Clarifying [The Difference Between] Wisdom and Gnosis

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲཛྙཱ་ཛྙཱ་ན་པྲ་ཀཱ་སཾ། བོད་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་གསལ་བ། བླ་མ་དམ་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་ཞིག་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཤར་བས་པདྨ་ཟུམ་པའི་ནགས་རྣམས་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བདེ་བ་མ་ལུས་འཛིན་པའི་མཛེས་པའི་གོ་འཕང་སྐད་ཅིག་ཉིད་ཙམ་གྱིས། ། སྐྱེ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་གཅོད་ཅིང་འགྲོ་བའི་ལིང་ཏོག་སྐྱོན་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་པ་གང་། ། རྒྱལ་བའི་བཀའ་ལུང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་འོངས་དེ་ཡིས་རྒྱལ་བའི་འགྲོ་བ་རྟག་ཏུ་ཞི་བར་ཤོག། འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཀྱིས། ། ཤེས་རབ་ཕུན་ཚོགས་རྟོགས་པའི་ལམ་ནི་སུ་ལ་ཡོད། ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དམན་པ་བདག་འདྲའི་བློ་གྲོས་ལ། ། ཇི་སྲིད་དྲན་པར་བརྗོད་པ་འདི་ལ་བཟོད་པར་འོས། ། སྟོན་པ་དཔལ་ལྡན་རི་ཁྲོད་དབང་ཕྱུག་ཉི་མ་འཆར་ཀའི་རི་ལས་རྙེད་དེ་འོངས་པའི་ལམ། ། འདི་ནི་གསལ་བྱེད་རྒྱལ་བ་ཅན་གྱིས་བདག་ལ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་བསྟན། ། དེ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་འདི་རུ་བཤད་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་དད་པར་བྱོས། ། འདིར་ནི་གང་ཡང་ལུང་དང་རིགས་པས་མི་འཐད་པ་དེ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བར་གྱིས། ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས། ། དེ་དག་ཡོད་མེད་བརྟག་པས་སྟོང་། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དེ་བཞིན། ། དེས་ན་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བཤད། ། འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ། གཞན་གྱི་མིང་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཡང་།

In the language of India: Prajñājñānaprakāśa. In the language of Tibet: Sherab Yeshe Salwa (Clarifying the Wisdom of Insight). Homage to the sublime guru. Just as the rising rays of the sun cause the forests of closed lotuses to bloom, so too does that which severs the bonds of rebirth and eliminates the defects of the cataracts of worldly beings, in a mere instant, attain the beautiful state that holds all the bliss of omniscience without exception. May that which comes from the scriptural authority of the Victorious One and the spiritual friend bring eternal peace to the Victorious One’s followers. Who possesses the path of realizing the perfection of insight, like Mañjuvajra and the other sons of the Victorious Ones? For the intellect of an inferior ordinary being such as myself, it is only fitting to grant patience to this expression of what I have remembered. The Teacher, the glorious Śrī Parvateśvara, found this path upon the mountain of the rising sun and brought it here. The Victorious One himself clearly revealed it to me. Therefore, with a stainless mind, I shall explain it here; let the people have faith. In this regard, the wise should abandon whatever is inconsistent with scripture and reasoning. The aggregates, elements, and sense bases—by examining whether they exist or not, they are empty. Insight and primordial wisdom are likewise so; therefore, the wisdom of insight is explained. This is the Blessed One’s supreme, unsurpassed suchness endowed with the excellence of all aspects, through great non-referential compassion; although it is called by another name, it is without intrinsic nature.

སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ནུས་པས་འབད་པ་མེད་པར་ཟུང་དུ་འཇུག་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཅིག་ཏུ་ཕན་པའི་སྐུ་ལེགས་པར་འཛིན་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འབྱོར་པ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་ཡང་། སྲིད་པ་འཁྲུལ་པས་འཁྱམས་པའི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པས། སེམས་ཅན་མང་པོ་སྒྲོལ་བའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བཀས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཚུངས་པར་མཛད་པས། ཤིན་ཏུ་དང་བས་བླ་མ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཅན་བློ་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཅན། མདོ་སྡེ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་དང་། འདུལ་བ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་རྟོགས་པ་ལེགས་པར་བཅོས་པའི་བློ་གྲོས་ཅན། སྦྱངས་ཤིང་དུལ་བས་མི་དགེ་བའི་ལས་སྤངས་པ། དགེ་བའི་ལས་ལ་གནས་ཤིང་སྙིང་རྗེ་འཇུག་པའི་ཡིད་ཅན། འཁོར་བ་ལ་ཞེན་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་སློབ་པའི་ཕྱིར། ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པ་ནས་ཆུ་དང་དབུ་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྟོན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བར་ཡུན་རིང་དུ་ངན་འགྲོར་འཁྱམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡུན་རིང་དུ་ཞེན་ནས་ཡ་ང་བར་སྐྱེ་བ་རྨོངས་པར་གྱུར་ནས་ཆགས་ཏེ་སྡང་བར་བྱེད་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པར་གྱུར་ནས། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་།

Through the power of the force of former aspirations, the union is attained without effort. Although he perfectly maintains a body that is solely beneficial to all sentient beings and demonstrates the profound and vast wealth of great bliss, he acts with the intention to benefit the infinite sentient beings wandering in the delusions of existence. Possessing various means to liberate many beings, he acts in accordance with the various teachings of the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and the Mahāyāna. With extreme faith, those who possess the pure conduct of serving the guru, the Buddhas, and the Bodhisattvas, who possess the wisdom of an extremely pure mind, whose intellects are well-cultivated through the realization of the Sūtras, Abhidharma, Vinaya, and Jātaka tales, who have abandoned non-virtuous actions through training and discipline, who abide in virtuous actions with a mind of engaged compassion, and who turn their backs on attachment to saṃsāra—in order to train them, and by the nature of relying on a sublime spiritual friend (kalyāṇamitra) to swiftly attain unsurpassed, perfectly complete enlightenment—he leads them into the maṇḍala, preceded by the water, the crown, and so forth, and reveals the supreme wisdom of primordial awareness (jñāna). If one asks why this is taught: attachment and the like are the causes for wandering for a long time in the miserable realms of saṃsāra. Furthermore, because sentient beings are attached for a long time, they become deluded and, through attachment, engage in the sinful, non-virtuous actions of hatred. Consequently, they [fall into] the animal and hungry ghost realms...

དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟ་བུ་དུག་འཛིན་པ་དག་ལ་འོ་མ་བླུད་པ་བཞིན་དུ་དུག་འཕེལ་བར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བདེན་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བྲལ་བ་རྣམས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཆགས་པ་དང་བཅས་ནས་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་ཤིན་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་འདོད་ཆགས་ལ་སྔངས་པས་དེ་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་གི་དོན་དུ་འདོད་ཆགས་པར་མ་སྟོན་ནོ། ། དེ་ཡང་། གང་གིས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ། ། སླར་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར། ། དེ་དག་འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་ཡང་རེག་མི་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ལྟ་བུའི་སྡིག། ཁམས་གསུམ་ན་ནི་གཞན་མེད་དོ། ། དེ་ཕྱིར་འདོད་ལ་ཆགས་བྲལ་བ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ནམ་ཡང་མི་བྱའོ། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། གང་ལ་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འདོད་ཆགས་དགའ་ཞིག་སྤྱོད་དེ་ཡུལ། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་བས་དགའ་སྤངས་ཏེ། ། དྲི་མེད་བློ་ཡིས་རྣལ་འབྱོར་པས། ། མི་ལེན་སྤང་བར་རུ་མི་བྱེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དཔལ་མདའ་བསྣུན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་ཡུལ་རྣམས་འདོར་བྱེད་ཅིང་། ཁ་ཅིག་ཡུལ་གྱིས་འཆིང་བར་བྱེད། ། ལ་ལ་ཡུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། ། མི་མཆོག་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། །

One might ask: "Will they not experience great suffering in the hells and other realms, and will not such engagement with desire and the like be seen to increase their poison, just as giving milk to those who hold a venomous snake only causes the poison to grow?" This is true; those who are separated from a spiritual friend (kalyāṇamitra) will, through their attachment to desire and the like, become singularly miserable. For that very reason, many vehicles such as those of the Śrāvakas and Pratyekabuddhas were taught. Furthermore, for those who are utterly free from desire, the very fear of desire causes them great suffering; therefore, for their sake, desire is not taught. As it is said: "By whom desire and the desirous one Are again viewed with doubt, For the sake of abandoning desire, Even being free from desire, one should not touch it." And: "There is no sin in the three realms Greater than being free from desire. Therefore, you should never Become free from desire for the objects of desire." Thus spoke the Blessed One. For those who are not free from desire, great desire is taught. As it is said: "The yogi with a stainless mind Does not take up or reject the objects Of one who delights in desire, Nor of one who has abandoned the joy of desire." And the glorious Saraha also said: "Some abandon the objects, While others are bound by them. Yet by those very objects, The supreme person attains enlightenment."

དེ་བས་ན་འདོད་ཆགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ལ་འཛུད། འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་རྣམས་འདོད་ཆགས་བར་མ་ལའོ། ། འདོད་ཆགས་བར་མ་རྣམས་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ལ་དགོད་དོ། ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོའི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་འདི་བསྟན་ཏོ། ། འདིར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དུག་གི་དུམ་བུ་གང་ཞིག་གིས། ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་འཆིང་འགྱུར་བ། ། དུག་གི་དེ་ཉིད་ཤེས་གྱུར་ན། ། དུག་གིས་དེ་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། གཞན་ནས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། ། ཞེ་སྡང་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ལས་ཀྱང་། དཔེར་ན་བཅུད་ཀྱིས་ཕུག་པའི་ཟངས། ། མཛེས་པའི་གསེར་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན། ། ཡེ་ཤེས་བཅུད་ཀྱིས་ཕུག་པས་ན། ། ཉོན་མོངས་དགེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ནི། དབང་པོ་དྲུག་དང་། ཡུལ་དྲུག་གོ། ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི། མིག་གི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི། སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་སོ། །

Therefore, those sentient beings who possess desire are led to freedom from desire; those who are free from desire are led to moderate desire; and those with moderate desire are established in great desire. Thus, with the most excellent of sentient beings in mind, this unsurpassed and extremely profound wisdom of primordial wisdom (jñāna) was taught. Regarding this, the Blessed One said: "Whatever portion of poison binds all people, if the reality of that very poison is known, that very poison is used to eliminate it." Elsewhere it is also said: "Desire is a limb of enlightenment; hatred is a limb of enlightenment," and so forth. From the Jñānasiddhi as well: "Just as copper pierced by an elixir is transformed into beautiful gold, so too, when pierced by the elixir of primordial wisdom, the afflictions are made virtuous." Therefore, the five aggregates (skandha) are form, feeling, perception, mental formations, and consciousness; these are the purities of Vairocana, Ratnasambhava, Amitābha, Amoghasiddhi, and Akṣobhya. The twelve sense bases (āyatana) are the six faculties and the six objects. The eighteen elements (dhātu) should be understood as the eye element, the eye-consciousness element, and likewise the ear-consciousness element, and so on. The four great elements are the earth element, the water element, the fire element, and the wind element; they are called "elements" because they maintain their own specific characteristics.

ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྟོགས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མི་འཛིན་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། ། དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། ། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པ་ཉིད། ། གང་གིས་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་། གང་ཞིག་སྤྲོས་བཅས་ཀུན་གྱི་ཡུལ་མིན་པས། ། དེ་ནི་ངག་གི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པས་རིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ། ། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སེམས་སྣ་ཚོགས་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རང་རིག་པ་ཙམ་སྟེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མིང་གཞན་པ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་ཡིན་པས་ཚིག་བསྡུས་པའོ། ། བླ་མ་དམ་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། མཁས་པ་ཀུན་རྟོག་སྤངས་ནས་ནི། ། རྣམ་ཀུན་བདེ་བའི་དེ་ཉིད་མིན། ། སྟོང་ཉིད་བདེ་བའི་དེ་ཉིད་མིན། ། བསམ་མི་ཁྱབ་མིན་བདེ་བ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། རྣམ་པ་མངོན་སུམ་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། བསམ་པ་མེད་པའི་བློ་ཆེན་པོ། ། གཞན་ཡིན་ན་ནི་ལོང་བར་འགྱུར། ། གཞན་མ་ཡིན་ན་བེམས་པོར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ། འབྱུང་བ་ཆེ་ལས་བྱུང་བདེ་བ། ། བདེ་བ་དེ་ཉིད་ཁོ་ན་མིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། བདེ་བ་དཀར་པོ་བདེ་བར་གནས། ། ཀུན་དུ་རུ་སྐྱེས་བདེ་བ་དྲན། །

Because it is empty of the conceptualizations of existence and non-existence, it is free from the four extremes. Knowing that which is unborn, non-apprehending, and without intrinsic nature is called "insight" (prajñā). As it is said: "What arises from conditions is unborn; It has no nature of arising. Whatever depends on conditions is emptiness; Whoever understands emptiness is heedful." And from the Tattvāvatāra: "Since it is not the object of any conceptual elaboration, It is not even the object of speech. The Vajradhara has proclaimed That very reasoning to be 'insight'." For that very reason, the various minds of dependent origination are merely the self-cognizing great bliss; it is the wisdom (jñāna) known by the alternative name "non-referential great compassion." Since it is both insight and wisdom, the terms are condensed. The holy guru also said: "The wise, having abandoned conceptualization, Do not find suchness in all-aspected bliss, Nor in the suchness of emptiness-bliss, Nor in the inconceivable bliss." And: "Manifest awakening is the great mind without thought. If it were other, one would be blind; If it were not other, one would be inanimate." The Blessed One also said: "The bliss arising from the great elements Is not that very suchness itself." Furthermore: "The white bliss abides as bliss; One remembers the bliss born of kunda."

བདེ་བ་དངོས་པོ་དངོས་མེད་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་མའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཀུན་དུ་ཐར་པ་འདོད་པ་ཡིས། ། དོན་དམ་དག་ལ་གང་གནས་པ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ནི་ལུས་འཛིན་པའི། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། དབུས་སུ་ཝཾ་གིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དམ་པ་དང་པོར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དོགས་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་འདོན་པའི་བསམ་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རོས་ཆགས་པ་བདེ་བ་ཡང་དག་པའི་དབང་བསྐུར་ཞིང་རྗེས་སུ་གནས་པ་དང་། ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ཤེས་རབ་དམ་ཚིག་ཅན་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བརྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཐབས་གཞན་གྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་མིན། ། འགྲོ་བ་གསུམ་ནི་དག་པར་ཉིད། ། དེ་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱིས་བྲལ་བ་རུ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ནམ་ཡང་མི་བྱའོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདི་དེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བླ་ན་མེད། ། རྨོངས་པ་གང་ཞིག་འདའ་བྱེད་ན། ། དེ་ལ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། འོ་ན་འདི་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཁྲོ་རྒྱུ་ཅན། ། སྡིག་ལྡན་གཡོན་མ་འཇིགས་རུང་མ། ། ཐག་རིང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །

"Bliss is the non-existence of entities," and so forth, is taught extensively. That very [reality] is emptiness endowed with the supreme of all aspects, the Blessed Lady, the Perfection of Insight (Prajñāpāramitā), who abides everywhere in the form of the branch of the path. As it is said: "For those who desire complete liberation, whatever abides in the ultimate is the Perfection of Insight that assumes a conventional body." And as the Blessed One said: "That which has the excellent form of the letter E, adorned in the center by the letter Vaṃ, is the abode of all bliss, the casket of the Buddha Jewel." Because of this, since this is the supreme means for accomplishing perfect, complete enlightenment, one should—with a mind free of doubt and the intention to deliver all beings—be consecrated by the bliss of passion through the flavor of great compassion, and remain [in that state]. One should stabilize the wisdom of the samaya-holder exactly according to the oral instructions. As it is said: "Enlightenment is not attained by other means; the three worlds are themselves pure. Therefore, you must never, even in your mind, be separated [from this]." And: "This is the unsurpassed vidyā-vow of all the Buddhas. Any fool who transgresses it will not attain the supreme siddhi." One might then ask: "How is this tenable? For it is said: 'The action seal (karmamudrā) is the cause of wrath; she is sinful, left-handed, and terrifying. She should be completely abandoned from afar.'"

གཞན་ཡང་ཨ་ར་ལི་ལས་ཀྱང་། ། མི་ཡི་བུད་མེད་འཇིགས་ཚུལ་ཅན། ། དེ་ཡི་ཡེ་ཤེས་འཇིག་པར་ངེས། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ལས་ཀྱང་། དབང་གཉིས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ནི། ། དེ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་སྐྱེ་ངན་སྨྲ། ། དེ་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རུ། ། རྒྱལ་བ་མཆོག་གིས་མ་གསུངས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཅོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་ལས་ནི་བྱ་བ་སྟེ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བསམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེས་མཚོན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་བཅོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ་དེ་ནི་མ་བཅོས་པའོ། ། དེ་ནི་བཅོས་མའི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཙམ་གྱིས་ཆུ་རྒྱུན་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཇིག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུར་བསྟན་ཏོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བསྟན་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གྲིབ་མའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཁོ་བོའི་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་ཤེས་པར། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་སྒྲུབ་པ། ། དེ་ཉིད་བརྒྱུད་པ་ལས་ཉམས་ནས། །

Furthermore, the Arali states: "The wisdom of a human woman who appears fearsome is certain to be destroyed." And the Jñānasiddhi also says: "Base individuals claim that the bliss arising from the two empowerments is suchness itself; however, the Supreme Victor did not teach that to be great bliss." If one were to argue that the action seal (karmamudrā) should be abandoned because it is not of the nature of the coemergent, that is true, for the action seal is artificial. In this context, "action" (karman) refers to activity characterized by the intentions of body, speech, and mind. Because the seal is examined through that [activity], its essence is called the "action seal." Since the dharma seal (dharmamudrā) is not artificial, it is not distinct from it, as their characteristics are inseparable. The great seal (mahāmudrā) is characterized by the realization of the lack of intrinsic nature, and it is uncontrived. It is not at all the case that the omniscient wisdom—the indestructible suchness of the unsurpassed suchness, the essence of great bliss that flows like a stream of water through the mere wisdom of contrived insight—is produced. For that very reason, the venerable Nāgārjuna taught it as a result concordant with its cause. Even the teaching on the coemergent is so called because it follows the coemergent shadow. Furthermore, my own guru said: "Without knowing the great seal, to practice only the action seal is to fall away from the lineage of suchness."

རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ངུ་འབོད་འགྲོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར། ཐབས་གཞན་གྱིས་ནི་འཚང་མི་རྒྱ། ། ཞེས་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་འདི་ཉིད་ལས་གདོན་མི་ཟ་བར་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་གི་ཟ་མ་ཏོག་ཏུ་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བདེ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདོད་ཆགས་ཉིད་ལ་འདོད་ཆགས་ཉིད་གསལ་བ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ལ་བདེ་ཞིང་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མ་གཏོགས་པར་ཉམས་སུ་མི་མྱོང་བས་མངོན་སུམ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ལ། ཆེན་པོ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡང་གོམས་པ་དང་། བླ་མ་དམ་པའི་མན་ངག་གིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དང་པོ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ། ། བླ་མ་དམ་པའི་མན་ངག་འདི་ཡང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་བསྒྲུབས་ནས། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། དེའི་སྟེང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། ། གང་ལས་དམ་ཚིག་འབྱུང་བའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དགའ་བ་ཙམ་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱག་རྒྱ་བཞིར་གང་ཞིག་གསུངས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། བླ་མ་དམ་པས་ཀྱང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་སྣ་ཚོགས། ། རྣམ་སྨིན་ལས་བྱུང་ཆོས་ཕྱག་རྒྱ། ། མཚན་ཉིད་བྲལ་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། རྣམ་ཉིད་དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །

"It is said: 'That yogi goes to the Howling Hell.' If one asks: 'How is it that, as it is said, "By no other means is one enlightened," this very action seal (karmamudrā) is taught without doubt to be the casket of the Buddha Jewel?' That is not incorrect. What is called 'great passion' is the nature of the Great Seal (mahāmudrā), the infinite bliss, the very essence of all things, which is great passion. It is the essence of the union of emptiness and compassion; it is passion itself, the very clarity of passion itself, the ultimate limit of bliss and attachment. Since this cannot be experienced or directly shown without the action seal, and since the great, ultimate perfection is attained through cultivation and the pith instructions of the sublime guru, there is no contradiction in first teaching the action seal. Regarding these pith instructions of the sublime guru, it is said: 'Having properly accomplished the action seal, One meditates upon the dharma seal. Above that is the Great Seal, From which the samaya arises.' Furthermore, regarding that mere joy, there is the result concordant with the cause. Thus, the master taught the four seals: the ripening result, the stainless result, and then, in succession, the result of human effort. The sublime guru also said: 'The action seals are manifold; The dharma seal arises from ripening; The Great Seal is free from characteristics; The samaya seal is the very nature itself.'"

དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་རེ་རེ་ལ་དགའ་བ་བཞི་བཞི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡན་ལག་མ་དང་དགའ་བ་བཞི་དང་། སྐད་ཅིག་མ་བཞིའི་གྲངས་གཞན་མན་ངག་གིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། སྣ་ཚོགས་པས་ནི་མགྲིན་སྣ་ཚོགས། ། ནོར་བུའི་ནང་དུ་བདེ་སྨིན་པ། ། བླ་མར་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དགའ་བྲལ་རྣམ་པ་ཉེད་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གསུང་རབ་ལས་ཀྱང་། འཁྱུད་དང་འོ་བྱེད་ལ་སོགས་པ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་བརྗོད། ། རྣམ་སྨིན་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ། བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་པའོ། ། བདག་ནི་བདེ་བ་སྤྱོད་དོ་ཞེས། ། རྣམ་པར་ཉེད་པ་སྤྱོད་པར་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་མཆོག་དགའ་དང་དགའ་བྲལ་གྱི་དབུས་ན་གནས་པ། བཙན་ཐབས་པའི་དབང་དང་ལོག་པའི་དབང་སྤངས་པ། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ་བས་དབེན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་བླ་མ་དམ་པའི་ཞལ་ནས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ལས་གཞན་དུ་སུ་ཞིག་གིས་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་ནི་གྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གཟུགས་སྟོང་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་དང་། ། གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བ། ། དེ་ཡིས་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད། ། གང་ཞིག་ངོ་བོ་མ་སྐྱེས་པ། ། དེ་ལ་སྐྱེས་ཞེས་ཇི་ལྟར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚད་མའི་ཚིག་གསུངས་པ་ནི། གང་དང་གང་ཅི་འབྱུང་བའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །

In this regard, because four joys arise for each mudrā except for Mahāmudrā, the number of the four joys and the four moments for the action mudrā (karmamudrā) and the limb-mudrā (aṅgamudrā) should be understood through the oral instructions. As it is said: "Through variety, the throat is varied; the ripening of bliss within the jewel should be known as the guru. The joy-free is the state of rubbing." And from the scriptures: "Embracing, kissing, and so forth are described as many various aspects. The ripened is the reverse of that; it is the engagement in the wisdom of bliss. 'I am experiencing bliss'—this is explained as the engagement of rubbing." Therefore, that which abides in the middle of supreme joy and the joy-free, which abandons the forceful empowerment and the inverted empowerment, and which is the coemergent inseparability of emptiness—free from passion and the absence of passion—and compassion, should be realized through the experience of the holy guru’s speech. Who else could realize it other than such a way? In this manner, all phenomena must be established as lacking intrinsic nature. Furthermore, there are the scriptural citations: "Form is emptiness; emptiness is form. Likewise, feeling..." and: "Whatever is dependently originated has no intrinsic nature. How can that which is unarisen in essence be said to have arisen?" And the words of valid cognition state: "Whatever cognition of whatever arises, that is without intrinsic nature."

དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་གྱི། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པས་ཆོ་ག་ཚིག་ཏུ་མ་སྤྲོས་པས་ཅི་དགོས། དེ་ནས་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་དག་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ཚེ་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་སམ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོགས་པ་རྣམས་ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྡན་པའི་བསྒྲུབ་བྱར་འདོད་དེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་ལ་ཁ་སྦྱོར་བདེ་ཆེན་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། ། སྙིང་རྗེ་དེས་གང་རྒྱུན་མི་འཆད་དང་འགོག་པ་མེད་པ་སྟེ། ། ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་བདག་གིས་བསྒྲུབ་བྱར་འདོད། ། ཚད་མར་བློ་སྦྱོངས་པ་ཡིས་འདི་དག་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡན་ལག་མེད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཤེས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་མཛེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུར་བརྗོད་ཀྱི། དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་སྟེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཁ་སྦྱོར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པར་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Therefore, all phenomena are completely pure by their very nature; it is not the case that this is limited to the action seal (karmamudrā) alone. Since that is taught as the wisdom of the consort, which is preceded by the purity of the Tathāgata and is a branch of insight, what need is there to elaborate on the ritual words? Furthermore, the tenet of those belonging to the Vehicle of the Perfections (pāramitāyāna) is this: that one becomes a perfect Buddha through incalculable eons. According to the system of Mantra (mantranaya), however, one becomes a Buddha or Vajrasattva in this very life. Those who realize this assert the goal of accomplishment to be endowed with the seven limbs: "The Enjoyment Body (saṃbhogakāya), the union, the nature of great bliss, the absence of self-nature, Compassion, that which is uninterrupted, and the absence of cessation— I assert this, endowed with the seven limbs, as the goal of accomplishment. Those who have trained their minds in valid cognition highly praise these." Thus it has been said. If it is argued that this cannot be experienced without the action seal, that too is not elegant. The external seal is described as a result concordant with the cause; it is not suchness itself. It is logical that the seven limbs consist of the wisdom of the inseparability of emptiness and compassion. In this way, the "Enjoyment Body" is the appearance in every respect arising from dependent origination as an experience. "Union" is so called because of the perfect union of emptiness and compassion as an inseparable pair.

བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། ། སྙིང་རྗེས་ངེས་པ་གང་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ནི་རྒྱུན་གྱི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགག་པ་མེད་པ་ནི་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལས་ཀྱི་ཡན་ལག་མའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཡང་ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དམ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བུས་པའི་ཚིག་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྙེམས་པས་ཁོ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་འདི་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ལ་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཅི་སྟེ་སྨོད་པར་བྱེད། དཔེར་ན་ཤིན་ཏུ་བླུན་པོ་དག་ཁོ་བོ་ནི་རྒྱལ་པོའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་བཞིན། རྒྱལ་པོ་མ་ཡིན་པ་གཅིག་པུར་མ་ཟད་ཀྱི་རླུང་ཅན་དུ་ཡང་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ལས་སྔགས་ལ་ཁྱད་པར་མ་མཐོང་ངོ་། ། འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་གཅིག་ན་ཡང་མ་རྨོངས་དང་། ། ཐབས་མང་དཀའ་བ་མེད་པ་དང་། ། དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབང་བྱས་པས། ། སྔགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱི་ནི། ། དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འདོད། ། ཅེས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀས་དེ་བཞིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དོན་གཅིག་པ་ནི་བདེན་པ་ཁོ་ན་སྟེ་མ་རྨོངས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། །

Great bliss is so called because it has abandoned all conceptualizations such as existence and non-existence. Being without intrinsic nature means being unborn. Being certain through compassion means having the nature of great compassion. Being uninterrupted means being permanent in its continuity. Being unceasing means being without annihilation. These special qualities do not exist in the wisdom of the branch of karma. Furthermore, the statement that one will become a buddha or Vajradhara in this very life appears to be like the words of a child; for how could those with intelligence not mock such a claim of pride, saying, "I am Vajrasattva"? It is just like very foolish people who say, "I am the king." Is it not the case that one who is not a king is also called a "wind-possessor"? Therefore, one sees no distinction of mantra from the Vehicle of the Perfections. As for the statement: "Even if the goal is the same, the Mantra treatises are superior because they are non-delusive, possess many methods, are without hardships, and are intended for those with sharp faculties," this is also not the case. Since the Mantra Vehicle states, "The purity of all phenomena is asserted to be suchness," both vehicles accomplish that very same thing. Thus, while it is true that the goal is the same, what distinction is there, since the reason of being non-delusive is equally present in the Vehicle of the Perfections?

འདིར་རྨོངས་པའི་སྐྱེས་བུའི་སྐྱོན་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཐེག་པ་འདིའི་སྐྱོན་ཡིན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཐེག་པ་ལ་ནི་རྨོངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཐལ་བར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེས་བུ་དོན་ལ་མོས་པའི་རྨོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འདྲ་མོད་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་སྐྱེས་བུའི་རྨོངས་པ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཐབས་མང་བ་ཉིད་ཀྱང་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་དང་། ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་གསུམ་བསྒོམ་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ཡོད་པས་ན་ཆགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་མཁས་པས་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀའ་བ་མེད་པ་ཡང་གཉི་ག་ལ་མཚུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་གང་དག་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ། དེ་དག་ལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དབང་པོ་རྣོན་པོས་དབང་བྱས་པ་ཡང་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་ཤིང་མི་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་མོས་པ་བྱེད་ཀྱི། དམན་པ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

Here, is this a fault of the deluded person, or is it a fault of this vehicle? Regarding that, first of all, the vehicle characterized by the absence of intrinsic nature is not at fault for the delusion, because the consequence is the same for both. If you say it is the delusion of the person who lacks interest in the meaning, that may be true; however, the delusion of the person is also evident in the Mantra Vehicle. Even the abundance of methods is due to the methods of the perfections such as generosity, which is non-apprehension of the three spheres, and because one will see suchness by meditating on the three characteristics—the imputed, the dependent, and the thoroughly established. Since there are only special methods such as joy and so forth, it is not logical to engage in passion alone; for it is said that Bodhisattvas, the great beings, who are embraced by the skillful means of the Perfection of Wisdom, will swiftly and manifestly awaken to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. The absence of hardship is also the same for both; for in this way, since those who realize that all things such as blue and yellow are pure by their very nature, what is there to be called "hardship"? The fact that it is governed by those with sharp faculties is also the same. This is because all phenomena, being produced from conditions, are by nature unarisen and unceasing. It is those with sharp faculties who have the interest, whereas those of inferior faculties do not.

གཞན་ཡང་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཁོ་ན་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་ནི་གཞན་དག་ཡིན་ནོ། ། དཔེར་ན་གཙུབ་སྟན་དང་། གཙུབ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་མེ་བྱུང་བའམ། པི་ཝང་ལས་སྒྲ་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། དེ་ཡང་མི་བསྐྱོད་པའི་མིང་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྒྱས་བཏབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ཙམ་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་གཟོད་མ་ནས་འོད་གསལ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། འདི་ཧ་ཅང་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བས་བསྡུས་པས་ཆོག་གི། ། བཀྲུས་པ་ཉིད་བཀྲུ་དགོས་པའི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཉིད་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་། མགོན་པོས་འདིར་ནི་བརྗོད་མེད་དམ། ། རྒྱབ་ཅེས་བྱ་བ་སུ་ཡིས་བསྟན། ། དབུ་གཙུག་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་ཡང་། ། ལག་པ་བཀྱིགས་པས་སྟོན་བྱེད་དམ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གཞན་ཡང་གང་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་བདེ་བ་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱང་བར་བྱའོ། ། དེ་དངོས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་གོམས་པར་མི་བྱེད། འོན་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་འདིར། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་རྣམ་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་རབ་སྒྲུབ་ཕྱིར། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་གོ་འཕང་མཆོག། བླ་མེད་འདི་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་ན།

Furthermore, if one analyzes each according to its own essential nature, the treatises on the pāramitās alone are of definitive meaning and thus superior, while others are of provisional meaning. For example, just as fire arises from a fire-drill and a fire-board, or sound arises from a lute, form is Vairocana. Since that too is an essential nature sealed by the consciousness named Akṣobhya, it is a mere conceptual elaboration. One should therefore establish the primordial luminosity, which is in truth the mere experience of the manifold. Enough of this excessive elaboration. If one were to summarize it, the karmamudrā—which requires washing—would become purposeless. As it is said: "The Protector has not spoken of this here; who has taught what is called 'the back'? Does the right-turning hair on the crown of the head show itself by binding the hands?" Furthermore, those who desire the bliss of the karmamudrā possess a limited purity; they must be purified by the insight that has the nature of the aggregates, elements, and sense bases. Why then do they not actually cultivate the purity of all things? However, in this vehicle of great passion, by enjoying the five sensory qualities, the state of a perfect Buddha—the aspect of untainted bliss—is accomplished. As it is said: "By the union of the two organs, for the sake of thoroughly accomplishing great bliss, this unsurpassed, supreme state of a Buddha's enlightenment will be attained." If this is so, [why the karmamudrā?]

ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པའི་བདེ་བས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་དེ་ཡང་མཛེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ནི་དམན་པ་དང་། འབྲིང་དང་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་དམན་པ་དང་འབྲིང་ལ་འདི་དག་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། རབ་དམིགས་པ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཕགས་པ་ཆོས་འཕགས་བཞིན་བག་ཚ་བ་མེད་པར་བུད་མེད་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལྔ་རྣམས་ལ་རོལ་པས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཡང་དག་པར་བྱུང་བར་བསྟན་ལ། དེ་ཡང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་རིག་པས་ཡིད་བསླད་བ་རྣམས་འདི་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པ། དེ་ལྟར་ཡང་སྐད་ཅིག་གམ་ཐང་ཅིག་གིས་བྱ་བ་མྱུར་དུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཟླ་བས་བདེ་བ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྐར་མདས་ཀྱང་གདུང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་བྲེད་པ་ཡང་མེད་ལ་དགའ་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་གཉིས་ཀ་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་གྲང་བ་ཡང་མེད་ཅིང་དྲོ་བ་ཡང་མེད་དོ། ། དོན་དམ་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་བསྒྲུབ་བྱའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི། འདོད་ཆགས་ཅན་འདུལ་བའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ།

This is because even in the Vehicle of the Perfections (pāramitā-yāna), it is taught that one should enjoy the five sensory pleasures in a manner that is utterly terrifying. If it is argued that enlightenment is not attained through a pleasure that is fearful and terrified, that too is not correct. Sentient beings are divided into three types: inferior, middling, and superior. These [teachings] are shown for the inferior and middling; however, for the superior who practice without objective reference (anālambana), they are like the noble Dharmodgata, who, without any trepidation, enjoys the five sensory qualities by sporting with sixty-eight thousand women. Thus, they do not abandon the enjoyment of the five sensory qualities. Furthermore, the body of the Tathāgata is shown to have arisen perfectly from the expanse of phenomena (dharmadhātu). Moreover, it is not that one becomes free from passion; rather, what are called "pleasure" and "suffering" are the attachments of those whose minds are deluded by ignorance. Even so, actions performed in a single instant or a mere moment quickly perish. Just as the moon that provides light is also scorched by a meteor, we have neither fear nor joy; since both are thus exhausted, there is neither cold nor heat. This is because, in the ultimate sense, there is no conceptualization. If one asks, "What then is the nature of the goal to be accomplished?" the Blessed One taught the union of the two organs for the purpose of taming those possessed by passion.

དེ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་བྲལ་ན། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། ། རང་གི་ཚིག་ལ་ཉམས་དགའ་བ། ། རྟོག་ལྡན་གུས་པར་མི་འོས་ཏེ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་ཀྱང་། ། མེད་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བས་ན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་ལ་སོགས་པའི་སྒོམ་པ་ཡང་གཟོད་མ་ནས་དག་པ་ཉིད་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་དེ་སེམས་ཅན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཀྱི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་གནས། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་གཏོགས་པར། ། ནམ་ཡང་ལས་ལ་སོགས་པ་མེད། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སོགས་བསྒོམ་པ། ། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཕྱིར་སྔ་མ་སྤང་བར་བྱ། ། བླ་མ་དམ་པ་འདི་ལྟར་གནས། ། ཞེས་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་དམ་པ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ཆད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ། དེ་དག་ནི་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་རྟེན་འབྲེལ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་། གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བ། ། དེ་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པར་འདོད། ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་དམ་ཆོས་ཏེ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དང་མཚུངས། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཆོས་མཐོང་བ་སྟེ། གང་གི་ཆོས་མཐོང་བ་དེ་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་ཤེས། ། དེས་ནི་ཆོས་ཉིད་འདི་རྟོགས་ལ། ། གང་གིས་ཆོས་ཉིད་ཤེས་པ་ནི། །

Therefore, the pāramitā should be understood as the very meaning of the vehicle itself. It is said: "Without the action seal (karmamudrā), the great seal (mahāmudrā) does not exist. Those who delight in their own words are not worthy of the respect of the discerning; if the action seal and so forth are absent, there is no great seal." Therefore, even the meditation on the action seal and so forth is primordially pure. The distinction between cause and effect is taught for the sake of engaging sentient beings. As it is said: "By the distinction of the great seal, the action seal and so forth abide; apart from the great seal, the action seal and so forth never exist." Furthermore, from the Entry into Suchness: "The meditation on the action seal and so forth is progressively superior; therefore, the former should be abandoned. The sublime guru abides in this way." Thus it is taught, and it is explained as "the sublime suchness." If one asks, "Is this not nihilism?" these are not [mere] knowledge; rather, dependent origination arising from conditions is itself non-arising. As it is said: "Whatever is dependently originated is asserted to be without intrinsic nature. Such is the sublime Dharma, and the Tathāgata is like that." Furthermore, it is said: "Whoever sees dependent origination sees the Dharma; whoever sees the Dharma will see the unsurpassed body of the Buddha." And from the Mahāyāna Sūtra Requested by Brahmaviśeṣacinti: "Whoever understands dependent origination realizes this nature of phenomena (dharmatā); whoever understands the nature of phenomena..."

དེ་ཡིས་སྟོང་ཉིད་དེ་རྟོགས་སོ། ། གང་གིས་སྟོང་པར་ཤེས་གྱུར་པ། ། དེ་དག་འདྲེན་པར་མཐོང་བ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་དེ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། ། མཐའ་ཡས་བདེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཡན་ལག་མེད་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། མཐའ་ཡས་བདེ་བའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར། ། དཔལ་ལྡན་བདེ་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི། རྨི་ལམ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་རྟག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད། ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན་དུ་གསལ། ། སྣ་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གནས། ། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའང་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། གཟོད་མ་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བ། ། སྣ་ཚོགས་སེམས་ནི་གཉིས་སུ་མེད། ། ཐ་དད་སྟོང་ལ་སེམས་སྣ་ཚོགས། ། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྤྲུལ་པ་ཉིད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་གང་ཞིག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་གམ། ཆད་པའི་རང་བཞིན་ནམ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་སྟོང་བ་ཐ་མི་དད་པའམ། རྣམ་པ་མེད་པའམ། རྣམ་བཅས་སམ།

"By that, one realizes emptiness. Those who have come to know emptiness are seen as leaders," so it is said. Furthermore, that dependent origination is experienced as the nature of infinite bliss, the very essence of great bliss. Regarding this, the venerable Anaṅgavajra also said: "Because its essence is infinite bliss, it is called the glorious Cakrasaṃvara." All various aspects, such as blue, yellow, and so forth, appear like dreams or a city of gandharvas; they are not permanent, because they lack substantial existence. As it is said: "Dependent origination itself is as clear as a city of gandharvas. Its diverse nature does not abide inherently, yet it is not like a flower in the sky." Therefore, the spontaneously present, non-dual cause of union—the diverse dependent origination—is the experience of great bliss. One should establish it as being without inherent nature from the very beginning. For that very reason, it is said: "Whatever is dependently originated is the non-dual mind of diversity. In the emptiness of difference, the mind is diverse: the dharmakāya, saṃbhogakāya, and nirmāṇakāya." In that regard, some may hold to emptiness alone, or to a nature of nihilism, or to the inseparability of dependent origination and emptiness, or to the aspectless, or to the with-aspect.

བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད་བ་དེ་དག་གིས་ནི་ནམ་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པར་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་མེད་པར་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། ། འདི་ལྟར་གང་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་རླབས་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་རྟོག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པས་དེ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། སྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་གྱི། གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམས་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་རྒྱུ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་བག་ཚ་བས་གཉེན་པོ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་མཚན་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། དེ་ཡང་། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནས་ཤིང་། ། དེ་ཉིད་ལ་ཡང་མ་ཞེན་གང་། ། འབྲས་བུ་ལ་ནི་སྲིད་མིན་པར། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ཡིས་མཐོང་། ། ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡིད་བརྟན་པའམ།

Those who meditate with an aspect of equanimity will never achieve the very nature of great bliss, because the aspect of bliss itself cannot be realized without the union of the two organs. Without that, the Sambhogakāya, which is the very nature of great bliss, will not be accomplished. Thus, one should meditate by realizing the great wisdom of bliss—the non-conceptual essence of the aggregates, elements, and sense bases, which are like the waves of the ocean, through the meditation on method and insight. When meditation reaches its ultimate limit, one becomes the great bliss that is the nature of all phenomena; it is not achieved through the meditation on antidotes. Therefore, by meditating on the wisdom of the action seal (karmamudrā) and so forth, the state of a perfectly complete Buddha, which is the very nature of great bliss, will be accomplished; however, by abandoning all conceptualization, not even a slight taste of bliss is experienced. This is because one sees that the result corresponds to its cause. Furthermore, even if it were granted that [bliss] is the nature of bliss, how could non-conceptuality—which is fearful of the five sensory qualities—accomplish the realization of the antidote, suchness, and the cause of the result? As it is said: "That which does not abide in the side of the antidote, nor is attached to suchness itself, and has no craving for the result—that is Mahāmudrā." Therefore, this is certainly to be relied upon.

གཡོ་བར་འགྱུར་ཡང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་དོགས་པ་མེད་པར་བརྟེན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས། ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། ། འདི་ལྟར། བྱང་ཆུབ་ཉོན་མོངས་ལས་གཞན་མིན། ། ཉོན་མོངས་བྱང་ཆུབ་ལས་མི་འབྱུང་། ། འཁྲུལ་པས་ཉོན་མོངས་རྟོགས་པ་སྟེ། ། འཁྲུལ་པས་ངོ་བོ་དྲི་མ་མེད། ། ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གླགས་སྐབས་མེད་དེ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཀུན་རྫོབ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགེ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་གོམས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་མོས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་འབྱུང་ན་ཡང་། དེའི་ཚེ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་རྟོགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་། ཉན་ཐོས་རྣལ་འབྱོར་སྐོམ་པས་གདུངས། ། རྐྱེན་རྟོག་ལུས་ལ་ཟོན་དང་ལྡན། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག། ཉོན་མོངས་ལྔ་དག་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལུགས་ལ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བརྗོད་ན་ཡང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ། ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་ཨེ་མའོ་སྐྱེ་བོ་འདི་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བཅོམ་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལྷའི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པ་དང་།

Even if one wavers, one should rely upon the five sensory qualities without hesitation. Then, by thinking that the afflictions are also completely pure by their very nature, there is no fear of the bonds of the afflictions. As it is said: "Enlightenment is not other than the afflictions; the afflictions do not arise from enlightenment. Through delusion, one perceives the afflictions; through delusion, the nature is stainless." For such a person, there is no opportunity for the afflictions, because the conventional reality of yoga subverts the conventional reality of ordinary beings. Through constant familiarization with virtue, by the very act of generating the bodhicitta for the sake of sentient beings, one engages in the desired aims of all beings just like a wish-fulfilling jewel; therefore, it will not decline. Furthermore, even if one is inclined toward the lack of intrinsic nature, if fear and trepidation should arise, at that time one should not realize the meaning as it is. As it is said: "The śrāvaka yogi is tormented by thirst; he is cautious regarding the body and the perception of conditions; the Mahāyāna is terrifying and frightening; the five afflictions are the way of mantra." Therefore, although it is described in that way in the system of the Perfections, without the action seal and so forth, one does not directly realize the Buddha endowed with the seven limbs who has become such and is free from conceptualization. Furthermore: "Alas! These beings, destroyed by perversion, do not realize that their own self-nature is the deity whose essence is nirvāṇa."

རབ་རིབ་ཅན་བཞིན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དང་། ཇི་བཞིན་པའི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཤིང་ཐུན་རྣམས་དང་བརྩད་པར་མི་རིགས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་བར་འོས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི། སེམས་ཅན་གཏི་མུག་ཆེན་པོའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་སྐྱེས་ཏེ། ། སྟོང་པ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་འདི་ནི། ། སེམས་ཅན་དོན་ནི་བྱེད་པའོ། ། རང་གི་ལུས་ནི་ལྷ་རྣམས་ཡིན། ། འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཅིས་མི་འདོད། ། འགྲོ་རྣམས་རྒྱལ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། ། རང་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། ། འོན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བྱིས་པའི་ཚུལ་ཅན་ཏེ། ། འདིར་སེང་གེ་ཕྲུ་གུ་དོགས་པ་ཆུང་བས་རང་གི་མཐུ་སྟོབས་མི་ཤེས་ན་ཡང་། གཞན་ཕ་རོལ་གཞོམ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་བཞིན། སྐྱེ་བོ་ཞལ་གཅིག་ལ་ལག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐང་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་གཉིས་པ་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། བླང་ཞིང་དོར་བ་ཅུང་ཟད་མ་ཡིན་ཏེ། ། བྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལེགས་མཐོང་བྱང་ཆུབ་ཡིན། ། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་མི་འགལ་བར་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྒོམས་ནས། སྣ་ཚོགས་ཉིད་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གྲུབ་པ་ཡིན། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། འདི་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་ཡིན་ཁམས་གསུམ་པོ་མིན་ཡུལ་མིན་དབང་པོ་འབྱུང་བ་བས་མིན། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་སྲོག་ཆགས་མིན་ཞིང་མི་མིན་འདི་ནི་རྒྱལ་བ་སྟེ། ། འཁོར་ལོ་གཙོ་བོ་ཆོས་ཉིད་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ཡིན་ལ། །

It is improper to dispute with those who possess the pride of manifest delusion, like those with cataracts, or those who possess the pride of a deity as it truly is, such as the wood-gatherers; rather, they are worthy of compassion. For that very reason, when Bodhisattvas behold sentient beings overcome by the cataracts of great ignorance, great compassion arises in their hearts: "This manifold form of emptiness is that which acts for the benefit of sentient beings. One's own body is the deities; why not desire it as such? Are not all beings of the nature of the Victorious One? By their very essence, they are stainless; yet they appear in the manner of utter fools." Just as a lion cub, though possessing little apprehension, does not know its own power and strength, yet has the capacity to defeat others, so too, ordinary beings are not exhausted by the manner of having one face and two hands and so forth, nor are they the two-armed Vajra-holder. There is nothing whatsoever to be accepted or rejected; the excellent vision of the nature of the face is enlightenment. Thus, having meditated on self-consecration without contradicting the generation stage, the innate is accomplished through the maṇḍala wheel of the nature of the deities of manifoldness. As it was said by the venerable Nāgārjuna: "This is the celestial palace; it is not the three realms, not the objects, not the sense faculties, nor the elements. It is not form and so forth, not a living being, and not a human; this is the Victorious One. The primary wheel is the nature of phenomena itself; therefore, it is not a maṇḍala."

ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་སྣ་ཚོགས་འཁོར་ལོར་ཤེས་ན་སེམས་ནི་ཅི་སྟེ་འཁྲུལ་པར་བྱེད། ། ཅེས་གསུངས་ལ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་ཀྱང་། སྔགས་བཟླས་མེད་ཅིང་དཀའ་ཐུབ་མེད་དེ་སྦྱིན་སྲེག་མེད། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་མེད་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཀྱང་མེད། ། དེ་ནི་སྔགས་བཟླས་དཀའ་ཐུབ་སྦྱིན་སྲེག་དེ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་བ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད། ། མདོར་བསྡུས་སེམས་སུ་འདུས་པའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ནས་ཀྱང་། ཡན་ལག་ཀུན་བསྒོམ་ལས་འདས་ཤིང་། ། རྟོག་དང་བརྟག་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། གུག་སྐྱེད་ཐིག་ལེ་ལས་འདས་པ། ། འདི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ཡིས་ནི་གང་འདི་འབད་པ་མེད་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་བྱ་སྟེ། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལས་ལངས་པ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཡན་ལག་མེད་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཞལ་སྔ་ནས། གང་ལ་སྒོམ་པ་པོ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཅི་ཡང་མེད། ། བསྒོམ་བྱ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་མིན་པ། ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་། སེམས་པ་བསམ་གཏན་བསམ་བྱ་དང་། ། སྤྲོ་དང་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་། ། འདི་དག་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ། ། གང་གིས་ཤེས་པ་དེ་གྲོལ་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། སྒོམ་དུ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དེས། ། སྒོམ་པ་ཉིད་ནི་སྒོམ་པ་མིན། ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་པས། ། སྒོམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བས་ན།

"If the three realms are known as the manifold wheel, why would the mind be deluded?" Thus it is said. Also, from the Hevajra Tantra: "No mantra recitation, no asceticism, no fire offering; no maṇḍala, and no maṇḍala itself. That is the mantra recitation, the asceticism, and the fire offering; that is the maṇḍala practitioner and the maṇḍala itself. In brief, it is the manner in which everything is gathered within the mind." And from another source: "Transcending the meditation on all limbs, completely abandoning conceptualization and the objects of analysis, and transcending the curved vowels and bindus—this is the supreme maṇḍala." By meditating on that very reality, one should act without effort toward dependent origination and so forth. Whether in meditative equipoise or having arisen from it, one views the world as utterly pure and unerring. Regarding this, the venerable Anaṅgavajra said: "Where there is no meditator, and no object of meditation whatsoever, and even the act of meditating does not exist—that is explained as the meditation on reality." The Blessed One also said in the Laṅkāvatāra Sūtra: "Intention, meditative concentration, the object of thought, emanation, and the vision of the truths—these are merely conceptualizations. Whoever knows this will be liberated." And from the Glorious Guhyasamāja Tantra: "Meditating on that which is without meditation—that very meditation is not meditation. Thus, because of the absence of both entity and non-entity, meditation is non-referential." Therefore:

དགོས་མེད་སྤྱོད་པ་བསམ་གཏན་ཏེ། ། ཡོད་དང་མེད་ཅེས་མི་བརྗོད་དོ། ། རྟག་ཏུ་ཤར་བའི་རོ་དེ་བཞིན། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཚོར་བས་ཡོད་པ་རུ། ། འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་བསམ་གཏན་བརྗོད། ། གོམས་པ་ལས་གཞན་བསམ་གཏན་མེད། ། དེ་ཕྱིར་བསམ་གཏན་འབད་པར་བྱ། ། དེས་ན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་གཏན་མེད་པ་ཞིག་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ཡང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་ཀྱང་བསམ་པ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལྟར་མངོན་དུ་དེ་མཐོང་དང་། མཐོང་དང་ཐོས་དང་དེ་བཞིན་དུ། ། སྨྲ་བའི་ཚུལ་ལ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། ། སྔ་མའི་འདོད་པ་ཟད་པ་ཡིན། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཡང་རྒྱལ་བའི་དབང་པོས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་དུ་ལུང་དང་། རིགས་པ་དག་གིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་རང་རིག་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི། སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་གཅིག་ཡིན་ན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུའི་བསྟན་བཅོས་ཞེས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ལོགས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་འདི་ནི་འབྲས་བུའི་བསྟན་བཅོས་ཏེ་འབྲས་བུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྨྲ་མཁས་པས་གཉི་ག་ལ་རྨོངས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་། གང་གི་ཕྱིར་དུག་གི་དེ་ཉིད་ཤེས་པས་དུག་དང་བསྲེས་ཏེ་བཟའ་བ་དང་། སྦྲུལ་གྱི་རྒྱན་ཆ་བྱེད་པ་དང་ཁ་ཅིག་དུག་གིས་མི་ཚུགས་པ་བཞིན་ནོ། །

"Conduct without need is meditative concentration; it is not described as either existent or non-existent. It is like a taste that is always present, because of dependent origination." Thus it was said. "Through the experience of that very reality, meditative concentration is described for those possessing perception. There is no meditative concentration other than through habituation; therefore, one should strive in meditative concentration." Consequently, apart from the action seal (karmamudrā), there is absolutely no direct realization of non-arising, because it is impossible to demonstrate it as a concordant cause. Although it is described in that way through the presentation of the Vehicle of Perfections (Pāramitāyāna), the intention is not fully realized. Thus: "In this way, seeing that directly, and likewise seeing and hearing it, although there is no difference in the manner of speaking, the former desire is exhausted." This suchness was also taught by the Lord of Victors through scripture and reasoning in the manner of the Vehicle of Perfections. One might ask: "Is the suchness of the method for achieving self-awareness not directly realized through the manner of Mantra? For that very reason, even though the goal is the same, the Blessed One taught the Vehicle of Perfections separately as the 'treatise on the cause.' This Vajrayāna is the 'treatise on the result,' because it teaches the result." As for the claim that "even a skilled speaker will become confused regarding both," it is like knowing the nature of poison and then consuming it mixed with food, or making ornaments from snakes, or being someone whom poison cannot harm.

དོན་དམ་པ་དེ་རྟོགས་པ་ལས་གཞན་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ཅན་རྨོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དང་རིགས་པ་དག་གིས་དུག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ཡང་དོན་མ་ཡིན་པའི་སོམ་ཉི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། མ་རིག་པའི་དུག་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྔགས་དང་བཅས་པའི་གཉེན་པོ་མེད་པས། དུག་གི་རྡུལ་མྱང་ནས་དེ་ལས་གཞན་དུ་འཇོམས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། ། གང་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གོམས་པ་ལ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་གསུམ་སྒོམ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཐབས་མང་པོ་མཚུངས་སོ་ཟེར་བ་ཡང་བརྟགས་ན་ཚུལ་ངན་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་དམུས་ལོང་ལ་གཟུགས་དམིགས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སྟོང་པ་ལ། མིག་དང་ལྡན་པས་ཕན་པར་བསྟན་པར་འདོད་ནས་གཟུགས་དེའི་རང་བཞིན་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བློ་བཟོད་དེ། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་མོས་པས་བསྒོམས་ཀྱང་མྱུར་དུ་གཟུགས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཀྱང་གང་དག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་དགའ་བ་བཞི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཤེས་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཆེན་པོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་མི་ནུས་ཀྱི། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་དམ་ཚིག་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱད་པས་རོ་མཉམ་པ་མངོན་དུ་བྱས་ནས།

One will not be deluded by the thought that there is nothing other than the realization of the ultimate truth. Likewise, although this so-called "poison" is nothing at all, one will not engage [with it] because of the presence of an improper doubt. Since there is no antidote, such as a mantra that pacifies the poison of ignorance, one cannot say that the poison is destroyed by anything other than tasting its particles. Furthermore, the claim that the methods of meditating on the three natures—the imputed, the dependent, and the thoroughly established—through the cultivation of the perfections are equivalent to the many methods [of the Secret Mantra] is, upon examination, a flawed position. For example, a person born blind lacks the experience of perceiving forms. If a sighted person, wishing to be helpful, describes the nature of a form as being such-and-such, and the blind person meditates on it with devotion through hearing and so forth, they will not quickly manifest the form. Similarly, because the Perfection Vehicle lacks the experience of the four joys associated with the four moments, such as the "various aspects" and so on, the moment devoid of characteristics is not manifested. Consequently, without knowing the coemergent nature, one is unable to directly realize great enlightenment. In contrast, the Mantra Vehicle, through the purity of the Tathāgata, is free from the habitual tendencies of ordinary beings. By practicing all the samayas of the yoga endowed with divine pride, one manifests the single taste.

ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་དུ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་ཐབས་མང་བའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཐབས་གཞན་གྱིས་ནི་སངས་མི་རྒྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གསང་བའི་མཛོད་ཀྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉོན་ཅིག་དང་། ། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་དབང་བསྐུར་བ་གསང་བ་ཆེན་པོ་འདིས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་ནུས་ཀྱི། ཐེག་པ་གཞན་གྱིས་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བྱེ་བས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་གྲངས་མེད་ཀྱིས། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་དངོས་མི་ཐོབ་སྟེ། ། ཕྱག་རྒྱ་འདི་ཡི་ཆོ་ག་ཡིས། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཞན་གང་གིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཙམ་ལས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཁ་སྦྱོར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇམ་དཔལ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་སྦྱོར་བ་ནི་ཁ་སྦྱོར་མ་ཡིན་གྱིས། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་གྱིས་སམ། ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིས།

In order to manifest, in this very life, the perfectly complete buddhahood endowed with the seven branches of the sādhana—such as the four mudrās—through the direct perception of self-awareness, the self-consecration of the karmamudrā and so forth constitutes a vast array of methods. As the Blessed One said: "One does not attain buddhahood through any other method." Also, from the Guhyakośa Sūtra: "Listen, Vajrasattva! Through this great secret empowerment of the supreme Secret Mantra Vehicle, one is able to attain buddhahood; however, through other vehicles, one will not attain buddhahood even in tens of millions of countless eons." Furthermore, from the Sarvabuddhasamāyoga Tantra: "The actual state of all buddhas is not attained even in countless tens of millions of eons; yet, through the ritual of this mudrā, it will be attained in this very life." The intended meaning of this is as follows: through anything else, one may attain a mere buddha, but not a perfectly complete buddha, because the union of the essence of bliss of Mahāmudrā is absent. This is because the saṃbhogakāya, which is the complete enjoyment of the flavor of wisdom by the great bodhisattvas such as Mañjuśrī, would be untenable [otherwise]. The union of emptiness and compassion is not the [true] union; nor is it attained by the generation stage alone, or by such means as those.

རང་རིག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་སྐྱེད་པ་བཞིན་དུ་གང་ལས་ཀྱང་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ན་གོམས་པ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་མི་འཐོབ་པའོ། ། དེས་ན་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཚུལ་འདིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁ་སྦྱོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་འདིར་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་བྱའོ། ། འོ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གྲུབ་པ་སྟེ། འཕགས་པ་མགོན་པོ་བྱམས་པས་དེ་གསུངས་པ། མཚན་མཆོག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ། དཔེ་བྱད་བཟང་པོའི་བདག་ཉིད་འདི། ། ཐེག་ཆེན་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། ། ཐུབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུར་བཞེད། ། ཅེས་བྱ་བའང་གསུངས་པ་འདི་ཡོད་པ་ལ་ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་འགེགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཡང་འགྲོ་བ་འདི་དག་སངས་རྒྱས་རྒྱུ། ། འདི་ནི་སྣོད་དང་མི་ལྡན་གང་ཡང་མེད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གོམས་པས་ས་ཐོབ་ནས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ས་བཅུའི་བར་བསྒྲུབས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ནས་རྩེད་མོ་ཙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏེ།

Because self-awareness is emptiness, the wisdom characterized by bliss is not experienced from anything whatsoever, just as it is produced from the meditative union of the two organs. Therefore, without the cultivation of suchness, the state of Vajrasattva, which is the nature of great bliss, will not be attained. For that reason, the union is taught here in this method of great passion in order to accomplish Vajrasattva. For that very reason, because there is a distinction here regarding buddhahood itself, he is called Vajradhara. If one asks: "But is the saṃbhogakāya not also accomplished in the system of the Perfections? For the noble protector Maitreya said: 'This nature of the thirty-two major marks and the minor signs is held to be the saṃbhogakāya of the Sage, for the sake of the enjoyment of the Mahāyāna.'" Since this has been said, why [is it denied]? I am not refuting the saṃbhogakāya, nor is it that there is no perfectly complete buddha; for it is said: "There is no one among these beings who is not a cause for buddhahood; there is no one who is not a suitable vessel." Furthermore, by training in the perfection of generosity and so forth without apprehending the three spheres, one attains the grounds. Having accomplished the ten grounds over three incalculable eons and directly realized the lack of intrinsic nature, one accumulates the collections of merit and wisdom and displays the state of a buddha as if in play.

ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུས་མི་རིང་བར་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བྱོན་ནས་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་མཐོང་ནས་དེ་དག་ལ་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཐོབ་སྟེ། སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་ཡུད་ཙམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱེད་པ་ཡང་རིགས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དང་ལྡན་ན་དེ་ཡིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་བསྟེན་པ་ལས། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཐབས་ཀྱིས་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་བསྒྲུབས་ནས། ཇི་བཞིན་པའི་མན་ངག་ཅན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་སྤངས་པ་དེས། དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་གྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་ཏེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་སྐད་དུ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། མཚམས་མེད་ལྔ་པོ་བྱེད་པ་དང་། ། སྲོག་ཆགས་གསོད་ལ་དགའ་བ་དང་། ། གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་དམན་པ་དང་། ། ཁྲོ་ཞིང་རྨོངས་པའི་སྐྱེ་བ་གང་། ། གཟུགས་ངན་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ། ། དེས་ཀྱང་བསྒོམས་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་ཨ་ར་ལི་ལས་ཀྱང་། ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཀྱང་། ། ཐེག་པ་ཆེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་དེ་ཉིད་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་དང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ།

One will be able to attain perfectly complete awakening in no long time. Seeing all the tathāgatas arrive and take one under their care, one receives the instructions of the mantra system and, in the mere instant of a finger-snap, manifests as a perfectly complete buddha. Even those who have committed the five crimes of immediate retribution, if they possess the necessary conditions such as their spiritual lineage and so forth, and by relying on a sublime spiritual friend, accomplish the actual meaning through the methods of the action seal (karmamudrā), they abandon non-virtuous sinful actions through the authentic pith instructions. By the distinction of their virtuous conduct and skill in means, they complete the unsurpassed accumulation of merit through generosity and so forth in the mere snap of a finger, and thus attain the state of the Buddha Vajradhara in this very life; this is the distinction. As it is said in the Hevajra Tantra: "Even those who commit the five crimes of immediate retribution, Those who delight in killing living beings, Furthermore, those of low birth, Those born angry and deluded, Those with ugly forms or missing limbs— If they meditate, they will be born [as buddhas]." And from the Vajrārali: "Even desire, hatred, and ignorance Are enjoyed within the Great Vehicle." Furthermore, from that same source: "This Great Vehicle is as follows: the causal and resultant entities are taught as the two, the Pāramitā Vehicle and the Mantra Vehicle."

ཐེག་པ་གཉིས་ཀ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། སྦྱིན་པས་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གོམས་པས་དེ་དང་དེ་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། ། དང་པོ་ས་ནི་མཆོག་ཏུ་གྲུབ། ། ཞེས་གསུངས་པས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་འགྲུབ་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་ཡུན་རིང་པོར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་སྲིད་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གིས་ས་ཐོབ་པ་ཡང་ཐེག་པ་དམན་པར་ལྟུང་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ས་ཐོབ་ཀྱང་། ། བློ་བརྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ། ཇི་སྲིད་ས་བརྒྱད་པ་ཡི་བར། ། དེ་དག་ཐེག་པ་དམན་པས་འཇིགས། ། གསང་བའི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་འདིར། ། བཞུགས་པའི་རྒྱལ་བའི་བདག་ཉིད་གང་། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞོན་ནས། ། དབུགས་ཕྱིན་པ་རུ་གྱུར་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཐབས་དང་བྲལ་ནས། ཐབས་མང་ལ་གཉི་ག་ལ་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

The intention is that both vehicles practice suchness. This is because it is taught that through generosity one abides on the first bhūmi, the Joyous, and so forth. By familiarizing oneself with the six perfections, one attains each of those stages and achieves the state of non-retrogression, thereby swiftly accomplishing unsurpassed, perfectly complete buddhahood. As it is said: "The first bhūmi is supremely accomplished." If one asks why, then, those of the Mahāyāna of the Perfections should not be accomplished [in this way], it is not so. Even if it were possible, it would take a long time, and it is also possible that it would not occur at all. This is because they lack the methods for accomplishing great bliss, such as the action seal (karmamudrā) and so forth, and because even if they attain the bhūmis through those, there is the possibility of falling into the Lesser Vehicle. Regarding this, the Blessed One said: "Though they have attained the stages of the Sons of the Victors, Their intellect is not yet stable; Until the eighth bhūmi, They are terrified of the Lesser Vehicle. But those who are the very nature of the Victors, Abiding in this great secret wheel, Having mounted the Great Vehicle, Have become those who have found relief." Therefore, being devoid of the extraordinary methods such as the action seal and so forth—which are not the primary [methods] but are essential—this [vehicle of the Perfections] is not equal to the other in terms of its many methods.

དེ་ཁོ་ན་དཀའ་བ་མེད་པར་གང་འདི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུན་མི་རིང་བར་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀའ་ཐུབ་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་བརྟུལ་བས། ། སྡུག་བསྔལ་གྱུར་ནས་ལུས་བསྐམས་ཤིང་། ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་གཡེངས་ཏེ། ། གཡེང་བས་བྱང་ཆུབ་གཞན་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ནས་ཀྱང་། དཀའ་ཐུབ་དཀའ་སྤྱོད་དྲག་པོ་ཡིས། ། བསྟེན་ན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། འདོད་པ་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་། ། བསྟེན་ན་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལ་ཡུན་རིང་དཀའ་བས་འབྲས་བུ་སྨིན། ། སྔགས་ཚུལ་དཀའ་བ་མེད་པར་མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བསྟན་པས་སོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་དེ་ཡང་རང་རིག་མ་གཏོགས་པར་མེད་པ་ལ། རང་རིག་པ་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཉེ་བར་བསྟེན་པ་མ་གཏོགས་པར་ནམ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འོས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་གནས་པས་སློབ་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་བསྟེན་པར་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདུས་པར་བྱས་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །

This is because suchness is attained without difficulty; by simply enjoying the five sensory qualities, one will, before long, attain the great fruit of the nature of Vajradhara. As it is said: "By being constrained by the asceticism of vows, the body becomes withered through suffering. Through that very suffering, the mind becomes distracted, and through distraction, enlightenment is lost." Furthermore, it is said elsewhere: "If one relies on fierce asceticism and difficult practices, accomplishment will not occur. If one enjoys the five sensory qualities and relies upon them, accomplishment will be swift." And it is taught: "In the system of the Perfections, the fruit ripens through long-term hardship; in the system of Mantra, without hardship, enlightenment is swiftly attained." The conceptualization that all phenomena are pure by nature does not exist apart from self-awareness. This self-awareness is also called "great bliss." Moreover, this [realization] is never possible to arise except through the reliance upon the Mantra treatises; however, enough of this excessive elaboration. Those of sharp faculties are able to realize the suchness of Mantra even as ordinary beings within this Mantra Vehicle. Because it is possible for them to rely on such [practices] even during the stage of training while abiding in the divine pride of Hevajra, Mañjuvajra, and so forth, they will attain the state of non-retrogression by unifying the cause and the fruit.

གང་གི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ། ཕྱི་ནས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི། ། དོགས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ལ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་འགྱུར་བ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ས་བརྒྱད་པ་མཐར་ཐུག་པའི་དབུགས་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲོགས་དག་ཉོན་ཅིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བས། གལ་ཏེ་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་མོད་ལ་སྐྲག། ཨེ་མའོ་འཁོར་བ་འདི་དག་ཀུན། ། ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སུ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་རྣམ་དག་པ། ། ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་དེ་དག་དྲན་བྱེད་ཀྱང་། ། སྤྲེའུ་ན་ཛ་ཡི་ཕུང་པོ་ལ་རེག་བཞིན། ། འཇིགས་པས་ཉུག་པར་བྱེད་ཅིང་བསྙེམས་པ་ཡིན། གང་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་མོས་པའི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་མན་ངག་མེད་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་འདིས་ཆོག་གོ། ། གང་ཡང་འཕགས་པ་ཆོས་འཕགས་ས་བཅུ་ཐོབ་པ་ལ་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་བག་ཚ་བ་མེད་པར་སྨྲ་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདིར་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཐབས་ཡོད་པའི་དབང་གིས་སློབ་བཞིན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །

For those who follow the Vehicle of the Perfections (Pāramitāyāna) become irreversible precisely at the eighth ground. As it is said: "Thereafter, upon the eighth ground, doubt is turned back." Although it is said that such a state exists in the Vehicle of the Perfections, because such an experience has not been attained, one cannot be called irreversible while still remaining an ordinary being (pṛthagjana); this is taught because it is not the ultimate relief of the eighth ground. Listen, friends! According to the Mahāyāna: "Even if one engages with objects, one is immediately terrified. Alas! All these of saṃsāra—by realizing the very nature of objects, they are purified by suchness." Even if one reflects on this, like a monkey touching the body of a naja [poisonous creature], one is struck with fear and remains arrogant. If it is argued that there are those with sharp faculties who have conviction that all phenomena are without arising or cessation, that is not so; for without the pith instructions of the Vajrayāna, it is not possible. Therefore, this extensive explanation is sufficient. Furthermore, the claim that the noble Dharmodgata, having attained the ten grounds, enjoys sensory objects without hesitation is indeed logical; for here, by the power of possessing such extraordinary methods, the practitioner becomes increasingly distinguished.

གཞན་སློབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལམ་སྟོབས་ཅན་དང་སྟོབས་མེད་པ་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པའི་དབང་ཕྱུག་དཔེར་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མེད་པ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་མངོན་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པ་སུ་ཞིག་ཡོད། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་འདི། ། སོ་སོར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གང་ཡང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་བདེན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མཆོག་དང་དགའ་བྲལ་དག་གི་དབུས་སུ་རང་གི་རིག་པ་གྲུབ་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལམ་བདེ་བར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ། འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་ཆགས་བྲལ་མིན། ། དབུ་མར་དམིགས་པ་མི་འགྱུར་ཏེ། ། གསུམ་པོ་སྤངས་པ་དེ་ཉིད་ནི། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། འོན་ཀྱང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པས་རང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གྲུབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་འགལ་བ་སྟེ་ཆད་པར་སྨྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རང་རིག་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སུ། ། གལ་ཏེ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ན་ནི། ། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་དག་པ་མིན། ། དེ་དག་མཁས་པས་སྤང་བར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དཔལ་མདའ་བསྣུན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། ། རྟོག་པ་ཞི་བས་བློ་དེའང་ཞི་བར་འགྱུར། ། བློ་གྲོས་དམན་པ་ཁ་ཅིག་སྨྲ་ཞེས་གྲགས། །

Furthermore, to use the Lord of the tenth ground as an example when discussing the practice of powerful and powerless paths from the perspective of those in training is entirely illogical. Moreover, any explanation of the meaning of the Mahāyāna that relies solely upon suchness is illogical, because that [Mahāyāna goal] is not realized except through the realization of the suchness of mantra. Furthermore, who would not accept that all things are emptiness? It is said: "The nature of all things is difficult to discern individually." As for the claim that one is "free from the conceptualization of pleasure and suffering," that is true; for us, when self-awareness is established in the interval between the supreme joy and the joy of separation, there is no conceptualization of suffering or pleasure. The Blessed One also said: "It is neither passion nor the absence of passion; it is not perceived as a middle way. That which abandons these three is asserted to be coemergent awakening." However, the claim that because there is no conceptualization, one's own dependent origination is also not established, is a direct contradiction, as it would entail the consequence of nihilism. As it is said: "If one practices self-awareness as non-conceptual wisdom, the wisdom of the Buddha is not pure; the wise should abandon such [views]." The glorious Saraha also said: "Some of inferior intelligence claim that when conceptualization is pacified, the mind itself is pacified."

བློ་བཟང་ཉིད་ནི་བླངས་ན་ཅི་ཡང་རུང་། ། མཁའ་ལས་ལྷག་པར་ཅི་སྟེ་མི་འགྱུར་རོ། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བཅོས་པར་གྱུར་པའི་བློ། ། གང་ཡིན་དེ་ནི་བདེ་བ་དམ་པར་གསལ། ། དེ་ནི་བྱ་བ་བྱས་པ་མཁས་པ་སྟེ། ། གཞན་པ་གང་དེ་རྐང་གཉིས་ཕྱུགས་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཞན་དག་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདུལ་བ་གང་ཡིན་པའི་དོན་དུ་འདི་བསྟན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་ཅན་འདུལ་བའི་དོན་དུ་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དག་གིས་འདོད་ཆགས་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདོད་ཅན་འདོད་པ་ཞི་བའི་ཕྱིར། ། གཙོ་བོ་མཉམ་པར་དགོད་པར་མཛད། ། ཆགས་བྲལ་ཆགས་པ་བར་མ་ལ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་འཇོམས་པ་ཡིན། ། དེའི་ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་དེ། ། གང་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། ། བསྟན་པ་ཡང་ནི་གཅིག་པུ་སྟེ། ། གང་འདི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་བསྟན། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ། གང་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཅིང་ཚུལ་ཡང་གཅིག། འདྲེན་པས་བསྟན་པ་འདི་ཡང་གཅིག་པ་སྟེ། ། གང་ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ནི། ང་ཡི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད། ། ཅེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། ཇི་སྲིད་སེམས་ནི་འཇུག་པའི་བར། ། ཐེག་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པ་མེད། ། སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི། ཐེག་པ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བའང་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་ནོར་བུ་དང་སྔགས་དང་སྨན་གྱི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ།

If one adopts a mind of excellence, whatever it may be, why would it not become even more sublime than space? Any mind in which all conceptual constructions have been transformed is clearly the supreme bliss. Such a person is a wise one who has accomplished what was to be done; any other is but a beast among bipeds. Thus it is said. If it is argued that this was taught for the sake of disciplining those who are dominated by desire, and is not the suchness itself, that is not the word of a Buddha. It is not appropriate to teach "great desire" for the sake of disciplining those possessed of desire. If one asks, "Is it not the case that the meditation on the unattractive was taught by them in order to pacify desire?" [the response is:] "In order to pacify the desire of those who possess desire, the Lord established the state of equanimity. For those who are free from desire, those with middling desire, and those with desire, great desire is the means of subduing them. The vehicle is but one, which is this Great Vehicle. The teaching is also but one, which is the teaching of great desire." As the Blessed One said: "Because the vehicle is one and the method is one, the teaching of the Guide is also one. As for the teaching of three vehicles, that is the very nature of my skillful means." Furthermore, it is said: "As long as the mind continues to engage, there is no end to the vehicles. When the mind is completely transformed, there is no vehicle and no traveler." Moreover, the power of jewels, mantras, and medicines is inconceivable.

མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་བྱེད་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཐོབ་ནས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་བདེ་བའི་ལྷ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། ལམ་འདི་རིང་དུ་བགྲོད་པ་སྟེ། ། རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བྱ་དག་གིས། ། བློ་ཡི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་འགྲམ། ། མཐའ་ཡས་མཐོང་ནས་སོང་བ་ལྡོག། བློ་ཡི་ཡུལ་མིན་དེ་ཁོ་ན། ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས། ། སྣ་ཚོགས་དེ་ནི་རང་རིག་སྟེ། ། བླ་མ་དམ་པ་མེད་པར་མིན། ། གསང་སྔགས་ཐེག་པ་འདི་ལ་ནི། ། བླ་མ་དམ་པ་སྐྱ་བ་འཛིན། ། དེ་ལྟར་ཁོ་བོས་སྐྱེ་བོ་དག། ཉོན་མོངས་རྒྱ་མཚོ་རྒལ་བར་མཐོང་། ། དེ་ལ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་ཟབ་མོ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པའོ། ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སུ་སོ་སོར་མངོན་པར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་བདག་མེད་མ་གསལ་བ་ལས་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་བདག་མེད་མའི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པ་ཡང་བླ་མ་དམ་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གཞུང་མང་གིས་དོགས་པས་མ་བྲིས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ། དགོད་པ་དག་ལ་སློབ་དཔོན་ཏེ། ། དེ་བཞིན་ལྟ་བ་གསང་བ་ཉིད། ། ལག་བཅངས་པས་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ། དེ་ཡང་གཉིས་འཁྱུད་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །

Even those who have committed the five crimes of immediate retribution, once they have obtained this, will attain the supreme siddhi in this very life and become like the gods of bliss. This path is a long journey; the birds of dry dialecticians, having seen the shore of the ocean of the intellect, turn back from the infinite. That reality is not an object of the intellect; it is unborn, yet born from conditions. That manifold variety is self-awareness, and it does not exist without the sublime guru. In this vehicle of Secret Mantra, the sublime guru is the helmsman. Thus, I see people crossing the ocean of afflictions. Regarding that, the teaching of the Great Vehicle of Mantra is twofold: the generation stage and the completion stage. The generation stage is of two types: the external generation stage and the profound generation stage. The completion stage is threefold: the stage of completion, the stage of full accomplishment, and the stage of the essential nature. These five aspects are respectively applied to the two stages. Among them, the generation stage is taught in the Vimalaprabhā (The Clear [Exposition] of Nairātmyā); as it is said, the meditation on the wheel of Nairātmyā as described should be understood through the kindness of the sublime guru. This has not been written here for fear of excessive length. What is the completion stage? Regarding that, the Blessed One, for the sake of the gods who dwell in the desire realm, said: "The master is the laughing; likewise, the secret is the gazing. Wisdom is the holding of hands; the cause is the twofold embrace."

ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ནས་ཀྱང་དབང་བསྐུར་བ་དྲུག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དབུགས་དབྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཕྱི་རོལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། ཟབ་མོའི་རིམ་པ་ནི། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དབུགས་དབྱུང་བའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་གང་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ཞེས་པས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། སྐད་ཅིག་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉམས་ན་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་སྡོམ་པ་སྟེ་རོ་གཅིག་པའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་། འདིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་བསྟེན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བླ་མ་དམ་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་། འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོའི་རང་བཞིན་དུ་གསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ།

Regarding what was thus spoken, and as it is also stated elsewhere that the six empowerments are the "consolation of the Tathāgatas," these constitute the outer generation stage. As for the profound stage: the wisdom of the action seal (karmamudrā) is the "consolation of the Vajra Holder." The completion stage is the dharma seal (dharmamudrā); it is the very seeing of that which is attained as the bliss of the essential nature, thinking, "This is it." Because it is actualized in an instant through non-referential great compassion, when subject and object have ceased, it is described as supreme bliss itself. The seal of all phenomena, such as blue and so forth, is the "vow" (saṃvara), which is of a single taste. Since even that which is not an essential nature is the nature of the essential nature, it is called the "dharma seal." Furthermore, the presentation of joy and so forth should be understood here from relying upon a sublime spiritual friend (kalyāṇamitra); for the sublime guru has also taught this through such passages as "the action seal is of various aspects." The samaya seal (samayamudrā) is the stage of complete perfection; for the sake of benefiting sentient beings, it is the manifestation of the nature of the enjoyment body (saṃbhogakāya), the emanation body (nirmāṇakāya), and the maṇḍala circle—possessing all qualities such as the thirty-two major marks, in the form of Hevajra, Mañjuvajra, and so forth. This is the samaya seal.

དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞིན་བླ་མ་དམ་པའི་མན་ངག་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཉིད་བཞིན་དུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་ཡང་གང་ཀུན་དུ་བཟང་པོར་གྱུར་པ་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས། བླ་མ་དམ་པའི་མན་ངག་གིས་འབད་པ་མེད་པར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ཞིང་ཕྱག་རྒྱ་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་འདིས་རྒྱས་བཏབ་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བརྗོད་དུ་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་བརྟག་ཏུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ལུང་བསྟན་པར་སླ་བ་ནི་མ་ཡིན་པས་འདིར་དཔྱད་པར་མི་བྱའོ། ། བློ་ཡིས་དཔྱད་ན་དེ་འདིའོ། ། ཞེས་ཤེས་རབ་རྒྱལ་བས་ཀྱང་མི་དཔྱོད་དོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་ནི། ། དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་སྙམ་དུ་གསལ། ། བླང་དང་དོར་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། ། བདག་ཅག་ལྟ་བུ་མི་བརྟན་པས། ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱར་བརྟགས་ཀྱང་། ། མི་རྟོགས་ཇི་ལྟར་རྣམ་རྟོག་པ། ། བྱང་ཆུབ་ཉེ་བ་རིང་བར་འགྱུར། ། དཔྱོད་པ་མིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་སྣ་ཚོགས། ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པ། ། སྙིང་རྗེ་བདག་ཉིད་བླངས་པ་ནི། ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། ། བྱང་ཆུབ་བླ་མ་བསྟེན་པ་ལས། །

Joy and the other [states] should be understood through the oral instructions of the sublime guru, just as in the case of the action seal (karmamudrā). Furthermore, it is said: "Just like the action seal itself," and so forth. The stage of the essential nature (svabhāvakrama) is that which has become Samantabhadra; through the distinction of inconceivable merit and wisdom, it is the state of omniscience (sarvākārajñatā) attained without effort in a single instant by means of the oral instructions of the sublime guru. This is called the "Great Seal" (mahāmudrā). It is "great" because it is both great and because it seals all seals. For that very reason, by being sealed with this seal, everyone attains the state of the Great Seal. The Blessed One also said: "The coemergent is inexpressible." Thus he spoke. The Great Seal is an essence that cannot be conceptualized; since it is not easy to describe through scripture, it should not be analyzed here. Even the Victor Śrīmati does not analyze it, thinking, "If analyzed by the intellect, it is this," for it is the very nature of that [reality]. It is clear that "this is that very [reality]." Because it is empty of acceptance and rejection, those like us, being unstable, would not realize it even if we analyzed for hundreds of millions of eons. How could conceptualization bring enlightenment near? It would only make it distant. The essence that is not an object of analysis is the nature of phenomena (dharmatā), suchness (tathatā), endowed with the supreme of all aspects. By adopting the nature of compassion, the inseparability of emptiness and compassion is the guru of enlightenment. From relying upon that guru...

དེ་ཕྱིར་བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས། ། པདྨ་ཉིད་ལས་འབད་བརྟེན་དང་། ། དངོས་པོར་འཁྲུལ་པའི་མུན་པ་ནི། ། ཉི་མ་བརྒྱ་ཡི་འོད་བཞིན་འཇོམས། ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞབས་ཀྱི་ནི། ། པདྨའི་རྡུལ་གྱི་བཀའ་དྲིན་ཉིད་ཐོབ་པས། ། མངོན་སུམ་པ་ཡི་ལམ་སོན་ཇི་ལྟ་བཞིན། ། ཐོས་པའི་ལམ་ལས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ། ། སྲིད་དང་ཞི་བ་རོ་མཉམ་པར་རིག་སྟོང་ཉིད་དེ་ལ་འདུད། ། མ་འོངས་པ་ཡི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ནི་བདག་གིས་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། གང་གིས་སེམས་ཉིད་གློག་གི་འོད་བཞིན་གསལ་གྱུར་པ། ། དགེ་བའི་ལུས་ཅན་བསྟེན་བྱ་དེ་ཡི་ཞབས་ཀྱི་པདྨ་གཉིས། ། རབ་ཏུ་གུས་པས་ཐང་ཅིག་ཙམ་ཡང་སྤྱི་བོས་ལེན་པ་ཡིན། ། བླ་མའི་ཞབས་ཀྱི་རྡུལ་ནས་རིན་ཆེན་འོད་འབར་བ། ། ཡིད་ཀྱི་མུན་པ་འཇོམས་པར་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་བྱེད། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ནི། ། འཇིག་རྟེན་འདི་དག་ཀུན་གྱིས་མཐོང་གྱུར་ཅིག། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསང་སྔགས་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པ། ། བླ་མ་དམ་པས་བསྟན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི། ། གང་ཞིག་བདག་གིས་བསྟན་པའི་དགེ་བ་བསགས་པ་དེས། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་འདི། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་དོན་དུ། ། དམ་པའི་ལམ་ནི་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། ། མཁས་པ་པདྨ་རྡོ་རྗེས་བྱས། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། མཁས་པ་ཆེན་པོ་དེ་བ་ཙནྡྲའི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། པཎྜི་ཏ་བཛྲ་པཱ་ཎི་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་བསྒྱུར་བའོ། །

Therefore, rely with diligence upon the lotus feet of the sublime guru; the darkness of delusion regarding substantiality will be destroyed like the light of a hundred suns. Having obtained the very grace of the pollen from the lotus feet of the sublime spiritual friend, I bow to that emptiness of awareness, the equality of the taste of existence and peace, which is reached through the path of direct perception just as it is, and which abides through the path of hearing. In order that I may become a Tathāgata in the future, I place upon the crown of my head for even a single moment, with the utmost devotion, the two lotus feet of that virtuous being who has made the nature of mind as clear as a flash of lightning. From the dust of the guru’s feet, the blazing light of jewels instantly destroys the darkness of the mind. May this suchness, adorned in every way, be seen by all these worlds. Through the merit I have accumulated by teaching this experience of the sublime guru’s instructions, which are connected to all the secret mantras of the Mahāyāna, may all wandering beings attain the supreme state of the Victorious One. This Clarifying the Wisdom of Insight was composed by the scholar Padma Vajra for the benefit of all sentient beings, so that they may attain the sublime path. This Clarifying the Wisdom of Insight, composed by the great scholar Devacandra, is hereby complete. Translated by the Paṇḍita Vajrapāṇi and the translator Dharmakīrti.