A Commentary on “Reciting the Names of Mañjuśrī” called “The Lamp Illuminating the Meaning of the Words”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ནཱ་མ་སཾ་གཱི་ཏི་བྲྀཏྟི་ནཱ་མ་ཨརྠ་པྲ་ས་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་དཱི་པ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་འགྲེལ་པ་མཚན་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་སྐུ་མངའ་བའི། ། འཇམ་པའི་དཔལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། ། སྐལ་ལྡན་རྣལ་འབྱོར་གང་ཞིག་གིས། ། རྗེ་བཙུན་མཚན་བརྗོད་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་དང་གདམས་ངག་ལ། ། བརྟེན་ཏེ་འབད་པས་བཤད་པར་བྱ། ། བཤད་ཚུལ་ལྔ་ཡི་སྒོ་ཕྱེ་ལ། ། ཇི་སྙེད་རིགས་རྣམས་དྲུག་བསྡུས་ཏེ། ། ཕན་ཡོན་བཅས་པ་བཤད་པ་ཡིན། ། དེ་ལ་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་མཚན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དབང་པོ་རབ་འབྲིང་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རབ་ལ་བཀའ་རྒྱུད་མདོའི་བདག་ཉིད་ཅན་འདིའི་མཚན་བཤད་པར་བྱ། འབྲིང་ལ་གཞུང་དབུ་ཞབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ། ཐ་མ་ལ་ཡི་གེ་འབྲུ་རེ་རེ་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དྲིས་ལན་གྱི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་དང་། མཐའ་སྡུད་གསུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་ནི་དོན་གནས་སྐབས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དབང་པོ་རབ་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་པ་འདིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འཕགས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་འཕགས་པ་དང་། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་འཕགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་བསྣམས་ན་རབ་དཀུ་ལ། ། མྱངས་ན་ཞིམ་པའི་སྨན་བཞིན་དུ། ། ཆོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཉིས་སུ་གནས། ། དོན་དང་ཡི་གེར་ཤེས་པར་བྱ། །

In the language of India: Nāmasaṃgītivṛtti-nāmārthaprasakakāraṇadīpanāma. In the language of Tibet: The Commentary on the Chanting of the Names, titled The Lamp that Illuminates the Meaning of the Names. Homage to Mañjuśrī Kumārabhūta! Having prostrated to Mañjuśrī, who possesses a body both profound and vast, I shall explain with diligence, relying upon the explanatory tantras and the oral instructions, so that fortunate yogis may realize the Venerable One’s Chanting of the Names. Opening the door of the five modes of explanation, I shall condense the various categories into six and explain them together with their benefits. In this regard, for the yogi who wishes to realize the nature of the name of Mañjuśrī Jñānasattva, there are three types of faculties: superior, middling, and inferior. For those of superior faculties, I shall explain the name of this tantra, which is the essence of the sūtras. For those of middling faculties, I shall show the divisions of the text from beginning to end. For those of inferior faculties, I shall explain it syllable by syllable. Furthermore, the explanation in the form of questions and answers and the explanation in the form of the three summaries should be applied according to the specific context. Now, for the sake of those of superior faculties who understand through a mere mention of the beginning, the definition of the tantra is shown by the title: The Noble Chanting of the Names of Mañjuśrī. Here, "Noble" (ārya) is twofold: noble in terms of the meaning to be expressed and noble in terms of the words that express it. As it is said: "Just as medicine that is pungent to the nose but sweet to the taste, so too the Dharma abides in two ways; it should be understood in terms of both the meaning and the letters."

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་འཕགས་པ་ནི། རྗེ་བཙུན་ཉིད་ལ་འཁོར་བའི་མཐའ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་གཉིས་ལས་འཕགས་ཏེ། མཐའ་གཉིས་ལ་ཞེན་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉིས་ལས། སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གྲོལ། ། མཁའ་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་འཕགས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐབས་མང་བ་དང་ཐབས་མཁས་པ་དང་། ཐབས་སླ་བ་དང་། ཐབས་མྱུར་བ་དང་བཞིས་འཕགས་ཏེ། དེ་ཡང་། དོན་གཅིག་ན་ཡང་བྱེ་བྲག་ནི། ། ཐབས་མང་བ་དང་མཁས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་སླ་དང་མྱུར་བ་ཡིས། ། སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་ཐབས་མང་བ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་ལས་མ་བཟློག་པར་གྲོལ་བའི་ཐབས་མཐའ་ཡས་པར་སྟོན་པའོ། ། དེ་ཡང་། ངེས་འབྱུང་ཀུན་གྱི་ལམ་ལ་གནས། ། ཞེས་སོ། ། ཉོན་མོངས་མ་སྤངས་ཀྱང་གྲོལ་བའི་ཐབས་ཤེས་པས་ཐབས་མཁས་པའོ། ། དེ་ཡང་། མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཐབས་ཆེ་བ། ། ཞེས་པའོ། ། སྒོ་གསུམ་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་མ་གཟིར་བར་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནས་བཞིན་དུ་གྲོལ་བའི་ཐབས་སྟོན་པས་ཐབས་སླ་བའོ། ། དེ་ཡང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ཀུན་གྱི་རྒྱལ། ། ཞེས་སོ། ། ཐབས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རིགས་ཅན་གྱིས་ཐམས་ཅད་གཉིས་མེད་དུ་རྟོགས་པས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པས་ཐབས་མྱུར་བའོ། ། དེ་ལ་འཇམ་དཔལ་ནི་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རང་བཞིན་རྒྱུའི་འཇམ་དཔལ་དང་། ། སྒོམ་པ་ལམ་གྱི་འཇམ་དཔལ་དང་། ། མཐར་ཐུག་འབྲས་བུའི་འཇམ་དཔལ་དང་། །

Thus it is said. Regarding that, the superiority in terms of the subject matter (abhidheya-artha) is that the Venerable One himself is superior to the two extremes of cyclic existence (saṃsāra) and nirvāṇa (nirvāṇa). To be free from attachment to these two extremes is to be without obscuration (āvaraṇa). As it is said: "Completely liberated from all obscurations, he abides in the equality that is like space." The superiority in terms of the expressive words (abhidhāna-śabda) is this very vehicle of skillful means (upāya-yāna). It is superior by way of four qualities: having many methods, being skillful in methods, being easy methods, and being swift methods. As it is said: "Though the goal is the same, the distinction is that the teachings of Mantra are especially superior by way of many methods, skillfulness, and likewise by being easy and swift." Among these, "having many methods" means teaching infinite methods of liberation without turning back those to be trained (vineya) from whatever they are inclined toward in their minds. As it is said: "Abiding on the path of all renunciations." "Being skillful in methods" means knowing the methods of liberation even without abandoning the afflictions (kleśa). As it is said: "The great skillful one, possessing great methods." "Being easy methods" means teaching the methods of liberation while remaining amidst the enjoyments of desire, without afflicting the three doors with asceticism. As it is said: "The sovereign of all Sambhogakāyas." "Being swift methods" means that because those of the lineage of the vehicle of skillful means realize all things as non-dual, they achieve enlightenment in this very life. Regarding that, Mañjuśrī is divided into five aspects: the Mañjuśrī of the natural cause, the Mañjuśrī of the path of meditation, the Mañjuśrī of the ultimate fruit, and so forth.

གདུལ་བྱ་ལས་དག་པ་ལ་སྣང་བའི་འཇམ་དཔལ་དང་། རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་འཇམ་དཔལ་ལོ། ། དེ་ལ་རང་བཞིན་རྒྱུའི་འཇམ་དཔལ་ནི་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་སྟེ། འདི་ཉིད་ལས། མི་འགྱུར་ཀུན་འགྲོ་ཁྱབ་པ་པོ། ། ཕྲ་ཞིང་ཟག་མེད་ས་བོན་བྲལ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཟུག་རྔུ་བྲལ་བ་དང་། རྟོགས་ན་ཀུན་གྱི་དཔལ་དུ་གྱུར་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྒོམ་པ་ལམ་གྱི་འཇམ་དཔལ་ནི་བསྐྱེད་རིམ་དང་རྫོགས་རིམ་ལ་སོགས་ཏེ། ལམ་གྱི་ཆོས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་ལས། ངེས་འབྱུང་ཀུན་གྱི་ལམ་ལ་གནས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནས་རྟོགས་པའི་ཟུག་རྔུ་རྣམས་ནི་སྤངས་ལ། ཤས་ཤིག་ནི་སྤོང་བ་ལ་ཞུགས་པས་འཇམ་ལ། དེ་ལས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་འབྱུང་བས་དཔལ་ལོ། ། མཐར་ཐུག་འབྲས་བུའི་འཇམ་དཔལ་ནི་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ཉིད་ལས། ། མཆོག་གི་དང་པོ་སྐུ་གསུམ་འཆང་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་སྐུ་གསུམ་ནི་ཐུན་མོང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཆོས་སྐུ་སྐྱེ་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྤྲིན་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་དེ་ལས་སྤྲུལ་སྐུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཆར་ལྟ་བུས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། རིག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ། རིག་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། ཇི་ལྟར་སྣང་ཡང་དོན་སྐྱེ་(མད་,མེད་)ལས་མ་འདས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །

There is Mañjuśrī who appears to those disciples whose karma is purified, and Mañjuśrī who appears as the nature of all aspects. Regarding these, the Mañjuśrī of the natural cause is the dharmatā—suchness—that pervades all phenomena of saṃsāra and nirvāṇa. As it says in this very text: "Unchanging, all-pervading, and omnipresent; subtle, untainted, and free from seeds." It is called such because it is free from the thorns of conceptualization regarding signs, and because when realized, it becomes the glory (śrī) of all. The Mañjuśrī of the path of meditation consists of the generation stage, the completion stage, and so forth; these are the phenomena that constitute the path. As it says in this very text: "Abiding on the path of all renunciations." At that stage, the thorns of conceptualization are abandoned, and because one has entered into the process of abandoning a portion of them, it is "gentle" (mañju); and because the welfare of oneself and others arises from that, it is "glory" (śrī). The ultimate Mañjuśrī of the fruition refers to the nature of the three bodies and five primordial wisdoms. As it says in this very text: "Holding the three bodies, the supreme and primordial." Regarding the three bodies in the common sense: from the dharmakāya, which is unborn like space, the saṃbhogakāya Vairocana arises like a cloud, and from that, the nirmāṇakāya Śākyamuni acts for the benefit of beings like rain. In the extraordinary sense: awareness that is naturally luminous is the saṃbhogakāya; awareness arising as various manifestations is the nirmāṇakāya; and the fact that however things appear, they do not transcend the unborn ultimate reality, is the dharmakāya.

དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་གསལ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས། དེ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་ཅིང་བླང་དོར་མེད་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས། ཆོས་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་གསལ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྩོལ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པས་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་འདི་ཉིད་ལས། ཁྱབ་བདག་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། གདུལ་བྱ་ལས་དག་པ་ལ་སྣང་བའི་འཇམ་དཔལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གོམས་པའི་མཐུས་ལྷའི་སྐུའི་ཞལ་མཐོང་བའོ། ། རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་འཇམ་དཔལ་ནི་སྐུའི་གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པ་རས་བལ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་དང་། ཟངས་ལྕགས་ལ་འབུར་དུ་བཏོད་པ་དེ་རྣམས་སོ། ། གྱི་ཞེས་པ་ནི་འབྲེལ་པའི་ཡི་གེ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དུ་འབྲེལ་པར་སྟོན་ཏེ། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་བ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། ། མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་པ། མཚན་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ལ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ལྡན་ལ། ལྡན་པ་ཁོ་ན་ལྟར་བརྗོད་པའོ། ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ན་གཉིས་ཏེ། ཟབ་པ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པའོ། ། དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ནི་དོན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གསལ་བའོ། ། ཚིག་གི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་པ་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་པ་དང་།

Regarding that, the five wisdoms are as follows: the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna) is the nature of phenomena (dharmatā), which is without arising or cessation. That very same [nature], being luminous and non-conceptual, is the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna). Because those two are indivisible and without acceptance or rejection, it is the wisdom of equality (samatā-jñāna). The clarity of the general and specific characteristics of phenomena without confusion is the discerning wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna). Because the welfare of oneself and others is accomplished without effort, it is the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna). Furthermore, this very text states: "The pervasive lord, the essence of the five wisdoms." Mañjuśrī as he appears to those disciples with pure karma is the vision of the deity’s face through the power of a yogi’s cultivation of meditative absorption (samādhi). Mañjuśrī appearing in the form of an aspect refers to those images of the body, such as paintings drawn on cotton or embossed reliefs on copper and iron. The particle "gyi" is a connective particle; it shows the connection between the aforementioned qualities and the possessor of those qualities, the venerable Mañjuśrī, just as in the expression "the subtle hair of Śakra." Regarding the phrase "The Chanting of the Names": "Names" refers to the qualities of phenomena that appear below; the Venerable One possesses those qualities, and he is described exactly as one who possesses them. As for the manner of description, there are two: description by way of the profound meaning and description by way of the extensive words. Description by way of the meaning is the clarity of the non-dual wisdom of the ultimate. Description by way of the words is threefold: description in the manner of non-dual characteristics, description in the manner of secret mantra, and...

ཡོན་ཏན་གྱི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ངོ་ཤེས་པར་བྱས་ལ་མཚན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པའི་སྒྲ་དེ་དག་བྱུང་ཡང་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ངང་ལས་བྱུང་ལ། ཐིམ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་སྟེ། མདོར་ན་ཆོས་ཀྱི་རང་སྒྲར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ཉིད་ལས། གཉིས་མེད་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྟོན། ། ཡང་དག་མཐའ་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། མཚན་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་པ་ནི་བདག་ཉིད་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དུ་བསྒོམས་ཏེ་མཚན་བརྗོད་པས་ཐུགས་ཀའི་མུཾ་ལས་འོད་ཟེར་འཕྲོས་པས་འཕགས་པ་མཆོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་སླར་རང་གི་ཐུགས་ཀར་ཐིམ། ཡང་སྔ་མ་ལྟར་སྤྲོ་ཞིང་བསྡུས་ཏེ། མཚན་ཀླག་པ་མ་ཐོན་གྱི་བར་དུ་ཅི་རིགས་སུ་བྱ་བའོ། ། དེ་ཡང་འདི་ཉིད་ལས། གསང་སྔགས་ཚུལ་ཆེན་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། མཚན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ཉིད་ལ་འཁོར་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བསྐོར་བ། མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱན་དྲངས་ལ་མཚན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཞེས་དམིགས་པའོ། ། དེ་ཡང་འདི་ཉིད་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཚོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན་དོན་ཟབ་པ་དང་། ཚིག་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་ཏེ། འདི་ཉིད་ལས། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ད་ནི་བར་ཆད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་བཙལ་བ་བསྟན་པ་ནི།

It is expressed in the manner of qualities. Regarding that, expressing it in the manner of the non-dual characteristic is to recognize the characteristic of one’s own mind as the non-dual wisdom and then recite the names. Although those sounds of recitation arise, they arise from the state of being without arising or ceasing; and when they dissolve, they dissolve into that very state. In short, one should understand them as the natural sound of the Dharma. As it says in this very text: "It teaches non-duality as non-dual; it abides in the ultimate reality." Expressing it in the manner of mantra is to meditate on oneself as the venerable Mañjuśrī and recite the names. Light rays radiate from the syllable mūṃ at one’s heart, making offerings to the Noble Ones and accomplishing the welfare of sentient beings, then they dissolve back into one’s own heart. Again, one radiates and gathers them as before, performing this as appropriate until the recitation of the names is completed. As it says in this very text: "Possessing the nature of the great system of secret mantra." Expressing it in the manner of qualities is to invite the venerable Mañjuśrī himself, surrounded by an immeasurable retinue of Buddhas, Bodhisattvas, Śrāvakas, and Pratyekabuddhas, into the space before one and recite the names. This is the visualization of thinking, "These are your qualities." As it says in this very text: "The ocean of the Tathāgatas’ qualities." If these are condensed, they consist of two aspects: the profound meaning and the vast words. As it says in this very text: "Proclaiming sounds that are profound and vast." Now, to show the prostration for the purpose of pacifying obstacles:

འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་ཞུས་ནས། གླེགས་བམ་དུ་སྡུད་པའི་དུས་སུ། སླད་དུ་ཡི་དམ་ལྷ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་ཡང་བར་ཆད་འབྱུང་ངམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་འཇུག་གི་དོན་དུ་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཡང་འཇམ་དཔལ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སྐུ་དུས་གསུམ་དུ་བགྲེས་རྒུད་མི་མངའ་བས་གཞོན་ནུ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པའོ། ། ལ་ནི་(དཀར་,དགར་)བའི་ཡི་གེ་སྟེ་འཇམ་དཔལ་ཉིད་ལའོ། ། ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་པ། ཟབ་པ་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱག་དང་། རྒྱ་ཆེ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱག་བཙལ་བའོ། ། དེ་ལ་དབང་པོ་འབྲིང་གི་དོན་དུ་དབུ་ཞབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ལེའུ་བཅུ་བཞིར་སྟོན་པ་ལས་དང་པོར་ཞུས་པའི་ལེའུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་གོང་དུ་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལེའུ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་པ་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་མན་ངག་གི་སྙིང་པོ་གླུར་བླངས་པའི་ལེའུ་འདི་ཞུས་ཞེས་པའོ། ། དཔལ་ནི་རྟོགས་པ་བདག་གི་དཔལ། ། ཐུགས་རྗེ་གཞན་གྱི་དཔལ་གཉིས་དང་། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ལྡན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ནི། ནད་ན་ཟབ་པ་དོན་གྱི་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་། མི་ཕྱེད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ། སེམས་དཔའ་སྲིད་གསུམ་གཅིག་པུའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །

"Homage to Mañjuśrī Kumārabhūta," it is said. When Vajrapāṇi requested [the teaching] from Śākyamuni and compiled it into a volume, he first paid homage to his yidam deity. One might ask, "Does Vajrapāṇi also encounter obstacles?" This is not the case; it is intended for the sake of future followers. Furthermore, Mañjuśrī has already been explained above. Because his body is free from aging and decline throughout the three times, he is "Kumāra" (the Youthful); he remains in a manner that is eternally present, as if occurring right now. The particle "la" is a particle of specification, meaning "to Mañjuśrī himself." "Homage" refers to the homage of realizing the profound meaning and the homage of the vast physical, verbal, and mental modes of devotion. Regarding the presentation of the divisions of the beginning and the end for the sake of those of middling faculties, following the Explanatory Tantra, the teaching is presented in fourteen chapters. To show the first chapter, the Chapter of the Request, it says: "Then the glorious Vajradhara," and so forth. "Then" is a transitional phrase, meaning that after the Root Tantra of sixteen thousand chapters was previously explained, this chapter of the Nāmasaṃgīti, the heart of the pith instructions sung as a song, was requested. "Glorious" refers to the two glories: the glory of realization within oneself and the glory of compassion for others; Vajrapāṇi himself possesses these. "Vajradhara" means he holds the profound vajra of the five primordial wisdoms indivisibly. As it is said: "Indivisible is called 'vajra'; the Sattva is the sole one of the three realms."

དོན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་སུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལྕགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་བསྣམས་པའོ། ། དེས་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅི་མཛད་ཅེ་ན། གདུལ་དཀའ་འདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག། དཔའ་བོ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་རྒྱལ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚངས་པ་དང་ཁྱབ་འཇུག་ལ་སོགས་ཏེ། གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་འདུལ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདུས་ནས་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོར་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་དབང་བསྐུར་བས་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། རང་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་གཞན་གྱི་དཔུང་འཇོམས་པས་དཔའ་ལ། ས་འོག་གི་བདག་པོ་མ་ཧཱ་དེ་བ་དང་། ས་སྟེངས་ཀྱི་བདག་པོ་ཁྱབ་འཇུག། ས་བླའི་བདག་པོ་ཚངས་པ་དང་གསུམ་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ལྷ་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་གསུམ་བཏུལ་བས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་རྒྱལ་བའོ། ། དེ་ཡང་ནང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་བཏུལ་བའི་རྟགས་སོ། ། དེའི་རིགས་དང་རྟགས་གང་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གསང་བའི་རྒྱལ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཡིན་པ་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་སྡུད་པ་པོ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་མངའ་བདག་ཏུ་གྱུར་པས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གོ། ། གསང་བའི་དམ་ཚིག་དང་ལྡན་ཞིང་། ནང་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བས་རྒྱལ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་ཞལ་རས་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། པདྨ་དཀར་པོ་རྒྱས་འདྲའི་སྤྱན། ། པདྨ་རྒྱས་པའི་ཞལ་མངའ་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། པདྨ་འདམ་ནས་སྐྱེས་ཀྱང་འདམ་གྱི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་དང་འདྲ་བར། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཁྲོ་ཁྲོ་འདྲ་ཡང་ནང་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་དཀར་བའོ། ། སྤྱན་ཀུན་དུ་ཟླུམ་པས་རྒྱས་འདྲའི་སྤྱན་ནོ། ། དེའི་ཕྱག་མཚན་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། །

As a sign of possessing such qualities, he holds a vast five-pronged iron vajra. If one asks what the enlightened activities he performs are, it is said: "The supreme subduer of those difficult to tame; the hero who has conquered the three worlds." Regarding the subduing of those difficult to tame, such as Brahmā and Viṣṇu: all the buddhas gathered at the summit of Mount Meru and empowered Vajrapāṇi, whereby he is called "supreme." Because he is himself free from fear and destroys the forces of others, he is "heroic." The lord of the underworld, Mahādeva; the lord of the earth, Viṣṇu; and the lord of the heavens, Brahmā—these three are the three deities of body, speech, and mind of the outsiders. By subduing these three, he has "conquered the three worlds." Furthermore, this is a sign of having internally subdued the three afflictions. What are his lineage and signs? It is stated: "Vajreśvara, King of Secrets." He belongs to the Vajra family, and because he is the compiler of the Secret Mantra and has become the sovereign of the Vajrayāna, he is called Vajreśvara. Because he possesses the secret samaya and has triumphed over the inner afflictions and malevolent forces, he is called "King" (rāja). As for the appearance of his face, it is said: "With eyes like a blooming white lotus, possessing a face like a full-blown lotus." Just as a lotus, though born from the mud, is unsullied by the defects of the mud, Vajrapāṇi himself, though appearing extremely wrathful, is pure because he is free from internal afflictions. His eyes are "like a blooming [lotus]" because they are perfectly round. As for his hand symbols:

རང་གི་ལག་གི་རྡོ་རྗེ་མཆོག། ཡང་དང་ཡང་དུ་གསོར་བྱེད་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལག་གི་རྡོ་རྗེ་དེ་དོན་གྱི་རྟགས་སུ་བྱུང་བས་མཆོག་གོ། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་གསོར་བྱེད་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐོར་ཅིག་པར་ཞུ་བ་འབུལ་བའི་བརྡ་ཡང་ཡིན། ཐུགས་རྗེ་རྒྱུན་མི་ཆད་པས་འགྲོ་བ་འདྲེན་པའི་བརྡ་ཡང་ཡིན། གདུག་པ་ཅན་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འདུལ་བའི་བརྡ་ཡང་ཡིན། ནང་ན་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་མངའ་བའི་བརྡ་ཡང་ཡིན། ། དེ་ཡི་གྲོགས་གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞུས་ཤེ་ན། འཁོར་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་ཚོགས་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞུས་པའི་ཕྱིར། ། ཁྲོ་གཉེར་རིམ་པར་ལྡན་ལ་སོགས། ། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་མཐའ་ཡས་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཁྲོ་གཉེར་ནི་མཆེ་བ་གཙིགས་པ་དང་། སྤྱན་བཟློག་པ་དང་། སྨིན་མ་བསྡུས་པ་དང་། འབྲི་གུ་ཏ་གྱེན་དུ་འགྲེང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁྲོ་ཚོགས་དེ་དག་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་མཐའ་ཡས་པ་དག་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་དག་གིས་ཕྲིན་ལས་ཅི་མཛད་ཅེ་ན། ། དཔའ་བོ་གདུལ་དཀའ་འདུལ་བ་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་གདུལ་དཀའ་ཞེ་ན། དྲག་པོ་བཙན་ཐབས་ཀྱིས་འདུལ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཉམས་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། འཇིགས་སུ་རུང་དང་དཔའ་བྱེད་ཅན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཁྲོ་བོའི་ཆ་བྱད་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་དག་གི་ཕྱག་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་རབ་འཕྲོ་བ། ། རང་གི་ལག་གིས་གསོར་བྱེད་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཕྲ་མོ་བྱུང་ནས་གདུག་པ་ཅན་འདུལ་བའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་གཙོ་བོའི་རྗེས་མཐུན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །

"Brandishing the supreme vajra in his own hand again and again," it is said. That vajra in his hand is "supreme" because it has arisen as the sign of the ultimate meaning. As for "brandishing it again and again," it is a sign of offering a request for the Blessed One to turn the wheel of Dharma over and over; it is a sign of leading beings through uninterrupted compassion; it is a sign of continuously subduing the malevolent; and it is a sign of possessing uninterrupted primordial wisdom (jñāna) within. If one asks with what companions he made this request: it was requested together with a retinue of five hundred wrathful Vajrapāṇis. Thus it says: "With those possessing successive rows of frowns, and so forth, the infinite Vajrapāṇis." "Frowns" refers to baring the fangs, rolling the eyes, knitting the brows, and the upward-pointing ṛṣi-jaṭā hair, and so on. Those hosts of wrathful ones also possess infinite qualities and powers. If one asks what enlightened activity they perform: it says, "The heroes who subdue those difficult to tame." This is the same as explained above. If one asks why they are "difficult to tame," it is because they must be subdued through fierce and forceful means. If one asks what their appearance is like: it says, "Terrifying and heroic." This means they possess the attire of wrathful deities. If one asks what their hand implements are: it says, "Brandishing with their own hands vajras from whose tips rays of light radiate." This means that from the tips of the vajras, subtle vajras emerge to subdue the malevolent. They, too, act in accordance with the primary deity.

དེ་དག་གི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་དང་ཤེས་རབ་དང་། ། ཐབས་ཀྱིས་འགྲོ་དོན་བྱེད་པའི་མཆོག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཟབ་པའོ། ། ཐབས་དེ་ལྟ་བུས་གཞན་དོན་བྱེད་པས་ན་མཆོག་གོ། ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། ། དགའ་མགུ་རངས་པའི་བསམ་པ་ཅན། ། ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་ལ་དགའ། ། སྟོན་པ་མཐོང་བ་ན་མགུ། ཆོས་བཤད་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསམ་པ་ཡོད་པའོ། ། གཟུགས་ཅི་དང་ལྡན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་བྱེད་ཅེ་ན། ། ཁྲོ་བོའི་ལུས་ཀྱི་གཟུགས་ལྡན་པ། ། སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་བྱེད་པའི་མགོན། ། ལུས་བཏུད་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྒྱན་དང་རང་བཞིན་ཁྲོ་བོར་གནས་ཤིང་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་སམ་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་ལ། ཁྲོ་བོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བག་མེད་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་གུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་བཏུད་ནས་ཞུས་པའོ། ། ཚུལ་ལམ་ཐབས་ཇི་ལྟར་ཞུས་ཤེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། ། ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་བྱས་ནས་ནི། ། སྤྱན་སྔར་འདུག་སྟེ་འདི་སྐད་གསོལ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་དང་། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་གཤེགས་ཤིང་བདུད་བཞི་བཅོམ། ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ། མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་སངས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མ་རིག་གཉིད་ནི་སངས་ཕྱིར་དང་། ། ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་བློ་རྒྱས་ཕྱིར། །

What is the distinction of their intention? It is stated: "Supreme in performing the welfare of beings through great compassion, wisdom, and skillful means," and so forth. Possessing great compassion for migratory beings is "vast." The discernment of phenomena through wisdom is "profound." Because they perform the welfare of others through such means, they are "supreme." What is the distinction of their qualities? It is stated: "Possessing an intention of joy, delight, and gladness." They delight in performing the welfare of beings; they are delighted upon seeing the Teacher; and they possess an intention of rejoicing when the Dharma is taught. With what kind of form do they perform the enlightened activities of a Buddha? It is stated: "Possessing the form of a wrathful body, the protectors who perform the enlightened activities of the Buddha, together with those who have bowed their bodies." Abiding in a wrathful form and nature, they perform the welfare of beings by way of the twelve deeds or the four types of enlightened activity. These wrathful ones do not act with negligence; rather, they have made their request with bodies bowed in a manner of extreme reverence. In what manner or by what means did they make the request? It is stated: "Having prostrated to the Tathāgata, the Blessed One, the Perfect Buddha, and having joined their palms, they sat before him and spoke as follows." They have gone to suchness, they have gone for the welfare of beings, and they have conquered the four māras. They possess the six excellent qualities and are perfected in all great qualities. They have cleared away the obscuration of ignorance and expanded wisdom; as it is said: "Because the sleep of ignorance has been cleared away, and because the intellect has expanded regarding the objects of knowledge."

སངས་རྒྱས་པདྨོ་ལྟར་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་དག་གིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བའི་བར་དུ་རྡོ་རྗེ་བཅུག་ནས། མདུན་དུ་ཙོག་ཙོག་པོར་འདུག་ནས་ཞུས་པའོ། ། དགོས་ཆེད་ཅིའི་དོན་དུ་ཞུས་ཤེ་ན། ཁྱབ་བདག་བདག་ལ་སྨན་པ་དང་། ། བདག་དོན་བདག་ལ་ཐུགས་བརྩེའི་ཕྱིར། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བའི་མངོན་རྫོགས་པའི། ། བྱང་ཆུབ་ཅི་ནས་བདག་ཐོབ་མཛོད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། བརྟན་གཡོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་ན་ཁྱབ་བདག་ཅེས་སྟོན་པ་ལ་བོས་ནས། འཁོར་བདག་ཅག་རྣམས་ལ་སྨན་པ་དང་། ཐུགས་བརྩེ་བར་མཛད་པས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་སྟེ། དེའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་བདག་གིས་ཐོབ་པར་མཛོད་ཅིག་པ་སྟེ། རང་དོན་གཞན་དོན་དང་འབྲེལ་པའོ། ། འོ་ན་བདག་གི་དོན་ཞུས་པ་དེ་ཡིན་ན། གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཞུས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པས་ནི་སེམས་དཀྲུགས་ཤིང་། ། མི་ཤེས་འདམ་དུ་བྱིང་བ་ཡི། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སྨན་པ་དང་། ། བླ་མེད་འབྲས་བུ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཆུ་རྙོགས་པ་ལྟ་བུར་དཀྲུགས་ཤིང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་ཏེ། གླང་པོ་ཆེ་འདམ་དུ་ཆུད་པ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོར་ཆུད་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ། དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཚེ་འདིར་སྨན་པར་བྱ་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། སྟོན་པ་གང་ལ་ཞུས་ཤེ་ན། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། འགྲོ་བའི་བླ་མ་སྟོན་པ་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ།

"Buddha, awakened like a lotus," and so forth. Having placed the vajra between their joined palms, they sat in a crouching posture before him and made this request. If one asks for what purpose they requested it, it is said: "For the sake of benefiting me, O Pervasive Lord, Out of compassion for my own welfare, May I, by whatever means, attain The manifest, perfect enlightenment of the Net of Magical Illusion." Addressing the Teacher as the "Pervasive Lord" because he pervades all that is stable and moving, they pray that he may benefit them, his followers, and out of his compassionate heart, may he cause them to attain manifest, perfect enlightenment through the Net of Magical Illusion—the union of the sublime means and insight. This is the request for one's own benefit in connection with the benefit of others. If one asks, "Well then, that was the request for one's own benefit; what is the request for the benefit of others?" it is said: "For the sake of benefiting all sentient beings Whose minds are agitated by the afflictions And who are submerged in the mud of ignorance, And so that they may attain the unsurpassed fruit." This means that for all sentient beings whose bodhicitta is agitated by afflictions such as hatred—like turbid water—and who, through ignorance of suchness, are submerged in the ocean of suffering like an elephant stuck in the mud, he requests that they be taught so that they may be benefited in this life and attain the fruit of unsurpassed enlightenment in future lives. If one asks, "To which Teacher did they make this request?" it is said: "The Perfect Buddha, the Blessed One, The Teacher, the Guru of the World."

རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་ཞེས་པའོ། ། དེས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པའོ། ། སྟོན་པ་དེས་དོན་མི་མཁྱེན་པ་མི་སྲིད་དམ་ཞེ་ན། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་མཁྱེན། ། ཞེས་སོ། ། དོན་རྟོགས་པ་ལས་མི་འདའ་བས་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའོ། ། དེས་གདུལ་བྱའི་དབང་པོ་དང་བསམ་པ་མཁྱེན་ཞེ་ན། དབང་པོ་བསམ་པ་མཁྱེན་མཆོག་གིས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གང་ལ་གང་མོས་མཁྱེན་པའོ། ། འོ་ན་ཆོས་གང་ཞུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐུ། ། གཙུག་ཏོར་ཆེན་པོའི་ཚིག་གི་བདག། ཡེ་ཤེས་སྐུ་སྟེ་རང་བྱུང་བ། ། འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཡི། ། མིང་ནི་ཡང་དག་བརྗོད་པའི་མཆོག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་ནི། མེ་ལོང་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལ་གསལ་ཞིང་འཆར་བས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཙུག་ཏོར་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀུན་གྱི་སྤྱི་བོའི་གཙུག་ཏུ་བཀུར་བའི་འོས་ཡིན་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཚིག་གི་བདག་པོ་ནི་ཆོས་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་མཁྱེན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་གསུངས་པ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་སྐུ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྐུ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་ཡིན་པས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རང་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ནི། རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ།

"Request the Blessed One, the Perfect Buddha, to fulfill all the aims of oneself and others." Thus, he acts to teach the Dharma to wandering beings. If one asks, "Is it impossible for that Teacher not to know the meaning?" it says: "He knows that very Great Samaya." Because he does not transcend the realization of the meaning, it is the "Great Samaya"; he knows that very reality just as it is. If one asks, "Does he know the faculties and intentions of those to be trained?" it says: "By the supreme knower of faculties and intentions." This means he knows the specific distinctions of faculties and what each is inclined toward. If one then asks, "What Dharma is requested?" it says: "The wisdom body of the Blessed One, The Lord of Words of the Great Uṣṇīṣa, The wisdom body, self-arisen, The Mañjuśrī Wisdom Being— The supreme, perfect expression of his name." Thus, the wisdom body of the Blessed One is the mirror-like wisdom, for it is clear and arises for all like a mirror. The "Great Uṣṇīṣa" is the wisdom of equality, for it is worthy of being honored upon the crown of the head of all, as the equality of all phenomena. The "Lord of Words" is the wisdom of discernment, for he speaks the words of the Dharma by knowing the general and specific characteristics of phenomena without confusion. The "wisdom body" is the body that accomplishes the activities of beings; since it is a body formed from wisdom, it is the all-accomplishing wisdom. "Self-arisen" is the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu), which is unborn. "Mañjuśrī Wisdom Being" is the root bodhicitta.

ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སེམས་ལ་ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སེམས་པའོ། ། དེའི་རྟགས་གཟུགས་སྐུར་བྱུང་བ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཚིག་དང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་དེའི་མིང་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ནི་གཞན་པས་དོན་ཆེ་བས་ན་མཆོག་གོ། ། མདོར་ན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་དྲུག་རོ་གཅིག་པའི་ཆོས་གཅིག་ཞུས་པའོ། ། འོ་ན་མིང་ལས་དོན་མ་ཞུས་སམ་ཞེ་ན། ། དོན་ཟབ་དོན་ནི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་། ། དོན་ཆེན་མཚུངས་མེད་རབ་ཞི་བ། ། ཐོག་མ་བར་དང་མཐར་དགེ་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་དོན་ཟབ་ཅེ་ན། དོན་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཀྱི་དོན་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཀྱང་ཟབ། ཆོས་གང་དང་ཡང་མཚུངས་པ་མེད་པས་ཀྱང་ཟབ། སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཀྱང་ཟབ། དགེ་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་ཟབ། ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པས་ཀྱང་ཟབ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་གླུ་ཡིན་པས་ཀྱང་ཟབ། དེ་ལྟར་བརྗོད་བྱ་ཟབ་པས་རྗོད་བྱེད་ཀྱང་ཟབ་པོ། ། རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་རྣམ་སྤྲུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའོ། ། གང་དང་ཡང་མི་མཉམ་པས་མཚུངས་པ་མེད་པའོ། ། སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ། ཐོག་མར་དགེ་བ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ། བར་དུ་དགེ་བ་བསམ་པའི་ཤེས་རབ། ཐ་མར་དགེ་བ་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་པོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་རྩད་ནས་འབྱིན་པས་དགེ་བའོ། ། དེ་སུས་གསུངས་ཤེ་ན། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། ། མ་འོངས་རྣམས་ཀྱང་གསུང་འགྱུར་ལ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་གསུངས་པ་གང་། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ།

With great wisdom, the mind abides in equanimity, and through compassion, it contemplates the welfare of migratory beings. The signs of this appear as the Form Bodies (rūpakāya), and thus it is so named. Because expressing its name through both words and meaning is of greater significance than others, it is supreme. In brief, this is a request for the single dharma in which the five wisdoms and the bodhicitta are of one taste as six. If one asks, "Was the meaning not requested from the name?" it is said: "The meaning is profound and vast; The great meaning is peerless and utterly peaceful; Virtuous in the beginning, middle, and end." Why is the meaning profound? It is profound because the great meaning is the dharma of the equality of phenomena (dharmasamatā) within Secret Mantra. It is profound because it is peerless, being without equal to any other dharma. It is profound because the signs of conceptual elaboration (prapañca) are utterly pacified. It is profound because it possesses the seal of the three virtues. It is profound because it was spoken by the Buddhas of the three times. It is profound because it is the song of the Vajrayāna. Thus, because the subject matter is profound, the expression is also profound. As for its vastness, it appears as various emanations. Because it is not equal to anything, it is peerless. It is the utter pacification of all extremes of conceptual elaboration. It is virtuous in the beginning, the wisdom of hearing; virtuous in the middle, the wisdom of reflection; and virtuous in the end, the wisdom of meditation. Why is it virtuous? Because it uproots the afflictions (kleśa), it is virtuous. Who spoke it? It was spoken by the Buddhas of the past; those of the future will also speak it; and the Perfect Buddhas of the present speak it again and again. Thus it is said.

རྒྱལ་བ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་རི་བྱ་རྐང་ཅན་དུ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་འདི་གསུངས་པའི་དུས་སུ། དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་པདྨོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་པདྨོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བས་ཀྱང་འཁོར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་འདི་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ལྔ་པོར་ཡང་གསུངས་སོ། ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཁའ་རྣམ་པར་དག་པས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་འཁོར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདི་གསུངས་སོ། ། དཔལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་ཀྱང་འོག་མིན་དུ་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་འདི་གསུངས་སོ། ། རི་རབ་ཀྱི་རྩེར་སྤྲུལ་སྐུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལྟ་བུས་ཀྱང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་འདི་གསུངས་སོ། ། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་ཡང་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་རྒྱལ་བ་བྱམས་པས་འདི་གསུངས་སོ། ། དེར་ཡང་མ་ཟད་དེ་རྡེའུ་དང་ཤིང་བུ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་འདིའི་སྒྲ་གྲག་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་། སེམས་དཔའ་མཆོག་གི་བསྟན་པ་ནི། ། དབང་སྦྱོར་བ་དང་རྟོགས་པ་དང་། ། མཁའ་དང་གཟུགས་ནི་ཐམས་ཅད་དང་། ། ནམ་མཁའ་ལས་ཀྱང་གྲག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་པར་ཡང་ལན་གཅིག་བཤད། ། ཕྱིས་དགའ་བ་སྤྱོད་པ་འདིར་ཡང་ལན་གཅིག་བཤད་དེ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ལན་གཉིས་བཤད་པའོ། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་གླུར་བླངས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ན། ། རྒྱུད་ཆེན་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་གསང་སྔགས་འཆང་། ། དཔག་མེད་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་དུ། ། གླུ་བླངས་གང་ལགས་བཤད་དུ་གསོལ། །

When the Victorious Śākyamuni spoke this to Vajrapāṇi on Mount Kukkutapāda, through his blessing, the tathāgata named Padmottama also spoke this to the bodhisattvas in his retinue in the northern world-system called Padmavatī. Likewise, it was spoken in the other five directions. Through the utterly pure expanse of the nature of phenomena (dharmatā), the Buddha Vajradhara spoke this to the tathāgatas in his retinue. The glorious Vairocana also spoke this to the bodhisattvas in his retinue in Akaniṣṭha. On the summit of Mount Meru, in the form of a nirmāṇakāya universal monarch, he also spoke this to the gods of the Heaven of the Thirty-Three. In the Tuṣita realm as well, the Victorious Maitreya spoke this to the gods. Not only that, but the sound of this also resounded from pebbles, sticks, the sky, and so forth. As it is said: "The teaching of the Supreme Being Is through mastery, realization, And the sky and all forms; It shall resound even from the sky." Thus it is stated. It was explained once in the Root Tantra of Sixteen Thousand Verses, and later it was explained once here in the Joyful Conduct (Ratnāvalī), making it explained twice by Śākyamuni. As for the meaning of the Net of Magical Illusion (Māyājāla) being sung as a song, the Great Tantra of the Net of Magical Illusion says: "According to the command of the immeasurable Great Vajradhara and Secret Mantra Holders, Please explain that which was sung as a song."

ཞེས་པ་རྩ་བའི་རྒྱུད་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལ་སོགས་པར་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་ཀྱང་དོན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྡོ་རྗེའི་གླུ་གསུངས་ནས་འཁོར་རྣམས་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་ཅག་ལ་ཡང་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ། ། ཞུས་པའི་དོན་དེ་གཟུང་བར་ཁས་བླངས་པ་ནི། མགོན་པོ་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི། ། གསང་འཛིན་ཅི་ནས་བདག་འགྱུར་ཕྱིར། ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་འདི། ། བདག་གི་བསམ་པ་བརྟན་པོས་གཟུང་། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་གསང་སྔགས་རྣམས་འཛིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་བསམ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅིང་བརྗོད་པ་མེད་པར་གཟུང་ངོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པའོ། ། གཞན་དོན་དུ་བཤད་པར་ཁས་བླངས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་མ་ལུས་བསལ་བ་དང་། ། མི་ཤེས་མ་ལུས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་བཞིན་དུ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་པར་འཚལ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། བཟུང་ནས་ཅི་བྱེད་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་བསལ་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་དང་མ་རིག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཤད་དོ། ། དེ་ཡང་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་མོས་པའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་བཤད་ཀྱི་ཐུན་མོང་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞུས་པ་ནི། གསང་དབང་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ལ་དེ་སྐད་དུ། ། གསོལ་ནས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བྱས་ཏེ། ། ལུས་བཏུད་ནས་ནི་སྤྱན་སྔར་འདུག། ཅེས་པ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་ཐལ་མོ་སྦྱར། ལུས་གུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཏུད། གདན་པདྨ་ལས་འཕགས་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པའོ། ། ད་ནི་ལན་གསུངས་པའི་ལེའུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

Thus, just as Vajradhara himself sang vajra songs of immeasurable meaning in the Māyājāla and other root tantras to inspire joy in the retinue, [the request is made:] "Please explain this to us as well." The acceptance of the request to uphold that meaning is expressed as follows: "In order that I may become a holder of the secrets of all the Protector Buddhas, I shall uphold this with a firm intention until I have attained definitive emergence." This means that in order to uphold the secret mantras spoken by the Buddha, he pledges: "Until I have attained definitive enlightenment, I shall uphold [this] with an intention free from doubt and without forgetfulness." The acceptance to explain it for the benefit of others is expressed as follows: "In order to eliminate all afflictions without exception and to abandon all ignorance without exception, I shall explain it to sentient beings according to the particularities of their inclinations." This means: having upheld [the teachings], what will be done? They will be explained in order to eliminate the afflictions of sentient beings without exception and to abandon their cause—ignorance and nescience. Furthermore, having understood the particularities of their inclinations and interests, they will be explained; they are not for the common [masses]. The request made with devotion through body, speech, and mind is expressed as follows: "Vajrapāṇi, the Lord of Secrets, having thus petitioned the Tathāgata, joined his palms, bowed his body, and sat before him." This means that Vajrapāṇi joined his palms to Śākyamuni, bowed his body in a gesture of devotion, and having risen from his lotus seat, made this petition. Now, in order to show the chapter in which the response is spoken:

དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་ཤཱཀྱ་ཐུབ། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྐང་གཉིས་མཆོག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྡུད་པ་པོས་སྟོན་པ་ལ་ཞུས་མ་ཐག་པའི་རྗེས་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བར་མཚམས་སྦྱར་རོ། ། ཕུང་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྷའི་བུ་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་དང་བཞི་བཅོམ་ལ། དཔལ་དང་གྲགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། ། དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། ། བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ལ། རྒྱལ་པོ་ཤཱཀྱའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་ཤཱཀྱ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་བསྲུང་མི་དགོས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ཐུབ་པས་ཐུབ་ཅེས་བྱའོ། ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་ཤིང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སངས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པའོ། ། མི་དང་ལྷ་རྐང་གཉིས་སུ་གནས་པའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་མཆོག་གོ། ། ཡང་ན་སྐུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དང་། གསུང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཚངས་པའི་དབྱངས་ལྟ་བུ། ཐུགས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་ཟད་པ་མེད་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་འགྲོ་དོན་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་མཆོག་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས་ལྗགས་བཟང་བ། ། རིང་ཞིང་ཡངས་པ་རྐྱང་མཛད་དེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལྗགས་དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་གནས་ཡིན་པས་བཟང་བ་དང་། ལྗགས་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་གསུང་བས་བཟང་བའོ། ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་རིང་ཞིང་ཞལ་གྱི་ནང་དུ་ཡངས་པའི་ལྗགས་བརྐྱང་བའོ། །

Then the Blessed One, Śākyamuni, the Perfect Buddha, the supreme among bipeds—thus it is said, and so forth. The compiler provides the transition with the word "then" immediately following the request made to the Teacher. He has conquered the four Māras: the Māra of the aggregates, the Māra of the afflictions, the Māra of the son of the gods, and the Māra of the Lord of Death. He possesses glory, renown, wisdom, sovereignty, a beautiful form, and perfect diligence. Because he was born into the royal Śākya clan, he is called "Thub" (the Sage) because he naturally subdued the three doors of body, speech, and mind without needing to guard them against non-virtuous actions. He has perfected all the aims of self and others; he has cleared away all obscurations and expanded his primordial wisdom. He is "supreme" because he has become the foremost among humans and gods who dwell as bipeds. Alternatively, he is supreme because his body is adorned with the major and minor marks; his speech is supreme, like the melody of Brahmā; his mind is supreme, possessing the primordial wisdom of omniscience; his qualities are supreme, inexhaustible like a precious wish-fulfilling jewel; and his enlightened activities are supreme, unimpeded in benefiting beings. Thus, he possesses these five types of supremacy. If one asks how he taught: "Extending his excellent tongue, long and wide from his own mouth," and so forth. That very tongue of Śākyamuni is "excellent" because it is the source from which the sublime Dharma emerges, and it is "excellent" because the tongue never utters non-virtuous teachings. Its characteristic is that the tongue is long and wide enough to extend across the interior of the mouth.

དེ་ལས་ཅི་མཛད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་སྣང་མཛད་ཅིང་། ། བདུད་བཞིའི་དགྲ་རྣམས་འདུལ་མཛད་པ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ངན་སོང་གསུམ། ། སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་འཛུམ་བསྟན་ནས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྤྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ལྷ་རྣམས་ང་རྒྱལ་བསྐྱུངས་པའི་ཕྱིར་འོད་ཀྱིས་མོག་མོག་པོར་བྱས་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་ལྗགས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ལས་འོད་འཕྲོས་ཏེ། དང་པོར་རི་བྱ་རྐང་ཅན་གསལ་བར་བྱས། དེ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསལ་བར་བྱས། འོད་ཟེར་གྱིས་བདུད་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་བཏུལ། འོད་ཟེར་ལས་ཁྲོ་ཚོགས་སྤྲོས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱུད་བཤད་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཏུལ། འོད་ཟེར་སེམས་ཅན་ལ་ཕོག་པས་ལོང་བས་གཟུགས་མཐོང་། འོན་པས་སྒྲ་ཐོས། ལྐུགས་པས་སྨྲ་ཤེས། དྲན་པ་ཉམས་པ་རྣམས་དྲན་པ་གསལ་ནས། ཞ་གྲུམ་གྱིས་འགྲོ་ཤེས། ངན་སོང་གསུམ་ལ་ཕོག་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྦྱངས། དེ་ནས་འཁོར་རྣམས་ལ་འཛུམ་པ་མཛད་པ་དང་། ལྗགས་བརྐྱང་བ་དང་ལྗགས་ལས་འོད་ཟེར་བཀྱེ་བ་ནི་ཆོས་འབྱུང་བའི་སྔ་ལྟས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། མེ་འབྱུང་བའི་སྔ་ལྟས་སུ་དུ་བ་ལྟ་བུའོ། ། གསུང་གང་གིས་གསུངས་ཤེ་ན། ཚངས་པའི་གསུང་ནི་སྙན་པ་ཡིས། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཀུན་བཀང་ནས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཚངས་པ་གསུང་སྒྲོགས་ཀྱི་གསུང་ནི་སྙན་པ་དང་། ཆེ་བ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། གསལ་བ་དང་། ཁུགས་འབྱིན་པ་དང་། རྒྱུན་རིང་བ་དང་། ལྟེང་ཆགས་པ་དང་། མེར་ཆགས་པ་དང་།

What did he do after that? It is said: "Illuminating the three worlds, subduing the enemies of the four māras, and displaying a smile that purifies the three lower realms of sentient beings." In general, the Tathāgata possesses natural light; for instance, he causes the gods to lose their pride by making their own radiance appear dim. More specifically, light radiates from the tip of his tongue, first illuminating Mount Kailash, and then illuminating the desire realm, the form realm, and the formless realm. With these light rays, he also subdued the four types of māras. From the light rays, a host of wrathful deities was emanated, specifically to subdue the māra of the son of the gods who obstructs the explanation of the tantra. When the light rays struck sentient beings, the blind saw forms, the deaf heard sounds, the mute learned to speak, those with impaired memory regained clarity, and the lame and crippled learned to walk. When they struck the three lower realms, beings were freed from suffering and their afflictions were purified. Then, the three signs of the emergence of the Dharma—the Teacher’s smile, the extension of his tongue, and the radiation of light rays from his tongue—appeared, just as smoke is the precursor to the emergence of fire. With what speech did he speak? It is said: "With the melodious Brahmā-voice, filling all the three worlds." For example, the voice of Brahmā, the Proclaimer, is melodious, vast, subtle, clear, resonant, continuous, steady, and deep.

ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཐག་རིང་ཡང་རུང་། དྲུང་ན་འདུག་པ་ལྟར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུང་གི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་གསུངས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐད་རིགས་མི་མཐུན་པས་གོ་འམ་ཞེ་ན། ལས་འཕྲོ་ཅན་གྱིས་གོ་བར་འགྱུར་རོ། ། འཁོར་གང་ལ་གསུངས་ཤེ་ན། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་སྟོབས་པོ་ཆེ། ། གསང་དབང་ལ་ནི་སླར་གསུངས་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་སངས་རྒྱས་སྟོང་རྩ་གཅིག་གི་ཐ་ཆུང་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་དབང་བསྐུར་བ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཡང་ང་ནི་ཁྲོ་བོ་གོས་སྔོན་ཅན། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་སྐུ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གསང་མཚན་དུ་ཡང་། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་སྟོབས་པོ་ཆེ། ། ཞེས་བཏགས་སོ། ། འོ་ན་འདི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བཀའ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་གསུངས་པའི་བཀའ་ཡིན་པས། གསང་དབང་ལ་ནི་སླར་གསུངས་པ། ། ཞེས་པ་སྟེ། གསང་བའི་དབང་ཐོབ་པས་ཀྱང་གསང་དབང་། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་ལ་དབང་བསྐུར་བས་ཀྱང་གསང་དབང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་སྡུད་པ་པོ་ཡིན་པས་ཀྱང་གསང་དབང་། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མངའ་མཛད་པའི་ཕྱིར་གསང་དབང་ངོ་། ། སྟོན་པས་གོང་དུ་གླུར་བླངས་པ་དེ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་ཡང་སླར་གསུངས་པའོ། ། དགོས་པ་ཅིའི་དོན་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེ་དང་ལྡན་གྱུར་པས། ། འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་ཁྱོད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་འགྲོ་བ་ལ་འདི་དང་ཕྱི་མར་ཕན་པའི་དོན་དུ་ཁྱོད་ང་ལ་འདྲི་བ་ལ་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་པའོ། །

The untainted bliss arises within the continuum, and even though [the Buddha] is extremely distant, he possesses immeasurable qualities of speech, such as being heard as if one were sitting in his presence. It is the same in this case as well. One might ask: "Even though he spoke throughout the three worlds, how can sentient beings with discordant languages understand?" [The answer is that] those with the karmic connection will understand. If one asks to whom he spoke: "To Vajrapāṇi, the Great Powerful One, he spoke again to the Secret Lord," it is said. Since Vajrapāṇi is the youngest of the one thousand and one buddhas, he was empowered by the assembly of all the buddhas. As it is said: "I am the wrathful one clad in blue, the body in which all buddhas are gathered." Furthermore, he was given the secret name "Vajrapāṇi, the Great Powerful One." Now, one might wonder if this is a word of empowerment (byin gyis brlabs pa'i bka'), but it is not; it is a word spoken directly. Thus, it says: "He spoke again to the Secret Lord." He is the "Secret Lord" because he has obtained the secret empowerment; he is the "Secret Lord" because he was empowered in the secrets of body, speech, and mind; he is the "Secret Lord" because he is the compiler of the Secret Mantra; and he is the "Secret Lord" because he holds mastery over the Mantra Vehicle. The Teacher spoke again to Vajrapāṇi what he had previously sung. If one asks for what purpose he spoke: "Because you possess great compassion, for the sake of benefiting beings, you..." and so forth. This means: "To you, who possess great compassion, I shall explain this because you ask me for the sake of benefiting beings in this and future lives."

གང་གི་མཚན་ནས་བརྗོད་ན་དོན་ཆེ་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་ལུས་ཅན་འཇམ་དཔལ་གྱི། ། མིང་བརྗོད་པས་ནི་དོན་ཆེ་བ། ། དག་པར་བྱེད་ཅིང་སྡིག་སེལ་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དྲུག་རོ་གཅིག་པའི་ལུས་ཅན་འཇམ་དཔལ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ནས་བརྗོད་ན་དོན་ཆེ་བའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་དོན་ཆེ་ཞེ་ན། བཀླགས་པ་ཙམ་གྱིས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དག་པར་བྱེད་ཅིང་འཕྲལ་གྱི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པས་དོན་ཆེ་བའོ། ། འཁོར་ལ་ཉོན་ཅིག་པར་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར། ང་ལས་ཉན་པར་བརྩོན་པ་ནི། ། ལེགས་སོ་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་ལེགས་སོ། ། གསང་བའི་བདག་པོ་དེ་ཕྱིར་ངས། ། ཁྱོད་ལ་ལེགས་པར་བསྟན་པར་བྱ། ། ཁྱོད་ནི་རྩེ་གཅིག་ཡིད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ང་ལ་ཁྱོད་ཉན་པ་ནི་ལེགས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ལེགས་ཤེ་ན། འཇམ་དཔལ་གྱིས་དོན་དྲི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བའི་བདག་པོ་ཞེས་སྡུད་པ་པོ་ལ་བོས་ན། མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ལ་མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་རིགས་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ལེགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་ཡིས། ཁྱོད་རྩེ་གཅིག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བསྐུལ་བའོ། ། འོ་ན་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་ཡང་བསྐུལ་དགོས་སམ་ཞེ་ན། དེ་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་མཚན་ནས་ཕྱི་རབས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་སྣོད་ཀྱིས་མ་ཟིན་པ་དང་། བརྗེད་པ་དང་། འདྲེས་པ་དང་གསུམ་སྤོངས་ལ་ཉོན་ཅིག་པར་གདམས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གསུངས་པས་འཁོར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ནི། ། བཅོམ་ལྡན་དེ་ནི་ལེགས་ཞེས་གསོལ། ། ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ།

If one asks why reciting the name is of great significance, it is said: "By reciting the name of Mañjuśrī, who possesses the body of primordial wisdom, there is great significance; it purifies and dispels negativity." Reciting the name of Mañjuśrī himself, whose body is the single taste of the six primordial wisdoms, is of great significance. Why is it of great significance? Because by merely reading it, all obscurations existing within one's own continuum are purified, and all immediate misdeeds are dispelled; thus, it is of great significance. To exhort the retinue to listen, it is said: "Excellent, O glorious Vajradhara! Vajrapāṇi, it is excellent for you. Therefore, O Lord of Secrets, I shall teach it well to you. Listen with a one-pointed mind!" This means: "It is excellent for you to listen to me, Śākyamuni." Why is it excellent? Because Mañjuśrī asks about the meaning. Addressing the compiler as "Lord of Secrets" and saying, "For the sake of benefiting future sentient beings, I shall teach you well the Nāmasaṃgīti, which is the nature of the six families; listen with a one-pointed mind," is the exhortation. If one asks, "Is it necessary to exhort Vajrapāṇi as well?" it is not necessary. This is an instruction to Vajrapāṇi to listen to future yogis, having abandoned the three faults of not being a suitable vessel, forgetting, and confusing the text. When it was thus spoken, the retinue expressed their rejoicing, as it is said: "The Blessed One, it is excellent," they replied.

བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ཅག་ལ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཆོས་གནང་བ་དེ་ནི་ལེགས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་རིགས་ལ་གཟིགས་པའི་ལེའུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་ཤཱཀྱ་ཐུབ། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉན་པར་ངེས་མ་ཐག་པ་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། གསང་སྔགས་རིགས་ཆེན་ཐམས་ཅད་དང་། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་རིགས་བསྡུས་པ་ལ་གཟིགས་པ་བསྟན་ཏེ། གསང་སྔགས་འདི་མནྟྲ་ཞེས་པའི་སྒྲས་སྐྱོབ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། མདོར་ན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བྱའོ། ། རིགས་ལས་བྱུང་བས་ན་རིགས་སོ། ། རིགས་འཛིན་པས་ན་རིགས་སོ། ། རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་ཅིང་། རིགས་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རིགས་ཆེན་ནོ། ། བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཐེག་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ཀྱང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིའི་དགོས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ཆ་མཉམ་དུ་འདུལ་བའི་གཉེན་པོ་སྟེ། མདོར་བསྟན་གྱི་ཚུལ་ལོ། ། གསང་སྔགས་རིག་སྔགས་འཆང་བའི་རིགས། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་ལས་ཀྱི་རིགས་ལ་གཟིགས་པ་བསྟན་ཏེ། གསང་སྔགས་ནི་ཕོ་སྟེ་ཐབས་སོ། ། རིག་སྔགས་ནི་མོ་སྟེ་ཤེས་རབ་པོ། ། བྱེད་པ་ལས་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱིས་ནི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་སེལ་ལོ། ། རིག་སྔགས་ཀྱིས་ནི་མ་རིག་པ་སེལ་ཏོ། ། དེ་ཡང་། འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། ། དབྱེ་བར་དཀའ་བ་གསང་བ་ཉིད། ། གསང་སྟེ་བསྒྲུབ་ཕྱིར་སྔགས་པ་ནི། ། གསང་སྔགས་ཞེས་བྱའི་ངེས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་དང་། ངག་གི་རིགས་མཆོག་བསྒྲུབ་པ་དང་། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་ཡོད་པ་སྟེ། ། དེ་ཕྱིར་རིག་སྔགས་ཞེས་བྱའོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །

"Blessed One, that which Mañjuśrī has granted to us as Dharma is excellent"—this is the meaning. Now, in order to teach the chapter on observing the families, it says, "Then the Blessed One, Śākyamuni," and so forth. This should be connected to the statement that "immediately after they were certain to listen, the Blessed One spoke." With the words, "All the great families of secret mantra," the observation of the composite families is shown. Regarding this, the term mantra (gsang sngags) refers to protection; in brief, it refers to the sublime union of method and insight. It is called a "family" (kula) because it arises from a family, and it is called a "family" because it upholds a family. It is a "great family" because it is the sovereign of all families and because all families are gathered therein. It is also so called because it serves as the source for generating the vehicles of Action, Conduct, and Yoga. Its purpose is to serve as the antidote that tames the five afflictions in equal measure; this is the manner of the brief exposition. With the words, "The family of those who hold secret mantra and vidyā-mantra," the observation of the Action family is shown. "Secret mantra" (mantra) is male and is method; "vidyā-mantra" is female and is insight. In terms of their function, secret mantra clears away wrong conceptions, while vidyā-mantra clears away ignorance. As it is said: "That which is not to be transgressed, And is secret because it is difficult to distinguish, Is practiced in secrecy; therefore, It is definitively called 'secret mantra' (mantra)." And: "Because it accomplishes the supreme speech family And possesses the desire for siddhis, It is called 'vidyā-mantra'." Such are the explanations.

འཆང་བ་ནི་འཛིན་པའོ། ། འདིའི་དགོས་པ་ནི་གདུལ་བྱ་ཕྲག་དོག་དང་ལེ་ལོ་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་འདུལ་བའོ། ། རིགས་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་པར་གཟིགས། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ལ་གཟིགས་པ་བསྟན་ཏེ། རིགས་གསུམ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། རིགས་དེ་གསུམ་རྣམ་སྣང་ལ་འདུས་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིའི་དགོས་པ་ནི་གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་རིགས། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་པདྨའི་རིགས་ལ་གཟིགས་པ་བསྟན་ཏེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཉིས་མཁྱེན་ཏེ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་སྣང་ལ་གཉིས་སུ་མ་ཞེན་པའི་ཚུལ་དུ་མཁྱེན་ནོ། ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་གཉིས་ཀའི་རིགས་སོ། ། འདིའི་དགོས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་སྣང་བྱེད་རིགས་ཆེན་དང་། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལ་གཟིགས་པ་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་རྟོགས་པས་འཇིག་རྟེན་སྣང་བར་བྱེད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པས་རིགས་ཆེན་ནོ། ། འདིའི་དགོས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རིགས་མཆོག་དང་། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེའི་རིགས་བསྟན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ལ་སྤྱིར་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་རྒྱས་འདེབས་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྒྱས་འདེབས་པའི་མཆོག་གོ། །

"Holding" means grasping. Its purpose is to discipline those disciples in whom envy and laziness predominate. Regarding the phrase "Beholding the three families," this indicates the beholding of the Tathāgata family; the three families are body, speech, and mind. Since these three families are subsumed within Vairocana, it is so called. Its purpose is to discipline those in whom delusion predominates. Regarding the phrase "The worldly and transcendent families," this indicates the beholding of the Padma family. Through the wisdom of individual discernment, one knows both the worldly and the transcendent; furthermore, one knows them in a manner where they appear as two, yet without clinging to them as two. Thus, it is the family of both the transcendent and the worldly. Its purpose is to discipline those in whom attachment predominates. Regarding the phrase "The great family that illuminates the world," this indicates the beholding of the Vajra family. Because all worldly phenomena are realized to be without intrinsic nature, like reflections in a mirror, it illuminates the world. Because it is the essence of the mind of all, it is the "great family." Its purpose is to discipline those in whom aversion predominates. Regarding the phrase "The supreme family of Mahāmudrā," this indicates the root family of the Vajra Bodhicitta. Although there are many types of mudrās in general, here it is a "mudrā" in the sense of sealing; it is the supreme sealing of all phenomena as unborn.

འདིའི་དགོས་པ་ནི་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། ། རིགས་ཆེན་གཙུག་ཏོར་ཆེར་གཟིགས་ནས། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ལ་གཟིགས་པ་བསྟན་ཏེ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རིགས་ཡིན་པས་རིགས་ཆེན་ནོ། ། གཙུག་ཏོར་ནི་ཡོན་ཏན་གྱིས་མཐོ་བར་བྱས་པའོ། ། དེ་ཡང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་གཟིགས་ཞེས་བྱ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་གཟིགས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཟབ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་ལ་གཟིགས་པ་དང་། ཐུགས་རྗེའི་སྤྱན་གྱིས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཇི་སྙེད་པ་ལ་གཟིགས་པའོ། ། ཡང་གསུམ་སྟེ། སྤང་བྱ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ལྷའི་རིགས་དང་། ལྷའི་རྟོག་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་གཟིགས་པ་རྣམས་སུ་ཡང་སྦྱར་རོ། ། ད་ནི་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་མན་ངག་གི་ལེའུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལ་བསྟོད་པ། ཚིག་གི་བདག་པོས་ཚིགས་སུ་བཅད། ། ཅེས་པ། ཚིག་གི་བདག་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་རིགས་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཚེག་བར་བདུན་པ་ཉིད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་སྟོན་པ་གསུང་གི་མངའ་བདག་ཡིན་པས་བདག་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རིགས་ལ་གཟིགས་པ་ཐུགས་ལ་རྟོགས་ནས། ཚིག་གི་བདག་པོས་ཚིགས་སུ་བཅད་ཅེས་བྱའོ། ། གསང་སྔགས་རྒྱལ་པོ་དྲུག་ལྡན་ཞིང་། ། ཞེས་པ། ཨོཾ་བཛྲ་ཏཱིཀྵྞ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དྲུག་གི་སྔགས་དྲུག་གོ། ། བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གསུངས་ཤེ་ན། གཉིས་སུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

The purpose of this is to destroy all signs of conceptual elaboration. Regarding the phrase, "Having gazed upon the great family of the great uṣṇīṣa," this indicates the gazing upon the Jewel family. Ratnasambhava is the "great family" because he is the family from which all the great qualities of a buddha arise. "Uṣṇīṣa" means being elevated by qualities. Furthermore, "gazing" is a synonym for "entering into meditative equipoise." As for the manner of gazing: one gazes with the eye of wisdom upon the profound meaning of emptiness as it is, and with the eye of compassion upon the vast extent of phenomena as they appear. Alternatively, it may be applied in three ways: gazing upon the afflictions to be abandoned, the deity family that serves as the antidote for abandoning them, and the wisdom that reverses the conceptualization of the deity. Now, in order to teach the chapter of the Māyājāla instructions, there is a praise to all: "The Lord of Speech composed in verse." The "Lord of Speech" is the Blessed One himself. "Composed in verse" means that he, the sovereign of speech, taught by arranging the nature of the six families into seven-syllable lines; thus he is also called the "Lord." Having realized the gazing upon the families in his mind, it is said, "The Lord of Speech composed in verse." Regarding the phrase, "Possessing the six kings of secret mantra," these are the six mantras of the six wisdom beings, such as oṃ vajratīkṣṇa and so forth. If one asks what the primary subject matter taught is, it is: "Arising non-dually," and so forth.

གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་པའོ། ། མི་སྐྱེ་ཆོས་ཅན་འདི་གསུངས་པ། ། ཞེས་པ། རིག་པ་རང་གསལ་བ་དེ་ཡང་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་སྟེ་འབྲས་བུའི་མཆོག་གོ། ། བློ་བྲོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ས་བསྟན་པ་ནི། ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་ཨུ་ཨཱུ་ཨེ་ཨཻ་ཨོ་ཨཽ་ཨཾ་ཨཿདེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བཅུ་གཉིས་ལ་མཐོ་དམན་དང་རིམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གཅིག་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་བཅོམ་ནས་ཤེས་བྱ་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པར་ཡེ་ཤེས་སུ་གསལ་བ་དང་། མཐའ་དང་དབུས་མེད་པ་དང་། མི་འགྱུར་ཞིང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དགོས་འདོད་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དང་། འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་ཀྱང་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པར་གཞན་དོན་འགྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དཔེ་མཚོན་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཕྱོགས་འདྲ་ཙམ་གྱིས་མཚོན་དུ་བཏུབ་པ་དང་། རིག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དང་། ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། སོ་སོ་རང་རིག་པ་གཉིས་སུ་མཁྱེན་པའོ། ། དེ་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་ཅིག་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་རྒྱན་གྱི་རྒྱུད་ལས། ། ཀུན་དུ་འོད་ཀྱི་ས་ཆེན་པོ། ། དེ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ། ། བདུད་རྩི་འོད་ནི་གཉིས་པ་སྟེ། ། ཤིན་ཏུ་འོད་གསལ་ཟླ་བ་འདྲ། ། ནམ་མཁའ་འོད་ནི་གསུམ་པ་སྟེ། ། ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་རབ་ཏུ་གནས། །

One awakens as the nature of the wisdom body, free from the duality of subject and object. Regarding the statement, "This is taught as the unarisen nature," it means that self-luminous awareness abides as the nature of non-arising; this is the supreme fruition. To inspire confidence, the grounds of the fruition are shown as: A Ā I Ī U Ū E AI O AU AṂ AḤ. Furthermore, there is no hierarchy or sequence among the twelve grounds of a buddha; rather, a single wisdom is shown to possess twelve distinct qualities. These are: the wisdom of a buddha’s omniscience that, having conquered ignorance, makes all objects of knowledge appear clearly; the clarity of wisdom in which the afflictions are not abandoned but are themselves manifest as wisdom; being without center or periphery; being unchanging and indivisible; the arising of all the needs and desires of sentient beings; being unsullied by faults despite acting for the benefit of beings; accomplishing the welfare of others without effort; being perfectly beyond illustration; being capable of being illustrated by mere partial analogies; awareness being naturally luminous; knowing all objects of knowledge in their ultimate and relative modes; and knowing through individual self-reflexive awareness in a non-dual way. One should understand that all the various qualities of a buddha taught in these contexts are subsumed within these. Furthermore, as it is said in the Vajra Essence Ornament Tantra: "The great ground of Universal Radiance Is like the orb of the sun. The second is the Light of Nectar, Like the moon, exceedingly luminous. The third is the Light of Space, Abiding perfectly like the sky."

རྡོ་རྗེ་འོད་ནི་བཞི་པ་སྟེ། ། ས་དེ་ཉིད་ནི་ཡིད་དགའ་བའོ། ། ལྔ་པ་རིན་ཆེན་འོད་ཅེས་པ། ། དབང་བསྐུར་བ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། ། པདྨའི་འོད་ནི་དྲུག་པ་སྟེ། ། པདྨ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་གྱེས། ། བདུན་པ་ལས་ནི་འོད་ཅེས་བྱ། ། སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་བྱེད་པར་འདོད། ། བརྒྱད་པ་དཔེ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། ། དོན་ལ་དཔེ་དང་མཉམ་པ་མིན། ། དཔེ་ལྡན་ཞེས་པ་དགུ་པ་ཡིན། ། ཐམས་ཅད་དཔེ་ནི་སོ་སོར་འབིགས། ། བཅུ་པ་ཤེས་རབ་འོད་ཅེས་པ། ། སངས་རྒྱས་ས་ནི་བླ་ན་མེད། ། བཅུ་གཅིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད། ། ས་ཆེན་རབ་ཏུ་འོད་གསལ་བ། ། བཅུ་གཉིས་སོ་སོ་རང་རིག་པ། ། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་རྫོགས། ། ཞེས་འབྱུང་བས་གསལ་ལོ། ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་འཇམ་དཔལ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྠི་ཏོ་ཧྲྀ་དི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྠི་ཏོ་ཧྲྀ་དི་ནི་ཐུགས་ཀར་གནས་པའོ། ། ཛྙཱ་ན་མཱུརྟི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ར་ཧཾ་བུདྡྷོ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་སོ། ། བུདྡྷ་ནན་ནི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ། ། ཏྲྱཻ་དྷྲ་བརྟི་ནན་ནི་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའོ། ། མཐའ་བསྡུས་པས་ནི་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཐུགས་ལ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་ནི། ཨོཾ་བཛྲ་ཏཱིཀྵྞ་ནི་རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོའོ། ། དུཿཁ་ཙྪེ་ད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཅོད་པའོ། ། པྲཛྙཱ་ཛྙཱ་ན་མཱུརྟ་ཡེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཙུག་ཏོར་རོ། ། ཛྙཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཅན་ནོ། ། བཱ་གཱི་ཤྭ་ར་ནི་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གོ། །

The fourth is Vajraprabhā; that very bhūmi is the Joyful. The fifth is called Ratnaprabhā; it is firmly established in empowerment. The sixth is Padmaprabhā; it expands like a lotus. The seventh is called Karmaprabhā; it is held to perform the enlightened activities of a buddha. The eighth is called Anupama; in meaning, it has no equal to any example. The ninth is called Upamānvita; it individually penetrates all examples. The tenth is called Prajñāprabhā; it is the unsurpassed buddha bhūmi. The eleventh is Sarvajñatā; it is the Great Bhūmi of supreme luminosity. The twelfth is Pratyātmavedya; the wisdom of a buddha is perfectly complete. Thus it is clearly stated. In order to show that Mañjuśrī himself is the essence of the minds of all the buddhas of the three times, the passage beginning with sthito hṛdi is mentioned. Sthito hṛdi means abiding in the heart. Jñānamūrti means the wisdom body. Ahaṃ buddho means I am the buddha of the three times. Buddhānāṃ means I am the nature of the buddhas. Tryadhvavarttināṃ means those who abide in the three times. In summary, it means: "I am the buddha who abides in the heart, the essence of the wisdom body of the buddhas who abide in the three times." Regarding the teaching on the meditation of the wheel of insight: Oṃ vajratīkṣṇa means the Vajra-Sharp. Duḥkhaccheda means the cutter of suffering. Prajñājñānamūrdhaye means the crown of wisdom. Jñānakāya means possessing the wisdom body. Vāgīśvara means the Lord of Speech.

ཨ་ར་པ་ཙ་ན་ཡ་ཏེ་ན་མཿནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པའོ། ། དེ་དག་ནི་པདྨ་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ལས་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བྱང་སེམས་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཏེ། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། བསྒོམ་ཞིང་སྔགས་བཟླས་པའི་ཚེ་ན་ནི་བདག་ཉིད་རྗེ་བཙུན་དུ་བསྒོམས་པའི་ཐུགས་ཀར་འཁོར་ལོ་རྩིབས་དྲུག་མུ་ཁྱུད་དང་ལྡན་པ་ལ་སྔགས་དྲུག་པོ་འདི་བཀོད་ལ་སྤྲོ་བསྡུ་བྱ་ཞིང་བཟླས་པ་བྱའོ། ། མཚན་བརྗོད་འདོན་པའི་དུས་སུ་ནི། འདི་རྣམས་མིང་གི་གཙོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ལེའུ་བསྟན་པ་ནི། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ད་ནི་དེའི་མཚན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི། ཆོས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྒོམས་པ་ལས་འབྱུང་བས། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཨ་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་བྱའོ། ། འོ་ན་ཡི་གེ་ཨ་གཅིག་པུ་ལས་བྱུང་བ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག། ཅེས་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་མཆོག་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དོན་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་ཡི་གེ་ཡིན་པས། ། དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་ཡིན། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་དོན་ཆེན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་སྟོན་པས། ། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། ། ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་གཞན་ནི་སོ་ལྕེ་མཆུ་དང་ཡར་རྐན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རག་ལུས་ལ། ཨ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་རག་མ་ལུས་ཏེ།

Arapacanāya te namaḥ means "to the insight of non-arising, the sphere of non-attachment." These correspond respectively to the families of the Lotus, the Vajra, the Tathāgata, the Action, the Jewel, and the Bodhisattva-Vajra. When meditating and reciting the mantra, one should visualize oneself as the Venerable One, and within the heart, arrange these six mantras upon a six-spoked wheel with a rim, performing the radiation and reabsorption while reciting. When reciting the Mañjuśrī-nāmasaṃgīti, one should understand that these are praises by way of the primary names. Now, to teach the chapter on Mañjuśrī Jñānasattva by way of the root bodhicitta, it says: "Thus, the Buddha, the Bhagavān," and so forth. To explain the names of that [Buddha] in detail, it is said: "The cause for the arising of the Perfect Buddha arises from meditating on the non-arising of phenomena; therefore, the Perfect Buddha arises from A." If one asks, "Why does he arise from the single letter A?" it says: "A is the supreme of all syllables." If one asks, "Why is it supreme?" it says: "Because it is the syllable that reveals the great meaning of the Dharma, it is the sacred syllable of great meaning." Furthermore, if one asks, "Why is it of great meaning?" it says: "That which arises from within is non-arising." This is because other syllables depend upon the teeth, tongue, lips, palate, and so forth, whereas A does not depend upon those.

ཁོང་ནས་རང་འབྱུང་དུ་འབྱུང་བས་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་དམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་གནས་པས། ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱའོ། ། བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོར་གྱུར་ཏེ་ངག་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པས། བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡི་མཆོག། ཚིག་ཀུན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ལྟར་སྤང་ཞེ་ན། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་འདོད་ཆགས་ཆེ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་མཆོད་པ་ནི་ལྷ་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་མཆོད་པ་སྟེ། འདིར་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པར་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲུབ་པ་དགོས་པ་མཐུན་ཏེ་རང་གིས་མཆོད་པའོ། ། དེ་ནས་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ། ། ཆེན་པོའི་སྒྲ་ནི་དཔེར་ན་དུག་སེལ་བའི་སྔགས་ལ་དུག་སྔགས་ཟེར་བ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཇོམས་པས་ཆེན་པོའོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་ཉོན་མོངས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་(དང་,ངང་)གིས་ཆགས་པའོ། ། དེས་ལོག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཟག་མེད་ཀྱི་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེ་སྡང་ཆེ། ། ཉོན་མོངས་ཀུན་གྱི་དགྲ་ཆེ་བ། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇོམས་པའི་ཞེ་སྡང་མངའ་ལ། ཞེ་སྡང་རང་ཁ་མ་འཇོམས་པས་དགྲ་ཆེ་བའོ། ། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་གཏི་མུག་ཆེ། ། གཏི་མུག་བློ་སྟེ་གཏི་མུག་སེལ། ། ཞེས་པ་ཆོས་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་དོན་གྱི་གཏི་མུག་དང་ལྡན་པས་དེས་གཏི་མུག་རང་ཁ་མ་སེལ་བའོ། ། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཁྲོ་བ་ཆེ། ། ཁྲོ་བ་ཆེན་པོ་དགྲ་ཆེ་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེར་མི་སྟེར་བས་ཁྲོ་བ་ཆེ་ལ།

Because it arises spontaneously from within, it is the most sublime among all syllables. Since it abides as inexpressible, it is said: "It is free from verbal expression." Because it serves as the primary cause of all spoken sounds and engages all speech, it is said: "The supreme cause of all expression, it makes all words perfectly clear," and so forth. If one asks, "How then are the afflictions abandoned?" it is said: "The great offering is great passion; it brings joy to all sentient beings," and so forth. In this context, "offering" refers to that which pleases the deity; here, the requirement is that the afflictions be established as wisdom without being abandoned, which is the "offering" one makes to oneself. This principle should then be applied to all [the following]. The term "great" is used because, just as a mantra that eliminates poison is called a "poison mantra," it is "great" because it overcomes discordant factors. "Passion" is the natural attachment to the equality of the afflictions. Through this, one is freed from perverted passion and generates uncontaminated joy. "The great offering is great hatred; it is the great enemy of all afflictions." This refers to possessing a hatred that overcomes conceptualization, yet because it does not destroy ordinary hatred, it is the "great enemy." "The great offering is great delusion; it is the intellect that clears away delusion." This means possessing the delusion of the ultimate meaning in which phenomena are not differentiated, and through that, it clears away ordinary delusion. "The great offering is great wrath; it is the great wrath, the great enemy." This is stated because it is "great wrath" in that it does not allow afflictions to arise, and it is the "great enemy" [of ordinary wrath].

དེས་ཁོང་ཁྲོ་རང་ཁ་མ་འཇོམས་པས་དགྲ་ཆེ་བའོ། ། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་ཆེ། ། ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་པ་དོན་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ལ། སེར་སྣའི་ཆགས་ཞེན་རང་ཁ་མ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་གོང་མ་གོང་མ་ནི་འཇོམས་བྱེད། འོག་མ་འོག་མ་ནི་གཞོམ་བྱའོ། ། དེ་དག་ལ་མན་ངག་ཏུ་སྦྱར་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལ་ཞེན་པའི་གདུལ་བྱ་ལ་དེ་དག་མ་སྤངས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་སྤྱོད་མཐུན་གྲོལ་བའི་མཆོད་པའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔར་གནས་གྱུར་པས་གནས་གྱུར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོད་པའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ལས་གྲོལ་བས་རིགས་ལྔའི་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་གྲོལ་ཐར་ཕྱག་རྒྱའི་མཆོད་པའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་བརྟགས་ན་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་དེ་ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་པས་རང་བཞིན་དག་པའི་མཆོད་པའོ། ། འདོད་པ་ཆེན་པོ་བདེ་བ་ཆེ། ། དགའ་བ་ཆེན་པོ་མགུ་བ་ཆེ། ། ཞེས་པ་སེམས་ཅན་ཐར་པར་འདོད་པའི་བློ་ཡོད་པ་ལ་ཐར་པའི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཆོས་བསྟན་པས་དགའ་ལ། ། དོན་རྟོགས་པས་མགུ་བར་བྱེད་པའོ། ། གཟུགས་ཆེ་ལུས་ཀྱང་ཆེ་བ་སྟེ། ། ཁ་དོག་ཆེ་ཞིང་ལུས་བོང་ཆེ། ། མིང་ཡང་ཆེ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཡངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་གཟུགས་དང་། གདོལ་པ་ཅན་གྱི་ལུས་ལྟ་བུར་ཡང་སྤྲུལ་ཏེ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། ། ནང་ན་ཡེ་ཤེས་གསལ་བའི་རྟགས་སུ་སྐུ་གཟི་མདངས་དང་ལྡན་པས་ཁ་དོག་ཆེ་བའོ། ། གཞན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་ལུས་བོང་ཆེ་བའོ། ། གྲགས་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་མིང་ཆེ་བའོ།

Because it does not suppress anger in its own right, it is the greatest enemy. "The great offering is great attachment; it clears away all attachment." This means that while one is attached to the untainted bliss of the ultimate meaning, it clears away the ordinary attachment and clinging of avarice. In this context, the higher [states] are the destroyers, and the lower [states] are the objects to be destroyed. When these are applied as pith instructions, there are four aspects: because it liberates disciples who are attached to those afflictions through the method of conduct that accords with them without abandoning them, it is the "offering of liberation through concordant conduct." Because the afflictions are transformed into the five wisdoms, it is the "offering of transformed wisdom." Because one is liberated from the five afflictions and attains the great mudrā of the bodies of the five families, it is the "offering of the mudrā of liberation." Because, when the afflictions are analyzed, they have no established essence and abide as the nature of phenomena (dharmatā), it is the "offering of natural purity." "Great desire is great bliss; great joy is great satisfaction." This means that for those who possess the mind that desires the liberation of sentient beings, it generates the bliss of liberation; through the teaching of the Dharma, it brings joy; and through the realization of the meaning, it brings satisfaction. "Great form and a great body; great color and a great physical stature; a great name and vastness; it is the great, expansive maṇḍala." This refers to forms that appear yet lack inherent existence, manifesting even in bodies such as those of outcasts. Because these are also established from wisdom, they are called "great." As a sign of the clarity of wisdom within, the body possesses a radiant luster, thus it is "great color." Because it overwhelms others, it is "great physical stature." Because it possesses great renown, it is "great name."

། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱས་པས་རྒྱ་ཆེ་བའོ། ། འདིར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། ནོ་པི་ཀ་མཐའ་དག་འབྱུང་བས་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོའོ། ། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་དང་གང་ཡང་བཀག་པ་མེད་པས་ཡངས་པའོ། ། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། ། ཤེས་རབ་མཚོན་ཆེན་འཆང་བ་སྟེ། ། ཉོན་མོངས་ལྕགས་ཀྱུ་ཆེ་བའི་མཆོག། གྲགས་ཆེན་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་སྟེ། ། སྣང་བ་ཆེན་པོ་གསལ་བ་ཆེ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚོན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པ་སྟེ། ། དཔེར་ན་ཉོན་མོངས་པ་གླང་པོ་ཆེ་སྨྱོན་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྕགས་ཀྱུས་འདུལ་བ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པ་དང་། ནང་དུ་ཡེ་ཤེས་གསལ་བའི་རྟགས་སུ་ཕྱིར་འོད་ཟེར་གསལ་བས་བསྐོར་བའོ། ། དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། ། མཁས་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་འཆང་། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དོན་གྲུབ་པ། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དགའ་བས་དགའ། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་མིག་འཕྲུལ་ཅན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་ལ་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྤྲུལ་པས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་གང་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་། སེམས་ནི་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་སྟེ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ནི་སྒྱུ་མ་འདྲ། ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་མཁན་པོ་འགས། ། གྱོ་མོ་ལ་ནི་སྔགས་བཟླས་ཏེ། ། སྦྱོར་བ་གོམས་པས་བསྣུན་ན་ནི། ། རྐང་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས། ། ཞེན་པའི་སེམས་ལ་སྣང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་དགའ་བ་དང་།

It is vast because the accumulation of merit is extensive. Here, because the profound and the vast are non-dual and all nopika [mantras] arise from it, it is the great maṇḍala. It is expansive because it pervades all and nothing is excluded. Regarding the specific qualities of its wisdom, it is said: "Holding the great weapon of insight, The supreme great hook for the afflictions, Of great renown and great fame, Great illumination and great clarity." This means that the weapon of insight destroys the afflictions. For example, it is like taming the mad elephant of the afflictions with the hook of wisdom. Furthermore, it possesses the distinguished renown throughout the three realms, and as a sign of the internal clarity of wisdom, it is surrounded by the radiance of external light rays. If one asks how the manner of emanation occurs therein, it is said: "The wise one who holds the great māyā, The great māyā who accomplishes the goal, The great māyā who delights in joy, The great māyā who possesses the magical eye." This refers to being skilled in the means of perfecting the two accumulations for migratory beings. Through the means of performing the welfare of beings via illusory emanations, one accomplishes whatever purpose is desired. As it is said: "The mind is of the nature of an illusion, And awakening, too, is like an illusion. For example, when a certain illusionist Recites mantras over a piece of clay And strikes it with practiced application, The forms of quadrupeds and so forth Appear to the mind of the beholder." Through compassion, one delights in the welfare of migratory beings.

ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཉིས་མེད་ཀྱི་དོན་ལ་དགའ་བའོ། ། མེད་པ་འཕྲུལ་ཞིང་ཡོད་པ་བསྒྱུར་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དོན་ཟབ་མོ་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་མིག་འཕྲུལ་བསྟན་ནས་དངོས་འཛིན་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། ། དེས་ཐུན་མོང་གི་ལམ་ཇི་ལྟ་བུ་སྟོན་ཞེ་ན། ། སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོ་གཙོ་བོ་སྟེ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཆེན་པོ་འཆང་བའི་མཆོག། བཟོད་ཆེན་འཆང་བ་བརྟན་པ་པོ། ། བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་བརྟུལ་བ་ཡིན། ། བསམ་གཏན་ཆེན་པོའི་ཏིང་འཛིན་གནས། ། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ལུས་འཆང་བ། ། སྟོབས་པོ་ཆེ་ལ་ཐབས་ཆེ་བ། ། སྨོན་ལམ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་སྟེ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཏོང་བས་སྦྱིན་པའི་གཙོ་བོའོ། ། ཉེས་བྱས་མི་འབྱུང་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཆེན་པོའོ། ། མཚན་མས་མི་འཁྲུགས་པས་བཟོད་པ་བརྟན་པའོ། ། རྟོགས་པས་མ་གོས་པས་བརྩོན་འགྲུས་བརྟུལ་བའོ། ། གཡེང་བའི་སྒྲ་མེད་པས་བསམ་གཏན་ཆེན་པོའོ། ། གཉིས་མེད་རྟོགས་པས་ཤེས་རབ་ཆེན་པོའོ། ། བདུད་ཀྱི་དཔུང་འཇོམས་པས་སྟོབས་ཆེ་བའོ། ། བདག་དང་གཞན་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་མངའ་བས་ཐབས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། ། བདག་དང་གཞན་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་མངའ་བས་དང་། ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སྣང་ལ་ཞེན་པ་མེད་པ་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲའོ། ། དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་རྗེ་བཙུན་ལྡན་ལ། གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། བྱམས་ཆེན་རང་བཞིན་དཔག་ཏུ་མེད། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བློ་ཡི་མཆོག། ཅེས་པ་འགྲོ་བ་ལ་བུ་གཅིག་པའི་མ་བཞིན་དུ་བྱམས་ལ། དེ་ཉིད་ལ་མ་ཞེན་པས་བྱམས་པ་ཆེན་པོའོ། ། རིས་སུ་ཆེ་བ་དང་།

Through insight, one delights in the meaning of non-duality. It is like a magical illusion that transforms what is non-existent into what appears to exist; by displaying such illusions to those who have not realized the profound meaning, it reverses their grasping at true existence. If one asks, "How does it show the common path?" it is said: "The great benefactor, the foremost; The supreme holder of great ethical discipline; The steadfast holder of great patience; The one who has mastered great diligence; Abiding in the samādhi of great meditative concentration; The one who bears the body of great insight; Possessing great power and great skillful means; An ocean of aspiration and primordial wisdom." Thus it is stated. By giving with the three spheres completely pure, he is the foremost of givers. Because no misdeeds arise, he possesses great ethical discipline. Because he is not disturbed by signs, his patience is steadfast. Because he is untainted by conceptualization, his diligence is mastered. Because there is no sound of distraction, his meditative concentration is great. Because he realizes non-duality, his insight is great. Because he subdues the hosts of Māra, his power is great. Because he possesses various methods for liberating both himself and others, he possesses great skillful means. Because he possesses the aspirations to liberate himself and others, and because he possesses the primordial wisdom that knows the nature of reality as it is and in its multiplicity, he is like an ocean—vast and free from attachment to appearances. Thus, the Venerable One possesses the ten perfections and also teaches them to others. "Great love is his immeasurable nature; Great compassion is the supreme intellect." This means that he loves migratory beings like a mother loves her only child. Because he is not attached to that very love, it is "great love." Because he is impartial and... [text continues]...

རེས་འཇོག་མེད་པས་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། ། འགྲོ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་ཆེ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ལའང་མ་ཞེན་པས་བློའི་མཆོག་གོ། ། འོ་ན་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་མ་སྨོས་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་ཟླས་དབྱེ་བ་སྟེ་ཤུགས་ལ་བསྟན་ཏོ། ། ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་བློ་ཆེན་ལྡན། ། མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཐབས་ཆེ་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་གཉིས་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་མངའ་བ་སྟེ། དེས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའི་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཐབས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་མཁས་ཏེ། གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་དང་སྦྱར་ནས་གང་ལ་ཇི་ལྟར་འདུལ་བའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ནི་ཁྱབ་ཆེ་སྟེ། ལམ་དང་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་ཡོ་ལ་གནས་སོ། ། འོ་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ཇི་ལྟ་བུས་དོན་མཛད་ཅེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་ལྡན། ། ཤུགས་ཆེན་མགྱོགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་ཆེར་གྲགས་པ། ། སྟོབས་ཆེན་ཕ་རོལ་གནོན་པ་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྟོད་ནས་མེ་འབར་བ་དང་། སྨད་ནས་ཆུ་འབྲུབ་པ་དང་། གཅིག་དུ་མར་བྱེད་པ་དང་། དུ་མ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་ཕྱག་རྒྱར་ཤོང་བ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་སྟོང་གསུམ་དུ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚུར་མི་བརྫི་བ་དང་། གཞན་ཕར་འཇོམས་པས་སྟོབས་སོ། ། འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་ལ་ཡིད་ལྟར་མགྱོགས་པའི་ཤུགས་དང་ལྡན་ཞིང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཆེར་གྲགས་སོ། །

Because it is without alternation, it is immeasurable. Because compassion for beings is uninterrupted, it is great. Because there is no attachment even to that, it is the supreme intellect. If one asks, "Since there are four immeasurables, why are joy and equanimity not mentioned?" it is because they are distinguished by their respective dharmas and are thus indicated by implication. If one asks, "What is the distinction between method and insight?" it is said: "Possessing great insight and great intellect, the great sage possesses great method." This means that having great insight which realizes non-duality through the thorough discernment of phenomena, one is skilled in the activities of method by way of possessing the wisdom that acts for the benefit of beings. This involves teaching various methods of training according to the inclinations of those to be trained, in whatever way is necessary to discipline them. Method and insight are all-pervasive, as they encompass the path and the fruit. If one asks, "By what kind of miraculous gateway does one act for the benefit of beings?" it is said: "Possessing the power of great miracles, with great force and great speed, renowned for great miracles, the great powerful one who subdues others." This refers to the power of emitting fire from the upper body and water from the lower body, making one into many and many into one, fitting the three-thousandfold world system into a single mudra and emanating a mudra as the three-thousandfold world system, and so forth. It is "power" because one is not crushed by others and can overcome others. It is "speed" because one possesses a force as swift as thought in acting for the benefit of beings, and is renowned among śrāvakas, pratyekabuddhas, worldly beings, and bodhisattvas.

ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བདུད་བཞི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་སྟེ་ཆེ་བའོ། ། དེའི་ནུས་མཐུ་དངོས་གང་ཞེ་ན། ། སྲིད་པའི་རི་བོ་ཆེན་པོ་འཇོམས། ། མཁྲེགས་ཤིང་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་འཆང་། ། དྲག་པོ་ཆེན་པོ་དྲག་ཤུལ་ཆེ། ། འཇིགས་ཆེན་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་བས་སྲིད་པའོ། ། དེ་རི་བོ་ལྟར་གཞོམ་དཀའ་བས། གཉིས་མེད་རྟོགས་པས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་མཚན་ཉིད་མི་འགྱུར་བས་མཁྲེགས་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ལྟར་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་། ། མི་ཕྱེད་མི་ཆོད་མི་ཤིགས་པས། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྡོ་རྗེར་བཤད། ། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཡང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པས་དྲག་པོ་ཆེ་ལ་རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གདུག་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་དྲག་པོའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་པའོ། ། དེས་གང་འཇིགས་པར་བྱེད་ན། ཁྱབ་འཇུག་དང་། མ་ཧཱ་དེ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིགས་ཆེན་རྣམས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་འཇིགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་ཚུལ་གང་ཞེ་ན། ། མགོན་པོ་རིགས་མཆོག་ཆེན་པོ་སྟེ། ། བླ་མ་གསང་སྔགས་ཆེ་བའི་མཆོག། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལ་གནས། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱི་མཆོག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། གདུལ་བྱའི་མགོན་སྐྱབས་མཛད་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ལྷའི་རིགས་ལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་འགྲོ་བ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་སྟོན་པས་བླ་མ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོན་པས་གསང་སྔགས་ཆེ་བའི་མཆོག་གོ། ། དེ་ཡང་། ། དོན་གཅིག་ན་ཡང་མ་རྨོངས་དང་། ། ཐབས་མང་དཀའ་བ་མེད་པ་དང་། ། དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབང་བྱས་པས། ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའོ།

By the power of primordial wisdom (jñāna), the four māras are overwhelmed; this is the greatness. What is the actual efficacy of that power? It is stated: "He destroys the great mountain of existence. He wields the firm and great vajra. He is the great fierce one, of great ferocity. The great terrifier, who causes terror." Thus it is said. "Existence" (bhava) refers to being born repeatedly in the six realms of cyclic existence. Because it is as difficult to destroy as a mountain, it is destroyed through the realization of non-duality. Its characteristic is unchanging, thus it is "firm," and emptiness (śūnyatā) is like a vajra, being indivisible. As it is said: "Because it is indivisible, indestructible, and unshakable, Emptiness is explained as the vajra." Furthermore, in terms of its actual meaning, it is "greatly fierce" because it destroys all habitual tendencies (vāsanā); in terms of its symbolic form, it emanates in a fierce form that subdues all malevolent beings. What does it terrify? The venerable one causes terror even to the great terrifiers such as Viṣṇu and Mahādeva. What is the manner of the extraordinary path? It is stated: "The protector, the supreme and great family. The guru, the supreme of the great secret mantra. Abiding in the manner of the Great Vehicle, The supreme of the manner of the Great Vehicle." Thus it is said. He is the "protector" because he acts as the refuge for those to be trained; he is the "guru" because he teaches the sublime Dharma to wandering beings; and he is the "supreme of the great secret mantra" because he teaches the extraordinary methods and insight. Furthermore: "Though the goal is the same, [Mantra is] non-deluded, Has many methods, is without hardships, And is intended for those with sharp faculties; Thus it is the [path of] the levels and perfections."

། སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའོ། ། སྐལ་བ་ཅན་དེ་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར། ། རང་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་སྟོན་ན། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདིའི་ཚུལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། ། གང་གིས་ན་འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་དུ་སྟོན་པའོ། ། ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་མཚན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེ། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཐུབ་ཆེན་ལྡན། ། གསང་སྔགས་ཚུལ་ཆེན་ལས་བྱུང་བ། ། གསང་སྔགས་ཚུལ་ཆེན་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་སངས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པས་གདུལ་བྱ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཞིང་། གཞན་དོན་མཛད་པས་ཆེའོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་བསྲུང་མི་དགོས་པར་ཐུབ་ལ་དེ་ཡང་དུས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པ་ལ་བཞག་པས་ཐུབ་ཆེན་ལྡན་ནོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཐུ་སྟོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྲོག་བསྐུལ་བས་ན་སྔགས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྟོགས་དཀའ་བ་དང་། གཞན་ལ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པས་གསང་བའོ། ། ཚུལ་ནི་ལམ་མོ། ། དེ་ལས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། ། རྗེ་བཙུན་ཉིད་གསང་སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཞུགས་པས་ན་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཐུན་མོང་གི་ལམ་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུ་ཐོབ་པ་སྟེ། ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་གནས། ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུ་དག་པ་སྟེ། ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཡི་ཚུལ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་དབང་ཐོབ་ཅིང་།

As it is said: "The teaching of Mantra is especially exalted." Furthermore, the Mahāyāna is distinguished by its insight and compassion. In order to lead fortunate beings into it, if one demonstrates the manner of abiding in it oneself, the system of this Mahāyāna is superior to the Pāramitā [vehicle]. Why? Because it teaches the inseparability of saṃsāra and nirvāṇa. Now, in order to show the name of Mañjuśrī Jñānasattva by way of the dharmadhātu, it is said: "The great Buddha Vairocana, The Great Sage, possessing great sagehood, Arisen from the great system of Secret Mantra, The very essence of the great system of Secret Mantra." Because obscurations have been cleared away and wisdom has blossomed, he appears in various forms to those to be trained; because he acts for the benefit of others, he is "Great." Because he does not need to guard against non-virtuous actions of body, speech, and mind, he is "Sage" (muni); and because he is always in meditative equipoise, he "possesses great sagehood." Because he displays inconceivable power and sustains the life-force of the mundane and supramundane, he is "Mantra" (mantra). Because that very reality is difficult to realize and is not taught to others, it is "Secret" (guhya). "System" (naya) refers to the path. Since the Buddha arises from that, it is the "special path." Because the Venerable One himself abides as the very essence of Secret Mantra, he is the "essence." What is the common path? It is said: "Attaining the ten perfections, Abiding in the ten perfections, Pure in the ten perfections, The manner of the ten perfections." This means that he has attained mastery over the ten perfections.

གཞན་དེ་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་རང་ཡང་དེ་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་སྟོན་པ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་མ་ཞེན་པ་དང་། དེ་དག་གི་གཞུང་ཚུལ་ལ་མཁས་པའོ། ། མགོན་པོ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་སྟེ། ། ས་བཅུ་ལ་ནི་གནས་པ་པོ། ། ཞེས་པས་ནི་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བའི་རྟེན་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཐོབ་པས་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་གསལ་བའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་འོད་འཕྲོ་བས་བཞི་པ་འོད་འཕྲོ་བའོ། ། བསམ་གཏན་དང་འགྲོ་དོན་མཛད་པ་གཉིས་འཇོམས་པས་རང་གི་རྒྱུད་སྦྱང་བར་དཀའ་བར་མཛད་པས་ལྔ་པ་སྦྱང་དཀའ་བའོ། ། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་གྱུར་པས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། ། མཚན་མ་ལས་རིང་དུ་སོང་བས་ན་བདུན་པ་རིང་དུ་སོང་བའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཚན་མ་གང་གིས་ཀྱང་མི་གཡོ་བར་གནས་པས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བའོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པའི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཆར་གྱིས་གདུལ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་ས་ཞེས་བྱའོ། ། ས་བཅུ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཞིང་གཞན་ལ་འཆད་པ་དང་། གཞན་དེ་ལ་གཟུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་སྟོན་པའོ། ། དེར་ཡང་མ་ཟད་དེ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་དུ་མར་སྣང་བའི་ཕྱིར། ། ཤེས་བཅུ་རྣམ་དག་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

Furthermore, in order to lead others into that state, one demonstrates the manner of abiding in it oneself, remains unattached to those [attainments], and is skilled in their scriptural systems. The passage, "The Protector, Lord of the Ten Grounds, / Who abides upon the ten grounds," refers to the basis for the increase of qualities, and is thus called "from insight and meditative concentration." Specifically, by attaining the supramundane mind, the first ground is the Joyous (pramuditā). Because it is free from the stains of impaired ethical discipline, the second is the Stainless (vimalā). Because one attains supremely clear insight, the third is the Luminous (prabhākarī). Because the light of the factors conducive to enlightenment radiates, the fourth is the Radiant (arciṣmatī). Because one overcomes the two—meditative stability and the welfare of beings—and thus makes one's own continuum difficult to purify, the fifth is the Difficult to Conquer (sudurjayā). Because the signless meditative concentration is manifested, the sixth is the Manifest (abhimukhī). Because one has gone far from signs, the seventh is the Gone Afar (dūraṅgamā). Because one abides in that meditative concentration unshaken by any signs, the eighth is the Immovable (acalā). Because one possesses the great intelligence that teaches the Dharma to those to be trained, the ninth is the Excellent Intelligence (sādhumatī). Because one possesses the great cloud of qualities that ripens the harvest of the Dharma for those to be trained through the rain of Dharma, the tenth is called the Ground of the Cloud of Dharma (dharmameghā). Having mastery over the ten grounds, one explains them to others and demonstrates the manner of abiding in them in order to lead others into them. Not only that, but because many great qualities appear therein, it says, "Possessing the nature of the ten pure knowledges," and so forth.

ཤེས་པ་བཅུ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པ་བཅུ་པོ་དེ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པས་རྣམ་དག་གོ། ། དེ་རྣམས་གཞན་ལ་སྟོན་པས་ཤེས་བཅུ་རྣམ་དག་འཆང་བ་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དོན་བཅུའི་དོན། ། ཞེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ། ། འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་དེར་འདུས་སོ། ། དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པས་དོན་བཅུ་སྟེ། རིགས་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ། ། དེ་བཅུ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བའི་འོས་ཡིན་པས་དོན་ཞེས་བྱའོ། ། ཐུབ་དབང་སྟོབས་བཅུ་ཁྱབ་པའི་བདག། ཅེས་པ་ཐུབ་པ་ནི་རྒྱལ་བ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ཐུབ་དབང་ངོ་། ། སྟོབས་བཅུ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལམ་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་འཕོ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། ། དེ་ཡང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཞུགས་པའོ། །

The ten cognitions are: the cognition of phenomena, the subsequent cognition, the cognition of others' minds, the conventional cognition, the cognition of suffering, the cognition of origin, the cognition of cessation, the cognition of the path, the cognition of exhaustion, and the cognition of non-arising. By knowing these ten cognitions to be without intrinsic nature, they are purified. Because he teaches these to others, he is called the "Bearer of the Ten Purified Cognitions." Regarding the phrase "the ten aspects are the meaning of the ten meanings": the ten aspects are the five aggregates and the five afflictions of cyclic existence, making ten. All phenomena of cyclic existence are subsumed within these. Through their purification, there are the ten meanings: the five families and the five primordial wisdoms, making ten. Because these ten are worthy of being sought, they are called "meanings." Regarding the phrase "the Lord of Sages, the pervasive master of the ten powers": "Sages" refers to the Victors. Because he is the foremost among them, he is the "Lord of Sages." The ten powers are: the power of knowing what is possible and impossible; the power of knowing the ripening of actions and their results; the power of knowing the elements as they are; the power of knowing the various paths; the power of knowing the various inclinations of others; the power of knowing the superior and inferior faculties; the power of knowing affliction and purification; the power of knowing the recollection of former abodes; the power of knowing death and rebirth; and the power of knowing the contaminated and the uncontaminated. Furthermore, through great compassion, he has entered into the state of a pervasive master over all.

ཐུགས་རྗེས་ཁྱབ་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། གདུལ་བྱ་མ་ལུས་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་འཚམ་པར་མཛད་པས(། ། ། ,། )ཀུན་གྱི་དོན་ནི་མ་ལུས་བྱེད། ། ཅེས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་བཅུ་དབང་ལྡན་ཆེ་བ་པོ། ། ཞེས་པ་རྗེ་བཙུན་ཉིད་དབང་བཅུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཏེ། ཚེ་ལ་དབང་བ་དང་། སེམས་དང་། ཡོ་བྱད་དང་། ལས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་དང་། མོས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ལ་དབང་བའོ། ། དེ་ལྟར་ན་མཚན་མ་ཅན་གྱི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ཐོག་མ་མེད་པ་སྤྲོས་མེད་བདག། དེ་བཞིན་ཉིད་དག་དག་པའི་བདག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ལ་ཐོག་མཐའ་མེད་པ་ལ་བརྟགས་པས་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། ། འགྱུར་བ་མེད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པས་དག་པའི་བདག་གོ། ། དེ་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཇི་ལྟར་འདུག་ཅེ་ན། ། བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་ཚིག་མི་འགྱུར། ། ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་བྱེད། ། གཉིས་མེད་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྟོན། ། གཞན་མི་སླུ་བར་དོན་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བས་བདེན་པར་སྨྲ་ལ། གཞན་དོན་བྱེད་པར་དམ་བཅས་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མཛད་པས་ཚིག་མི་འགྱུར་བའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའམ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རང་ཡང་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པས་གཞན་མོས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བསྟན་པ་ནི། ། ཡང་དག་མཐའ་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། བདག་མེད་སེང་གེའི་སྒྲ་དང་ལྡན། ། མུ་སྟེགས་རི་དྭགས་ངན་འཇིགས་བྱེད། ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ཡོད་སྟོབས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡིད་ལྟར་མགྱོགས།

It is not merely that he is pervaded by compassion; rather, because he acts for the benefit of all disciples without exception in whatever way is appropriate, it is said: "He accomplishes the welfare of all without exception." Regarding the phrase "The Great One, Possessing the Tenfold Mastery," the Venerable One himself possesses the qualities of the ten masteries: mastery over life, mind, requisites, karma, birth, miraculous powers, aspiration, prayer, wisdom, and the Dharma. If one asks, "In that case, would this not become the fault of having signs?" it is said: "The self without beginning, free from conceptual elaboration; the self of pure suchness, utterly pure." Because the nature of phenomena (dharmatā) is without beginning or end, it is free from all extremes and thus devoid of conceptual elaboration. Because it is unchanging, it is suchness. Because it is free from the stains of subject and object, it is the pure self. If one asks, "In that case, how does he abide for the sake of others?" it is said: "He speaks the truth and his words do not change; he acts exactly as he has spoken; he teaches non-duality as non-dual." Because he speaks in accordance with the truth without deceiving others, he speaks the truth. Because he acts exactly as he has pledged to accomplish the welfare of others, his words do not change. He acts himself in the very same way as he teaches that all phenomena are like illusions or dreams, so that by his conformity, he may inspire faith in others. To show that he overcomes opposing positions, it is said: "He abides in the ultimate reality; he possesses the lion's roar of selflessness; he terrifies the wild beasts of the non-Buddhists; he possesses the power of the meaningful universal movement; he is as swift as the mind of a Tathāgata."

། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་གཉིས་མེད་ལ་གནས་ནས། བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་འཇིགས་པ་མེད་པར་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པ། སེང་གེའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་ལྟ་བ་ལོག་པ་བདག་ཏུ་རྟོག་ཅིང་། ནང་པ་ལ་སྨོད་པའི་རི་དྭགས་ལྟ་བུ་ངན་པ་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་བྱེད་ཅིང་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་དོན་སྐྱེས་བུའི་སྟོབས་ལྟར་ཇི་ལྟར་ཡང་སྣང་ནས་མཛད་དོ། ། དེ་ཡང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་དེ་ཀ་བཞིན་དུ་གཤེགས་ཏེ། མྱུར་བར་མཛད་པའི་དཔེ་ནི་ཡིད་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་སྐུའི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་སྣང་ན། རྒྱལ་བ་རྣམ་རྒྱལ་དགྲ་ལས་རྒྱལ། ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སྟོབས་པོ་ཆེ། ། ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཚོགས་ཀྱི་མཆོག། ཚོགས་རྗེ་ཚོགས་བདག་དབང་དང་ལྡན། ། མཐུ་ཆེན་གཅེས་པར་འཛིན་པ་སྟེ། ། ཚུལ་ཆེན་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག། ཅེས་ཏེ། ཡོན་ཏན་གྱི་བགོ་སྐལ་གྱིས་མ་ཕམ་པས་རྒྱལ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་རྒྱལ་བ་དང་། དགྲ་བདུད་བཞི་ལས་རྒྱལ་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལྟར་སྤྲུལ་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པས་ཀྱང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བས་ཀྱང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་མཛད་པས་ཀྱང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའོ། ། གཞན་གྱི་དཔུང་འཇོམས་པས་ཀྱང་སྟོབས་ཆེ་བའོ། ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་མཛད་ཅིང་། རང་རྒྱལ་བ་འདྲེན་པས་ན་ཚོགས་ཀྱི་མཆོག་གོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཀྱི་རྗེ་བོ་མཛད་ཅིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཚོགས་ཀྱི་བདག་པོ་མཛད།

Thus it is said: Abiding in the limit of reality (bhūtakoṭi) which is free from the two extremes, one fearlessly proclaims the sound of the Dharma, free from the clinging to "I" and "mine." Like the roar of a lion, it strikes terror into the base deer-like beings who hold wrong views, conceptualize a self, and disparage the insiders. It acts for the benefit of all beings, appearing in whatever way is necessary through the power of a great being. Furthermore, it proceeds for the sake of beings exactly as they are, and the analogy for its swiftness is like the mind. In that regard, how do the qualities of the Body (kāya) appear? "Victorious, the Conqueror who has triumphed over the enemy; The Universal Monarch (cakravartin), the Great Powerful One; The Master of the Assembly, the Supreme of the Assembly; Lord of the Assembly, Master of the Assembly, endowed with power; Possessing great might, he is cherished; Of great conduct, he does not depend on others." Thus, he is the "Victorious One" because he is undefeated by the portion of qualities, victorious over conceptualization, and victorious over the four enemies, the Māras. He is also a "Universal Monarch" because, having emanated as a worldly universal monarch, he acts for the benefit of beings; because he turns the wheel of Dharma and thus guides the course of beings; and because he acts as the central figure of the maṇḍala. He is "Great Powerful One" because he crushes the forces of others. Furthermore, he is the "Supreme of the Assembly" because he acts as the master of the assembly of Śrāvakas and leads the Pratyekabuddhas. He is the "Lord of the Assembly" because he acts as the master of the assembly of Bodhisattvas, and he is the "Master of the Assembly" because he acts as the Lord of the Tathāgatas.

དེ་རྣམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེར་ཡང་མ་ཟད་དེ་གཟུང་འཛིན་འཇོམས་པའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངའ་བས་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པའི་ཆོས་ནི་གཉིས་མེད་ཡིན་པས་དེ་འཆང་བས་འཛིན་པའོ། ། དེས་ན་ལམ་བགྲོད་དུ་མེད་པས། གཞན་གྱིས་བཀྲི་མི་དགོས་པ་སྟེ། དེས་ན་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པའོ། ། དེ་ལ་གསུང་གི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་འབྱུང་ཞེ་ན། ། ཚིག་རྗེ་ཚིག་བདག་སྨྲ་མཁས་པ། ། ཚིག་ལ་དབང་བ་ཚིག་མཐའ་ཡས། ། ཚིག་བདེན་བདེན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། ། བདེན་པ་བཞི་ནི་སྟོན་པ་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདིས་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། ཚིག་རྗེ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། ། ཚིག་བདག་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། ། སྨྲ་བ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། ། ཚིག་ལ་དབང་བ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། ། སྒྲ་སྐད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དོན་མཛད་པས་ཚིག་མཐའ་ཡས་སོ། ། མི་སླུ་བའི་ཆོས་གསུངས་པས་ཚིག་བདེན་ལ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་སྨྲ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་སྟེ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞི་ཕྱེ་ནས་ཀྱང་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་སུ་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན། ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཕྱིར་མི་འོང་། ། འདྲེན་པ་རང་རྒྱལ་བསེ་རུའི་ཚུལ། ། ངེས་འབྱུང་སྣ་ཚོགས་ལས་འབྱུང་བ། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུ་གཅིག་པོ། ། དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་ཟག་པ་ཟད། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དབང་པོ་ཐུལ། ། བདེ་བ་རྙེད་པ་འཇིགས་མེད་ཐོབ། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སྤྱིར་བཟོད་པ་ཐོབ་ནས་ངན་སོང་དུ་མི་ལྡོག།

He possesses the power to exercise mastery over these. Furthermore, because he possesses the great power to destroy the duality of subject and object, the most cherished dharma is non-duality; thus, by upholding it, he is a "holder." Consequently, since there is no path to be traversed, he does not need to be led by others; therefore, he is not dependent on others. If one asks what kind of qualities of speech arise from this: "Lord of words, master of words, skilled in speech, Master of words, with infinite words, Speaker of truth, whose words are true, Teacher of the four truths." Thus it is said. This teaches the four types of perfect analytical knowledge (pratisaṃvid): "Lord of words" is the perfect analytical knowledge of meaning; "master of words" is the perfect analytical knowledge of etymology; "skilled in speech" is the perfect analytical knowledge of phenomena; and "master of words" is the perfect analytical knowledge of eloquence. Because he acts for the benefit of others through various sounds and languages, he has "infinite words." Because he teaches the non-deceptive dharma, his "words are true." Moreover, he teaches by distinguishing the two truths—conventional and ultimate—and by distinguishing the four truths: suffering, origin, cessation, and the path. If one asks how he appears in terms of the dharma of definitive emergence: "Non-returner, one who does not return, Leader, the rhinoceros-like Pratyekabuddha, Source of various ways of definitive emergence, The single cause of the great elements, Monk, Arhat, whose outflows are exhausted, Free from passion, with senses subdued, Attainer of bliss, who has reached fearlessness." Thus it is said. In general, once the stage of "patience" (kṣānti) is attained, one does not return to the lower realms.

ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་འཁོར་བར་མི་ལྡོག། ས་བརྒྱད་པ་ནོན་ནས་ཐེག་དམན་དུ་མི་ལྡོག་སྟེ། དེ་ཕྱིན་ཆད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་སྟེ། འཁོར་བར་མི་འོང་ངོ་། ། འགྲོ་བའི་དོན་དུ་སྤྲུལ་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། ། དེ་ལ་འདྲེན་པ་རང་རྒྱལ་ནི་ནེ་ཚོ་ལྟར་ཚོགས་ན་སྤྱོད་པའོ། ། བསེ་རུ་ནི་བསེ་རུ་ལྟར་གཅིག་པུར་གནས་པའོ། ། རྗེ་བཙུན་དེར་ཡང་སྤྲུལ་ལོ། ། དེར་ཡང་མ་ཟད་དེ་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གང་ལ་གང་གིས་འདུལ་བ་དང་། ཁམས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལན་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔར་སྣང་ནས་ཀྱང་དོན་མཛད་དེ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་དགེ་བ་ལམ་དུ་སློང་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་འཇོམས་པས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་གོས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་ཡུལ་ལྔ་ལ་མི་ཆགས་པར་ཤར་བས། འཁོར་བའི་གཡང་སས་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་འཆད་པ་པོའི་ཚུལ་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། ། བསིལ་བར་གྱུར་པས་རྙོག་པ་མེད། ། རིག་པ་དང་ནི་རྐང་པར་ལྡན། ། བདེ་གཤེགས་འཇིག་རྟེན་རིག་པའི་མཆོག། བདག་གིར་མི་འཛིན་ངར་མི་འཛིན། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས། ། འཁོར་བའི་ཕ་རོལ་མཐར་སོན་པ། ། བྱ་བ་བྱས་པ་སྐམ་སར་གནས། ། ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ལས་འབྱུང་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། བསིལ་བ་ཆུ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་སེལ་ཞིང་། གློ་བུར་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དྲི་མ་ཆུའི་རྙོག་མ་ལྟ་བུ་དང་བྲལ་ཏེ། མིག་དང་འདྲ་བའི་ལྟ་བ་རིག་པ་དང་།

Having attained the first bhūmi, one does not return to saṃsāra. Having reached the eighth bhūmi, one does not revert to the Lesser Vehicle; from that point onward, one is irreversible from perfect enlightenment and does not come back to saṃsāra, except for emanations for the sake of beings. In that regard, the Pratyekabuddha guides are those who practice in groups like parrots, while the rhinoceros-like are those who dwell alone like a rhinoceros. The Venerable One also emanates there. Not only that, but through the doors of various vehicles, he acts for the benefit of beings by taming each according to their needs and by demonstrating various means for definitive emergence from the three realms. Even appearing as the five great elements, he acts for the benefit of others; the cause of these is non-dual wisdom. Furthermore, by bringing virtue onto the path and conquering the enemy of the afflictions, the outflows of birth in existence are exhausted. Being free from the afflictions such as attachment, one is not stained by the sphere of experience; because the five objects, such as form, arise without attachment, one does not become afraid of the abyss of saṃsāra. If one asks what the manner of the Teacher is like, it is said: "Cooled, thus free from turbidity, Endowed with knowledge and conduct, The Sugata, supreme knower of the world, Without grasping at 'mine' or 'I', Abiding in the manner of the two truths, Having reached the far shore of saṃsāra, One who has done what was to be done, standing on dry land, Arising from wisdom alone." Thus it is stated. Being "cooled" is like water; by the nature of phenomena (dharmatā), the heat of the afflictions is dispelled. Being free from the stains of adventitious conceptualization, which are like turbidity in water, one possesses the "knowledge" of the view, which is like the eye.

རྐང་པ་དང་འདྲ་བར་སྤྱོད་པ་ཟུང་འབྲེལ་དུ་ལྡན་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་འཕྲོ་དང་། མོས་པ་དང་སྣོད་དུ་རུང་མི་རུང་དང་། འདུལ་བའི་དུས་ལ་བབ་མ་བབ་མཁྱེན་པས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་རིག་པའི་མཆོག་གོ། ། མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བ་འདི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཁྱེན་པས་ཕྱི་ཡུལ་ལ་བདག་གིར་མི་འཛིན་ལ། ནང་སེམས་ལ་ངར་མི་འཛིན་ཏེ། རང་དོན་དང་གཞན་དོན་གྱི་དབང་གིས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་པར་བྱེད་དོ། ། འོ་ན་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ། འཁོར་བའི་ཕ་རོལ་མཐར་སོན་ཏེ། ། བྱ་བ་བྱས་ནས་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་འདམ་ནས་འཐོན་པ་ལྟར་འཁོར་བའི་འདམ་ནས་འཐོན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐམ་ས་ལ་གནས་པའོ། ། དེའི་རྒྱུ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ལ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་འབྱུང་བའོ། ། དེས་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན། ། ཤེས་རབ་མཚོན་ཆེན་རྣམ་འཇོམས་པ། ། དམ་ཆོས་ཆོས་རྒྱལ་གསལ་བར་ལྡན། ། འཇིག་རྟེན་སྣང་བར་བྱེད་པའི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་རབ་མཚོན་ལྟ་བུས་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པའོ། ། དམ་པའི་ཆོས་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཐུགས་ལ་གསལ་བར་ལྡན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། ། དོན་ཕྲ་མོ་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐར་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་མཆོག་གོ། ། དེས་གཞན་དོན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ། ། ལེགས་པའི་ལམ་ནི་སྟོན་པ་པོ། ། དོན་གྲུབ་བསམ་པ་གྲུབ་པ་སྟེ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ།

Because he possesses the union of conduct like that of two feet, he is free from the suffering of saṃsāra and is thus a Sugata. By knowing the karmic continuums of sentient beings, their inclinations, whether they are suitable vessels or not, and whether the time for their training has arrived or not, he is superior to the Śrāvakas and Pratyekabuddhas, and is thus the Supreme Knower of the World. By knowing that these manifest appearances are like an illusion, he does not grasp at external objects as "mine," nor does he grasp at the internal mind as "I." By the power of his own and others' welfare, he abides in the manner of the two truths. If one asks, "In that case, will he not remain in saṃsāra?" [The answer is:] Having reached the far shore of saṃsāra and completed what was to be done, he is powerful; like emerging from the mud, he has emerged from the mire of saṃsāra and abides on the dry land of enlightenment. The cause of this is that the two Form Bodies arise solely from the wisdom that realizes non-duality. What is the Dharma he teaches? It is stated: "The great weapon of insight that utterly destroys, the King of Dharma possessing the clarity of the sublime Dharma, the supreme illuminator of the world," and so forth. This means that with the weapon-like insight, he destroys the afflictions. Because he possesses the clarity of the King of the Sublime Dharma within his mind, he causes the light of wisdom to appear to worldly beings. This is not a mere subtle point, but the supreme means of engaging in liberation. The way in which he accomplishes the welfare of others is stated: "The Lord of Dharma, the King of Dharma, the teacher of the excellent path, the one who accomplishes the goal and fulfills the intention." Thus it is said.

ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལ་རྗེ་བཙུན་ཉིད་དབང་སྒྱུར་བས་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། དེས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱས་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ལེགས་པའི་ལམ་ཇི་ལྟར་འཚམ་པར་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་བསམ་པ་གྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། འོ་ན་རྗེ་བཙུན་ཉིད་རྟོག་བཅས་སུ་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་དབྱིངས་མི་ཟད། ། ཆོས་དབྱིངས་དམ་པ་ཟད་མི་ཤེས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཞན་དོན་མཛད་ཀྱང་རྟོག་པ་མེད་དེ། ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལོག་རྟོག་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཀྱང་དབྱིངས་ལས་ཡོན་ཏན་ཟད་པ་མེད་པར་འབྱུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཟད་མི་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཚོགས་ཇི་ལྟར་རྫོགས་ཤེ་ན། ། བསོད་ནམས་ལྡན་པ་བསོད་ནམས་ཚོགས། ། ཡེ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཆེ། ། ཡེ་ཤེས་ལྡན་པ་ཡོད་མེད་ཤེས། ། ཚོགས་གཉིས་ཚོགས་ནི་བསགས་པའོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྗེ་བཙུན་ཉིད་ཡེ་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་ལ། གཞན་དེ་ལ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཉིད་ཀྱང་ཚོགས་སོགས་པའི་ཚུལ་སྟོན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཆེ་སྟེ། དེ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས། ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པས་ནི་ཚོགས་བསགས་པ་ལས་འབྱུང་བར་བསྟན་པའོ། ། ཚོགས་བསགས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། །

Because the Venerable One himself masters the eighty-four thousand heaps of Dharma, he is the Lord of Dharma. By causing those to be trained to triumph over the afflictions, he teaches the excellent, unerring path as is appropriate for each, thereby accomplishing the welfare and intentions of sentient beings. If one asks, "In that case, would the Venerable One not become conceptual?" it is said: "All conceptualizations are abandoned; The non-conceptual expanse is inexhaustible; The sublime expanse of reality is imperishable." Thus, although he acts for the benefit of others, he is without conceptualization, because authentic wisdom and erroneous conceptualization are contradictory. Although he is non-conceptual, qualities arise inexhaustibly from the expanse; the source of qualities, the expanse of reality, is imperishable. If one asks, "How are the accumulations perfected?" it is said: "The one possessing merit has the accumulation of merit; Wisdom is the great distinction of wisdom; The one possessing wisdom knows existence and non-existence; Thus, the two accumulations are gathered." The Venerable One himself has possessed the accumulation of merit from the very beginning, yet in order to lead others into it, he himself demonstrates the manner of gathering the accumulations. He also possesses the accumulation of wisdom; furthermore, the wisdom of a bodhisattva is a great distinction even compared to the wisdom of śrāvakas and pratyekabuddhas. Being endowed with the wisdom of a tathāgata, which is even more distinguished than that, he knows "existence" as the full extent of phenomena and "non-existence" as the mode of being. Thus, by perfecting the two accumulations, it is shown that [the result] arises from the gathering of the accumulations. If one asks, "How does the body of a Buddha arise from the gathering of the accumulations?" it is said:

རྟག་པ་ཀུན་རྒྱལ་རྣལ་འབྱོར་ཅན། ། བསམ་གཏན་བསམ་བྱ་བློ་ལྡན་མཆོག། སོ་སོ་རང་རིག་སྤྱོད་ཡུལ་བ། ། མཆོག་གི་དང་པོ་སྐུ་གསུམ་འཆང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་དམ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་རྣམ་རྟོག་གི་སྒྲ་ལས་རྒྱལ་ཞིང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྙིང་པོ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་གཡོ་བས་བསམ་གཏན། དེ་སངས་རྒྱས་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པར་བྱ་བའི་འོས་ཡིན་པས་བསམ་བྱ། ། གཉིས་མེད་རྟོགས་པས་བློ་དང་ལྡན་པའི་མཆོག་གོ། ། དེ་ཡང་མཁྱེན་ཚད་ནི། ཆོས་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའོ། ། དེ་ལ་མ་ཞེན་པ་ནི་མི་གཡོ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། སྐུའི་བྱེ་བྲག་གཞན་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དེ་ཐོབ་དགོས་པས་དང་པོ། ། དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྐུ་གསུམ་དུ་སྣང་བའོ། ། དེ་ལས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། ། སངས་རྒྱས་སྐུ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཁྱབ་བདག་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག། སངས་རྒྱས་ལྔ་བདག་ཅོད་པན་ཅན། ། སྤྱན་ལྔ་ཆགས་པ་མེད་པ་འཆང་། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པ་པོ། ། སངས་རྒྱས་སྲས་པོ་དམ་པའི་མཆོག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སྐུ་ལྔ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐུའོ། །

"The yogi who is eternally victorious, the supreme wise one of meditative concentration and the object of meditation, whose sphere of activity is individual self-reflexive awareness, the holder of the three bodies, the supreme and primordial"—thus it is said, and so forth. The ultimate dharmakāya is unchanging and victorious over the sounds of conceptual thought. Because it is the union of method and insight, it is "yoga" (yoga), as it is said: "The meditative equipoise of method and insight is what is called 'yoga'." Because conceptual thought does not waver within the essence of non-conceptuality, it is "meditative concentration" (dhyāna). Because it is worthy of being contemplated by those who seek Buddhahood, it is the "object of meditation" (cintya). Because it realizes non-duality, it is the "supreme wise one." Furthermore, the measure of its knowledge is the individual self-reflexive awareness of the general and specific characteristics of phenomena without confusion. Non-attachment to that is "immovability." Such a state is the most supreme of all bodies; it is "primordial" because the attainment of it is necessary for the emergence of the other specific bodies. Its particular qualities appear as the three bodies. If one asks how the distinctions of the bodies and wisdoms arise from that: "The nature of the five Buddha bodies, the pervasive lord of the five wisdoms, the one with the crown of the five Buddhas, the holder of the five eyes free from attachment, the progenitor of all Buddhas, the supreme and holy son of the Buddhas"—thus it is said. The five bodies are the dharmakāya, the saṃbhogakāya, the nirmāṇakāya, the vajrakāya, and the abhisambodhikāya.

ཁྱབ་བདག་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་སྣོད་བཅུད་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་སླད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལས་སངས་རྒྱས་ལྔས་བརྒྱན་པ་ཅོད་པན་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། སྤྱན་ལྔ་ནི་ཤའི་སྤྱན་དང་། ལྷའི་སྤྱན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཐོགས་ཆགས་མེད་པས་མངའ་བའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་ཡུམ་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སོ། ། འོ་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་སྲས་དམ་པ་མིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེར་ན། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སྲས་སྟོང་ཡོད་ཀྱང་། མཚན་དང་ལྡན་པ་གཅིག་སྲས་ཀྱི་དམ་པར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་འཛིན་ཅིང་མཛད་པ་སྒྲུབ་མི་ནུས་པས་སྲས་ཀྱི་དམ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ཆེ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་འཛིན་ཅིང་མཛད་པ་སྒྲུབ་པས་སྲས་པོ་དམ་པའོ། ། གནས་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་སུ་རྗེ་བཙུན་ཉིད་བཞུགས་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་མཛད་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཤེས་པ་སྲིད་འབྱུང་སྐྱེ་གནས་མེད། ། ཆོས་ལས་བྱུང་བ་སྲིད་པ་སེལ། ། གཅིག་ཏུ་སྲ་མཁྲེགས་རྡོ་རྗེའི་བདག། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འགྲོ་བའི་བདག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་སྲིད་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་གནས་མེད་དོ། །

The Pervasive Lord is that which pervades the entire universe and its inhabitants through the dharmadhātu. The five primordial wisdoms have already been explained. The five buddhas are the five beginning with Vairocana. Because they are adorned with the five primordial wisdoms, they are called "those with the crown." The five eyes are the flesh eye, the divine eye, the insight eye, the dharma eye, and the buddha eye. Because they are unimpeded regarding these, they possess them. Having realized the suchness of bodhicitta, one becomes the mother who gives birth to all buddhas, and the bodhisattvas dwelling on the stages are the sons of the buddhas. If one asks why the śrāvakas are not the supreme sons, it is because, for example, although a universal monarch may have a thousand sons, only the one endowed with the [auspicious] marks is held to be the supreme son. Likewise, because śrāvakas and pratyekabuddhas have little insight and compassion, they are unable to uphold the buddha lineage or accomplish the activities [of a buddha], and thus they are not the supreme sons. Because bodhisattvas have great compassion and insight, they uphold the buddha lineage and accomplish the activities; therefore, they are the supreme sons. Because the Venerable One himself dwells in the form of a bodhisattva for the time being to act for the benefit of beings, he is so called. If one asks what his activity is, it is said: "Knowing, arising from existence, without a place of birth; Born from the dharma, he clears away existence. The singular, firm, and hard vajra-nature; As soon as born, the lord of beings." By knowing suchness, one emerges from existence; there is no place of birth in saṃsāra.

ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟོགས་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་ལོ། ། གང་གིས་སེལ་ན་ཡེ་ཤེས་དྲུག་རོ་གཅིག་པ། གཉེན་པོ་མེད་པ། དབྱེར་མེད་པ་དེས་སེལ་ལོ། ། དུས་ནམ་སེལ་ན་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་གྱིས་མ་རིག་པ་ཇི་ལྟར་སེལ་ན། ། ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་རང་བྱུང་བ། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་མེའོ་ཆེ། ། འོད་ཆེན་རྣམ་པར་སྣང་བར་བྱེད། ། ཡེ་ཤེས་སྐར་མ་ལམ་མེ་བ། ། འགྲོ་བའི་མར་མེ་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ལས་ཡོན་ཏན་འགག་པ་མེད་པ་འབྱུང་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་དོན་ཤེས་རབ་དམ་པ་རྟོགས་ཏེ། གསལ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་འཇོམས་ཏེ། མེ་ཡིས་རྩི་སྦུར་བསྲེག་པ་ལྟ་བུ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཆེན་པོ་འབར་བས་གདུལ་བྱ་ལ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་སྣང་བར་བྱེད་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལ་སྐར་མའི་ཚོགས་མ་འདྲེས་པར་གསལ་བ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་རྟོགས་པས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མར་མེ་ལྟ་བུས་འགྲོ་བའི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་སེལ་ཞིང་། འདོད་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་པས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁྱད་པར་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་འོད་གསལ་བ། ། སྔགས་མཆོག་མངའ་བདག་རིག་སྔགས་རྒྱལ། ། གསང་སྔགས་རྒྱལ་བོ་དོན་ཆེན་བྱེད། །

From the realization of the dharmakāya, wisdom arises, and it eliminates the causes of existence: karma and the afflictions. By what means are they eliminated? They are eliminated by the six wisdoms, which are of one taste, without an antidote, and indivisible. At what time are they eliminated? Immediately upon arising. How does the ignorance of others [or of oneself] come to be eliminated by way of the five wisdoms? "Arising from space, self-arisen, The great fire of insight-wisdom, The great light that illuminates, The wisdom-star, the radiant one, The lamp of wisdom, the lamp of beings." Thus it is said. Because unceasing qualities arise from the dharmadhātu, which is like space, it is the wisdom of the dharmadhātu. Having realized the supreme insight of its meaning, the fire of wisdom—luminous and non-conceptual—overcomes [ignorance], just as fire burns chaff; this is the mirror-like wisdom (ādarśajñāna). Because the great light of the wisdom that realizes all phenomena as equal blazes, manifesting various great qualities to those to be trained, it is the wisdom of equality (samatājñāna). Because the wisdom of individual discernment (pratyavekṣaṇājñāna) realizes the characteristics of all phenomena without confusion, just as a host of stars appears clearly and unmixed in a cloudless sky, it is the wisdom of individual discernment. Because the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhānajñāna) is like a lamp that dispels the darkness of ignorance in beings and fulfills all desired aims, it is the all-accomplishing wisdom. To teach this specifically through the gateway of Secret Mantra: "Of great majesty and luminous clarity, Sovereign of the supreme mantra, king of vidyā-mantras, King of secret mantras, performing the great purpose."

གཙུག་ཏོར་ཆེན་པོ་རྨད་བྱུང་གཙུག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། གཞན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་མངའ་ཞིང་། ནང་ན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་གསལ་བའི་རྟགས་སུ་ཕྱི་རོལ་དུ་འོད་ཁ་དོག་ལྔ་གསལ་བའོ། ། སྔགས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་གསང་སྔགས་རིག་སྔགས་ཡིན་ལ་དེའི་མངའ་བདག་གོ། ། རིག་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པས། སྐལ་བ་དང་སྐལ་བར་ལྡན་པ་ལ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོན་བྱེད་པའོ། ། དེ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་པས་གཙུག་ཏོར་ལྟར་ཀུན་གྱི་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཀུར་བར་འོས་པའོ། ། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་དེ་འཁྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བ་ནི། ནམ་མཁའི་བདག་པོ་སྣ་ཚོགས་སྟོན། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་ཡི་མཆོག། འགྲོ་ཀུན་དགའ་བའི་མིག་དང་ལྡན། ། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་པ་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཟབ་པ་རང་གི་དོན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལས་རྒྱ་ཆེ་བ་གཞན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའོ། ། སྐུའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དྲུག་པོ་རོ་གཅིག་པའོ། ། དེས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་གཟིགས་ཏེ་ཇི་ལྟར་དགའ་བའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་ནས་དོན་མཛད་པའོ། ། མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་ནས་དོན་མཛད་པའོ། ། མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བར་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་དོན་དང་ལྡན་པས་གཞན་གྱིས་བཀུར་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ། དྲང་སྲོང་ཆེ་དགུས་མཆོད་ཅིང་བརྗོད། ། རིགས་གསུམ་འཆང་བ་གསང་སྔགས་འཆང་། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་འཛིན། ། གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་འཛིན་པ། ། ཞེས་པ་སྟེ།

It is said, "The Great Uṣṇīṣa, the wondrous crown." This refers to possessing a great mass of majesty that overwhelms others, and externally, the clarity of five-colored lights as a sign of the five wisdoms (jñāna) shining within. Because it is the supreme of mantras (mantra), it is the secret mantra and the vidyā-mantra, and it is the sovereign of these. The king of vidyā-mantras is insight (prajñā) and wisdom (jñāna), while the king of secret mantras is the sublime union of method and insight; thus, it benefits those who are fortunate and those endowed with fortune through these two doors. Since it is a wondrous dharma, it is worthy of being honored as the crown of all, like a uṣṇīṣa. Not only that, but regarding the arising of various delusions, it is said: "The Lord of Space displays a variety; The supreme body of all Buddhas, Possessing the eyes that delight all beings, The progenitor of various forms." This means that from the profound, self-benefit which is like space, he displays the vast, various benefits for others. Being the supreme of bodies, it is the single taste of the six [senses]. Beholding the welfare of beings, he emanates in various forms according to their inclinations and thus acts for their benefit. In short, he acts for their benefit by emanating the bodhicitta in various forms. In short, he shows the bodhicitta arising as various forms. Because that very [state] is endowed with the ultimate meaning, it becomes worthy of being honored by others: "Worshipped and praised by the nine great sages; Holder of the three families, holder of secret mantras; Holder of the great samaya, holder of secret mantras; The chief, holder of the Three Jewels." Thus it is said.

དྲང་སྲོང་ནི་སྤྱིར་རིག་པ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་བྱ། དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་རང་ཡང་དྲང་པོའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ལ། གཞན་ཡང་དྲང་པོའི་ལམ་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ཀྱང་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ལ་མཆོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་བརྗོད་ཅིང་བསྟོད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཅི་འཆང་ན། སྐུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་དང་། གསུང་པདྨའི་རིགས་དང་། ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རིགས་གསུམ་འཆང་ཞིང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་འཆང་བས་ན། གསང་སྔགས་འཆང་བ་སྟེ། དོན་ལས་མི་འདའ་བས་ན། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏེ། རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་གཙོ་བོའོ། ། དེས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཚུལ་འཛིན་ཅིང་། གཞན་ཡང་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དཀོན་མཆོག་ནི་སྤྱི་དང་མཐུན། ཟབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག། དེའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་གོ། ། རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་ནི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཇི་སྙེད་པ་ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། ། ཐེག་པ་མཆོག་གསུམ་སྟོན་པ་པོ། ། དོན་ཡོད་ཞགས་པ་རྣམ་པར་རྒྱལ། ། འཛིན་པ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་ཞགས། ། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་ཞགས་པ་ཆེ། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་གང་ཟག་གི་བློ་དང་སྦྱར་ནས་གང་མོས་པ་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེས་འགྲོ་བའི་དོན་ཡོད་པར་མཛད་དོ། ། འཁོར་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །

Generally, a ṛṣi refers to those who accomplish knowledge. A "Great Ṛṣi" is the Blessed One, for he himself has entered the straight path and leads others to enter the straight path as well. Thus, he is the object of offerings, the description of qualities, and praise by the Venerable One himself. What does he hold? He holds the three families: the Body of the Tathāgata family, the Speech of the Lotus family, and the Mind of the Vajra family. Because he holds the sublime method and insight, he is a "Holder of Secret Mantra." Because he does not transcend the ultimate meaning, he is the "Great Samaya." Through the gateway of Secret Mantra, he cares for those to be trained. Because the root is bodhicitta, which is the supreme of all phenomena, he is the "Principal." He maintains the way of the Three Jewels and causes others to maintain it as well. Regarding that, the extensive Three Jewels are in accordance with the general [tradition]. From the perspective of the profound, because the two types of bodhicitta are non-dual, they are the Buddha Jewel. Realizing that meaning is the Dharma Jewel. Practicing in accordance with it is the Saṅgha Jewel. Furthermore, however many gateways of Dharma there may be, they are subsumed within the three vehicles in order to care for those to be trained. Thus it is said: "Teacher of the three supreme vehicles, Amoghapāśa, the Victorious One, Great Holder, Vajrapāśa, Vajrāṅkuśa, and Great Pāśa." This means that he teaches whichever of the three—Śrāvaka, Pratyekabuddha, or Mahāyāna—is appropriate for an individual's intellect and inclination, thereby making the welfare of beings meaningful and causing them to be victorious over saṃsāra.

ཐུགས་རྗེའི་ཞགས་པས་གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་འཛིན་པས་དེ་ཡང་རྒྱུ་ཅི་ལས་འབྱུང་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་། ། སྟོང་ཉིད་ཆོས་སྐུར་རྟོགས་པའི་རྟགས། ། བྱམས་དང་སྙིང་རྗེས་རབ་ཏུ་འཕེལ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཐུགས་རྗེས་གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་འཛིན་པས་ལྕགས་ཀྱུ་དང་འདྲ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཆིང་བས་ཞགས་པ་དང་འདྲ། དེ་ཉིད་ལ་ཡང་མ་ཞེན་པས་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། ། ད་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་མཚན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་འཇིགས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཁྲོ་བོ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་མིང་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པར་བྱེད་པའི་ཆ་བྱད་དུ་བསྟན་ནས། མ་ཧཱ་དེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་གཤིན་རྗེ་རྣམས་ཞི་བས་མི་འདུལ་བ་དེ་དག་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་བྱེད་པས་འདུལ་བའོ། ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་གདོང་དྲུག་འཇིགས། ། མིག་དྲུག་ལག་དྲུག་སྟོབས་དང་ལྡན། ། ཀེང་རུས་མཆེ་བ་གཙིགས་པ་པོ། ། ཞེས་པ་འདིས་ཡོན་ཏན་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་ཏེ། ཁྲོ་བོ་ནི་གསོད་པ་དང་སྐྲོད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲག་པོའི་ཆ་བྱད་དུ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་། ། གསོད་དང་སྐྲོད་དང་དྲག་པོར་སྟོན། ། འདི་ནི་ཁྲོ་བོའི་དོན་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེའི་ནང་དུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པའི་རྟགས་སོ། ། དེ་ནི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་རྒྱལ་པོའོ། ། དེ་ཡང་རིགས་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་སུ་གདོང་དྲུག་གོ།

Regarding how the lasso of compassion (thugs rje) that sustains those to be trained (gdul bya) arises from what cause: it arises from the realization of the vajra-like dharmakāya. As it is said: "The sign of realizing emptiness as the dharmakāya is that love and compassion increase greatly." Compassion is like a hook because it sustains those to be trained; it is like a lasso because it binds the afflictions (nyon mongs pa). Because one does not cling even to that, it is called "Great" (che). Now, in order to show the name of Mañjuśrī Jñānasattva by way of the mirror-like wisdom (me long lta bu'i ye shes), it says: "Vajrabhairava, the Terrifier," and so forth. Here, the name of the wrathful Yamāntaka is shown. Since he belongs to the Vajra family, he is "Vajra." Having manifested in a form that is extremely terrifying, he tames those such as Mahādeva and the Karmic Yamas who cannot be tamed through peaceful means, by causing them to be terrified and struck with fear. "King of the wrathful, six-faced and fearsome, six-eyed, six-armed, and powerful, with a skeleton and bared fangs"—this shows the mudrā of the signs of his qualities. A "wrathful one" (khro bo) manifests in a fierce form for the purpose of killing, expelling, and so forth. As it is said: "Killing, expelling, and manifesting ferocity—this is described as the meaning of 'wrathful'." Within that, it is the sign of having conquered the afflictions of hatred and so forth through mirror-like wisdom. Because he is the chief among the wrathful deities, he is the "King." Furthermore, as a sign of possessing the six families, he has six faces.

། ཡེ་ཤེས་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་སུ་མིག་དྲུག་གོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་སུ་ལག་པ་དྲུག་གོ། ། གདུག་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའོ། ། མི་མགོ་སྐམ་རློན་གྱིས་བརྒྱན་པས་ཀེང་རུས་སོ། ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་རྣོན་པོས་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་ཤིང་། གདུག་པ་ཅན་འདུལ་བའི་རྟགས་སུ་མཆེ་བ་གཙིགས་པའོ། ། ཧ་ལ་ཧ་ལ་གདོང་བརྒྱ་པ། ། ཞེས་པ་འདིས་འཇིགས་བྱེད་ཆེན་པོའི་རྒྱན་བསྟན་ཏེ། ཧ་ལ་ནི་དུག་སྟེ། དུག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སྤྲུལ་གྱིས་ལུས་དང་ཡན་ལག་བརྒྱན་པའོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོ་བགེགས་ཀྱི་རྒྱལ། ། རྡོ་རྗེ་ཤུགས་ཅན་འཇིགས་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལས་ཀྱི་གཤིན་རྗེ་རྣམས་འདུལ་བའི་གཤེད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། བགེགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བྱི་ན་ཡ་ཀ་དང་། ཚོགས་བདག་གླང་སྣ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་པས་རྒྱལ་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟར་ཕྲིན་ལས་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཛད་པའི་ཤུགས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མཛད་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་གྲགས་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། ། རྡོ་རྗེ་གྲགས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་ལྟར་དབྱེར་མི་ཕྱེད་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའོ། ། དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཕྲོ་བར་གྱུར་པའི་གཞིར་གྱུར་པས་ཀྱང་སྙིང་པོ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཐུགས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་པས་ཀྱང་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་། རྟགས་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཀར་བཞག་པས་ཀྱང་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་ངོ་། །

The six eyes are the sign of possessing the six wisdoms. The six arms are the sign of possessing the six perfections. He possesses the power that subdues the malevolent. He is a skeleton, adorned with dry and fresh human heads. He bares his fangs as a sign of subduing the wicked and destroying the afflictions with the sharp insight of definitive penetration. Regarding the phrase "Halahala, the hundred-faced," this indicates the ornaments of the Great Terrifier. "Halahala" refers to poison; his body and limbs are adorned with snakes possessing the four types of poison. "Yamāntaka, King of Obstructors, Vajra-Vigorous, Terrifier"—this indicates the enlightened activity of his body. He has become the slayer who subdues the Karmic Yamas. He is the "King" because he subdues the King of Obstructors, Vināyaka, Gaṇeśa the Elephant-Nosed, and others. Through his great vigor, which performs enlightened activities unimpededly like a vajra, he causes the wicked to tremble and be struck with fear. If one asks what the specific nature of his "Vajra Renown" is, it is said: "Vajra Renown, Vajra Essence." All phenomena are indivisible like a vajra, and he possesses the distinction of being renowned throughout the three worlds. He is like a vajra in being indivisible. He is the "Essence" because he is the ground from which all phenomena emanate. He is the "Vajra Essence" because he is of the Vajra Mind family, and because the signs are placed at the hearts of the wrathful deities, he is also the Vajra Essence.

སྐུ་དེའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ནི། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་རྡོ་རྗེ་གསུས་པོ་ཆེ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་ཞིང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་དེ་ཡང་ནང་དུ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གང་བའི་རྟགས་སུ་གསུས་ཁྱིམ་ཆེ་བའོ། ། དེའི་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལས་སྐྱེས་རྡོ་རྗེའི་བདག། ཅེས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་པ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་བདག་པོའོ། ། དེའི་དཔེ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མཁའ་འདྲ་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་མི་འགག་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའོ། ། འོ་ན་མཚན་མ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ། མི་གཡོ་རལ་པ་གཅིག་གིས་བསྒྱིངས། ། གླང་ཆེན་ཀོ་རློན་གོས་སུ་གྱོན། ། ཞེས་པ་འདིས་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱན་བསྟན་ཏེ་མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་གཡོ་ཞིང་། གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་རལ་པའི་ཐོར་ཚུགས་གཅིག་ཏུ་བཅིངས་པའོ། ། ཐེག་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་སུ་གླང་པོ་ཆེའི་ཀོ་རློན་གོས་སུ་གྱོན་པའོ། ། ཁྲོ་བོའི་གསུང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ། དྲག་ཆེན་ཧ་ཧ་ཞེས་སྒྲོགས་པ། ། ཧི་ཧི་ཞེས་སྒྲོགས་འཇིགས་པར་བྱེད། ། གད་མོ་ཆེན་མོ་གད་རྒྱངས་ཅན། ། རྡོ་རྗེ་གད་མོ་ཆེར་སྒྲོགས་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པ་ལ་དགྱེས་པས་ཧ་ཧ་ཞེས་པའི་སྒྲ་སྒྲོགས་ཤིང་། ཧི་ཧི་ཞེས་པའི་སྒྲས་མ་རུངས་པ་རྣམས་འཇིགས་ཤིང་བརྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་གད་མོ་ཆེ་བར་སྒྲོགས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བར་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མི་ཆོད་པར་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟེ།

To demonstrate the qualities of that body, it is said: "The great-bellied Vajra-Māyā." This means that he emanates various illusory manifestations, and the great belly of that vajra-like body is a sign that it is filled internally with all the great qualities. If one asks what the cause of that is, it is said: "Born from the vajra, the vajra-self." Its cause is born from the realization of the vajra-like Dharmakāya; as he is the chief of all families, he is the "self" (lord). Its analogy is: "The vajra-essence, like space." It is like space because it is without substantiality, it is all-pervasive, and its miraculous displays are unceasing. If one asks, "Will it then not become something characterized by signs?" it is said: "Immovable, adorned with a single lock of hair; wearing the raw hide of an elephant as a garment." This demonstrates the ornaments of his qualities: the conceptualization of signs is immovable, and the lock of hair is bound in a single topknot as a sign of realizing non-duality. Wearing the raw hide of an elephant as a garment is the sign of possessing the supreme vehicle. If one asks what his wrathful speech is like, it is said: "The great fierce one proclaims 'Ha Ha'; proclaiming 'Hi Hi,' he causes terror; possessing the great laughter of a roar, he proclaims the great vajra laughter." This means that, delighting in acting for the benefit of beings, he proclaims the sound "Ha Ha"; and with the sound "Hi Hi," he proclaims a great laughter that terrifies and strikes down the wicked. Like a vajra, it is utterly vast and cannot be interrupted by others.

འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་ཐོས་པར་སྒྲོགས་པའོ། ། འོ་ན་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་བདེ་བ་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་དྲག་པོ་དགའ་བ་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་ཧཱུཾ་སྟེ་ཧཱུཾ་ཞེས་སྒྲོགས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པའི་ཐུགས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སེམས་པ་དང་། ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སེམས་པའོ། ། དེའི་གོང་ན་གཞན་མེད་པས་རྒྱལ་པོའོ། ། ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མངའ་ཞིང་། གདུག་པ་ཅན་འཇོམས་པའི་ཐུགས་མངའ་བས་དྲག་པོའོ། ། དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་མཛད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་སྒོ་ནས། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཞེས་པའི་སྒྲ་བསྒྲགས་ནས། གདུག་པ་ཅན་ཚར་གཅོད་པར་མཛད་དོ། ། ཁྲོ་བོ་དེ་ལས་ཅི་མཛད་ཅེ་ན། མཚོན་དུ་རྡོ་རྗེ་མདའ་ཐོགས་པ། ། རྡོ་རྗེ་རལ་གྲིས་མ་ལུས་གཅོད། ། རྡོ་རྗེ་ཀུན་འཆང་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། རྡོ་རྗེ་གཅིག་པུ་གཡུལ་སེལ་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཕྱག་མཚན་རྡོ་རྗེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་འབིགས་པའི་ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མདའ་གཞུ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི། ཤེས་རབ་ཀྱི་རལ་གྲི་ཐོགས་པ་དང་། དུག་ལྔ་ཆོམས་པའི་རྟགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟར་གཞན་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བདུད་བཞི་དང་གདུག་པ་ཅན་འཇོམས་ཤིང་གཡུལ་ངོ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། ། རྒྱན་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་འབར་བ་མིག་མི་བཟད། །

He proclaims [his name] to be heard throughout the three worlds. If one asks, "What is the nature of his mind?" it is said: "Vajrasattva, the Great Being; Vajrarāja, the Great Bliss; Vajrarudra, the Great Joy; Vajra-Hūṃ, who proclaims 'Hūṃ'!" This means that his mind is a great primordial wisdom (jñāna) that is indivisible like a vajra. He contemplates the dharmadhātu with his mind and contemplates the welfare of beings with his compassion. Because there is nothing superior to him, he is the "King" (rāja). Because he possesses uncontaminated great bliss and a mind that subdues the malevolent, he is "Fierce" (rudra). Through that, he generates great joy in sentient beings. By means of a mind that has realized the vajra-like [nature], he proclaims the sound "Hūṃ Hūṃ" and thereby subdues the malevolent. If one asks what that wrathful one does, it is said: "Holding the vajra-arrow as a weapon, He cuts everything without exception with the vajra-sword. Holding the vajra of all, the Vajra-Holder, The sole Vajra who dispels the battle." This means that he holds the bow and arrow of insight (prajñā), the method that pierces the afflictions like a vajra, and the sword of insight that cuts through conceptualization. He holds the vajra as a sign of having conquered the five poisons. Because he possesses the power to subdue others like a vajra, he is called the "Vajra-Holder." Furthermore, through vajra-like non-dual primordial wisdom, he conquers the four māras and the malevolent, and turns back the front lines of battle. To show his extraordinary qualities by way of his ornaments, it is said: "The blazing vajra, with unbearable eyes..."

སྐྲ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འབར་བ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་འབེབས་པ་འབེབས་པ་ཆེ། ། མིག་བརྒྱ་བ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་མིག། ལུས་ནི་རྡོ་རྗེའི་བ་སྤུ་ཅན། ། རྡོ་རྗེའི་སྤུ་ནི་གཅིག་པུ་ལུས། ། སེན་མོ་སྐྱེས་པ་རྡོ་རྗེ་རྩེ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་པགས་པ་མཁྲེགས། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་ཐོགས་དཔལ་དང་ལྡན། ། རྡོ་རྗེ་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འབར་བ་ལྟ་བུའི་དྲག་པོའི་སྤྱན་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་འཇིགས་པ་མངའ་ཞིང་དབུ་སྐྲ་ཡང་རྡོ་རྗེའི་སྐྲའོ། ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་འབེབས་པར་མཛད་ལ་མིག་བརྒྱ་པ་ཞེས་པ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་མ་འགགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། ལུས་ལ་རྡོ་རྗེའི་བ་སྤུ་དངོས་སུ་འཁྱིལ་བ་མངའ་ཞིང་། རྡོ་རྗེའི་སྤུ་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ལུས་ལ་བརྒྱན་པའོ། ། གདུག་པ་ཅན་འདུལ་བའི་རྟགས་དང་། རིགས་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་རྟགས་སུ་སོར་མོའི་རྩེ་མོར་རྡོ་རྗེ་སྐྱེས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་གཉིས་མེད་དུ་བསྡུས་པའི་རྟགས་སུ། རྡོ་རྗེའི་པགས་པ་སྲ་ལ་འཐས་པ་མངའ་བའོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཕྲེང་བ་ཐོགས་ནས་གཞན་དོན་མཛད་པས་དཔལ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཕྲེང་བ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱན་རྡོ་རྗེས་བརྒྱན་པའི་སྒོ་ནས་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་གསུང་གི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་འདྲེན་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཞེ་ན། གད་རྒྱངས་ཧ་ཧ་ངེས་པར་སྒྲོགས། །

"His hair is also blazing vajras; he is the great one who brings down the vajra-descending. He has a hundred eyes, the vajra-eye; his body is covered in vajra-hairs. His body is adorned with a single vajra-hair; the tips of his nails are vajra-peaks. His vajra-essence skin is firm; he wears a vajra-garland and is endowed with glory. He is adorned with vajra-ornaments." Thus it is said. He possesses extremely fierce and terrifying wrathful eyes like blazing vajras, and his hair is also vajra-hair. Furthermore, he causes the vajra-like primordial wisdom of body, speech, and mind to descend into the continuums of others. The phrase "having a hundred eyes" is merely an illustration; it means he possesses the indivisible eye of insight that is unobstructed in all respects. His body actually possesses swirling vajra-hairs, and those vajra-hairs adorn his non-dual body. As a sign of subduing the malevolent and as a sign of the indivisibility of the five families and the five primordial wisdoms, vajras grow from the tips of his fingers. As a sign of gathering all things into non-duality, he possesses firm and solid vajra-skin. Because he performs the benefit of others while holding a vajra-garland, he is endowed with glory. This is a sign of possessing an uninterrupted continuity, like a string of garlands of great qualities. In this way, the great qualities are shown by way of being adorned with the vajra, the supreme ornament, because he belongs to the Mind Vajra family. If one asks, "What are the qualities of leading beings by way of speech?" it says: "He resounds with the laughter of 'Ha Ha'."

ཡི་གེ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲ། ། འཇམ་དབྱངས་ཆེན་པོ་སྒྲ་ཆེ་བ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་སྒྲ་གཅིག་པ། ། ནམ་མཁའི་མཐའ་ལ་སྒྲ་སྒྲོགས་པ། ། སྒྲ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པ་ལ་དགྱེས་པའི་སྒྲ་ཧ་ཧ་ཞེས་སྒྲོགས་ཤིང་། ཡི་གེ་དྲུག་པ་ནི་རྒྱས་པར་ཡི་གེ་དྲུག་པའི་སྔགས། དེ་ལས་བསྡུ་ན་བཱ་གཱི་ཤྭ་རིའི་འབྲུ་དྲུག་པའོ། ། དེ་གཉིས་ནི་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པའི་སྒྲའོ། ། ལས་འཕྲོ་ཅན་རྣམས་ལ་སྙན་ཅིང་ཡིད་དུ་འོང་བས་འཇམ་དབྱངས་སོ། ། དོན་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་སྒྲ་ཡིན་པས་ཆེ་བས་སོ། ། དེ་གང་དུ་སྒྲོགས་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུའོ། ། གཉིས་མེད་སྟོན་པའི་སྒྲ་ཡིན་པས་གཅིག་གོ། ། ཡང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསྒྲགས་ཀྱང་འགྲོ་བ་འདྲེན་པར་གཅིག་པའོ། ། སྒྲ་དེ་ལ་འགྲན་ཟླ་མེད་པས་ཀྱང་སྒྲ་གཅིག་པའོ། ། དེ་ཇི་ཙམ་དུ་སྒྲོགས་ཤེ་ན། ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པར་སྒྲོགས་པའོ། ། སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་འདི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ་དོན་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་མཚན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། ཡང་དག་བདག་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ཡང་དག་མཐའ་སྟེ་ཡི་གེ་མེད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་གསུང་གི་རྒྱུ་ནི་ཡང་དག་པ་བདག་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། གསུང་གི་ཆེ་བ་ནི། སྟོང་ཉིད་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་སྟེ། ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་སྒྲ་སྒྲོགས་པ། ། ཆོས་ཀྱི་དུང་སྟེ་སྒྲ་ཆེན་ལྡན། ། ཆོས་ཀྱི་གཎྜཱི་སྒྲ་བོ་ཆེ། ། མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་པོ། ། ཕྱོགས་བཅུ་ཆོས་ཀྱི་རྔ་བོ་ཆེ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ།

"The six-syllable vajra sound, the great Mañjughoṣa of great resonance, the single sound throughout the three worlds, proclaiming sound to the limits of space, the supreme among those possessing sound." Thus it is said. Regarding the sound of joy in performing the benefit of beings, he proclaims "Ha Ha." The "six-syllable" refers, in detail, to the six-syllable mantra; in brief, it is the six syllables of Vāgīśvarī. These two are the sounds of the Secret Mantra Vajrayāna. Because it is melodious and pleasing to those with the karmic connection, it is "Mañjughoṣa" (Gentle Melody). Because it is a sound that reveals the great meaning, it is "Great" (mahā). Where is it proclaimed? It is proclaimed throughout the three worlds. Because it is a sound that reveals non-duality, it is "single." Furthermore, no matter how much it is proclaimed, it is one in leading beings. Because there is no rival to that sound, it is also "single." To what extent is it proclaimed? It is proclaimed pervading space. Among all sounds, this sound of Dharma is supreme because it joins one to the great purpose. In order to show the name of the wisdom-being Mañjuśrī by way of the discriminating wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna), it says: "Perfect selflessness, suchness, the ultimate reality, and the letterless," and so forth. In that regard, the cause of the speech is perfect selflessness, suchness. As for the greatness of the speech: "The bull among speakers of emptiness, proclaiming the profound and vast sound, the conch of Dharma possessing the great sound, the great drum of Dharma, the one who abides in non-abiding nirvāṇa, the great drum of Dharma in the ten directions." Thus it is said.

ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ནི་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཁྱུ་མཆོག་སྟེ། དཔེར་ན། གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུ་ཕ་མ་ཤི་ནས་སེང་གེས་ནུ་མ་བསྣུན་ནས་གསོས་པ་ལ་ཁྱུ་མཆོག་ཟེར་ཏེ། དེས་ཁྱུས་འགྲོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་མཆོག་ཡིན་ན། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་འབྱུང་བའི་སྔ་ལྟས་ནི། ཆོས་ཀྱི་དུང་ལྟ་བུའི་སྒྲ་ཆེན་པོས་བདུད་བཏུལ་ནས། ཆོས་ཀྱི་གཎྜཱི་ལྟ་བུའི་སྒྲ་ཆེན་པོས་འཁོར་བསྡུས་ནས། མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་པས་སྲིད་ལ་མི་གནས་དང་། ། སྙིང་རྗེས་ཞི་ལ་མི་གནས་ཤིང་། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། རྒྱ་ཇི་ཙམ་ཆེ་ཞེ་ན། ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ཆེན་པོ་རྔ་བོ་ཆེ་དང་འདྲ་བ་སྒྲོགས་པའོ། ། དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་གཞི་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་གཟུགས་བཟང་དམ་པ་སྟེ། ། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ཡིད་ལས་སྐྱེས། ། གཟུགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་དཔལ། ། གཟུགས་བརྙན་མ་ལུས་འཆང་བ་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་སྐུ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་གཟུགས་མེད་པའོ། ། དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། གཟུགས་བཟང་བའི་དམ་པའོ། ། སྤྲུལ་སྐུ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་དེ་ཡིད་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲོལ་བ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་པ་དང་། ཡང་སྤྲུལ་སྐུ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལྟར་སྐྱེས་ཞེས་བཤད་དོ། ། རྗེ་བཙུན་དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།

To proclaim that all phenomena are emptiness is the foremost of all proclamations, and is thus the "bull of the herd." For example, when an elephant calf is raised by a lioness after its parents have died, it is called a "bull of the herd" because it outshines the rest of the herd as it moves; it is similar to this. Why is it the most excellent? Because it proclaims the sound of the Dharma, both profound and vast. The omens of the Dharma’s emergence are as follows: having subdued the Māras with the great sound of the Dharma conch, and having gathered the retinue with the great sound of the Dharma gaṇḍī drum, one teaches the Dharma of nirvāṇa that does not abide in the two extremes. This is as it is said: "Through wisdom, one does not abide in existence; through compassion, one does not abide in peace." How vast is it? It pervades all ten directions. By what means? By proclaiming the great sound of the Dharma, which is like a great drum. In that regard, what is the basis from which it all arises? It is stated: "Formless, yet the supreme excellence of beautiful form; possessing various forms, born from the mind; the glory that makes all forms appear; the bearer of all reflections without exception." Thus, because the dharmakāya is not established as having an intrinsic nature, it is "formless." Through its blessing, the saṃbhogakāya adorned with the major and minor marks is the "supreme excellence of beautiful form." The nirmāṇakāya possessing various forms is said to be "born from the mind" as it is liberated into jñāna (wisdom); furthermore, it is explained as being "born according to the wishes of the mind" of those possessing various forms of the nirmāṇakāya. That very Venerable One [is the source] for the śrāvakas, pratyekabuddhas, and bodhisattvas...

ཚངས་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་མ་ལུས་པར་སྣང་ནས་དོན་མཛད་པའོ། ། སྐུ་དེའི་ཆེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མཚུངས་པ་མེད་ཅིང་ཆེ་བར་གྲགས། ། ཁམས་གསུམ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་སྟེ། ། འཕགས་ལམ་ཤིན་ཏུ་མཐོ་ལ་གནས། ། དར་བ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཏོག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དབང་གིས་གཉེན་པོ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཚུགས་ཏེ། བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པས་ན་ཆེ་བར་གྲགས་སོ། ། དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་ལས་མཐོ་བར་གྱུར་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་མཁྱེན་པས་དར་བ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་རབ་རྩེ་མོའི་ཏོག་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་གདུལ་བྱ་ལ་ཇི་ལྟར་མོས་པར་སྣང་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་གཞོན་ལུས་གཅིག། གནས་བརྟན་རྒན་པོ་སྐྱེ་དགུའི་བདག། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན་(འཚང་,འཆང་)བ། ། སྡུ་གུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་མཛེས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་བགྲེས་རྒུད་མི་མངའ་སྟེ་རྟག་ཏུ་བྱིས་པ་ལོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ལྟ་བུ་གཞན་གྱི་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུས་དོན་མཛད་པའོ། ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལྟ་བུར་སྤྲུལ། རང་རྒྱལ་བས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་རང་རྒྱལ་རྒན་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེར་སྟོན་པ་ལྟ་བུར་སྤྲུལ། སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འདུལ་བ་ལ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོར་སྤྲུལ་ནས་དོན་མཛད་དེ། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དགུ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་གསུམ།

He performs the welfare of beings by appearing in the complete forms of Brahmā, Viṣṇu, and so forth. If one asks what the greatness of that body is like, it is said: "Peerless and renowned for greatness, The great lord of the three realms, Abiding on the exceedingly high noble path, The great flourishing banner of Dharma." By virtue of having fully perfected the two accumulations, he cannot be harmed by any antidote. Since he cannot be overwhelmed by any Māras, non-Buddhists, or the like, he is renowned for his greatness. Furthermore, because he has transcended the noble path, he abides in non-dual wisdom. Because he knows the eighty-four thousand heaps of Dharma, he is the great flourishing Dharma. Non-duality is called the "pinnacle of the summit." As for how he appears to those to be trained according to their inclinations, it is said: "In the three worlds, a single youthful body, An elder, an ancient, the lord of beings, Bearing the thirty-two marks, Charming and beautiful in the three worlds." For those to be trained by Bodhisattvas, he performs the welfare of beings by appearing as one who is never subject to aging or decline, always captivating the minds of others like an eight-year-old child. For those to be trained by Śrāvakas, he emanates as an elder such as Subhūti. For those to be trained by Pratyekabuddhas, he emanates as an ancient Pratyekabuddha displaying great miraculous powers. For those to be trained by various means, he emanates as the Lord of Beings and performs the welfare of beings. In this context, the "nine beings" are the three: Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and Mahāyānists.

དེའི་ཁར་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་གནས་སུ་སྤྲུལ་སྐུ་ཐུབ་པ་དྲུག་གིས་དོན་མཛད་པ་དང་། དགུ་ལ་བྱའོ། ། དེ་ལ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་ཏོ། ། ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ཞབས་རུས་སྦལ་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་འབྲེལ་བ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་གཞོན་ཞིང་འཇམ་པ་དང་། བདུན་མཐོ་བ་དང་། ཕྱག་གི་སོར་མོ་རིང་བ་དང་། རྟིང་པ་ཡངས་པ་དང་། སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་བ་དང་། འབུར་མི་མངོན་པ་དང་། སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་བ་དང་། བྱིན་པ་རི་དྭགས་ཨེ་ན་ཡ་ལྟ་བུ་དང་། ཕྱག་རིང་ཞིང་མཛེས་པ་དང་། མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་དང་། སྐུ་མདོག་གསེར་ལྟ་བུ་དང་། པགས་པ་འཇམ་པ་དང་། སྤུ་རེ་རེ་ནས་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་། ཞལ་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་དང་། རོ་སྟོད་སེང་གེ་འདྲ་བ་དང་། དཔུང་མགོ་ཟླུམ་པ་དང་། ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་དང་། རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་མཁྱེན་པ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་དང་། དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྗགས་རིང་བ་དང་། གསུང་ཚངས་པའི་དབྱངས་ལྟ་བུ་དང་། འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། ཚེམས་དཀར་བ་དང་། ཚེམས་མཉམ་པ་དང་། ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་དང་། ཚེམས་བཞི་བཅུ་མངའ་བ་དང་། སྤྱན་མཐོན་མཐིང་དུ་གནས་པ་དང་། སྤྱན་རྫི་བའི་རྫི་མ་ལྟ་བུའོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། དཔལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་རྒྱུའི་སེམས་དཔའ་བཅུ་དྲུག་འབྲས་བུའི་སེམས་དཔའ་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་པ་ལ་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་ཤིན་ཏུ་སྡུག་ཅིང་ཡིད་དུ་འོང་ལ།

Furthermore, in the abodes of the six classes of beings, the six Sages of the Nirmāṇakāya perform the welfare of others; this should be understood as the ninth [point]. Regarding that, the thirty-two major marks are taught in common: having the marks of wheels on the palms and soles; feet that rest like those of a tortoise; webbed fingers and toes; hands and feet that are youthful and soft; seven parts of the body that are prominent; long fingers; broad heels; a body that is large and straight; no protruding veins; body hair that curls upward; calves like those of the eneya antelope; long and beautiful arms; the private organ retracted in a sheath; a complexion like gold; smooth skin; body hair that curls to the right one by one; a face adorned with the ūrṇā-kośa (the hair-treasure between the brows); an upper body like that of a lion; rounded shoulders; broad collarbones; knowing the supreme sense of taste; a body proportioned like a nyagrodha tree; a crown protrusion (uṣṇīṣa); a long tongue; a voice like the melody of Brahmā; jaws like those of a lion; white teeth; even teeth; teeth with no gaps; forty teeth; deep blue eyes; and eyelashes like those of a cow. In terms of the specific [mandala], it is explained that the glorious Vairocana is adorned by the sixteen causal bodhisattvas and the sixteen resultant bodhisattvas. Thus, he is exceedingly beautiful and pleasing to the mind within the three worlds.

བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་འདུན་པ་སྐྱེས་བུའི་གནས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དེས་འཇིག་རྟེན་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱོབ་ཅེ་ན། ། འཇིག་རྟེན་ཤེས་ལེགས་སློབ་དཔོན་ཏེ། ། འཇིག་རྟེན་སློབ་དཔོན་འཇིགས་པ་མེད། ། མགོན་སྐྱོབ་འཇིག་རྟེན་ཡིད་གཅུགས་པ། ། སྐྱབས་དང་སྐྱོབ་པ་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་སྨན་དང་བཟོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ཀྱིས་བསླབས་པ་ཡིན་ལ། ལོག་པའི་ལམ་ལས་ཟློག་ཅིང་དམ་པའི་ལམ་སྟོན་པའི་སློབ་དཔོན་ཡང་མཛད་དོ། ། ཐ་སྙད་ཀྱི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པས་གཞན་གྱིས་བརྩད་བཅད་ཀྱང་འཇིགས་པ་དང་བག་ཚ་བ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་སྐྱོབ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡིད་དང་མཐུན་པར་སྔར་གྱི་ཡང་སྐྱོབས་མཛད་ལ། ཕྱིས་ཀྱང་སྐྱོབ་སྟེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། ། འོ་ན་ཐུགས་ཀྱི་མཁྱེན་ཚད་ཅི་མངའ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའི་མཐའ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མཚོ། ། ཞེས་པ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནམ་མཁའི་མཐའ་ལྟ་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་རྟོགས་པས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་མངའ་བའོ། ། དེའི་བྱེད་པའི་ལས་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་སྒོ་ངའི་སྦུབས་འབྱེད་པ། ། སྲིད་པའི་དྲ་བ་འཇོམས་པ་པོ། ། ཉོན་མོངས་མ་ལུས་ཞི་བྱེད་པ། ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་པས་མ་རིག་སྒོ་ངའི་ཤུན་ལྤགས་འདྲ་བ་སྦུབས་ཕྱེ་ནས་སྲིད་པའི་དྲ་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲེལ་བ་རྣམས་བཅོམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ལྔའམ་དྲུག་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་པོ་དང་།

He is the abode of the person who never tires of beholding him. How does he protect worldly beings? It is said: He is the teacher of the world, skilled in knowledge; The teacher of the world, he is fearless. The protector and refuge, the world’s confidant, The unsurpassed shelter and savior. This means that the Venerable One himself taught worldly subjects such as medicine and the arts. He also acts as a teacher who turns others away from wrong paths and shows the sublime path. Possessing the logic of conventional terminology, he protects the world without fear or hesitation even when challenged by others. He protects them in accordance with their inclinations, having protected them in the past and continuing to protect them so that they may attain unsurpassed enlightenment. If one asks, "What is the extent of his mental realization?" it is said: He enjoys the limits of space, The ocean of omniscient wisdom. This means that by enjoying and realizing the dharmakāya, which is like the limits of space, he possesses an ocean-like quality of great wisdom that knows all objects of knowledge, both in their ultimate mode of being and their full multiplicity. What is his activity? It is said: He breaks the shell of the egg of ignorance, The destroyer of the net of existence, The pacifier of all afflictions without exception, Who has reached the far shore of the ocean of saṃsāra. This means that by realizing the non-dual meaning, he breaks the shell of ignorance, which is like an eggshell. He destroys the net of existence—the connection between karma and the afflictions—and pacifies the five or six root afflictions, the twenty secondary afflictions, and so forth.

ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་བརྒྱ་དང་གསུམ་ལྟ་བུ་ཞི་ནས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའོ། ། དེ་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། ། ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་ཅོད་པན་ཅན། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྒྱན་དུ་ཐོགས། ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི། ། གསུམ་སེལ་མཐའ་ཡས་གྲོལ་གསུམ་ཐོབ། ། སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གྲོལ། ། མཁའ་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས། ། ཉོན་མོངས་དྲི་མ་ཀུན་ལས་འདས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་མ་སྤངས་རང་སར་གྲོལ་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལྔར་སྣང་བ་སྟེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གཅིག་རྫོགས་ཀྱི་དབང་ཞེས་བྱའོ། ། བཞི་རིག་པ་གཅིག་ལ་སྣང་ཚུལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པའི་ཕྱིར་ཅོད་པན་ནོ། ། དེ་ཡང་། ། སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དབང་ཐོབ་ན། ། རྫས་ཚིག་མཚན་མའི་དབང་རྣམས་ཀུན། ། མ་བསྐུར་ཀྱང་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་གཟུགས་བརྙན་སངས་རྒྱས་ལྔར་ཤར་ཏེ། གསལ་ཞིང་མཛེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱན་ཞེས་བྱའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ནི་གསུམ་དུ་འདུས། ། དེ་ལྟར་རྟོག་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་གསུམ་ཞི་ལ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དུག་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། དེས་སེལ་ཞིང་སྤོང་ངོ་། ། དེ་གསུམ་བསལ་ནས་འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་བྱས་ནས། གྲོལ་བ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། ། ཁྱད་པར་དུ་སྐུ་གསུམ་ལ་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་།

Having pacified the one hundred and three types of thorough affliction (saṃkleśa), one reaches the far shore of the ocean of saṃsāra. Regarding the benefits of realizing that: "Empowered by wisdom, wearing the crown, The perfect Buddha is worn as an ornament. The suffering of the three sufferings is pacified; The three are cleared away, and the three infinite liberations are attained. One is definitively liberated from all obscurations, Abiding in equanimity like space, Transcending all stains of affliction." Thus it is said. By realizing the non-dual meaning, the five afflictions are liberated in their own place without being abandoned, appearing as the five wisdoms (jñāna). This is not dependent upon the vase empowerment and so forth; it is called the "empowerment of the single perfection of wisdom." Because the four types of knowledge appear as a single manifestation adorned with wisdom, it is exceedingly beautiful and is thus called a "crown." As it is said: "When the mind has attained mastery over phenomena, All empowerments of substances, words, and signs Will be attained even without being conferred." The reflections of the five wisdoms arise as the five Buddhas; because they are clear and beautiful, they are called "ornaments." Suffering is subsumed within three types. By realizing this, the suffering of suffering, the suffering of conditioning, and the suffering of change—these three—are pacified. The afflictions are also subsumed within the three poisons, which are thereby cleared away and abandoned. Having cleared those three and accomplished the welfare of infinite beings, one attains the three liberations: those of the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and Bodhisattvas. Specifically, this refers to the three bodies (kāya). Furthermore, regarding the obscurations of the afflictions...

ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་གྲོལ་ནས། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། དེ་ཕན་ཆོད་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཅི་ཞེ་ན། ། དུས་གསུམ་དུས་མེད་རྟོག་པ་པོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ་ཆེ། ། ཡོན་ཏན་ཐོད་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོད། ། ལུས་ཀུན་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བ། ། ནམ་མཁའི་ལམ་ལ་རབ་གནས་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དུས་གསུམ་དུ་དབྱེར་མེད་དེ། དེ་ཡང་། འདས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་མ་འོངས་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ད་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད། ། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་འཕགས་པས་གཙོ་བོ་ཆེའོ། ། དེ་ཡང་། ། འཇིག་རྟེན་པ་བས་ཉན་ཐོས་ཡོན་ཏན་ཆེ་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་རང་རྒྱལ་བ། དེ་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། དེ་བས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། ། ཐོད་ནི་ཡོན་ཏན་གྱིས་མཛེས་པར་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ཐོད་ལྟར་མཛེས་ཤིང་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་འགྲོ་བའི་ལུས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་གྲོལ་ནས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་སོ། ། འོ་ན་འགྲོ་བའི་དོན་ཇི་ལྟར་མཛད་ན། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཆེན་པོ་འཆང་། ། ཁྱབ་བདག་རིན་ཆེན་ཀུན་གྱི་བདག། དཔག་བསམ་ཤིང་ཆེན་རྒྱས་པ་སྟེ། ། བུམ་པ་བཟང་པོ་ཆེ་བའི་མཆོག། བྱེད་པ་སེམས་ཅན་ཀུན་དོན་བྱེད། ། ཕན་འདོགས་སེམས་ཅན་མཉེས་གཤིན་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཞན་དོན་འབྱུང་བའི་དཔེ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལ་ཡང་ཆོས་བརྒྱད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་དགོས་འདོད་འབྱུང་བ་དང་།

Having been liberated from all cognitive obscurations, one abides in a space-like equanimity; from that point onward, one has transcended the stains of the afflictions. If one asks what the essence of such realization is, it is stated: "The knower of the three times and timelessness, The great sovereign of all sentient beings, The crown of those who wear the crest of qualities, Completely liberated from all bodies, Abiding perfectly in the path of space." Thus it is said. Within equanimity, the three times are indivisible. As it is said: "The suchness of the past is the suchness of the future; this suchness of the present is entirely without distinction." Realization in this way is the "great sovereign," for it is far more exalted than all sentient beings. Furthermore, the qualities of the worldlings are greater than those of the śrāvakas; the pratyekabuddhas are greater than those; the bodhisattvas are greater than those; and the tathāgatas are the ones with the greatest qualities. "Crest" refers to being beautifully adorned with qualities. Even more beautiful and supreme than that is the Venerable One himself. Thus, having been liberated from birth in all the bodies of wandering beings, one abides in space-like primordial wisdom. If one asks how the welfare of beings is accomplished, it is stated: "Holding the great wish-fulfilling jewel, The pervasive lord, the master of all jewels, The flourishing great wish-granting tree, The supreme, great excellent vase, Acting for the benefit of all sentient beings, Benefiting and affectionate toward sentient beings." Thus it is said. The wish-fulfilling jewel, which is the example for the arising of the welfare of others, also possesses eight qualities: it fulfills the needs and desires of sentient beings; and...

དེ་ཡང་གསོལ་བ་མ་བཏབ་ན་མི་འབྱུང་བ་དང་བཏབ་ན་འབྱུང་བ་དང་། དུས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འཚམ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཟད་མི་ཤེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྟོག་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱིས་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་དང་འདྲ་བའི་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་དེས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཡང་དཔག་བསམ་ཤིང་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་ཆོས་བཅུ་སྟེ། སྔ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་ཁར་བསིལ་བ་དང་། འགྲོ་བ་ངལ་སོས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་བཅུའོ། ། ཡང་བུམ་པ་བཟང་པོ་བསྒྲུབ་པ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་བཅུ་སྟེ། སྔ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་ཁར། བསྒྲུབས་ན་འབྱུང་བ་དང་། མ་བསྒྲུབས་ན་མི་འབྱུང་བ་དང་བཅུའོ། ། དེ་ཡང་། ། བུམ་པ་བཟང་པོ་དང་ནི་དཔག་བསམ་ཤིང་། ། ཡིད་བཞིན་ནོར་རྣམས་སེམས་དང་མི་ལྡན་པས། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་འབྱུང་འགྱུར་ན། ། ཐུགས་རྗེ་ཆེར་མངའ་རྒྱལ་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལྟར་བུ་གཅིག་པའི་མ་ལྟར་ཕན་འདོགས་པའོ། ། དེས་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཅེ་ན། བཟང་ངན་ཤེས་ཤིང་དུས་ཤེས་ལ། ། ཁྱབ་བདག་དམ་ཤེས་དམ་ཚིག་ལྡན། ། དུས་ཤེས་སེམས་ཅན་དབང་དོན་ཤེས། ། རྣམ་གྲོལ་གསུམ་ལ་མཁས་པ་པོ། ། ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞིང་ཡོན་ཏན་ཤེས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལས་བཟང་ངན་ཤེས་ཤིང་། དེའི་འབྲས་བུ་དུས་ཇི་ཙམ་ན་འབྱུང་ཤེས་ལ། ཐུགས་རྗེས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་བདག་པོ་གཞན་གྱི་ཚིག་ཀྱང་ཤེས་ལ། རང་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལས་མི་འདའ་བའི་དམ་ཚིག་དང་ལྡན་པའོ། ། དོན་མཛད་པའི་ཚེ་འདུལ་བའི་དུས་ཚོད་ཤེས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་རབ་འབྲིང་ཐ་མ་དང་།

Furthermore, [the Buddha's activity] does not occur without being requested, but occurs when requested; it occurs at the proper time, occurs in a manner that is appropriate, occurs inexhaustibly, occurs without conceptualization, and occurs without expectation of a return. Such a jewel-like quality pervades the nature of all. Furthermore, it is like a wish-fulfilling tree, which also possesses ten qualities: in addition to the previous eight, it is cooling and serves as a place of rest for wandering beings—making ten. Furthermore, it is like the accomplishment of an excellent vase, which also possesses ten qualities: in addition to the previous eight, it occurs when accomplished and does not occur when not accomplished—making ten. As it is said: "If the excellent vase, the wish-fulfilling tree, and the wish-fulfilling jewels—which lack a mind—can bring about the welfare of sentient beings, what need is there to mention the Victors who possess great compassion?" Thus, he benefits [beings] like a mother to her only child. If one asks how he knows the inclinations of those to be trained, it is said: "Knowing good and bad, knowing the time, the pervasive lord who knows the commitments and possesses the samaya; knowing the time, knowing the faculties and the welfare of sentient beings, the one skilled in the three liberations; possessing qualities and knowing qualities." This means he knows good and bad actions and knows at what time their results will arise. As the pervasive lord of compassion, he understands the words of others and himself possesses the samaya of never transgressing reality. When performing his deeds, he knows the time for training and the superior, middling, and inferior faculties of sentient beings.

དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་རབ་འབྲིང་ཐ་མའི་དོན་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བས། ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་རྣམ་གྲོལ་གསུམ་ལ་མཁས་པའོ། ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ཀྱང་ལྡན་ཞིང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་བཀྲ་ཤིས་པའི་དམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། ཆོས་ཤེས་བཀྲ་ཤིས་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་། ། བཀྲ་ཤིས་ཀུན་གྱི་བཀྲ་ཤིས་པ། ། གྲགས་པའི་བཀྲ་ཤིས་སྙན་གྲགས་དགེ། ། དབུགས་འབྱིན་ཆེན་པོ་དགའ་སྟོན་ཆེ། ། དགའ་ཆེན་རོལ་མོ་ཆེན་པོ་སྟེ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པས་ཚེ་འདིར་ཡང་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་འབྱུང་བས་བཀྲ་ཤིས་ལ། ཕྱི་མར་ཡང་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་འབྱུང་བས་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་ངོ་། ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཚེ་རིང་བ་དང་། ནོར་དང་རིགས་རྒྱུད་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཀྲ་ཤིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་བཀྲ་ཤིས་དམ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁམས་གསུམ་དུ་གྲགས་ཤིང་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བས་གྲགས་པའི་བཀྲ་ཤིས་སོ། ། མི་དགེ་བ་ལས་ལོག་ནས་དགེ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཞུགས་པས་སྙན་གྲགས་དགེ་བའོ། ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཐར་པའི་ལམ་དུ་དབུགས་འབྱིན་པས་ཀུན་དགའ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྟོན་མོ་ཆེན་པོ་མཛད་ཅིང་། ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་དགའ་ཆེན་ནོ། ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་མི་སྤོང་བས་རོལ་མོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེས་འགྲོ་བ་སྐྱོབ་པའི་ཚུལ་ནི། བཀུར་སྟི་རིམ་གྲོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་གྲགས་བདག་དཔལ། །

This is the knowledge of the meaning of superior, middling, and inferior faith and diligence. Furthermore, because he possesses the wisdom of omniscience, he is skilled in the three vehicles: the Śrāvakas, the Pratyekabuddhas, and the Mahāyāna, as well as the three types of liberation. He himself possesses the qualities of the bodies, wisdoms, powers, fearlessnesses, and so forth, and he also knows the qualities present in the mental continuums of the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and others. To demonstrate him as the supreme auspiciousness of such a nature, it is said: "Knowing the Dharma, the source of auspiciousness; The auspiciousness of all auspicious things; The auspiciousness of renown, the virtue of fame; The great relief, the great festival; The great joy, the great music." Thus, by knowing the meaning of the Dharma, all excellent qualities arise in this life, making it auspicious; and in future lives as well, all excellent qualities arise, so "the source of auspiciousness" occurs. Among all worldly auspiciousnesses—such as long life, the increase of wealth and lineage—this becomes the supreme auspiciousness. Because it is renowned throughout the three realms and gives rise to excellent qualities, it is the "auspiciousness of renown." Because one turns away from non-virtue and engages in various virtues, it is the "virtue of fame." Because it provides relief to beings on the path to liberation, it performs the great feast of the Dharma of universal joy; and because one attains the great uncontaminated bliss, it is "great joy." Because one does not abandon the qualities of desire [in the sense of enjoying them], it is called "great music." The manner in which he protects beings is as follows: "Perfect in honor and service, The glorious lord of fame and supreme joy."

མཆོག་ལྡན་མཆོག་སྦྱིན་གཙོ་བོ་སྟེ། ། སྐྱབས་ཀྱི་དམ་པ་སྐྱབས་སུ་འོས། ། འཇིག་རྟེན་དགྲ་སྟེ་རབ་ཀྱི་མཆོག། འཇིགས་པ་མ་ལུས་སེལ་བ་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་དང་། རིམ་གྲོར་བྱ་བའི་འོས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏེར་དུ་གྱུར་པ། མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་དགའ་བ། ཁམས་གསུམ་དུ་གྲགས་ཤིང་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པས་དཔལ་ཏེ། ཡོན་ཏན་གྱི་སྐལ་བ་མཆོག་དང་ལྡན་ཞིང་། གཞན་ཡང་མཆོག་སྟེར་བའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའོ། ། དེས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་ཅིང་དེ་ལས་ལྷག་པ་མེད་པས་སྐྱབས་སུ་འོས་པའོ། ། ཅི་ལས་སྐྱོབ་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟོག་པ་དགྲ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱོབ་པའོ། ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་རབ་ཏུ་གྱུར་པས་ཉན་ཐོས་སོ། ། དེ་ལས་རབ་ཏུ་གྱུར་པས་རང་རྒྱལ་ལོ། ། དེ་ལས་རབ་ཏུ་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྗེ་བཙུན་ནོ། ། དེས་བདུད་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། ། མུ་སྟེགས་ཀྱི་ཆ་བྱད་ཀྱིས་འདུལ་བ་ལ་དེར་སྤྲུལ་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར། གཙུག་ཕུད་ཕུད་བུ་ལྕང་ལོ་ཅན། ། རལ་པ་མུཉྫ་ཅོད་པན་ཐོགས། ། གདོང་ལྔ་གཙུག་ཕུད་ལྔ་དང་ལྡན། ། ཟུར་ཕུད་ལྔ་པ་མེ་ཏོག་ཐོད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། གཙུག་ཕུད་ནི་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བཞར་བྲེགས་ནས་སྤྱི་བོར་གཙུག་ཕུད་ཙམ་འཛིན་པས་འདུལ་བ་དེར་སྤྲུལ་ལོ། ། ཕུད་(པུ་,བུ་)ནི་སྐྲ་གཞན་བྲེགས་ནས་དཔྲལ་བར་བཅིངས་པའོ། ། ལྕང་ལོ་ཅན་ནི་སྐྲ་སིལ་བུ་རིང་བའོ། ། རལ་པ་ནི་རལ་པ་སོག་ཁ་ནོན་པ་ནི།

"Supreme, bestower of the supreme, the chief; the most excellent refuge, worthy of refuge; the enemy of the world, the most eminent; the dispeller of every fear without exception." Thus it is said. He is one who is honored by all and worthy of veneration, having become a treasury of all the perfect mundane and supramundane qualities. He delights in the welfare of the supreme beings, and is glorious (śrī) because he is renowned throughout the three realms and has perfected the two accumulations. He possesses the most excellent fortune of qualities and is the chief who grants the supreme. He protects those who suffer from the terrors of saṃsāra, and since there is nothing superior to him, he is worthy of refuge. If one asks from what he protects: the conceptualizations of the world are the enemy, and he protects from them. Furthermore, he is superior to the world, and thus superior to the Śrāvakas; superior to them, the Pratyekabuddhas; superior to them, the Bodhisattvas; and superior even to those, the Venerable One. He dispels all Māras and sufferings. Because he performs the welfare of beings by manifesting in the guise of non-Buddhists to discipline them, it says: "With topknots, tufts, and long locks; wearing matted hair, muñja grass, and crowns; possessing five faces and five topknots; the five-crested one with flower garlands." Thus it is said. "Topknot" (śikhā) refers to those who have shaved off their hair and beard but retain a mere tuft on the crown of the head; he manifests in that form to discipline them. "Tuft" (puṭa) refers to those who have shaved the rest of their hair but bind a lock on the forehead. "Long locks" (jaṭā) refers to long, loose hair. "Matted hair" (jaṭā) refers to the matted locks worn in a square shape.

ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་འཛིན་པའོ། ། མུཉྫ་ནི་རྐེད་སོར་སླེབས་པའི་རལ་པ་སྐེ་རགས་སུ་བཅིངས་པའོ། ། ཅོད་པན་ནི་དར་ལ་སོགས་པ་ཐོད་དུ་བཅིངས་པའོ། ། ཐ་མ་ཅོད་པན་དུ་འཕུར་བའོ། ། གདོང་ལྔ་ནི་ཕྱོགས་བཞིན་གདོང་པ་བཞི། སྤྱི་བོའི་གཙུག་ན་གཅིག་སྟེ་ལྔའོ། ། གདོང་པ་བཞི་ནས་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་བཞི་འདོན་ཏེ། ཤར་ནས་ངེས་བརྗོད་ཀྱི་རིག་བྱེད། ལྷོ་ནས་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་རིག་བྱེད། ནུབ་ནས་སྙན་དངགས་ཀྱི་རིག་བྱེད། བྱང་ནས་སྲིད་སྲུང་གི་རིག་བྱེད་འདོན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཚངས་པ་གདོང་ལྔ་པ་ལྟ་བུས་འདུལ་བ་དེར་སྤྲུལ་ལོ། ། ཡང་མགོ་ལ་གཙུག་ཕུད་ལྔ་དང་ལྡན་པ་མུ་སྟེགས་གཟེགས་ཟན་གྱི་གཟུགས་ཀྱིས་འདུལ་བ་ལ་དེས་སྤྲུལ་ལོ། ། ཡང་མགོ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཟུར་ཕུད་ལྔ་ཡོད་པ་དྲི་ཟའི་གཟུགས་ཀྱིས་འདུལ་བ་ལ་དེར་སྤྲུལ་ལོ། ། ཡང་མགོ་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཐོད་བཅིངས་པས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷའི་གཟུགས་ཀྱིས་འདུལ་བ་ལ་དེར་སྤྲུལ་ལོ། ། འོ་ན་སངས་རྒྱས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཇི་ལྟར་འཛིན་ཞེ་ན། ། མགོ་ཟླུམ་བརྟུལ་ཞུགས་ཆེན་པོ་འཆང་། ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག། དཀའ་ཐུབ་མཐར་ཕྱིན་དཀའ་ཐུབ་ཆེ། ། གཙང་གནས་དམ་པ་གཽ་ཏ་མ། ། བྲམ་ཟེ་ཚངས་པ་ཚངས་པ་ཤེས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལྟ་བུའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་འདུལ་བ་ལ་མགོ་ཟླུམ་དུ་སྤྲུལ་ནས་གནོད་པ་ལས་ཟློག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པར་མཛད་དོ། ། ཡང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པས་འདུལ་བ་ལ་དེར་སྟོན་ཏོ། ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཆུ་བོ་ནེ་ར་ཛཱ་རར་དཀའ་ཐུབ་མཛད་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་དེར་སྟོན་ཏོ། །

He assumes the form of those who have faith in Mahādeva. Muñja refers to matted locks reaching the waist, bound as a belt. A crown (cūḍā) refers to silk or similar materials bound upon the head. Finally, it refers to the hair being swept upward into a crown. "Five faces" means four faces in the four directions and one at the crown of the head, making five. From the four faces, he utters the four Vedas: from the east, the Ṛgveda; from the south, the Yajurveda; from the west, the Sāmaveda; and from the north, the Atharvaveda. Thus, he emanates in the form of the five-faced Brahmā to tame those who are to be tamed by such a form. Furthermore, he emanates in the form of the non-Buddhist Kaṇāda, possessing five topknots on his head, to tame those who are to be tamed by that form. Again, he emanates in the form of a gandharva, possessing five jeweled tufts on his head, to tame those who are to be tamed by that form. Again, he emanates in the form of a deity of the Heaven of Controlling Others' Emanations, with a flower crown bound upon his head, to tame those who are to be tamed by that form. If one asks, "How then does he maintain the ascetic conduct of a Buddhist?" it is said: "Maintaining the great ascetic conduct of the shaven head, The supreme ascetic conduct of celibacy, The great asceticism of perfected austerity, The holy abode of purity, Gautama, The Brahmin, the Brahmā, the knower of Brahmā." Thus, for those to be tamed by the renunciant form of Śākyamuni, he emanates as one with a shaven head and maintains the ascetic conduct of turning away from harm. Furthermore, for those to be tamed by maintaining the vows of celibacy and upholding ascetic conduct, he teaches in that manner. He also teaches in the manner of Śākyamuni performing austerities at the Nairañjanā River.

གཽ་ཏ་མ་ནི་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཏེ། ། གཙང་སྦྲ་ལ་གནས་པ་རྒྱལ་རིགས་སུ་སྤྲུལ་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་དཀའ་ཐུབ་དང་། གཙང་སྦྲ་ལ་གནས་པ་བྲམ་ཟེ་ལྟ་བུར་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་མཛད་དོ། ། ཉིད་ལ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པས་ཚངས་པ། གཞན་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ཤེས་པས་ཚངས་པ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་ཕན་ཡོན་ཅི་ཞེ་ན། མྱ་ངན་འདས་པ་ཚངས་པ་ཐོབ། ། གྲོལ་བ་ཐར་པ་རྣམ་གྲོལ་ལུས། ། རྣམ་གྲོལ་ཞི་བ་ཞི་བ་ཉིད། ། མྱ་ངན་འདས་པ་མྱ་ངན་འདས། ། ལེགས་པར་མྱ་ངན་འདས་དང་ཉེ། ། བདེ་སྡུག་སེལ་བ་མཐར་གྱུར་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བས་ཚངས་པ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་འཆིང་བ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་ཞིང་ཐར་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་སྟེ། དེས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྟེན་བྱེད་པས་ལུས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་ཞིང་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཞི་བས་ཞི་བའོ། ། ཞི་བ་དེ་ཉིད་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་མོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕྱི་མ་ནི་རང་རྒྱལ་བའི་ལམ་མོ། ། ལེགས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། བདེ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འཁོར་བའི་མཐའ་གཉིས་སེལ་ཏེ། མཐར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། གཞིའི་གནས་ལུགས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་བྲལ་ལུས་ལས་འདས་པ་པོ། ། ཐུབ་པ་མེད་པ་དཔེ་མེད་པ། ། མི་མངོན་མི་སྣང་གསལ་བྱེད་མིན། །

Gautama belongs to the Śākya clan; he manifested as a kṣatriya who abides in purity, and he also manifested as a brāhmaṇa who is naturally devoted to asceticism and purity. Because he is unstained by the faults of defects, he is "Brahmā" (Pure); because he knows the means to free others from defects, he is called "Knower of Brahmā." If one asks what the benefit of such manifestations is, it is said: "Attaining the Brahmā of nirvāṇa, The liberated, the release, the body of liberation, The peaceful, the very peace of liberation, The nirvāṇa of nirvāṇa, Near to the well-nirvāṇed, The end that dispels pleasure and pain." Being free from the suffering of saṃsāra, it is "nirvāṇa." Being free from attachment to that very state, it is "attaining Brahmā." Thus, being liberated and released from all bonds, one attains the body of primordial wisdom (jñānakāya); because it serves as the basis from which all qualities arise, it is called "body." Being liberated from the afflictions (kleśa) and because all signs of conceptual proliferation are stilled, it is "peaceful." From that very peace, the qualities of the dharma of nirvāṇa arise. The first "nirvāṇa" is the path of the śrāvakas. The latter "nirvāṇa" is the path of the pratyekabuddhas. "Well-nirvāṇed" refers to the bodhisattvas. Dispelling both the extreme of the bliss of nirvāṇa and the extreme of the suffering of saṃsāra, one who possesses the primordial wisdom that has reached the end is the Buddha himself. To show the fundamental mode of being as the essence of complete purity, it is said: "Free from attachment, transcending the body, The unassailable, the peerless, Unmanifest, invisible, not a light-maker."

མི་འགྱུར་ཀུན་འགྲོ་ཁྱབ་པ་པོ། ། ཕྲ་ཞིང་ཟག་མེད་ས་བོན་བྲལ། ། རྡུལ་མེད་རྡུལ་བྲལ་དྲི་མ་མེད། ། ཉེས་པ་སྤངས་པ་སྐྱོན་མེད་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པའི་བློ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སུ་སྣང་བ་ལས་འདས་ཏེ། དེ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་བརྫི་བས་ཐུབ་པ་མེད་དོ། ། གང་དང་ཡང་མཉམ་པ་མེད་པས་དཔེ་མེད་དོ། ། འདི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་ཅིར་ཡང་མི་མཐོང་ལ་མཚན་མ་གང་དུ་ཡང་མི་སྣང་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པས་དོན་ལ་གསལ་བྱེད་མི་དགོས་ཏེ་མར་མེ་ལྟ་བུའོ། ། འདུས་མ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གང་གིས་ཀྱང་མི་འགྱུར་ཞིང་། བདེ་གཤེགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཀུན་གྲོལ་དེས་ཏིལ་འབྲུ་ལ་མར་བཞིན་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པོ། ། རྟུལ་པོས་མི་ཤེས་པས་ཕྲ་ཞིང་ཟག་པ་སྟེ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་མ་རིག་པ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ལྟར་གཞི་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྡུལ་དག་ནས་མེད་ལ། དེ་མ་རྟོགས་པའི་བློ་ཡང་དེ་ཉིད། རྟོགས་ན་རྟོགས་པའི་རྡུལ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ཉིད་ལ་ཡང་མ་ཞེན་པས་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པས་ཉེས་པའི་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་པའོ། ། དོན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི། ། ཤིན་ཏུ་སད་པ་སད་པའི་བདག། ཀུན་ཤེས་ཀུན་རིག་དམ་པ་པོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉིད་འདས། ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་ཚུལ་འཆང་བ། ། རྣམ་པར་རྟོག་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལས་སད་པའམ། ཡང་ན་སྣང་བ་ཡེ་ཤེས་སུས་སད་པའམ། སེམས་སྟོང་པར་སད་པས་ཇི་སྙེད་པ་ཀུན་ཤེས་ཤིང་། ཇི་ལྟ་བ་རིག་ལ།

"Unchanging, all-pervading, and omnipresent; subtle, untainted, and free from seeds; stainless, dustless, and immaculate; having abandoned faults, it is without defect." Thus it is said. Having transcended the appearance of wisdom that is free from the mind attached to objects, it is "unconquerable" because it cannot be crushed by the power of discordant factors. It is "without example" because it is equal to nothing else. Its characteristics are not seen as any entity whatsoever, nor does it appear as any sign; because it abides as the nature of natural luminosity, it does not require an external illuminator in reality, like a lamp. It is "unchanging" because it is not altered by any unconditioned conditions. The tathāgatagarbha, which is the universal liberation, pervades all things like oil in a sesame seed. Because it is not known by the dull-witted, it is "subtle"; it is "untainted" because it is free from the seeds of birth in existence—ignorance and the grasping at a self. Thus, the dust of conceptualization is absent from the ground; the mind that does not realize it is also that very [ground]. If realized, it becomes free from the dust of realization, and because there is no attachment even to that, it is "immaculate." Having thus abandoned the two obscurations, it is without any fault or defect. Regarding the manner in which the two benefits are spontaneously accomplished: "The one who is fully awakened, the master of awakening; the supreme knower of all, the perceiver of all; transcending the nature of consciousness, he maintains the manner of non-dual wisdom; non-conceptual and spontaneously accomplished." Thus it is said. He is "awakened" from the two obscurations, or else awakened to appearances as wisdom, or awakened to the emptiness of the mind; thus he knows the full extent of phenomena (ji snyed pa) and perceives the mode of being (ji lta ba).

དེ་ཡང་དབྱེར་མེད་དུ་ཤེས་པས་དམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཀློང་དུ་འདས་པའོ། ། འདས་པ་ཙམ་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་འཆང་བའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། ངོ་བོ་ལྷུན་གྲུབ་པོ། ། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་པོ། ། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་ཇི་ལྟར་མ་བསྐྱེད་ཅེ་ན། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ལས་བྱེད་པ། ། སངས་རྒྱས་ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད། ། དང་པོའི་སངས་རྒྱས་རྒྱུ་མེད་པ། ། ཡེ་ཤེས་མིག་གཅིག་དྲི་མ་མེད། ། ཡེ་ཤེས་ལུས་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་འདྲེན་པའི་ལས་མཛད་དེ། སངས་རྒྱས་ལ་ཐོག་མ་འདི་ནས་བྱུང་བྱ་བ་དང་། ཐ་མ་འདིར་སོང་བྱ་བ་མེད་དེ་དང་པོ་ཉིད་ནས་རྒྱུ་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་གཉིས་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་མིག་གཅིག་གོ། ། ཡེ་ཤེས་དྲུག་རོ་གཅིག་པའི་ལུས་ཡིན་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་གསུང་གི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ། ཚིག་གི་དབང་ཕྱུག་སྨྲ་བ་ཆེ། ། སྨྲ་བའི་སྐྱེས་མཆོག་སྨྲ་བའི་རྒྱལ། ། སྨྲ་བའི་དམ་པ་མཆོག་གི་གནས། ། སྨྲ་བའི་སེང་གེ་མཚུངས་པ་མེད། ། ཅེས་སྨྲས་ཏེ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་གསུངས་པས་ཚིག་གི་དབང་ཕྱུག་སྨྲ་བ་ཆེའོ། ། མུ་སྟེགས་ཀྱི་སྨྲ་བ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྨྲ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་སྨྲ་བའི་རྒྱལ་ལོ། ། རང་རྒྱལ་བའི་སྨྲ་བ་ལས་འཕགས་པས་དམ་པའོ། ། སྐྱེ་མེད་ཀྱི་སྒྲ་ཆོས་སྨྲ་བའི་གོང་ན་གཞན་མེད་པས་མཆོག་གི་གནས་སོ། །

Furthermore, it is sublime because it is known to be indivisible. Thus, being free from conceptualization, one has transcended into the expanse of the dharmatā of consciousness. At the very moment of transcending, one maintains the manner of non-dual jñāna. This jñāna free from conceptualization is spontaneously present without causes or conditions; its essence is spontaneously present. Since all qualities are spontaneously present therein, its qualities are spontaneously present. If one asks how it is not produced by causes and conditions, it is said: "The Buddhas of the three times perform the activity; The Buddha has no beginning or end. The primordial Buddha is without cause; The single stainless eye of jñāna. The Tathāgata is the embodiment of jñāna." Thus it is stated. The Buddhas of the three times perform the activity of leading sentient beings. There is no such thing as a Buddha arising from a beginning here or going to an end there; from the very beginning, it is without cause. Because it is free from the stains of dualistic grasping, it is the "single eye of jñāna." Because it is the body in which the six jñānas are of one taste, it is so called. If one asks what the distinction of its speech is, it is said: "Lord of words, great speaker; Supreme among speakers, king of speakers; Holy among speakers, the supreme abode; Lion of speakers, without equal." Thus it is stated. Because he teaches the profound and vast Dharma, he is the "Lord of words, great speaker." Because he is superior to the speech of the non-Buddhists and outshines the speech of the Śrāvakas, he is the "king of speakers." Because he is exalted above the speech of the Pratyekabuddhas, he is "holy." Because there is nothing higher than his teaching of the sound of the unborn, he is the "supreme abode."

དེ་ནི་སེང་གེ་དང་འདྲ་སྟེ་བདུད་ལ་སོགས་པའི་རྒོལ་བས་མི་ཚུགས་སོ། ། འོ་ན་སྐུའི་ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན། ། ཀུན་དུ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་དགའ། ། གཟི་བརྗིད་ཕུང་པོ་བལྟ་ན་སྡུག། འོད་བཟང་འབར་བ་དཔལ་གྱི་བེའུ། ། ལག་ན་འོད་འབར་སྣང་བ་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཤེས་རབ་དམ་པས་དོན་ལ་ལྟ་ཞིང་། ཐུགས་རྗེ་དམ་པས་འགྲོ་བ་ལ་གཟིགས་པས་ཀུན་དུ་ལྟ་བའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་འཕགས་པས་མཆོག་ཏུ་དགའོ། ། གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་གཞན་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་སྡུག་པའི་སྐུ་མངའ་ལ། ནང་ན་ཡེ་ཤེས་དྲུག་འབར་བས་མ་རིག་པའི་མུན་པ་སེལ་བའི་རྟགས་ཕྱི་རུ་འོད་ཁ་དོག་དྲུག་འབར་བའོ། ། མཚན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཐུགས་ཀ་ན་རིན་པོ་ཆེ་དཔལ་བེའུས་བརྒྱན་པའོ། ། ཕྱག་ལས་ཀྱང་འོད་ཟེར་འབར་ཏེ་ཞི་བས་འདུལ་བ་རྣམས་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། དེས་མི་འདུལ་བ་རྣམས་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། ། དེས་འགྲོ་བའི་ནད་ཇི་ལྟར་སེལ་ཞེ་ན། ། སྨན་པ་ཆེ་མཆོག་གཙོ་བོ་སྟེ། ། ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད། ། སྨན་རྣམས་མ་ལུས་ལྗོན་པའི་ཤིང་། ། ནད་དོ་ཅོག་གི་དགྲ་ཆེ་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྨན་པའི་མཆོག་སྟེ་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་བསྟན་ནས་བདག་འཛིན་གྱི་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་ཅིང་། དེ་ཡང་སྨན་གྱི་དཔེ་ནི་ལྗོན་ཤིང་དང་འདྲ་སྟེ། རྩ་བ་དང་ཡལ་ག་དང་ལོ་འདབ་དང་མེ་ཏོག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ལྟར་རྩ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། ། ཡལ་ག་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། ། ལོ་མ་ནི་འདིར་ཐེག་པ་སོ་སོའི་ཆོས་ཀྱང་བཀག་པ་མེད་པའོ། ། མེ་ཏོག་ནི་རྟོགས་པའི་ཉམས་མྱོང་ངོ་། ། འབྲས་བུ་ནི་དེ་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །

That is like a lion, for it cannot be harmed by adversaries such as Māra. If one asks, "What is the greatness of the Body?" it is said: "Beholding all, supremely joyful, A mass of majesty, beautiful to behold, Blazing with excellent light, the glorious knot, With hands emitting blazing light, the illuminator." Through supreme insight, he beholds the ultimate meaning, and through supreme compassion, he gazes upon migratory beings; thus, he is "beholding all." Because he is exalted by great bliss, he is "supremely joyful." He possesses a body that is magnificent and lovely to the minds of others. Internally, the blazing of the six wisdoms dispels the darkness of ignorance, and as a sign of this, six-colored lights blaze externally. His heart is adorned with the unique major mark of the precious śrīvatsa. From his hands, too, blazing rays of light emanate, generating aspiration in those to be tamed through peaceful means, and subduing those who are not tamed by such means. If one asks, "How does he dispel the diseases of migratory beings?" it is said: "The supreme and foremost of physicians, The unsurpassed remover of thorns, The tree from which all medicines grow, The great enemy of every ailment." He is the supreme physician who, by teaching the meaning of selflessness, extracts the thorn of self-grasping. Furthermore, the analogy of medicine is like a tree: just as fruit arises in dependence upon the roots, branches, leaves, and flowers, the root is the bodhicitta. The branches are the limbs of the methods for realization. The leaves are the teachings of the various vehicles, which are not excluded here. The flowers are the experience of realization. The fruit is the final culmination of that.

དེར་ཡང་མ་ཟད་དེ་ཕྱི་ནང་གི་སྨན་སྣ་ཚོགས་སུ་ཡང་སྤྲུལ་ལོ། ། དེས་དགྲ་ཕྱི་ནང་གི་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། འོ་ན་སྐུའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། སྡུ་གུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མཆོག། དཔལ་ལྡན་རྒྱུ་སྐར་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་སྡུག་ཅིང་མཛེས་པར་སྤྲུལ་ནས་དོན་མཛད་དེ། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཟླ་བ་ལྟར། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའོ། ། དེས་སྐྱོབ་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕྱོགས་བཅུ་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པ། ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ལེགས་པར་འཛུགས། ། འགྲོ་ན་གདུགས་གཅིག་ཡངས་པ་སྟེ། ། བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན། ། དཔལ་ལྡན་པདྨ་གར་གྱི་བདག། ཁྱབ་བདག་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་གདུགས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ། རྒྱ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ་པར་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲོགས་པའི་མཚན་མར་རྒྱལ་མཚན་འཛུགས་ཤིང་། གདུགས་ཀྱིས་ཆར་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོབ་པ་ལྟ་བུ་ནི། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེར་ལྡན་པའི་དབང་གིས་སོ། ། དེ་ཡང་མ་གོས་པ་པདྨ་དང་འདྲ་ལ། འགྲོ་བ་འདྲེན་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་སྒྱུར་བ་ནི་གར་དང་འདྲའོ། ། དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་གདུགས་ལྟ་བུས་སྐྱོབ་པའི་བདག་པོ་ནི་རྗེ་བཙུན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་བསྟན་ཀྱང་ངེས་པའི་ལམ་གཅིག་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གཟི་བརྗིད་ཆེ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་ཆེ་བ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཆེ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བསྟན་པ་གཅིག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། རྗེ་བཙུན་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་མངའ་ལ།

Not only that, but he also emanates as various outer and inner medicines. By doing so, he eliminates outer and inner diseases. If one asks, "What is the distinction of his body?" it is said: "Beautiful, the supreme of the three worlds, the glorious one possessing the maṇḍala of the constellations." Having emanated in a form that is lovely and beautiful to the nature of sentient beings, he acts for their benefit. For example, just as the moon is among the constellations, he outshines gods and humans. If one asks, "What is the nature of his compassionate protection?" it is said: "Reaching to the limits of space in the ten directions, he firmly plants the victory banner of the Dharma. He is the single wide parasol for all beings, possessing the maṇḍala of love and compassion. The glorious Lord of the Lotus Dance, the great pervasive master, the precious parasol." This means that he plants the victory banner as a sign of proclaiming the sublime Dharma, equal to the limits of space in the ten directions. Just as a parasol protects from rain, sun, and so forth, so too does he do so through the power of possessing love and compassion. Furthermore, he is like an unstained lotus, and his employment of various methods to lead beings is like a dance. Moreover, the Lord who protects with a parasol of precious qualities is the Venerable One himself. Since there is only one definitive path no matter how it is taught, it is said: "The great majesty of all Buddhas, the great body of all Buddhas, the great yoga of all Buddhas, the single teaching of all Buddhas." Thus, the Venerable One himself possesses the great majesty of all Buddhas.

སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་འཆང་བར་མཛད་དེ། ཐམས་ཅད་རྗེ་བཙུན་གྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཆེ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཙོ་བོར་ཡང་ཞུགས་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་ཅིག་གསུངས་ཀྱང་། ཡང་དག་པར་ན་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྟོན་པའི་ཐེག་པ་གཅིག་ལས་མེད་དེ། དེ་ཡང་། ཐེག་པའི་སྒོ་མོ་བསམ་ཡས་ཀྱང་། ། ངེས་པའི་དོན་དུ་གཅིག་ལས་མེད། ། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ངེས་པའི་དོན་གཅིག་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྔར་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་དབང་བསྐུར་དཔལ། ། རིན་ཆེན་ཀུན་བདག་དབང་ཕྱུག་སྟེ། ། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཀུན་གྱི་བདག། རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཀུན་གྱི་རྗེ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐུགས་ཆེ་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ནི་ཚུར་མི་ཚུགས་པ་དང་ཕར་ཤེས་བྱ་འབིགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས། ། དེ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེས་ཞེ་སྡང་རང་ཁ་མ་འདུལ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ཀུན་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་བདག་པོ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེས་ང་རྒྱལ་དང་སེར་སྣ་རང་ཁ་མ་འདུལ་ལོ། ། དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་སོ་སོ་མ་འདྲེས་པ་ལ་གསལ་པ་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་བདག་པོ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེས་འདོད་ཆགས་རང་ཁ་མ་འདུལ་ལོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟར་ཕྲིན་ལས་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཆང་བ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་སྟེ།

He also maintains the three bodies of all the buddhas, for all are the emanations of the Venerable One. He is the great yoga of all the buddhas and has entered into the primacy of both method and insight. Although as many dharmas of the Buddha’s teaching as there are have been spoken, in reality there is nothing but the single vehicle that teaches non-duality. As it is said: "Though the gateways of the vehicles are inconceivable, in the definitive sense, there is but one." If one asks how the single definitive meaning appears as the five wisdoms, it is stated: "The glorious empowerment of the vajra jewel, the sovereign lord of all jewels, the lord of all lords of the world, the master of all vajra-holders, the great mind of all buddhas." Here, "vajra" means being unassailable from without and piercing the objects of knowledge from within. Because he has attained mastery in realizing the expanse of phenomena (dharmadhātu), this is the mirror-like wisdom, the essence of Akṣobhya, which subdues ordinary hatred. Realizing all phenomena as equality and being the master who governs all precious qualities is the wisdom of equality, the essence of Ratnasambhava, which subdues ordinary pride and avarice. Being the master who governs the clear and unmixed perception of the individual essences of all worldly phenomena is the discerning wisdom, the essence of Amitābha, which subdues ordinary attachment. Holding enlightened activity without obstruction, like a vajra, is the all-accomplishing wisdom, the essence of Amoghasiddhi.

དེས་ཕྲག་དོག་དང་ལེ་ལོ་རང་ཁ་མ་འདུལ་ལོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐུགས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེས་གཏི་མུག་རང་ཁ་མ་འདུལ་ལོ། ། དེ་དག་ཀྱང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སུ་འདུས་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐུགས་ལ་གནས། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་ཆེ་བ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསུང་ཡང་ཡིན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྗེ་བཙུན་གྱི་ཐུགས་ནི་ཡེ་ཤེས་དྲུག་རོ་གཅིག་ཅིང་མཉམ་པ་སྟེ། དེས་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐུགས་ལ་ཁྱབ་ཅིང་གནས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པ་མཁྱེན་ཅིང་རིག་པས་ན་ཐུགས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུར་སྤྲུལ་པ་ཡང་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ཡིན་པས་སྐུ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཆེ་བའོ། ། དེ་ཡང་ཁྱབ་ཅིང་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། སྣང་བས་ན་སྐུའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསུང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་རྗེ་བཙུན་འགྱུར་བ་སྟེ། གསལ་བ་དང་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ན་གསུང་ངོ་། ། དེས་གཞན་གྱི་མུན་པ་སེལ་ཞིང་མ་གོས་པ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་སྣང་བ་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་ཟླ་བ་དྲི་མེད་འོད། ། ཆགས་བྲལ་ལ་སོགས་ཆགས་པ་ཆེ། ། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་འབར་བའི་འོད། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། སངས་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཆོས་འཛིན་པ། ། དཔལ་ལྡན་སངས་རྒྱས་པདྨ་སྐྱེས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་སྐེམས་པས་ཉི་མ་ཆེའོ། ། མ་རིག་པའི་མུན་པ་སེལ་བའི་ཟླ་བའི་འོད་དོ། ། ཆགས་པ་རང་ཁ་མ་དང་བྲལ་ཞིང་དོན་དང་གདུལ་བྱ་ལ་ཆགས་པའོ། །

By that, envy and laziness are not subdued in their own right. The great, utterly pure dharmadhātu—the mind of all buddhas—is the essence of Vairocana, the dharmadhātu-jñāna; by that, ignorance is not subdued in its own right. In order to demonstrate how these are subsumed within the body, speech, and mind, it is said: "Abiding in the mind of all buddhas, The great body of all buddhas, And also the speech of all buddhas." The mind of the Venerable One is the single taste and equality of the six wisdoms; thus, it pervades and abides in the minds of all buddhas. Furthermore, because it knows and is aware of all objects of knowledge without exception, it is "mind" (thugs). Since the Venerable One himself is the emanation of the bodies of all buddhas, he is the greatest among all bodies. Because he pervades, acts as a support, and appears, he is "body" (sku). The Venerable One also becomes the cause and the very essence from which the speech of all buddhas arises; because it is luminous, makes things understood, and is renowned, it is "speech" (gsung). Regarding how he dispels the darkness of others and remains unstained, it is said: "Vajra sun, great illumination; Vajra moon, stainless light; Free from attachment and yet great attachment; Blazing light of various colors; Vajra posture, perfect buddha; Buddha who upholds the Dharma for beings; Glorious Buddha, born from a lotus." Because the non-dual wisdom dries up the ocean of existence, he is the "great sun." He is the "moonlight" that dispels the darkness of ignorance. He is "free from attachment" in the sense of being free from ordinary attachment, yet "great attachment" in the sense of being attached to the ultimate truth and those to be trained.

ཡང་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་འདུལ་བའི་གང་ཟག་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་བཤད་ལ། ། གསང་སྔགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ལ་ཆགས་པ་རང་རྒྱུད་དུ་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་བཤད་དོ། ། ནང་ན་ཡེ་ཤེས་དང་ཐུགས་རྗེའི་འོད་འབར་བའི་རྟགས། ཕྱི་རོལ་དུ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འོད་འབར་བའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་རྟགས་སུ་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་དུ་བཞུགས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་འགྲོ་བ་ལ་བྱམས་པའི་ཆོས་འཛིན་པ་ནི་ཐུགས་མི་རྟོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་སྒྲར་ཤར་བ་ལ་བྱའོ། ། ཉེས་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ནི་པདྨ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐྱེ་གནས་སུ་གྱུར་པའོ། ། ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་མཛོད་འཛིན་པ། ། རྒྱལ་པོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་འཆང་། ། ཆེ་བ་གསང་སྔགས་རིག་སྔགས་འཆང་། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པས་ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཛོད་འཛིན་པའོ། ། ཡོན་ཏན་གྱི་བགོ་སྐལ་ལས་རྒྱལ་བ་དང་བདུད་ལས་རྒྱལ་ཞིང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྤྲུལ་པ་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་འདུལ་བའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་འཆང་བའོ། ། ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐབས་ཤེས་རབ་དང་། རིག་སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་འཆང་བའོ། ། འོ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལས་གང་ཞེ་ན། ། རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོ་རལ་གྲི་ཆེ། ། ཡི་གེ་མཆོག་སྟེ་རྣམ་པར་དག། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྡུག་བསྔལ་གཅོད། ། མཚོན་ཆ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་ཆོས། ། རྡོ་རྗེ་ཟབ་མོ་ཛི་ན་ཛིཀ། རྡོ་རྗེ་བློ་གྲོས་དོན་བཞིན་རིག། ཅེས་སྨོས་ཏེ།

Alternatively, for individuals to be tamed through the Perfections, the Dharma is taught in the manner of being free from attachment; for those of the Secret Mantra lineage, the Dharma is taught in the manner of engaging with attachment within one's own continuum. The sign of the blazing light of primordial wisdom and compassion within is the blazing light of various colors externally. The sign of the inseparability of method and insight is sitting in the vajra posture. The Buddhas' upholding of the Dharma of love for migratory beings refers to the arising of their own sound in the manner of non-conceptual mind. Being free from faults is like a lotus; it is the source of birth for all Buddhas. If one asks in what manner: "Holder of the treasury of omniscient primordial wisdom, King who holds various magical displays, Great One who holds secret mantras and vidyā-mantras," it is said. Because he knows the objects of knowledge as they are and in their multiplicity, he is the holder of the treasury of omniscient primordial wisdom. Through his share of qualities, he is victorious over the Māras and victorious over the Victors, holding various methods to tame various inclinations through illusory emanations. As for the greatness of his qualities, he specifically holds the essence of secret mantras as method and insight, and the essence of vidyā-mantras as insight and primordial wisdom. If one asks what the function of insight is: "The sharp vajra, the great sword, the supreme syllable, utterly pure, the Great Vehicle that cuts through suffering, the great weapon, the Vajra Dharma, the profound vajra, Jinajik, the vajra intelligence that realizes the meaning as it is," it is said.

གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རལ་གྲི་དང་འདྲ་བས་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་ཅིང་། དོན་མི་འགྱུར་བ་ཡི་གེ་དང་འདྲ་སྟེ། རྟོག་པའི་དྲི་མས་མ་གོས་པས་མཆོག་གོ། ། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེས་ཁྱད་པར་བྱས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་རྟོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་རྩ་བ་ནས་གཅོད་པའོ། ། དེ་གཅོད་པའི་མཚོན་ཆ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཟབ་མོ་ནི་རྒྱལ་བའི་ཡང་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པས་ཛི་ན་ཛིཀ་གོ། ། ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་བློ་དང་ལྡན་པས། ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་རིག་པའོ། ། དེ་ལྟར་རིག་པས་གདུལ་བྱ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟོན་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཀུན་རྫོགས་པ། ། ས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྒྱན་དང་ལྡན། ། རྣམ་པར་དག་པ་བདག་མེད་ཆོས། ། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་ཟླ་འོད་བཟང་། ། བརྩོན་ཆེན་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་སྟེ། ། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་བདག་པོ་མཆོག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། རྗེ་བཙུན་ཉིད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་ཀྱང་རྫོགས་པར་མངའ་ལ། ས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཀྱང་བརྒྱན་ཏེ། མ་གོས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་བདག་མེད་ཆོས་སོ། ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟླ་བའི་འོད་ལྟ་བུས་མ་རིག་པ་དང་གདུང་བ་སེལ་ཞིང་། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་ཅིང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོན་པའོ། ། རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པས་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། རྡོ་རྗེའི་གདན་ནི་མ་ལུས་ལྡན། ། ཡེ་ཤེས་སྐུ་རྣམས་མ་ལུས་འཆང་། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་བློ་གྲོས་བཟང་། །

Because non-dual wisdom is like a sword, it cuts through all conceptualizations of a self. Because the unchanging reality is like a syllable, it is supreme, being unstained by the defilements of conceptual thought. Distinguished by insight and compassion, it is the Mahāyāna; by realizing it, suffering is cut from its very root. The weapon that cuts this is non-dual wisdom, which is like a vajra. Because such profundity is the king of kings, it is Jinajik. Possessing the intellect of great insight, one knows the nature of all that can be known. By knowing it in that way, one teaches the vehicles of cause and effect to those to be trained: "Perfecting all the perfections, Adorned with the ornaments of all the grounds, The pure phenomena of selflessness, The excellent moonlight of authentic wisdom, The great diligence of the Net of Illusion— The supreme lord of all tantras." Thus it is said. The Venerable One himself possesses the perfections in their entirety and is adorned with the qualities of the ten grounds. Being unstained, these are the pure phenomena of selflessness. With the light of authentic wisdom, which is like moonlight, he dispels ignorance and torment. Possessing great diligence for the sake of beings, he displays various illusory emanations. In particular, he teaches the non-dual wisdom that is the supreme of all tantras. Because the root, the two types of bodhicitta, is non-dual, it is shown to be the heart-essence of all the Victors: "Possessing the entire Vajra Seat, Bearing the entire bodies of wisdom, Samantabhadra, the one of excellent intelligence."

ས་ཡི་སྙིང་པོ་འགྲོ་བ་འཛིན། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་ཆེ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཞི་ཆོས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཞིང་བཟང་ངན་དང་བླང་དོར་གང་ཡང་མེད་པས་ཀུན་དུ་བཟང་ལ། ། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་མཁྱེན་པས་བློ་གྲོས་བཟང་ངོ་། ། ས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་ཡོན་ཏན་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྤྲུལ་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྤྲུལ་པ་འབྱུང་བའི་སྙིང་པོ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའོ། ། སྙིང་པོ་དེ་ལས་སྤྲུལ་པ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ནི། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་སྣ་ཚོགས་འཆང་། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་མཆོག། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་འཛིན། ། སྐྱེ་མེད་ཆོས་དེ་སྣ་ཚོགས་སྟོན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རིག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཅིར་ཡང་འཆར་བས་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེར་ཡང་མ་ཟད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་གཞི་ཡིན་ལ། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་མེད་དུ་གནས་པས་ཀྱང་མཆོག་གོ། ། དོན་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཀྱང་གཟུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་ལྟ་བུར་ཀྱང་མ་འགགས་པར་ཤར་བས་རང་བཞིན་འཛིན་ཏོ། ། མདོར་ན་ཟབ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་རྒྱ་ཆེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་ཏོ། ། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཅི་ཞེ་ན། ། ཆོས་ཀུན་ངོ་བོ་ཉིད་འཆང་བ། ། ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་སྐད་ཅིག་ལ། ། ཆོས་ཀུན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། ། ཆོས་ཀུན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། །

"Kṣitigarbha, the sustainer of beings, the great essence of all buddhas," it is said. From the realization of the ground, the dharmakāya which is like a vajra, the various wisdom bodies arise. Because there is nothing whatsoever of good or bad, or of acceptance and rejection, he is Samantabhadra (All-Good). Because he knows how to benefit himself and others, he is Sumati (Good Intelligence). Because he generates the qualities that benefit sentient beings like the earth, and because he manifests as the emanated environment to act for the sake of beings, he is the great essence from which the emanations of all buddhas arise. As for the manner in which emanations arise from that essence, it is said: "Holding the various wheels of emanation, The supreme nature of all things, Holding the nature of all things, He displays the unborn dharma in its variety." This means that because awareness, the bodhicitta, arises as anything at all, the various specific sādhana methods emerge. Not only that, but it is the ground from which the various emanations of body, speech, and mind arise. Furthermore, it is supreme because the nature of all things—the environment and its inhabitants—abides as unborn. Because the ultimate meaning is unborn, yet it arises unceasingly as everything from form up to the omniscience of all aspects, it "holds the nature." In short, although it is profound and unborn, it displays a vast variety. Because the profound and the vast are non-dual, it is called the supreme of all vehicles. If one asks what the essence of sublime insight is: "Holding the essence of all dharmas, Through great insight, in a single instant, All dharmas are comprehended; All dharmas are clearly realized."

ཞེས་སྨོས་ཏེ། ། ཆོས་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཉམ་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་གང་གིས་རྟོགས་ན་ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་སྐད་ཅིག་ལ། ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་རྟོགས་པའོ། ། ཤེས་རབ་དེའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ། ཐུབ་པ་བློ་མཆོག་འབྱུང་པོ་སེལ། ། མི་གཡོ་རབ་ཏུ་དང་བའི་བདག། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་འཆང་། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་མངོན་སུམ་པ། ། ཡེ་ཤེས་མེ་ལྕེ་འོད་རབ་གསལ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་ཐུབ་ཅིང་། ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་བློའི་མཆོག་ཡོད་པས་རྣམ་རྟོག་གི་གནོད་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སེལ་ཏེ། མཚན་མ་གང་གིས་ཀྱང་མི་གཡོ་བར་ཆུ་དང་བ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་གསལ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། དེ་ཡང་ལམ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་མཆོག་མཁྱེན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་མཁྱེན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེའི་དཔེ་ནི་མེ་ལྕེ་འབར་བ་དང་འདྲ་ལ། མ་རིག་པ་སེལ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བ་དང་། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཞིང་ཁམས་གྲངས་མེད་དུ་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། ། ད་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་མཚན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་དམ་པ་སྟེ། ། ངན་སོང་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྦྱོང་བ། ། མགོན་པོ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མཆོག། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རབ་གྲོལ་བྱེད། ། ཉོན་མོངས་གཡུལ་དུ་གཅིག་དཔའ་བ། ། མི་ཤེས་དགྲ་ཡི་དྲེགས་པ་འཇོམས། །

Thus it is said: The essential nature of all phenomena—such as the aggregates, elements, sense bases, and dependent origination—is great equality. By what is this realized? It is realized in a single instant by great insight, which comprehends all knowable phenomena and perceives them clearly and directly. What is the power of that insight? The Sage of supreme intellect, who dispels the elements; The immovable one, whose nature is utter clarity; The perfect Buddha, who holds the awakening; The direct perception of all Buddhas; The flame of primordial wisdom, brilliantly radiant. Thus it is said: He is "the Sage" because he has mastered the non-virtuous actions of body, speech, and mind. Because he possesses the supreme intellect that realizes the nature of phenomena (dharmatā), he dispels the harm of conceptual thoughts, such as their arising. Being "immovable" by any signs, his nature is like clear water—luminous and non-conceptual. This is the awakening of the perfect Buddha. Furthermore, while the yogi on the path knows it as supreme, the Buddha knows it directly. The metaphor for that primordial wisdom (jñāna) is like a blazing flame; it dispels ignorance and the afflictions (kleśa), outshines the light of fireflies and the like, and illuminates countless realms. Now, in order to show the name of Mañjuśrī, the Wisdom Being, by way of the primordial wisdom of equality: The supreme achiever of desired aims; The purifier of all lower realms; The Protector, the best of all sentient beings; The one who brings all sentient beings to complete liberation; The sole hero in the battle against the afflictions; The one who crushes the pride of the enemy of ignorance.

ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དམན་པ་ངན་སོང་གསུམ་ལས་ཀྱང་ཐར་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྦྱོང་ཞིང་། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་མཆོག་གོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་མཁྱེན་པས་བློའི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཆོས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཤད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བའི་གཉེན་པོར་གཅིག་གོ། ། དེས་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་དྲེགས་པ་འཇོམས་པའོ། ། གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལྟར་འཇོམས་ན། འོ་ན་གཞན་འདུལ་བའི་གཟུགས་སུ་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཞེ་ན། དཔལ་ལྡན་བློ་དང་སྒེག་པར་ལྡན། ། བརྟན་པོ་མི་སྡུག་གཟུགས་འཆང་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དཔལ་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་བློ་དང་ལྡན་པ། བལྟ་ན་མཛེས་པར་མཛད་པས་ན་སྒེག་པའོ། ། དོན་མི་འགྱུར་བར་བརྟན་ལ། ཞི་བས་མི་འདུལ་བ་ལ་བདུད་ལ་སོགས་པ་ཟློག་པའི་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གཟུགས་འཆང་བའོ། ། དེ་ཡང་གར་ལ་མོས་པ་ལ་གར་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། ། ལག་པ་བརྒྱ་པོ་ཀུན་བསྐྱོད་ཅིང་། ། གོམ་པའི་སྟབས་ཀྱིས་གར་བྱེད་པ། ། དཔལ་ལྡན་ལག་པ་བརྒྱས་གང་ལ། ། ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པར་གར་བྱེད་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚངས་པ་འདུལ་བའི་གར་ལག་པ་བརྒྱ་སྤྲུལ་ཏེ་བསྒྱུར་བ་དང་། ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པའི་མཐུས་ལག་པ་བརྒྱར་སྤྲུལ་ཏེ། ། ནམ་མཁའ་ཁྱབ་ཚད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གཞན་ཡང་སྟོན་པའི་ཕྱིར། ། ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་གཞི་ཡི་ཁྱོན། །

Thus it is said, and so forth. For the sake of those who desire higher realms and liberation, he accomplishes the goal through the means of generosity and the rest. By teaching the dharmas that accord with liberation—even from the three lower realms of the base—he purifies causes and effects and acts for the benefit of all sentient beings; thus, he is supreme. Knowing the intentions of all sentient beings, he liberates them from the bonds of the afflictions in accordance with their respective levels of intellect. No matter how many dharmas are explained, they are all one in being the antidote that subdues the afflictions. Because he outshines the non-Buddhists and others, he is the "Crusher of Arrogance." If he thus subdues the afflictions of others, one might ask: "In what form does he manifest to discipline others?" To this, it is said: "Glorious, endowed with intelligence and grace, Firm, and assuming a hideous form." He is endowed with the intelligence of great wisdom because he has become the glory of both himself and others. He is "graceful" because he makes himself beautiful to behold. He is "firm" because his purpose is unchanging, and he assumes a terrifying form to repel Māras and others for those who cannot be tamed through peaceful means. Furthermore, in order to manifest as a dance for those who delight in dance, it is said: "Moving all his hundred arms, Dancing with the steps of his gait, The glorious one, filled with a hundred arms, Dances, pervading the expanse of space." He emanates a hundred arms and performs the dance to subdue Brahmā. By the power of having perfected the two accumulations, he emanates a hundred arms and acts for the benefit of beings throughout the entire extent of space. To further demonstrate other physical miracles, it is said: "The extent of the foundation of the earth-maṇḍala..."

རྐང་པ་ཡ་གཅིག་མཐིལ་གྱིས་གནོན། ། རྐང་མཐེབ་སེན་མོའི་ཁྱོན་གྱིས་ཀྱང་། ། ཚངས་པའི་ཡུལ་ས་རྩེ་ནས་གནོན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གླིང་བཞིའི་ཁྱབ་འཇུག་གིས་འདུལ་བ་དེའི་གཉེན་པོར་གླིང་བཞི་རི་རབ་དང་བཅས་པ་རྐང་པ་ཡ་གཅིག་གི་མཐིལ་གྱིས་མནན་པ་སྟེ། གླིང་བཞི་ཆུང་དུ་མ་སོང་ལ་ཞབས་ཆེ་རུ་མ་སོང་ངོ་། ། གྱེན་ལ་ནི་ཞབས་ཀྱི་མཐེ་བོང་གིས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུས་གཅིག་ཏུ་གནོན་ཏོ། ། སྔ་མ་ལྟར་ཆེ་ཆུང་དུ་མ་སོང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་ཏོ། ། འཁོར་བ་འདི་མ་སྤངས་པར་ཇི་ལྟར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ། དོན་གཅིག་གཉིས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དོན། ། དམ་པའི་དོན་དེ་འཇིགས་པ་མེད། ། རྣམ་རིག་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་དོན་ཅན། ། རྣམ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་རྒྱུད་དང་ལྡན། ། དངོས་དོན་མ་ལུས་རྣམས་ལ་དགའ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དགའ་འདོད་ཆགས་བློ། ། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་སྟེ། ། སྲིད་གསུམ་དགའ་བ་ཆེན་པོ་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པས་འཇིགས་པ་མེད་དེ། ཐུགས་རྗེ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་རིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ལོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཉིད་རྣམ་རྟོག་སྣ་ཚོགས་དང་འབྲེལ་པས་རྒྱུད་དོ། ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་འཁོར་བའི་དོན་མ་ལུས་པར་མཛད་པ་ལས་དགྱེས་ཤིང་། དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དགའ་ཞིང་ཆགས་པའི་བློས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་རང་ཁ་མ་ལས་གྲོལ་བས་སྤངས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་ཀྱང་ཐུགས་རྗེས་དེར་སྤྲུལ་ནས་དོན་མཛད་པ་ལ་དགའོ། ། དོན་མཛད་པའི་ཚེ་སྐུའི་གཟི་མདངས་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན།

"With one foot he presses down the ground; even with the extent of a single big toe, he presses down the realm of Brahmā from its peak." Thus it is said. As an antidote to Viṣṇu, who subdues the four continents, he presses down the four continents together with Mount Meru with the sole of one foot; yet the four continents do not become smaller, nor does his foot become larger. Vertically, he simultaneously presses down the world of Brahmā with his big toe. He displays a miraculous power in which, as before, there is no change in size. If one asks, "How is one liberated without abandoning this saṃsāra?" it is said: "The single meaning, the non-dual reality of phenomena; that ultimate truth is fearless. Possessing the meaning of various cognitions and forms, it is endowed with various streams of consciousness. Delighting in all things without exception, it is the mind that delights in emptiness and is free from the passion of existence. It is the great joy of the three realms." Thus it is said. "Non-dual" refers to the ultimate dharmakāya, which is the ultimate truth. Because it cannot be overcome by others, it is fearless. Through the force of compassion and aspiration, it emanates in the form of various cognitions. The ālaya-vijñāna itself is the "stream" because it is connected with various conceptual thoughts. Thus, while delighting in performing the welfare of all things in saṃsāra without exception, ultimately, through a mind that delights in and is attached to emptiness, the passions of the three realms are abandoned by being liberated from their ordinary state. Although one is liberated from existence through great wisdom, one delights in performing the welfare of others by emanating there through compassion. If one asks, "What is the splendor of the body when performing such welfare?" it is said:

སྤྲིན་དཀར་དག་པ་བཞིན་དུ་དཀར། ། འོད་བཟང་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བའི་འོད། ། ཉི་མ་འཆར་ཀའི་དཀྱིལ་ལྟར་མཛེས། ། སེན་མོའི་འོད་ནི་ཤས་ཆེར་དམར། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དོན་ལ་མ་གོས་པའི་མཚན་མ་འོད་ཁ་དོག་སྤྲིན་ལྟར་དཀར་ཞིང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བའི་དཔེ་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བའི་འོད་ལྟ་བུས་མ་རིག་པའི་མུན་པ་སེལ་ཞིང་གདུང་བ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་དྲུག་རོ་གཅིག་པའི་རྟགས་སུ་འོད་ཁ་དོག་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་སྐུ་མངའ་སྟེ། འགྲོ་བ་ལ་ཐུགས་རྗེས་ཆགས་པའི་རྟགས་སུ་ཕྱག་གི་སེན་མོ་དམར་བའོ། ། རྒྱན་གྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཅོད་པན་བཟང་པོ་མཐོན་ཀའི་རྩེ། ། སྐྲ་མཆོག་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་པ། ། ནོར་བུ་ཆེན་པོ་འོད་ཆགས་དཔལ། ། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱན་དང་ལྡན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། མཐའ་གཉིས་ལས་རྒྱལ་བའི་རྟགས་སུ་དབུ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་བཟང་ཞིང་མཛེས་པས་བརྒྱན་པའོ། ། སྐྲ་ཡང་གཞན་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ལྟར་སྔོ་ཞིང་མཛེས་པའི་སྐྲ་མངའ་བའོ། ། འགྲོ་བའི་དོན་རྫོགས་པར་མཛད་པའི་རྟགས་སུ་ཐུགས་ཀ་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེས་བརྒྱན་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མངའ་བའི་རྟགས་སུ་བ་སྤུ་རེ་རེ་ལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་རེ་རེ་གསལ་ཞིང་མཛེས་པས་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་མངའ་ཞེ་ན། ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་བརྒྱ་ཀུན་བསྐྱོད་པ། ། རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པའི་སྟོབས་ཆེན་ལྡན། ། དེ་ཉིད་དྲན་པ་ཆེན་པོ་འཆང་། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་བརྒྱ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། མཐའ་ཡས་པར་བསྐྱོད་པར་མཛད་དོ། །

"White like a pure white cloud, with the excellent light of the autumn moon, as beautiful as the orb of the rising sun, and the light of the fingernails is intensely red." Thus it is said. In meaning, the sign of being unstained by worldly objects is a light-colored radiance white like a cloud; the example of the radiating light-rays of primordial wisdom (jñāna) is like the light of the autumn moon, which dispels the darkness of ignorance and satisfies all suffering. Furthermore, as a sign of the six primordial wisdoms being of one taste, he possesses a body endowed with six-colored lights; as a sign of his attachment through compassion for wandering beings, his fingernails are red. If one asks what the specific ornaments are: "A fine crown with a sapphire peak, with hair like the finest great sapphire, possessing the splendor of a great, radiant jewel, endowed with the ornaments of the Buddha's emanations." Thus it is said. As a sign of victory over the two extremes, his head is adorned with a fine and beautiful precious crown. His hair is also superior to others, possessing hair as blue and beautiful as the precious sapphire. As a sign of having perfectly accomplished the welfare of wandering beings, his heart is adorned with a precious wish-fulfilling jewel. As a sign of possessing immeasurable emanations of the Buddha, each of his pores is adorned with a clearly manifest and beautiful wisdom-being (jñānasattva). If one asks what the specific qualities of his path are: "Shaking all a hundred world-systems, possessing the great power of the bases of miraculous ability, and maintaining great mindfulness of suchness." Thus it is said. "A hundred world-systems" is merely an illustration; he causes them to shake infinitely.

བསྐྱོད་ནས་ཅི་མཛད་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་དེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། ། དེ་ཡང་དོན་མི་བསྙེལ་བའི་(དྲེན་,དྲན་)པ་ཆེན་པོ་འཆང་སྟེ། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་བཞི་པོ་ཏིང་འཛིན་རྒྱལ། ། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་མེ་ཏོག་སྤོས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཚོ། ། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཚུལ་རིག། ཡང་དག་སངས་རྒྱས་ལམ་རིག་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དྲན་པ་བཞི་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། སེམས་དང་། ཚོར་བ་དང་། ཆོས་སོ། ། དེ་རྣམས་ནི་ཚོགས་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ། ། དྲན་པ་བཞི་པོ་དེ་ལ་ཡང་མ་ཞེན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་ལོ། ། དེ་ལ་མཐོང་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཏེ། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་དང་། འཕགས་པ་མཉེས་པར་བྱེད་པས་མེ་ཏོག་སྤོས་སོ། ། དེར་ཡང་མ་ཟད་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ཙམ་གྱི་གཞིར་རྗེ་བཙུན་ཉིད་འགྱུར་རོ། །

Having moved, what does he do? He acts for the benefit of beings by means of the four bases of miraculous power and so forth. The four bases of miraculous power are: the base of miraculous power endowed with the meditative concentration of aspiration, the base of miraculous power endowed with the meditative concentration of mind, the base of miraculous power endowed with the meditative concentration of diligence, and the base of miraculous power endowed with the meditative concentration of discernment. Furthermore, he maintains great mindfulness that does not forget the meaning. Moreover, what are the branches of enlightenment? It is said: "The King of Meditative Concentration, the fourfold mindfulness, The flowers and incense of the branches of enlightenment, The ocean of the Tathāgata’s qualities, And the knowledge of the eightfold path of the limbs, The knowledge of the path of the Perfect Buddha." The fourfold mindfulness consists of the application of mindfulness to the body, feelings, mind, and phenomena. These belong to the stage of the path of accumulation. Because one is not attached even to those fourfold mindfulnesses, it is the "King of Meditative Concentration." At the stage of the path of seeing, there are the seven branches of enlightenment: the branch of enlightenment of correct mindfulness, the branch of enlightenment of the discernment of phenomena, diligence, joy, pliancy, meditative concentration, and equanimity. By means of such [qualities], he acts for the benefit of beings and pleases the Noble Ones; thus, he is the "Flowers and Incense." Not only that, but through the eighteen unshared qualities of a Buddha and so forth, the Venerable One himself becomes the basis for an ocean of the Tathāgata’s qualities.

གཞན་ཡང་བསྒོམ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་རིག་ནས་འགྲོ་བ་འདྲེན་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ལྟར་རིག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ལམ་རིག་པའོ། ། དོན་མཛད་པ་ལ་སྔོན་དུ་ཐུགས་རྗེ་སྐྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཤས་ཆེར་ཆགས། ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཆགས་པ་མེད། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་ལ་འཇུག། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་ལྟར་མགྱོགས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་བུ་གཅིག་པའི་མ་ལྟར་ཐུགས་རྗེས་ཆགས་ཤིང་། འོ་ན་མཚན་མར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དོན་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཁྱེན་པས་ཆགས་པ་རང་ཁ་མ་(སལ་,སེལ་)ལོ། ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་ལ་ཁྱབ་པར་འཇུག་ཅིང་། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཡིད་ལྟར་མགྱོགས་པར་མཛད་པའོ། ། དེ་ཡང་དོན་བྱ་བའི་ཡུལ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དབང་དོན་ཤེས། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་འཕྲོག་པ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་དོན་དེ་ཉིད་ཤེས། ། རྣམ་དག་ཕུང་པོ་ལྔ་འཆང་བ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དབང་པོ་རབ་འབྲིང་ཐ་མ་ཤེས་ཤིང་དོན་གང་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཤེས་པས་སོ། ། སྐུ་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་སྟོན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་འཕྲོག་ལ། ཡིད་རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་དུ་བཟློག་པས་ཀྱང་ཡིད་འཕྲོག་པའོ། ། དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་ལ། དོན་དམ་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་ཏེ།

Furthermore, at the stage of the path of meditation, there is the Noble Eightfold Path: right view, right thought, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right concentration. Having realized such a way, he acts as the guide of beings. Realizing it in this manner is the realization of the path of perfect buddhahood. Because compassion must arise prior to performing the welfare of others, it is said: "Greatly attached to all sentient beings, Yet unattached like space; Entering the minds of all sentient beings, Swift as the minds of all sentient beings." This means that he is attached to all sentient beings through compassion, like a mother to her only child. If one asks, "In that case, would he not fall into the error of conceptual signs?"—no, because he knows the ultimate truth to be like space, he clears away ordinary attachment. Furthermore, he pervades the minds of all sentient beings and exerts diligence for the sake of beings as swift as thought. To demonstrate the knowledge of the objects to be benefited, it is said: "Knowing the faculties and purposes of all sentient beings, Captivating the minds of all sentient beings, Knowing the reality of the five aggregates, Possessing the five pure aggregates." This means he knows the superior, middling, and inferior faculties of all sentient beings, as well as their inclinations toward various purposes. He captivates the minds of all sentient beings by teaching a form that one can never tire of beholding, and he also captivates the mind by reversing the conceptual and non-conceptual mental states. Furthermore, he knows the conventional reality of the five aggregates to be like an illusion, and knows them to be ultimately unborn. Moreover, he possesses the five pure aggregates.

ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའོ། ། འོ་ན་དོན་བྱེད་པའི་ཐབས་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཅེ་ན། ངེས་འབྱུང་ཀུན་གྱི་མཐའ་ལ་གནས། ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཀུན་ལ་མཁས། ། ངེས་འབྱུང་ཀུན་གྱི་ལམ་ལ་གནས། ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཀུན་སྟོན་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀུན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལ་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ངང་གིས་གནས་ཤིང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀུན་སྟོན་པ་ལ་ཡང་མཁས་པའོ། ། ཉིད་ཀྱང་ལམ་དེ་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། གཞན་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་འཚམ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། དེས་གཞན་དོན་ཇི་ལྟར་མཛད་ཅེ་ན། ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྲིད་རྩ་བཏོན། ། དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་འཆང་། ། བདེན་བཞིའི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན། ། ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་རྟོགས་པ་འཆང་། ། བདེན་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ལྡན། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་རིག། རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་བྱང་ཆུབ་པ། ། རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀུན་རིག་མཆོག། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། ། བྱེ་བ་དཔག་མེད་འགྱེད་པ་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ།

The aggregate of ethical discipline, the aggregate of meditative concentration, the aggregate of wisdom, the aggregate of liberation, and the aggregate of the wisdom and vision of liberation. If one asks, "How does he know the methods for accomplishing the welfare of others?" it is said: "He abides at the limit of all renunciations; He is skilled in all renunciations; He abides on the path of all renunciations; He teaches all renunciations." The ultimate point of all dharmas that lead to renunciation from the three realms is non-dual wisdom. The Venerable One naturally abides in that and is also skilled in teaching all the dharmas of renunciation. He demonstrates how he himself abides on that path, for he is similar to others. He teaches the dharmas of renunciation to those to be trained in accordance with what is appropriate for them. If one asks, "How does he act for the benefit of others?" it is said: "He has uprooted the root of existence, the twelve links; He holds the twelve aspects of purity; He possesses the aspects of the four truths; He holds the realization of the eight cognitions; He possesses the twelve aspects of the meaning of truth; He knows the sixteen aspects of suchness; He is awakened through the twenty aspects; He is the supreme Knower of All, the Fully Awakened One; He is the emanation body of all Buddhas, The one who sends forth immeasurable tens of millions." Existence is constituted by the twelve links of dependent origination: with ignorance as a condition, volitional formations arise; with volitional formations as a condition, consciousness; with consciousness as a condition, name and form; with name and form as a condition, the six sense bases; with the six sense bases as a condition, contact.

རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་འགགས་ན་དེ་རྣམས་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོས་མ་རིག་པ་རྩ་བ་ནས་བཏོན་པའོ། ། ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དག་པའི་ཚུལ་ནི། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བ་དང་སྒྲ་དང་། སྣ་དང་། དྲི་དང་། ལྕེ་དང་རོ་དང་། ལུས་དང་རེག་བྱ་དང་། ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱིའོ། ། ཡང་བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཁྲིད་པར་མཛད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། དེ་དག་ནི་ཐུན་མོང་གི་ལམ་མོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚོགས་བདུན་ནི་ཀུན་གཞིའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་ཀུན་གཞི་སྐྱེ་མེད་དུ་ཤེས་པས་འདྲེས་པས་བརྒྱད་ཅར་སྐྱེ་མེད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། བརྒྱད་པོ་སྐྱེ་མེད་ཤེས་པ་ཡིས། ། དགོངས་པ་རྒྱལ་བ་ཀུན་དང་མཉམ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཡང་དག་པའི་བདེན་པའི་དོན་སངས་རྒྱས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ། རིགས་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།

With contact as a condition, feeling arises; with feeling as a condition, craving arises; with craving as a condition, grasping arises; with grasping as a condition, becoming arises; with becoming as a condition, birth arises; and with birth as a condition, aging and death arise. The root of these is ignorance, for when ignorance ceases, they all cease. The great non-dual wisdom uproots ignorance from its very foundation. Furthermore, the manner in which the twelve sense bases are purified is as follows: the sense base of the eye and the sense base of forms; the ear and sounds; the nose and odors; the tongue and tastes; the body and tangibles; and the mind and mental phenomena. Moreover, sentient beings are guided by the four noble truths: the truth of suffering, the truth of the origin, the truth of cessation, and the truth of the path. These constitute the common path. The extraordinary path is the realization of the nature of the eight collections of consciousness. In this regard, the seven collections arise through the blessing of the universal ground (ālaya); by knowing the universal ground to be unborn, they are integrated, and all eight are known to be unborn. As it is said: "By knowing the eight to be unborn, one's realization is equal to that of all the Victors." The meaning of the authentic truth is also endowed with the twelve qualities of a Buddha: the five families, the five wisdoms, and the sublime insight and compassion. The sixteen aspects of suchness are the sixteen emptinesses: internal emptiness, external emptiness, internal and external emptiness, and so forth.

སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ན། ། ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལྔ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་སྣང་བ་སྟེ། དོན་རྟོགས་པའི་དུས་ན་དེ་དག་ཀྱང་རིགས་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔར་ཤར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་དེ་དག་ཏུ་འདུས་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་དག་ལས་གྲོལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པས་མཆོག་གོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། འབྱུང་བ་ལྔ་དང་ཉོན་མོངས་ཕུང་པོ་ལྔ། ། དབང་པོ་རྣམ་ལྔའི་ཞེན་པ་དང་བྲལ་ནས། ། རིགས་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔར་སྣང་ལ། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བས་ཀུན་རིག་པའོ། ། རིག་ནས་སྤྲུལ་པ་བྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བཀྱེ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའོ། ། དེ་ཡང་གདུལ་བྱའི་བློ་དང་འཚམ་པའི་ཐེག་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས། ། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དོན་ཀུན་རིག། ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཐབས་ཚུལ་གྱིས། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རྟོགས་པ་པོ། །

The emptiness of emptiness, the emptiness of the great, the emptiness of the ultimate, the emptiness of the conditioned, the emptiness of the unconditioned, the emptiness of that which transcends limits, the emptiness of that which is without beginning or end, the emptiness of that which is not to be discarded, the emptiness of intrinsic nature, the emptiness of all phenomena, the emptiness of specific characteristics, the emptiness of the non-apprehendable, and the emptiness of the essence of non-entities. Apart from these, at the time of sentient beings, there are the twenty aspects that appear: the five elements such as earth, the five aggregates such as form, the five afflictions such as attachment, and the five sense faculties such as the eye. At the time of realizing the ultimate meaning, these also arise as the five families and the five wisdoms. Since the qualities of a buddha are also subsumed within these, and since awakening as a buddha is liberation from these very aspects, it is supreme. As it is said: "The five elements, the five aggregates of affliction, And the attachment to the five sense faculties— When one is free from these, they appear as the five families and five wisdoms; This is the awakening of a perfect buddha." Such a buddha possesses the wisdom of omniscience and is thus "All-Knowing" (Kunrig). Having realized this, they emanate countless tens of millions of manifestations to act for the benefit of sentient beings. Furthermore, in order to teach vehicles that accord with the mental capacities of those to be trained, it is said: "In a single instant, all is clearly realized; In a single moment of mind, all meanings are known. Through the methods of various vehicles, The Knower acts for the benefit of wandering beings."

ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ངེས་འབྱུང་ལ། ། ཐེག་པ་གཅིག་གི་འབྲས་བུར་གནས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྐད་ཅིག་གིས་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་རིག་ནས་དོན་མཛད་དེ། འོ་ན་རྟོག་བཅས་སུ་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། རྟོག་བྱེད་དེ་རང་ཡང་སྐྱེ་མེད་དུ་རིག་པའོ། ། རིག་ནས་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། ། ཇི་སྲིད་སེམས་རྣམས་འཇུག་གི་བར། ། ཐེག་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པ་མེད། ། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཡང་གདུལ་བྱ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་འདུལ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་དག་པར་ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ་འབྲས་བུ་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པའོ། ། དེ་ཡང་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ན་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་དེ་ལྟ་ཉིད་ནས་ལམ་དུ་ཁྱེར་ནས་འབྲས་བུར་གནས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་སྐྱེ་དགུ་ཐེག་པ་དགུ་བསྟན་པ་ཡང་འགྲོ་བའི་དོན་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་པ། ཐེག་པ་འདི་ཀུན་ཡང་དག་པའི་ཐེག་པ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། དེ་ཡང་གསུམ་པོ་ནི་རྒྱུའི་ཐེག་པའོ། ། གཅིག་ནི་འབྲས་བུའི་ཐེག་པའོ། ། དེ་ཡང་། རྒྱུ་ལ་སྦྱོར་བ་རྒྱུ་ཡི་ཆོས། ། འཁོར་ལོ་ཤིན་ཏུ་བསྐོར་བྱས་ནས། ། འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཉེ་ལམ་ཞིག། དུས་ཚིགས་ཕྱི་མར་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལའང་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ཁམས་རྣམས་དག་པའི་བདག། ལས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ཟད་བྱེད་པ། ། ཆུ་བོ་རྒྱ་མཚོ་ཀུན་ལས་རྒལ། ། སྦྱོར་བའི་དགོན་པ་ལས་བྱུང་བ། ། ཉོན་མོངས་ཉེ་བ་ཀུན་ཉོན་མོངས། ། བག་ཆགས་བཅས་པ་གཏན་སྤངས་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཉིས་མེད་རྟོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཅིང་།

Regarding the renunciation of the three vehicles, it is said: "One abides in the fruit of the single vehicle." This means that by knowing in a single instant all the inclinations and latent tendencies of those to be trained, one acts for their benefit. If one asks, "Does this not then follow that [the Buddha] possesses conceptual thought?" the answer is that the very agent of conceptualization is known to be unborn. Having known this, one acts for the benefit of beings through various vehicles. As it is said: "As long as minds continue to engage, there is no end to the vehicles." Thus, for the sake of training those to be tamed by the three vehicles, the Śrāvaka, Pratyekabuddha, and Mahāyāna are taught. In reality, however, there is but a single vehicle, which is the resultant Vajrayāna. Furthermore, when one attains the fruit of Buddhahood, one abides in that very state; by taking that very state as the path, one is said to "abide in the fruit." Moreover, the teaching of the nine vehicles for living beings is solely for the purpose of benefiting wanderers; all these vehicles are none other than the authentic vehicle. Among these, the three are the causal vehicles, and the one is the resultant vehicle. As it is said: "Having thoroughly turned the wheel of the causal dharmas of application to the cause, the shortcut of the resultant vehicle will appear in the later period." To demonstrate the distinction of abandonment, it is said: "The self in whom the elements of affliction are purified, who exhausts the elements of karma, who has crossed all rivers and oceans, who has emerged from the wilderness of application, and who has forever abandoned the afflictions, the secondary afflictions, and the latent tendencies." Through the realization of non-duality, the afflictions are purified.

ལས་ངན་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་མེད་པ་དང་། ལས་ཟད་པར་བྱེད་པའོ། ། འཁོར་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་ནི་ཆུ་བོ་དང་འདྲ་སྟེ། རྒྱུན་རིང་བ་དང་། རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པ་དང་། རྒལ་དཀའ་བ་དང་། མང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་རྒལ་ཞིང་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི། རྟོག་པ་ལས་དབེན་པས་དགོན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་དྲུག་དང་། དེ་ཡང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་བ་ཉི་ཤུ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་དང་བག་ཆགས་ས་བོན་དང་བཅས་པ་གཏན་ནས་སྤངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དམ་པ་དང་ཇི་ལྟར་ལྡན་ཞེ་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཐབས། ། དོན་ཡོད་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ། ། འདུ་ཤེས་ཀུན་གྱི་དོན་སྤངས་ཤིང་། ། རྣམ་ཤེས་དོན་ནི་འགག་པར་བྱེད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཞི་བའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་ཤིང་། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་སྲིད་པའམ་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་ཏེ། ཐབས་དེ་ལྟ་བུས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་དོ། ། འོ་ན་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་ནི་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ། དེས་སྤངས་ཤིང་རྣམ་ཤེས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོག་པས་དེའི་སྐྱོན་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་རང་རྟོགས་པ་མ་ནོར་བས་གཞན་མ་ནོར་བའི་ལམ་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་དང་ལྡན། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐུགས་རིག་པ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་ལ་གནས། ། དེ་དག་སེམས་དང་མཐུན་པར་འཇུག། སེམས་ཅན་ཀུན་ཡིད་ཚིམ་པར་བྱེད། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་དགའ་བ། ། གྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་འཁྲུལ་པ་མེད། ། ནོར་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། །

It is the absence of a mind that incites negative karma and the exhaustion of karma. All the spheres of activity within saṃsāra are like a river: because they are long-lasting, carry one along with the current, are difficult to cross, and are so numerous, the wisdom that crosses over them and applies itself to the ultimate meaning is called a "hermitage" because it is secluded from conceptual thought. It is the permanent abandonment of the six roots of the afflictions, the twenty secondary afflictions, and all the sufferings of total affliction, together with their habitual tendencies and seeds. If one asks how that very [wisdom] is endowed with the sublime means and insight, it is said: "Great compassion is the method and wisdom; It acts for the benefit of beings without fail. Having abandoned the objects of all perceptions, It causes the cessation of the objects of consciousness." Thus it is stated. Because it possesses great compassion, it does not abide in the extreme of peace; because it possesses great insight, it does not abide in existence or saṃsāra. Through such means, it acts for the benefit of beings. If one asks, "In that case, will it not become one that grasps at signs?"—perception is the grasping at signs in an object; since that is abandoned and consciousness is realized as unborn, the fault of grasping at signs does not exist. In that way, because one's own realization is unerring, in order to establish others on the unerring path: "Possessing the minds of all sentient beings, Knowing the wisdom-mind of all buddhas, Abiding in the minds of all sentient beings, It engages in accordance with their minds. It satisfies the minds of all sentient beings, It delights the minds of all sentient beings. It is the perfection of accomplishment, free from delusion, Completely abandoning all errors."

དོན་གསུམ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་བློ། ། ཀུན་དོན་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་མཐུན་པར་དོན་མཛད་པ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་མི་རྟོག་པར་རིག་པའི་སྒོ་ནས་མཛད་དེ། དེས་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་ཏེ། དེ་དག་གི་སེམས་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་ལ། ཞུགས་ནས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལྟར་ཚིམ་ཞིང་དགའ་བར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་མཐའ་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་འཁྲུལ་པའམ་ནོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ། དྲང་བའི་དོན་དང་། ངེས་པའི་དོན་དང་། ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དང་། གསུམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་སྟེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་རྣམས་ངེས་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་དུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གསུམ་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐུགས་ལ་གནས། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་ཆེ་བ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསུང་ཡང་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་རྒྱུ་རྟོགས་པས་འབྲས་བུ་མཆོག་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། ཕུང་པོ་ལྔ་དོན་དུས་གསུམ་དུ། ། སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་ཕྱེད། ། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་འཆང་། ། ལུས་མེད་ལུས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་མཆོག། ལུས་ཀྱི་མཐའ་ནི་རྟོགས་པ་པོ། ། གཟུགས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་སྣང་བའི་དཔལ། ། ནོར་བུ་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་ཏོག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། རྒྱུའི་དུས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མས་གཞིག་ན་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་དེ། མུ་སྟེགས་ཀྱི་བདག་པོ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་དེ།

"A mind free of doubt regarding the three meanings, the master of the three qualities that are the benefit of all"—thus it is said. Acting for the benefit of beings in accordance with their mentalities is performed by the Buddha through the gateway of non-conceptual awareness. This abides pervasively within the minds of all sentient beings, engaging in the welfare of migratory beings in harmony with their own thoughts. Having so engaged, it satisfies and gladdens them according to their desires, thereby bringing the accomplishment of the welfare of sentient beings to completion. Furthermore, having abandoned all delusion or error, it is free of doubt regarding the three: the provisional meaning, the definitive meaning, and the meaning of the various vehicles, because it definitively knows the established tenets. It is the master of the three qualities of body, speech, and mind that serve as the benefit for all sentient beings. From that very source: "Abiding in the hearts of all buddhas, The great body of all buddhas, And also the speech of all buddhas." Thus it occurs. Moreover, because the supreme result is established through the realization of the cause: "In the three times, the five aggregates, Every single moment is distinguished; In a single instant, perfect buddhahood is attained, Bearing the nature of all buddhas. The bodiless body, the supreme body, The one who realizes the limit of the body. The glory of the appearance of various forms, The great jewel, the precious crest." Thus it is said. At the time of the cause, if one analyzes the five aggregates through the moments of the three times, they are distinguished; they are not treated as the "self" and so forth of the non-Buddhists.

འབྲས་བུའི་དུས་སུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་རིམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྐད་ཅིག་མས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཏེ། འདི་ནི་ལས་འཕྲོ་དང་དབང་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་བྱེད་རྩོལ་གྱི་སྤྲོས་པ་བཅད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་བསྒོམས་པས་ལམ་ཉེ་བར་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་བྱེད་རྩོལ་གྱི་སྤྲོས་པ་བཅད་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་དམ་པས་མ་ཟིན་པའི། ། ལམ་གྱི་དགེ་བ་སྟེགས་བཅས་ཀྱང་། ། མཐོ་རིས་ལྷ་དང་མི་རུ་སྐྱེ། ། སྐྱེ་ཤི་མེད་པའི་ས་མི་ཐོབ། ། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཡང་། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་མཉམ། ། ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་དོན་མཛད་པར་མཉམ། ། མཛད་ལུགས་མི་མཉམ། སྐུ་བོང་དང་ཚེ་ཚད་དང་། ཚུལ་དང་རིགས་མི་མཉམ་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་། ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་སྐྱེ་མེད་འཆང་བར་མཛད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལུས་མེད་ལ། དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལུས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འབྱུང་ངོ་། ། ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པ་ལས་སྤྲུལ་སྐུ་སྣ་ཚོགས་པ་འགྲོ་བའི་དཔལ་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བར་འདོད་པ་སྐོང་བས་རབ་ཅེས་བྱའོ། ། ཙོ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ངེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་ཏེ། རྣམ་པ་ངེས་པ་དང་། གནས་ངེས་པ་དང་། འཁོར་ངེས་པ། ཆོས་ངེས་པ། དུས་ངེས་པའོ། ། སྤྲུལ་སྐུ་ནི་རྣམ་པ་མ་ངེས། གནས་མ་ངེས། འཁོར་མ་ངེས། ཆོས་མ་ངེས། དུས་མ་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན།

At the time of the fruition, there is no sequential order in the realization of suchness; thus, one becomes a buddha in a single instant. This refers to those with the karmic continuity and the highest faculties, for whom the path is shown by cutting through the conceptual elaborations of effort and meditating on suchness. Regarding the cutting through the conceptual elaborations of effort, it is said: "Even if one establishes the virtuous stages of the path, If they are not embraced by supreme insight, One will be reborn as a god or human in the higher realms, But will not attain the state beyond birth and death." Furthermore, the nature of all buddhas is equal, and they are equal in performing the benefit of beings through compassion. However, their modes of activity are not equal; they appear with differences in physical stature, lifespan, manner, and lineage. Moreover, they maintain the unborn nature. In the dharmakāya, there is no contaminated body, yet through its blessing, the saṃbhogakāya arises as the supreme body. From the realization that the limit of all bodies is unborn, the various nirmāṇakāyas arise as the glory of wandering beings; because they fulfill desires like a wish-fulfilling jewel, they are called "excellent." "Coto" means "flower." Furthermore, the saṃbhogakāya possesses the five certainties: certainty of aspect, certainty of place, certainty of retinue, certainty of dharma, and certainty of time. The nirmāṇakāya, however, is uncertain in aspect, uncertain in place, uncertain in retinue, uncertain in dharma, and uncertain in time. Now, by way of the all-accomplishing wisdom, the name of Mañjuśrī Jñānasattva shall be shown. Furthermore, what is the cause of his enlightened activity?

། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་རྟོགས་བྱ་བ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་མེད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་རྟོགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པའོ། ། གསང་སྔགས་ལས་བྱུང་ཡི་གེ་མེད། ། གསང་སྔགས་ཆེན་པོ་རིགས་གསུམ་པ། ། གསང་སྔགས་དོན་ཀུན་སྐྱེད་པ་པོ། ། ཐིག་ལེ་ཆེན་པོ་ཡི་གེ་མེད། ། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཡི་གེ་ལྔ། ། ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་ཡི་གེ་བརྒྱ། ། ཞེས་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ཡི་གེ་མེད་པའོ། ། རྒྱུ་ཆེ་བ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལས་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རིགས་གསུམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། ། དེས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དོན་བསྐྱེད་རིམ་པ་དང་། རྫོགས་རིམ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དོན་དམ་པར་ཐིག་ཆོས་ཉིད་མི་འགྱུར་བ་ལ། ལེ་ཁྱབ་ཅིང་གདལ་བ་སྟེ། ངོ་བོ་ཚིག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། ། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ཉིད་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ས་བོན་ཡི་གེ་མ་འགགས་པར་ཤར་བ་ནི། ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། དེ་ལྔའོ། ། ། ། ཐིག་ལེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལས་ཡི་གེ་བརྒྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་སྟེ། དོན་དུ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཕྱོགས་རིས་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་པའི་མཐུའོ། ། འོ་ན་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན། ། རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་རྣམ་པ་མེད། ། བཅུ་དྲུག་ཕྱེད་ཕྱེད་ཐིག་ལེ་ཅན། ། ཡན་ལག་མེད་པའི་རྩིས་ལས་འདས། ། བསམ་གཏན་བཞི་ཡི་རྩེ་མོ་ཅན། ། བསམ་གཏན་ཡན་ལག་ཀུན་ཤེས་ཤིང་། །

"Realized by all buddhas, the unsurpassed awakening of the buddhas," and so forth. The non-dual dharmakāya is the great dharma to be realized as the nature of all buddhas, and having realized it, one attains the unsurpassed awakening of a buddha. "Arising from secret mantra, without letters; the great secret mantra of the three families; the producer of all secret mantra meanings; the great bindu without letters; the great emptiness of five letters; the empty bindu of one hundred letters." Because the essence of the dharma arising from method and insight is inexpressible, it is "without letters." Because the vast cause—method and insight—spontaneously accomplishes the vast fruit, the three families of body, speech, and mind, it is the producer of all secret mantra meanings, such as the generation stage and the completion stage of other tantras. Ultimately, the "bindu" is the unchanging nature of phenomena (dharmatā), which is pervasive and all-encompassing; its essence is inexpressible by words. From that very great emptiness of the dharmakāya, the seeds of the five tathāgatas arise unceasingly as the five letters: OṂ ĀḤ HŪṂ SVĀ HĀ. From that unborn bindu, the one hundred letters arise, and based upon them, the various sādhanas emerge. In truth, this is the power of the dharmakāya, which is without partiality and unceasing. If one asks, "What is the emanation of the mind?" it is said: "Endowed with all aspects, yet without aspects; possessing the bindu of half of sixteen; beyond the calculation of the limbless; the pinnacle of the four meditative concentrations; knowing all the branches of meditative concentration."

ཏིང་འཛིན་རིག་དང་རྒྱུད་རིག་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་ཏེ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཀུན་དང་ལྡན་ལ། དོན་དམ་པར་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་གི་ཕྱེད་ཡི་གེ་བརྒྱད་ཡིན་ལ། བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱེད་བཞི་ཡིན་ཏེ། ཨ་ཨཱ་ཨཾ་ཨཿ། ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞི་ནི་མཚོན་བྱེད་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིས་ཅི་མཚོན་ན། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བཞི་མཚོན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དངོས་པོ་ལས་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། ། མཚན་མ་མེད་པས་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོའི་ཞེན་པ་ལས་ཀྱང་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། ། སྨོན་པ་མེད་པས་ནི་འབྲས་བུ་རེ་སྨོན་གྱི་མཐའ་ལ་དམིགས་པ་ལས་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། ། ཐབས་ལ་མཁས་པས་ནི་ཐབས་དམན་ཞིང་མི་མཁས་པ་རྣམས་ལས་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞི་ཡང་སྤྲོས་པ་ཕྱོགས་རེ་བཅད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་བཞིར་བཤད་ཀྱིས། དོན་དུ་ན་ཐིག་ལེ་ཆེན་པོ་ཡི་གེ་མེད་པའོ། ། ཡང་སྤྱི་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེ་ཆ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གནས་ཏེ། དེ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྤྱི་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུག་པོ་བཞུ་བའི་ཕྱེད་བརྒྱད་སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཕབ། དེ་བཞུ་བའི་ཕྱེད་ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་ཕབ། དེའི་ཕྱིར་གསང་བ་བདེ་སྐྱོང་གི་འཁོར་ལོར་ཕབ་སྟེ། གཉིས་ཤོས་གཉིས་མཉམ་གྱི་དུས་སུ་ངོས་གཟུང་ངོ་།

"Knowing the meditative absorption and knowing the continuum," it is said. Conventionally, it possesses all the aspects of the environment and its inhabitants, such as the major and minor marks; ultimately, the essence of appearance is non-existent. The sixteen vowels are halved to eight, and those eight are halved to four: A, Ā, Aṃ, and Aḥ. These four arise as symbols. What do these four symbolize? They symbolize the four doors of liberation: the liberation of emptiness, the liberation of signlessness, the liberation of wishlessness, and the liberation of skillful means. Furthermore, emptiness delivers one from entities; signlessness delivers one even from attachment to subtle signs; wishlessness delivers one from focusing on the extremes of hoping for results; and skillful means delivers one from inferior and unskillful methods. These four are explained as four from the perspective of the qualities that sever partial conceptual elaborations, but in reality, they are the great bindu, the letterless. Furthermore, in the crown wheel of great bliss, the bodhicitta bindu abides in sixteen portions. By relying on the various methods of the action seal (karmamudrā), the sixteen bindus of the crown wheel of great bliss are melted; half of them, eight, are brought down to the heart wheel of phenomena (dharmacakra). Half of those are brought down to the navel wheel of emanation (nirmāṇacakra). Therefore, they are brought down to the secret wheel of sustaining bliss, and are identified at the time when the two pairs are equalized.

། དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པས་མཐར་དེའི་ཞེན་པ་བག་ཙམ་དང་ཡང་བྲལ་ཏེ། ཐིག་ལེ་ཆེན་པོ་ཡི་གེ་མེད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། ཟབ་མོ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞིས། ། རྣོན་པོའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ཡིན། ། འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་བསྐོར་བྱེད་པ། ། རྟུལ་པོའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་རྣམ་རྟོག་གི་ཡན་ལག་མེད་པ། བརྗོད་པའི་རྩིས་ལས་འདས་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བཟང་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་(ལྟའི་,ལྷའི་)ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྟ་བུའོ། ། ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་གཞན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་ཀྱང་ཤེས་པའོ། ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཞི་གནས་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་ཀྱང་ཤེས་པའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་བསམ་གཏན་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་ཡན་ལག་བཅོ་བརྒྱད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།

Furthermore, by training in this again and again, one eventually becomes free from even the slightest attachment to it and realizes the great bindu (thig le) that is without syllables. Regarding this, it is said: "The profound is explained for the sake of the sharp-witted; that which revolves like a wheel should be known as being for the sake of the dull-witted." By meditating in that way, one is without the branches of conceptual thought and transcends the calculations of expression. Excellent meditative concentration (samādhi) is like the meditative concentrations of the deities of the four dhyānas. Possessing that oneself, one also understands the branches of meditative concentration and dhyāna of others; specifically, one understands the dhyāna in the desire realm where special insight (vipaśyanā) predominates, as well as the dhyāna in the formless realm where calm abiding (śamatha) predominates, and the dhyāna in the form realm where calm abiding and special insight are in union. In that regard, there are eighteen branches for the four dhyānas. The first dhyāna has five branches: conceptualization (vitarka), discernment (vicāra), joy (prīti), bliss (sukha), and one-pointedness of mind (citta-ekāgratā). The second dhyāna also has four branches: joy, bliss, inner clarity (adhyātma-prasāda), and one-pointedness of mind. The third dhyāna also has five branches: equanimity (upekṣā), mindfulness (smṛti), alertness (samprajanya), bliss, and one-pointedness of mind. The fourth dhyāna also has four branches: completely pure equanimity, completely pure mindfulness, and completely pure feeling that is neither painful nor pleasant.

སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པའོ། ། གཞན་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཟླ་བའི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་ཀྱང་མཁྱེན་ཅིང་། གང་ཟག་གི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱང་རིག་ཅིང་མཁྱེན་ནོ། ། འོ་ན་ལོངས་སྐུའི་མཚོན་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཏིང་འཛིན་ལུས་ཅན་ལུས་ཀྱི་མཆོག། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ཀུན་གྱི་རྒྱལ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལུས་ཅན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། སྐུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་ཅིང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་གཞིའོ། ། དེ་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྐུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དུ་སྣང་སྟེ། དེ་ཡང་ངེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་ཞིང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་བཞུགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་། ། ཐེག་ཆེན་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། ། ཐུབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུར་འདོད། ། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཡང་སྐུའི་མཛད་སྤྱོད་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་(སྐོར་‚བསྐོར་)བར་མཛད་དོ། ། དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཛད་སྤྱོད་ཅི་ཞེ་ན། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ་སྐུ་ཡི་མཆོག། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུད་འཆང་བ། ། ཕྱོགས་བཅུར་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་འགྱེད། ། ཇི་བཞིན་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱལ་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི།

It is one-pointedness of mind. These were known by the Venerable One himself. Furthermore, he knew the one hundred and eight samādhis, such as the Śūraṅgama Samādhi, the Ratnamudrā Samādhi, the Siṃhavijṛmbhita Samādhi, and the Samādhi called Candradhvajaśrī, as well as the dispositions, latent tendencies, and the continuums of the birthplaces of individuals. If one asks what characterizes the Saṃbhogakāya, it is said: "Embodiment of samādhi, supreme of bodies, The sovereign of all Saṃbhogakāyas." "Embodiment of samādhi" refers to the Dharmakāya; it is the basis for those two bodies and is the supreme foundation. From that, the body that enjoys the Mahāyāna Dharma appears as Vairocana. He possesses the five certainties and dwells like a universal monarch. As it is said: "Because he fully enjoys the Mahāyāna, The Sage is asserted to be the Saṃbhogakāya." Furthermore, through the purity of his bodily conduct, he turns the wheel of Dharma for the principal retinue of Bodhisattvas on the ten grounds. If one asks what the conduct of the Nirmāṇakāya is, it is said: "The Nirmāṇakāya, supreme of bodies, Bearing the lineage of the Buddha’s emanations, He sends forth various emanations in the ten directions, Acting for the benefit of beings just as they are." Thus, the Victor’s Nirmāṇakāya is...

འཁོར་རིགས་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལ་གསུང་གི་མཛད་སྤྱོད་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བར་མཛད་དེ། སྤྲུལ་སྐུ་མ་དག་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས། གཙུག་ཏོར་ཅན་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་སྟོང་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་སྤྲུལ་པའོ། ། སྤྲུལ་ནས་གང་དུ་འགྱེད་ན་ཕྱོགས་བཅུར་འགྱེད་དོ། ། བཀྱེ་ནས་ཅི་བྱེད་ན་ཇི་ལྟར་འཚམ་པ་ལྟར་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའོ། ། འོ་ན་མ་དག་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་གང་ཞེ་ན། ལྷ་ཡི་དབང་པོ་ལྷ་ཡི་ལྷ། ། ལྷ་ཡི་བདག་པོ་ལྷ་མིན་བདག། འཆི་མེད་དབང་པོ་ལྷ་ཡི་བླ། ། འཇོམས་བྱེད་འཇོམས་བྱེད་དབང་ཕྱུག་པོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལྷའི་དབང་པོ་སྟེ་ཁྱབ་འཇུག་གིས་འདུལ་བ་ལ་ཁྱབ་འཇུག་ཏུ་སྤྲུལ་ལོ། ། ལྷའི་ལྷ་ནི་ཚངས་པའོ། ། ལྷའི་བདག་པོ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ནོ། ། ལྷ་མིན་བདག་ནི་ཐགས་བཟང་རིས་སོ། ། འཆི་མེད་དབང་པོ་ནི་འཐབ་བྲལ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་སོ། ། ལྷའི་བླ་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་རྒྱལ་པོའོ། ། འཇོམས་བྱེད་ནི་དྲག་པོ་འཇིགས་བྱེད་དོ། ། འཇོམས་བྱེད་དབང་ཕྱུག་ནི་མ་ཧཱ་དེ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་འདུལ་བ་ལ་དེ་རྣམས་སུ་སྤྲུལ་ནས་དོན་མཛད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ཚུལ་ནི། སྲིད་པའི་དགོན་པ་ལས་རྒལ་བ། ། སྟོན་པ་གཅིག་པུ་འགྲོ་བའི་བླ། ། འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་བཅུར་རབ་གྲགས་པ། ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་ཆེ་བ་པོ། ། བྱམས་པའི་གོ་ཆ་ཆས་པ་སྟེ། ། སྙིང་རྗེ་ཡི་ནི་ཡ་ལད་བགོས། ། ཤེས་རབ་རལ་གྲི་མདའ་གཞུ་ཐོགས། ། ཉོན་མོངས་མི་ཤེས་གཡུལ་ངོ་སེལ། །

To the sentient beings of the six classes of cyclic existence, as well as to the śrāvakas and pratyekabuddhas, he turns the wheel of Dharma through the gateway of his utterly pure verbal activities. As for the emanation bodies that are superior to the impure ones, he emanates in the lineage of the one thousand and two buddhas, such as the buddhas Vipaśyin and Śikhin. Having emanated, where does he dispatch them? He dispatches them throughout the ten directions. Once dispatched, what do they do? They act for the benefit of beings in whatever way is appropriate. If one asks, "What are the impure emanation bodies?" it is said: "The Lord of Gods, the God of Gods, The Master of Gods, the Lord of Asuras, The Lord of the Immortals, the Supreme God, The Destroyer, the Lord of Destroyers." Thus it is stated. To tame those who are to be tamed by Viṣṇu, he emanates as Viṣṇu. The "God of Gods" is Brahmā. The "Master of Gods" is Śakra. The "Lord of Asuras" is Vemacitrin. The "Lord of the Immortals" refers to the kings of the gods such as those in the Heaven Free from Strife (Yāma). The "Supreme God" refers to the kings of the gods such as those in the Heaven of Controlling Others' Emanations (Paranirmita-vaśavartin). The "Destroyer" is the terrifying Rudra. The "Lord of Destroyers" is Mahādeva. Having emanated as these to tame those who are to be tamed, he performs the benefit of beings. As for the manner of the gift of Dharma: "Having crossed the wilderness of existence, The sole Teacher, the Supreme of Beings, Renowned throughout the ten directions of the world, The Great Patron of the Gift of Dharma, Clad in the armor of loving-kindness, Donning the mail of compassion, Wielding the sword and bow of insight, He dispels the battlefront of afflictions and ignorance."

དཔའ་བོ་བདུད་དགྲ་བདུད་འདུལ་བ། ། བདུད་བཞིའི་འཇིགས་པ་སེལ་བར་བྱེད། ། བདུད་ཀྱི་དཔུང་རྣམས་ཕམ་བྱེད་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྲིད་པ་ནི་ངེས་པའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ཏེ། དགོན་པ་ནི་དེ་ལས་དབེན་པའོ། ། དེ་ལས་རྒལ་ཏེ་དོན་གཉིས་མེད་རྟོགས་པས་སྟོན་པ་གཅིག་པུའོ། ། ཡང་ན་བསྟན་པ་གཅིག་ལ་སྟོན་པ་གཉིས་མི་འབྱུང་བས་སོ། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པར་གྱུར་པས་ན་བླ་མའོ། ། དེ་ཡིས་འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་བཅུར་གྲགས་ཏེ། རྒྱུ་ཅིས་གྲགས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་གྲགས་སོ། ། དེ་ཡང་རློམ་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པའི་གོ་ཆ་གོན་ཞིང་། སྙིང་རྗེའི་ཁྲབ་གོན་པའོ། ། དེའི་མཚོན་ཆ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཅོད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རལ་གྲི་དང་། ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མདའ་གཞུས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མ་རིག་པའི་གཡུལ་ངོ་སེལ་ལོ། ། གང་ལས་དཔའ་ན་བདུད་འདུལ་བས་དཔའོ། ། གཞན་བདུད་བཞིའི་འཇིགས་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱོབ་ཅིང་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཕྱོགས་གཅིག་སེལ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། བདུད་ཀྱི་དཔུང་སྡེ་དང་བཅས་པ་ཕམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་རྟོགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་བཅོམ། ། སེམས་ཉིད་ལ་རྒས་རྒུད་མེད་པས་ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ། སེམས་ཉིད་ལ་སྐྱེ་ཤི་མེད་པས་འཆི་བདག་གི་བདུད་བཅོམ། སེམས་ཉིད་རྟོགས་པས་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་ཏེ་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་བདུད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བྱེ་བ་དག། སངས་རྒྱས་སྐུར་བསྒྱུར་བར་ཆད་སྨྲ་བྱས་ཀྱང་། ། ཆོས་ལ་མཁས་པས་ཆོས་ཉིད་རབ་ཐོབ་སྟེ། ། དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ལས་ནི་བཟློག་མི་ནུས། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །

"The hero who subdues the enemy Māra, who dispels the fear of the four Māras, and who defeats the hosts of Māra," it is said. Existence is the source of emergence, and the wilderness is that which is secluded from it. Having transcended that, through the realization of the non-duality of the two purposes, he is the sole Teacher. Alternatively, it is because two teachers do not appear within a single teaching. Because he has become the teacher of all wandering beings, he is the Guru. He is renowned throughout the ten directions of the world; if one asks by what cause he is renowned, it is through the gift of the Dharma. Furthermore, this is not like mere conceit; he wears the armor of loving-kindness and the mail of compassion. His weapons are the sword of insight that cuts through the afflictions, and the bow and arrow of method and insight that clear away the battlefront of the afflictions and ignorance. From what is he a hero? He is a hero because he subdues Māra. Moreover, he protects others and dispels the fear of the four Māras. It is not merely a partial dispelling; he defeats the hosts of Māra along with their armies. Furthermore, by realizing the non-arising of the mind, he conquers the Māra of the afflictions. Because the nature of mind is without aging or decay, he conquers the Māra of the aggregates. Because the nature of mind is without birth or death, he conquers the Māra of the Lord of Death. By realizing the nature of mind, he is free from doubt and conquers the Māra of the Son of the Gods. As it is said: "Even if tens of millions of hosts of Māra were to transform into the bodies of Buddhas and speak of obstacles, those skilled in the Dharma, having thoroughly attained the nature of phenomena, cannot be turned back from enlightenment." Thus it is.

དེ་ལྟ་བུ་དེ་མཆོད་པའི་འོས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་འདྲེན། ། མཆོད་འོས་བསྟོད་འོས་ཕྱག་གི་གནས། ། རྟག་ཏུ་རི་མོར་བྱ་བའི་འོས། ། བཀུར་འོས་རྗེད་པར་བྱ་བའི་མཆོག། ཕྱག་བྱར་འོས་པ་བླ་མའི་རབ། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྗེ་བཙུན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་གནས་སུ་འདྲེན་པས། མཆོད་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། ཕྱག་བྱ་བ་དང་། སྐུ་གཟུགས་བྲིས་ལ་མཆོད་པ་དང་། རྒྱན་གདགས་པ་དང་། ཕུ་དུད་དུ་བཀུར་བ་དང་། ཡོན་ཏན་བསྒྲགས་པ་དང་། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གུས་པས་ཕྱག་བྱ་བར་འོས་ཏེ། བླ་མའི་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་མཁྱེན་པའི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཞེ་ན། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་གོམ་གཅིག་བགྲོད། ། མཁའ་ལྟར་མཐའ་མེད་རྣམ་པར་གནོན། ། གསུམ་རིག་གཙང་མ་དག་པ་སྟེ། ། མངོན་ཤེས་དྲུག་ལྡན་རྗེས་དྲན་དྲུག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་གོམ་པ་གཅིག་གི་བར་དུ་བགྲོད་ལ། རྟགས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་གོམ་པས་བགྲོད་དོ། ། ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐའ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་གནོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་ཕྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་རིག་ལ། ནང་དུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རིག་སྟེ། བདག་གཞན་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་གཙང་མ་དག་པའོ། ། གཞན་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་ནི།

To demonstrate that such a being is worthy of offerings, it is said: "The Perfect Buddha, leader of the world, Worthy of offerings, worthy of praise, an object of prostration, Always worthy of veneration, Worthy of honor, the supreme object of remembrance, Worthy of homage, the most excellent of gurus." Because the Venerable One, who is the very nature of the Buddha, leads worldly beings to the state of liberation, he is worthy of offerings, praise, and prostration. He is worthy of making offerings to his physical form through painting, adorning him with ornaments, showing him respect and reverence, proclaiming his qualities, and prostrating with devotion of body, speech, and mind, for he is the most excellent of gurus. What are the specific qualities of his knowledge? It is said: "He traverses the three worlds in a single stride, He strides across the infinite like space, He is the pure and stainless one who knows the three, Possessing the six superknowledges and the six recollections." He traverses the three worlds within the span of a single stride of wisdom, and traverses them with the stride of miraculous power. By realizing the dharmakāya to be as infinite as space, he suppresses the afflictions. Furthermore, he knows the three outer scriptural collections (piṭakas) and knows the three inner aspects of body, speech, and mind; being free from the stains of self and others, he is pure and stainless. Moreover, he possesses the six superknowledges: the superknowledge of the divine eye, the superknowledge of the divine ear, the knowledge of others' minds, the recollection of former abodes, the knowledge of miraculous activities, and the superknowledge of the exhaustion of contaminants. As for the six recollections:

སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དམ་ཚིག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཐུགས་རྗེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། མཛད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་དྲུག་གོ། ། ཤེས་རབ་དམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་འདས། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་མཐའ། ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་ཐོབ། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་དོན་ནོ། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གཞན་དོན་ནོ། ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ། སེམས་དཔའ་དེ་ནི་དེ་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་འདུན་པ་ཡོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་དཔའ་བའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། གང་ཞིག་དེ་རྟོགས་འདོད་པ་དེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བརྙེས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་དཔེ་ལས་འདས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་རིག་གཞན་རིག་ཐམས་ཅད་པ། ། ཀུན་ལ་ཕན་པའི་གང་ཟག་མཆོག། དཔེར་བྱ་ཀུན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་བདག་པོ་མཆོག། ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བདག་གི་དོན་དང་། ཇི་སྙེད་པ་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་རིག་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་ཟག་ལྟར་སྤྲུལ་ཀྱང་དངོས་མ་ཡིན་པས་མཆོག་གོ། ། ཅུང་ཟད་དུ་ཡང་མཉམ་པ་མེད་པས་ན་དཔེ་ལས་འདས་པའོ། །

There are six recollections: recollection of the Buddha, recollection of the Dharma, recollection of the Saṅgha, recollection of the samaya, recollection of compassion, and recollection of the deeds. What is supreme insight? It is said: "The Bodhisattva, the great being, Possessing great miraculous power, transcends the world. The limit of the perfection of insight— Through insight, suchness is attained." In this context, "Bodhisattva" refers to one's own welfare, and "Great Being" refers to the welfare of others. Furthermore, "enlightenment" (bodhi) is the dharmakāya, which is like space; "being" (sattva) refers to having the aspiration to realize that and being courageous in the welfare of others. As it is said: "Enlightenment has the characteristic of space, Abandoning all conceptual constructions. Whoever desires to realize that Is called a 'Bodhisattva'." Moreover, having attained great miraculous power, they transcend the world. Suchness, the ultimate limit of the perfections, is attained through insight. To demonstrate that this suchness transcends all examples, it is said: "Knowing self and knowing others, the all-encompassing one, The supreme individual who benefits all, Transcending all that can be exemplified, The supreme lord of knowledge and the knowable." By way of knowing the nature of things as they are (the welfare of self) and the full extent of things (the welfare of others), one benefits all. Although appearing in the form of an individual, one is not a [mere] substantial entity, and is thus supreme. Because there is nothing even slightly equal to this, it transcends all examples.

ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་གཉིས་ཀའི་བདག་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། གང་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ། གཙོ་བོ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་སྟེ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པོ་དོན་སྟོན་པ། ། འགྲོ་བའི་བསྙེན་བཀུར་གནས་ཀྱི་མཆོག། ངེས་འབྱུང་གསུམ་པོ་བགྲོད་རྣམས་ཀྱི། ། དོན་གྱི་དམ་པ་རྣམ་དག་དཔལ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་སྐལ་བཟང་ཆེ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྗེ་བཙུན་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་བས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའོ། ། དེའི་བདག་པོ་ནི་རྗེ་བཙུན་ནོ། ། དེ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་ཆོས་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་བཀའ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ལ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་བཀའ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ནི། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་། མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་དང་བདག་མེད་པ། ། དེ་ནི་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། བདེན་བཞིའི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། (དཀའ་,བཀའ་)ལ་སྣང་། དོན་དང་མཐུན། རིག་པ་དང་འཐད། གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རྒྱས་པའོ། ། དེ་ཡང་། བཀའ་དོན་རིག་པ་གཏན་ཚིགས་དང་། ། སྣང་དང་མི་འགལ་རྒྱས་འཐད་ཡིན། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་ལྷའི་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི། སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ། གསུང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ། ཐུགས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ། འཕྲོ་འདུ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། གདུལ་བྱ་ལམ་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་།

He is the supreme master of both the knower and the object of knowledge. By what means does he make it known? It is said: "The Lord, the foremost patron of the Dharma, Who reveals the meaning of the four seals, The supreme object of veneration for beings, The ultimate, pure glory for those traversing The three paths of renunciation, The great good fortune in the three worlds." Because the Venerable One is the chief of all Buddhas, the gift of Dharma is the foremost of all gifts. Its master is the Venerable One. He teaches the Dharma of the four seals. Regarding the four seals of the authoritative word (kha-tak), the four seals of the authoritative word of the Lesser Vehicle are: impermanence, suffering, emptiness, and selflessness. As it is said: "Impermanence, suffering, emptiness, and selflessness— These are the teachings spoken by the Perfect Buddha." And from this very text: "Characterized by the manner of the Four Truths." Regarding the Great Vehicle, [the authoritative word] is: apparent, consistent with the meaning, logical, and established by reasoning. As it is said: "Authoritative, meaningful, logical, and established by reasoning; Apparent, non-contradictory, extensive, and consistent." Regarding the four great seals of the deity’s body: the great seal of the body, the dharma seal of speech, the samaya seal of mind, and the action seal of emanation and reabsorption. Regarding the four seals of the path for those to be trained: the action seal, the dharma seal, the great seal, and...

དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གོ། ། ངེས་འབྱུང་གསུམ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་བགྲོད་པའི་འབྲས་བུ་ནི། དོན་དམ་པ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དག་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དཔལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་སྐལ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྟོན་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་ཤིང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དཔལ་དུ་གྱུར་པ་འབྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ཡིན་པས། དཔལ་ལྡན་འབྱོར་བ་ཀུན་བྱེད་པ། ། འཇམ་དཔལ་དཔལ་དང་ལྡན་པའི་མཆོག། ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ལ་བསྟོད་པའི་ལེའུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཆོག་སྦྱིན་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ཁྱོད་འདུད། ། ཡང་དག་མཐར་གྱུར་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། སྟོང་ཉིད་ལས་བྱུང་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་སྟེ། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཞན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལྟར་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་མཆོག་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཡིན་པས་ཁྱོད་ལ་འདུད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་པའོ། ། ཁྱོད་ཅེས་པ་ནི་བོད་པའི་སྒྲ་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ། ། ཡང་དག་པའི་མཐར་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁྱོད་ལ་འདུད་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ལ་གུས་པས་འདུད་ཅེས་པའོ། །

This is the samaya mudrā. Teaching in such a manner is the supreme dharma for the veneration of wandering beings. The three renunciations are the three vehicles. The fruit of traversing those is the ultimate, in which the two obscurations are purified, becoming the glory of oneself and others, and thus becoming the most fortunate in the three worlds. If one asks who such a teacher is, it is the Venerable One himself, who has perfected the two accumulations, has become the glory of self and others, and bestows perfect prosperity; thus it is said: "The glorious one who creates all prosperity, Mañjuśrī, the supreme possessor of glory." Now, in order to present the chapter of praise to Mañjuśrī Jñānasattva, it says: "I bow to you, the supreme Vajra-giver; I bow to you, who have reached the ultimate reality; I bow to you, who arise from emptiness; I bow to you, the awakening of the Buddhas," and so forth. This is a praise by way of the wisdom of the dharmadhātu. The one who bestows the supreme dharmadhātu upon others is the Venerable Mañjuśrī, the supreme one whose body, speech, and mind are indivisible like a vajra; therefore, "I bow to you and pay homage." The word "you" is to be applied to all [the following epithets]. "Who have reached the ultimate reality" means I bow to you, the unborn. "Who arise from the realization of the meaning of emptiness" means I bow to you. Because you are the sublime awakening of the Buddhas, I bow to you with devotion.

མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་(གྱི་,ཀྱི་)སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཆགས་པ་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། སངས་རྒྱས་འདོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་འདུད། ། སངས་རྒྱས་དགྱེས་པ་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། སངས་རྒྱས་རོལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་འདུད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས་ཤིང་ཆགས་པ་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་བ་འདྲེན་པར་འདོད་པ་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པས་དགྱེས་པ་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་རོལ་པས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་འདུད་དོ། ། ད་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་འཛུམ་པ་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། སངས་རྒྱས་བཞད་ལ་ཕྱག་འཚལ་འདུད། ། སངས་རྒྱས་གསུང་ཉིད་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། སངས་རྒྱས་ཐུགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་འདུད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མཉེས་ནས་ཞལ་འཛུམ་པ་མཛད་པས་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། སངས་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པ་ལ་དགྱེས་ནས་བཞད་པ་ནི་ཆོས་གསུང་བའི་སྔ་ལྟས་སྟོན་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་འདུད་དོ། ། སངས་རྒྱས་གསུང་གི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཆོས་སྟོན་པས་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། སངས་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ཀྱང་ཐུགས་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་པས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་འདུད་ཅེས་པའོ། ། ད་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། མེད་པ་ལས་བྱུང་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཁྱོད་ལ་འདུད།

In order to show the praise by way of the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna), it is said: "Homage to you, the Buddha who is attached; Homage to you, the Buddha who desires; Homage to you, the Buddha who is joyful; Homage to you, the Buddha who sports." This means: I bow to you, the Buddha who is attached to the expanse of reality (dharmadhātu) by means of the mirror-like wisdom. I bow to you, the Buddha who desires to lead migratory beings through compassion. I bow to you, the Buddha who is joyful because of realizing the expanse of reality through mirror-like wisdom. I prostrate and bow to you, the Buddha who sports in the non-duality of the expanse and wisdom. Now, in order to show the praise by way of the discriminating wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna), it is said: "Homage to you, the Buddha who smiles; Homage to you, the Buddha who laughs; Homage to you, the Buddha who is speech itself; Homage to you, the Buddha who is mind." This means: I bow to you, the Buddha who smiles because you are pleased by having realized suchness (tattva). I prostrate and bow to you, the Buddha who laughs because you are joyful in acting for the benefit of migratory beings, showing the precursor to teaching the Dharma. I bow to you, the Buddha who teaches the Dharma in various ways to those to be trained through the gateway of speech. I prostrate and bow to you, the Buddha who, although teaching the Dharma to migratory beings, does not waver from the state of equanimity (samatā). Now, in order to show the praise by way of the wisdom of equality (samatā-jñāna), it is said: "Homage to you, who arise from non-existence; Homage to you, the Buddha who appears."

། ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས་འབྱུང་བས་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། སངས་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བས་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་རྟོགས་པ་ལས་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བས་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བའི་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། ད་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། སངས་རྒྱས་རོལ་སྟོན་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཡེ་ཤེས་སྐུ་ཉིད་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དྲ་བ་ལྟ་བུར་འབྲེལ་བས་མེད་པ་སྤྲུལ་ཞིང་ཡོད་པ་བསྒྱུར་བ་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། འགྲོ་བའི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཞིང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཞན་དོན་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་དྲུག་རོ་གཅིག་པ་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་ཉིད་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཡིན་པས་ཕྱག་འཚལ་འདུད་དོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ། ། ད་ནི་འབད་པ་དོན་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉམས་སུ་བླངས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ནི། ། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བའི་མིང་ངོ་། ། ལུས་དང་། ། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་གསང་བ་ཞེས་པ་ནི། དེ་སྣང་སྟོང་དང་། གྲག་སྟོང་དང་། རིག་སྟོང་དུ་རྟོགས་དཀའ་བས་གསང་བའོ། །

"I bow to you, who have arisen from space. I bow to you, who have arisen from wisdom." Thus it is said. Because you arise from the realization that all phenomena are without intrinsic entity, I bow to you. Because the Buddha appears in the world for the sake of sentient beings, I bow to you. Because all the great qualities arise from the realization of the nature of phenomena (dharmatā), which is like space, I bow to you. I bow to you, Mañjuśrī, who have arisen from the wisdom of equality (samatājñāna). Now, in order to offer praise by way of the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhānajñāna): "I bow to you, the Net of Magical Illusion. I bow to you, who display the play of the Buddha. I bow to you, the All of all. I bow to you, the very body of wisdom." Thus it is said. Because all illusory emanations are connected like a net of method and wisdom, you who emanate the non-existent and transform the existent, I bow to you. Because you display the various plays of the Buddha’s body, speech, and mind for the sake of sentient beings, I bow to you. Because you possess all qualities and accomplish the welfare of others through all those qualities, I bow to you. Since you, Mañjuśrī, are the very body established from the single taste of the six wisdoms, I prostrate and bow to you—thus is the praise. Now, in order to make this effort meaningful, the benefits of practice are shown: "Vajrapāṇi, Vajradhara," and so forth. This is the name bestowed by the Blessed One. Regarding "the secrets of body, speech, and mind": these are "secret" because they are difficult to realize as the unity of appearance and emptiness, sound and emptiness, and awareness and emptiness.

ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་མཚན་ཡང་དག་པ་འདི་ཁྱབ་ཆེ་བས་ན་ལུང་ངོ་། ། མི་སླུ་བས་ན་ལུང་། གཟུང་སླ་བས་ན་ལུང་ངོ་། ། ཚངས་པའི་གནས་བཞི་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞིའོ། ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ང་རྒྱལ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། ། རྫས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་བའོ། ། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་པོ་ནི། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། བྱོལ་སོང་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་པའི་ཞིང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྲིད་པར་སྐྱེས་པའོ། ། འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ནི། སེང་གེ་དང་། སྟག་དང་། གླང་པོ་ཆེ་སྨྱོན་པ་དང་། སྦྲུལ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་དང་། མེ་དང་། ཆུ་དང་། ཤ་ཟའི་འཇིགས་པ་དང་བརྒྱད་དོ། ། དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་གིས། སྐུ་ཡང་བ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། གཞན་གྱིས་མཆོད་པ་དང་། བདག་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། གར་ཡང་ཕྱིན་པ་དང་། འདོད་དགུར་ལྡན་པ་དང་། དགའ་(དགུར་,མགུར་)སྤྱོད་པ་དང་བརྒྱད་དོ། ། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་གིས་སྐུའི་དབང་ཕྱུག་དང་།

The remainder is easy to understand. Regarding the phrase "the scripture of all dharmas," this name is a "scripture" (āgama) because it is all-pervasive, it is non-deceptive, and it is easy to grasp. The four Brahma-abodes are the four immeasurables. Being free from all fetters (saṃyojana) refers to the fetter of attachment, the fetter of aversion, the fetter of pride, the fetter of ignorance, the fetter of views, the fetter of supreme conceit, the fetter of doubt, and the fetter of avarice. Liberation from all substantial things is freedom from the aggregates associated with the afflictions (kleśa). The eight unfavorable conditions (akṣaṇa) are: birth in the hells, as a hungry ghost, or as an animal; having impaired faculties; holding wrong views; being born in a frontier region; being born in a realm where a Buddha does not reside; and being born in the state of non-perception. The eight great fears are: lions, tigers, mad elephants, snakes, royal punishment, fire, water, and the fear of flesh-eating demons (piśāca). The perfection of sovereignty refers to the eight masteries of qualities (guṇaiśvarya). According to the Pāramitā scriptures, these are: lightness of body, subtlety, being honored by others, becoming a master, enjoyment, reaching anywhere, possessing whatever is desired, and acting according to one's pleasure. According to the Secret Mantra scriptures, they are the mastery of body, and so forth.

གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་དང་། ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དབང་ཕྱུག་དང་། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་དབང་ཕྱུག་དང་། འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་། ཅི་འདོད་སྦྱིན་པའི་དབང་ཕྱུག་དང་། གནས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་བརྒྱད་དོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། ཡང་ཞིང་ཕྲ་བ་མཆོད་པའི་འོས། ། བདག་གྱུར་ལོངས་སྤྱོད་གར་ཡང་ཕྱིན། ། འདོད་དགུར་ལྡན་ཞིང་དགའ་མགུར་སྤྱོད། ། དེ་དག་རྒྱལ་པོའི་དབང་ཕྱུག་བརྒྱད། ། ཅེས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ། ། ཀུན་སོང་འདོད་སྤྱོད་གཞན་ལ་སྦྱིན། ། གནས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྣམ་པ་བརྒྱད། ། འདི་དག་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཆོས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྤྱན་ལྔ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གྲོང་ནི་ཁང་ཁྱིམ་གཅིག་ཡོད་པའོ། ། གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཁྱིམ་མང་པོ་ཚན་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པའོ། ། གྲོང་རྡལ་ནི་གྲོང་ཚོམ་བུ་མང་པོ་ཡོད་པའོ། ། ལྗོངས་ནི་ཡུལ་ལུང་པ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པའོ། ། ཡུལ་འཁོར་ནི་ཡུལ་གྲུ་མང་པོ་ཞིག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའོ། ། མ་མོ་བདུན་པོ་ནི་ཁྱོ་མེད་མ་བཞི། ཁྱོ་ཅན་མ་གསུམ་སྟེ་བདུན་ལས་ཚངས་པ་མོ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་མོ་དང་། དབང་མོ་དང་། གཞོན་ནུ་མ་དང་། བཞི་ཁྱོ་མེད་མའོ། ། དྲག་མོ་དང་། ཕག་མོ་དང་། རྒན་བྱོད་མོ་དང་གསུམ་མ་ཧཱ་དེ་བའི་ཆུང་མའོ། ། སྙིགས་མ་ལྔ་ནི། ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་། ཚེའི་སྙིགས་མ་དང་། ཟས་ཀྱི་སྙིགས་མ་དང་། དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་དང་ལྔའོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། ད་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ་ལས་མཚན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་སྔགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

The eight masteries are: mastery of speech, mastery of mind, mastery of miraculous powers, mastery of going everywhere, mastery of sensory enjoyment, mastery of granting whatever is desired, and mastery of the abode. Regarding this, it is said: "Light and subtle, worthy of offerings, I have become the enjoyer, reaching everywhere. Possessing all that is desired, I enjoy as I please— These are the eight masteries of a king." And it is also said: "Body, speech, mind, and great miraculous power, Going everywhere, sensory enjoyment, and giving to others— These are the eight types of mastery of the abode; These are the qualities of Vajradhara." The five eyes have already been explained above. A "village" is a single house. A "city" is a cluster of many houses. A "town" is a collection of many such villages. A "district" is a single valley or region. A "kingdom" is a collection of many districts unified in one direction. As for the seven Mātṛkās, there are four without husbands and three with husbands, making seven. Among them, Brahmāṇī, Vaiṣṇavī, Indrāṇī, and Kaumārī are the four without husbands. Rudrāṇī, Vārāhī, and Cāmuṇḍā are the three who are the wives of Mahādeva. The five degenerations are: the degeneration of views, the degeneration of afflictions, the degeneration of lifespan, the degeneration of food, and the degeneration of the age. The remaining terms are easy to understand and thus have not been explained. Now, in order to show the mantra that condenses all the names from the extremely concise [version]:

ཨོཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཨོཾ་ནི་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིག་ཀྱང་ཡིན། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡང་ཡིན། ཕྱག་འཚལ་ཞིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། སརྦ་ནི་ཐམས་ཅད་དྷརྨཱ་ནི་ཆོས་ཨ་བྷཱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ། སྭ་བྷཱ་བ་ནི་རང་བཞིན། བི་ཤུདྡྷ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ། ཙཀྵུ་ནི་མིག། ཨ་ཨཱ་ཨཾ་ཨཿནི། ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་ཡི་མཚོན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་བཞི་སྟེ། འདི་བཞི་ཡང་དོན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འདུ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐའ་བསྡུས་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་མིག་གིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཤེས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་རྩ་བའི་སྔགས་བསྟན་ཏོ། ། པྲ་ཀྲྀཏ་ནི་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པ། པ་རི་ཤུདྡྷ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་སརྦ་དྷརྨཱ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད། ཡ་དུ་ཏ་ནི་བསྐྱེད་པ། སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད། ཛྙཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ། མཉྫུ་ཤྲཱི་ནི་འཇམ་དཔལ་ལོ། ། པ་རི་ཤུདྡྷི་ཏ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ། མུ་པཱ་དཱ་ཡེ་ཏི་ཨཱ་ཞེས་པ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་སྟོན་ཏོ། ། ཁས་བླང་ངོ་། ། གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་པས་ཀྱང་སྟོན་ཏོ། ། མཐའ་བསྡུས་པས་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་འཇམ་དཔལ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཁས་བླང་གཟུང་བར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ཨ་ཨཱ་ནི་སྐྱེ་འགག་མེད་པ། སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད། ཧྲྀ་ད་ཡ་ནི་སྙིང་པོ་སྟེ་ཐུགས་སོ། །

The phrase beginning with "Oṃ sarva-dharmā" is stated. "Oṃ" is a word of auspiciousness, it is also the five wisdoms, and it is that which performs homage and bestows blessings. "Sarva" means all; "dharmā" means phenomena; "abhāva" means non-existence; "svabhāva" means nature; "viśuddha" means completely pure; and "cakṣu" means eye. "A ā aṃ aḥ" are the symbols of the four doors of liberation: emptiness, signlessness, wishlessness, and skillful means. These four are also subsumed within the meaning of non-arising. Thus, in summary, it is explained that through the eye that is completely pure by the nature of the non-existence of all phenomena, one knows non-arising. These constitute the root mantra. "Prakṛti" means the non-duality of the profound and the vast; "pariśuddha" means completely pure; "sarva-dharmā" means all phenomena; "yaduta" means that which is produced; "sarva-tathāgata" means all Tathāgatas; "jñāna-kāya" means the wisdom body; and "Mañjuśrī" is Mañjuśrī. "Pariśuddhitā" means complete purity. "Upādāye ti āḥ" also indicates "that which bestows blessings." It also indicates "that which is accepted" and "that which is to be grasped." In summary, it means: "One should accept and grasp Mañjuśrī, the completely pure body of all Tathāgatas, who produces all phenomena from the completely pure non-duality of the profound and the vast." "A ā" means without arising or ceasing. "Sarva-tathāgata" means all Tathāgatas. "Hṛdaya" means the essence, the heart-mind.

ཧ་ར་ཧ་ར་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའོ། ། ཨོཾ་ཧཱུཾ་ཧྲཱིཿནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའོ། ། བྷ་ག་བཱན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ཛྙཱ་ན་མཱུརྟི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཝཱ་གཱི་ཤྭ་ར་ནི་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། མ་ཧཱ་པཱ་ཙ་ནི་གསུང་བ་ཆེན་པོའོ། ། སརྦ་དྷརྨ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད། ག་ག་ན་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། ། ཨ་མ་ལ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ། སུ་པ་རི་ཤུདྡྷ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། དྷརྨ་དྷཱ་ཏུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། ། ཛྙཱ་ན་གརྦྷ་ཨ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྙིང་པོའོ། ། མཐའ་བསྡུས་པས་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་། གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་གསུང་བ་ཆེན་པོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་ལས་སྔགས་བསྟན་ཏེ་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་སོ། ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་གསུངས་པས་འཁོར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། དགའ་ཞིང་མགུ་ནས་ཐལ་མོ་སྦྱར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་འདིས་ནི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡི་རང་བ་བསྟན་ཏེ། མཚན་གྱི་གཞུང་རྫོགས་པའི་རྗེས་དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དགའ་ཞིང་། དེ་བཤད་པའི་སྟོན་པ་ལ་མགུ་ནས་ལུས་ཙོག་པུར་འདུག། ལག་པ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་ཡི་རང་ངོ་། ། ཡུལ་གང་ལ་ཡི་རང་ན།

Hara hara means "to seize." Oṃ hūṃ hrīḥ is the blessing of the body, speech, and mind. Bhagavān is the Blessed One. Jñānamūrti is the wisdom body. Vāgīśvara is the Lord of Speech. Mahāpāṭha is the Great Speaker. Sarvadharma is all phenomena. Gagana is like space. Amala is stainless. Supariśuddha is completely pure. Dharmadhātu is the expanse of phenomena. Jñānagarbha is the essence of wisdom. In summary, it seizes the hearts of all Tathāgatas who are without arising or cessation; it blesses the body, speech, and mind; it is the wisdom body of the Blessed One, the Lord of Speech, the Great Speaker; all phenomena are stainless and completely pure like space; it is the essence of the wisdom of the expanse of phenomena. Thus, the ritual mantra is taught; this is the condensed meaning. In this way, the Teacher Śākyamuni taught the Dharma of the path together with its result. To show the retinue’s rejoicing after the uncommon title was spoken, it says: "Then the glorious Vajradhara, joyful and delighted, joined his palms," and so forth. This shows the manner in which they rejoiced: after the text of the title was completed, the glorious Vajradhara, joyful because he had fully accomplished the welfare of himself and others, and delighted in the Teacher who explained it, sat upright and rejoiced with palms joined. As for the object of that rejoicing:

མགོན་པོ་བཅོམ་ལྡན་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་པས་ཀྱང་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ། བདུད་བཞི་བཅོམ་ཞིང་། ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པས། ཟབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་གཤེགས་པ། ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་ཤིང་། ། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གུས་པ་དང་བཅས་ནས། ། གསང་བའི་བདག་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་འཁོར་མང་པོ་དང་བཅས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་བའོ། ། འཁོར་གང་དང་བཅས་ཏེ་ཡི་རང་ན། ། དེ་ནི་མགོན་པོ་གསང་བའི་བདག། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ། ། སྣ་ཚོགས་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བའི་མགོན་མཛད་པ། གསང་བའི་བདག་པོ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་ཁྲོ་བོར་དབང་བསྐུར། དབང་རྟགས་སུ་ལག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་གཏད། གསང་མཚན་དུ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བཏགས་པས་ན། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོའོ། ། ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་ལྔ་བརྒྱ་པོ་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡི་རང་ངོ་། ། ཚིག་གང་གི་སྒོ་ནས་ཡི་རང་ན། ། གསང་བསྟོད་ནས་ནི་ཚིག་འདི་གསོལ། ། མགོན་པོ་བདག་ཅག་ཡི་རང་ངོ་། ། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ལེགས་པར་གསུངས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གསང་བསྟོད་པ་ནི་ཞུམ་པ་མེད་པར་དབུ་འཕང་བསྟོད་པའོ། ། བདག་ཅག་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡི་རང་སྟེ། ཟབ་པ་རང་གི་དོན་འབྱུང་བ་ལེགས་སོ། ། རྒྱ་ཆེ་བ་གཞན་གྱི་དོན་འབྱུང་བ་ལེགས་སོ། ། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པར་གསུངས་པས་ལེགས་པར་གསུངས་པའོ། ། དགོས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཡི་རང་ན།

"Having prostrated to the Protector, the Blessed One, the Tathāgata, the Perfect Buddha," it is said. Because he acts for the benefit of wandering beings, he is Śākyamuni. Having conquered the four māras and possessing the six excellent qualities, he has "gone" (gata) to the profound suchness and has "gone" to the vast benefit of beings. Having perfected the two accumulations, and possessing the excellence of abandonment and the excellence of wisdom—to him, the Lord of Secrets Vajrapāṇi, together with a vast retinue, prostrates with devotion of body, speech, and mind. With which retinue does he rejoice? It is said: "The Protector, the Lord of Secrets, Vajrapāṇi, King of the Wrathful, together with various others." This refers to him who acts as the protector of wandering beings. All the buddhas conferred the empowerment of the wrathful deity of activity upon the Lord of Secrets, Vajrapāṇi. As a sign of empowerment, they placed a vajra in his hand and bestowed the secret name Vajrapāṇi; thus, he is the King of Wrathful Deities. Together with the other five hundred retinues endowed with various qualities, they rejoiced. By way of what words did they rejoice? They offered this praise in secret: "Protector, we rejoice! Excellent, excellent! Well spoken!" Thus it is said. "Praise in secret" means to uplift the status of the teaching without discouragement. We, the retinue and all, rejoice. "Excellent" refers to the emergence of the profound meaning for oneself. "Excellent" refers to the emergence of the vast meaning for others. Because it was taught as the non-duality of the profound and the vast, it is "well spoken." For what purpose did they rejoice?

རྣམ་གྲོལ་འབྲས་བུ་འཚལ་བ་ཡི། ། འགྲོ་བ་མགོན་མེད་རྣམས་དང་ནི། ། བདག་ཅག་ཡང་དག་རྫོགས་པ་ཡི། ། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་དོན་ཆེན་མཛད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་མགོན་མེད་པ་རྣམས་དང་། བདག་ཅག་གིས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་མཛད་པས་སོ། ། ཆོས་གང་ལ་ཡི་རང་ན། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ། ། འདི་ནི་རྣམ་དག་ལེགས་པའི་ལམ། ། ཟབ་ཅིང་ཡངས་ལ་རྒྱ་ཆེ་སྟེ། ། དོན་ཆེན་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པའི་ལམ་སྟེ། ཟབ་པ་དང་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། འགྲོ་བའི་དོན་བགྱིད་པས་སོ། ། ཡིད་ཆེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ནི། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་འདི་ནི་གང་ཟག་གིས་མ་གསུངས་ཏེ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པས། རྫུན་དང་། ནོར་བ་མི་འབྱུང་བས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་། ལུང་ནི་ཡིད་ཆེས་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ། ཉེས་པ་ཟད་པ་རྫུན་གྱི་ཚིག། སྨྲ་བར་མི་བྱེད་རྒྱུ་མེད་ཕྱིར། ། ཉེས་ཟད་ལུང་དུ་ཤེས་པར་བྱ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་འཇམ་དཔལ་མཚན། ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་ཤིན་ཏུ་དཔག་དཀའ་ཡང་། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་དང་གདམས་ངག་ལ་བརྟེན་ནས། ། སློབ་མས་གསོལ་བཏབ་ཕྱིར་ན་བདག་གིས་བརྩམས། ། ནོངས་པར་གྱུར་པ་འཕགས་དང་མཁས་ལ་བཤགས། །

"For the sake of those beings without a protector who seek the fruit of liberation, and for the sake of our own attainment of perfect, complete enlightenment, you have performed this great purpose." Thus it is said; for you have acted for the sake of those protectorless beings who desire the fruit of liberation from the bonds of the afflictions, and for the sake of our own attainment of perfect enlightenment. Regarding which dharma one rejoices in: "This teaching of the manner of the Net of Magical Illusion is the perfectly pure, excellent path; it is profound, vast, and extensive, performing the great purpose of benefiting beings." Thus it is said; this teaching of the dharma of the Net of Magical Illusion is an exceedingly excellent path because it is profound, vast, extensive, and acts for the benefit of beings. For what reason of conviction should one rejoice? "This is the domain of the Buddhas, explained by the Perfect Buddhas." Thus it is said; this dharma, the sphere of activity of the Buddhas, was not spoken by ordinary individuals, but was taught by the Perfect Buddhas. Because it is free from falsehood and error, it is a source of conviction, and thus it is said that one rejoices. As it is said: "Scripture is the word of one who is trustworthy; because those whose faults are exhausted have no reason to speak false words, scripture should be known as the word of one whose faults are exhausted." Furthermore: "Although the name of Mañjuśrī, the essence of all Buddhas, is profound, vast, and extremely difficult to fathom, I have composed this at the request of my disciples, relying upon the explanatory tantras and the oral instructions. I confess any errors to the noble ones and the learned."

འདི་བརྩམས་དགེ་བ་མ་ནོར་མཆིས་པ་ཡིས། ། ཀུན་གྱིས་འཇམ་དཔལ་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག། ཆོས་སྐད་བྱིངས་ལ་མ་བརྟེན་བོད་ཀྱི་མིས། གོ་བར་བདེ་ཕྱིར་རང་སོའི་སྐད་ཀྱིས་བཀྲོལ། ། དེ་ཕྱིར་མཁས་པས་ཚིག་སྐྱོན་བརྟག་མི་རིགས། ། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་ལུང་ལའང་སྐུར་འདེབས་ན། ། བདག་འདྲའི་གཞུང་ལ་ཅི་ཕྱིར་སྨོད་མི་རིགས། ། མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་འགྲེལ་པ་མཚན་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲོན་མེ་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་སོ། ། ། ། སློབ་དཔོན་བི་མ་ལ་མི་ཏྲས་མཛད་ནས་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་ཉང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞུས་པའོ། ། གཉགས་ཛྙཱ་ནས་བསྒྱུར་བའོ། །

By the virtue of having composed this without error, may everyone attain the state of Mañjuśrī. For the sake of easy understanding by the Tibetan people, who do not rely on the general terminology of the Dharma, I have explained it in its own native language. Therefore, it is not right for the learned to examine it for verbal faults. However, if one would disparage even the scriptures of the Victorious One, why would it be improper to criticize a treatise such as this? The commentary on the Chanting of the Names, entitled The Lamp that Clarifies the Meaning of the Names, is hereby complete. It was composed by the master Vimalamitra and requested by his heart-son, Nyang Ting-nge-‘dzin. It was translated by gNyags Jñānakumāra.