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ། མྱོང་བ་ཙམ་དུ་ཡང་མི་འཛིན་པ་ནི། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གཉུག་མར་གནས་ཀྱང་། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་འཁྲུལ་ཏེ། མ་རྟོགས་པར་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྙིང་རྗེའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་ནི་རྗེས་ཐོབ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྣང་བ་སྟེ། རྣམ་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། དགའ་བྲལ་ལོ། ། མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་བཞི་པའི་མན་ངག་གིས། མཆོག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་འཁོར་བའི་སེམས་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་འཁྲུལ་པ་མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་དག་གིས་ལམ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་ཅེ་ན། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱི་ཉམས་དང་མ་འབྲལ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། མ་སྐྱེས་པ་ཡི་ཆོས་རྣམས་ལ། ། ངོ་བོ་མེད་དེ་བསྒོམ་པ་སྟེ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས། ། དེ་ལྟར་དངོས་པོར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། ། ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན།

Regarding the phrase "supreme realization of the nature of compassion": "elaboration" refers to the innate arising as variety, which is the moment of the manifold aspect, or joy. "Freedom" is freedom from dualistic conceptualization; knowing the innate arising as variety to be non-conceptuality itself is the moment of ripening, or supreme joy. "Uncontrived" means that dualistic appearance has ceased and one experiences non-duality, yet without grasping even at the mere experience; this is the moment free from characteristics, or innate joy. The "object of compassion" is the three realms; although the innate abides primordially within them, one is deluded by the appearance of variety. Because of this very delusion of non-realization, there is compassion. "Nature" refers to the appearance of variety during the post-meditative state, which is the appearance of the innate; this is the moment without aspects, or the freedom from joy. "Supreme realization" is the realization, through the pith instructions of the fourth [empowerment], that the supreme and the three innate joys are inseparable; through these, one supremely realizes the delusion that is the cause of the compassionate mind of saṃsāra. If one asks how to train in the path by means of these, it is taught as "non-arising"; this refers to never being separated from the experience of the non-arising of all things in every respect. As it is said in the scriptures: "Regarding phenomena that are unarisen, there is no essence to be meditated upon; through application in the expanse of space, they are thus proclaimed as entities." What is the fruit of those paths of non-arising?

གཅིག་ཏུ་མཛེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཅིག་ནི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། མཛེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་མཛེས་པའོ། ། དེ་བས་ན་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དུ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་བདུན་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སྣང་བ་སྐྱེ་མེད་དུ་ཐིམ་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྣང་སྟོང་ཐ་མི་དད་པ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་ཡན་ལག་དང་། ཐ་མི་དད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བདེ་བའི་ཡན་ལག་དང་། རང་ལ་ཡོད་ཅིང་གང་འདོད་སྐྱེ་ལ། ནམ་འདོད་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་ནི། སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་ཡན་ལག་དང་། བདེ་སྟོང་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་རང་རྫོགས་སུ་ཡོད་པ་ནི་དངོས་པོའི་ཡན་ལག་དང་རྟག་ཏུ་ཉམས་སུ་མྱོང་དང་མི་འབྲལ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དུས་ན་སྣང་བ་མི་འགོག་པར་ནི་འགོག་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་ཤིང་མ་ཡེངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བ་ལ། རྒྱུན་གྱི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་དག་གང་གིས་མཚོན་ལ། གང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཐ་མི་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཞེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། སྦྱོར་བ་ནི་ཀཀྐོ་ལ་དང་བོལླའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མཚོན་བྱེད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་མཚོན་བྱའི་དོན་ཏོ། །

It is called "Solely Beautiful." "Sole" refers to the non-dual wisdom of Mahāmudrā itself. "Beautiful" refers to the beauty of the Saṃbhogakāya and Nirmāṇakāya. Therefore, it is the very nature of skillful means. If one asks, "What kind of realization does one possess?" it is endowed with seven characteristics: the limb of enjoyment, which is the dissolution of appearances into the unborn; the limb of union, which is the inseparability of appearance and emptiness; the limb of bliss, which is the experience of that inseparability; the limb of being completely filled with compassion, which is that which exists within oneself, arises as desired, and occurs whenever one wishes; the limb of the entity, which is the self-perfection of bliss-emptiness independent of others; the limb of continuity, which is never separated from constant experience; and the limb of non-obstruction, which is the non-ceasing of appearances at the time of experience. To experience such a realization without distraction is called "permanence as a continuum." If one asks, "By what is that coemergent Dharmamudrā indicated, and by what is it experienced?" it is taught that the coemergent nature is inseparable from that which arises from the application of insight; this is what is called the "Dharmamudrā." The coemergent nature is exactly as explained above. Regarding the phrase "arising from the application of insight," "insight" refers to the Karmamudrā, and "application" refers to the union of the kaṅkāla and the bola. "Arising from that" refers to the meaning of the indicated object as revealed by the indicator.

དོན་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་བླ་མའི་མན་ངག་བདེ་སྟོང་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་སྤྱིའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལ་རྟོག་པ་བདེ་སྟོང་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་འཁྲུལ་པ་སེལ་བར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་པ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་དཔེར་ན་མུན་པས་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་པ་ལ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་འདྲ་བར་མི་ཤེས་པས་འཁྲུལ་པས་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་ཤིང་རྟོག་པའི་དྲ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གནས་པ་དག་ལ། བླ་མའི་གདམས་ངག་འབྲེལ་པ་རྗེས་སུ་སློབ་མའི་གདམས་པས། འཁྲུལ་པ་རྡུལ་ཙམ་གྱི་ཟུག་རྔུ་ཡང་བཅད་དེ། བློའི་བདག་ཉིད་སྤང་ནས་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་པ་ནུས་པས་སྟོན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དཔེར་ན་མུན་པས་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་མུན་པ་ནི་སྣང་བ་ནུབ་པའི་དུས་སུ་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་ལ། ལག་པ་བརྐྱང་བ་དང་བསྐུམ་པ་ཙམ་ཡང་མི་མཐོང་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་པའོ། ། དེ་ལ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཤར་བས་མུན་པའི་ངོ་བོ་དག་ཅིང་རབ་ཏུ་གསལ་བར་འགྱུར་བའི་དུས་སུ་མུན་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྣང་བ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས། མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཐ་དད་དུ་བརྟག་པའི་འཁྲུལ་པས་ཀུན་ནས་ནོན་ཅིང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕྱོགས་ཙམ་ཡང་མ་མཐོང་ལ། རྟོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དཀྲུགས་ཤིང་རྟོག་པའི་དྲ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནས་པ་དག་ལ།

That which demonstrates inseparably from that meaning is the generic image of the sound that teaches the guru’s quintessential instructions on bliss and emptiness. In that regard, the conceptual thought of the generic image of bliss and emptiness is the dharmamudrā. To address the thought that the guru’s instructions are unable to eliminate delusion, it is taught as follows: other than that, for example, just as the light of the sun [dispels] that which is completely agitated by darkness, for those who are completely agitated by the delusion of ignorance and abide within an immeasurable web of conceptualization, the guru’s instructions—through the subsequent training of the disciple—sever even the slightest sting of the delusion of dust. Regarding the phrase "having abandoned the nature of the mind, it is conceptualization," "other than that" is a term indicating the demonstration of the capacity that is other than the essence. For example, regarding the phrase "completely agitated by darkness," darkness arises by force at the time when light has subsided; not seeing even the mere extension or contraction of the hand is "complete agitation." In that regard, just as when the rays of the sun rise, the essence of darkness is purified and becomes utterly clear, at which time there is no "making darkness clear" or "establishing light," similarly, from beginningless time, those who are completely overwhelmed by the delusion of conceptualizing as distinct through the power of ignorance, and who have not seen even a fraction of non-dual jñāna, and who abide in the ripening [of karma] through immeasurable afflictions arising from the web of conceptualization agitated by various realizations—

བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མར་གྱུར་པའི་མན་ངག་བརྒྱུད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་ཡང་སྒྲར་འབྲེལ་པ་དང་ལུས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་རྗེས་སུ་སློབ་པའི་གདམས་པ་ནི་ཉི་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་གི་ནུས་པས་མུན་པ་ལྟ་བུ་འཁྲུལ་པ་རྡུལ་ཙམ་གྱི་ཟུག་རྔུ་བཅད་དོ། ། སྣང་བ་སྟོང་པ་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་བློའི་བདག་ཉིད་སྤངས་ནས། སྣང་བ་དང་སྟོང་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། ། བློས་གཞག་གི་དངོས་པོ་དངོས་མེད་དུ་དེ་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུང་རབ་ལས། སྲིད་པ་གསུམ་པོ་ཡོངས་གྱུར་པ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་སྤངས་པའོ། ། ཡང་ན་ཐབས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་མཚན་ཉིད་རྟོགས། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཁོ་ནའོ། ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡེ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ནི་སྲ་བ་སྟེ་བརྟན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཆུ་ནི་གཤེར་བ་སྟེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། མེ་ནི་ཚ་བ་སྟེ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། ། རླུང་ནི་གཡོ་བ་སྟེ་ཡང་ཞིང་སྐྱོད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཡང་། བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་འཁྲུལ་པའོ། ། དེ་ལ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་རྒྱས་གདབ་པའོ། ། གལ་ཏེ་རྒྱས་གདབ་པས་རྟོགས་པ་དེ་དག་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་ན་ནི་དུག་གིས་དུག་སེལ་བར་མི་ནུས་པ་དང་འདྲའོ། ། དངོས་མེད་དངོས་མེད་ཀྱིས་སེལ་ན། རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱས་གདབ་པར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན།

The lineage of pith instructions that acts as the mother giving birth to the unsurpassed, perfectly complete Buddha is endowed with both verbal connection and physical blessing. These instructions are like the sun; by their power, the thorn of even a speck of delusion, which is like darkness, is severed. Having abandoned the nature of the mind that takes appearance and emptiness as its objects, one realizes appearance and emptiness as being inseparable. If one asks, "How can entities established by the mind become non-entities?" the scriptures state: "The three realms of existence are completely transformed, having utterly abandoned subject and object." Or: "The method is to realize the characteristic of the entity and the non-entity of all things." Therefore, it is indeed conceptualization. If all entities are primordially non-entities, what then is meant by "entity"? This shall be explained: regarding the phrase "earth, water, fire, and wind becoming one," earth is solidity, which provides stability; water is moisture, which produces; fire is heat, which ripens; and wind is movement, which is light and causes motion. Although none of these are established by way of their own nature, they are delusions through the power of habitual tendencies. In that context, what is called an "entity" is the sealing with non-arising when they become one. If those realizations were realized through the nature of entities themselves, it would be like trying to remove poison with poison. If one asks, "If a non-entity is removed by a non-entity, then because it is free from conceptualization, it would be illogical to apply a seal," [the response follows].

མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་སེལ་ཏེ། དཔེར་ན་དྲི་མས་དྲི་མ་འཁྲུ་བ་དང་འདྲའོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། དེ་བས་ན་དངོས་པོས་དངོས་པོ་ལ་བརྟགས་པས་དངོས་པོ་སེལ་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་པར་རིགས་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་སྟེ། བརྟག་པའི་ཕྱིར་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས་ན། གསུང་རབ་ལས། དངོས་པོ་འཆིང་བས་བཅིངས་གྱུར་པ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ནི་འཇིག་ཅིང་རྟེན་པའི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། གསུམ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་དག་གི་རྟོག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་སྤང་བ་ནི་བླ་མ་ལས་འོངས་པའི་སྐད་ཅིག་བཞི་དགའ་བ་དང་བཅས་པའོ། ། དབྱེར་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བཞི་པའི་གདམས་ངག་སྟེ། བདེ་བ་(དེང་,དང་)སྟོང་པ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གལ་ཏེ་བཞི་པ་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལྟར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་བླུགས་ཤིང་བཀྲུས་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ། ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་།

It is not so; for it is by the very nature of things that things are dispelled, just as, for example, dirt is washed away by dirt. As it is said in the scriptures: "O Vajragarbha of great compassion, one is liberated by the very nature of things." Therefore, by examining things through things, things are dispelled. If it is argued that it would follow that all those in the three realms are already buddhas because they enjoy things, it is not so; for they have not fully understood things. They will not be liberated by mere examination; rather, only those who have full understanding will be liberated. As the scriptures state: "Those bound by the fetters of things are liberated through full understanding." If one asks how full understanding realizes this, it shall be explained: "The nature of the three worlds as indivisible is the coemergent wisdom." Here, "world" refers to the stable and moving entities that perish and depend [on causes]. "Three" refers to the desire, form, and formless realms. Their conceptualization consists of the afflictions along with their habitual tendencies. Their abandonment is the four moments of joy received from the guru. "Making them indivisible" refers to the instruction of the fourth [empowerment], the coemergent wisdom whose nature is the indivisibility of bliss and emptiness. If one asks whether it becomes so merely by the teaching of the fourth, it is not so; for it is taught as being poured and washed, and because it transcends the domain of speech.

དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་བསྟན་ཀྱང་། ཐོས་པས་མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་གསུང་རབ་ལས། ། སྨྲ་བ་པོས་མྱོང་དེ་ཁོ་ན། ། ཉན་པས་མངོན་སུམ་མ་མཐོང་སྟེ། ། འོན་ཀྱང་སྒྲ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། རྣམ་རྟོག་གཟུགས་བརྙན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་དཔྱད་པ་རྟོགས་པའི་གདེང་དང་ལྡན་པ་དང་། མན་ངག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱས་ནས་འབད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་ནོ། ། བཅོས་མའི་རྟོག་པ་མི་སྦྱོང་ཞིང་། ། བྱས་པའི་རླབས་མི་ལྡང་ཏེ་མེད་དོ། ། དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། བདག་ཉིད་ནི་གནས་ཐབས་སོ། ། གཞན་ནི་ཡུལ་དུ་བྱས་པའོ། ། མི་འགྱུར་བ་ནི་རྟག་ཆད་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། ། སྟོང་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒོ་སྟེ། སེམས་ཅན་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། ། དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ནི་མ་བཅོས་པ་སྟེ་གཉིས་མེད་དོ། ། དེ་དག་གསལ་བར་བྱ་བ་ནི། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུང་རབ་ལས། ། རྐྱང་མ་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ཏེ། ། རོ་མ་ཐབས་ཀྱིས་ཡང་དག་གནས། ། སྡིག་སྤངས་པ་ནི་དབུས་ཉིད་དུ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། དེ་ནི་གཉིས་མིན་གཉིས་མཚུངས་པས། ། སྨྲ་བའི་བརྡ་མིན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་ལམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ།

Although suchness cannot be shown [directly], even if it is shown through the guru’s quintessential instructions, it cannot be actualized through hearing alone. Therefore, the scriptures state: "The speaker experiences that suchness, But the listener does not see it directly; Nevertheless, it arises from sound, And is merely a conceptual reflection." Those who possess the confidence of analytical realization and have experienced it through the quintessential instructions possess an effortless meditative concentration (samādhi). There, fabricated thoughts are not purified, and the waves of conditioned activity do not arise; they are absent. Furthermore, as for what its nature is, it shall be explained: its nature does not change into something else; it is the indivisibility of emptiness and compassion. Regarding that, "its" refers to the coemergent. "Nature" refers to the mode of abiding. "Into something else" refers to making it an object. "Does not change" means it does not fall under the influence of eternalism or nihilism. "Emptiness" is the realization that all phenomena are unborn. "Compassion" is the aspect of the causal sign: the sign of sentient beings' delusion and the sign of one's own experience. "Indivisible" means uncontrived and non-dual. To clarify these points, the Blessed One stated in the scriptures: "The lalanā is the nature of insight (prajñā), The rasanā perfectly abides as method (upāya). The abandonment of faults is the center itself, Completely free from subject and object. Because it is neither two nor dual, It is the Mahāmudrā, beyond verbal symbols. It is the cause and the path that brings accomplishment." Regarding this:

བཅོམ་པ་ནི་བདུད་བཞིའོ། ། ཡོན་ཏན་དྲུག་མངའ་བ་ནི་ལྡན་པའོ། ། རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་འདས་པའོ། ། གསུང་ནི་བཀའོ། ། རབ་ནི་བདེན་པ་གསུངས་པ་སྟེ། ། སླུ་བ་མེད་པའོ། ། ལས་ཞན་པས་ནི་གདམས་པ་ཚད་མ་དང་མི་ལྡན་པའི་དོན་དུ་ལུང་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། ། རྐྱང་མ་ནི་རྩ་(སྟི་,སྟེ་)ཁྲག་འབབ་པའོ། ། དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་འབྱེད་པའི་བདག་ཉིད་རྩ་བའི་ལས་རྣོ་བའི་རླུང་གིས་བྱེད་པའོ། ། ཨཱ་ལི་བཅུ་དྲུག་གི་ནུས་པ་གནས་པ་དང་། གཡོན་ན་གནས་པ་དང་། རིག་མ་ལས་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་མྱོང་བ་ནི་འདི་དག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་པོ། ། རང་བཞིན་ནི་ནུས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། རོ་མ་ནི་ཁུ་བ་འབབ་པའོ། ། ཐབས་ནི་མངོན་དུ་རྒྱུ་ཞིང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། ཀཱ་ལི་བཞི་བཅུའི་ནུས་པ་གནས་པ་དང་། གཡས་སུ་རྒྱུ་བ་དང་ཀུན་རྫོབ་དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་དེ་དག་གིས་གཙོར་མྱོང་བ་དང་། དཔའ་བོ་ལ་རག་ལས་པའི་དོན་གྱིས་ནའོ། ། ཡང་དག་གནས་པ་ནི་བདེ་སྟོང་གི་རྟེན་བྱེད་པའོ། ། སྡིག་ནི་མཐའོ། ། སྤངས་པ་ནི་མཐའ་དང་བྲལ་བའོ། ། མ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱུང་གནས་སོ། ། དབུས་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། ཉིད་ནི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་རླུང་ངོ་། ། གཟུང་བ་ནི་ཕྱིའོ། ། འཛིན་པ་ནི་ནང་ངོ་། ། རྣམ་པ་ནི་གཉིས་ལས་གྲོལ་བའོ། ། གྲོལ་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་དང་སྟོང་པ་གཉིས་སུ་མིན་ནོ། ། གཉིས་སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པའོ། །

"Bhagavān" refers to the four Māras. "Possessing the six qualities" means being endowed with them. "Transcendent" (Tathāgata) means having realized suchness within the mind. "Speech" refers to the Word. "Supreme" means speaking the truth, which is non-deceptive. Regarding the "inferior activity," this establishes the scriptural authority as a logical reason for the result, in the sense of being inconsistent with the authentic instructions. The "lalanā" is the channel through which blood flows. These are produced by the sharp wind that is the nature of discerning insight. Because the power of the sixteen vowels resides there, because it abides on the left, and because one experiences the wisdom of bliss from the consort, these are primarily "insight" (prajñā). "Nature" means together with the power. The "rasanā" is the channel through which semen flows. "Method" (upāya) means manifest movement and experiencing through the mode of awareness. Because the power of the forty consonants resides there, because it flows to the right, and because one primarily experiences such conventional bliss, and because it depends upon the Hero (vīra), it is so called. "Perfectly abiding" means acting as the support for bliss and emptiness. "Sin" refers to the extremes. "Abandoned" means being free from extremes. "Mother" (mā) is the source of qualities. "Center" is the avadhūtī. "Itself" (sva) is the indivisible wind. "Apprehended" is the external. "Apprehender" is the internal. "Aspect" is being liberated from the two. That liberation is not a duality of bliss and emptiness. Nor is it the abandonment of the two; because they are indivisible, they are equal.

དེ་ཙམ་དུ་ཡང་མི་འཛིན་པས་ན་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྨྲ་བའི་བརྡ་གཏན་ལ་དབབ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་དོན་དུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དང་ལམ་མོ། ། དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་འབད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་འབད་པས་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་རྙེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ལམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ནི་གང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་རོ། ། རབ་ཏུ་འབད་པས་ནི་མ་ཡེངས་པའི་ངེས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ཉེ་བར་ནི་སྐྱེ་བ་འདིའོ། ། རྙེད་པ་ནི་མི་སླུ་བའོ། ། རྒྱུར་ནི་མ་བཅོས་པའོ། ། གྱུར་པ་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ལས་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ཏུ་ལམ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ལམ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་རབ་ཏུ་མཁས་པས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་འགོག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་ལ་རབ་ཏུ་མཁས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐབས་ལ་རྒྱས་བཏབ་པ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ལ་རྒྱས་བཏབ་པ་དང་། གཉིས་མེད་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་པའོ། ། དེ་ལ་ཡང་སྣང་བ་ཐུག་ཕྲད་དང་། དུ་མ་རོ་གཅིག་དང་། སྣ་ཚོགས་དོན་མཐུན་པའི་མཚན་མ་རང་སར་གྲོལ་བ་དང་། གོམས་པ་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། ། གཉིས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྣ་རྩེ་བསྐུལ་བ་དང་། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྐུལ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྣ་རྩེ་བསྐུལ་བའོ། ། གསུམ་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་གཉིས་སུ་རོ་མཉམ་པའོ། ། དེས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པས་ན་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཞེས་བྱའོ། །

Because one does not grasp even to that extent, it is the Mahāmudrā that is free from superimposition and denial and cannot be established through the conventions of speech. In reality, it is the ripening cause and the path. If one asks, "How should one strive in that?" it is said: "By striving in that way, it becomes the cause for attaining the result; thus, it should be known as the path." In that regard, "in that way" refers to what has been taught. "Striving" means with the certainty of non-distraction. "Result" refers to Mahāmudrā. "Attaining" refers to this very life. "Near" means without deception. "Cause" means the uncontrived. "Becoming" means the cause of a similar type. From that, the meaning is that one should know the path as the practice of familiarization. If one asks, "What is that path like?" it shall be explained: "The path is realized by those who are highly skilled; by familiarizing themselves with it, they will manifest the indivisibility of the nature of cessation and the coemergent." Regarding this, "highly skilled in the path" means being sealed by insight with method, sealed by method with insight, and sealed by non-duality. In that regard, there is the direct encounter with appearances, the single taste of the manifold, and the liberation of the various signs into their own place through familiarity and realization. The second [set of practices] consists of stimulating the tip of the nose of the body, stimulating the self-consecration, and stimulating the tip of the nose of the mind. The third is the equal taste of bliss and emptiness as a non-duality. Because that brings forth the result, it is "realized"; thus it is said, "by familiarizing themselves with those."

འགོག་པ་ནི་སྣང་ཞིང་གྲགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མཐར་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཤེས་པ་རྣལ་མས་སྔོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་གསུངས་པ་ནི། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། ། གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། ། ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། ། ཡང་དག་མཐོང་ན་ཡང་དག་གྲོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། གསལ་བ་ནི་སྣང་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པ་དང་། བླ་མ་ཡིན་པ་དང་། གདམས་པ་ཡིན་པ་དང་། གླེགས་བམ་ཡིན་པ་དང་། མེད་པ་ཞིག་ལ་བསལ་ཡང་མི་དགོས། ཡོད་ན་བསལ་ཡང་མི་སོལ་བའི་ཕྱིར་བསལ་བར་བྱ་བ་མེད་དོ། ། དེ་བས་ན་གསུང་རབ་ལས། གཟུགས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་དེ། མཐོང་བ་པོ་ཡང་མེད་དོ། ། སྒྲ་མེད་དེ་ཐོས་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ། ། དྲི་མེད་དེ་སྣོམ་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ། ། རོ་མེད་དེ་མྱོང་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ། ། རེག་མེད་དེ་རེག་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ། ། སེམས་མེད་དེ་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། གཞག་པ་ནི་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གཉིས་ཡོད་ན་དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་རིགས་པ་ལས་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་དོ། ། དེ་བས་ན་གསུང་རབ་ལས། བསྒོམ་བྱ་མེད་ཅིང་སྒོམ་བྱེད་མེད། ། གསང་སྔགས་མེད་ཅིང་ལྷ་ཡང་མེད། ། སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་དུ། ། སྔགས་དང་ལྷ་ནི་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། དེ་བས་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྣང་བ་སྐྱེ་བ་དང་སེམས་སྐྱེ་མེད་གཉིས་མི་ཕྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱའོ། །

Cessation refers to all phenomena that appear and are renowned. The indivisible coemergent nature is the perfection of the dharmamudrā, which is preceded by authentic cognition. To ensure this is certain, it is further stated: "In this, there is nothing to be removed, And not the slightest thing to be added. Look authentically at the authentic; Seeing the authentic, one is authentically liberated." Regarding this, "in this" refers to the dharmamudrā. As for "removal": since appearances are the dharmakāya, the guru, the instruction, and the scripture, there is no need to remove what is non-existent, and what is existent cannot be removed even if one tries; therefore, there is nothing to be removed. Thus, the scriptures state: "Form has no intrinsic nature, nor is there a seer. Sound does not exist, nor is there a hearer. Smell does not exist, nor is there a smeller. Taste does not exist, nor is there a taster. Touch does not exist, nor is there a toucher. Mind does not exist, nor is there an object of thought." "Adding" refers to meditation. If duality existed, it would be appropriate to meditate upon it; however, since duality does not exist, there is not the slightest thing to be meditated upon. Thus, the scriptures state: "There is no object of meditation and no meditator; there is no secret mantra and no deity. Without conceptual elaboration, in the natural state, mantra and deity abide authentically." Therefore, there is not the slightest thing to be observed. Consequently, the indivisibility of the arising of appearances and the non-arising of the mind is called "the authentic."

དེ་ལ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བལྟ་བ་ལ། ཡང་དག་བལྟ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཡང་དག་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐད་ཅིག་ནས། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་རྐྱང་མ་དང་། རོ་མ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ནི་སྡིག་སྤངས་མ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། ། གལ་ཏེ་གྲོལ་བ་དེ་དག་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན། གོམས་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ལ་རྟག་ཏུ་གོམས་པ་ནི་ཙ་ན་ར་ཙ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་ར་མ་ལའི་རྒྱལ་པོ་ཙ་ན་ར་ཙ་བ་བསྙུངས་པས། དྲང་སྲོང་རིག་པ་མཁན་ལ་བརྟག་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་བྲམ་ཟེ་མདུན་ན་འདོན། ཙ་ན་ར་ཙ་ལ་འབྲུ་མར་ཀ་ཏོ་ར་གང་བསྐུར་བས། ལྷོ་ཕྱོགས་ས་གཞི་རབ་ཏུ་འདར་བ་ལ་བཏང་སྟེ། རྒྱལ་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ཀྱིས་རལ་གྲི་རབ་ཏུ་རྣོ་བ་ཐོགས་ཏེ། འདི་དག་དཔག་ཚད་གཅིག་ཏུ་སྐྱོལ་བར་བོ་ན། ཁྱོད་ལུས་དུམ་བུ་བརྒྱར་གཏུབས་ཏེ། ། ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཡང་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པས། རྐང་པ་གཉིས་རབ་ཏུ་བརྟན་ནས། ལག་པ་གཉིས་ཀྱི་གཡས་གཡོན་ནས་གཟུང་སྟེ། ཤེས་པ་དམ་དུ་བརྟན་པར་བཅས་ཏེ། མིག་མར་ཁུ་ལས་གཞན་དུ་མ་ཡེངས་པར་བྱས་པས་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། རྒྱལ་པོ་བསྙུན་དངས་ནས། བློན་པོས་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་རབ་ཏུ་སྒྱུར་བའི་དབང་ཐོབ་པོ། ། དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱལ་པོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ནད་ཀྱིས་བཟུང་བ་དག་ལ། བླ་མའི་རིག་པས་བརྟགས་ཏེ། ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པའི་བློན་པོས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ས་གཞི་ལ་མཉམ་པའི་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་སུ་བལྟས་ཏེ།

Regarding the way of viewing in the manner of "not being anything at all," this is called "correct viewing." When that becomes manifest, it is "correct seeing," and immediately thereafter, in a single instant, one becomes liberated. For this reason, the space between the lalanā and rasanā is the avadhūtī, which is the coemergent wisdom (sahaja-jñāna); this is easy to understand. If that liberation arises from cultivation, what is the manner of cultivation? Regarding the statement, "Constant cultivation of that itself is like the case of King Caṇḍarāṣṭrapāla": the King of Rāmaḷā, Caṇḍarāṣṭrapāla, fell ill. He consulted a seer who was an expert in knowledge. The king’s minister, a Brahmin court priest, sent a bowl full of oil to Caṇḍarāṣṭrapāla and dispatched him to the southern land of Sādhāraṇa, where the earth trembles violently. He was told, "If you do not deliver these two powerful princes, who are holding extremely sharp swords, across one yojana, your body shall be cut into a hundred pieces and your father the king shall also pass away." With his two feet firmly planted, grasping the oil with both hands from the right and left, and with his consciousness held very steady, he kept his eyes fixed on the oil without distraction. Having thus reached the end, the king’s illness cleared, and the minister obtained the power to govern the kingdom. Just like that example, for those seized by the disease of conceptual thought, the King of the dharmakāya is examined by the guru’s knowledge. The minister of ordinary awareness looks toward the direction of the equalizing thought upon the ground of great bliss.

ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྐང་པ་ངེས་པའི་ཤེས་པས་བརྟན་པར་བྱས་ནས། བདེ་བ་དང་སྟོང་པའི་ལག་པ་གཡས་གཡོན་གྱིས། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཀ་ཏོ་ར་ཁྱེར་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མར་ཁུ་འཐོར་བར་མི་འགྱུར་བར་དམ་བཅས་ནས། མ་ཡེངས་པ་དང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་མིག་གཉིས་ཀྱིས་བལྟས་ཏེ། འོན་ཏེ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ཉམས་དང་འབྲེལ་ཏེ། མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱལ་བུས་རྟག་ཆད་ཀྱིས་མཚོན་བཏབ་སྟེ། མཐའ་གཉིས་སུ་གསོད་པར་འགྱུར་སྙམ་པས་གོམས་པར་བྱས་ནས། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱལ་པོ་རྟོག་པའི་ནད་དང་བྲལ་ཞིང་། སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་དག་གི་ཐབས་དེ་དག་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་རྟོགས་པ་དང་དོན་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་དེ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འཇུག་པ་ནི་བླ་མ་དམ་པའི་གདམས་ངག་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་རྟོགས་པ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་ལྟ་བུ་འཆར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་ལྷན་ཅིག་པ་ལ་གོམས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པར་བཞག་པ་དང་། རྟོག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཐིམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་མི་བྱ་བར་གཞག་གོ། ། དེ་ལས་རྟོག་པ་སྐྱེས་ནས། སྔར་གྱི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པར་གཞག་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འཇུག་པ་ནི། བླ་མ་དམ་པའི་གདམས་ངག་སློབ་མ་ལ་བཤད་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དོན། ལན་དུ་མར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དུས་སུ་བྱུང་བ་དང་།

Having stabilized the feet of method and insight with the certainty of knowledge, one takes up the vessel of non-duality with the right and left hands of bliss and emptiness. Having vowed that the clarified butter of experience shall not be spilled, one looks with the two eyes of non-distraction and non-mental engagement. Thinking that the prince of clinging, if associated with the experience of non-arising, might strike with the weapons of eternalism and nihilism and thus be slain by the two extremes, one practices. Thereby, the King of the Dharmakāya becomes free from the disease of conceptualization and gains mastery over the sovereignty of the inseparable three kāyas. If one asks from where these methods arise: the realization of that and the nature of all phenomena, which are coemergent and non-dual, occur through the instructions of the sublime guru alone. Regarding the statement that through the realization of what was taught above, an experience such as this will arise—where all external objects, such as blue and so forth, are coemergent and non-dual, becoming inconceivable—first, one should familiarize oneself with the coemergent, rest in the inseparability of realization, let conceptualization dissolve into experience, and rest in non-mental engagement. When conceptualization arises from that, one should rest in the previous non-mental engagement and inseparability. Such one-pointed engagement of the mind is the meaning of the non-elaborated reality, the instructions of the sublime guru explained to the disciple, which arose from having supplicated many times and during the occasion of the gaṇacakra.

ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འབར་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་ཆེད་དུ་མ་གཏད་བར་བྱུང་བ་ཉིད་ལས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། གལ་ཏེ་མཉམ་པ་ལ་གཞག་ན་གཉིས་མེད་དུ་མྱོང་ཡང་། རྗེས་ཐོབ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེ་ན། བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། གཟུགས་དང་སྒྲ་སོགས་སྐྱེ་བ་མེད། ། གང་གིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་རིག་ན། ། གཟུགས་སོགས་བློ་ཡིས་མྱོང་དུས་སུ། ། སྐྱེ་མེད་བཅོས་མྱོང་མ་ཡིན་ནམ། ། གང་ཞིག་སྟར་བུ་མྱོང་བ་ཡིས། ། སྐྱུར་བ་མཐོང་ཙམ་ཉིད་ན་ཡང་། ། སྟར་བུའི་རོ་དང་བཅས་མྱོང་བཞིན། ། སྣང་སྟོང་གཉིས་མེད་བདེར་རོ་གཅིག། ཅེས་འབྱུང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོར་བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཐོས་པའི་དོན་བདག་ཉིད་ཀྱི་བློས་དཔྱད་པས་གཟུགས་དང་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པར་བྱས་ལ། དོན་དེ་དག་གཉིས་མེད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི། གང་གིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་རིག་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་གོམས་ན་ཐ་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བློ་ཡིས་གང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དུས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་བཅས་པར་མྱོང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། དཔེར་ན་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གང་ཞིག་གིས་སྔོན་དུ་སྟར་བུ་མྱོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ཕྱིས་སྐྱུར་བ་གཞན་མཐོང་ཙམ་ཉིད་ན་ཡང་། སྟར་བུ་ལ་སོགས་མྱོང་བའི་རོ་དང་ཁྱད་མེད་དེ། དེ་དང་བཅས་པ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱིས་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།

Through the force of the blazing experience, at the time of conduct, it will be actualized precisely as it arises without being intentionally directed toward. Therefore, it is easy to understand that the dharmamudrā is the cause of the inconceivable mahāmudrā. If one objects: "Even if one experiences non-duality while resting in meditative equipoise, because of the appearance of various things during the post-meditative state (pṛṣṭhalabdha), one is devoid of experience," it shall be explained. As it says in the scriptures: "When form, sound, and so forth are unborn, Whoever knows them as coemergent (sahaja), At the time when form and so forth are experienced by the mind, Is that not the experience of the unborn, uncontrived? Just as when someone who has tasted a citron Sees another sour thing, They experience it together with the taste of the citron, Appearance and emptiness are non-dual, a single taste of bliss." Regarding this: first, by investigating with one's own intellect the meaning heard from the mouth of the guru, one realizes that all phenomena, such as form and sound, are unborn. The experience of those meanings as non-dual is "knowing them as coemergent." If one becomes habituated to that, then even during the state of dreaming, at the time when form and so forth are experienced by the mind, is it not the very experience of them as being unborn? For example, because a man or woman has previously tasted a citron, later, upon merely seeing another sour thing, it is no different from the taste of the citron and so forth; they experience it together with that [taste]. Therefore, one does not become an appearance of the post-meditative state through the various appearances that arise.

སྟོང་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྟོགས་པའི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེར་རུང་བ་དང་། ཚོགས་བསགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། བླ་མ་དམ་པ་བསྟེན་པའི་གདམས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལས་ཆུང་ལ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། རྣམ་སྨིན་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ལས་ཆུང་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པས་སོ། ། ངེས་པར་བསྟན་པ་ནི་བདེ་སྟོང་སྤྱིའི་རྣམ་པ་མ་བཅོས་པ་ངེས་པར་བསྟན་པའོ། ། གཉིས་པ་ནི་དང་པོ་ལྟོས་པས་སོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། ། ནུ་མ་གཉིས་ཏེ་ལག་མཐིལ་གཉིས། ། ཐལ་མོ་གདབ་སྟེ་མཉམ་དུ་གཞག། ཨ་ཏ་ར་ཏ། ངུ་ད་ཨེ། ཨ་ཨཾ་སར། ད་ནི་འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཨ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨ་ནི་ཨ་ཀ་མ་ཏ་ས་ཨཱ་སྟེ། རྒྱུ་ལམ་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་རྟེན་འབྲེལ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་མི་འདའ་བའི་དོན་ཏེ། དཔེ་དང་ཡོད་པ་དང་། ཡིན་པས་མི་འདའ་བའོ། ། དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་། གྱད་ཀྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བརྟུལ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཆེན་པོ་ནི་ལས་དང་ཆོས་དང་དམ་ཚིག་དང་གསུམ་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་འབྲས་བུར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད།

It becomes an aid to the realization of emptiness and non-duality. Regarding what is called the "ripened fruit of the dharma-mudrā": it is so called because it is suitable for the arising of Mahāmudrā, it is the ripening of accumulated merit, it is the ripening of the instructions received from relying upon a sublime guru, and because it is a small action with a great result. Furthermore, as it is said in the scriptures: "The ripening is the reverse of that; because it is a small action with a great result." "Definitive instruction" refers to the definitive instruction on the uncontrived general aspect of bliss and emptiness. The second [point] is so called because it depends upon the first. These have briefly presented the dharma-mudrā. The two breasts and the two palms, Joining the palms, place them in equipoise. A-ta-ra-ta | Du-da-e | A-aṃ-sar | Now, the resultant Mahāmudrā will be explained. Regarding the term "Mahāmudrā" (Great Seal): it is called Mahāmudrā because it is both a mudrā and great. "A" refers to the akṣamatā (non-arising) of the three—cause, path, and result. Furthermore, it is the non-differentiation between that which is born from dependent origination and that which is unborn. "Mudrā" has the meaning of "not to be transgressed"; it is not to be transgressed by way of example, existence, or being. It is like space, like the wrestler’s jewel, and like being subdued by suffering. It is "great" because it is the supreme among the three—action, dharma, and samaya—and thus it is Mahāmudrā. If one asks what the reason is for establishing Mahāmudrā as the result, it shall be explained: it is the essence that lacks inherent existence.

སྒྲོ་སྐུར་གྱིས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་རིགས་པ་དང་། དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་འཛིན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་བརྟག་དཔྱད་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པ་གཟུང་འཛིན་དང་བཅས་པའི་དྲི་མ་སྟེ། ། དེ་དག་གི་ཡིད་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་རིགས་སོ། ། དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་མེ་བུས་པ་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། ཤིང་ཟད་པའི་དུས་སུ་མེ་མི་གནས་པ་བཞིན་དུ། སྣང་གྲགས་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། སྐྱེ་མེད་རྟོགས་ཀྱི་རྗེས་ལ་སྐྱེ་མེད་ཙམ་དུ་ཡང་མི་འཛིན་ཏེ། དེ་དག་གང་དུ་ཡང་མི་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ། རྟོག་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པའོ། ། དེ་བས་ན། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་པའི་ཕྱིར་དགག་བསྒྲུབ་དང་བྲལ་བར་རིགས་སོ། ། དབེན་ཞེས་པ་སྟོང་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་རེ་བ་བཅད་པ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་དཀའ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་རྣམས་སོ། ། སོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤིན་ཏུ་རགས་པ་རྣམས་སོ། ། སྤངས་པ་ནི་སྤང་བྱ་སེར་སྣ་དང་། འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལེ་ལོ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བར་འདོད་པ་མེད་པ་ནི་གཉེན་པོ་ལ་རེ་བ་མེད་པའོ། །

Regarding the phrase "free from superimposition and denial": it is logical that Mahāmudrā is without intrinsic nature. Furthermore, that lack of intrinsic nature is free from the stains of apprehending various aspects along with their moments, the investigation of maturation, and the stains of the subject-object duality in the aspectless state. It is logical that the nature of these is free from superimposition and denial. For example, just as fire produced from various kinds of wood becomes a single flame and ceases to exist once the wood is exhausted, so too the flame produced from the various appearances and sounds becomes a single flame; following the realization of non-arising, one does not apprehend even mere non-arising. Not apprehending any of these is the realization of Buddhahood, which depends upon mere conceptualization. Therefore, because it is said, "In a single instant, one is a perfect Buddha," it is logical that it is free from negation and affirmation. "Secluded" (dbyen) is a synonym for emptiness. If one asks what Mahāmudrā itself is like, it is the cutting off of hope. Regarding the phrase "abandoning the cognitive obscurations and so forth": the cognitive obscurations are the extremely subtle afflictions and secondary afflictions that are difficult to abandon. "And so forth" refers to the very coarse afflictions and secondary afflictions. "Abandoning" refers to the objects of abandonment—avarice, unethical conduct, malice, laziness, distraction, and distorted wisdom. The absence of the desire to abandon these through the antidotes, such as generosity and so forth, is the absence of hope in the antidotes.

བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པས་འབྲས་བུ་ཞིག་ཐོབ་སྙམ་པ་མེད་པ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རེ་བ་མེད་པའོ། ། འབྲས་བུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞིག་ལོགས་ནས་འཐོབ་པོ་སྙམ་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རེ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དབང་དུ་སློང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་ཏེ། སྟོན་ཀའི་ཉི་མ་ཕྱེད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལྟར་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་ལ། སྟོན་ཀའི་དུས་ཀྱི་ཉི་མ་ཕྱེད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ནི་སྤྲིན་དང་འཇའ་ཚོན་དང་། ན་བུན་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། རླུང་གིས་མ་དཀྲུགས་པ་དག་ནི་མ་སྐྱེས་ཤིང་། རང་བཞིན་མེད་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཁྱབ་པ་དང་། གདོད་མ་ནས་མི་འགྱུར་བ་དང་། འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་བཞིན་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉིས་དང་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། འཁོར་བའི་དུས་དང་སྦྱངས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་སྦྱངས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དུས་རྣམས་ལ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ལས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དང་འཇའ་ཚོན་ལ་སོགས་པ་སྣང་ཡང་ནམ་མཁའ་ལས་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཆུ་ལ་རླབས་དང་། རྙོག་མ་དང་། ལྦུ་བ་དང་གཉེར་མ་ལ་སོགས་པ་ཆུ་ཉིད་ལས་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཡུངས་ཀར་ལ་མར་གྱིས་ཁྱབ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་བདག་ཉིད་ལ་ཁྱབ་པའོ། །

When one has been thoroughly purified by these two—the generation and completion stages—there is no thought of attaining a result; this is the absence of expectation regarding suchness. To think that a result, a perfect Buddha, is to be attained elsewhere is the absence of expectation regarding a result. This is because the afflictions are brought under control, the suchness of all phenomena is beyond meditation, and great bliss is spontaneously present. Furthermore, it possesses five qualities. Regarding the phrase "stainless like the autumn sky at midday," the autumn sky at midday is not disturbed by clouds, rainbows, mist, fog, or wind; it is unborn, lacks intrinsic nature, and pervades the past, future, and present. It is primordially unchanging and pervades all of samsara. Likewise, Mahāmudrā is also by its very essence unborn, lacks the nature of existence, non-existence, duality, or non-duality, and is Mahāmudrā itself throughout the times of samsara, purification, specific purification, the unsurpassed, and manifest realization. Although it appears as various things from that very state, there is not the slightest change. For example, although clouds, rainbows, and so forth appear in the sky, the sky itself does not change; and although waves, turbidity, bubbles, and ripples appear in water, they do not change from the water itself. Furthermore, just as mustard seeds are pervaded by oil, it pervades the very nature of samsara.

དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་སྣང་དུ་ཟད། ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་གསུང་རབ་ལས། ང་ནི་སྟོན་པ་ང་ནི་ཆོས། ། ང་ནི་ཚོགས་ལྡན་ཉན་པ་ངའོ། ། འགྲོ་བའི་སྟོན་པ་བསྒྲུབ་བྱ་ང་། ། འཇིག་རྟེན་པ་ང་འཇིག་རྟེན་ང་། ། མཆོག་དགའི་མཁའ་སྟེ་བྲལ་བའི་མདུན། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་ངོ་བོ་ང་། ། མུན་པ་ལ་ནི་སྒྲོན་མེ་བཞིན། ། བུ་ག་དེ་བཞིན་ཤེས་བྱེད་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ལ་སྐུའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་བཞག་ཅེ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་ནི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་རང་གི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་གནས་ཏེ། སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་དང་། གཉུག་མའི་ངོ་བོ་གཅིག་པའོ། ། དེ་ཡང་སོ་མ་དང་རང་དགའ་བ་དང་། ལྷུག་པའོ། ། དེ་ཡང་རྗེ་བཙུན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ། ཀྱེ་ཧོ་གྲོགས་དག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ། ། གཞན་ནས་མི་རྙེད་བླ་མའི་ཞལ་ལ་དྲིས། ། དོན་དམ་ཞལ་གྱི་ངོ་བོ་མ་རྟོགས་ནས། ། ཡིད་ནི་ཆུ་བྱེད་རླུང་ནི་འཆད་བ་མེད། ། ཅེས་པ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེས་པ་ལ་མ་འགག་པའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བའོ། ། གཉིས་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། ཇི་ལྟར་གཟིངས་ལ་འཕུར་བའི་བྱ་རོག་བཞིན། ། བསྐོར་ཞིང་བསྐོར་ཞིང་སླར་ཡང་དེ་རུ་འབབ། ། ཅེས་བྱ་བས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། ། གསུམ་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། གླང་ཆེན་ལོབས་ནས་སེམས་ཚགས་ཚུད་པ་ནི། ། འདི་ནི་འགྲོ་འོང་བཅད་ནས་དལ་པ་སྟེ། ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་རྟོགས་སོ་ཆོས་ཅི་དགོས། །

Furthermore, Mahāmudrā itself is merely appearance; it is not a relationship of the pervaded and the pervader. Therefore, it should be understood from the scriptures: "I am the Teacher, I am the Dharma, I am the assembly and the listeners. I am the Teacher of beings and the goal to be accomplished, I am the worldly and the transcendental. I am the space of supreme joy and the presence of freedom, I am the essence of coemergent joy. Like a lamp in the darkness, I am the knower of that very aperture." If one asks how the distinctions of the bodies (kāya) are established for these, it shall be explained: regarding the phrase "the source of all qualities," the qualities are the Dharma, Enjoyment, Emanation, and Essential bodies. These abide within one's own experience, free from superimposition and denial, being experienced, arising in various ways, and being of one innate essence. Furthermore, they are fresh, self-satisfied, and relaxed. Regarding this, from the presence of the Venerable One: "Kye ho! Friends, that coemergent state Is not found elsewhere; ask the Guru's face. If the essence of the ultimate face is not realized, The mind is like a water-wheel and the breath is unceasing." This refers to the essence of the unarisen and unceasing moment. Second, from the presence of the Venerable One: "Just like a crow flying from a ship, Circling and circling, it lands back there again." This refers to the inconceivable. Third, from the presence of the Venerable One: "When the elephant is trained and the mind is tamed, Coming and going are cut off and there is peace. If it is realized in this way, what need is there for Dharma?"

ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་ཞིང་དལ་བ་རྒྱུན་དུའོ། ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སོ། ། དེ་བས་ན། དེ་ལྟར་ངོ་ཚ་མེད་སྨྲ་མཁས་པས་ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་བདེ་བ་ཚོགས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་བདེ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། གཞིར་གྱུར་པ་ནི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་སྟེ། འབྱུང་བ་བཞིར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། དག་པ་དང་། དམ་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ་གདོད་མ་ནས་སངས་རྒྱས་པ་ནི་དག་པའོ། ། བདེ་བ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་ལས་བྲལ་བ་སྟེ། དམ་པའོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་ཡེངས་པའི་མུ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་པ་སྟེ། ། འདི་ལ་ཡེངས་པའི་མུ་དང་བྲལ། ། བསམ་མི་ཁྱབ་ཀྱི་དུས་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་དག་གིས་འཁོར་བ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད། ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འབར་བས། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་རྟོགས་ན་བཅུ་བཞི་པའི་ས་ལ་མ་རྟོགས་ན་འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་རྗེ་བཙུན་པ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་དུར་ཁྲོད་པའི་ཞལ་ནས། རྒྱུ་མེད་པས་གདོད་མ་ནས་སངས་རྒྱས་ཏེ། དག་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པས་དམ་པ་སྟེ། མ་ནི་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་རུང་པ་དང་།

This means that it is a continuous state of bliss and leisure. It is the source of all. Therefore, it is said: "Thus, by the one skilled in speaking without shame." Regarding the phrase "such wisdom is the basis of all perfections": "perfections" refers to the collection of whatever bliss is desired. "Of all" refers to the bliss of saṃsāra and the great bliss of nirvāṇa. "Basis" is like a jewel, acting as the source of the four elements. How should that be viewed? It is called "pure," "sublime," "inconceivable," and "the nature of the non-duality of saṃsāra and nirvāṇa." Being spontaneously present and primordially awakened is "pure." The union of bliss and emptiness, which is free from the extremes of permanence and nihilism, is "sublime." "Inconceivable" means being free from the limits of distraction. As it says in the scriptures: "The wisdom of all Buddhas Is without the slightest activity; It is free from the limits of distraction, The very time of the inconceivable." Through such essences, the nature of saṃsāra and conceptualization is the unborn blazing of wisdom. If one realizes this as the nature of the non-duality of nirvāṇa, one reaches the fourteenth stage; if one does not realize it, one remains in saṃsāra itself. Furthermore, the Venerable Eastern Charnel Dweller said: "Because there is no cause, one is primordially awakened. Because it is naturally present in all pure beings and sentient beings, it is sublime. 'Ma' is that which is suitable as the domain of speech, and..."

སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མུ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཆུ་བོ་ལྟར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས། གཉིས་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་པ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་དག་ལ་གཞན་དོན་དུ་འབྱུང་ངམ་ཞེ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སྨོན་ལམ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། ལུས་གཟུགས་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས། སྣང་བ་ཤིན་ཏུ་དག་པ་དང་། དག་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། ལུས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་གཞན་ནམ་ཞེ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བ་ལ། ཡིད་ལ་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་འགལ་ཚབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་སུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གསུང་རབ་ལས། དེ་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་དགེ་བའོ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་མི་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨ་མ་ན་སེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྡ་དང་སྒྲའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཡང་ཨ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ། མ་ན་ནི་ཡིད་དེ་རྟོགས་པ། སེ་ནི་བྱེད་པའོ། ། དེ་བས་ན་རྟོགས་པ་དང་། བྱེད་པ་ནི་ཨ་འགེགས་པར་བྱེད་པས་དེ་ཉིད་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་མི་བྱེད་པ་བྱེད་པ་བྱེད་ཅིང་། བྱེད་པ་མི་བྱེད་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའོ། །

Because of the presence of discerning insight, it is free from all extremes and is thus inconceivable. Since the experience itself is experienced at all times like a flowing river, it is indivisible by duality; its nature is the non-duality of saṃsāra and nirvāṇa. If one asks whether these arise for the benefit of others, it shall be explained: regarding the phrase "the body of great non-referential compassion," through the power of non-referential great compassion and uncommon aspirations, the two bodies of form—the utterly pure appearance and the pure [nature]—arise. If one asks whether that body is something other than suchness, it shall be explained: it is the very essence of the nature of great bliss. Great bliss is free from superimposition and denial, and is the body of the indivisible mind. What is their nature? It is the form body, which is the essence. If one asks who would be in contradiction with the mental engagement [of this], it shall be explained: from the scriptures, it is said, "In that way, the dharma of non-mental engagement is virtuous; the dharma of mental engagement is non-virtuous." This is called amanasi (non-mental engagement), which should be understood through the distinctions of terminology and sound. In that regard, a is non-arising, manasi is the mind that realizes, and si is the act of doing. Therefore, because realization and the act of doing negate a, they are negated in that very state; thus, it is "non-mental engagement." For that reason, because it performs the act of non-doing and does not perform the act of doing, it is virtuous.

གཞན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་མ་ན་སྱེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟོགས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་དག་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཏེ། མི་དགེ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཀླུ་དག་ཤ་ཀའི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། ། མ་ཡིན་ཏེ། བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་བཀའ་དྲིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ནུས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བཞིར་མི་གཞག་པ་ཅི་ཞེ་ན། དྲི་མ་མེད་པ་དང་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་བསམས་ན་དྲི་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ། བསམ་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། གནས་པ་མེད་པ་འབད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། དཔྱད་པ་ལས་མ་བྱུང་བར་བསྒོམ་མོ། ། དེ་དག་ཀྱང་བསམ་པར་བྱ་བ་དཔྱད་ནས་མི་སེམས་བ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མི་རྟོག་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་བས་ན་བསམ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད། རྒྱུ་མེད་པས་བསམ་བྱ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་དོ། ། ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྔོན་དུ་བྱས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་རོ། ། འོ་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་ཁྱད་མེད་དོ་ཞེ་ན། འདིར་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ། དབུ་མར་སྒྲོ་བཏགས་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དང་། དབུ་མ་ལ་ཁྱད་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྣམ་རིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟག་པའི་ཤེས་པ་དངོས་སུ་ཡོད་པར་རིག་ལ། མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཐོབ་པོ། །

Regarding the opposing side, it is called manasī (mental engagement), which is a lack of realization. These are the phenomena of mental engagement; because they give rise to non-virtue, they should be examined as cyclic existence. If one asks, "Can they not be shown, like the crest-jewel of the nāga Śaṅkha?" it is not so; through the kindness of the feet of the sublime guru, one is able to experience the supreme of all aspects. If one asks, "Why is Mahāmudrā not established in four moments?" it is because it is stainless and self-knowing. If one then asks, "In that case, since thinking would become a stain, it is not appropriate to think," [the answer is that] it is the inconceivable wisdom that is non-abiding and free from effort; one should meditate without it arising from analytical investigation. When one has analyzed those objects of thought and no longer thinks of them, at that time, the non-conceptual wisdom that is spontaneously present and free from thought is described. Therefore, there is no cause for the act of thinking; yet, because there is no cause, it is not that the object of thought does not exist—it does exist. If one asks, "Does this not become a state of nihilism?" it is not so, because it does not change, as it is the experience preceded by the suchness of the ultimate limit (bhūtakoṭi). If one then asks, "In that case, is there no difference from mere cognition (vijñapti)?" here, even the illusion-like is a superimposition; in the Middle Way, there is no clinging to superimpositions. If one asks, "What is the difference between the Yogācāra and the Madhyamaka?" the Yogācāra recognizes that the consciousness analyzed by conceptual thought exists as a reality, and subsequently realizes the existence of the entities of the latencies of ignorance.

རྣམ་པ་དང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཚོགས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོང་པ་ནི་གསལ་བ་སྟེ་མ་རྟོགས་པའོ། ། དབུ་མ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་བརྟགས་ལ། བྱིས་པ་དག་ལ་དོན་དམ་ཞེས་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་བློས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྟགས་ལ། དེ་ཡང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ཙམ་ལ་སྣང་ཞིང་། སྣང་བའི་རྒྱུན་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་སྒྱུ་མར་མཐོང་བར་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་སྐད་ཅིག་མར་བཞག་ལ། ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་གཉིས་མེད་པ་ལས་འདས་པ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆ་བློ་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཡང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འདུ་ཤེས་པའི་དུས་ཉིད་ནས། ཆུ་མེད་དེ་ཆུར་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཆུ་མེད་པ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ལ། སྨིག་རྒྱུ་བསལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དམ་ཆུ་བསྒྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་བསལ་བར་བྱ་བ་འམ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་དོ། ། དེ་ཡང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། གང་ལ་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་ནི། གསུང་རབ་ལས། ཀུན་དུ་རྟོག་པས་མ་བརྟགས་པས། ། རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་ཡི་སྐུ། ། དྲན་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད། ། དམིགས་པ་མེད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་ནི་ལྟ་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་སྤྱོད་པ་དང་། དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཀུན་དུ་རྟོག་པས་མ་བརྟགས་པས་དཔྱད་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ནི་སྤྱོད་པའོ། ། བདེ་བ་དང་སྟོང་པ་རབ་ཏུ་མི་གནས་ཤིང་།

The experience of the aspect and non-duality as a collection is clarity, which is non-conceptualization. The Middle Way, for the sake of sentient beings, employs conventional designations; however, in order to cause the immature to perceive the ultimate, everything that is made an object of the intellect is designated as conventional. Furthermore, because it appears only when the collection of concordant conditions is present, and because the continuity of appearance is of a deceptive nature, one should perceive it as an illusion. Moreover, in relation to the self, it is established as momentary; because it possesses parts, it lacks intrinsic nature. Thus, it transcends both permanence and nihilism. The non-nominal ultimate truth, the stainless aspect that is not made an object of the intellect and is free from superimposition and denial, is as follows: even at the very moment of perceiving a mirage as water, there is no water, and the perception of water and the absence of water are non-dual. Just as there is nothing at all to be removed from the mirage or to be established as water, there is nothing to be removed from saṃsāra or to be established as nirvāṇa. That is the union, in which there is no perception of duality. Furthermore, the ultimate meaning is as stated in the scriptures: "Not analyzed by conceptual thought, The body that does not abide, Mental engagement without recollection— Homage to the non-referential!" These should be understood as the three inseparable aspects of view, meditation, and conduct. In that regard, being free from the two types of analysis because it is not analyzed by conceptual thought is conduct. Bliss and emptiness do not abide...

འདོད་པ་གཉིད་དང་བྲལ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ་སྟེ་ལྟ་བའོ། ། སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་གཞི་དང་མཇུག་གི་གོ་རིམ་གྱི་དྲན་པ་མེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བསྒོམ་པའོ། ། གསུམ་དུ་བརྟགས་པས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་གོམས་པ་མེད་པ་ནི་ཕྱག་འཚལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས་དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་མཆོག་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། ། གལ་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལས་དགའ་བྲལ་དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡང་གསུང་རབ་ལས། གང་ཞིག་ནྱ་གྲོ་དྷ་འདོད་པས། ། མ་རི་ཤ་དག་སྲུང་འགྱུར་ན། ། དེ་ནི་མ་རི་ཤ་ཉིད་དེ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དབྱེར་མེད་བཞིན། ། བདེ་བས་གང་བར་འདོད་པ་ལ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་གྱུར་ནས། ། གྲུབ་པ་མེད་པར་རྨི་ལམ་ལྟ། ། གཟུགས་ནི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱལ་པོ་གང་ཞིག་བསིལ་བ་ལ་མོས་པས། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཤིང་མ་རི་ཤ་དག་བསྐྲུན་པར་གྱུར་ན་ནྱ་གྲོ་དྷ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མ་རི་ཤ་ལས་ནྱ་གྲོ་དྷ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ནྱ་གྲོ་དྷ་དེ་དག་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་བར་ཟད་ཀྱི་མ་རི་ཤ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མ་རི་ཤ་ཉིད་དེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དབྱེར་མེད་པ་བཞིན་དུ་གྲགས་ཆེན་གྱིས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བས་གང་བར་འདོད་པ་ལ།

Freedom from desire and sleep is the body of great bliss; this is the view. The mental engagement that is devoid of recollection regarding the sequence of the preparation, the main part, and the conclusion is meditation. The indivisibility of these three when analyzed is the absence of focal points. To be without habituation to these is what is called "homage"—this should be understood as Mahāmudrā. It is easy to understand that from such a Mahāmudrā, which is a great bliss that is nothing at all, the supreme result of the samaya-mudrā arises. If one objects: "It is illogical for the samaya-mudrā, which is the joy of separation, to arise from the coemergent Mahāmudrā," to that we reply: The scriptures state: "If one who desires a nyagrodha tree Tends to a mariśa tree, That is indeed a mariśa tree; Just as cause and effect are indivisible, For one who desires to be filled with bliss, Having attained Mahāmudrā, Without accomplishment, it is like a dream; The form will then appear." This means that if a king, out of a desire for coolness, plants mariśa trees in the hope of obtaining nyagrodha trees, nyagrodha trees will indeed grow. It is not that the nyagrodha is produced from the mariśa as its cause. Rather, those nyagrodhas arise by the force of circumstances, yet they are still mariśa trees. Just as it is renowned that cause and effect are indivisible, so too, for those other sentient beings who desire to be filled with bliss, [the result arises].

ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། ཨ་དེ་དག་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ངེས་པར་བསྟན་པས་ཏེ། གཉིས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་བདག་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཧཱུྃ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཧཱུྃ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡི་གེ་སྟེ། ཧ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་དག་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་གཉིས་དང་གཉིས་མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པའོ། ། ཨུ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་། བེམ་པོ་དང་། རིགས་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་དང་བྲལ་བའོ། ། ཨ་ནི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་བའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་དང་དེ་ཉིད་ལས་གནས་པའི་ཕྱིར་བསྡུ་བ་དང་། རང་རིག་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དམ་ཚིག་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་བསམ་པས་སློབ་དཔོན་ནམ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྤྱན་སྔར་གཞན་གྱི་དོན་ཁས་འཆེས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་ཉིད་ལ་གཞན་གྱི་དོན་དགོས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་གཞན་གྱིས་སྤྱོད་པ་ཉིད་དོ། །

Once the supreme Mahāmudrā has been attained, the Sambhogakāya and Nirmāṇakāya are not established as separate entities, but rather appear spontaneously as dream-like forms. These [syllables] definitively demonstrate the fruit of Mahāmudrā free from stains; thus, because it depends on the second, it is the third [chapter]. Having thus shown the complete fulfillment of one’s own welfare, one should now accomplish the perfect welfare of others. Regarding the phrase "Hūṃ: the samaya-mudrā": Hūṃ is the syllable of the non-dual mind of all the Tathāgatas. Ha is the wisdom of all the Tathāgatas, and because it does not arise from existence, non-existence, duality, or non-duality, it is without cause. U is free from the collection of conceptualizations of permanence and nihilism, insentience and cognition, and saṃsāra and nirvāṇa. A is free from all extremes; it is great bliss. One should also understand it as the very nature of the five wisdoms. Therefore, because it is the source, it is the generation; because it arises in various ways, it is the radiation; because it abides in that very state, it is the withdrawal; and because it is the characteristic of self-awareness, it is the fruit, the samaya-mudrā. Samaya is the commitment made before a master or the Three Jewels with a motivation inspired by great compassion to act for the welfare of others; it is the necessity of acting for the welfare of others even on the worldly level, and it is the very conduct of others after having experienced the dharma-mudrā.

ཕྱག་རྒྱ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྟེན་གཞལ་ཡས་ཁང་བརྟེན་པ་ལྷའི་འཁོར་ལོ་དང་བཅས་པ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྤྲས་ཤིང་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། སྐུས་ཆོས་སྟོན་པ་རྣམས་དང་། སྒྲུབ་པོ་དག་ལ་རང་གི་ལྷག་པའི་ལྷར་གནས་པ་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། མཐུན་པར་སྣང་བ་ལ་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ལྟ་བུ་དང་། ཐུན་མོང་དུ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་ནི། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་དེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་སྐུའི་གཙོ་བོ་ལས། སྣང་བ་ཤིན་ཏུ་དག་པ་དང་། སྣང་བ་དག་པ་དང་། སྣང་བ་ཐུན་མོང་བ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རྣམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་དྷརྨཱ་ཀཱིརྟིའི་ཞལ་སྔ་ནས། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། ། གང་གང་ཤིན་ཏུ་སྒོམ་པ་ལས། ། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་དང་། ། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་དགོས་པ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་སྣང་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་རྣམ་མེད་རྗེས་ཐོབ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་། བུམ་པ་བཟང་པོ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱར་རིག་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་འདས་པའི་རྒྱུན་ཉེ་བར་བཟུང་བར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་ཕྱིར་འདས་པ་སྟེ།

The mudrā, through the power of such aspirations, appears to bodhisattvas on the ten grounds as a celestial mansion and its supported mandala of deities, exquisitely adorned with the major and minor marks and within the range of the senses. It teaches the Dharma through its body, appearing to practitioners as their own chosen deity (iṣṭadevatā) to teach the Dharma, and appearing in accordance with their needs like Śākyasiṃha. These various common manifestations are the fruit of the perfect benefit of others. From the primary dharmakāya of the pure Mahāmudrā, the forms of the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya arise for those with extremely pure vision, pure vision, and common vision. Therefore, as the master Dharmakīrti stated: "Therefore, whether real or unreal, Whatever is intensely meditated upon, Through the power of meditation, it is perfected, Possessing bliss, clarity, and non-conceptuality." This should be understood. Furthermore, because Mahāmudrā itself is the manifestation, it is called "the nature." This is not like a non-conceptual state of post-meditation; rather, it is like a precious jewel, a wish-fulfilling tree, or an excellent vase. Thus, the result should be understood as the samayamudrā. Regarding the phrase "Vajradhara Heruka and so forth, who have taken up the continuity of the past for the sake of sentient beings": the welfare of sentient beings is the goal to be accomplished by the Mahāyāna, and for that very reason, they have transcended [ordinary existence] through compassion and aspiration.

རྒྱུན་ནི་དེས་འབྲེངས་མ་ཆད་པར་ཉེ་བར་བཟུང་བས། སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་ལ་སྒྲུབ་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཧེ་རུ་ཀ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་ལྷ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་རྟོག་པ་དང་མཐུན་པར་འཕྲོས་པ་ནི་སྤྲོ་བ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། རྒྱུའི་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་བླངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ནོ། ། དེ་དག་གི་ལམ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལྷའི་འཁོར་ལོ་ལྷའི་རྣམ་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཆོ་ག་ལྔར་བརྟགས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་ནན་ཏན་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྨོན་པའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་པོ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་དང་ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་གོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ནི། ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་བསྒོམ་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པའི་དབང་གི་ལུས་དག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཉིད་ཡིན་པས། ། སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་སྐལ་པ་ཐ་མ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་བླངས་ལ་བདག་དང་གཞན་གྲོལ་བ་དང་། དགྲོལ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དང་པོར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་དང་། སངས་རྒྱས་པའི་རྟགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྲུས་དང་བྱུག་པ་དང་། སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་ང་རྒྱལ་དང་བཀྲ་ཤིས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་བསགས་པ་དང་།

Because the continuum is maintained without interruption, it is the means of accomplishment. The "accomplisher" refers to the Vajra-holder Heruka and the assemblies of deities of the four classes of tantra and so forth. The "emanation" that accords with the conceptualizations of others is the samaya-mudrā. If one asks how to train during the stage of the cause, it shall be explained: "Having received the vajra master empowerment of the samaya-mudrā" has already been explained. If one asks what their path is like: the conceptualization of the deity's wheel—the form of the deity as the nature of the five wisdoms through the five rituals—becomes the mirror-like, the equality, the discerning, the all-accomplishing, and the utterly pure dharmadhātu wisdoms. Meditating in the manner of aspiration constitutes the first application, the supreme king of the maṇḍala, and the supreme king of activities. As for the conceptualization of the completion stage, it is the yoga of the drop and the subtle yoga. The statement "the master who meditates on the samaya-mudrā will have performed great merit" refers to the purification of the body through the vase empowerment; since it is the samaya-mudrā itself, it should be accomplished by those of lesser fortune because of its various elaborations. Having received the vajra master empowerment, one brings about the liberation of oneself and others, including the act of liberating. Furthermore, because it first becomes the mahāmudrā, there is compassion; because it is the very sign of buddhahood, there is bathing and anointing; because of the fortunate fortune, there is the divine pride; and for the sake of auspiciousness, there is the accumulation of merit.

དོན་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བར་ཆོད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་། རྟེན་གྱི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་གནས་ཁང་གི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གདན་པདྨ་དང་། བཞོན་པའི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཉི་ཟླའི་གདན་དང་། གོས་ཀྱི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གླང་པོ་ཆེ་དང་སྟག་གི་པགས་པ་དང་། རྒྱན་གྱི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རྒྱན་དང་། བྱུག་པའི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཐལ་བའི་བྱུག་པ་དང་། ལྟོས་པའི་འཇིགས་པའི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཅེར་བུའི་སྟང་སྟབས་དང་། འཁོར་གྱི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་ཚོགས་དང་། ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གསུམ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་དྲུག་དང་། འབྱུང་བ་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ལྷ་མོ་བཞི་དང་། ལུས་ཀྱི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བལྟ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དག་པའི་དོན་དུ་བདེ་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དག་པའི་དོན་དུ་ཧེ་རུ་ཀའི་སྦྱོར་བ་དང་། གཏི་མུག་དག་པའི་དོན་དུ་མི་ཤེས་པའི་(དོ་,དེ་)ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ང་རྒྱལ་དག་པའི་དོན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱོང་བ་དང་། ཕྲག་དོག་དག་པའི་དོན་དུ་མཉམ་པ་ལ་མ་ཡེངས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྲོག་གཅོད་པའི་ཉེས་པ་དག་པའི་དོན་དུ་རྩ་བའི་འཁོར་ལོ་དང་།

In order to bring about meaningful benefit, there are the four immeasurables; to demonstrate the essence of all phenomena, there is emptiness; to pacify obstacles, there is the protection wheel; and all phenomena are the nature of the three doors of liberation. Because they arise from the expanse of reality (dharmadhātu), there is the blessing of space; to reverse attachment to a support, there is the celestial mansion; to reverse attachment to a dwelling, there is the lotus seat; to reverse attachment to a vehicle, there is the sun and moon seat; to reverse attachment to clothing, there are the elephant and tiger skins; to reverse attachment to ornaments, there are the charnel ground ornaments; to reverse attachment to ointments, there is the smearing of ashes; to reverse attachment to the fear of dependence, there is the posture of nakedness; to reverse attachment to a retinue, there is the assembly of deities; to reverse attachment to body, speech, and mind, there are the three suchnesses; to reverse attachment to the sense bases, there are the six bodhisattvas; to reverse attachment to the elements, there are the four goddesses; to reverse attachment to the body, there is the visualization of the maṇḍala; for the sake of purifying desire, there is the union of great bliss; for the sake of purifying hatred, there is the union of Heruka; for the sake of purifying ignorance, there is the suchness of non-knowing; for the sake of purifying pride, there is the experience of non-arising; for the sake of purifying envy, there is the wisdom of non-distraction in equanimity; and for the sake of purifying the fault of taking life, there is the root wheel.

མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དག་པའི་དོན་དུ་རླུང་འབྱུང་འཇུག་གི་གནས་དྲན་པ་དང་། མི་ཚངས་པ་སྤྱོད་པ་དག་པའི་དོན་དུ་ཕྲ་མོའི་ཐིག་ལེ་དང་། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དག་པའི་དོན་དུ་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་དང་། ཕྲ་མ་དག་པའི་དོན་དུ་བླ་མ་ལ་བསྟོད་པ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་པ་དག་པའི་དོན་དུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཡི་གེ་བརྒྱ་པ་དང་། ངག་རྩུབ་མོ་དག་པའི་དོན་དུ་བཟླས་པ་དང་། ཆགས་སེམས་དག་པའི་དོན་དུ་སེམས་ལ་ལྟ་བ་དང་། གནོད་སེམས་དག་པའི་དོན་དུ་ཡུལ་ལ་ལྟ་བ་དང་། ལོག་ལྟ་དག་པའི་དོན་དུ་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་དང་། སེར་སྣ་དག་པའི་དོན་དུ་མ་ཆགས་པ་དང་། འཆལ་པ་དག་པའི་དོན་དུ་བློ་རླབས་པོ་ཆེ་དང་མི་འབྲལ་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དག་པའི་དོན་དུ་ཀུན་ལ་རང་གི་ལྷར་ལྟ་བ་དང་། ལེ་ལོ་དག་པའི་དོན་དུ་ཐོབ་པར་དཀའ་བའི་འཆི་བར་མྱུར་བ་ལྟ་བ་དང་། གཡེང་བ་དག་པའི་དོན་དུ་མགོན་པོ་བསྟེན་པ་དང་། མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་པའི་དོན་དུ་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་དཔྱད་པར་བྱ་བ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བདུད་རྩི་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟེན་པ་དང་ཚོགས་སུ་གྱུར་པར་ཡང་བྱ་སྟེ། མི་མཐུན་པ་དག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བརྡའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལས་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་། ལྷ་ཉེ་བར་བྱ་བའི་བཟླས་པ་དང་ལས་ཉེ་བར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཏོར་མ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་།

To purify taking what is not given, one should practice mindfulness of the movement of the winds; to purify unchaste conduct, the subtle bindu; to purify lying, the vajra recitation; to purify divisive speech, the praise of the guru; to purify idle gossip, the hundred-syllable mantra of Vajrasattva; to purify harsh speech, the recitation; to purify covetousness, the observation of the mind; to purify malice, the observation of objects; to purify wrong views, emptiness with the essence of compassion; to purify avarice, non-attachment; to purify unethical conduct, never being separated from the vast mind; to purify anger, viewing all beings as one's own deity; to purify laziness, viewing death as swift and difficult to avoid; to purify distraction, relying upon the Protector; to purify conceptualizations of signs, investigating whatever arises; to reverse attachment to food, partaking of the five nectars and making them into a feast offering; and to purify discordant factors, one should become skilled in the distinctions of the symbolic signs. Furthermore, for the sake of attaining the siddhi of Mahāmudrā, the generation stage; for the sake of attaining the supreme siddhi, the completion stage; for the sake of bringing the deity near, the recitation; for the sake of accomplishing activities, the torma offering; and for the sake of gathering the extraordinary accumulation of merit and so forth, the gaṇacakra.

དངོས་གྲུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་སྲེག་དང་། བླ་མ་མཉེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཎྜལ་དང་། བཀྲ་ཤིས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆོད་པ་དང་། བར་ཆད་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆོད་རྟེན་གྱི་ལས་དང་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གླེགས་བམ་བཀླགས་པ་དང་། སློབ་མ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་དང་། བྱ་བའི་ཆ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ལ་སོགས་པར་བལྟ་བ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་ལ་ལྟོས་པས་གཞན་གསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་བརྟགས་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ལ་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་རིགས་ལྔའི་རྒྱས་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཚོར་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། འདུ་ཤེས་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སོ། ། འདུ་བྱེད་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། རིགས་ལྔར་སྣང་བས་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱ་བ་ནན་ཏན་དང་། སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱས་ལ། དེ་ལ་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བཤད་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། ། ཆོ་ག་ལྔར་བརྟགས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་ལ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིས་བརྒྱན་པ་དང་། རོ་མཉམ་པའི་གོང་བུ་དང་། ཐུགས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་། རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་དང་། སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་།

In order to swiftly attain the accomplishments (siddhi), one performs fire offerings (homa); to please the guru, one performs the mandala offering (maṇḍala); to bring about auspiciousness, one performs offerings; to avert obstacles, one performs the work of constructing stupas; to be free from conceptual cognition, one reads the volumes of scripture; to gather disciples, one performs the ritual of the empowerment mandala; and to become skilled in the aspects of activity, one studies the tantras and so forth. All of these depend upon oneself and are for the sake of clarifying others, but as for what is to be examined: the wheel of deities is to be sealed with the five families upon the five aggregates. Form is Vairocana; feeling is Ratnasambhava; perception is Amitābha; formations are Amoghasiddhi; and consciousness is Vajra-Akṣobhya. These are also the nature of the five wisdoms: that which arises in various ways is the mirror-like wisdom; its own essence is the wisdom of equality; its appearance as the five families is the wisdom of individual discernment; its activity is the wisdom of all-accomplishing action; and its realization as the expanse of phenomena (dharmadhātu) is through being free from superimposition and denial. In that regard, it is explained solely as Akṣobhya and Vajradhara. The examination of the five rituals refers to the five manifest enlightenments: the sun and moon adorned with the vowels and consonants; the sphere of equal taste; the syllable of the mind; the five-pronged vajra; and the complete body. These correspond to the generation of the supreme mind of enlightenment, the individual discernment of the mind, and so forth.

གསུང་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐུགས་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང་། སྐུ་འཁོར་ལོ་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་ནན་ཏན་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ། ། རྣོན་པོའི་ཚུལ་ནི་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་དག་གི་འདོད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་རིགས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན། ། སངས་རྒྱས་ལྔར་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་འདི་དག་ཀྱང་། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བས་སོ། ། ཡང་སྦྱོར་བ་དང་པོ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གྲོགས་དག་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ནི། ། བདེན་པ་མ་ཡིན་རྫུན་མ་ཡིན། ། དེ་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཡང་། ། རང་བཞིན་མེད་ལུས་གསལ་བ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུང་རབ་ལས་སོ། ། དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། ད་ནི་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རྫོགས་པ་ནི་རང་ལའོ། ། རིམ་པ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རིམ་པའོ། ། རྣམ་པར་བརྟག་པ་ནི་ཨེ་བཾ་མ་ཡའོ། ། ཐིག་ལེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཁུ་བ་སྟེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སོ། ། བདེ་བ་དང་ཡིད་ཐ་མི་དད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། ཕྲ་མོ་ནི་རླུང་དང་རྩའོ། ། རྩ་ནི་འཁོར་ལོ་རྣམ་བཞིའོ། །

One should correlate [the deities] with the pure speech, the inexhaustible mind, and the body which is the nature of the supreme wheel of awakening: the mirror-like wisdom, the wisdom of equality, the wisdom of individual discernment, the wisdom of all-accomplishing activity, and the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna). That which becomes purified is the arising of the fruit from the flower. The "sharp method" is one-pointedness; this is the position of the masters. It is also logical to meditate in that very way, for it is said: "In brief, the five aggregates are renowned as the five Buddhas. These vajra sense bases (āyatana) are also the maṇḍala of the ḍākinīs." Furthermore, the first application consists of the yoga and the yoga of post-meditation. The supreme king of the maṇḍala is the atiyoga. The supreme king of activities is the mahā-atiyoga. Those paths should be understood in this way: "Friends, the moon in the water is neither true nor false. Likewise, the maṇḍala wheel is without intrinsic nature, yet the body is luminous." This is from the scriptures. These are the generation stage (utpattikrama) because they are thoroughly conceptualized. Now, the clarification of what exists will be shown: "Perfection" refers to oneself. "Stage" refers to the sequence of the four wheels. "Conceptualization" refers to e-vam-ma-yā. The "drop" (bindu) is the fluid of the bodhicitta, its color and shape. Yoga is that which makes bliss and the mind inseparable. "Subtle" refers to the winds and the channels. The channels are the four wheels.

དེ་དག་ཡིད་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། བསྒོམ་པ་ནི་དམིགས་པའོ། ། སློབ་དཔོན་ནི་དབང་གི་རྣམ་པར་ཕྱེད་པའི་གཞན་གྱི་དོན་ནོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། མཆོག་གི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་བདག་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ངེས་པའི་རྒྱུ་ལས་ངེས་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བདེ་སྟོང་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བདེ་སྟོང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྟོགས་པ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེན་པ་དང་བཅས་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་དེ་བཅོས་མའོ། ། དེ་བས་ན་ངེས་པ་མ་བཅོས་པའི་རྒྱུ་ལས་ངེས་པའི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། གལ་ཏེ་བཅོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཙམ་དུ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། བྱིས་པ་བློ་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་ནི། ། བདག་མེད་ལ་སོགས་གོ་བྱའི་ཕྱིར། ། དགེ་བཤེས་དམ་པ་མཆོག་བསྟེན་ནས། ། རིམ་པར་དེ་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་གསུང་རབ་ལས། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ། ། ཐུབ་པས་གང་ཞིག་གསུངས་པ་རྣམས། ། བྱིས་པ་སྐྲག་པ་སྤང་པའི་ཕྱིར། ། གསུངས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མིན། །

The application of the mind to these is yoga; because it is free from the extremes of conceptual elaboration, it is the samaya-mudrā. Meditation is the focal object. The master is the benefit of others, distinguished by the conferral of empowerment. The practitioner, by overcoming the afflictions, will have performed great merit. If one asks, "Is this not the supreme fruit?" [the response is:] Even so, one will not realize the nature of the dharma-mudrā and its fruit. It is said, "From a certain cause, a certain fruit arises." While it is true that merit purifies the obscurations of the afflictions, one will not realize the dharma-mudrā as the nature of the general aspect of bliss and emptiness, nor the fruit of mahāmudrā as the specific characteristic of bliss and emptiness. Why is that? Because the samaya-mudrā is an artificial cause of saṃsāra, involving attachment to the domain of one who realizes various conceptual elaborations. Therefore, it is said that "from an uncontrived, certain cause, a certain fruit is realized." If one asks, "Since it is artificial, is it not even unfit to be a path?" [the response is:] "For the sake of making the selflessness and so forth understood by those of small intellect, the childish, one should rely on a supreme, holy spiritual friend and teach accordingly in stages." Furthermore, from the scriptures: "Whatever the Sage taught as 'all these are mind-only' was spoken in order to eliminate the fear of the childish; it is not the suchness itself."

ཞེས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བས་ན་དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དེ། བསྐྱེད་པ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། འདིས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའོ། ། དངོས་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་བསྡུ་ཞེ་ན། བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་གང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བརྟན་གཡོའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ལམ་གྱི་རྟོག་པ་དང་རོ་གཉིས་སུ་མེད་པས་དེ་ཉིད་དུ་ཕུག་སྟེ། ཐ་མི་དད་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པའི་གསེར་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་འཁོར་ལོར་ཡང་དག་པར་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་དང་། སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། མངོན་པར་རྙེད་པའི་དངོས་གྲུབ་མཆོག་བསྒོམས་པས་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་ནི་བྱིས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བརྟགས་པའི་རིག་པ་བག་ཆགས་རབ་ཏུ་སྟུག་པོ་ལས། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བརྟན་པ་དང་། གཡོ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་ཞེན་དུ་བལྟས་པས་སྡུག་བསྔལ་དུ་གྱུར་པ་ལ་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ལས་བྱ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རོ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པས་རྟག་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་དུ་ཕུག་སྟེ། སྤང་བྱ་དང་བླང་བྱ་ཐ་མི་དད་ན་དཔེར་ན་གསེར་འགྱུར་གྱི་རྩིས་ལྕགས་གསེར་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པའི་གསེར་དུ་གྱུར་པའོ། །

Because it is stated thus, the ultimate is the very absence of intrinsic nature; this is the samaya-mudrā of generation. By this, the suchness of phenomena is shown. If one asks how those phenomena are subsumed into suchness, it shall be explained: for those yogins, all stable and moving phenomena imputed by the childish are penetrated into that very suchness, because they are non-dual with the taste of the conceptualization of the path of innate experience. That very non-differentiation becomes the gold of unsurpassed enlightenment. Through that, one will correctly meditate upon the wheel of the three worlds; it becomes the nature of the innate joy, the realization of the path through the experience of that very suchness, and the inconceivable self free from superimposition and denial. Regarding the statement, "The supreme siddhi of actual attainment is obtained through meditation," those who are deluded regarding suchness are the childish. From the dense habitual tendencies of the knowledge imputed by such people in conventional terms, they view all stable and moving phenomena with attachment through the power of conceptualization, thereby falling into suffering. By means of the non-dual innate dharma-mudrā—the taste of experiencing the samaya-mudrā of the innate activity—all things are penetrated into that very suchness. When there is no distinction between what is to be abandoned and what is to be adopted, then, just as iron is transformed into gold by the alchemical elixir, those very phenomena are transformed into the gold of unsurpassed enlightenment.

ལས་འདིས་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་གསུམ་གྱིས་འཁོར་ལོ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་ཡང་དག་པར་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟོགས་པའི་དུས་དེ་ཉིད་ནི་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། དེས་མཚོན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དོན་ལམ་གྱི་རྟོག་པ་དང་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུའི་རྣམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་རྟོགས་པ་དེ་དག་སྔོན་སྙིང་པོ་དོན་གྱི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། མ་འོངས་པ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྙེད་པའི་དངོས་གྲུབ་མཆོག་གང་གིས་བསྒོམས་པས་འཐོབ་པོ། ། དེ་དག་ངེས་པར་གྲུབ་པར་ནུས་སམ་ཞེ་ན། བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་གསུང་རབ་ལས། འདི་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་མིན་ལས་མིན་དབང་པོ་མིན་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་མིན། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་སྲོག་ཆགས་མིན་ཞིང་མི་དང་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོ་དག་ནི་ཆོས་སྐུ་ཡིན་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་དང་ལྷ་དག་དང་། ། ཁམས་གསུམ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་འཁོར་ལོར་རྟོགས་ན་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་བརྟགས་པ་འདི་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་ཤར་བའི་ཕྱིར། གཞལ་ཡས་ཁང་རྟོག་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞལ་ཡས་ཁང་གསལ་བར་བྱ་བའམ། བདེ་ཆེན་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་མེད་དོ། ། བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ་མིན་ནོ། །

Through this practice, one will correctly meditate upon the indivisible wheel of the three bodies—the dharma, sambhogakāya, and nirmāṇakāya—within the worlds of desire, form, and formlessness. At the very moment of realization, one experiences the illustrative innate joy and the wisdom it symbolizes. This becomes the inconceivable nature of the result of Mahāmudrā, free from the conceptualizations, superimpositions, and denials of the path. Through these realizations, one becomes the primordial Buddha of the essential meaning, and will remain so in the future. By meditating on which supreme siddhi is such a one attained? If one asks, "Are these definitely capable of being accomplished?" it shall be shown: Therefore, from the scriptures: "This is not the celestial mansion, not the [deities], not the sense faculties, nor the elements and so forth. It is not form and so on, not a living being, and not humans or others; it is the perfect Buddha. The lords of the wheel are the dharmakāya, as are the maṇḍala deities. If all these three realms are realized as the wheel and not as a variety [of separate things], how could one be deluded?" Regarding this, the celestial mansion is the realization of Mahāmudrā, because great bliss itself arises as the celestial mansion. There is no need to conceptualize a celestial mansion, nor is there anything to be accomplished as great bliss. The bodies of oneself and others are likewise not [separate entities].

མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་རྣམས་ཀྱང་དབང་པོ་གཞན་མིན་ཏེ་གོང་བཞིན་ནོ། ། འབྱུང་བ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཏེ་གཞན་མིན་ནོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། སྲོག་གི་རླུང་དང་བཅས་པ་བདེ་སྡུག་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་ཤི་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྲོག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ། དེ་ཡང་གཞན་མིན་ཞིང་མི་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་དང་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་དང་དེ་ཉིད་སྦྱར་བ་ནི་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གདོད་མ་ནས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། ། ལྷའི་འཁོར་ལོ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་རྣལ་འབྱོར་པ་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རྟེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སྒྲུབ་པ་པོ་དང་། ལྷ་དག་དང་ཁམས་གསུམ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དང་། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དེ་དག་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་མེད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་རྟོགས་ན་ཇི་ལྟར་ཡང་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་འཁྲུལ་བར་ཡང་མ་འགྱུར་ན། འཁྲུལ་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞིང་འཁྲུལ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སྙེགས་ལ། མར་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སྙེགས་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྙེགས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་བཅོས་པ་བཞིན་ཆོས་རྒྱ་ཡང་མ་བཅོས་པས་ཡར་སྙེགས་ལ་ལས་རྒྱ་ལ་དགའ་བ་བཞི་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྒྱ་ལ་ཡང་དགའ་བ་བཞི་ཡོད་པར་མར་སྙེགས་སོ། །

The eye, ear, nose, tongue, body, and mind are also not other than the [primordial] faculties, just as described above. The elements of earth, water, fire, and wind, and so forth, are not other than the twelve links of dependent origination. Form and so forth are sound, smell, taste, and touch; these too are not other. Together with the life-force wind, together with pleasure and pain, and together with birth and death—what is called a "sentient being"—that too is not other. Humans and others, such as gods, asuras, animals, hungry ghosts, and hell-beings, are also not other. Since that which is other than that very [reality] and that which is applied to that very [reality] are devoid of it, they are from the beginning the perfectly awakened Buddha. The yogin himself, the principal deity of the divine maṇḍala, is also the dharmakāya. Therefore, the supporting maṇḍala, the practitioner, the deities, all these three realms, and those appearing in various ways are not other. If one realizes them as the non-dual maṇḍala, since there is no otherness whatsoever, there is no delusion and one does not become deluded. Since there is nothing other than delusion and one does not become deluded, one aspires to Mahāmudrā; one aspires to the action seal (karmamudrā) below. How does one aspire? Just as Mahāmudrā is uncontrived, the dharma seal (dharmamudrā) is also uncontrived, and thus one aspires upward. Just as there are four joys in the action seal, there are also four joys in the dharma seal, and thus one aspires downward.

གཞན་ཡང་གསང་སྔགས་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་བླ་མའི་ངག་སྔོན་དུ་སོང་བས་དངོས་གྲུབ་རྣམ་པ་གཉིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་བླ་མའི་གདམས་ངག་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པས་ཆོས་རྒྱ་གཏན་ལ་དབབ་པར་རིགས་ཏེ། ། དེ་ཡང་། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལུས་ལ་སྟེ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ངག་ལའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་སྟེ། ། དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་ཀུན་ལ་འགྲོ། ། ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚིག་དང་། ངོ་བོ་དང་མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་ཡོན་ནོ། ། དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི། ། བདེ་སྟོང་སྤྱིའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ལྟོས་པས་སྤྱིའི་རྣམ་པས་ཆེན་པོ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚིག་ནི་ཨེ་བཾ་སྟེ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེའོ། ། དེ་ཡང་རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་ལ། ། བྱིན་རླབས་བླ་མའི་ངག་ཆེན་པོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་དང་། ། བཞི་སྟོང་གྲགས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། ། ཡི་གེ་ཕ་མ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ། ཀུན་གྱི་ཡང་ནི་གཞིར་གྱུར་པའོ། ། ཞེས་པས་རྒྱུད་སྡེ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་གཉིས་སུ་འདུས་དེ་ཡང་ཨེ་བཾ་གཉིས་སུ་འདུས་སོ། ། ངོ་བོ་ནི་བླ་མའི་གདམས་ངག་སྒྲའི་རང་བཞིན་བརྗོད་པས། སློབ་མའི་བློ་ལ་བརྗོད་བྱ་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་བདེ་སྟོང་དུ་ཤར་བའོ། ། མཚན་ཉིད་ནི་སྣང་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྣང་བ་ཤར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོང་པ་བྱུང་ལ། སྟོང་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་བྱུང་སྟེ་དེ་ཡང་། སྟོང་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་བཤད། ། ཅེས་པ་དང་།

Furthermore, since the two types of accomplishments arise through the body of Secret Mantra preceded by the speech of the guru, it is necessary for the guru’s oral instructions to come first; therefore, it is appropriate to establish the Dharma. This is also understood from the following: "The Action Seal is in the body, The Dharma Seal is in speech, The Great Seal is in the mind, And the Samaya Seal pervades all." In this regard, there are four parts: the subject matter, the contextual words, the essence, and the characteristics. Regarding the subject matter: it is the general aspect of bliss and emptiness. Furthermore, in relation to the Great Seal, the "great" of the general aspect is its own specific characteristic. The contextual words are e-vam (E-VAM), which are the vowels and consonants. As it is said: "In the state of non-abiding, The great speech of the guru’s blessings Is the root of the eighty-four thousand Renowned aggregates of Dharma; The two letters, Father and Mother, Are the foundation of them all." Thus, all the various classes of Tantra, such as the five classes, are subsumed within vowels and consonants, and those, in turn, are subsumed within e-vam. As for the essence: by expressing the nature of the guru’s oral instructions through sound, the general aspect of the subject matter arises in the disciple’s mind as bliss and emptiness. As for the characteristics: it is the non-duality of appearance and emptiness. In this, emptiness arises as the characteristic of the arising of appearance, and appearance arises as the characteristic of realizing emptiness. As it is said: "Emptiness is explained as the Blessed One."

ཡང་། སྣ་ཚོགས་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ། ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་གནས་པ། ། སྟོང་པ་སྣང་བ་མཚན་ཉིད་གཅིག། ཅེས་པས་སོ། ། ཕན་ཡོན་ལ་གཉིས་ཏེ་དོན་ཆེ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེ་བའོ། ། དོན་ཆེ་བ་ནི་བླ་མའི་གདམས་ངག་སྒྲའི་སྟོབས་ལས་སློབ་མའི་བློ་ལ་རྟོགས་པ་ཤར་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མས་བསྡུས་པའི་དགའ་བ་བཞི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ཡང་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་དགའ་བ་དེ་ལྟར་ཤར་བ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་སྙམ་པ་མཆོག་དགའ་ལྷན་སྐྱེས་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ། རྗེས་ལ་རགས་སྣང་དུ་ཤར་བ་དགའ་བྲལ་ལོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་རྒྱས་གདབ་ཀྱིན་བསྒོམ་པས་རང་གི་དོན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ནི་དོན་ཆེ་བའོ། ། དེ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་སེམས་ཅན་གྱི་སྣང་བ་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུ་སྣང་བ་ནི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་པ་ལ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་པ་ལ་བཞི་སྟེ། ཆོས་འབྱུང་དུ་གཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། དེ་ཉིད་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རིག་པ་དང་། དམན་དྲག་གཉིས་སུན་བཏོན་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རིག་པ་དང་། འཕེལ་བར་བྱེད་པ་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉམས་སུ་བླངས་པའོ། ། དེ་ལ་ཆོས་འབྱུང་དུ་གཞག་པ་ནི་རྟོགས་ཤིང་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་ཟིན་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་ལ། ། དབུས་སུ་བཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་གནས། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་གསུངས་པས་སོ། །

Furthermore, it is said: "In all phenomena that appear in various ways, non-arising itself abides; emptiness and appearance are of one characteristic." Regarding the benefits, there are two: the greatness of the purpose and the greatness of the benefit. As for the greatness of the purpose: when realization arises in the disciple's mind through the power of the guru's oral instructions, the four joys subsumed within a single instant are produced. Among these, the appearance of various manifestations is joy; the thought that such an appearance is coemergent is supreme joy; the conviction that it is coemergent is coemergent joy; and the subsequent appearance of coarse phenomena is the joy beyond joy. By meditating in this way, sealing all phenomena with coemergence, one attains the dharmakāya mahāmudrā for one's own benefit; this is the greatness of the purpose. Then, through the power of aspirations for the benefit of sentient beings, the two rūpakāyas appear according to the distinctions between the pure and impure perceptions of sentient beings—the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya; this is the greatness of the benefit. For those unable to engage in such [practice], there are four points concerning the teaching on the karmamudrā: the reason for placing [the consort] in the source of phenomena (dharmodaya); recognizing that very [consort] as the wisdom of the example; refuting the two [extremes of] inferior and fierce [practices] and recognizing the authentic wisdom as the wisdom of the example; and practicing by way of the connection that causes [realization] to increase. Regarding that, placing [the consort] in the source of phenomena means that if one is sustained by realization and the guru's oral instructions, nirvāṇa arises. As it is said: "In the excellent form of the syllable E, adorned in the center by the syllable Vaṃ, the place that generates all bliss, the precious casket of the Buddhas."

མ་རྟོགས་ཤིང་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་མ་ཟིན་ན་འཁོར་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་། ཡི་གེ་ཨེ་ནི་མར་གྱུར་ལ། ། བཾ་ནི་ཕ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས། ། ཐིག་ལེ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། དེ་ལས་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེས། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་འབྱུང་དུ་རིགས་སོ། ། དེ་ཉིད་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རིགས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་དགའ་བ་བཞི་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་ཡང་དགའ་བ་བཞི་ནཱ་ད་བས་སོ། ། དེ་ཡང་དཔེར་ན་ཆུའི་ཟླ་བས་ནམ་མཁའི་ཟླ་བ་མཚོན་ནུས་པ་བཞིན་དུ། མཚོན་བྱེད་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ། མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་མཚོན་པར་ནུས་ལ་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་དཔེར་རིགས་སོ། ། དེ་ཡང་། དོན་གྱིས་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ། ། དཔེ་དག་ལ་ནི་བརྟེན་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པས་སོ། ། དམན་དྲག་གཉིས་སུན་ཕྱུང་བ་ཡང་དག་པའི་དབང་བསྐུར་བ་དཔེར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དྲག་པོའི་དབང་ནི། གོ་རིམ་དང་གནས་དང་རྟོགས་པ་གསུམ་ལས་འཁྲུལ་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་རིམ་ལ་འཁྲུལ་པ་ནི། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་མཐར་འདོད་ལ་རྣམ་པར་ཉེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། དགའ་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པར་འདོད་དོ། ། གནས་ལ་འཁྲུལ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ངོས་འཛིན་པས་འཁྲུལ་ལོ། ། རྟོགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ནི་མཆོག་དགའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རང་གི་བ་ཙམ་རྟོགས་པ་སྟེ་དེ་ལ་དངོས་པོའི་གཤིས་ཡིན་ཟེར་བས་འཁྲུལ་ལོ། །

If one does not realize [this] and is not sustained by the guru’s instructions, saṃsāra arises. Furthermore, it is said: "The syllable E becomes the mother, and Vaṃ is renowned as the father; the bindu is the bodhicitta, from which all existence is born." Because of this, it is logical that it is the source of phenomena (dharmodaya). It is also logical that this is the exemplary wisdom (dṛṣṭānta-jñāna), for just as there are four joys in the dharma-mudrā, there are likewise four joys in the karma-mudrā. Furthermore, just as the moon in the water can represent the moon in the sky, the coemergent [wisdom] of the example, which is the means of representation, is experienced; and the coemergent [wisdom] of the actual meaning, which is the object of representation, can be represented, though it is not the actual thing itself. Because they are similar, it is logical as an example. As it is said: "Whatever is similar in meaning depends upon examples." To refute the two [extremes of] inferior and fierce [views], the authentic empowerment should be established as the example. Regarding the fierce empowerment, it is mistaken in three ways: in terms of sequence, location, and realization. As for the mistake regarding sequence: they assert the moment of being devoid of characteristics to be the final coemergent joy, and they assert the moment of thorough rubbing to be the third wisdom, the joy-free [wisdom]. As for the mistake regarding location: they are mistaken in identifying the coemergent [wisdom] as the pervasion of the bodhicitta within the vajra-jewel. As for the mistake regarding realization: the pervasion of the bodhicitta within the vajra-jewel is the wisdom of supreme joy; they are mistaken in claiming that merely realizing that is the actual nature of reality.

དབང་བསྐུར་ངེས་པ་ནི་གོ་རིམ་མི་འཁྲུལ་ཡང་གནས་དང་རྟོགས་པ་ལས་འཁྲུལ་ཏེ་རྟོགས་པ་ནི་ནོར་བུའི་ནང་དུ་བྱང་སེམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ལ་དངོས་པོའི་གཤིས་རྟོགས་པར་འདོད་པའོ། ། གནས་ནི་རྡོ་རྗེ་བུམ་པ་ལ་ཁྱབ་པ་ལ་ངོས་འཛིན་པས་སོ། ། དེས་ན་དེ་གཉིས་ནི་དཔེར་མི་རིགས་སོ། ། ཡང་དག་པའི་དབང་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གཞག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་ནོར་བ་སྟེ། དང་པོའོ་བྱེད་འཁྱུད་པ་ནས་བརྩམས་ནས་རྡོ་རྗེའི་མགྲིན་པ་མན་ཆད་དུ་ཁྱབ་པ་ལ་དགའ་བ་ནོར་བུའི་ནང་དུ་ཁྱབ་པ་ལ་མཆོག་དགའ། གཉིས་ཤོར་གཉིས་གནས་པར་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྟེ། གཉིས་ཤོར་བས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ངད་ཡལ། གཉིས་གནས་པ་དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཁ་ན་གནས་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་མཛེས་པའི་སྤྱི་བོ་ན་གནས་པ་དེ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་ཐིག་ལེ་སྟེ་བདེ་བ། དེ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་བྱས་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཐིག་ལེ་དེས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱས་པས་རྟག་པའི་མཐའ་བསལ། མི་བསྐྱོད་པའི་ཐིག་ལེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཐིག་ལེ་རྒྱས་བཏབ་པས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་སྟེ་ཆད་པའི་མཐའ་བསལ་ལོ། ། རྟག་ཆད་གཉིས་ལས་འདས་པ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཡང་། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུས་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་། ། འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རྒྱུས་རྒྱས་གདབ། ། འདི་ནི་བདེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ་ཡིན། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་ལས། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ནི། ། མཆོག་དགའི་མཐའ་དང་དགའ་བྲལ་གོང་། ། འབྲས་བུ་གང་ཞིག་རིགས་འགྱུར་བ། ། མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ལས་ལྟུང་ཞིང་། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པདྨར་རེག།

Regarding the certainty of empowerment: although the sequence is unerring, there is confusion regarding the location and the realization. As for realization, it is the claim that the realization of the fundamental nature of reality occurs when the bodhicitta pervades the interior of the jewel. As for the location, it is identified as the pervasion of the vajra-vase. Therefore, those two are not suitable as examples. To establish the authentic empowerment as the wisdom of the example is the unerring bodhicitta. Starting from the initial embrace, the pervasion up to the vajra throat is joy; the pervasion within the jewel is supreme joy. When the two are lost and the two remain, that is the coemergent joy. Because the two are lost, the scent of desire fades. Because the two remain, that which abides in the mouth of the Lord of the Family is the empty bindu of Vajradhara; that which abides at the beautiful crown is the bindu of Akṣobhya, which is bliss. Taking these two as cause and effect: by the bindu of Vajradhara, the lack of intrinsic nature is established, thereby clearing away the extreme of permanence. By the bindu of Akṣobhya, the bindu of Vajradhara is sealed, so that the lack of intrinsic nature is experienced, thereby clearing away the extreme of nihilism. That which transcends both permanence and nihilism is the coemergent. Furthermore: "The cause is sealed by the result, And the result is also sealed by the cause. This is the King of Great Bliss." And from the Apratiṣṭhāna: "The nature of coemergent joy Is beyond the limit of supreme joy and above the joy-free. Whatever result becomes the family, Falling from the Akṣobhya-vajra, The Great Vajradhara touches the lotus."

རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུས་རྒྱས་བཏབ་པས། ། རིག་བྱེད་མཐའ་ཡི་འདོད་པ་དགག། འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རྒྱུས་རྒྱས་བཏབ། ། གསང་བར་སྨྲ་བའི་འདོད་པ་དགག། གཉིས་ལ་གཉིས་མེད་རྒྱས་བཏབ་པས། ། ལ་བ་ཅན་གྱི་འདོད་པ་དགག། ཅེས་གསུངས་པས་སོ། ། འཕེལ་བར་བྱེད་པ་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ནི། དགའ་བྲལ་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་སྤྱད་པས་དགའ་བ་གསུམ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་ནི། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་པའི་གང་ཟག་གིས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་དགའ་བ་བཞི་བརྩི་སྟེ། དང་པོ་བསོད་ནམས་ཚོགས་བསགས་པ་ནས་བཟུང་ནས་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ལྷ་བསྐྱེད་པ་ནི་དགའ་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གང་ཡིན་པ་སྤྱན་དྲངས་ནས་ཞལ་དུ་ཞུགས་ཏེ། ལྷ་ཞུ་བའི་ཁུ་བས་ལུས་གང་བ་ནི་མཆོག་དགའོ། ། རང་ཡང་ཞུ་ནས་ཐིག་ལེ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། ལྷ་མོ་བཞིས་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་སྐུ་རུ་བཞེངས་པ་ནི་དགའ་བྲལ་ལོ། ། དེ་ཡང་དགའ་བ་བཞིས་ཐ་མི་དད་དུ་ཁྱེར་བ་ནི་བཞི་པའི་མན་ངག་གོ། ། དེ་ཡང་རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་ལས། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ལྔ། ། དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་འོད་ཟེར་གྱིས། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བསྡུས་ནས་ཀྱང་། ། ཁུ་བའི་ངོ་བོར་གྱུར་གཟུགས་པ། ། ཁྱད་པར་གྱི་ནི་དགའ་བའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཁ་སྦྱོར་བ། ། ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་ཐོག་མཐའ་ཅན། ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ལྷ་ཡི་འཁོར་ལོ་སྣ་ཚོགས་པ། །

"By sealing the cause with the result, the assertions of the Vedāntins are refuted. By sealing the result with the cause, the assertions of the Secretists are refuted. By sealing both with non-duality, the assertions of the Naked Ones are refuted." Thus it is said. Regarding the practice of the mode of connection that causes [realization] to increase: by engaging in the coemergent through the joy-free [joy], the three joys become coemergent. As it is said: "The essence of all phenomena should be meditated upon as coemergent." For individuals unable to engage in such [practice], they should train in the samaya-mudrā. In that regard, the four joys are calculated as follows: first, from the accumulation of the collection of merit, the generation of the deity through the five aspects of awakening is "joy." Inviting whichever maṇḍala [is appropriate] and [the deities] entering the mouth, the body being filled by the melted essence of the deity is "supreme joy." One's own [body] also melting and abiding as the two drops is "coemergent joy." The four goddesses offering supplications and [the deity] arising in bodily form is "joy-free." Furthermore, carrying these four joys as inseparable is the pith instruction of the fourth. As it is said in the Rab tu mi gnas pa: "The five awakenings of Mahāmudrā Are the very wisdom of joy. By the light rays of great passion, Having gathered the Buddhas, They are formed in the essence of the melted essence; This is the special joy. The union of method and insight, The white and red drops with beginning and end, Are the nature of the three syllables. The various wheels of deities..."

བྲལ་བའི་དགའ་བར་རབ་ཤེས་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་ཐིག་ལེ་གཉིས་ཀྱི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཏུ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་། ཐིག་ལེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་ངོ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་ནས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱའོ། ། དེས་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་། དོན་བདེ་སྟོང་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པར་བསྟན་པས། བདེ་སྟོང་གཉིས་མེད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་ལ་ཡང་དགའ་བ་བཞིས་ལམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གཏན་ལ་དབབ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟེན་གྱི་གང་ཟག་དང་དེ་ལ་གདམས་པའོ། ། རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ནི་སྔོན་སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་བཏབ་པ། ཚོགས་ཁྱད་པར་ཅན་བསགས་པ། གཉུག་མ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་སྦྱངས་པ། བླ་མའི་དུས་ཐབས་བསྟེན་པ་ལ་མཁས་པ། ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་ནུས་པའོ། ། དེ་ཡང་། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཐབས་གཞན་གྱིས་ནི་མི་རྙེད་དེ། ། བླ་མའི་དུས་ཐབས་བསྟེན་པའམ། ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ནི་བདག་ཉིད་ཤེས། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེ་ལ་གདམས་པ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བརྡས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པའི་བརྡ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་བརྡ་དང་། སྐྱེས་མ་སྐྱེས་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བརྡའོ། །

"It should be thoroughly known as the joy of separation," so it is said. Although one experiences the shape and color of the two drops of the samaya-mudrā in such a manner, one may still harbor doubts, thinking, "I have not experienced the actual characteristics of the two drops." To experience those characteristics, the karma-mudrā is taught, and the coemergent [wisdom] is to be experienced. Although one experiences the exemplary wisdom through that, for those who experience the actual meaning—the bliss and emptiness free from conceptualization of a general image—the dharma-mudrā is taught. By teaching that all phenomena are inseparable from the unborn, the experience of the non-duality of bliss and emptiness is the dharma-mudrā. In that regard, the path is traversed by means of the four joys, such as the joy of the manifold arising, as explained above. There are two parts to the definitive presentation of Mahāmudrā: the individual who is the support and the instructions for them. The individual who is the support is one who has made special aspirational prayers in the past, has accumulated special collections of merit, has trained for a long time in the innate nature, is skilled in relying on the guru’s timely methods, and is able to engage in the conduct that is victorious in all directions. As it is said: "The coemergent wisdom Is not found by other means; It is known through relying on the guru’s timely methods Or through the nature of merit." Regarding the instructions, Mahāmudrā is to be shown through symbols. There are three: the symbol of all phenomena as born, the symbol of the unborn, and the symbol of experiencing the non-duality of the born and the unborn.

དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་ནི་སྐྱེས་པའི་བརྡའོ། ། དེ་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་བརྡའོ། ། རོལ་པ་འགག་མེད་དང་རང་བཞིན་མེད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པར་མྱོང་བ་ཐ་མི་དད་ཀྱི་བརྡའོ། ། དེ་ལམ་དུ་བྱེད་པའི་མན་ངག་ལ་ལྔ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གྱི་མན་ངག་དང་། དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མན་ངག་དང་། ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཉམས་སུ་བླང་བའི་མན་ངག་དང་། གདམས་ངག་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་པའི་མན་ངག་གོ། ། དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གྱི་མན་ངག་ནི། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པའི་ཁོ་ནར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་ཟག་བཞི་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། གང་ཟག་སྐལ་པ་ཐ་མ་བསྐྱེད་རིམ་ལ་མོས་པ་དང་། སྐལ་པ་འབྲིང་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་ལ་མོས་པ་དང་། སྐལ་པ་རབ་བླ་མའི་མན་ངག་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་པ་དང་། སྐལ་པ་ཡང་རབ་གནས་ལུགས་ཉམས་སུ་ལེན་ནུས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཉམས་སུ་ལེན་ནུས་པའོ། ། དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་བསྟན་ཏེ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པ་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟོང་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེན་ཤེས་མེད་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣལ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་རྒྱུད་ལས། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། དེ་ཡི་སྟེང་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། དེ་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་བསྒོམ་བྱ། ། དེ་ཡི་སྟེང་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། དེ་ཉིད་དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེ་ཡང་། དབང་བཞི་དང་འབྲེལ་ཏེ་བུམ་པ་དང་།

Regarding that, first, the arising of all phenomena as a manifold display is the symbol of "born." The realization of that very [display] as being without intrinsic nature is the symbol of "unborn." The experience of the display as unceasing and the lack of intrinsic nature as non-dual and inseparable is the symbol of "indivisible." There are five pith instructions for taking that as the path: the pith instruction on the reason, the pith instruction on following that very [reason], the pith instruction on the special method, the pith instruction on the practice, and the pith instruction on generating certainty in the oral instructions. Regarding those, the pith instruction on the reason is the reason for establishing [the practice] solely within the context of the four mudrās; it is intended for four types of individuals: those of inferior fortune who are inclined toward the generation stage, those of middling fortune who are inclined toward the channels, winds, and drops, those of superior fortune who have generated certainty in the guru’s pith instructions, and those of the most superior fortune who are able to practice the natural state. For these, the four mudrās can be practiced. In that regard, the four mudrās are taught as follows: the samaya mudrā, which is the object of conceptual thought and consists of various methods; the karma mudrā, which is the object of conceptual thought and consists of the experience of bliss; the dharma mudrā, which is the object of non-clinging cognition and consists of the experience of emptiness; and the mahāmudrā, which is the object of the genuine experience and consists of being nothing at all. Furthermore, from the Tantra: "Meditate on the karma mudrā; Upon that, the mahāmudrā. Meditate on that very mudrā; Upon that, the mahāmudrā. That itself is the samaya mudrā." Moreover, in connection with the four empowerments, the vase [empowerment] and...

གསང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དང་། མཐར་ཐུག་པ་མན་ངག་གི་དབང་ངོ་། ། དེ་ཡང་། ཆུ་དང་འབྲེལ་ཕྱིར་བུམ་པའི་དབང་། ། གསང་བ་ལས་བྱུང་གསང་བ་སྟེ། ། ཤེས་རབ་མ་ཡི་གཟུགས་དག་ལས། ། ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དབང་། ། ཀུན་གྱི་ངོ་བོར་མི་གནས་ཤིང་། མཐར་ཐུག་པ་ནི་བཞི་པའི་དབང་། ། ཞེས་པས་སོ། ། དབང་དེ་དག་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་དང་འབྲེལ་ཏེ། རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། མཁའ་གསང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ཡང་། གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཟང་པོ་དག། ཐིག་ལེ་དོན་དམ་དབྱེར་མེད་དཀྱིལ། ། སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་རང་སྦྱིན་གནས། ། ཞེས་སོ། ། དབང་དེ་དག་ལ་ཡང་བསྐུར་བའི་གནས་བཞི་སྟེ། བུམ་པའི་དབང་སྤྱི་བོར་བསྐུར་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྕེ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ། གསུམ་པ་སེམས་ལ་བསྐུར་བ་དང་། ། བཞི་པ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ལ་བསྐུར་བའོ། ། དེ་ཡང་། ལུས་ཀྱི་རྩེ་མོར་ཆུ་བླུགས་ཤིང་། ། ངག་གི་རྩེ་མོར་བསམ་མི་ཁྱབ། ། ཅེས་པས་སོ། ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་བཞི་དག་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། ངག་གི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། སྒྲོ་སྐུར་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའོ། ། དེ་ཡང་། སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་ལེན། ། མི་ཚངས་སྤྱོད་དང་རྫུན་སྨྲ་དང་། ། ཕྲ་མ་ངག་འཁྱལ་ཚིག་རྩུབ་མོ། ། ཆགས་སྡང་གནོད་སེམས་ལོག་ལྟ་དང་། གཟུང་འཛིན་སྒྲོ་འདོགས་སྐུར་འདེབས་མཐའ། ། མ་ལུས་སྤྱོད་པ་ནུས་པའི་མཆོག། ཅེས་སོ། ། འོ་ན་དབང་བཞི་པ་ཁོ་ནས་ཆོག་མོད། །

There are the secret empowerment, the wisdom-knowledge empowerment, and the ultimate empowerment of the pith instructions. Furthermore: "Because it is connected with water, it is the vase empowerment; Because it arises from the secret, it is the secret empowerment; Because it generates wisdom from the forms of the wisdom consort, It is the wisdom-knowledge empowerment; Because it does not abide in the essence of any [of the previous], The ultimate is the fourth empowerment." These empowerments are also connected with four maṇḍalas: the colored-powder maṇḍala, the secret space maṇḍala, the bodhicitta maṇḍala, and the maṇḍala of the inseparable truths. As it is said: "The excellent secret maṇḍala, The maṇḍala of the ultimate inseparable bindu, The place where the essence of wisdom is naturally bestowed." Regarding these empowerments, there are four locations for their conferral: the vase empowerment is conferred on the crown of the head; the bodhicitta is bestowed upon the tongue; the third is conferred upon the mind; and the fourth is conferred upon the inseparability of body, speech, and mind. As it is said: "Water is poured upon the peak of the body, And the inconceivable upon the peak of speech." Through these, the four obscurations are purified: the obscuration of the body, the obscuration of speech, the obscuration of the mind, and the cutting of all extremes of superimposition and denial. As it is said: "Killing, taking what is not given, Unchaste conduct, and lying; Slander, idle gossip, and harsh words; Attachment, aversion, malice, and wrong views; The extremes of superimposition and denial regarding subject and object— The supreme capacity to engage in all these without exception." One might then ask: "Is the fourth empowerment alone sufficient?"

གསུམ་པ་མན་ཆད་ལ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་བཞི་པ་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་ཅིག་ཅར་བ་དགའ་བ་དང་བཞི་པ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་ཐབས་ཡིན་པས་དགོས་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་གདམས་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ་ཕྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟེ། བསྐྱེད་རིམ་དང་། ཟབ་མོ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟེ་རྩ་རླུང་བསྒོམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། སྣང་གྲགས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་རག་མ་ལུས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལའོ། ། དེ་ཡང་། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་རིམ་པ་དང་། ། རྫོགས་པ་ཡི་ནི་རིམ་པ་གཉིས། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་རྣམ་པ་ཅན། ། ཡོངས་སུ་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་པས་སོ། ། དེ་ལས་འབྲས་བུ་བཞི་འབྱུང་སྟེ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་ལོངས་སྐུ་དང་། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཡང་། སྣ་ཚོགས་པ་ལས་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ། ། བདེ་བ་ཅན་གྱི་གཞན་མོས་པ། ། མཐའ་མེད་པ་ལས་ཡོན་ཏན་འབྱུང་། ། དབྱེར་མེད་གཅིག་(བུ་,པུ་)ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མན་ངག་ནི་བཞི་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མན་ངག་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མན་ངག་གོ། ། དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མན་ངག་ལ་བདུན་ཏེ། ལས་དང་རྒྱས་གང་གིས་འདེབས་པ་དང་། གང་གིས་འགྲུབ་པ་དང། གང་འགྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་གང་གིས་བྱེད་པ་དང་མིང་གང་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ལ་ལས་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལ་བསམ་པ་གཙོ་བས་ཏེ།

If one asks, "Is there no need for the third and those below it?" it is taught that they are necessary because they are the means for the fourth to arise in the continuum of an instantaneous individual. Regarding that, four instructions are taught: the outer generation stage, which is the generation stage itself; the profound generation stage, which is the meditation on the channels and winds; the complete stage, which is the realization of appearances and sounds as emptiness; and the essential completion stage, which is spontaneous presence independent of causes and conditions. As it is said: "The generation stage and the completion stage, Having the aspects of outer and inner, The complete and the essential." From that, four results arise: the nirmāṇakāya, the saṃbhogakāya, the dharmakāya, and the svabhāvakāya. As it is said: "From the manifold, the manifold is born; The others are devoted to Sukhāvatī; From the limitless, qualities arise; The indivisible one is the essential nature." There are four pith instructions for following that very reality: the pith instruction for following the karmamudrā, and the pith instructions for following the mahāmudrā and the samayamudrā. Regarding the pith instruction for following the karmamudrā, there are seven points: by what action and seal is it sealed, by what is it accomplished, what is accomplished, what definitely performs it, what its name is, and what result is obtained. Regarding that, "action" refers to the three—body, speech, and mind—wherein intention is primary.

དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ལས་ཆགས་པ་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་སྦྱོར་དྲུག་དང་། བསྲུབ་པ་དང་སྲུབས་པའི་སྦྱོར་བའོ། ། གོང་མ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེན་མོས་གདབ་པ་དང་། ནུ་མ་མཉེ་བ་དང་། འཁྱུད་པ་དང་། ལྕེ་གཞིབ་པ་དང་། མ་མཆུ་སོས་གཟུང་བ་དང་། གཡལ་བསྒག་པའོ། ། ངག་ལ་གཉིས་ཐུན་མོང་དུ་ཆགས་པའི་གཏམ་གླེང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་བྱའོ། ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་གསུམ་སྟེ། དགའ་བ་བཞི་ངོས་གཟུང་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་བསམ་པ་གཙོ་བོའོ། ། རྒྱས་ནི་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་འདེབས་ཏེ། དེ་ཡང་གཉིས་སྦྱོར་དམ་པ་དང་། ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། ། གོང་མ་ལ་ལྔ་(སྟ,སྟེ)། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་མཉམ་པ་འདོད་པ་མཉམ་པ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མཉམ་པ། ཕྱག་རྒྱ་དག་པ། བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་ཟིན་པའོ། ། དང་པོ་ནི་ལུས་ལྷ་ངག་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ། ཡིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ངོས་གཟུང་མཉམ་པར་མཉམ་པའོ། ། གཉིས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་འདོད་པ་མཉམ་པའོ། ། གསུམ་པ་ནི་ཧཱུྃ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཨ་ལས་པདྨར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་མཉམ་མོ། ། ཕྱག་རྒྱ་དག་པ་ནི་སྐུའི་བཅུ་དྲུག། ངག་གི་ཉི་ཤུ། ཐུགས་ཀྱི་ཉེར་ལྔ་མའོ། ། བླ་མའི་གདམས་ངག་ཟིན་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་རྗེས་སུ་གཞོལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་རང་བཟོས་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཡང་རྒྱུད་ལས། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་རྒྱལ་བར་མཉམ། ། བསམ་པའི་སྟོབས་ནི་རབ་བཟང་བྱ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས། ། དཔའ་བོ་དཔའ་མོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས། ། སྐུ་རིགས་གསུང་རིགས་ཐུགས་རིགས་པ། །

Furthermore, the physical actions are the six applications of passion: the application of rubbing and churning. The former consists of six: scratching with the nails, massaging the breasts, embracing, sucking the tongue, biting the lower lip with the teeth, and suppressing a yawn. Regarding speech, there are two: conversing about passion in common, and specifically performing the vajra recitation. Regarding the mental actions, there are three: identifying the four joys and blessing the vajra and lotus. These are also primarily a matter of intention. The application is performed through the guru’s oral instructions, which consist of the supreme union and the special method. The former has five aspects: equality of body, speech, and mind; equality of desire; equality of blessing; purity of the mudrā; and being sustained by the guru’s oral instructions. The first is the equality of the body as the deity, speech as the vajra recitation, and mind as the identification of the coemergent, which are equal. The second is the equality of desire, thinking, "In this very life, I shall attain the siddhi of Mahāmudrā." The third is the equality of blessing the vajra from HŪṂ and the lotus from ĀḤ. Purity of the mudrā refers to the sixteen [qualities] of the body, the twenty of speech, and the twenty-five of the mind. Being sustained by the guru’s oral instructions means not following after the afflictions and not engaging in one's own fabrications. As it says in the Tantra: "Body, speech, and mind are equal to the Victors; one should make the power of intention excellent. From the aspects of insight and method, the heroes and heroines bestow blessings. [They are] the family of Body, the family of Speech, and the family of Mind."

སྟོང་དང་འཇིག་ཚོགས་ལོ་ཡི་གྲངས། ། དེའི་སྟེང་མདའ་ཡི་གྲངས་ཅན་མཆོག། དབང་བསྐུར་བ་ནི་གང་ལ་ཡང་། ། བླ་མ་གཅེས་སྤྲས་བྱ་བ་མཆོག། ཅེས་པས་སོ། ། ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བཞི་སྟེ། དུས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དང་། ཡེ་ཤེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་དགའ་བའི་ཕྱིར་བཞི་དང་། རྟོགས་པ་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་གནས་བཞི་དང་། མཚན་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་བཞིའོ། ། དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའོ། ། དེ་ཡང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་སྨིན། ། རྣམ་པར་ཉེད་པའི་མཚན་ཉིད་བྲལ། ། ཞེས་པས་སོ། ། དགའ་བ་བཞི་ནི་དགའ་བ་དང་། ། མཆོག་དགའ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། ། དགའ་བྲལ་ལོ། ། དེ་ཡང་། དགའ་བ་དང་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ། ། དགའ་བྲལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་བ། ། ཞེས་པས་སོ། ། གནས་བཞི་ནི་རྡོ་རྗེའི་མགྲིན་པ་དང་། རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོ་དང་གཉིས་ཤོར་གཉིས་མཉམ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཤོར་བ་དང་། དེ་ཡང་། ཆགས་པ་ཆེན་པོ་སྙོམས་འཇུག་གིས། ། རབ་ཏུ་སྦྱོར་ཞིང་བསྲུབས་པ་ལས། ། ནོར་བུའི་མགྲིན་དང་རྩེར་ཁྱབ་པའོ། ། གཉིས་བཟླས་ནས་ནི་གཉིས་མཉམ་སྟེ། ། ལྷག་མ་འདས་ནས་དགའ་བྲལ་ལོ། ། ཞེས་པས་སོ། ། ཆོས་བཞི་ནི་དགའ་བ་ལ་གཟུང་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཡོད། མཆོག་དགའ་བ་ལ་གཟུང་བ་ཡོད་ལ་འཛིན་པ་མེད། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ལ་གཟུང་འཛིན་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ། །

"Empty and the years of the transitory collection, Above that, the supreme number of arrows; For anyone receiving empowerment, Treating the guru with cherishing is supreme." Thus it is said. There are four aspects of the sublime method: the four moments to ascertain the time; the four joys to ascertain wisdom; the four locations to ascertain realization; and the four dharmas to ascertain the characteristics. Regarding those, the four moments are: the moment of variety, the moment of ripening, the moment free from characteristics, and the moment without aspect. As it is said: "The moment of variety, the moment of ripening, the moment of crushing, and the moment free from characteristics." The four joys are: joy, supreme joy, coemergent joy, and the joy beyond joy. As it is said: "Joy, supreme joy, the joy beyond joy, and coemergent joy." The four locations are: the throat of the vajra, the tip of the vajra, the two equalized, and the total release. As it is said: "Through the union of great passion, by means of application and churning, it pervades the throat and tip of the jewel. Having repeated the two, the two are equalized; once the remainder has passed, it is the joy beyond joy." The four dharmas are: in joy, there are the conceptualizations of all subject and object; in supreme joy, there is the subject but no object; in coemergent joy, one has transcended all extremes of subject and object, or eternalism and nihilism.

དགའ་བྲལ་ལ་ཡང་རགས་སྣང་གི་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་པའོ། ། ཡང་། དགའ་བ་འཛིན་པ་དང་བཅས་པ། ། མཆོག་དགའ་དེ་ལས་ལྷག་འགྱུར་ཉིད། ། རྣམ་ཉེད་གཟུང་འཛིན་རྟོག་པ་ཅན། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་གསུམ་མི་དམིགས་སོ། ། ཞེས་སོ། ། གང་གིས་འགྲུབ་ན་རིག་མ་མཚན་དང་ལྡན་པས་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ཡང་རིག་མ་ཞེས་པས། ། རིག་མ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རིག་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མའི་ཡེ་ཤེས་དེ་སྒྲོ་སྐུར་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རང་གིས་རང་གསལ་བས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ཕྱོགས་ཆ་མེད་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས། ཅིར་ཡང་སྣང་བས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས། དེ་ཉིད་རྟོགས་པས་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པས་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན་པས་སྐད་ཅིག་མའི་ཡེ་ཤེས་དེ་མཚན་དང་མཚན་ལྡན་གྱི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བས་མ་ཞེས་བྱའོ། ། འོ་ན་མཚན་ལྡན་གྱི་རིག་མ་དེ་རྒྱུ་གང་ལས་འགྲུབ་ཅེ་ན། དང་པོར་གནས་པའི་རྒྱུ་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ་སྔོན་སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་བཏབ་པ་དེ་ཡང་ད་ལྟར་བླ་མ་ལ་གུས་པས་ཤེས་རིགས་བཟང་པོ་ནས་བཟང་པོར་བརྒྱུད་པ། བླ་མ་དང་ལྡན་ཞིང་བླ་མའི་གདམས་པས་ཟིན་པའོ། ། བཞིན་མཛེས་པ་དང་། ཟབ་མོ་ལ་མི་སྐྲག་པས་ཞེས་སོ། ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལས་ད་ལྟ་གནས་པའི་རྒྱུ་བདུན་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་སྟེ། བཞིན་མཛེས་པ་དང་། སྐྲ་སེར་ལ་ལི་བ་ཁ་ནས་ཨུཏྤལའི་དྲི་བྲོ་བ། ནུ་མ་རྒྱས་པ་དང་། རྐེད་པ་ཕྲ་བ་དང་། བྷ་ག་རུབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་གང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན། ། དེ་ལྟ་བུས་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་། གནས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །

The "separation from joy" is also accompanied by various conceptualizations of coarse appearances. Furthermore: "Joy is accompanied by grasping; supreme joy is even more so. The 'thoroughly analytical' is possessed of the conceptualization of subject and object; the coemergent is not perceived in these three." By what is it accomplished? It is accomplished by means of a consort possessing the [required] characteristics. Regarding the term "consort" (rig ma): a consort is one who knows the five wisdoms (ye shes). That momentary wisdom is free from all superimposition and denial, and because the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna) is self-luminous, it is the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna). Because it is impartial, it is the wisdom of equality (samatā-jñāna). Because it appears as anything whatsoever, it is the wisdom of individual discernment (pratyavekṣaṇā-jñāna). Because all purposes are accomplished through realizing that very [wisdom], it is the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna). Because she possesses these five wisdoms, that momentary wisdom arises in dependence upon the body of one who possesses the characteristics; thus, she is called "mother" (ma). If one asks, "From what cause is such a consort possessing the characteristics accomplished?" First, she possesses three causal factors: she has previously made sublime aspirations; she has now been passed down from an excellent lineage through devotion to the guru and excellent intelligence; and she is endowed with a guru and sustained by the guru’s instructions. She is also described as having a beautiful face and not being terrified of the profound. These should be applied in their respective order. From that, she arises now possessing seven causal factors: a beautiful face, golden-yellow hair, the scent of an utpala lotus from her mouth, full breasts, a slender waist, a narrow vulva (bhaga), and a nature filled with bodhicitta. It is accomplished by such means. Furthermore: "The wisdom that does not abide..."

ཕྱག་རྒྱ་ལ་ནི་བརྟན་པས་འགྲུབ། ། ཅེས་པའོ། ། གང་འགྲུབ་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་དེ་འགྲུབ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་སྣང་གྲག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྣང་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད། སེམས་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད། དེ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་། གཟུགས་སོགས་བློ་ཡི་མྱོང་དུས་སུ། ། སྐྱེ་མེད་བཅས་མྱོང་མ་ཡིན་ནམ། ། ཞེས་སོ། ། ངེས་པར་གང་གིས་བྱེད་ན་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་གིས་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ་ཞུགས་སོ་ཞེས་པས། སྐུ་བཞུགས་ཏེ་ལྷ་ཐམས་ཅད་དེ་ནས་བསྐྱེད། གསུང་བཞུགས་ཏེ་རྒྱུད་སྡེ་ཐམས་ཅད་དེར་འདུས། ཐུགས་བཞུགས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེར་རྟོགས་པའོ། ། མིང་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་ཨེ་བཾ་སྟེ། ཨེ་ནི་ཀ་ཀོ་ལ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྟོང་པ་མཚོན་ལ། བཾ་ནི་བོ་ལ་སྟེ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདེ་བ་མཚོན་པའོ། ། བདེ་བ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དགའ་བཞི་ཐིག་ལེ་རུ་རྒྱུ་མཐུན་ཏེ་ཐིག་ལེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་མཐུན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་སྐད་ཅིག་མར་རྒྱུ་མཐུན་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མར་མཐུན་ནོ། ། སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་སུ་མཐུན་ཏེ། རྒྱུ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པས་སོ། །

"Success is achieved through stability in the mudrā." Thus it is said. What is achieved? That momentary coemergent wisdom is achieved. "Coemergent" means coemergent with all phenomena of appearance and sound. Furthermore, coemergent appearance is the inseparability of appearance and emptiness; coemergent mind-itself is the inseparability of bliss and emptiness. That very non-duality is coemergent wisdom. As it is said: "At the time of the mind experiencing forms and so forth, is it not experienced together with non-arising?" By what is this definitively established? It is established by the texts of the tantras. Regarding the statement, "He entered the bhaga of the Vajra Consort, the body, speech, and mind of all the Tathāgatas," his body entered, and from there all the deities were generated; his speech entered, and all the classes of tantra were gathered therein; his mind entered, and coemergent wisdom was realized there. As for the name, it is the e-vam of shape: e is ka-kola, symbolizing emptiness, the nature of insight; vam is bola, symbolizing bliss, the nature of method. That which is the nature of bliss and emptiness is the inseparability and non-duality of method and insight. As for the result, it is the result concordant with the cause. The four joys are concordant with the tilaka (bindu), and the tilaka is concordant with the bodhicitta. The four mudrās are concordant with the moment, being concordant with the moment free from characteristics. Sentient beings and Buddhas are concordant, because the cause—the cause of sentient beings—and the realization of the Buddha are non-dual.

ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མན་ངག་ནི་བདུན་ཏེ། ཆོས་དང་རྒྱས་གང་གིས་འདེབས་པ་དང་། ། གང་གིས་འགྲུབ་པ་དང་། གང་འགྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་གང་གིས་བྱེད་པ་དང་། མིང་གང་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའོ། ། ཤེས་བྱ་ལ་རྟོག་བཅས་དང་། རྟོག་མེད་དོ། ། རྟོག་མེད་ལ་གཉིས་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། རྒྱ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་འདེབས་ཏེ། དེ་ལ་གསུམ། ཐབས་ལ་སྟོང་པའི་རྒྱས་བཏབ་པ་དང་། སྟོང་པ་ལ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱས་བཏབ་པ་དང་། ཐ་དད་ལ་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྒྱས་བཏབ་པའོ། ། ཐབས་ལ་སྟོང་པས་རྒྱས་གདབ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྣང་བ་ཐུག་ཕྲད་དུ་བྱ་བ་སྟེ། སྣང་བ་གང་ཕྲད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་རྒྱས་འདེབས། སྣ་ཚོགས་དོན་མཐུན་དུ་བྱ་བ་ནི་ཅིར་སྣང་ཅིར་སྲེད་ཀྱང་སེམས་སྐྱེ་མེད་དུ་དོན་གཅིག་པའོ། ། དུ་མ་རོ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་ནི་ཅིར་སྣང་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རོས་ཁྱབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་རྒྱལ་པོ་དང་ཕྲད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཆུ་སྣོད་དུ་མར་ཟླ་བ་ཤར་བ་ལྟ་བུ་དང་། བུ་རམ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལྟར་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་རོ། ། སྟོང་པ་ལ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱས་གདབ་པ་ལ་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བསྒོམ་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཞེན་པ་བཏང་བ་དང་། བྱུང་ཚོར་དྲན་པས་གཟུང་བ་དང་། གོམས་པའི་རྟགས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བསྒོམ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གསལ་བཏབ་ལ་བསྒོམ་མོ། ། དེ་ཡང་།

There are seven pith instructions for following that very seal of the dharma: that which seals with the dharma and the seal, that by which it is accomplished, that which is accomplished, that which definitively performs it, its name, and its result. In that regard, the dharma is twofold: the knower and the knowable. The knowable is twofold: conceptual and non-conceptual. The non-conceptual is twofold: pure suchness and impure suchness. The seal is applied by the coemergent; in that regard, there are three: sealing method with emptiness, sealing emptiness with method, and sealing the distinct with non-duality. Regarding sealing method with emptiness, there are three: acting upon appearances through direct encounter, acting upon the manifold through consistency with the meaning, and acting upon the many as a single taste. Acting upon appearances through direct encounter means that whatever appearance is encountered is sealed by the coemergent. Acting upon the manifold through consistency with the meaning means that whatever appears and whatever is craved is of one meaning in the unborn mind. Acting upon the many as a single taste means that all whatever appears should be pervaded by the taste of the coemergent. This should be understood through the following analogies: like meeting a king, like the moon rising in many vessels of water, and like the various forms of molasses; these are to be applied to the examples in sequence. Regarding sealing emptiness with method, there are four: meditating on all phenomena as coemergent, relinquishing attachment to the experience of that very state, apprehending arising sensations with mindfulness, and the signs of familiarity. As for meditating on the coemergent: at the time of meditating on the coemergent, one should meditate by clearly bringing to mind that all phenomena of samsara and nirvana are coemergent. Furthermore:

ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་ནི། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཞེན་པ་བཏང་བ་ནི། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ཐིམ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འཛིན་པའི་ཞེན་པ་ཡང་བཏང་སྟེ་གང་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། ། དེ་ཡང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་དང་གང་། ། ཡིད་ལ་མེད་པར་བྱ་བ་ཉིད། ། ཅེས་པས་སོ། ། བྱུང་ཚོར་དྲན་པས་གཟུང་བ་ནི། ། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ངང་ལས། ཡང་གློ་བུར་གྱི་རྟོག་པ་སྐྱེ་སྲིད་ན། སྔར་གྱི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། གློ་བུར་གྱི་རྟོག་པ་ཉིད་ཐ་མི་དད་པར་གཞག་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཉམས་དྲན་པས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་། གློ་བུར་རྟོག་པ་གང་སྐྱེས་པ། ། ཐམས་ཅད་དེ་ཡི་ངོ་བོར་བསྒོམ། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། གོམས་པའི་རྟགས་ལ་གསུམ་སྟེ། ཐུན་མོང་གི་རྟགས་དང་། ཐུན་མོང་མིན་པའི་རྟགས་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་རྟགས་སོ། ། ཐུན་མོང་གི་རྟགས་ནི་བཞི་སྟེ། ཟས་ལ་ཕྱོགས་མེད་དེ་མཉམ་པ་དང་། གོས་ལ་ཕྱོགས་མེད་དེ་མཉམ་པ་དང་། གནས་ལ་ཕྱོགས་མེད་དེ་མཉམ་པ་དང་། གྲོགས་ལ་ཕྱོགས་མེད་དེ་མཉམ་པའོ། ། དེ་ཡང་། བགྲོད་པ་དང་ནི་བགྲོད་མིན་དང་། ། བཟའ་བ་དང་ནི་བཟའ་མིན་དང་། ། བཏུང་དང་གོས་སོགས་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུའོ། ། ཐུན་མོང་མིན་པའི་རྟགས་ནི། མཉམ་གཞག་དང་། རྗེས་ཐོབ་དང་། གདབ་གསལ་བ་དང་། གཉིད་སད་པ་བཞིན་དུ་མཉམ་པའོ། ། དེ་ཡང་། མཉམ་གཞག་དང་ནི་རྗེས་ཐོབ་མིན། ། རྒྱུད་འདི་ལ་ནི་རྒྱུན་ཆད་མེད། ། འདི་སྒོམ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཡང་། །

"The essence of all phenomena Should be meditated upon as the coemergent." Thus it is said. Regarding the relinquishing of attachment to the experience of that very [essence]: by meditating in that way, all phenomena dissolve into the coemergent, and one also relinquishes the attachment that grasps at the experience of the coemergent; thus, one should not direct the mind toward anything at all. Furthermore: "Whatever is experienced, It should be made non-conceptual in the mind." Thus it is said. Regarding the seizing of arising sensations with mindfulness: from within that state of non-mental engagement, if sudden conceptual thoughts should arise, one should rest in the inseparability of the previous non-mental engagement and the sudden thought itself, and seize the experience of the coemergent with mindfulness. Furthermore: "Whatever sudden thoughts arise, Meditate on them all as its very essence." Thus it is said. There are three signs of proficiency: common signs, uncommon signs, and special signs. The common signs are fourfold: impartiality toward food, impartiality toward clothing, impartiality toward dwellings, and impartiality toward companions. Furthermore: "Regarding what is to be traversed and what is not, Regarding what is to be eaten and what is not, And likewise regarding drink, clothing, and so forth— Everything is in a state of equality." The uncommon signs are: the equality of meditative equipoise and post-meditation, and the equality of sleep and waking. Furthermore: "In this tantra, there is no interruption Between meditative equipoise and post-meditation. Even for the great yogi who meditates on this,"

དུམ་བུར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པས་སོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་རྟགས་ནི། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ལ་རེ་དོགས་མེད་དེ། བསོད་ནམས་བསགས་པས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཏུ་རེ་བ་མེད་ལ། སྡིག་པ་བྱས་པས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་རུ་དོགས་པ་མེད་པའོ། ། གཉིས་མེད་ཀྱི་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི། སྤྱོད་ལམ་བཞི་ལ་ཁྱད་མེད་དེ་རྣལ་མ་ལས་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཡང་། འགྲོ་འཆགས་ཉལ་དང་འདུག་སོགས་ལ། ། རྗེས་དྲན་བཟང་པོ་བསམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པས་སོ། ། གང་གིས་འགྲུབ་ན་གདམས་ངག་གིས་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ལ་གསུམ་སྟེ་བཤད་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་པ། གདམས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། བཤད་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། བཤད་བྱ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཚོགས་ལ་བཤད་པ་དང་། སློབ་མ་ལ་བཤད་པ་དང་། བུ་ལ་བྱིན་པ་དང་། གསུམ་ལས་བུ་ལ་སྦྱིན་པས་འགྲུབ་པོ། ། གདམས་པ་རང་གི་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་གསུམ་སྟེ། སྤྲོས་བཅས་དང་སྤྲོས་མེད་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་མེད་དང་གསུམ་ལས་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་མེད་ཀྱིས་འགྲུབ། དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བཞི་སྟེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དུས་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་དུས་དང་། སྤྱོད་པའི་དུས་བཞི་ལས་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་གསུངས་པས་འགྲུབ་པོ། ། གང་འགྲུབ་ན་སྣང་བ་སྐྱེ་མེད་དུ་འགྲུབ་སྟེ། སྐྱེ་མེད་ཀྱི་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ཚོད་ན་ཡང་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོག་པའོ། ། ངེས་པར་གང་གིས་བྱེད་ན་སྣང་བ་རོ་སྙོམས་ཀྱིས་བྱེད་དེ། དེ་ལ་གཉིས་ཏེ་བདེ་བར་རོ་མཉམ་པ་དང་། སྟོང་པར་རོ་མཉམ་པའོ། ། གོང་མ་ལ་གཉིས་ཕྱིའི་བདེ་བ་རོ་མཉམ་པ་དང་། ནང་གི་བདེ་བར་རོ་མཉམ་པའོ། །

"...it is not fragmented." Regarding the specific signs: for a yogi who has realized it in that way, there is neither hope nor fear. Because merit has been accumulated, there is no hope of attaining buddhahood; because non-virtue has been committed, there is no fear of falling into the lower realms. As for the sealing with non-duality: there is no distinction among the four types of conduct, as they are nothing other than the natural state. As it is said: "Whether walking, moving, sleeping, or sitting, one should contemplate the excellent recollection." By what is it accomplished? It is accomplished through the oral instructions. These have three parts: the subject matter of the explanation, the essence of the instructions themselves, and the manner of explanation. Regarding the subject matter, there are three: explanation to the assembly, explanation to the disciples, and bestowing upon the "son." Of these three, it is accomplished by bestowing it upon the "son." Regarding the essence of the instructions themselves, there are three: the elaborate, the unelaborate, and the extremely unelaborate. Of these three, it is accomplished through the extremely unelaborate. Regarding the timing, there are four: the time of repeated supplication, the time of the gaṇacakra, the time of making offerings and service, and the time of conduct. Of these four, it is accomplished by what was taught during the time of conduct. What is accomplished? Appearance is accomplished as unborn; even during the time of the unborn dream, one realizes it as unborn. By what is it definitively performed? It is performed through the equal taste of appearances. This has two parts: equal taste in bliss and equal taste in emptiness. Regarding the former, there are two: equal taste in outer bliss and equal taste in inner bliss.

ཕྱི་ནི་སྣང་བ་ལ་བརྟགས་པས་ཞེན་པ་མེད་པའོ། ། ནང་གི་དབང་གསུམ་པའི་ཉམས་དྲན་པར་བྱེད་པའོ། ། སྟོང་པ་རོ་མཉམ་པ་ལ་གཉིས། ། མཉམ་པའི་ཚུལ་དུ་མཉམ་པ་དང་། གདབ་པའི་ཚུལ་དུ་མཉམ་པའོ། ། གོང་མ་ནི་གནས་ལུགས་སེམས་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ངང་དུ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པས་སོ། ། དེས་སྣང་བ་ལ་རྒྱས་འདེབས་པའི་ཚུལ་དུ་མཉམ་པའོ། ། མིང་གི་སྒྲ་ནི་ཨེ་བཾ་སྟེ། དེ་ལ་བཞི་སྟེ། རྒྱུད་པ་དང་རྒྱུད་པར་འབྲེལ་རྒྱུད་པ་དང་སྒྲར་འབྲེལ་སྒྲ་དང་ལུས་སུ་འབྲེལ། ལུས་དང་བྱིན་རླབས་སུ་འབྲེལ་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལ་གསུམ། འདས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ད་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། དེ་ལ་འདས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི། སྔོན་ཚོགས་བསགས་པ་ལས་ད་ལྟར་ཆོས་རྒྱ་བསྒོམ་པའི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། ད་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ད་ལྟར་བླ་མ་བསྟེན་པ་ལས་གདམས་ངག་ད་ལྟར་རང་གནས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པའོ། ། མ་འོངས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལམ་དུ་ཁྱེར་བ་ལས་འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་གདམས་ངག་ནི་བདུན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་དང་ཆེན་པོ་དང་། གང་གིས་འགྲུབ་པ་དང་། གང་འགྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་གང་གིས་བྱེད་པ་དང་། མིང་གང་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གང་འགྲུབ་པའོ། ། དེ་ལ་ཕྱག་ནི་མི་འདའ་བའི་དོན་གྱིས་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་ལ་བཞི་སྟེ། དོན་གྱི་ཟུང་འཇུག་ལས་མི་འདའ། ། དཔེའི་ཟུང་འཇུག་ལས་མི་འདའ། གནས་པའི་ཟུང་འཇུག་ལས་མི་འདའ། ཡིན་པའི་ཟུང་འཇུག་མི་འདའོ། །

Externally, by examining appearances, there is no clinging. Internally, one recalls the experience of the third empowerment. Regarding the equal taste of emptiness, there are two: equality in the manner of sameness, and equality in the manner of sealing. The former is because everything is equal within the state of the natural mode of being, which is the mind that is not any thing at all. By that, appearances are equal in the manner of being sealed. The sound of the name is e-vam; it has four aspects: the lineage and its connection to the lineage, the sound and its connection to the sound, the body and its connection to the body, and the blessing and its connection to the blessing. The result is the ripened result, which has three parts: the ripened result of the past, the ripened result of the present, and the ripened result of the future. Regarding the ripened result of the past: from having previously accumulated the collections, one now possesses the fortune to meditate on the Dharma-seal. The ripened result of the present: from currently relying on a guru, one now practices the oral instructions from within one's own state. The ripened result of the future: from taking the Dharma-seal as the path, the result of Mahāmudrā is accomplished. There are seven instructions that follow that very Mahāmudrā: the seal, the great, that by which it is accomplished, that which is accomplished, that which definitely performs it, what the name is, and what result is accomplished. Regarding that, "seal" (mudrā) is so called because of the sense of not transgressing. It has four aspects: not transgressing the ultimate union, not transgressing the exemplary union, not transgressing the abiding union, and not transgressing the actual union.

དེ་ཡང་དོན་གྱི་ཟུང་འཇུག་ནི་འོད་གསལ་བ་དང་སྟོང་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཟུང་འཇུག་སྟེ། དེ་ཡང་འོད་གསལ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མྱོང་བ་ལ་བྱའོ། ། སྟོང་པ་ནི་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། འོ་ན་གཏན་མེད་དུ་སོང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། འོ་ན་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་མྱོང་བའོ། ། དེས་ན་འོད་གསལ་བ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དབྱེར་མེད་དུ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དང་གཞན་གྱིས་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཞེན་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། རང་གི་གནས་ལུགས་ལ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཙམ་དུ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ལ་མིང་ངམ་ངོས་གཟུང་ངམ་འདི་ཞེས་བསྟན་དུ་མེད་དོ། ། དཔེའི་ཟུང་འཇུག་ནི་དཔེ་ལས་ཕྱག་རྒྱས་མཚོན་པའི་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་དོན་ཡིན་པས་དེ་ལས་མི་འདའ་བས་སོ། ། གནས་པའི་ཟུང་འཇུག་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཁྱབ་ནས་གནས་པ་དེ་ལས་མི་འདའ་བས་སོ། ། ཡིན་པའི་ཟུང་འཇུག་ནི། འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལས་མི་འདའ་བའོ། ། ཆེན་པོ་ནི་རྒྱུ་མངོན་སུམ་དང་ལྡན་པས་ཆེ་སྟེ། གསུམ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ན། ཡང་ཆེན་པོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་རྟོག་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ཆེན་པོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་རྟེན་གང་ལ་ཡང་མི་འཆའ་བས་ན་ཡང་ཆེན་པོའོ། ། གང་གིས་འགྲུབ་ན་ཤེས་པ་སོ་མ་མ་བཅོས་པས་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ལ་གཉིས་ཏེ། བརྟགས་པའི་སོ་མ་དང་། བསྒོམ་པའི་སོ་མའོ། །

Furthermore, the ultimate union is the union of luminosity and emptiness as non-dual. In this context, luminosity refers to the experience of non-duality, while emptiness is the realization that very [experience] as being without intrinsic nature. If one asks, "Does that then become a total non-existence?" it is the experience of that very [state]. If one asks, "If it is an experience, then it is not that [ultimate reality] itself," it is an experience of being nothing whatsoever. Therefore, luminosity and emptiness are in an inseparable union. This was taught in order to negate the clinging to dualistic appearances held by others. In its own natural mode of abiding, it does not even abide as a mere union or non-duality; therefore, it cannot be indicated by a name, an identification, or as "this." The union of the example is the meaning of the inseparable bliss and emptiness symbolized by the mudrā in the example, and because it does not transcend that. The union of abiding is the coemergent wisdom that abides pervading the continuums of all sentient beings, and because it does not transcend that. The union of being is that all of samsara and nirvana is the very great bliss of non-duality, and because it does not transcend that. It is "great" because it possesses the manifest cause; because it is the supreme among the three, it is the "Great" Mahāmudrā. Furthermore, because it depends upon mere conceptualization, it is the "Great" Mahāmudrā; and because it does not rely upon any support whatsoever, it is also "Great." By what is it accomplished? It is accomplished by fresh, uncontrived awareness. This has two aspects: the freshness of analysis and the freshness of meditation.

བརྟགས་པའི་སོ་མ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེས་པ་བརྟགས་པ་དང་། རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བརྟགས་པ་དང་། སྐྱེ་མེད་དེ་ཉིད་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པའོ། ། དེ་ཡང་། བློ་ནི་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་། ། དེ་ཕྱིར་སྐྱེ་མེད་རབ་ཤེས་བྱ། ། དབྱེར་མེད་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ། ། ཞེས་སོ། ། བསྒོམ་པའི་སོ་མ་ནི་དེ་ལ་གསུམ་སྟེ། དང་པོ་རྩོལ་གྲུབ་དང་བྲལ་ཏེ་ལུས་སེམས་ཁོང་གློད་དེ་རས་བལ་འདའ་བ་སྐུད་པར་གཞག་པ་ལྟ་བུ་དང་། བར་དུ་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་ཏེ་སེམས་མ་བཅོས་པར་གཞག་པ་དང་། མཐའ་མའི་ངེས་པའི་ཤེས་པས་བྱུང་ཚོར་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་དུ་བསྟིམ་པའོ། ། དེ་ཡང་། རས་བལ་ལྟ་བུའི་ཐབས་ལ་གནས། ། འབད་པ་ཀུན་གྱིས་མ་གྲུབ་པ། ། ཡིད་གཉིས་པས་ནི་ཕྱིར་སྤངས་ཏེ། ། དཔལ་མཆོག་དང་པོའི་སྐྱེས་བུ་བསྒོམ། ། སྣ་ཚོགས་མྱོང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི། ། རྩ་བ་དེས་པ་དེར་ཤེས་བྱ། ། ཞེས་བས་སོ། ། གང་འགྲུབ་ན་དགག་སྒྲུབ་དང་བྲལ་བ་དེ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ཡང་ལྟ་བ་མི་འགེགས་གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད། སྒོམ་པ་མི་འགེགས་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། ། སྤྱོད་པ་མི་འགེགས་བཅོས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། ། ལྟ་བ་མི་བསྒྲུབ་ལྷུན་གྲུབ་རང་ཆས། སྒོམ་པ་མི་སྒྲུབ་རང་བྱུང་རབ་ཆས་སུ་ཡོད་པས་སོ། ། དེ་ཡང་། གཉིས་མེད་དགག་སྒྲུབ་བྲལ་བ་ཆེ། ། འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ཞེས་པས་སོ། ། ངེས་པར་གང་གིས་བྱེད་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པས་བྱེད་དེ་དེ་ལ་གསུམ་སྟེ། ལྟ་བ་གང་ཡང་མ་ཡིན་འདོད་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ།

The freshness of investigation consists of investigating how all phenomena arise from other conditions, investigating that very arising from conditions as being without birth, and investigating that very non-birth as being nothing whatsoever. As it is said: "The mind arises from all conditions; therefore, one should thoroughly understand non-birth. This is the indivisible summary of all Buddhas." The freshness of meditation has three aspects: first, being free from effort and achievement, relaxing the body and mind like cotton being spun into thread; in the middle, being free from doubt, resting the mind in its uncontrived state; and finally, through the certainty of realization, dissolving all arising sensations into non-birth. As it is said: "Abide in the method like cotton; it is not achieved through any exertion." "Having abandoned [dualistic] hesitation, one should meditate on the Being of the Supreme Primordial Glory. Know that the miraculous display of diverse experiences has its root in that very certainty." Thus it is said. What is accomplished? That which is free from negation and affirmation is accomplished. Furthermore, regarding the view, nothing is negated, for all philosophical tenets are that very reality. Regarding meditation, nothing is negated, for all conceptualizations are that very reality. Regarding conduct, nothing is negated, for all fabrications are that very reality. The view is not established, as it is spontaneously present and naturally inherent. Meditation is not established, as it exists as self-arisen and naturally inherent. As it is said: "Non-dual, free from negation and affirmation, the great—this is the result, Mahāmudrā." By what is this definitively established? It is established by the experience of "not being anything at all." This has three aspects: the view is "not being anything at all," which is free from the two types of assertions.

བསྒོམ་པ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་གོ་རིམ་གསུམ་དང་བྲལ་བ། སྤྱོད་པ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་དཔྱད་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཡང་། ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། ཞེས་པས་སོ། ། མིང་གང་ཡིན་ན། དོན་ནི་ཨེ་བཾ་སྟེ། དེ་ལ་གསུམ་སྟེ། རེ་བ་གསུམ་དཔྱད་དེ། ཆོས་ལྔ་དང་ལྡན་པ། སྐུ་བཞི་དག་གིས་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ལ་རེ་བ་གསུམ་དཔྱད་པ་ནི་གཉེན་པོའི་རེ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རེ་བ་དང་འབྲས་བུའི་རེ་བའོ། ། དེ་ཡང་། གཉེན་པོ་ཡང་ནི་ཕྱོགས་ཀྱང་མིན། ། དེ་ཉིད་བྲལ་ལ་གཞན་མི་སྐྱེ། ། ཞེས་པས་སོ། ། ཆོས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ནི། ། ལྔ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་དང་། མི་འགྱུར་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་པའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ལ་འདི་ཞེས་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ལ་རག་མ་ལུས་པའོ། ། དེ་ཡང་། ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་དང་པོ་ཉིད། ། སྐྱེ་མེད་རྡོ་རྗེ་ཀུན་དུ་བཟང་། ། ཞེས་པས་སོ། ། རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་། བདག་ཏུ་མི་བརྟག་གཞན་མི་བརྟག། གཉིས་ཀ་དག་ཀྱང་བརྟག་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་དང་། ཡང་། རང་གཞན་ཀུན་ནས་ཀུན་དུ་མེད། ། རང་ལས་བྱུང་ཞིང་རང་གིས་ཁྱབ། ། ཅེས་པས་སོ། ། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་སྣང་ཞིང་སྲིད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོས་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་ཡང་། མཁའ་ལྟར་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། ཐམས་ཅད་རྒྱུད་ལ་རབ་ཏུ་རྫོགས། །

Meditation is nothing whatsoever, free from the three stages; conduct is nothing whatsoever, free from the two types of analysis. Furthermore, it is said: "The wisdom of nothing whatsoever is the Mahāmudrā of non-mental engagement." As for its name, the meaning is e-vam. This has three aspects, having analyzed the three hopes: it possesses the five dharmas and is perfected by the four bodies (kāya). Regarding the analysis of the three hopes, these are the hope for an antidote, the hope for suchness (tattva), and the hope for the result. As it is said: "The antidote is not a side, and in the absence of suchness, nothing else arises." Possessing the five dharmas refers to five qualities: being unborn by way of its own essence, lacking inherent nature, being all-pervasive, being unchanging, and being present at all times. Regarding being unborn by way of its own essence, there are three reasons: all phenomena arise from other conditions, the essence of what has arisen cannot be pointed out as "this," and it does not depend on other causes and conditions. As it is said: "The very first, without beginning or end, is the unborn Vajrasattva Samantabhadra." Lacking inherent nature means lacking the nature of existence, non-existence, both, or neither. As it is said: "Do not conceptualize self, do not conceptualize other, and do not conceptualize both." And also: "Self and other are entirely non-existent; it arises from itself and pervades itself." Being all-pervasive means that there are no phenomena among the appearances and possibilities of existence that are not pervaded by Mahāmudrā. As it is said: "Pervasive like space, it is perfectly complete within the continuum of all."

ཀུན་ཀྱང་དེ་ཉིད་གཞན་མི་འགྱུར། ། ཞེས་པས་སོ། ། མི་འགྱུར་བ་ནི་འཁོར་བའི་དུས་དང་། སྦྱངས་པའི་དུས་དང་། ཁྱད་པར་དུ་སྦྱངས་པའི་དུས་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དུས་རྣམས་སུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལས་འགྱུར་བ་མེད་དོ། ། དེ་ཡང་། དུས་རྣམས་ཀུན་དུ་དེ་ཉིད་འབྱུང་། ། འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་མཆོག། ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། ། སྐུ་བཞི་ངང་གིས་རྫོགས་པ་ནི། ། གནས་ལུགས་དེ་སྒྲོ་སྐུར་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ལས་མིང་གཞན་ཡང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ་ཐ་སྙད་དེ་ལྟར་བརྟགས་སོ། ། དོན་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མ་བཅོས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་། གཉིས་སྤངས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད། ། མྱོང་བ་ཆེན་པོ་སྐུ་གཉིས་པ། ། སྣ་ཚོགས་པས་ནི་གསུམ་པ་ཉིད། ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཅིག་པ་ཅན། ། ཞེས་པས་སོ། འབྲས་བུ་དང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལ་བརྒྱད་དེ། སྤྱད་པ་ལས་མ་འོངས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་མ་སྐྱེས་པ་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་དང་བཅས་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་པ། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལུས་ཅན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ་གཅིག་པུས་སོ། ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་རིགས་སོ། ། གཞན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་ལས་དགའ་བ་གསུམ་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

"All are that very reality, never otherwise." Thus it is said. "Unchanging" means that throughout the time of saṃsāra, the time of purification, the time of specific purification, and the time of manifestation, there is no change from Mahāmudrā itself. Furthermore, it is said: "That very reality arises at all times; it is the supreme wisdom, without transition or change." The four kāyas are spontaneously complete: the natural state, free from all superimposition and denial, is the dharmakāya; the experience of that very state is the saṃbhogakāya; and that very state appearing in various other names is the nirmāṇakāya—these are the conventional designations. In reality, since all of these are the uncontrived itself, they are the svabhāvakāya. As it is said: "Abandoning duality is non-duality; the great experience is the second kāya; through its variety, it is the third itself; the svabhāva is the single one." This is the fruition and the fruition free from stains. Regarding that, there are eight aspects: the fruition not derived from practice is suchness-wisdom, whose own essence is unborn. Together with the accomplishment of the path-wisdom, it is uninterrupted. By knowing the lack of intrinsic nature and so forth, all obscurations are abandoned. It is the basis of all perfections, the oneness of saṃsāra and nirvāṇa itself, and the single body of great bliss characterized by non-referential great compassion. Thus, it is logical that it is free from the stains of these eight. Furthermore, through the three moments, it is free from the stains of the three joys; for Mahāmudrā is the actual coemergent.

། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི། གཞན་དོན་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཟླ་བ་སྒྲོན་མ་ལས། གཞན་དོན་ཕུན་ཚོགས་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། འབྲས་བུ་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་ཡིན། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྤངས་ནས། ། ཆེན་པོའི་དོན་ནི་གཞན་མ་མཆིས་པས་སོ། ། དེ་ལ་བདུན་ཏེ། དམ་ཚིག་དང་། ཕྱག་རྒྱ་དང་། གང་གིས་འགྲུབ་པ་དང་། གང་འགྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་གང་གིས་བྱེད་པ་དང་། མིང་གང་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་པའོ། ། དམ་ཚིག་ནི་རྒྱུ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཁས་འཆེས་པ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་དང་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། ། གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྨིན་པ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པའི་དགེ་བ་གཞན་དོན་དུ་འདོད་པའོ། ། གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྤྱོད་པ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་དོ། ། གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པའི་དུས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་གང་གིས་འདེབས་ན་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱིས་འདེབས་ཏེ། དེ་ཡང་སྣང་བ་ཤིན་ཏུ་དག་པ་ལ་སྣང་བ་ནི། ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྟེན་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ནང་། བརྟེན་པ་ལྷའི་གཙོ་བོ་དང་། འཁོར་གྱི་ཚུལ་ཁྲོ་བོའམ་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དང་། སྤྲོས་བཅས་དང་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་ལྷ་མང་ཉུང་གི་བྱེ་བྲག་སྣང་བ་ནི། ཤིན་ཏུ་དག་པ་ལ་སྣང་བའོ། ། སྣང་བ་དག་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། །

Following that very Great Seal of the samaya is the teaching that prioritizes the welfare of others. As stated in the Moon Lamp: "The perfection of the welfare of others is Buddhahood itself; this is taught as the primary result. Apart from the welfare of sentient beings, there is no other great purpose." This has seven parts: the samaya, the seal, that by which it is accomplished, that which is accomplished, that which definitively performs it, its name, and the result obtained. The samaya is the causal seal of samaya. The seal of samaya that pledges the perfection of the welfare of others is the initial generation of the mind of enlightenment (bodhicitta). The seal of samaya that ripens the perfection of the welfare of others is the virtuous accumulation of the two collections intended for the sake of others. The seal of samaya that practices the perfection of the welfare of others, in terms of the Perfections (pāramitā), refers to the path of preparation up to the ten grounds. In terms of Secret Mantra, it refers to the period from the Dharma Seal (dharmamudrā) up to the meditation on the Great Seal (mahāmudrā). As for which seal seals [the world], it is sealed by the two form bodies (rūpakāya). Furthermore, regarding the appearance to those with utterly pure vision: to Bodhisattvas on the ten grounds, there appear the celestial mansion as the support, and the principal deity and the retinue in the manner of wrathful or peaceful deities. The appearance of various numbers of deities, whether with or without elaboration, is the appearance to those with utterly pure vision. Regarding the appearance to those with pure vision on the path of preparation, there is the appearance of the nirmāṇakāya, such as Śākyamuni and others.

སྣང་བ་ཐུན་མོང་པ་ལ་སྨན་དང་སྨན་པའི་ཚུལ་ལམ། ། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྣང་ནས་དོན་བྱེད་པའོ། ། གང་གིས་འགྲུབ་ན་གཉིས་ཏེ་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ན་དབང་པོ་རབ་འབྲིང་གསུམ་གྱིས་འགྲུབ། ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྐལ་པ་ཡང་རབ་དང་། རབ་དང་འབྲིང་དང་མཐའ་མ་བཞིས་འགྲུབ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་འགྲུབ་པོ། ། གང་འགྲུབ་ན་ཐུན་མོང་དུ་སོ་སོའི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་འབྲས་འགྲུབ་པོ། ། ཁྱད་པར་དུ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དབང་པོ་རབ་འབྲིང་བཞིའི་རབ་ཀྱིས་འགྲུབ་པོ། ། ངེས་པ་གང་གིས་བྱེད་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་བཀའ་འམ་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། ། སྔགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྒྱུད་སྡེ་ལྔའམ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་མན་ངག་གིས་བྱེད་དོ། ། མིང་མཚོན་པ་ནི་ཨེ་བཾ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བམ་དོན་དམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་བསྐྱེད་རིམ་དང་། རྫོགས་རིམ་ལ་སོགས་པར་མཚོན་ནོ། ། འབྲས་བུ་ནི་གོ་རིམ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའམ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། ། གོ་རིམ་འཕེལ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའམ་སྦྱོར་བ་དགུ་མས་ཞར་རིམ་གྱིས་ཞུགས་པའོ། ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྐྱེས་བུས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། ། སྐྱེས་བུས་བྱས་པ་ནི་རྒྱལ་བུ་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྔོན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་བསགས་ན། གཟུགས་སྐུ་རྣམ་པ་བཞི་གཞན་དོན་ལ་སྣང་ནས་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །

To common appearances, they act for the benefit of others by appearing in the manner of medicine and a physician, or in the manner of an abbot and a preceptor. By what means are they accomplished? There are two ways: generally, they are accomplished by those of the three capacities—superior, middling, and inferior. Specifically, they are accomplished by the four types of fortunate individuals: the most excellent, the excellent, the middling, and the lowest. These are the Mahāmudrā, the Dharmamudrā, the Karmamudrā, and the Samayamudrā. What is accomplished? Generally, the respective view, meditation, conduct, and fruition are accomplished. Specifically, the four mudrās are accomplished by the superior among the four capacities—superior, middling, and so forth. By what means is certainty established? From the perspective of the Pāramitāyāna, it is established by the scriptures or treatises of the three vehicles. From the perspective of Mantra, it is established by the five classes of tantra or the pith instructions based upon them. As for the symbolic representation, it is "E-Vaṃ," which symbolizes cause and effect, method and insight, the ultimate and the conventional, the generation stage and the completion stage, and so forth. The fruition is the progressive increase of the stages or the fruition of human effort. The progressive increase refers to entering the stages of the four mudrās or the nine applications in successive order. The fruition of human effort is threefold: the fruition produced by a person, the fruition of a person, and the fruition of human effort. "Produced by a person" is like Prince Sarvārthasiddha; having accumulated the collections for three countless eons in the past, the four types of Form Bodies appear for the sake of others, and one enjoys them.

སྐྱེས་བུའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔོན་ཚོགས་བསགས་པས་ད་ལྟར་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་གྲུབ་ནས་རྒྱུད་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་བསྒོམ་པའི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལམ་རིམ་པ་ལ་ཞུགས་པས་ཕྱིས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་གཞན་དོན་ལ་སྣང་བར་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་རྒྱུ་བསྐྱེད་རིམ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་གཞན་དོན་ལ་འབྱུང་ངོ་། ། གསུངས་སོ། ། ཉམས་སུ་བླང་པ་བཞི་སྟེ། རྒྱུར་སྣང་བ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། དཔེ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ལམ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། གཞན་དོན་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། རྒྱུ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། བསྐྱེད་རིམ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ་ལྔ་སྟེ། རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། བདེ་བ་(སྤྱང་,སྦྱང་)པ་དང་། ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་དང་། གནས་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། གང་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། གང་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། གང་དུ་ན་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མའི་དུས་སུ་རྟོགས་པའོ། ། གང་རྟོགས་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་དེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་བཞི། བདུད་རྩི་ལྔའི་མཎྜལ་བྱས་ལ་བླ་མ་ཡབ་ཡུམ་སྤྱན་དྲངས་དེ་ལ་ཕུལ་ལ། དེ་ནས་བདག་གི་སྤྱི་བོར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བུག་པ་ལྔ་འབྲུ་ཙམ་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ་སྤྱན་དྲངས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པས་ཡབ་ཡུམ་གྱི་སྦྱོར་མཚམས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བབས་པས།

The result of the person is that, having previously accumulated the collections, one has now established a distinguished support and possesses the fortune to meditate on the samaya-mudrā of the continuum. The result of the person’s activity is that, by entering the stages of the path, the samaya-mudrā subsequently appears for the benefit of others. Furthermore, at the time of the result of meditating on the causal generation stage, the two form bodies appear for the benefit of others. Thus it is said. There are four points of practice: the samaya-mudrā appearing as the cause, the action-mudrā as the example, the dharma-mudrā as the path, and the mahāmudrā as the result, which is the ultimate samaya-mudrā for the benefit of others. Regarding the causal samaya-mudrā, it refers to the meditation on the generation stage; this should be understood from other sources. There are five parts to the practice of the action-mudrā: that which is to be realized, self-consecration, the purification of bliss, the application of syllables, and the stabilization. Regarding that which is to be realized, there are two: the place where it is realized and that which is realized. As for the place, it is realized at the moment of the instantaneous state free from characteristics. As for that which is realized, it is the coemergent wisdom of the inseparable bliss and emptiness that is to be realized. Self-consecration has four parts: having prepared a maṇḍala of the five nectars, invite the guru in union and offer it to them. Then, having invited them onto a sun maṇḍala with five apertures the size of a grain of rice at the crown of one’s head, one makes supplications. Through this, the bodhicitta descends from the point of union of the father and mother.

བདག་གི་ཚངས་པའི་བུ་གར་ཞུགས་པས་ཕྱུར་གྱིས་ཁེངས་པར་བསྒོམ་ཞིང་། དབང་གསུམ་པའི་ཉམས་མྱོང་ཡིད་ལ་དྲན་པར་བྱས་ནས་བདེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། བདེ་བ་སྦྱང་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྣང་བ་ཡེ་ཤེས་བསྐུལ་བ་དང་། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྣང་བ་ལ་རྒྱས་གདབ་པའོ། ། སྣང་བས་ཡེ་ཤེས་བསྐུལ་བ་ནི། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། སྣས་དྲི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་རྟོག་པ་ཅི་སྐྱེས་ཚད་ཀྱི་དབང་གིས་ཉམས་མྱོང་བསྐུལ་ནས་དྲན་རྟོག་ཐམས་ཅད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྣང་བ་ལ་རྒྱས་གདབ་པ་ནི། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ཡང་བདེ་སྟོང་གི་རྒྱས་གདབ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་ཅིང་སྐྱེ་བ་ལ་བདེ་སྟོང་གི་རྒྱས་གདབ་པོ། ། ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་ནི། དབང་གི་ཉམས་མྱོང་གར་སྐྱེས་པའི་སར། ཨེ་དམར་པོ་ལག་པའི་རི་མོ་ཙམ་གྱི་དབུས་སུ་བཾ་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཅིག་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེར་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་དང་ལྟེ་བར་བསྒོམ། དེར་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་དང་སྙིང་གར་བསྒོམ། དེར་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་དང་མགྲིན་པར་བསྒོམ། དེར་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་དང་སྤྱི་བོར་བསྒོམ། དེ་ལྟར་བདེ་བས་གང་ཙམ་ན། ནཱ་ད་གནས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་གསུམ་སྟེ། འཚོར་བའི་རྐྱེན་དང་། དེ་སྲུང་ཐབས་དང་། གནས་པའི་ཐབས་སོ། ། དེ་ལ་རྐྱེན་ནི་བརྒྱད་དེ། བདེ་བས་གང་བས་འཆོར་བ་དང་། རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་འཆོར་བ་དང་། ནད་ཀྱིས་འཆོར་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གྱིས་འཆོར་བ་དང་། མི་མ་ཡིན་གྱིས་འཆོར་པ་དང་། ཁ་ཟས་མ་མཐུན་པས་འཆོར་བ་དང་། དམ་ཚིག་ཉམས་པས་འཆོར་བ་དང་། བྱིན་རླབས་ཡལ་བས་འཆོར་བའོ།

Meditate that [the nectar] enters through the aperture of Brahma at your crown and fills you to the brim. Recalling the experience of the third empowerment, one should meditate on extraordinary bliss. There are two ways to train in bliss: invoking wisdom through appearances, and sealing appearances with wisdom. Invoking wisdom through appearances means that by the power of whatever arises—such as the eyes seeing forms, the nose smelling odors, and so forth, as well as whatever conceptual thoughts arise in the mind—one invokes the experience and meditates on all recollections and thoughts as the inseparability of bliss and emptiness. Sealing appearances with wisdom means that even when the eyes see forms, one seals them with bliss and emptiness. Likewise, when perceiving sounds, smells, tastes, and so forth, one seals them with bliss and emptiness. Regarding the application of syllables: at the place where the experience of empowerment has arisen, one should meditate on a red syllable E, the size of a handprint, adorned in its center with the syllable BAṂ. When bliss arises there, meditate at the navel. When bliss arises there, meditate at the heart. When bliss arises there, meditate at the throat. When bliss arises there, meditate at the crown. When one is thus filled with bliss, one should cause the nāda to abide. This also has three parts: the conditions for emission, the method for guarding it, and the method for making it abide. Regarding that, there are eight conditions for emission: emission due to being filled with bliss, emission upon meeting with external conditions, emission due to illness, emission due to physical conduct, emission due to non-human spirits, emission due to incompatible food, emission due to impaired samaya, and emission due to the fading of blessings.

། དེ་སྲུང་ཐབས་ལ་བརྒྱད་དེ། གང་བས་འཆོར་བ་ལ་འགི་ཝང་གི་ཐག་པས་བོ་ལའི་མགྲིན་པར་དཀྲིས་ནས་རྐེད་པ་ལ་བཅིངས་ཏེ། ། (བ་སྦྲུགས་,ཁ་སྦུགས་)པ་དང་། ཤེས་པ་ལྟེ་བར་གཏད་པ་དང་། ཧྲིའི་སྒྲས་གྱེན་དུ་དྲང་བ་དང་། མི་དྲག་པར་བཅག་པའོ། ། རྐྱེན་དང་ཕྲད་པས་འཆོར་བ་དང་། རྐང་པ་སྤྲུགས་པ་དང་། འོག་སྒོ་བསྡམས་པ་དང་། འགྱུར་བ་དྲུག་གིས་བཟློག་པའོ། ། ནད་ཀྱིས་འཆོར་ན། སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ལ། གཡས་གཡོན་གྱི་གྲུ་མོའི་གར་སླེབས་པའི་སར་མེ་བཙའ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལྔ་བསྲེགས་པ་དང་། གཅན་གཟན་གྱི་དྲི་ཆིངས་བྱ་བ་དང་། ཟས་གསར་པ་བཅུད་ཆེ་བ་བཟའ་བ་དང་། ལྟོ་སྟོང་ལ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་གམ་ཕྱེ་འགམ་པ་དང་། གོས་དྲོ་བར་བསྒོ་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་འོ་མས་བཙོས་བ་བཟའ་བའོ། ། སྤྱོད་ལམ་གྱིས་འཆོར་བ་ནི། ། འགྲོས་དལ་བར་བྱ་བ་དང་། ། འོག་སྒོ་རས་ཀྱིས་བཅིངས་ལ། ཙོག་པོར་འདུག་ལ་ཉིན་མོ་གཉིད་མི་ལོག། ནུབ་མོ་གཉིད་མི་དགག་པར་ཉལ་ལོ། ། མི་མ་ཡིན་གྱིས་འཆོར་ན། ཚིལ་ཆེན་གུ་གུལ་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཐལ་བ་མི་གླག་པདྨ་རགྟདེ་ལྔ་སྦྱར་བས་བྱུག། སྲད་བུ་སྔོན་པོ་ཅིག་ལ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་སྔགས་བཟླས་ལ་རྐེད་པ་ལ་དཀྲིས། ཅོང་ཞི་ལ་ཡི་དམ་གང་ཡང་རུང་བའི་སྔགས་བཟླས་ལ་རྡོ་རྗེའི་མགོ་ལ་བྱུག་པ་བྱའོ། ། ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པས་འཆོར་ན། ། བདུད་རྩི་ལྔའི་བདུད་བཟློག་བྱས་ལ། སྒོག་པ་བཟའ་བའི་འོ་མ་དུ་བར་གདུལ་ལ་བཏུང་། བྱིན་རླབས་ཉམས་བས་འཆོར་ན། ཚོགས་བསགས་ཤིང་ཚོགས་འཁོར་བསྐོར། བླ་མའི་བྱིན་རླབས་ཞུའོ། ། དམ་ཚིག་ཉམས་པས་འཆོར་ན། བླ་མ་ལ་དབང་བཞི་ནོད་བཤགས་པ་བྱའོ། །

There are eight methods for guarding against that. Regarding loss through over-exertion: wrap a cord of gi-wang around the neck of the bola and bind it to the waist; then, shake the body, focus the consciousness on the navel, draw it upward with the sound of HRIḤ, and walk without haste. Regarding loss due to external conditions: shake the legs, contract the lower gate, and reverse it with the six movements. Regarding loss due to illness: sit in the cross-legged posture and apply twenty-five moxibustion points on each side, reaching to the elbows; apply the "beast-scent" bandage; eat fresh, highly nutritious food; on an empty stomach, swallow a powder of the three hot medicines; wear warm clothes; and eat arura boiled in milk. Regarding loss due to conduct: move slowly, bind the lower gate with a cloth, sit in a squatting posture, do not sleep during the day, and sleep at night without suppressing the urge. Regarding loss due to non-human spirits: anoint the area with a mixture of five substances—human fat, gugul, white mustard ash, mi-glag, and padma-rakta. Recite the mantra of Vajravārāhī over a blue thread and wrap it around the waist. Recite the mantra of whichever yidam is appropriate over calcite and apply it to the head of the vajra. Regarding loss due to incompatible food: perform the "repelling of the poison" of the five nectars, and drink milk that has been processed by smoking while eating garlic. Regarding loss due to the decline of blessings: accumulate merit, perform feast offerings (gaṇacakra), and receive the blessings of the guru. Regarding loss due to the violation of samaya: receive the four empowerments from the guru and perform confession.

བདེ་བ་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་བཅུ་སྟེ། ཉམས་ཀྱི་བདེ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དུས་ཀྱི་སྣ་ཚེ་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། སྨད་ཀྱི་བདེ་བ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྤྱོད་ལམ་དལ་བར་བྱ་བ་དང་། སྟོད་ཀྱི་བདེ་བ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྐུགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཁྱབ་པའི་བདེ་བ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རླུང་སྦྱང་པར་བྱ་བ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་བདེ་བ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྣང་བ་བདེ་བར་རོ་མཉམ་པ་དང་། མི་རྟོག་པའི་བདེ་བ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདུད་རྩི་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་དང་། བྱིན་རླབས་ཀྱི་བདེ་བ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་པ་དང་། རྟོག་པའི་བདེ་བ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བླ་མ་བསྙེན་བཀུར་ཞིང་། བླ་མ་ལ་གདམས་ངག་ཞུ་བ་དང་། འབྲས་བུའི་བདེ་བ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མན་ངག་ལ་ནན་ཏན་བྱ་བའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཉམས་སུ་བླང་པ་ལ་ལྔ་སྟེ། རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། གྲོགས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། རོ་མཉམ་པའོ། ། དེ་ལ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི། བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་དེ། དེ་ཡང་དགའ་བ་བཞིས་ལམ་དུ་འཁྱེར་ཏེ། དེ་ཡང་། སྣང་གྲགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དེ་དགའ་བ། དེ་ལས་བདེ་བར་འདུག་སྟོང་པར་འདུག་སྙམ་པ་དེ་ལ་མཆོག་དགའ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ། མཉམ་གཞག་ལ་དེ་ལྟར་འདུག་ཀྱང་། རྗེས་ཐོབ་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་དགའ་བྲལ་ལོ། ། ཆོས་རྒྱ་བསྒོམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་ཅི་བསྒོམ་ཞེ་ན།

There are ten points for abiding in bliss: to abide in the bliss of experience, one must not be separated from the various times; to abide in the bliss of the lower [body], one must make the conduct slow; to abide in the bliss of the upper [body], one must abide in the ascetic practice of silence; to abide in pervasive bliss, one must train the winds; to abide in the bliss of post-meditation, one must equalize appearances in bliss; to abide in non-conceptual bliss, one must partake of the five nectars; to abide in the bliss of blessings, one must turn the gaṇacakra; to abide in the bliss of the tainted, one must demonstrate the action seal (karmamudrā); to abide in the bliss of conceptualization, one must honor the guru and request instructions from the guru; and to abide in the bliss of the result, one must apply oneself earnestly to the pith instructions. There are five points for practicing the dharma seal (dharmamudrā): that which is to be realized, meditation, the companion, the characteristics, and equal taste. Regarding that which is to be realized, it is the inseparability of bliss and emptiness. This is taken as the path through the four joys: the various appearances of sights and sounds are the joy (ānanda); the thought that one is abiding in bliss and abiding in emptiness from those is the supreme joy (paramānanda); being free from all conceptualization is the coemergent joy (sahajānanda); and although one abides thus in meditative equipoise, the appearance of variety in the post-meditation state is the joy beyond joy (viramānanda). If one asks, "Having realized it thus, what is the meditation of the dharma seal?" it is as follows:

དང་པོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་རྟོག་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ཐིམ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཙམ་དུ་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བར་བསྒོམ་མོ། ། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ལས་རྟོག་པ་ཅི་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་སྔར་གྱི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། གཉིས་ཐ་མི་དད་པར་བསྒོམ་མོ། ། གྲོགས་ལ་ལྔ་སྟེ། ཆུ་ཤས་ཆེ་ན་རླུང་དུ་རོ་མཉམ་པ་དང་། རླུང་ཤས་ཆེ་ན་སར་རོ་མཉམ་པ་དང་། ས་ཤས་ཆེ་ན་མེ་རུ་རོ་མཉམ་པ་དང་། མེ་ཤས་ཆེ་ན་ནམ་མཁར་རོ་མཉམ་པ་དང་། དེ་ལ་ཆུ་ཤས་ཆེ་ན་ཤེས་པ་ལྕི་ཞིང་འདར་ན། རླུང་དུ་རོ་མཉམ་སྟེ། སྣང་བ་ལ་དཔྱད་ཅིང་སྐྱེ་མེད་དུ་བཞག། ཤེས་པ་རླུང་ལ་བསྐྱོན་ནས་ཤེས་པ་བཟེག་བཀུར་རོ། ། རླུང་ཤས་ཆེ་ན་ས་རོ་མཉམ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྐྱེ། འགྲོ་འོང་མེད་པར་བརྟན་པར་གཞག་སྟེ། བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་གློད་ལ་གཞག་གོ། ། ས་ཤས་ཆེ་སྟེ་ལུས་སེམས་ཐོགས་པ་ཆེ་ན་མེ་རོ་མཉམ་སྟེ། དུས་ཀྱི་སྣ་རྩེ་དྲན་པར་བྱ་ཞིང་ཕྱི་ནང་མེད་པར་བདེ་བར་རོ་མཉམ་མོ། ། མེ་ཤས་ཆེ་ན་ཤེས་པ་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་གཙོ་བྱེད་ན། ནམ་མཁའ་རོ་མཉམ་པ་སྟེ། ཅི་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་གཞག་ཅིང་། རང་འབྱུང་གི་སྤྱོད་པ་མི་དགག་པར་རང་ཡན་དུ་གཏང་ངོ་། ། མཚན་ཉིད་ལ་བདུན་ཏེ། སྣང་བ་སྐྱེ་མེད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྣང་སྟོང་ཐ་མི་དད་དུ་རྟོགས་པས་ཁ་སྦྱོར་གྱི་ཡན་ལག་དང་། ཐ་མི་དད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདེ་བའི་ཡན་ལག་དང་། བདེ་སྟོང་དེ་དང་པོ་ནས་རང་ལ་ཡོད།

First, one should meditate on all phenomena as coemergent. When conceptual thought dissolves into coemergence, one should meditate without even mentally engaging with "coemergence" itself. Whatever conceptual thoughts arise from that non-engagement, one should meditate on them as inseparable from the previous non-engagement. There are five ways to harmonize the elements as companions: if water is predominant, harmonize it with wind; if wind is predominant, harmonize it with earth; if earth is predominant, harmonize it with fire; if fire is predominant, harmonize it with space. If water is predominant and the consciousness feels heavy and trembles, harmonize it with wind. Analyze appearances and rest in the unborn. By mounting the consciousness upon the wind, the consciousness is uplifted and supported. If wind is predominant, harmonizing it with earth means that coemergence arises. Rest firmly without coming or going, and relax in the inseparability of bliss and emptiness. If earth is predominant and the body and mind are heavily obstructed, harmonize it with fire. Focus the mindfulness on the tip of the nose at the proper time, and rest in the bliss of the inseparability of outer and inner. If fire is predominant and the consciousness is dominated by joy and bliss, harmonize it with space. Rest without mentally engaging in anything at all, and let the self-arisen conduct be as it is without obstruction. There are seven characteristics: the limb of enjoyment, because appearances are enjoyed as unborn; the limb of union, because appearance and emptiness are realized as inseparable; the limb of bliss, because that inseparability is experienced; and the bliss and emptiness have been present in oneself from the very beginning.

ནམ་འདོད་ན་འབྱུང་བས་ཅི་འདོད་སྐྱེ་བའི་སྙིང་རྗེའི་ཡན་ལག་དང་བདེ་བ་རང་ལ་རང་ཆས་སུ་དངོས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་དུ་ཡོད་པས་དངོས་པོའི་ཡན་ལག་དང་། དོན་དེ་ཆུ་བོ་བཞིན་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཡན་ལག་དང་། སྣང་བ་མི་འགོག་པར་འགོག་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་གོ། ། དོན་ལ་སྣང་བ་མི་འགེགས་ལ་བརྟག་པ་མི་འགེགས་པའོ། ། རོ་མཉམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འགྲིབ་ས་ན་སྣང་བ་བདེ་བར་རོ་མཉམ། རྟོགས་པ་འགྲིབས་ན་སྣང་བ་སྐྱེ་མེད་དུ་རོ་མཉམ། སྤྱོད་པ་འགྲིབས་ན་སྣང་བ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་རོ་མཉམ་མོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལྔ་སྟེ། གནས་ལུགས་དང་། སྒོམ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་མི་ཁྱབ་པའོ། ། གནས་ལུགས་ལ་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གྱི་གནས་ལུགས་དང་། ལྟ་བའི་གནས་ལུགས་དང་། ངོ་བོའི་གནས་ལུགས་སོ། ། རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་གསུམ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རིགས་པ་དང་། དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུར་རིགས་པ་དང་། དགག་བསྒྲུབ་དང་བྲལ་བའི་རིགས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་དང་ཆེན་པོའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་མི་འདའ་བའི་དོན་གྱིས་ནི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གསུམ་སྟེ་གནས་པའི་ཟུང་འཇུག་དང་། ཁྱབ་པའི་ཟུང་འཇུག་དང་། ཡིན་པའི་ཟུང་འཇུག་ལས་མི་འདའ་བས་སོ། ། ཆེན་པོ་ནི་གསུམ་པོ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཡང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་རིགས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་དང་། དགའ་བ་གསུམ་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ། ། གོང་མ་གསུམ་ནི། སྣ་ཚོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་།

Because it arises whenever desired, it possesses the branch of arising as one wishes; because bliss is naturally and directly available for enjoyment, it possesses the branch of the entity; because that meaning flows like a river without interruption, it possesses the branch of continuity; and because appearances are not blocked, it possesses the branch of non-obstruction. In reality, appearances are not obstructed, nor is analysis obstructed. Regarding the single taste, there are three: if experience declines, appearances are of a single taste with bliss; if realization declines, appearances are of a single taste with the unborn; and if conduct declines, appearances are of a single taste with non-mental engagement. There are five ways to practice Mahāmudrā: the natural state, meditation, accomplishment, conduct, and the inconceivable. Regarding the natural state, there are three: the natural state of the reason, the natural state of the view, and the natural state of the essence. Regarding the natural state of the reason itself, there are three: the reasoning of Mahāmudrā, the reasoning of the result free from stains, and the reasoning free from negation and proof. It is Mahāmudrā because of the "seal" (mudrā) and the "great" (mahā). The "seal" is so called because it is the meaning of not transgressing; furthermore, it does not transgress the three: the union of abiding, the union of pervading, and the union of being. It is "great" because it is supreme among those three. Furthermore, the reasoning of being free from stains is twofold: freedom from the stains of the three moments and the three joys. The former three are: the diverse, the ripened, and...

རྣམ་ཉེད་དང་གསུམ་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ལོ། ། གཉིས་པ་ནི་དགའ་བ་དང་། མཆོག་དགའ་དང་། དགའ་བྲལ་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ། ། དགག་བསྒྲུབ་དང་བྲལ་བར་རིགས་པ་ནི། རང་གི་ལྟ་བ་མི་སྒྲུབ་ཅིང་། གཞན་གྱི་ལྟ་བ་མི་འགེགས་པས་སོ། ། ལྟ་བའི་གནས་ལུགས་ལ་གསུམ་སྟེ། རེ་བ་གསུམ་དཔྱད་པ་དང་། ཆོས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐུ་བཞི་ངང་གིས་རྫོགས་པའོ། ། རེ་བ་གསུམ་དཔྱད་པ་ནི་གཉེན་པོའི་རེ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རེ་བ་དང་། འབྲས་བུའི་རེ་བའོ། ། ཆོས་ལྔ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའོ། ། སྐུ་བཞི་ངང་གིས་རྫོགས་པ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་སྒྲོ་སྐུར་གྱིས་དབེན་པ་ནི་ཆོས་སྐུ། དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལོངས་སྐུ། དེ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྤྲུལ་སྐུ། དེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་གསུམ་སྟེ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དུས་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དུས་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་སོ། ། དེ་ཡང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དུས་ནི། གདོད་མ་ནས་གནས་པ་ནི་གདེང་རྙེད་པ་སྟེ། རེ་དོགས་དང་བྲལ་བའོ། ། བསམས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་ཉམས་སུ་བླངས་པས་མཉམ་རྗེས་གཉིས་རྒྱུན་འདྲེས་ནས་བསྒོམ་མི་དགོས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་པའི་མུ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དུས་ནི། སྣང་བ་སེམས་ལ་ཐིམ་པའི་དུས་དེ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་འཆར་ཀ་མ་དེའོ། ། བསྒོམས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། དང་པོར་དཔྱོད་པ་དང་ཉམས་སུ་བླངས་པའོ། ། དཔྱོད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ།

It is free from the stains of the three types of conceptualization. The second is free from the stains of joy, supreme joy, and the joy of separation. The reasoning for being free from negation and affirmation is that one does not establish one's own view nor refute the views of others. Regarding the natural state of the view, there are three aspects: the analysis of the three hopes, the possession of the five dharmas, and the spontaneous perfection of the four kāyas. The analysis of the three hopes consists of the hope for an antidote, the hope for suchness, and the hope for the result. The five dharmas are: non-arising, lack of intrinsic nature, all-pervasiveness, being present at all times, and immutability. The spontaneous perfection of the four kāyas is as follows: the cognition that is nothing whatsoever and free from superimposition and denial is the dharmakāya; the experience of that very state is the saṃbhogakāya; the appearance of that very state in various forms is the nirmāṇakāya; and the inseparability of these three is the svabhāvakāya. Regarding the natural state of the essence, there are three times: the time of spontaneous presence, the time of union, and the time of the inconceivable. Furthermore, the time of spontaneous presence is the attainment of confidence in abiding from the very beginning, which is free from hope and fear. The inconceivable refers to the point where, through practicing that spontaneous presence, the states of meditative equipoise and post-meditation blend into a continuous flow, such that there is no need for further cultivation; it is free from the limits of ordinary wisdom. The time of union is the moment when appearances dissolve into the mind, just as the two form bodies are about to arise. Regarding meditation, there are two parts: initial analysis and practical application. Analysis has three parts: ...

རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པར་དཔྱད་པ་དང་། རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དཔྱད་པ་དང་། སྐྱེ་མེད་དེ་ཡང་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་དཔྱད་པའོ། ། ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། དང་པོ་རྩོལ་བསྒྲུབ་དང་བྲལ་ཏེ་ལུས་སེམས་ཁོང་གློད་པ་དང་། བར་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དེ་སེམས་མ་བཅོས་པར་གཞག་པ་དང་། ཐ་མ་བྱུང་ཚོར་ཐམས་ཅད་མེད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། བསྒྲུབ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། བསྒྲུབ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྟོགས་པ་ཅི་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་སྐྱེས་པས་ཤེས་པ་མི་དགག་པ་དང་། བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ཉོན་མོངས་དང་གཉེན་པོར་མི་བསམ་ཞིང་འབྲས་བུ་ལ་རེ་བ་མེད་པར་གཞག་པ་དང་། ཅིར་སྣང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྒོམ་པའོ། ། སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གསུམ་སྟེ། བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྙོག་པ་བཅད་པ་དང་། ལུང་དང་རིགས་པའི་སྟེང་དུ། བླ་མའི་གདམས་ངག་ཡོད་པས་མ་རྨོངས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། རྒྱུ་ཐ་མལ་གྱི་དུས་ན་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པས་མ་རྨོངས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། རྟགས་ལ་གསུམ། སྣང་བ་སྟོང་པར་མྱང་བའི་རྟགས་ཆབ་རོམ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ། དེ་ནས་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་མྱོང་བའི་རྟགས་ཆབ་རོམ་ཆུ་རུ་འདུག་པ་ལྟ་བུ་དང་། གསུམ་པ་སྣང་བ་སེམས་ལ་ཐིམ་པའི་རྟགས་ཆབ་རོམ་ཆུ་ལ་ཞུ་བ་བཞིན་དུ། བདེ་ཆེན་དུ་རོ་གཅིག་གོ། ། སྤྱོད་པ་ལ་ལྔ་སྟེ། འགྲས་འགྲིབ་མེད་པ་ལམ་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་དང་། ཕྱོགས་ཆ་མེད་པར་རྟེན་པ་ས་གཞི་ལྟ་བུ་དང་།

Analyze how all realizations arise in dependence upon other conditions; analyze how that which arises from conditions is itself unborn; and analyze how that unborn state is nothing whatsoever. Regarding the practice, there are three parts: first, to be free from effort and achievement, relaxing the body and mind; in the middle, to be without doubt, leaving the mind in its unaltered state; and finally, to recognize all arising sensations as non-existent. Regarding the accomplishment, there are two parts: the accomplishment itself and the distinction of accomplishment. Regarding the accomplishment, there are three parts: knowing that whatever realization arises is the arising of non-arising itself, and thus not obstructing cognition; experiencing the inseparability of bliss and emptiness, and thus not conceptualizing afflictions or their antidotes, remaining without expectation for a result; and meditating without interruption like a flowing river, because whatever appears is Mahāmudrā. The distinction of accomplishment has three parts: cutting through the turbidity of indifference by experiencing the inseparability of bliss and emptiness; the distinction of being undeluded by possessing the guru’s oral instructions upon the basis of scripture and reasoning; and the distinction of being undeluded because the result—wisdom and so forth—is spontaneously present as the cause during ordinary times. Regarding the signs, there are three: the sign of experiencing appearances as empty, like seeing ice; then the sign of experiencing the inseparability of bliss and emptiness, like ice being water; and third, the sign of appearances dissolving into the mind, like ice melting into water, becoming of one taste in great bliss. Regarding the conduct, there are five: being without increase or decrease, like a great highway; being supported without partiality, like the earth; and so forth.

དགེ་སྡིག་མེད་པར་གླང་པོ་ཆེ་སྨྱོན་པ་ལྟ་བུ་དང་། རེ་དོགས་མེད་པ་སེང་གེ་ལྟ་བུ་དང་། ཁྱབ་ལ་མ་ཞེན་པ་ཉི་མ་ལྟ་བུའོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་ལ་གསུམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ངོས་མི་འཛིན་པ་ཉམ་མི་ང་བའོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་དངོས་སོ། ། དངོས་ནི་རྒྱུ་བསམ་དུ་མེད་པ། ཐབས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། འབྲས་བུ་བསམ་ཤིང་རང་འབྱུང་བའོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་དཔེ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་ཉི་ཤུ་སྟེ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཐམས་ཅད་གསེར་གྱི་ས་གཞིར་གྱུར་ན། ། ར་གན་དང་། གསེར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ལྟར། ཐམས་ཅད་བདེ་སྟོང་ཆེན་པོར་རྟོགས་ཙམ་ན། ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་དུ་མི་དབྱེ། འཇུར་དུ་གློད་ན་གྲོལ་བ་བཞིན། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སེམས་གློད་ན་གྲོལ། ཁྲི་མོན་ནས་ཤོར་བའི་བཙོན་དེ་གར་དགར་འགྲོ་བ་བཞིན། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སེམས་གར་དགར་གཏང་། གཟིངས་ལས་འཕུར་བའི་བྱ་རོག་བཞིན་དུ་ཡུལ་ལས་འཕྲོས་པའི་སེམས་མི་དགུག། གླང་པོ་སྨྱོན་པའི་སྣ་ལ་ལྕགས་ཀྱུས་བཏབ་པ་ལོངས་སྐྱད་དུ་བཏུབ་པ་བཞིན་དུ་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ལྕགས་ཀྱུས་བཏབ་ལ། འདོད་ཡོན་དུ་ལོངས་སྤྱད། གླང་པོ་ཆེ་སྨྱོན་པ་ལོབ་པའི་སེམས་དེ་བདེ་ཞིང་དལ་བ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སེམས་བདེ་ཞིང་དལ་བར་གཞག། སྤྲ་བ་ལ་མེ་མཆེད་པ་བཞིན་དུ། སྣང་བ་སྐྱེ་མེད་དུ་མེ་སྦར། གཞོན་ནུ་མའི་བདེ་བ་བཞིན་དུ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་སྨྲར་མེད། ལན་ཚྭ་ལ་ཆུ་ཐིམ་པ་བཞིན་དུ།

Without virtue or non-virtue, it is like a mad elephant; without hope or fear, it is like a lion; and while all-pervasive, it is without attachment, like the sun. There are two types of the inconceivable: the inconceivable experience and the inconceivable cognition of that experience. Regarding that, there are three: not grasping at the face of spontaneous presence, and being without anxiety. This is the actual inconceivable. The actual consists of the inconceivable cause, the inconceivable method, and the self-arisen result that transcends thought. Regarding the inconceivable experience, there are twenty analogies for conceptualization. What are they? They are as follows: For example, if everything were to become a ground of gold, then brass and gold would be inseparable. Likewise, when everything is realized as the great bliss-emptiness, one does not differentiate between the conventional and the ultimate. Just as one is liberated by loosening a tight knot, if the yogi’s mind is relaxed, it is liberated. Just as a prisoner released from a dungeon goes wherever he pleases, the yogi’s mind should be sent wherever it pleases. Just as a crow flying from a raft does not return to the object from which it took off, the mind that has strayed toward objects should not be summoned back. Just as a mad elephant’s trunk can be controlled when struck by an iron hook, one should strike the various objects with the iron hook of non-arising and enjoy the sensory qualities. Just as the mind of a trained mad elephant is peaceful and at ease, the yogi’s mind should be left in a state of peace and ease. Just as fire spreads through tinder, ignite the fire of non-arising within appearances. Just as the bliss of a young maiden is inexpressible, the experience is beyond words. Just as salt dissolves into water...

རྟོགས་པ་ཅི་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དུ་བསྟིམ། མར་མེ་རང་གིས་རང་གསལ་བ་བཞིན་དུ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་རང་གིས་རང་གསལ། བྱ་ས་སྲི་ཀོ་ནེ་དེ་རྟེན་གང་ལ་ཡང་མི་འཆའ་བ་བཞིན་དུ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་རྟེན་གང་ལ་ཡང་མི་འཆའ། སྲོག་ཆགས་པ་ཏ་ར་ལ་བླང་དོར་མེད་པ་བཞིན། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བླང་དོར་མེད་པར་བྱ། སྨན་བྷ་ཏ་རི་བཞིན་རྒྱུའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་རང་ཆས་སུ་ཡོད། ཁྱིམ་བདག་གི་མཚོན་ཆའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་གཉིས་འཛིན་མེད། ཆུ་བོ་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བཞིན། ཉམས་སུ་མྱོང་ལ་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བསྒོམ། འདོད་ཡོན་ཟས་ཀྱི་སྣོད་བཞིན་དུ། འདོད་ཡོན་ལ་ཞེན་པ་མེད་པར་བྱ། བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་བོ་བཞིན། ཤེས་པ་ལ་འབྱུང་འཇུག་མེད་པར་གཞག། ནམ་མཁའ་སྟོང་པའི་དཀྱིལ་བཞིན་དུ། གྲུབ་མཐའ་ལ་ཞེ་འདོད་མེད་པར་བྱ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དེ་མི་གཡོ་བ་ལྟར། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་དེ་མི་གཡོ་བར་བྱའོ། ། ཆུའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་དུ་རྣལ་འབྱོར་པས་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གདམས་པ་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་ལ་བཞི་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་ངོ་བོ་དང་། རྒྱུས་དགོས་པར་གོ་བ་དང་། དེ་ཉིད་བརྡར་ཤེས་པ་དང་། བདག་ཉིད་གཞུང་དུ་བསྟན་པའོ། ། གསུམ་པ་བརྡར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་བཞི་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ལྟར་བཤད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལྟར་བཤད་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་བཤད་པ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཨ་རུ་རའི་སྙིང་པོ་ལྟར་བཤད་པའོ། ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།

Dissolve whatever realization arises into the unborn. Just as a lamp illuminates itself, great bliss illuminates itself. Just as the bya sa sri ko ne does not rely on any support, Mahāmudrā does not rely on any support. Just as the pa ta ra creature has no acceptance or rejection, the yogi should act without acceptance or rejection. Just as the bha ta ri medicine has the result inherently present at the time of the cause, there is no dualistic grasping in experience, like the wheel of weapons of a householder. Meditate on uninterrupted experience, like the continuous flow of a river. Without attachment to the objects of desire, be like a vessel for food. Without the coming and going of consciousness, rest like Vulture Peak Mountain. Without dogmatic assertions or desires, be like the center of empty space. Like the great ocean, remain unmoving; remain unmoving in the profound and vast meaning. Like a reflection in water, the yogi should realize things as reflections. There are four ways in which certainty arises regarding the instructions: the essence of the four mudrās, understanding the necessity of the cause, knowing the symbolic meaning, and teaching the self-nature of the text. Regarding the third, knowing the symbolic meaning, there are four: explaining the action mudrā (karmamudrā) like the Bodhi tree, explaining the dharma mudrā (dharmamudrā) like a golden wheel, explaining the great mudrā (mahāmudrā) like the nyagrodha tree, and explaining the commitment mudrā (samayamudrā) like the heart of the arura fruit. Furthermore, if one asks what the connection is between the Bodhi tree and the action mudrā:

ཧེ་རུ་ཀ་བཟང་པོའི་རྒྱུད་ལས། རིག་མ་(མཆན་,མཚན་)དང་ལྡན་ཞིང་ལང་ཚོ་གཞོན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་གང་བའི་ངང་ཚུལ་ནི། ། བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ཡལ་འདབ་ལ། ། ཤིན་ཏུ་འཇམ་ཞིང་མཉེན་ལ་འོ་མས་གང་། ། དཀར་པོ་ལྔ་ཚན་གསུམ་དུ་སྐྱེས་འགྱུར་ཏེ། ། ནག་པོའི་ངོས་གཉིས་དཀར་པོ་གཅིག་ཏུ་འབར། ། བཅུ་ཚན་བཅུ་དང་ལྔ་ནི་འབྲས་བུར་གནས། ། ནག་པོའི་ཕྱེ་མ་ཐིག་ལེ་གཅིག་འབབ་པ། ། གང་གིས་འཐུངས་པས་ནད་ཀུན་རྣམ་པར་འཇོམས། ། དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྟོགས་པ་ཅན། ། བསྟེན་ཞིང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དྲན་པ་ཡིས། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བདེ་བར་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། ། སྦྱངས་ལ་གནས་པའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ནི། ། རྟོགས་དང་ལྡན་པའི་ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་ཕྱིར། ། རྣལ་འབྱོར་བརྡ་ལ་རབ་ཏུ་མཁས་རྣམས་ཀྱི། ། སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཤིང་གཟུང་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འཁོར་ལོ་དང་། ཆོས་རྒྱལ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་ཀཱ་མ་ལའི་ཞལ་ནས་གསུངས་ཏེ། རྒ་ཤི་རྣམ་རྟོག་གཟུང་འཛིན་རྣམ་རྟོག་གཅོད། ། མུ་ཁྱུད་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་ཉམས་སུ་བླངས། ། རྩིབས་རྣམས་མཉམ་པར་རྟོགས་པ་རོ་མཉམ་སྟེ། ། མཚན་ཉིད་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་དང་འདྲ་ལ། ། བདེ་སྟོང་གཉིས་མེད་ཤེས་པ་ཆ་སྙོམས་པ། ། འཁོར་ལོའི་ངོས་གཉིས་ཁོར་ཡུག་མཉམ་པ་བཞིན། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འཇམ་དཔལ་ལུང་བསྟན་པ་ལས། ནྱ་གྲོ་རྩེ་མཐོན་ཤིང་རྣམས་ཡལ་ག་དང་། ། སྡོང་པོ་དྲི་མ་དག་གིས་དབེན་པ་སྟེ། ། ཐང་ཆུ་རྩི་འཐུངས་ཚ་གྲང་གཉིས་ཀ་སེལ། །

From the Herukabhadra Tantra: "A consort endowed with the marks and in the prime of youth, whose nature is filled with bodhicitta, is like the trunk and branches of a bodhi tree. It is exceedingly soft and supple, filled with milk. Three sets of five white [drops] arise; on the two black sides, one white [drop] blazes. Ten sets of ten and five abide as the fruit. The black powder, a single drop, descends; whoever drinks it completely overcomes all diseases. Thus, by relying on the karmamudrā who possesses realization and by recollecting the coemergent [wisdom], the karmamudrā gives rise to great bliss. When the fruit of the purified state has ripened, because one is the Heruka himself who possesses realization, this is the domain of those yogis who are highly skilled in the symbols; therefore, one should grasp the bodhi tree." If one asks what the connection is between the wheel and the Dharma King, the master Kamalaśīla stated: "It cuts through the conceptualizations of aging and death, and the conceptualizations of subject and object. One practices the realization that is like a rim. The spokes are realized as equal, which is the single taste. Its characteristic is like the nature of gold. The non-dual cognition of bliss and emptiness is balanced, just as the two sides of the wheel's circumference are equal." If one asks what the connection is between the mahāmudrā and the nyagrodha tree, the Prophecy of Mañjuśrī states: "The high-topped nyagrodha trees, with their branches and trunks free from stains, have resin and sap that drink [the essence] and clear away both heat and cold."

རྩ་བཟང་སྦོམ་དང་ཡན་ལག་དུ་མ་རྒྱས། ། ས་ཕྱོགས་དུག་སེལ་དུས་རྣམས་ཀུན་དུ་གསར། ། ཆུ་ཞེང་གབ་པ་དབྱར་དགུན་མེད་པར་སྐྱེ། ། ས་ཕྱོགས་ཁོར་ཡུག་དྲི་ཡིས་ཁྱབ་པར་སྐྱེ། ། འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་སིལ་མའི་ཆུ་འབབ་པ། ། ཡལ་ག་གཅིག་ལས་གོམ་གསུམ་མཉམ་དུ་འཆར། ། དེ་དག་རྒྱས་པར་སྐྱེ་ཞིང་མེ་ཏོག་འབྲས། ། མཉམ་དུ་འཆར་པའི་ཤིང་དེ་རོ་ཡིས་སྐྱེས། ། རོ་དེ་སྐྱེད་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཉིད་ཚོགས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣལ་མ་སྟེ། ། ལུང་དང་མ་འདྲེས་ཆུ་ཡིས་མ་བསྒྲུབས་པའོ། ། དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འཁྲུལ་དང་མ་འཁྲུལ་གཉིས་མེད་ཅིར་ཡང་མིན་པའི་རྟོགས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ན་བདེ། ། འདི་ལ་བརྟག་མི་དགོས་པས་ལས་དང་བྱ་བ་མ་སེམས་ཐམས་ཅད་བཏང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཁྲུལ་དང་ཞེས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། སྤང་དུ་མེད་པའོ། ། མ་འཁྲུལ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། བསྟན་དུ་མེད་པའོ། ། གཉིས་མེད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱར་མེད་པའོ། ། ཅིར་ཡང་མིན་པའི་རྟོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ་རེ་བ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། མན་ངག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་གང་དུ་ཡང་བརྟག་མི་དགོས་པའོ། ། ཁྱད་པར་ནི་དགེ་བའི་ལས་དང་། སྡིག་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཐབས་ནི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། མ་སེམས་ཤིག་པའོ། ། འབྲས་བུའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གཉིས་པ་རྟགས་ཐམས་ཅད་བཏང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། བཅུ་བཞི་པའི་སའོ། ། གང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།

The roots are excellent, thick, and the many branches flourish. The region is cleared of poison and remains fresh at all times. Its height and girth are proportionate, and it grows without distinction between summer and winter. It grows so that its fragrance pervades the surrounding area. Water flows from its fruits and flowers; from a single branch, three steps appear simultaneously. These grow extensively with flowers and fruit; that tree which appears simultaneously is born of flavor. That flavor is not something produced by power; it is the genuine collection of causes and conditions, not established by unmixed water. If one asks what those are, they shall be shown: if the realization that is neither delusion nor non-delusion, and is not any thing at all, is spontaneously accomplished, it is bliss. Since there is no need to examine this, if one abandons all karma and activity without thinking, it is called Mahāmudrā. Regarding "delusion," this refers to the afflictions, which are not to be abandoned. "Non-delusion" refers to primordial wisdom, which is not to be demonstrated. The experience of non-duality is that which is not to be mentally engaged. The realization that is not any thing at all is the fruition, which is free from expectation. All of these are through the very bliss of spontaneous accomplishment. In this Mahāmudrā of the pith instructions, there is no need to examine anything whatsoever. The distinction is that it is free from the causes of virtuous and non-virtuous karma, as well as their maturation. The method is free from activity; do not think. If one abandons attachment to the fruition and all secondary signs, it is Mahāmudrā, the fourteenth stage. If one asks, "Does that not make the ten suchnesses and so forth pointless?" it is not so.

བསྒྲུབ་བྱ་བསྒྲུབ་པའི་དུས་ནི་བཀག་པ་ཡང་མེད་དེ་ལམ་དུ་འགྱུར་བར་བཤད་དོ། ། བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པའི་དུས་སུ་ནི། ། དྲི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆེད་དུ་མི་བསྒྲུབས་ལ་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་ཡང་། ལྷ་དང་སྔགས་མེད་དཀའ་ཐུབ་སྦྱིན་སྲེག་ཡོད་མ་ཡིན། ། དཀྱིལ་འཁོར་མ་གྲུབ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་ལ་ལྡན་པའི་དོན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལྷ་དང་སྔགས་དང་དཀའ་ཐུབ་སྟེ། ། སྦྱིན་སྲེག་དཀྱིལ་འཁོར་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། ། མཉམ་པ་གཉིས་མེད་ཇི་བཞིན་པར་ནི་འདུས་པའི་བདག། གང་གིས་རྟོག་པ་གྲོལ་འགྱུར་གྲོལ་བར་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུད་ཀྱི་ཚོགས་གཞན་གྱིས་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་སྟེ། གསུང་རབ་ལས། སྐུ་བཞི་དབྱེར་མེད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། ཆོས་སྐུ་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་ཉེར་བཅས་དང་། ། ཨེ་བཾ་ཀཱ་ལི་ཨཱ་ལི་སྔགས། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། ། ཨེ་བཾ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་ཞུགས། ། ཞེས་པ་དང་གཞན་ཡང་། ། སེམས་ལ་བདེ་ཆེན་འབྱིན་པ་ཡིས། ། འཁོར་བ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྲེག། ཅེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། བདེ་སྟོང་གཉིས་མེད་སྙིང་པོ་ལ། ། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དེ་ལེན་བྱེད། ། ཅེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་དཀྱིལ་བཅས་པ། ། རོ་སྙོམས་གསུམ་བྱས་སྒྲུབ་པ་པོ། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། ཆུ་རྣམས་རྒྱ་མཚོར་ལན་ཚྭའི་རོ། ། ཆོས་རྣམས་བདེ་ཆེན་མཉམ་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་།

There is no prohibition regarding the time for accomplishing the object of accomplishment, for it is explained that it becomes the path. At the time when the object of accomplishment is achieved, one does not intentionally accomplish it because it is stainless and because everything is subsumed within suchness. This shall be demonstrated: furthermore, "There are no deities or mantras, no asceticism or fire offerings; the maṇḍala is not established, and the maṇḍala deities are likewise." This is merely what was explained above, and it is the meaning of "possessing." Those great mudrās are the deities and mantras, the asceticism, the fire offerings, the maṇḍala, and the maṇḍala deities. "The non-dual equality, the self that is gathered as it is—Vajradhara explained that by which conceptualization is liberated, and liberation [is attained]." Regarding this, it should be established by other collections of tantras. From the scriptures: "The four bodies inseparable are the great mudrā; the dharmakāya is coemergent with them." And furthermore: "Wisdom together with compassion, and the mantras of E-Vaṃ, Kāli, and Āli." And furthermore: "The vow of all the Buddhas is to enter thoroughly into E-Vaṃ." And furthermore: "By bringing forth great bliss in the mind, saṃsāra is incinerated immediately." And furthermore: "In the essence of non-dual bliss and emptiness, one takes it up without mental engagement." And furthermore: "The practitioner who has established the non-dual maṇḍala and performed the three equal tastes." And furthermore: "Just as all waters have the taste of salt in the ocean, all phenomena are the equality of great bliss." And furthermore:

ཆུ་དང་ཆུ་གཉིས་དབྱེར་མེད་ལྟར། ། འཁོར་བ་ཉིད་ནས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཆུ་བོ་ཉིད། ། ཇི་བཞིན་པར་གཞན་རྒྱུ་མི་འཆད། ། ཅེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། ལས་དང་(ཆས་,ཆོས་)དང་དམ་ཚིག་རྣམས། ། བཞི་པའི་དབང་ཐོབ་མྱོང་བར་འདུས། ། གང་གིས་བདག་ཉིད་དེ་རྟོགས་པ། ། འདས་པ་གྲོལ་ཞིང་གཉིས་གྲོལ་འགྱུར། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་ཧེ་རུ་ཀ། ངེས་པའི་རྒྱུད་རྒྱལ་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བས་གསལ་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཚོགས་ཐ་མའི་དང་པོ་གསལ་བར་བྱ་བ་ནི། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་གཅིག་པ་མཉམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། ཇི་བཞིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དབང་བཞི་པའི་དུས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི། སྔོན་གྱི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་སྐྱེས་བུའི་འབྲས་བུར་བཅས་པ་དང་། ངེས་པར་སྦྱང་བའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེས་བུས་བྱེད་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ་ངེས་པར་བསྟན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མ་བསླུས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཞི་པ་ནི་གསུམ་པ་ལ་ལྟོས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་མཆོག་རྒྱ་འཛིན་པ་དང་། ས་གནོན་མཆོག་སྦྱིན་ཏིང་འཛིན་སྐྱབས། ། གཞན་དང་མཐུ་ལས་གྲུབ་པ་ཡི། ། འགྲོ་ན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། ། ནྲེ་རོ་ཨེ་ཧྲཱི། སམ་དོ་ཀ་ཨེ་བོ་བྷྲ་བྷུ་ཧ། དེ་དག་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་བཤད་པའོ། །

"Just as water and water are inseparable, Samsara itself is the perfect Buddha." And furthermore: "The river of bodhicitta itself Does not cease its natural flow." And furthermore: "Karma, phenomena, and samayas Are gathered within the experience of obtaining the fourth empowerment. Whoever realizes that very self Is liberated from the past and liberated from duality. This is the explanation of the definitive King of Tantras, The supreme Vajradhara Heruka." It should be understood through such clarifications. To clarify the first of the final accumulations: all phenomena are one in great bliss, equal and non-dual. "Just as it is" refers to bodhicitta. "The gathered self" refers to the three wisdoms gathered at the time of the fourth empowerment of the dharmamudrā and mahāmudrā; this is the condensed samayamudrā. Regarding the result of the samayamudrā, the "activity of the person": it is the activity performed by persons of the past, the result of persons in the future, and the activity of persons arising from the power of certain purification. "The result is the benefit of others" is the definitive teaching, meaning the relationship between cause and effect is unfailing. The fourth depends upon the third. "Holding the supreme seal of awakening, Treading the earth, supreme generosity, meditative absorption, and refuge; Accomplished through the power of others, One is held as supreme among beings." Nre ro e hrīḥ sam do ka e bo bha bhu ha. These are the explanations of the samayamudrā.

དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་སྐད་ཅིག་བཞི་དང་དགའ་བ་བཞི་དང་། དབང་བཞིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་གསུམ་གྱི་རེ་རེ་ཞིང་། ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ནི་མ་ཡིན་ལ་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གཞུང་གི་དོན་བཤད་ནས། ། མཚན་འཇུག་གི་དོན་དུ་བཤད་པ་ནི། ། ཧཾ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ། ཧཾ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ནུས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྩེ་མོ་བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོའི་དཀྱིལ་ན་གནས་ཏེ། ལུས་ཐམས་ཅད་དེར་འདུས་ཤིང་དེའི་ནུས་པ་ལས་མི་འདའ་བ་བཞིན་དུ་ནོར་བུ་ལྟ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་བཞིར་རྒྱུད་སྡེ་རྣམ་པ་ལྔ་འདུས་ཤིང་དེ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཅེས་པར་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སངས་རྒྱས་གསུངས་ལས་རབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པའི། ། ནཱ་གཱརྫུ་ན་མཆོག་ལས་རྙེད་པའི་དོན། ། ས་ར་པ་དང་རྒྱལ་བ་མཆོག་ལས་འོངས། ། རྗེ་བཙུན་མཆོག་གིས་འདི་སྐྱོན་བཟོད་པ་མཛོད། ། ཕ་དང་མ་ཡི་རྒྱུད་ལས་འདི་རྟོགས་ཤིང་། ། ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་བཅས་པས་དོན་འདི་བརྩམས། ། རིན་ཆེན་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའི་འགྲེལ་པ་འདིས། ། ཡིད་ཕམ་ངལ་སོས་མངོན་པར་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག། ཆོས་འདི་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས། ། འཁོར་གནས་འདི་ན་འཁྱམས་གྱུར་པའི། ། འགྲོ་རྣམས་ལམ་འདིས་སྦྱངས་གྱུར་ཏེ། ། བཅུ་བཞིའི་ས་ལ་གནས་པར་ཤོག། ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ། །

In that way, those distinctions of the four mudrās should be correlated with the four moments, the four joys, and the four empowerments. Each of the three [mudrās] other than the Mahāmudrā should be understood as having four moments each. One should understand their cause and effect as being dependent cause and effect, rather than a cause and effect of production. This is the meaning of the four mudrās in their most concise form. Having thus explained the meaning of the text, the explanation for the purpose of the title is as follows: regarding the phrase "The sixth, the sixfold following of the four mudrās of Haṃ," Haṃ refers to the innate potential, which resides in the center of the wheel of great bliss at the tip of the avadhūtī. Just as the entire body is gathered there and does not transcend its potential, the five classes of tantra are gathered within the four mudrās of the jewel-like [nature] and do not transcend them; this is a term for that which is supreme and to be cherished. The meaning found from the supreme Nāgārjuna, Who was prophesied by the Buddha’s speech, And which came from Saraha and the supreme Victor— May the supreme Venerable One forgive any faults herein. Having realized this from the tantras of the Father and Mother, I have composed this work on this meaning, endowed with insight and compassion. Through this commentary called the Ratnagarbha (The Jewel Essence), May those weary and dejected find rest and manifest victory. By the merit of composing this Dharma, May all beings wandering in this cyclic existence Be purified by this path And come to abide on the fourteenth bhūmi. The Extensive Commentary on the Four Mudrās entitled The Jewel Essence.

རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་མཁས་པར་གྲགས་པ་བླ་མ་བྷི་ཏ་ཀརྨས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། རྣལ་འབྱོར་བ་བསོད་སྙོམས་པ་པྲཛྙཱ་ཤྲི་ཛྙཱན་ཀཱིརྟིས་རང་འགྱུར་དུ་བྱས་པའོ། ། རྗེ་བཙུན་བྷི་ཏ་ཀརྨ་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་མཛད་པའི་སྐབས་སུ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀ་རོ་པ་ཞེས་ཀྱང་གྲགས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཛད་པའི་སྐབས་སུ། ། ད་ཀ་རོ་ཟན་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ། ། སྤྱོད་པ་མཛད་པའི་སྐབས་སུ། ། ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ། ། ། །

This concludes the work composed by the renowned Indian abbot and guru Bhīṭakarman. It was translated into Tibetan by the yogi and alms-collector Prajñāśrījñānakīrti himself. During the period when the venerable Bhīṭakarman was engaged in the study of philosophical characteristics (lakṣaṇa), he was also renowned as the great master Kāropa. During the period when he was engaged in yoga, he was renowned as Ḍāka-ropa. During the period when he was engaged in the conduct (caryā), he was renowned as Digambara.