An Extensive Commentary on [Buddhaśrījñānapāda’s] “Sādhana of the Four-Branched Practice” called “The Bouquet of the Essence”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཙ་ཏུ་རྃ་ག་སཱ་དྷ་ནཾ་ཊཱི་ཀཱ་སཱ་ར་མཉྫ་ར་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ཡན་ལག་བཞི་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་སྙིང་པོ་སྙེ་མ་ཞེས་བྱ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདུད་ཀྱི་སྟོབས་རབ་ཏུ་འཇོམས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཟབ་ཡངས་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། རྣམ་ཀུན་གཅིག་ཏུ་རབ་མཛེས་པ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྣམ་མི་རྟོག། འཇམ་པའི་གསུང་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་གང་མཛད་ཡིན། ། དེ་ཡི་མན་ངག་རྗེས་འབྲངས་ཏེ། ། གྲགས་པའི་ཞབས་ཀྱིས་བཀས་བསྐུལ་བས། ། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་བདག་གིས་བྱ། ། གལ་ཏེ་འགའ་ཡིས་བཀྲལ་གྱུར་ཀྱང་། ། དེ་ཀུན་དེ་ཡི་མན་ངག་གི། ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པས། ། དེ་ཕྱིར་བདག་གིས་ཆེར་འབད་དོ། ། གང་ཕྱིར་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱ། ། སྙེད་དུ་དེ་ལ་ཡིད་བསྒོམས་ཀྱང་། ། མ་ཚང་བ་དང་ལྷག་པ་ཡི། ། ཉེས་པས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་མི་འགྱུར། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སློབ་དཔོན་འདི་སྒྲུབ་ཐབས་མཛད་པར་བཞེད་པས་མངོན་པར་འདོད་པའི་ལྷ་ལ་མཆོད་པས་བསོད་ནམས་སྤེལ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་ལ་བགེགས་མེད་པར་བཞེད་དེ། དེ་ལ་མཆོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི། གང་ལ་དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་ནི་བསྟོད་པ་དང་ཕྱག་འཚལ་བས་སོ། ། དེ་ལ་བསྟོད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལ་ཡང་འོད་ཟེར་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་འཇམ་དཔལ་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རམ། དེ་ཁོ་ནར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

In the language of India: Catur-aṅga-sādhana-ṭīkā-sāramañjarī-nāma. In the language of Tibet: Yan lag bzhi pa’i sgrub thabs kyi rgya cher bshad pa snying po snye ma zhes bya ba. Homage to the Blessed One who utterly subdues the forces of Māra. Homage to the supreme speech of Mañjuśrī, Whose nature is profound and vast, Beautifully adorned in every aspect, Supreme joy, and free from conceptual thought. Following the pith instructions of Jñānapāda, And having been exhorted by the command of Yaśobhadra, I shall compose this sādhana. Although some may have already explained it, None of them followed his pith instructions; Therefore, I shall exert great effort. For even if one meditates on it for A hundred million eons, If it is incomplete or has excesses, Accomplishment will not be attained. In this regard, since this master intends to compose the sādhana, he first engages in increasing merit by making offerings to the desired deity, desiring that there be no obstacles to his aspiration. To engage those possessed of discernment, he speaks of the subject matter and so forth, preceded by offerings, beginning with the words "To the glorious one..." and so on. Here, the offering to the Blessed One is performed through praise and prostration. Among these, praise is the expression of authentic qualities. Furthermore, this is directed toward Mañjuśrī himself by way of the distinction of his light rays, because of the connection between them, or because they are in reality indivisible.

དེ་ལ་དཔལ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། འདིས་ནི་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་བརྗོད་དེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དག་གིས་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་ལ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་ཡང་བརྗོད་དོ། ། མཐའ་ཡས་པ་རིགས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤྲུལ་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པའོ། ། གང་ལ་རྒྱན་དེ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་དེ། དེའི་བདག་པོས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དེའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་རབ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རིག་མའོ། ། དེའི་ཡན་ལག་ནི་རང་གི་སྣང་བའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་ཐབས་དང་ལྷན་ཅིག་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་ཐ་མི་དད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་མཛེས་པ་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཡན་ལག་དང་འབྲེལ་པས་མཛེས་པའོ། ། འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་བརྗོད་དེ།

In this context, "glory" (śrī) refers to the accumulations of merit and wisdom; those who possess these are "glorious." This expresses the cause of the perfection of one's own welfare, because the cause of the perfection of one's own welfare, characterized by omniscience, is merit and wisdom. Those who have abandoned all errors characterized by ignorance are so described. By that very fact, "stainless" means "pure," in the sense of being free from the obscurations of the afflictions and so forth, along with their habitual tendencies. This expresses the perfection of one's own welfare in order to demonstrate omniscience, and it also expresses the superiority [of this state] over the Śrāvakas and others. The "emanation" of the infinite, single family, and so forth, is the generation [of these] within the mental continuums of those to be trained. Those who possess that ornament are so described. This expresses the perfection of the welfare of others, because through its mastery, the manifestation of that [emanation] is fully accomplished for those to be trained. "Insight" (prajñā) is the consort whose nature is the absence of intrinsic existence. Its "limbs" are the aspects of its own appearance. The "connection" with that is the state of being of one taste together with method; the meaning is the mind in which emptiness and compassion are inseparable. "Beautiful" means possessing clear radiance. This is beautiful through the connection with the limbs of insight. This expresses the cause of the perfection of the welfare of others.

གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ཀྱང་རྩ་བའི་རྒྱུད་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པར་བརྗོད་དོ། ། མངོན་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་འདུད་པའི་མཆོད་པ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ནས་གང་ལ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་འོད་ཟེར་དག་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་འཇམ་དཔལ་ཏེ། མངོན་ཕྱག་འཚལ་ནས་དེ་ཉིད་མཆོད་པའི་ཕྱིར་ཆོ་ག་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཆོ་ག་འདི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི་དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དཔལ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་དཔལ་ལྡན་ཡང་ཡིན་ལ་འདུས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ལུགས་ནི་དེའི་མན་ངག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་ནི་བཤེས་གཉེན་དམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བཤེས་གཉེན་དམ་པས་བསྐྱངས་པའི་ཞབས་ཏེ། ། དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་ལྔ་བརྒྱ་དག་གིས་བསྐོར་བ་ཉིད་ན་འདུས་པའི་ལུགས་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་རིག་པ་ཚོལ་བས་དེའི་ཡུལ་དུ་སོང་བར་གྱུར་པ་དང་། ཧ་ཅང་མི་རིང་བ་གང་ན་འདུག་པ་དེ་འོང་བར་ཤེས་ནས་དེའི་ཞབས་ལ་ཕྱག་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཆས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་མ་ཐོབ་པས་ནི་དེ་འདུས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་དཔྱད་ཅིང་འོང་བར་ཡང་རིག་ནས་བསྐྱངས་པའི་ཞབས་རང་ཉིད་དེའི་ཐད་དུ་སོང་སྟེ་འདུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་དོན་དུ་དེ་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པོ། །

The cause for the perfect fulfillment of the welfare of others is characterized by great passion. Furthermore, it is described as being superior to the Mūlatantra, the Ādibuddha, and so forth. The phrase "having prostrated" expresses an offering of physical prostration and so on. Then, the one to whom such rays of light are directed is Mañjuśrī, the Subduer; the connection is that, having prostrated, the ritual is to be explained for the sake of making that very offering. To demonstrate the excellence of this ritual, it is said: "The Glorious One," and so on. "Glorious" (śrī) refers to mundane and supramundane excellence. That which possesses this as its very fruit is both "Glorious" and "Gathering" (samāja). Its "system" (naya) is its oral instruction (upadeśa). Similarly, to state his own specific qualities, it says: "By the sublime spiritual friend," and so on. This refers to the feet of the one protected by the sublime spiritual friend. Thus, while surrounded by five hundred masters, in order to correctly understand the system of the Guhyasamāja, Jñānapāda went to that region seeking that knowledge. Knowing that he was approaching from a place not too far away, and having perceived the signs that he had realized the meaning of the Guhyasamāja, the protected feet himself went to him and made a request for the sake of teaching the meaning of the Guhyasamāja.

དེ་ནས་དེའི་སློབ་མ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ནས་དེས་ཁས་བླངས་སོ། ། དེ་ནས་དེ་ལ་སྒྲུབ་ཐབས་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསོལ་བ་བཏབ་ཅིང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེས་སྤྲོ་བར་བྱས་ཤིང་བདག་བརྩོན་པ་བསྐྱེད་པས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་སྲིད་པར་རུང་བས་བདག་ཉིད་མི་སླུ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། འགྲོ་ཀུན་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོ་ག་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དོ། ། འགྲོ་བའི་དོན་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་སྟེ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། ། འདིས་ནི་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་དགོས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བའི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དགོས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཆོ་ག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཉན་པའི་དགོས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། དགོས་པ་དག་ནི་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡང་དོན་གྱིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལུང་ལས་སམ་སློབ་དཔོན་གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་འཇམ་དཔལ་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་འདི་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ལ། སྒྲུབ་ཐབས་འདིའི་དགོས་པའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་ནི་དལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

Then, because he was his disciple, he was free from the need for further persuasion and accepted [the request]. Then, having been entreated for the purpose of composing the sādhana and having been inspired by that seeker, he thought, "I shall speak," and thus exerted himself. By this, he demonstrates that he is not deceiving himself, as it is possible for him to do so. The phrase "for the sake of all beings" and so forth distinguishes the ritual procedure. The welfare of beings, which culminates in perfect enlightenment, is the basis—that is, the very cause—of all mundane and supramundane excellences. This teaches the purpose and so forth, which are the factors for the engagement of those possessed of discernment. In this way, the excellence of the welfare of beings is the purpose of the subject matter (abhidheya) of this treatise; the ritual procedure that serves as its basis is the subject matter itself; and the unerring realization of that is the purpose of the treatise and of listening to it. Furthermore, since that [realization] is to be accomplished by means of this treatise, the relationship between the treatise and the purpose, characterized as that of means and the end produced by the means, is also implicitly stated. One might wonder: "Is the ritual procedure for the sādhana of Mañjuśrī not already known from the scriptures of the Blessed One or from the instructions of other masters? Therefore, what is the use of this?" In response to such a thought, the specific purpose of this sādhana is stated in the passage beginning with "the freedoms and endowments" (dal 'byor).

དལ་བ་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་འབྱོར་བ་ནི་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཡང་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡི་དྭགས་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། དུད་འགྲོ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་མི་གྲགས་པར་སྐྱེས་པ་དང་། ཡུལ་མཐའ་ཁོབ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། དབང་པོ་བླུན་ཞིང་ལྐུགས་པ་དང་། ལྷ་ཚེ་རིང་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པའོ། ། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དལ་འབྱོར་གཡོ་བ་སྟེ་འཇིག་པ་འདི་དང་དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ན་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་དམ་པའི་སྐྱེ་བོ་འདུས་པའི་ལུས་སུ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པ་ཡང་རྙེད་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་མཁྱེན་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ། ། ནམ་ཞིག་འབྱུང་འགྱུར་སྲིད་དམ་མིན། ། ཨུ་དུམྺཱ་རའི་མེ་ཏོག་ལྟར། ། ལ་ལར་འགའ་ཞིག་ཆེ་ན་འབྱུང་། ། དེ་བས་ཀྱང་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི། ། སྤྱོད་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདུས་པ་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་གསང་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པས་ན། དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་བདག་གིས་མ་བཤད་དོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་གསོལ་བ་དང་། དེ་ཉིད་དུ་དེའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤྱིའི་ཡི་གེ་མ་ཤེས་ཤིང་མ་ཐོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངེད་ཅག་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་གསང་བའི་ཡི་གེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

The leisure of my own body’s endowment is the freedom from the eight states of non-leisure. Those eight states of non-leisure are as follows: holding wrong views, being born in the hells, being born as a hungry ghost, being born as an animal, being born in a place where the Buddha’s speech is not heard, being born in a remote borderland, having dull and mute faculties, and being born as a long-lived god. Because this leisure and endowment, characterized by freedom from the eight states of non-leisure, is unstable and subject to destruction, and because the sixth and seventh [points] are inseparable from it, it is extremely difficult to find even the company of those who truly teach the body of the assembly of the world’s sublime beings. As it is said: "Whether the Omniscient Ones will ever appear in the world or not is uncertain. Like the udumbara flower, they appear only rarely to some. Even more difficult to find than that is the way of the Secret Mantra." Furthermore, in the Gathering (Guhyasamāja), Vajradhara requested: "Blessed One, since sentient beings lack the fortune for the meaning of the secret words, I did not explain them at that time." Immediately following that, the Tathāgatas replied: "Noble son, just as you have not known or heard the common syllables, likewise we all, the Tathāgatas, and all the Bodhisattvas have attained manifest, perfect enlightenment without having obtained the secret syllables."

། འདིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དལ་འབྱོར་གཡོ་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་འདི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་གཞོལ་བ་སྟེ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་གནས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྔར་བརྗོད་པའི་ཆོ་ག་ཞེས་སྔ་མ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ་གང་གི་ཕྱིར་དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་ཞིང་འཇིག་པ་དང་། བླ་མ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞུང་རྒྱ་ཆེན་པོར་བཤད་པ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བགེགས་སྲིད་པར་དོགས་པ་དེ་བཀག་ནས་སེམས་དེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་བྱས་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་མ་ཐག་པའི་ཆོ་ག་འདི་མདོར་བསྡུས་ནས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། ད་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་དང་གནས་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས། གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་པོ་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། དང་པོ་དེའི་དངོས་གྲུབ་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ཡང་རྒྱུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་སྟོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པ་པོ་སྐལ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཉེ་བར་བཀོད་པའོ། །

This demonstrates that because the way of mantra is difficult to find, those who teach it are also difficult to find. The phrase "therefore" means: for the sake of this sentient being who possesses the freedoms and endowments, who is included within the category of the fickle, and who is intent upon method and insight—that is, abiding in emptiness and compassion, which are profound and vast in nature. "Supremely" means "exceedingly." "For the sake of making [the mind] non-dual" connects to the previously mentioned ritual. As it is said: "Because this excellence of the freedoms and endowments is extremely difficult to find and is subject to destruction, and because meeting with gurus is also difficult to find, there may be obstacles to the explanation and hearing of the extensive treatises. Having anticipated this, in order to make the mind supremely intent upon insight and method, this aforementioned ritual shall be stated in brief." This is the intended meaning. Now, although the practitioner, the place, and the object of accomplishment must be described as being excellent, since the practitioner is the primary factor for accomplishment, the text first shows that the practitioner possesses the fortune for attainment. Although the object of accomplishment is already established, it is taught later because it arises subsequently, preceded by its causes. Therefore, it is stated with the two distinguished qualities beginning with "to him who has become fortunate," showing how the practitioner becomes fortunate. In that context, "to him" refers to the one who has been introduced.

སྔགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། འཇམ་པའི་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ཏོ། ། སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པ་ནི་སྙིང་པོའོ། ། དེའི་མཐུ་ཉིད་ལས་བྱང་ཆུབ་ཉིད་དུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཡིད་དེ་སེམས་གང་གིས་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བོ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པས་དེའི་ཐབས་ཚོལ་བ་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། དེ་ནས་སྙིང་རྗེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་མཐོང་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནས་དེའི་ཐབས་གོམས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནས་ནི་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་བསྟན་པས་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་སྦས་པས། ཕ་རོལ་སྡུག་བསྔལ་དེ་བཞིན་དུ། ། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བྲལ་འདོད་གང་། ། དེ་བརྩེ་དེས་ན་དེ་ལྡན་པ། དེ་ཡི་ཐབས་ནི་བསྒྲུབ་པར་འདོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ནི་ཞར་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དང་དེར་གསུངས་སོ། ། ཐབས་དེ་དག་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་པོའི་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་པ་ནི་གཏོང་སོགས་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དག་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་ན་ཡོན་ཏན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་པོ་གང་ལ་རྒྱན་དེ་དག་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

The term "mantrin" refers to a yogi, which is connected to the phrase "by means of thoroughly accomplishing Mañjughoṣa." The essence is the desire to liberate [beings] from suffering and the causes of suffering. Through the power of that very [desire], one generates the mind directed toward enlightenment—that is, toward buddhahood—and is thus so called. Furthermore, one endowed with compassion will, without doubt, desire to benefit beings and will therefore apply themselves to seeking the means for doing so. Then, seeing that supreme compassion cannot fulfill the welfare of all beings in every respect unless one possesses omniscience, one generates the mind directed toward omniscience itself. Subsequently, one familiarizes oneself with those means. Then, having attained manifest, perfect buddhahood, one accomplishes the benefit of beings by teaching the Dharma; such is the sequence. As Prajñākaragupta stated: "Just as one desires the suffering of others to be likewise Free from suffering and its causes, That is compassion; therefore, one who possesses it Desires to accomplish the means for that [compassion]." For that very reason, it is stated in various places that his attainment of tathāgatahood is incidental. Those very means are summarized and described as the "qualities of the practitioner," such as generosity and so forth—namely, the perfections of giving and the rest. When these are cultivated again and again, they become "virtues"; one who possesses those ornaments as a practitioner is thus so called.

ཟབ་མོའི་ཚུལ་ནི་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱན་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཟབ་མོའི་ཚུལ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བསྡུ་བའོ། ། དཔལ་ལྡན་འདུས་པའི་མན་ངག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་གང་ཡིན་པ་དེས་ལེགས་པར་དབང་བསྐུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མཛེས་པར་དབང་བསྐུར་བའོ། ། མཛེས་པ་ཡང་བླ་མ་དམ་པ་དང་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བཅས་པའོ། ། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དང་ཅོད་པན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བླ་མ་ལས་རྗེས་གནང་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གང་གི་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། རང་སྔགས་ནི་རང་གང་གི་འདོད་ལྷའོ། ། དེ་མཉེས་པ་ནི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པོ། ། དེ་ལ་བློ་ལྡན་ནི་ཡན་ལག་བཞི་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་བྱས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་གསང་སྔགས་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རང་སྔགས་ནི་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷའི་སྔགས་སོ། ། དེ་མཉེས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། དེར་བློ་ལྡན་ནི་བསམ་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་ཕྱེད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་འབྲེལ་བ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསང་བ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་།

The profound method is the nature of selflessness, which is the way of mantra. To have "extraordinary devotion" to that is to possess certainty that this alone is suchness, and to possess the desire for it. It is also to be adorned with qualities such as generosity and so forth, and to have extraordinary devotion to the profound method; this is the summary. "By whom one has been well-initiated" refers to the maṇḍala ritual of the Śrī-guhyasamāja instructions; that is, one who has been beautifully initiated. It is "beautiful" because of meeting a sublime guru. To be "endowed with the excellence of those" is the "endowment." "In the proper manner" means having received the permission from the guru through the sequence of the water, crown, and so forth; whoever has obtained all the permissions is one who has obtained the permission in the proper manner. "One's own mantra" is whichever is one's chosen deity. "Pleasing that" is to accomplish it thoroughly through methods such as the approach retreat (sevā). In that regard, "the wise" are those who have performed the stages of meditation such as the four limbs; as the Blessed One said: "Recite the secret mantra with its limbs unimpaired." Alternatively, "one's own mantra" is the mantra of one's chosen deity. "Pleasing that" is the sequence of meditation and so forth. In that context, "the wise" means possessing an intellect that is indivisible by its very nature of being inconceivable. Here, because generosity and so forth are the distinctions that exclude what is unrelated, they are the very knowledge of the secret.

རྣལ་འབྱོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྒྲུབ་པ་པོའི་ཁྱད་པར་དུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས། གང་ཕྱིར་སྔར་བཤད་ཡོན་ཏན་མཆོག། དེ་དག་མེད་ན་གཏོང་རྟེན་སོགས། ། ལྡན་ཏེ་སེམས་ཅན་དོན་ལ་ནི། ། སྐལ་མེད་པས་ན་དེ་ཡོད་འགྱུར། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། གནས་ཡིད་དུ་འོང་བར་སེམས་བདེ་བ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབྱུང་ངོ་། ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བཞག་ནས་ཡིད་དགའ་བའི་ཡུལ་ཕྱོགས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསུངས་པ་ནི་ཆུ་གཙང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཆུ་གཙང་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཤིང་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མཛེས་པར་བྱས་པ་ནི་(སྔ་‚སྦ་)བར་བྱས་པའོ། ། ས་འཛིན་ཏེ་རི་གོ་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ་དེར་རོ། ། འགའ་ཞིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་མ་བསྟན་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་ན་འཇོམས་པ་ལ་བྷ་ག་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཉོན་མོངས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞོམ་པ། ། དེས་ན་ཤེས་རབ་འཇོམས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། (འཆེ་‚འཆི་)བ་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་འཇོམས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡང་ན།

The practitioner’s specific qualities, such as the knowledge of the reality of yoga and so forth, must also be examined; for if it were otherwise, it would be untenable for one to have the fortune to achieve any of the goals. As the venerable Bhadra said: "Because the supreme qualities previously explained are absent, Even if one possesses the supports for giving and so forth, One lacks the fortune for the sake of sentient beings; Therefore, those qualities must be present." In a pleasant location, the mind becomes comfortable and meditative concentration arises. When the mind is in meditative equipoise, one comes to know things exactly as they are. When one knows things exactly as they are, one becomes liberated. Keeping this in mind, the specific characteristics of the location were taught—beginning with the words "pure water"—in order to indicate a region that is a source of joy. "Pure water" refers to an abundance of clean water, and "garlands of excellent trees" refers to being beautified by those two. "Earth-holder" refers to a mountain or a region of the landscape; it is in such a place that one should practice. The phrase "in some places" indicates that no specific distinction is being made. Regarding the term "Bhagavān" (Blessed One): because he destroys the afflictions and so forth, he is called "Destroyer" (Bhagavān). As it is said: "The afflictions are destroyed by insight; Therefore, insight is called the 'Destroyer'." Thus, he possesses the nature of pure insight that destroys the afflictions, the aggregates, death, and the Māra of the Son of the Gods. Alternatively, ...

དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ། གཟུགས་དང་གྲགས་དང་དཔལ་དང་ནི། ། ཡེ་ཤེས་དང་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དོན། ། དྲུག་པོ་ལ་ནི་སྐལ་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་ཕྱུག་དང་གཟུགས་དང་གྲགས་པ་དང་། དཔལ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། རྩོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་ནི་བྷ་ག་ཡིན་ཏེ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པའོ། ། འཇམ་པ་ནི་བདེ་བ་སྟེ་ཉེ་བར་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་སེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབྱངས་ནི་གསུངས་ཏེ་དེ་གང་ལ་དེ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་ཡོད་པའོ། ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་སོ། ། རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ཐུན་བཞིར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ནི་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེའི་སྒྲུབ་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་གཞན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་རང་གི་ལྷ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཁོར་ལོ་དེ་ནི་གང་ཞིག་དེ་ཉིད་ཀྱི། ། དབུས་སུ་གནས་པ་དེའི་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྒོམ་པ་དེ་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་ནང་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ནང་པར་ནི་ཐོ་རངས་ཀྱི་ཐུན་མཚམས་ཏེ། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་བྲེལ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་པ་ཙམ་གྱི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲུབ་པ་པོས་ཐུན་མཚམས་གཞན་དག་ཏུ་ཡང་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ནི་དེའི་ཚེ་ཕལ་ཆེར་སེམས་བྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནང་པར་ཞེས་བྱའོ། ། ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པ་རྩོམ་པ་ནའོ། ། སྙིང་ག་ནི་རང་གི་སྙིང་གའོ། །

"Lordship, excellence, form, fame, glory, wisdom, and the purpose of diligence—these six are called the bhaga." Thus it is said. The bhaga is the great purpose characterized by lordship, form, fame, glory, wisdom, and effort; it is that in which these exist. "Gentle" (mañju) means bliss, because it dispels all afflictions. "Melody" (ghoṣa) means speech; it is that in which such renown exists. "In this way" means according to the sequence that will be explained. "Thoroughly accomplish" means that one should meditate in four sessions because of its excellence. This is stated in terms of the yogi of Mañjuvajra, describing his practice; it should be understood that yogis of other deities likewise desire to accomplish their own respective deities, for it will be explained: "That wheel belongs to whichever deity resides in its center." That very meditation, which consists of the three samādhis, is described by the words "at dawn" and so forth. "At dawn" refers to the dawn session; this is a distinction for yogis who are busy, whereas a practitioner engaged in the mere activity of meditation should meditate during all other sessions as well. In this case, it is called "dawn" because at that time the mind is generally free from distraction. "At first" means when beginning the meditation. "Heart" refers to one's own heart.

ཟླ་དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་དུའོ། ། ཟླ་བའི་དབུས་སུ་ཡི་གེ་མཾ་བཀོད་ནས་སྒོ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྲེལ་ཏེ། ཡི་གེ་མཾ་གང་ལ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་ཡོད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་ཅེས་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མིང་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། དྲི་མེད་འོད་ཟེར་རྣམ་པར་འཕྲོ་བའི་མཾ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུར་ཀུམ་ལྟ་བུར་དམར་སེར་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། ། སྙིང་རྗེའི་མཐུ་ལས་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཡང་བརྩེར་ལྡན་གྱིས་ཞེས་ཡང་བརྗོད་པ་ནི་བརྩེ་བ་ཉིད་ཀྱང་འཇུག་པ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ། ། སྒོ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་བསྒོམས་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་རང་གི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་བྱའོ། ། དེས་ནི་འདིར་ས་བོན་བཀོད་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། བཟང་པོ་ཞབས་ཀྱིས་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་ངོ་བོ་འགལ་བ་མེད་པར་ངེས་པར་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་ན། སྙིང་གའི་ཟླ་བར་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བའི་མཾ། ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ས་བོན་བཀོད་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་སྔར་གསུངས་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་མཁོ་བར་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ། ། དེ་ནས་བླ་མ་དང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།

"In the center of the moon" means in the center of the moon maṇḍala. The connection is that one should place the syllable maṃ in the center of the moon and then completely purify the gates and so forth. The syllable maṃ is that from which stainless rays of light radiate. That very thing is known as "reality" (tattva), as it possesses the name of the nature that is free from error. "The maṃ from which stainless rays of light radiate is known as reality" refers to its appearance as a reddish-yellow, like saffron. Although it was already explained as "by the power of compassion," the phrase "by the compassionate one" is stated again in order to show that compassion itself is the primary factor for engagement. The "gates" are the three gates of liberation, characterized by emptiness, signlessness, and wishlessness. "And so forth" refers to the applications of mindfulness, such as the mindfulness of the body. By meditating on these, the yogi should cause their own continuum to become completely purified and to become devoid of intrinsic nature. Thus, in this context, the purification is described immediately after the placement of the seed syllable. Bhadrapāda, however, having ascertained that there is no contradiction between the preceding and subsequent natures, states that because the three gates of liberation are purified, the seed syllable is placed [with the words]: "The maṃ radiating light in the moon at the heart." By this, the purification is taught prior to the placement of the seed syllable, in order to show that it is always necessary. Then, it is said that one should perform the confession of misdeeds and so forth, preceded by offerings in the presence of the guru, the buddhas, and so forth.

ཆ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་སོ། ། ཆ་མཆོག་ནི་ཆ་དམ་པའོ། ། ཙནྡན་ལ་སོགས་བྱུགས་ཤིང་བསྒོས་པས་མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པོས་མངོན་པར་བཀྲམ་པ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཁང་པ་དེར་གནས་ཏེའོ། ། འདི་ནི་བསྒོམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚོགས་པ་གཞན་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གནས་པའི་བློ་ལྡན་བཤགས་པར་བྱ་བ་དང་བཤགས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེས་དུས་གསུམ་བཞུགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། ། གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སྡིག་པ་བཤགས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཡང་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ནི་མི་འཐད་དེ་དེ་དག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་མཐའ་དག་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་མ་འོངས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དམིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བསམས་ནས་སོ། ། མཆོད་པའི་སྤྲིན་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ཡི་གེ་མཾ་གྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྟེ། ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལྔ་དང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་། གར་དང་གླུ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་པ་དང་། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་གསང་བའོ། ། དེ་དག་གི་སྤྲིན་ནི་ཚོགས་སོ། ། དེ་སྤྲོ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

It is taught by the words "supreme portion" and so forth. "Supreme portion" refers to the most excellent part. One should dwell in a meditation cell that has been anointed and perfumed with sandalwood and the like, and strewn with fragrant flowers, which is the most sublime of places. This should be understood as an illustration of other conducive conditions for meditation. The wise one dwelling in such a place, possessing a mind in which the object of confession, the confessor, and so forth are non-dual, [addresses] "those who dwell in the three times," which refers to the buddhas residing in the past, the future, and the present. If one objects: "While it is appropriate to confess misdeeds and so forth in the presence of those of the past and present, it is not tenable in the presence of those of the future, because they do not yet exist," it is not so. This is because the very nature of the buddhas' perfect mastery over wisdom—which is the essence of the entire maṇḍala circle—is here referred to as "the future" by virtue of the excellence of the buddhas' qualities. "Having visualized" means having brought them to mind. "Various clouds of offerings" are emanated by the light rays of the syllable MĀṂ; these include the five sensory offerings and the seven precious jewels, which are external; and the secret offerings, such as Rūpavajrā and the rest. "Clouds" of these refers to their collection. Their "emanation" is the pervading of the expanse of space. "And so forth" refers to praises and the like.

དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདི་ནི་བྱ་བ་འམ་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། ། སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་བསོད་ནམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་དུ་བྱའོ། ། བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་བྱེད་ཅེ་ན་བརྗོད་པ་དགེ་བ་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་དོན་དུ་སྟེ། བསོད་ནམས་འཕེལ་བའི་ཆེད་དུའོ། ། འདི་ལྟར་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ། སྡིག་པ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་བྱས་པ་ནི། ། བདག་ལ་རྣམ་པར་སྨོད་པས་སྲབ་འགྱུར་ཏེ། ། རབ་ཏུ་བཤགས་དང་སྡོམ་པར་བྱེད་པས་ནི། ། དེ་དག་རྩད་ནས་འབྱིན་པར་ངས་བཤད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལས་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ལ་སོགས་པས་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ལེགས་པར་འདུས་བྱས་པའི་ཞིང་ལ་ས་བོན་བཏབ་ན་སྐྱེ་བ་དང་། ལེགས་པར་བཀྲུས་པའི་གོས་ལ་གུར་ཀུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚོན་ལེན་ལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འཆགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྡིག་པ་མེད་པས་བསོད་ནམས་བསྒྲུབས་ན་བགེགས་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་པོ་སྡིག་པ་བཤགས་པ་གསུངས་པ་ནི། ཐོག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་སྟེ། འཁོར་བའི་རྒྱུན་དུ་བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཀུན་གྱི་ཉེས་པ་སྟེ།

That which precedes is what is referred to by that term. This is a distinction of the activity or the task. "Confession of misdeeds and so forth" refers to the confession of misdeeds, the rejoicing in merit, and so on. "In this way" means it should be performed according to the method that will be explained. "Should be performed" means to accomplish. For what purpose is it done? It is said: for the purpose of increasing virtue, that is, for the sake of increasing merit. In this way, through the confession of misdeeds and so forth, the karma of the five deeds of immediate retribution is exhausted. As it is said: "Even if one has committed extremely terrible misdeeds, By reproaching oneself, they become thin. By thoroughly confessing and restraining oneself, I have explained that these are uprooted." From that, being free from all faults, merit is increased through rejoicing in merit and so forth. For example, if seeds are sown in a well-prepared field, they grow; and if dye such as saffron is applied to a well-washed garment, it takes on a very clear color. Likewise, if one accomplishes merit without misdeeds, it will be achieved without any obstacles. For that very reason, the confession of misdeeds is taught first, beginning with the words "beginningless," and so forth. The river of existence, which has no beginning or end, is the stream of cyclic existence; it is the fault of all conceptualizations that engage with "I" and "mine," and so forth.

སྡིག་པ་གང་ཞིག་བསགས་ཤིང་བསྒྲུབས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ཅན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་མདུན་དུ་བཤགས་པར་བགྱིའོ། ། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་ལ་འཇིགས་པས་བླ་མ་དང་མཆོད་པར་འོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐང་པ་ལ་སྤྱི་བོས་སྐྱབས་སུ་སོང་ཞིང་མེ་ཏོག་ལག་པའི་སྙིམ་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ། ། གཞན་དག་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་དོན་ནི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། མཆོད་པའི་སྤྲིན་སྣ་ཚོགས་སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་སྔོན་འགྲོ་བས་ཞེས་དངོས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམས་ལས་རེ་ཞིག་བསོད་ནམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བརྗོད་པ་ནི་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། འཕགས་པ་ནི་འཕགས་པ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་ནི་རྒྱུད་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པའི་སྒྲས་ནི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔའ་བོ་འཕགས་པ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ནི་རྒྱུད་གཞན་གྱི་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཀར་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Whatever sins have been accumulated and committed, all of them I shall confess in the presence of the Buddhas, who possess great compassion—that is, before them. "In the proper manner" means that, out of fear of the lower realms, one goes for refuge at the feet of the gurus and those worthy of offerings by bowing the crown of the head, and holds flowers in the hollow of the palms. Others explain "in the proper manner" differently, saying it refers to being preceded by offerings and so forth; however, that is incorrect, because it is explicitly stated: "preceded by the emanation of various clouds of offerings and so forth." This is the view of others. Regarding the meanings subsumed by the word "and so forth," for the time being, the expression of rejoicing in merit is "the Perfect Buddhas" and so on. The "Perfect Buddhas" are the Tathāgatas such as Vairocana and others. The "Bodhisattvas" are Kṣitigarbha and others. The "Noble Ones" are the Noble Amṛtakuṇḍalī and others. This is because in the Tantra, they are not indicated by the terms "Buddha" or "Bodhisattva," but are indicated by the term "Noble One," as it is said: "the Hero, the Noble Amṛtakuṇḍalī." Others, however, refer to the Herukas and so forth of other Tantras, because they are designated by all three terms. In this context, there is no distinction or separate entity of the Buddhas and so forth, because they are of the nature of Vajradhara.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ནི་ཤར་གྱི་ཟླ་གམ་ལ་བཞུགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཐ་སྙད་མཐའ་དག་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དག་ནི་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། ། འཕགས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། ། གཞན་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་མངོན་པར་དད་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་བྱས་པ་ལམ་མོ། ། ཡང་དག་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པ་མཆོག་གི་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་སོ། ། དེའི་ལྷག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ལས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་ནི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བ་དང་སྡིག་པ་དག་ལ་ནི་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་སྟེ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཡིན་ནོ། ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་རྣམས་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཕྲོག་པར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དང་པོ་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གསུངས་པ་ནི།

The Blessed One also said, "That very Blessed One is seated upon the eastern crescent," and so forth. In conventional terms, they are distinct, for it is through them that all conventions are established. Others hold that a "Perfect Buddha" is one who has attained truly perfect enlightenment (samyak-saṃbodhi). A "Bodhisattva" is one who has entered the stages (bhūmi) such as the Joyous (pramuditā) and so forth, and who strives for truly perfect enlightenment. "Noble Ones" (ārya) are those such as Stream-enterers (srotāpanna) and so forth, namely the Śrāvakas and Pratyekabuddhas. "Others" are those who have clear faith in the Buddha and perform virtuous deeds; the path is whatever roots of virtue (kuśalamūla) they have cultivated. Regarding "truly and completely dedicating," it means rejoicing with supreme faith. "The remainder of that" refers to the virtue produced from rejoicing; the meaning is that it is associated with rejoicing. By truly rejoicing in the roots of virtue of those with perfect superior intention (adhyāśaya), merit will increase, because the mind is primary in both virtue and non-virtue. Therefore, one completely dedicates the virtues associated with rejoicing toward truly perfect enlightenment; the meaning is that they should be made the cause for perfect enlightenment. By having gone for refuge to the Three Jewels, the accumulations of merit gathered will become incapable of being stolen by any others. Thus, first, the going for refuge to the Buddha is taught:

ཡིད་ཀྱི་མཛེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡིད་ཀྱི་མཛེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ནི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་འགྲོ་བའི་མི་ཤེས་པའི་རབ་རིབ་སེལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཟླ་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དྲི་མེད་ཟླ་བ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དང་ཡང་དག་པར་འབྲེལ་བས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་སྟེ། སྒྲོ་བཏགས་པ་བཀག་ནས་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བྱས་པ་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ཅིང་དམིགས་པ་མེད་པའི་བརྩེ་བ་དམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཡང་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི་རང་ཡིད་ལ་ནི་གནས་པའི་ཞེས་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ན་རང་གི་སེམས་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་མུ་མཐའ་མེད་པ་ཇི་སྲིད་པར་རོ། ། ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གསུངས་པ་ནི་རྟོག་པ་ཀུན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་གིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་སྤངས་པའི་ཆོས་ལ་སྐྱབས་རབ་མཆི་ཞེས་འབྲེལ་ཏེ། ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་དམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །

Regarding the phrase "the beauty of the mind" and so forth: the "beauty of the mind" refers to the precious mind that is free from all faults. Because it dispels the cataracts of ignorance of wandering beings, it is like the moon, and is thus called the "Stainless Moon"; this means the insight (prajñā) whose nature is utterly pure. That which is thoroughly established through being perfectly connected with that [insight] is the "limitless"—the sublime, non-referential compassion that pervades and encompasses all sentient beings. Because that itself is the cause for the welfare of oneself and others, it is "method" (upāya); those Sugatas who possess that are so described. This is the meaning of "having the nature of method and insight." The connection is: "I go for refuge to them." Furthermore, to specify that very [refuge], it says "abiding in one's own mind." Because it is of one taste with emptiness (śūnyatā), the meaning is "in the nature that is inseparable from one's own mind." "Always" means for as long as time is without end. The teaching on going for refuge to the Dharma is expressed by the words "from all conceptualization" and so forth. The connection is: "I go for supreme refuge to the Dharma that is definitively liberated from and has abandoned all conceptualization characterized by subject and object, and so forth." If one asks what kind [of Dharma], it says "sentient beings" and so forth; "sublime sentient beings" refers to the Bodhisattvas.

དེ་དག་གི་འབྱོར་བ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མཐར་ཐུག་པའི་དེ་དག་མ་ལུས་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྒོམས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་རོ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་རྟོགས་པ་ཙམ་དུ་ཐ་མི་དད་པས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལའོ། ། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གསུངས་པ་ནི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་གིས་ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བའི་འཆིང་བ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་མཆོག་གིས་བསྒྲུབས་པ་སྟེ་གཏད་པའི་དཔལ་འབྱོར་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གང་ཞིག་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ས་དགུ་པོ་རྣམས་སུ་བཞུགས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ། ། སྡོམ་བརྩོན་དབང་པོའི་ཚོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡོམ་བརྩོན་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལའོ། ། དེ་དག་གི་དབང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཚོགས་ལ་བདག་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐ་མི་དད་ཀྱང་འདིར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་དད་པར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་དབང་ཙམ་གྱིས་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དུ་མའི་སྣོད་ཀྱི་ཆུ་ཟླར་ཟླ་བ་ཡི། །

These are the bases for all of them without exception, culminating in the perfection of enlightenment. For it is by meditating on the suchness of phenomena exactly as it is that bodhisattvas attain all forms of excellence. The phrase "the nature of all things as having a single taste" refers to the nature of the equality of all things, insofar as they are generally indistinguishable in their mere realization. Regarding the teaching on taking refuge in the Saṅgha, it is said: "Those who have abandoned the bonds," and so forth. This refers to those who have abandoned the bonds of attachment, aversion, and ignorance through the realization of the ultimate truth; who are accomplished through supreme compassion and possess the glory of the excellence of their own and others' welfare; and who dwell upon the nine levels, beginning with the Joyous (Pramuditā) and ending with the Excellent Intelligence (Sādhumatī). This is because the tenth bodhisattva level is the Buddha himself, yet it is not yet the state of a perfectly enlightened Buddha. Regarding the phrase "to the assembly of the lords of the disciplined," "the disciplined" refers to the śrāvakas and so forth. Their "lords" are the bodhisattvas; thus, the connection is: "I go for refuge to that assembly." Furthermore, although in reality the Buddha and the others are indistinguishable, the fact that refuge is here described as being taken in distinct categories of Buddha and so forth is solely due to the power of the inclinations of sentient beings. As it is said: "The moon in the water of many vessels..."

གཟུགས་བཞིན་སེམས་ཅན་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི། ། བསམ་པ་ཐ་དད་པ་ཡི་དབང་གིས་ན། ། གཅིག་ཀྱང་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དུ་མར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྔར་བསྐྱེད་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་བརྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གསུངས་པ་ནི། བསམ་པ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གནོད་པའི་བསམ་པའོ། ། རྣམ་སྨིན་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ལས་དང་འབྲས་བུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའོ། ། བསམ་པ་དང་རྣམ་སྨིན་དག་པ་དེས་སེམས་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པར་བགྱི་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་བག་ཆགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའི་ངང་ཚུལ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་བག་ཆགས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་སོ། ། ལྷག་པར་མོས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པར་དེ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྒྱན་དེ་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། འདོད་རྒྱལ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཉམས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ལྷག་པར་མོས་པ་ཁོ་ནས་བརྒྱན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་གིས་སྨོན་པ་འདི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དེ་གསུངས་པ་ནི། སྦྱིན་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྦྱིན་སོགས་རྣམ་བཅུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་སོ།

"Just as a reflection, through the power of the diverse inclinations and various intentions of sentient beings, a single [form] appears in many different ways," so it is said. In order to stabilize the very bodhicitta already previously generated, the aspirational bodhicitta is taught with the words "With intention..." and so forth. "Pure intention" refers to the intention to benefit all sentient beings. "Pure maturation" refers to being connected in the future with stainless karma and its results. Through that purity of intention and maturation, the mind is to be generated as supreme enlightenment, which is buddhahood itself; this is the connection. "All habitual tendencies of obscuration" refers to the habitual tendencies characterized by the obscurations of the afflictions and so forth; it is the capacity that produces the various forms of the afflictions and so on, and that is what is meant by that term. That which has the nature of completely destroying those is the "mind that destroys the habitual tendencies of all obscurations." "Adorned with superior resolve" refers to that which possesses the ornament of a definitive longing for suchness; one should generate the mind in such a manner. The meaning is that the mind should be generated as adorned solely by superior resolve, and not by chance or through doubt. The path by which this aspiration will be accomplished is taught with the words "Generosity and so forth..." and so on. The "ten [perfections] beginning with generosity" are those culminating in the perfection of wisdom.

། དེ་དག་ཉིད་དམིགས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དཀར་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བདེ་གཤེགས་སྲས་བཅས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྲས་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ལམ་གཅིག་པ་སྟེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཅན། དཀྱིལ་འཁོར་དང་བཅས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་གང་ལ་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཀུན་རྟོགས་པ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པས་ལམ་ལ་བརྟེན་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལམ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནར་སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་སེམས་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པ་དག་གི་བར་དུ་ལམ་གྱི་སེམས་བརྟན་པས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ནང་དུ་འདུ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་འདིའི་དགོངས་པ་ནི་ལམ་གྱི་སེམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ལོགས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བར་མངོན་པར་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དགོངས་པ་འདི་ཉིད་གསལ་བའི་དོན་དུ་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་ལམ་ལ་བརྟེན་པ་བརྗོད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྱིར་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །

These very [qualities] are white virtues by virtue of being free from the stains of objective apprehension. That which possesses that nature—that is, that very essence—is what is so described. "The Sugatas together with their heirs" refers to those Sugatas who possess the heirs, the bodhisattvas; the meaning is that one should correctly rely upon their unique, singular path. "Perfect Buddha" refers to Vajradhara, the inconceivable self-nature. The realization of the essence in which all that possesses that very identity arises from the nature of the elements, which is the nature of the purity of the three worlds, and which possesses the wheel of deities—the lord of the maṇḍala together with the maṇḍala—is the path truth itself. With this certainty, the meaning is that one should rely upon the path. Because this mind that relies upon the path is in reality the very nature of the aspirational bodhicitta, the master has understood it to be included within the interval between the descriptions of the aspirational and engaging minds as the stable mind of the path. Nevertheless, the intention here is clearly to demonstrate the mind of the path as a distinct entity; for the purpose of clarifying this very intention, after describing the reliance upon the path in the presence of Bhadrapāda, the bodhicitta is described in general terms.

སྨོན་པ་བྱས་ཤིང་ལམ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དུ་འཇུག་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གསུངས་པ་ནི་ལྟ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལྟ་བའི་དྲ་བས་ཡོངས་སུ་བཅིངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ནི་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ཡོངས་སུ་བཅིངས་པ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་འཁྲུལ་པ་ཙམ་གྱིས་བསྡམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་བརྩེ་བ་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྗོད་ཟིན་པ་ཡིན་པ་ཡང་འཇུག་པ་ལ་ཡང་བརྩེ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེས་འཇིག་རྟེན་ལ་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་སོ། ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་ཆོས་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་བྲལ་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོ་གས་བསྒོམས་ནས་སོ། ། སྔགས་ལྡན་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཤཱུནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་བརྗོད་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཡང་ན་དེ་རྗེས་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་ལྟར་དཀར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱི་སྔགས་ཀྱིས་ལྷ་(མ་ཉེས་,མཉེས་)པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ད་ནི་འཇུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པའི་ཆོ་ག་བརྗོད་པ།

A yogi who has made the aspiration and relies upon the path will enter into the siddhi of mantra. Therefore, the bodhicitta taught for the sake of the accumulation of primordial wisdom is expressed in the passage beginning with "the net of views" and so forth. Regarding the phrase "completely bound by the net of views," the view of the transitory collection and so forth are themselves the "net," because they share the same nature. To be "completely bound" by that means that migratory beings are fettered by mere delusion; this is the meaning. The term "compassion" is mentioned here for the entrance [into the path] as well, in order to make it known that compassion alone is the primary factor in all respects, even though it has already been stated. "Having looked upon the world" refers to that. "The mind of perfect enlightenment" refers to the bodhicitta that has entered into the nature of perfect enlightenment, which is the meaning of "knowing the selflessness of phenomena." "Unequaled" means that it is not shared with the śrāvakas and others. "In this way" means having meditated according to the procedure to be explained, beginning with "empty because devoid of essence." "Becoming possessed of mantra" means becoming accompanied by the recitation of mantras such as oṃ śūnyatā and so forth. Alternatively, it means that one should please the deity through the mantra in the manner to be explained, beginning with "then, white like the autumn moon." Now, the procedure for meditating on the bodhicitta of entrance is described.

ངོ་བོ་བྲལ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔྱད་ཅིང་ཟིན་པའི་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐ་སྙད་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་བཀག་གོ་ཞེས་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། ། དཔྱད་པ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ན་མ་ལུས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྨོན་པ་ལས་ནི་ངེས་པར་གྲོལ་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་འགྲོ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ནི་སྨོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ཀ་ཡང་ཚིག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་འགྲུབ་བོ། ། དངོས་པོའི་རིགས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་དུ་གཟུགས་སོགས་རྣམ་པ་ལས་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། གཅིག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐམས་ཅད་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་འགྲེལ་མཛད་པས་ཀྱང་། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་དཔྱད་པས། ། དེ་ཉིད་དུ་ན་དེ་དངོས་མེད། ། གང་གི་ཕྱིར་ན་དེ་དག་ལ། ། གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་དང་མི་ལྡན་པས་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་དོ། །

Regarding the phrase "because they are devoid of essence" and so forth: because they are devoid of an essence such as subject and object, or unity and plurality, all things without exception are emptiness. Likewise, because they lack the causes that are established through analysis, they are signless. The phrase "conventional causes are not negated" indicates this. Analysis refers to the conceptualization of realms such as gods and humans, or of pleasure and so forth; because they are devoid of that, all things without exception are definitively liberated from aspiration. "Aspiration" refers to the mode of desiring specific realms, excellent enjoyments, and so forth; the meaning is that they are definitively liberated from that. All three of these doors of liberation are established solely through the emptiness of all referential objects. All categories of things are devoid of subject and object, as it will be explained in this very context with the words "liberated from the aspects of form and so forth." Through the words "not one" and so forth, it will be shown in this very context that all things are devoid of the nature of unity and plurality. As the author of the Pramāṇavārttika also said: "When things are analyzed, In reality, they are not things, Because they lack The nature of being one or many." Therefore, because they lack intrinsic nature, they are empty. For that very reason, because they do not possess causes and conditions and are thus unarisen from the beginning, they are signless.

ཇི་སྐད་དུ་རྐྱེན་བརྟགས་པ་ལས། ། ཡོད་དམ་མེད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། ། རྐྱེན་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ། ཡོད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། ། མེད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་བྱར་ཡོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་ཀྱང་། གྲུབ་ཕྱིར་གཞན་རག་མ་ལས་པའི། ། འབྲས་བུ་འང་གང་གི་རྒྱུ་དག་དང་། ། རྟོག་པ་ཡིས་ནི་འབྲེལ་པར་བྱེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲེལ་པ་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ན། དེ་མེད་ཇི་ལྟར་ལྟོས། ཡོད་པ་ཆ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྟོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨོན་པ་མེད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་བཅས་པའི་སྨོན་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་མེད་པ་ལ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མི་འཐད་ལ། ཡོད་པ་ལ་ཡང་དོན་མེད་དེ། རྒྱུས་སྟོང་པའི་ཡོད་པའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་དངོས་པོའི་རིགས་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་གནས་སོ། ། འཐད་པ་འདི་ཡང་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་འཇུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདི་བརྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་གསུངས་པ་ནི་ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཁས་ལེན་པ་ལ་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ད་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །

As it is said in the Examination of Conditions: "Whether an object exists or does not exist, A condition is not tenable. If it exists, of what would it be a condition? If it does not exist, what could a condition do?" The master Dharmakīrti also said: "Since it is already established, it does not depend on others; Even for an effect, what causes could there be? It is only through conceptual thought that a connection is made." Likewise, if a connection depends on something else, how can it depend on that which does not exist? And how can a partless, existent entity depend on anything? Such are the arguments. For that very reason, there is no aspiration; for that which lacks intrinsic nature, an aspiration involving the entities of cause and effect is not tenable. In this way, for that which is non-existent, a cause is not tenable, just like the son of a barren woman; and for that which is existent, a cause is pointless, for even an existence empty of a cause is not tenable. Therefore, it is established that all classes of entities are like illusions—without beginning or end, appearing pleasant only so long as they are not analyzed. This reasoning should also be demonstrated according to the specific context. In order to stabilize this bodhicitta that engages with the suchness of all entities, the mantra of blessing is spoken, beginning with Oṃ. Regarding the acceptance of the forms of deities and so forth, which are of an inconceivable nature: the syllable Oṃ is the wisdom of the nature of the selflessness of all phenomena (śūnyatā). Because that very [wisdom] is indivisible, it is the vajra; thus, it is said, "I am of that very nature."

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་ལྷ་བསྒྲུབ་པའི་ཆོ་ག་བཤད་པ་ནི་དེ་རྗེས་སྟོན་ཀའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྗེས་ཏེ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཆོས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་ལྟར་དཀར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་དག་དག་པར་བྱེད་པའི་མདོག་དཀར་བའོ། ། སྣ་ཚོགས་འོད་ཀྱིས་ཕྱོགས་འཁོར་ཀུན་ཁྱབ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐའ་ཡས་པའང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་མཐའ་ཡས་ཕྱོགས་སོ། ། ཕྱོགས་དེ་དག་གི་འཁོར་ནི་ཚོགས་ཏེ། དེ་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་དེར་འཕྲོ་བའོ། ། འོད་དེར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དུ་མའི་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྤྱིའུ་ཚུགས་སུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཾ་འགྱེལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གྲུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མན་ངག་གིས་གྲུ་གཉིས་སྟེང་དུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ནང་གི་ནི་(ཁོང་,ཁོད་)པའོ། ། དེ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཡང་ཡིན་པས་ན་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། གང་ཡང་ནང་གི་ཆ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ལ་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ནི་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་དངོས་པོ་བཀག་པ་ཙམ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན།

The Blessed One has said: "Emptiness is not other than form; form is also not other than emptiness." Now, to explain the ritual for accomplishing the deity, the text says: "Thereafter, in autumn," and so forth. "Thereafter" means immediately following the mantra of consecration; it is connected to the instruction that one should meditate on the mudrā called the "Source of Phenomena" (dharmodaya). "White like the autumn moon" refers to a white color that purifies everything. Regarding "pervading all directions with various lights," since it is both infinite and a direction, it is the "infinite direction." The "surrounding" of those directions is their collection; "pervading" them means radiating there. "Various lights" refers to that which possesses a nature of many different aspects. "Sit upright" means having a nature that does not fall over. Regarding "triangular," according to the oral instructions, one should understand that two sides are at the top. "The interior" refers to the hollow space. Since it is of the nature of space and also holds the Tathāgatas, it is the "Space-natured Vajra-holder." As for the explanation that the inner part, being of the nature of space, is the Vajra of the nature of emptiness and that one who holds it is the "Vajra-holder," that is not captivating. For instance, is what is called "emptiness" merely the negation of things, or is it an illusion-like thing?

དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ན། ནང་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་དབུས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་དོན་མེད་དོ། ། འོན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ལ་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྒྲ་བཟུང་བ་དོན་མེད་དོ། ། དེས་ན་ནང་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཞེས་བརྗོད་པས་སྦྱར་བར་འགྱུར་ཏེ། དབུས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གང་རུང་ཅིག་གིས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ཡིན་ན་སྔ་མས་ཕྱི་མ་དག་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མས་ནི་ནང་གི་བུ་ག་དང་། ཕྱི་མས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་གང་དུ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་སྐད་ཅེས་གྲགས་པའི་ཕྱག་རྒྱའི་དབུས་གནས་པའི་མཚོ་སྐྱེས་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་ཕྱུག་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་སུ་གནས་པའི་པདྨ་འདབ་མ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་པའི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་ཕྱུག་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་པའོ། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཆོས་འབྱུང་སྐྱེ་བ་དང་དུས་མཚུངས་པ་ཁོ་ནར་པཾ་སེར་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྣ་ཚོགས་པདྨའི་སྟེང་དུ་ཁཾ་ལྗང་གུ་ལས་བྱུང་བའི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་དཀར་པོའི་རྣམ་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། གང་དུ་བསྒོམ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ཧཱུྃ་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཉི་མ་ལ་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཏེ།

Regarding that, if the first position were correct, then because the interior is shown to be empty by its very nature as space, the term "Vajra-holder" would be redundant. Conversely, if it refers to the vajra, then the expression "having the nature of space" would be redundant. Therefore, by saying "the interior has the nature of space" or "the space-vajra-holder," they would be combined, since either one would suffice to show that the center is emptiness. If the latter position is taken, then the former expresses the latter; for the former indicates the internal cavities, while the latter indicates the illusion-like entities. That in which the qualities such as the powers arise and are born is so designated. Thus, the phrase "richly endowed with the variegated vajra situated in the center of the mud-born [lotus] of the renowned mudrā" means being enriched by the variegated vajra situated upon the multicolored petals of the lotus located in the center; it is to be perfectly complete. The meaning is this: at the very moment the source of phenomena (dharmodaya) arises, one should visualize a variegated vajra produced from the syllable khaṃ in green, upon a multicolored lotus produced from a yellow paṃ. Regarding the phrase "arisen from Samantabhadra," this refers to the source of phenomena (dharmodaya) which is the transformation of Vajrasattva in the form of white, as will be explained later. If one asks where it is meditated upon, it is said: "by the syllable hūṃ," and so forth. This refers to the syllable hūṃ situated upon a sun disk, and so on.

ཉི་མ་ལ་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་འབར་བས་སྤྲོས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞི་ལའོ། ། འདི་ནི་བདུད་ཟད་པར་བྱེད་པའི་བསྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་བསྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བར་སྣང་གི་ཟླ་བ་ལ་ཡི་གེ་ཧོ་གཉིས་དང་སྤེལ་བ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་གཟུགས་ཅན་དུ་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམས་ནས། མདུན་དུ་བགེགས་ཀྱི་ཚོགས་ཚར་གཅད་པའི་དོན་དུ་ཉི་མ་ལ་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་སྔོན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་ས་བོན་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཨོཾ་ཧཱུྃ་ཕྱོགས་བཅིངས་ཤིང་མཚམས་བཅིངས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ར་བ་དང་རྡོ་རྗེ་དྲ་བ་དང་། རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞི་བསྒོམས་ནས་དེའི་ནང་དུ་བགེགས་མེད་པར་སྣང་བས་ལྟེ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བཤད་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་གི་ཕྱག་རྒྱ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཡང་སེམས་རྒྱ་ཆུང་བ་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བསྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཧཱུྃ་ཡིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་གསལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དག་གི་བསྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་གཞན་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་དང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གུས་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ། །

Upon the ground of vajra nature, emanated by a blazing vajra born from the syllable HŪṂ situated upon a sun disk, one should understand that this serves to symbolize the protective wheel that utterly destroys the māras. The sequence for meditating on that protective wheel is as follows: immediately after the blessing mantra beginning with OṂ ŚŪNYATĀ and so forth, one visualizes oneself in the form of the three syllables OṂ ĀḤ HŪṂ—which possess the nature of body, speech, and mind—interspersed with two syllables HO upon a moon in the sky. Then, for the purpose of subduing the hosts of obstructors in front, one visualizes a blue syllable HŪṂ situated upon a sun disk, which completely transforms into a vajra seed-syllable. By reciting OṂ HŪṂ, one binds the directions and the intermediate points, meditating on a vajra fence, a vajra net, and a ground of vajra nature. Within that, appearing free of obstructors, one should meditate on the mudrā of the source of phenomena (dharmodayā), characterized as previously explained, which arises from the complete transformation of Vajradhara at the navel. This is taught for those of limited mental capacity; however, the protective wheel for those of vast mental capacity is also indicated by this very method, as clarified by the venerable Bhadrapāda through the syllable HŪṂ and so forth. Other protective wheels described by others have not been presented here because they follow the tradition of Jñānapāda and are not respected by the learned.

ད་ནི་ཁང་པ་བརྩེགས་མ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི། དེར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་འབྱུང་གི་ནང་ན་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་པདྨའི་རྡོ་རྗེ་དེར་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཁང་པ་བརྩེགས་མ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། བྷྲཱུྃ་ཡིག་དང་དེས་བསྐྱེད་པའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། དེ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བའི་རྣམ་སྣང་རིག་བཅས་ནི་རང་སྣང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བྷྲཱུྃ་ཡིག་དང་བཅས་པའི་འཁོར་ལོ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རིག་མ་དང་བཅས་པ་དེའི་ཡན་ལག་སྟེ་དེ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་རྫོགས་པའོ། ། སྣ་ཚོགས་འོད་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཀུན། ། ཁྱབ་བྱེད་ཐུབ་དབང་འབར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན། ། ཞེས་པ་ལ། ཐུབ་དབང་འབར་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚོགས་སོ། ། དེའི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྟེ་མདོག་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་འོད་དེ། འོད་ཟེར་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་ཕྱོགས་འཁོར་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐུབ་དབང་འབར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་བྱེད་ཅན་ཡིན་ནོ། ། མི་མཉམ་མེད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་དང་མ་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཟུར་བཞི་པའོ། ། བཟང་པོ་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་མ་རྒྱས་མཉམ་པས་ན། ། མི་མཉམ་མེད་ཕྱིར་གྲུ་བཞི་པ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དྲན་དབང་སྒོ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གྱུར་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲན་པ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། ། འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་དང་།

Now, that which is spoken for the purpose of teaching the multi-storied palace is: "There, in..." and so forth. The connection is that one should meditate upon the multi-storied palace, distinguished by the specific qualities as previously explained, which resides within the source of phenomena (dharmodaya) upon a multicolored lotus and vajra. The syllable Bhrūṃ and the wheel generated by it: from that, Vairocana together with his consort is produced and arises; that is, Vairocana together with his consort, who is the self-manifesting insight, arises and is perfected from the wheel together with the syllable Bhrūṃ. Regarding the lines: "Pervading all the wheels of the directions with various lights, possessing the blazing maṇḍala of the Lord of Sages," the "blazing Lord of Sages" refers to the assembly of maṇḍalas of Vairocana and the others. The "various lights" refers to the rays of light possessing many different colors. Those rays pervade the "wheels of the directions," meaning they pervade the entire collection of directions; that which possesses this is the one who pervades all the wheels of the directions with the various maṇḍalas of the blazing Lord of Sages. Regarding the lines: "Because of the absence of inequality..." and so forth: because the nature of phenomena (dharmatā) is equal whether one is a buddha or not a buddha, it is four-cornered. As Bhadrapāda also said: "Because the buddhas and non-buddhas are equal, it is four-cornered due to the absence of inequality." Regarding the lines: "The supreme of the four doors of the lords of mindfulness," "mindfulness" refers to the applications of mindfulness (smṛtyupasthāna) regarding the body and so forth. By this, the four right endeavors and... [the text continues].

རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཡང་ཉེ་བར་མཚོན་པར་ལྟའོ། ། དབང་པོ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་ནི་སྒོ་བཞི་པོ་རྣམས་ཏེ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་གཅིག་ལ་སོགས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་ཡང་ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དད་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ཤར་གྱི་སྒོའོ། ། བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་། ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ནི། ། གཅིག་དང་དུ་སོགས་མི་འཐད་ཕྱིར། ། དེ་དྲན་དེར་དང་གང་ཡིན་པ། ། ཤར་སྒོ་སོགས་པའི་དོན་དུ་འདོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། ། མཚན་ཉིད་འདི་ནི་ཚོར་བ་དང་སེམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བ་དང་སེམས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །

The four bases of miraculous power (ṛddhipāda) should also be understood as being indicated. The faculties (indriya) are faith and so forth. The faculty that takes mindfulness and the others as its objects is the faculty of mindfulness. When these very [faculties] become purified, they are the four gates; they are "supreme" in the sense of being preeminent. The meaning is this: because it is untenable for the body, feelings, mind, and phenomena to be one and so forth. Regarding what is called the "applications of mindfulness" (smṛtyupasthāna), the mindfulness that arises from hearing, reflection, and meditation—which consists of the nature of insight—is of three types. Because these are the causes for entering into the phenomena and are preceded by them, they are preceded by faith alone. Therefore, the purification of whatever faith exists therein is the eastern gate. Bhadrapāda also said: "Because it is untenable for the body, feelings, mind, and phenomena to be one or many and so forth, That mindfulness and whatever [faith] exists therein Are asserted as the meaning of the eastern gate and so forth." Some say that the specific characteristics (svalakṣaṇa) of the body, feelings, mind, and phenomena are the primary elements (bhūta) and the derivative elements (bhautika). That is untenable. This characteristic does not exist in feelings and the mind, because feelings and the mind are neither of the nature of the primary elements such as earth and so forth, nor are they of the nature of derivative elements such as form and so forth.

དེ་སྟེ་འདི་དག་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་ན་ནི་འབྱུང་བ་སེམས་དཔའ་ཅན་ཉིད་ལ་རྣམ་འགྲེལ་མཛད་པས་གསུངས་པའི་སྐྱོན་འོང་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཁས་བླངས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ནི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་ལ། འབྱུང་བ་སེམས་ཅན་དུ་ཁས་བླངས་ན་ནི་དེ་བཀག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཀག་ན་ནི་དགེ་བའི་ལས་བསྒྲུབ་པ་དང་མི་དགེ་བ་འགོག་པའི་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་མཐའ་དག་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་ཟབ་མོའི་ཆོས་སེམས་པ་ན་ཚུ་རོལ་མཛེས་པའི་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་བཙུན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། དེས་ན་དཔྱད་པས་ཆོག་གོ། ། གང་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་འདི་གཉིས་གཅིག་ལ་སོགས་པར་མི་འཐད་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་པོའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་མི་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ནི་རགས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རགས་པ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཅིག་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དེ་ལ་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་གཡོ་ན་ཐམས་ཅད་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འགལ་བའི་ཆོས་གནས་པའི་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་དུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་པར་འདོད་ལ། དེ་ལ་ཡང་། དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བས་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ། །

If one asserts that these are of the nature of being derived from the primary elements, one should understand that the faults spoken of by the author of the Pramāṇavārttika regarding the primary elements themselves will follow. Furthermore, this contradicts one's own accepted tenets; for in the tenets, they are accepted as being the entities of conditions, whereas if the primary elements are accepted as sentient beings, that [position] is refuted. If that is refuted, then the entire ritual system—including the cultivation of virtuous actions and the cessation of non-virtuous ones—is refuted. Moreover, when contemplating the profound Dharma, one who practices the Lokāyata view will not be venerable; therefore, enough with such analysis. As for the claim that "the general characteristics are also impermanence, selflessness, and so forth, because it is untenable for these two characteristics to be one and the same," that too is utterly devoid of essence and does not follow the core of the matter. This is because what is called "impermanence" is the nature of phenomena that does not remain for a second moment or thereafter; in that, there is no grossness. Grossness is asserted to be a composite whole, and in that case, the fault of contradictory properties residing together would arise, such as the claim that if one part, like a hand, moves, the whole must move. Likewise, it is impossible for this to be a single entity; for what is called "the manifold" is asserted to be a collection of atoms, and that too would be seized by the faults explained in the passage beginning, "If six [atoms] were to join simultaneously..." and so forth.

མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་གྱི་རིགས་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ལོག་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་སྒྲའི་ཐ་སྙད་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བ་དག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན། འདི་ནི་ཆོས་བརྗོད་པས་ཆོས་ཅན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་སོགས་པར་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་དྲན་ན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི། ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བག་ཆགས་སྐྱེས་པ་བཤིག་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལོག་པའི་བག་ཆགས་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་བག་ཆགས་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དད་པའི་ནོར་ཅན་གྱི་ཡང་དག་པར་སྤོང་(བཞེས་,བ་ཞེས་)བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་འཕེལ་བ་དང་སྤང་བ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་དེའི་རང་བཞིན་ནི་ལྷོའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དེ་ནས་བྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་བའི། ། ལོག་པ་སྤང་དང་མི་སྐྱེད་དང་། །

Impermanence itself is not even a collection of atoms; rather, the category of the object of a collection of atoms is permanence and so forth. However, if one intends to assert falsity because [the object] is ultimately inseparable [from its nature], then at that time the linguistic conventions of sound would be destroyed. If the application of words expressing a subject and its attributes in the world involves the exclusion or non-exclusion of other attributes, then since this [word] indicates the subject by expressing its attribute, what could be done about it? The same should be observed for suffering and so forth. Furthermore, when the body and so forth, which are to be shown as subjects, are remembered as being without intrinsic nature by way of their very essence—the fact that they are untenable as being one and so forth—that is the application of mindfulness; it is not [mindfulness] because of the untenability of the aforementioned generalities and particulars. This is the established position. Likewise, for the sake of destroying the produced latencies of error, for the sake of preventing the arising of future false latencies, for the sake of generating the latencies of reality that have not yet arisen, and for the sake of stabilizing the latencies of reality that have already arisen, the nature of the four types of diligence—which are the "right abandonments" for those possessing the wealth of faith, consisting of the nature of enthusiasm for the purpose of producing and increasing the virtuous, and abandoning and not producing the non-virtuous—is the southern gate. As it is said: "Then, for the sake of abandoning and not producing The errors that have arisen and will arise..."

མ་སྐྱེས་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ནི། ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་གནས་པའི་ཕྱིར། ། བརྩོན་པ་ལྷོ་ཡི་སྒོ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་འདུན་པ་དང་སྤྲོ་བ་དང་གནས་པ་དང་བློ་གྲོས་སུ་གྱུར་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིའོ། ། ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐང་པ་ནི་ཡན་ལག་སྟེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་མ་བརྗེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དྲན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་བསྐྱེད་པའི་དྲན་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ནུབ་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ། ནུབ་ཕྱོགས་འདིར་ནི་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་གནས་བློ་གྲོས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི། ། རྐང་པ་དེ་དག་དྲན་པའི་སྒོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་སྔར་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་མངོན་པར་དང་བ་དང་སྤྲོ་བ་ལ་དམིགས་པ་དྲན་པའི་འཁོར་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐར་བྱེད་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནི་བྱང་གི་སྒོ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཡང་། ། དད་བརྩོན་དྲན་དང་བསམ་གཏན་དང་། ། ཤེས་རབ་དབང་པོ་མཉམ་མེད་པའི། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བྱང་སྒོ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །

"That which is unborn yet born is the southern gate of exertion for the sake of arising and abiding." Thus it is said. Likewise, the four bases of miraculous power (ṛddhipāda) are the aspiration, enthusiasm, abiding, and intelligence directed toward the five aggregates being empty of the nature of subject and object. The "feet" are the limbs that serve as the causes for miraculous powers such as traveling through the sky; the meaning is "cause." Regarding those objects such as the seventh [base], mindfulness characterized by non-forgetfulness will remain closely present only when diligence has been initiated. Therefore, the pure mindfulness generated by the discernment of phenomena (dharmapravicaya) is the western gate. As it is said: "In this western direction, aspiration, diligence, abiding, and intelligence—these bases of miraculous power are the gate of mindfulness." Similarly, regarding the previously mentioned abandonment of conceptualizing entities, the discernment of phenomena—which is directed toward the mind's clarity and enthusiasm and is accompanied by the retinue of mindfulness—acts to confront [the truth]. By doing so, the concentration (samādhi) characterized by one-pointedness of mind is manifested, which brings an end to the opposite states such as lack of faith. The nature of its purity is the northern gate. As it is also said: "Faith, diligence, mindfulness, meditative concentration, and insight—these peerless faculties; concentration is the northern gate."

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་དག་གི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ཉིད་གསལ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན་སྟོབས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པ་བརྟེན་པར་གྱུར་པའི་ཁྲོ་བོ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། སྟོབས་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་གི་སྒོའི་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་། དད་དང་བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་དག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཕགས་པའི་དོན་ཡང་དེ་དག་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྟེ། བསམ་གཏན་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཉིད་མངོན་པར་བསྡུས་ནས་བསམ་གཏན་བཞིར་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པས་རྟ་བབས་བཞི་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའི་རྟ་བབས་ཞེས་བྱའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། དེ་དག་ཉིད་མཐའ་སྐོར་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ནས་རབ་ཏུ་མཛེས་ཤིང་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་པའི་བསམ་གཏན་བཞིའི་རྟ་བབས་ཅན་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐའ་སྐོར་གྱིས་ཀུན་ནས་མཛེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལས་འཛིན་པའོ། ། མཐའ་སྐོར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བརྗོད་མ་ཐག་པའི་མཐའ་སྐོར་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟེན་ཅིང་གནས་པའི་མཆོད་པ་དམ་པ་ཐོགས་པ་སྟེ།

For that very reason, the claim that the purification of the five powers—which are the five factors such as faith and so forth of others, having become manifest entities—is the four wrathful deities such as Yamāntaka and so forth, who serve as supports in their respective order, is untenable. This is because those which are called "powers" are also taught to be the very nature of the purification of the northern gate. Furthermore, the noble meaning of the passage beginning with "The purification of faith and diligence" is also not understood by them. The four dhyānas of birth and the four dhyānas of meditative absorption—these eight dhyānas are condensed and presented as the four dhyānas. Through their purification, the four archways (toraṇa) that possess them are called the "archways of the four dhyānas." As for the samādhis, there are four types: Śūraṅgama, Gaganagañja, Vimala, and Siṃhavijṛmbhita. These themselves constitute the perimeter. Because they are beautifully and excellently arranged on all sides—that is, from every direction—by these, it is a "four-dhyāna-archway" that is also "beautifully adorned on all sides by the perimeter of samādhis"; this is the analysis of the compound. Regarding the phrase "on that perimeter" and so forth: on that aforementioned perimeter, there are those who hold the sublime offerings, relying perfectly and dwelling there.

བསམས་པ་ལས་འདས་པའི་གཟུགས་དང་གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྲེལ་བར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཏེ་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཁང་པ་བརྩེགས་མ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེ་བར་མཁོ་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་དེ་རྒྱན་རྣམས་ཀུན་གྱིས་སྤྲས་པ་ཡིན་ནོ། ། གདུལ་བྱའི་ནི་སེམས་ཅན་གདུལ་བར་བྱ་བ་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཆེད་དུ་ཕྱར་ཞིང་བཀྲམ་པའི་ཡན་ལག་དགུ་ནི། མདོ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་དང་། གླེང་གཞི་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང་། བསྟན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་གསུང་རབ་བོ། ། དམ་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་དེ་དག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་ཁོངས་སུ་འདུ་བར་བྱེད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྒྱལ་མཚན་དཀར་པོ་དང་། སྨུག་པོ་དང་། ནག་པོ་དང་། དུད་ཀ་དང་། དམར་པོ་དང་། ཁྲ་བོ་དང་། སེར་པོ་དང་། ལྗང་གུའི་མདོག་ཅན་དབང་པོའི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དུ་བསྒྲེང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་དང་། རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་དེའི་དྲིལ་བུས་ཕྱོགས་སྒོ་ཀུན་དུ་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་སྟེ། སྒྲ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

It is so called because it possesses a multi-storied assembly hall characterized by the four types of perfect analytical knowledge (pratisaṃvid): the analytical knowledge of phenomena (dharma), meaning (artha), definitive expression (nirukti), and eloquence (pratibhāna). This hall is occupied by offerings of inconceivable forms, dances, songs, music, and so forth. Furthermore, in order to demonstrate the purity of that which fulfills the aspirations of all beings—such as the desire for the necessities of all phenomena—that multi-storied palace is adorned with every kind of ornament. "Those to be trained" refers to the sentient beings who are to be disciplined. For their sake, the nine branches of the Dharma are spread out and displayed: the discourses (sūtra), melodic chants (geya), verses (gāthā), prophecies (vyākaraṇa), introductory narratives (nidāna), historical accounts (itivṛttaka), birth stories (jātaka), extensive teachings (vaipulya), marvelous events (adbhutadharma), and the nature of the teachings (upadeśa). It is so called because the sublime Dharma itself is made to enter and be contained within them, pervading them all. It is also so called because it possesses a series of victory banners in colors such as white, maroon, black, smoke-colored, red, variegated, yellow, and green, raised in the directions of Indra and other realms, whose bells, stirred by the wind, proclaim sound in every direction, making the place resonant with sound.

རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་གདུལ་བྱ་ལ་ཕྱར་བའི་ཡན་ལག་དགུའི་གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཁང་པ་བརྩེགས་མ་དེ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་དེའི་རྣམ་པར་དག་པས་རླུང་གིས་འཕྱར་བའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཕྲེང་བའི་དྲིལ་བུས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་བཟུང་སྟེ། མེ་ལོང་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ལོང་ཡང་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དྲན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ཞིང་དེ་ཉིད་མེ་ཏོག་དགའ་བའང་ཡིན་ཞེས་པ་ལས་འཛིན་པའོ། ། དེ་དག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་དེས་ན་དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་དྲ་བ་ལ་སོགས་པས་དོ་ཟླ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁང་པ་བརྩེགས་མ་དེ་འདྲ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་ཐར་བརྒྱད་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་ཐར་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། གཟུགས་ཅན་དང་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་རྣམ་པར་རྣགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ། ། ནང་གཟུགས་མེད་པས་སྔ་མ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། ། དེ་དག་ནི་མི་སྡུག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ།

For what reason? Because the sublime Dharma of the ninefold scriptural teachings, which are like banners raised for those to be trained, pervades everywhere; therefore, by their purity, the bells of the garlands of victory banners fluttering in the wind proclaim their sound toward all the gates of the directions. Regarding the phrase "the mirror of wisdom" and so forth: the term "wisdom" includes the mirror-like wisdom and the others, for "mirror" serves as an illustrative metaphor. That which is both the mirror of wisdom and the seven factors of enlightenment—discrimination of phenomena, diligence, meditative concentration, mindfulness, joy, pliancy, and equanimity—is what is intended. It is eternally stainless, and being the factors of enlightenment, it is also called the "joyful flower." Because of the cause of attaining the excellence of these, its nature of purity is peerless through its lattice-work and so forth; there is no other such multi-storied palace. Regarding the phrase "the eight liberations" and so forth: "liberation" means turning one's back, which is to say, being free from attachment. There are eight types: the first liberation is to view forms with one's own form, in aspects such as the bloated or the festering. The second is to view external forms with one's own internal formlessness, as before. These are of the nature of the unattractive.

རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་གཉིས་ནི་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉིད་དག་གི་འདོད་ཆགས་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ཡིན་ནོ། ། ས་གཞན་ལ་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་བསྒྲུབས་ནས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པ་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་ཡོད་པའོ། ། དེ་ཡང་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི་མི་སྡུག་པའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་གྱི་འཆི་བའི་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་ན་ལྷ་རྫས་ཀ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས་པ་སྟེ། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཀ་བ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གིས་མཛེས་པར་བྱས་ཤིང་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ་མཐོ་རིས་ཀྱིའང་འདྲ་བས་ན་ལྷ་རྫས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཚུལ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ཏེ། དེའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་ན་རྡོ་རྗེའི་ཐིག་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་ཕྲེང་བ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པ་སྨོས་པས་རོ་དང་།

This is because they are of the nature of the bloated and so forth. These two are, respectively, the antidotes to the two types of attachment belonging to the desire realm and the first dhyāna; therefore, they are the first and second dhyānas. The third, the liberation of the beautiful, which is described as "abiding having personally realized and accomplished the liberation of the beautiful in another level," exists in the four dhyānas. Furthermore, that is of the nature of non-attachment and not of the nature of the unattractive, because it possesses the aspect of the beautiful. The fourth liberation is formless. Regarding the term "formless," these liberations are exclusively virtuous meditative absorptions; since they are not afflicted like the state of death and so forth, they are also not non-absorbed. The cessation of perception and feeling constitutes the eighth liberation, because the meditative attainment of cessation is a turning away from perception and feeling. Thus, because they are purified by these eight liberations, it is "adorned with eight divine pillars." It is "divine" because it is similar to the celestial realms, being beautified and ornamented by those eight pillars, such as the wheels and so forth. "Vajra method" refers to the mantra method; because the wheel of Dharma is turned by means of that, it is "endowed with vajra lines," meaning it is perfectly possessed of a vajra garland. Regarding the phrase "form and so forth," by the use of "and so forth," taste and...

དྲི་དང་། རེག་བྱ་དང་། སྒྲ་རྣམས་བཟུང་ངོ་། ། ཡུལ་དེ་དག་ཉིད་ནི་ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་མཐོང་བ་ལ་བལྟས་ནས་དེ་ཁོ་ནར་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་དག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དེས་ན་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་བླ་ན་མེད་པ་དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཐའ་ཡས་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ལ་ཡོད་ཀྱང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྣམ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དམ་པའི་ཆོས་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དག་གི་དབྱིངས་ནི་རིགས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སེམས་སོ། ། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཏེ་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཆོད་པ་ལྔ་ནི་མེ་ཏོག་དང་། བདུག་པ་དང་མར་མེ་དང་། དྲི་དང་ལྷ་བཤོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། འདབ་མ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ་འདབ་མ་ཁ་དོག་དུ་མ་ཅན་གྱི་པདྨ་དང་། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་གནས་པའི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དེ་དག་གིས་ལྷ་བཅུ་དགུ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ཞིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Smell, touch, and sound are apprehended. Since those very objects, when viewed from the perspective of ordinary perception, are not tenable as the nature of objects in reality, they are pure. Because they are devoid of an essence that is not pure, the five unsurpassed qualities of desire are of an inconceivable nature. For that very reason, it is "infinite," meaning that whatever possesses such [qualities] is so designated. "Pure" refers to the essence of the utterly pure expanse of reality (dharmadhātu). "Sublime Dharma" refers to the ten powers, the four fearlessnesses, and so forth. Their "expanse" is the lineage, which is the mind of the perfection of wisdom (prajñāpāramitā). Its nature is the concordant result, meaning the nature of the complete purity of all qualities such as the ten powers. The five offerings are of the nature of flowers, incense, lamps, perfumes, and divine food; that which is adorned by them is also the concordant result of the pure expanse of reality. "Multicolored petals" refers to lotuses with petals of many colors, and the sun and moon situated as appropriate according to the method to be explained. That place where the nineteen deities are fully embraced and blessed is what is so designated.

ཁང་པ་བརྩེགས་མ་རིན་ཆེན་མ་ལུས་པ་སྟེ་མ་རྒད་དང་པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཛེས་པར་རྣམ་པར་སྤྲས་པར་རབ་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དབུ་མའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། བཅུ་དྲུག་གི་ཆ་ཅན་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་སོ། ། ཚོགས་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་དང་དེ་དག་ལས་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རིགས་ཀྱིས་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཟུང་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཟླ་བ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འོད་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། དབུ་མའི་གདན་དབུས་སུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན། དངོས་པོ་མཐའ་དག་འགོག་པའི་བདག་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་སེམས་ཅན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་ཁས་བླངས་ཤིང་དམ་བཅས་པ་ཡེ་ཤེས་བསྐུལ་བའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀཱ་ཀན་དི་ཅན་ནས་བྱོན་པའི་ཨ་ལ་སོགས་པ་ཉི་རིམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་སྨོན་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཟླ་བ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །

The meaning is that one should vividly meditate upon and contemplate the multi-storied palace as being exquisitely adorned with all kinds of precious gems, such as emeralds, rubies, and so forth. Regarding the phrase "of the middle," and so on: the "sixteen parts" are the letters beginning with A; the "assemblage" is the letters beginning with Ka. That which is born and arises from those [vowels and consonants] is the complete moon maṇḍala, and it is so designated. The singular form is used because they belong to the same class. The meaning is that they are a pair representing wisdom and method in their respective order. These two moons possess an immeasurable mass of light. One should contemplate them in the center of the middle seat. Regarding the phrase "according to the ritual," the meaning is as follows: it is said that the letter A is the gateway to all phenomena because it is primordially unborn. Therefore, the first moon is the nature of wisdom, which is the essence of the aspiration mind and the purity of the thirty-two marks of a great being. It is the transformation of the letters A and so forth, which have descended from the world-system of Kāñcanamālā to exhort the wisdom that was accepted and pledged as the nature of the Tathāgata—the essence of wisdom that negates all entities—at the time of the sentient beings' manifest enlightenment.

དེའི་སྟེང་དུ་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་བྱོན་པ། ཡ་ར་ལ་ཝ་ཌ་ཌྷ་ལྷག་པར་བྱས་པའི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཟླ་བ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་ཐོགས་པ་དང་དྲི་མ་དག་དང་བྲལ་བས་བསལ་བ་ཡིན་པའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་འདིས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ་གཞན་གསུམ་གསུངས་པ་ནི། དེར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སུ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་མཆོག་བསྒོམས་ནས་དེའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་རྒྱལ་བ་སྐྱེད་བྱེད་སྐུར་བདག་ཉིད་བལྟ་ཞེས་འབྲེལ་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དང་པོ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་དང་པོ་མཆོག་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེའི་སྙིང་པོ་ནི་ས་བོན་ཏེ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། དེ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ནོར་བུ་དམར་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། པདྨ་རཱ་ག་དང་འདྲ་བའོ། །

Above that is the second moon maṇḍala, which is the nature of the mind that enters through the consonants beginning with ka and the additional ya, ra, la, va, ḍa, ḍha, and which is the essence of the Tathāgata, the nature of method, and the embodiment of compassion. It is the nature of the eighty minor marks of excellence. These two moons, being free from obstruction and stains, symbolize the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna); their becoming one symbolizes the wisdom of equality (samatā-jñāna). Thus, by this, two of the five aspects of manifest enlightenment (abhisambodhi) have been described. As for the other three aspects, they are taught in the passage beginning with "Therein..." The phrase "therein" and so forth refers to the location of the two moons; the meaning is "from the complete transformation of that." Having meditated on the supreme vajra above that and possessing the pride of it, one should view oneself as the body that generates the Victors. Because it is the nature of the manifest complete enlightenment of all Tathāgatas, it is "supreme" (parama); and because it is the cause of all, it is "first" (ādi). Thus, "first and supreme" refers to Vajradhara. Its essence is the seed syllable HŪṂ. That which arises and is born from that is so described. "Like a red jewel" means like a ruby (padmarāga).

ཐུབ་དབང་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་གྲངས་མེད་པ་འཕྲོ་བཞིན་པ་རྣམས་ཀྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མཆོག་སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ས་བོན་དེས་མགོན་དང་བཅས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་སྟེ། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ལྟེ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡང་བྱ་རོག་གི་མིག་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲེལ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྗེ་བསྒོམས་ནས་ཨོཾ་བཛྲ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཞེས་རྡོ་རྗེའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་སྔགས་པས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ཏོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་དོན་མཆོག་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གང་གིས་བསྒྲུབས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་བསམས་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལས་སྐྱེས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནང་དུ་འདུས་ཤིང་། ཨོཾ་ཡ་ཐཱ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྟ་ཐཱ་ཨ་ཧཾ། ཞེས་ང་རྒྱལ་བྱས་པ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དོན་འདི་ཡང་ལུས་ཅན་རྒྱལ་བར་སྣང་བར་བྱས་པའི་དོན་ཅན་དེའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་དེའི་ང་རྒྱལ་དུ་བྱས་པ་ཞེས་གཉི་གའི་ང་རྒྱལ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

The light rays of the immeasurable and innumerable Lords of Sages radiating forth completely pervade all the gateways of the infinite directions. That seed syllable of the supreme essence, Vajrasattva, is accompanied by the Protector and is blessed; this means it is blessed at the center by the syllable HŪṂ. Regarding the phrase "possessing the pride of that," this should also be connected in the manner of a crow’s eye. Having meditated on such a vajra, the mantra practitioner should act while possessing the pride of the vajra, reciting: OṂ VAJRA-ĀTMAKO ’HAṂ. This teaches the wisdom of individual discernment. It refers to that which accomplishes the supreme benefit of beings—the characteristic of buddhahood—through the radiation of infinite emanations in the forms of Vairocana and the others. Regarding the phrase "having contemplated while possessing the pride of that," this expresses that the Tathāgatas born from the syllable HŪṂ have gathered the sentient beings who have been made into Tathāgatas within, and then the pride is assumed with: OṂ YATHĀ SARVA-TATHĀGATA TATHĀ ’HAṂ. This is the performance of the activity. This point is also clarified by the phrase "possessing the pride of that which has the purpose of making embodied beings appear as Victors," because by this, both types of pride are to be understood as having been assumed.

དེ་འདྲ་བའི་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱས་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་བྱས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནང་དུ་འདུས་པ་ན་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྒྱལ་བ་སྐྱེད་བྱེད་སྐུར་བལྟའོ། ། ཅི་འདྲ་བར་ཞེ་ན་བརྗོད་པ་ཐུབ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐུབ་པ་མཆོག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྤྲས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཟླ་མེད་པ་མཚུངས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་སྤྲས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། གཡས་གཡོན་གྱི་ཞལ་སྔོ་བ་དང་དམར་བར་སྣང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། ཟླ་བ་ཉ་བ་ལྟ་བུར་དཀར་བའི་མདོག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྡུ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཞལ་གཡས་པ་དང་ཅིག་ཤོས་ནི་སྔོ་བ་དང་དམར་བ་ཡིན་ལ། རྩ་བའི་ཞལ་དང་སྐུ་ཐམས་ཅད་ནི་དཀར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱན་དང་ལྡན་ཞིང་གཟི་བརྗིད་འབར་བའི་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་རིག་མ་དམ་པ་དེ་ལ་འཁྱུད་ནས་རྡོ་རྗེ་དང་རལ་གྲི་དང་པདྨ་དང་ནོར་བུ་འཛིན་པའི་ཕྱག་ལྷག་མ་ཟུང་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱུག་པ་སྟེ། གཡས་དང་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ལྷག་མ་ཕྱག་བཞི་ན་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་དམར་པོ་དང་རལ་གྲི་དང་ནོར་བུ་དང་པདྨ་བསྣམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཁམས་གསུམ་པའི་ཁོངས་ཏེ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྣ་ཚོགས་པའི་འོད་ཚོགས་ལས་འཐོན་པའི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནམ་མཁའི་ཁོངས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྤྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་ཐར་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།

Having cultivated such extraordinary devotion, when the Tathāgatas who have been transformed into Vajradhara are gathered within, one should visualize the body of the Victor who generates [the deity] from the complete transformation of the moon and the vajra. If one asks what that is like, it is described by the words "the Supreme Sage" and so forth. Because he is adorned with subtle particles in the form of the Supreme Sage, he is peerless and free from equal. The bodies of ordinary beings are peerless only in the sense that they are adorned with the subtle particles of earth and so forth. It is a summary stating that while the right and left faces appear blue and red, the color is also white like the full moon. The meaning is that the right and left faces of Vajrasattva are blue and red, while the central face and the entire body are white. He is endowed with various ornaments and, with two hands blazing with majesty, embraces that sublime consort; he is further enriched by two additional pairs of hands holding a vajra, a sword, a lotus, and a jewel. The meaning is that in his four remaining hands—two on the right and two on the left—he holds, in successive order, a red vajra, a sword, a jewel, and a lotus. The meaning is that from the mass of various lights emerging into the maṇḍala of space within the three realms, the Lords of Sages fill the expanse of space, emanating an uninterrupted stream of Victors. Regarding the phrase "the three liberations":

རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་དག་པས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དངོས་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཐབས་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་དེ་ཉིད་གཅིག་པུ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་སྣང་བ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གཅིག་པུ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྒྱལ་བ་སྐྱེད་བྱེད་སྐུར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་བའི་ངོ་བོའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྣང་བ་ལས་ཐ་མི་དད་པར་རོ། ། བལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བརྗོད་ནས་གདུལ་བྱའི་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དབང་བསྐུར་བ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་པདྨའི་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བཀོད་པའི་ཆེད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་རེ་ཞིག་བརྗོད་པ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་གདུལ་བྱའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་གཟིགས་ནས་ཏེ། བལྟས་ནས་དགའ་བའི་སྒྲ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེས་རྒྱལ་བའི་ཚོགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བ་སྤུའི་བུ་ག་རྣམས་ནས་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་དོ། །

The three doors of liberation are the nature of emptiness, signlessness, and wishlessness. Through the purity of that nature, they are the essence of insight and method. Although the entity is the very nature of insight, method is predominant. Regarding the phrase "the sole reality of all beings," because it is the non-dual nature of all beings and is therefore inseparable from one's own appearances, that which possesses this sole reality is so described. Regarding "the body that gives birth to the Victors," the meaning is Vajrasattva, the cause that generates the maṇḍala of deities who are the essence of the Victors. "The self" means inseparable from the yogi's own appearances. "To be viewed" means to be meditated upon. This teaches the wisdom of the utterly pure expanse of phenomena (dharmadhātu). Having described the five aspects of Vajrasattva’s manifest enlightenment, in order to bestow empowerment for the sake of purifying the minds of those to be trained, and for the purpose of arranging the maṇḍala within the lotus, the following is briefly stated to please insight and method according to the inclinations of sentient beings, beginning with "supremely" and so forth. Having gazed upon the entire world of those to be trained with the perfection of supreme joy and great bliss, and having looked, one should cause the entire assembly of Victors to enter the interior of the body through the pores of the skin by means of that illusory nature—the sound of joy which is like an illusion. This describes the pleasing of insight.

འདུས་པ་ལས་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱལ་བ་ལྷ་མོའི་གཟུགས་སུ་སོང་ནས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ནི་གཉིས་པ་ཐབས་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་བའི་ཚོགས་སོ། ། སྤྱན་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་བཞིའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྤྲོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་རང་བཞིན་དུ་བ་སྤུའི་བུ་ག་ནས་སྤྲོས་ནས་རང་གི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་བའི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་མདོར་བསྡུ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། རིག་མ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་མ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་རྣམས་སོ། ། རང་གི་རིག་མའི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་འཁྱུད་པའི་ན་ཆུང་གི་ལུས་སུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཐབས་མཉེས་པར་བྱེད་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་འདུས་པ་ལས་དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་པོ་མཉེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རང་གི་གཟུགས་རྣམས་སུ་མངོན་པར་སྤྲུལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ལྷ་མོ་རྣམས་སྤྲོས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་གྱི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། དེའི་སྤྱན་མ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པར་གྱུར་པའོ། །

In the Guhyasamāja, the passage beginning with "Then..." and so forth describes the second point, the meaning of pleasing the Victorious One by means of the goddesses. "Those" refers to the assembly of Victorious Ones. "Locanā and so forth" refers to the four goddesses, Locanā and the rest. "All objects such as form" refers to the five goddesses, Rūpavajrā and the rest, whose nature is the purity of form, sound, smell, taste, and tactile objects. "Emanating in their essence" means that having emanated them from the pores of the skin in their natural state, those very forms—Locanā and the rest, who are the essence of the assembly of Victorious Ones of their respective families—are condensed. "All the vidyās" refers to the nine types of vidyās. "One should absorb them into one's own vidyā" means that they should be inserted into the body of the young maiden embraced by one's own two arms. By this, the pleasing of the method is expressed. As it is said in the Guhyasamāja: "Then, in order to please the Blessed One, the Lord of Body, Speech, and Mind, all the Tathāgatas manifested themselves in their own forms," and so forth. To show that the goddesses are emanated after having been transformed into the Tathāgatas of their respective families, the same text states: "In that regard, some are in the form of Buddhalocanā," and so forth. "Buddha" is Vairocana. His "Locanā" is established as his natural consort.

དེ་བཞིན་དུ་དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མའི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་དམ་ཚིག་ནི་དོན་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྒྲོལ་མའི་གཟུགས་སུ་གྲུབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་ཡིན་པས་དེར་རང་གི་རིགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དབང་ཕྱུག་མའི་སྤྲོ་བ་ནི་མ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་འཁྱུད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ལ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་གཙོ་བོར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འདིར་རིག་མ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་མོ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་གཟུང་ངོ་། ། དེའི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རང་གི་རིག་མ་གང་ཡིན་པ་དེའི་པདྨའི་ལྟེ་བ་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ཅན་དེའི་ནང་སྟེ་དབུས་སོ། ། དྲི་མེད་ཟླ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་མཐའ་དག་སེལ་བའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་ཏེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེར་དཀྱིལ་འཁོར་པ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་བསམས་ནས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེར་ནི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་རྣམས་བློ་ཡིས་གཞུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་དེ་ལ་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁ་ནས་བཅུག་པའི་རྒྱལ་བའི་ཚོགས་རྣམས་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་པདྨའི་དབུས་སུ་བཅུག་ནས་ཟླ་བ་ཞུ་བའི་གཟུགས་སུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱུང་བས་རྒྱལ་བའི་ཚོགས་དེ་ལ་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Likewise, regarding the phrase "in the form of Samayatārā," "samaya" means that which is effective; it is established in the form of Tārā. This is also for the purpose of illustrating the others, so one should view one's own family as having completely transformed into that. The emanation of Dharmadhātveśvarī is not mentioned because the dharmadhātu is all-pervasive, or because she is embraced by Vajradhara, or for the purpose of understanding that the great bliss born from the touch of perfect realization is the primary point. Therefore, here, the term "all vidyās" should be understood as the pure goddesses. Regarding the phrase "her lotus" and so forth: the center of the lotus of whichever vidyā one has is the interior, the middle, of that which is of the nature of compassion. The "stainless moon" is the bodhicitta. Because it dispels all the darkness of ignorance, it is "light rays"; having visualized the maṇḍala deities and the lord of the maṇḍala within the maṇḍala arising from that, one should mentally cause the entire assembly of beings to enter that maṇḍala. Then, regarding the statement "one should confer empowerment upon them," it refers to the phrase "the secret vajra" and so forth. The assembly of Victors, having been drawn in through the mouth, are placed in the center of the secret vajra lotus and completely transformed into the form of melted moon; the meaning is that one should confer empowerment upon that assembly of Victors by means of the manifestation of bodhicitta.

དེ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་མཐར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཟླ་བ་ཞུ་བའི་དངོས་པོ་ཀྵིཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་བ་ལས་སྐྱེས་པ་དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རང་རང་གི་ཕྱག་མཚན་གྱི་རིམ་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་ན་དགྱེ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དུ་སའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འཕགས་པ་ལྔ་གསུངས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་མིག་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་སོ། ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་ཆོས་དབྱིངས་རྡོ་རྗེ་མ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གོ། ། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་རྣམས་ཀྱི། ། ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་གྲགས་པ་བཞིའོ། ། གཟུགས་མྱོང་མཚན་མ་དང་ནི་དེ་བཞིན་དུ། ། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ཡིད་དུ་རབ་བརྗོད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། །

Then, at the conclusion of the empowerment, those sentient beings who have attained the bliss and mental happiness of all the tathāgatas are blessed by the transformation of the molten moon-substance into the syllables kṣīṃ and so forth. To demonstrate that one should then visualize the eyes and so forth as being purified into the nature of the Bodhisattvas such as Kṣitigarbha through the sequence of their respective hand-symbols, the five verses beginning with "Kṣitigarbha" are spoken. Regarding the phrase "to the vajra": immediately following the empowerment, the six [Bodhisattvas] beginning with Kṣitigarbha are designated as the eyes and so forth. This refers to the eyes, ears, nose, tongue, body, and mind, which are purified in their respective order. Regarding the phrase "form, sound, smell, taste, touch, and the vajra of the dharmadhātu": these are the six, beginning with Rūpavajrā, who are the purities of form and so forth, respectively. Regarding the phrase "the essence of earth, water, fire, and wind": these are the four renowned goddesses, Locanā and the rest, who are the purities of earth and the other elements, respectively. Regarding the phrase "form, feeling, signs, and likewise formations, and what is called the mind": these are the Sugatas such as Vairocana and the rest, who are renowned as the very essence of the five aggregates—form, feeling, perception, formations, and consciousness—respectively.

རང་གི་ས་བོན་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཡི་གེ་ཀྵིཾ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲོ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ཁོ་ནས་ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་གི་ཁང་པ་བརྩེགས་མ་ལས་ཕྱིར་དབྱུང་བར་བྱ་སྟེ། བློ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཅུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རྣམས་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་ཀྵིཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྟག་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། རིམ་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱའོ། ། འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་གསུམ་གཞུག་པ་བརྗོད་པ་ནི་ཨོཾ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བརྗོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་བར་མ་དོའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འབར་བའི་ཡི་གེ་ཧོས་སྤེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཉེས་པར་བྱེད་པ་འོད་དང་བཅས་པའི་ཧོ་དམར་པོ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བཅུག་པའོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ནས་ཞུགས་ནས་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་རང་གི་རིག་མའི་པདྨའི་ནང་དུ་བརྟན་པར་བྱ་སྟེ། པདྨའི་ནང་ན་གནས་པའོ། ། མཉམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆགས་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བས་ཞུ་བར་བྱས་པར་བལྟའོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་འོད་ཀྱི་མཐུ་ཡིས་ལྷ་མོ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གཉི་ག་ཡང་ཟླ་བའི་ཁུ་བ་སྟེ་མེར་མེར་པོར་བྱས་པར་བལྟའོ། །

"By one's own seed-syllable" means for the sake of generating [the deities] according to the ritual of the syllables kṣiṃ and so forth, which were just mentioned. "Should be emanated" means that by means of the mind alone, they should be brought forth from the multi-storied palace within the lotus of the goddess; this is because they are inserted by that very mind. Now, the seed-syllables of Kṣitigarbha and the others are stated in their proper order as kṣiṃ and so forth. "The Permanent One" is Vairocana. The phrase "in their proper order" and so forth should be applied to all [the deities]. To state the insertion of the three syllables for the purpose of rousing Mañjuvajra, it says "Oṃ and so forth." "Mind" refers to the nature of the intermediate mind that focuses on the selflessness of all phenomena as previously described. "Intensified by the blazing syllable hoḥ" means it is inserted between two red hoḥ syllables with light, which please oneself as Vajradhara. "According to the ritual" means that having entered through the mouth, it should be stabilized within the lotus of one's own consort via the vajra-path; it thus abides within the lotus. "Peerless" means because it is not of the nature of the [ordinary] body and so forth. Those three syllables should be viewed as having been melted by the supreme joy of the passion of insight. Regarding the phrase "by that" and so forth: "by that" refers to the power of the light of the mind—which has the form of the syllables just mentioned—having become melted; by its power, both the goddess and Vajradhara should be viewed as having become the lunar fluid, that is, the mer-mer-po (the oval stage of embryonic development).

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་སྟོན་པས་མངལ་ནས་སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་རང་གི་བདག་པོ་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་གླུའི་སྒྲས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་འདི་སྐད་དུ་བསྐུལ་བར་བསམ་མོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཁའ་ཁྱབ་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྒུད་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པས། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ལྷའི་རྣམ་པ་ཁས་བླང་བའི་དོན་དུ་ཐབས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ན་གཙོར་ཐབས་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། སྔར་ཐབས་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པ་བརྩེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཟླ་བའི་ཁུ་བ་ལས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་རྣམས་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ། ། བསྟོད་ནས་སྐུལ་བར་མཛད་དོ། ། དེ་ལ་ཡང་འཕགས་པའི་མ་མོའི་ངོར་སྤྱན་མ་དང་པོར་བརྗོད་ཀྱང་དེར་སེམས་གཙོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཱ་མ་ཀཱིའི་བསྐུལ་བ་དང་པོར་གསུངས་པ་དེ་བས་ན་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་དང་པོར་རྡོ་རྗེ་ཐུགས་ཁྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐུགས་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སའི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཕྱུག་སེམས་ཅན་དབྱིངས་ཏེ་དེ་དག་གི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The Blessed One, acting as the teacher, has taught the sequence of birth from the womb. Having done so, one should contemplate that the goddesses, Locanā and the others, exhort their respective lords with the sound of songs, as will be explained in the following manner. When the Blessed One has entered the meditative absorption of Pervading Space, Locanā and the others—who are the essence of Maitreya and the rest—think, "If he remains in decline, the welfare of ourselves and others will cease to exist." Desiring to express the vast methods for the purpose of assuming the divine form characterized by the thirty-two marks of a great being and the aspects of the profound and the extensive, they realize that without a primary method, [the goal] cannot be achieved. Thus, they praise and exhort the Great Vajradhara, who is the nature of the Mind-Vajra and the lords of their respective families, by means of the specific mental states of compassion and so forth that were previously generated as the methods themselves, which have now become the essence of Locanā and the others from the lunar fluid in their proper sequence. In this regard, although Locanā is mentioned first from the perspective of the noble mothers, the exhortation of Māmakī is spoken first because the mind is primarily emphasized there. Therefore, for the time being, it is taught first with the words, "O Vajra Mind, you..." and so forth. "Vajra Mind" refers to the Mind-Vajrasattva, because he is the nature of the wisdom of the utterly pure expanse of reality (dharmadhātu). He is the "Lord of the Earth Wheel" because he acts for the benefit of sentient beings, who are the expanse of that wheel.

དེ་ལྟར་བསྟོད་པས་སད་པར་བྱས་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་ཞུས་པ་ནི་བདག་ལ་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ལ་སྐྱོབ་པར་མཛོད་ཅིག་པའོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་དགའ་བ་ཡིད་འོང་དོན་ཆེན་གྱིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགོས་པ་ཆེན་པོ་ཅན་གྱིས། ཀྱེ་མགོན་པོ་གལ་ཏེ་བདག་ནི་གསོན་པར་བཞེད་ཅེ་ན། དམ་པའི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་དཔའ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། དེའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་སེམས་དཔའ་སྟེ་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་སྐྱེད་བྱེད་སེམས་དཔའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉེན་ཆེན་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། བདག་ལ་དགྱེས་པར་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་ནི་འདོད་པ་རོལ་པ་མཛོད་ཅིག། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ལྷའི་རྣམ་པར་བཞེངས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིག་པ་སྟེ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་མོ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་མཛོད་ཅིག་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་ན་བདག་བསྲུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་གཞན་དུ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་མེད་ན་ཁོ་མོ་འགུམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་སྤྱན་མས་བསྐུལ་བ་བརྗོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཁྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སྐུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་སྐུའོ། ། སྐུའི་རྡོ་རྗེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Having been awakened by such praise, she requests of Vajradhara: "Protect me," which means "Please grant me protection." How so? "With speech that is joyful, charming, and of great significance," meaning with that which possesses great mundane and supramundane purpose. "O Protector, if you desire that I live," then "the essence of the sublime" is the Being (Sattva), which is Buddhahood itself. "That which generates it" is the Generating Being (Janaka-sattva), meaning the generation of the mind of enlightenment (bodhicitta). Alternatively, because he is the cause for the arising of Mañjuvajra and the others, he is the Generating Being. For that very reason, he is the supreme great kinsman. "Delight in me" means "Grant me the play of desire." Arising in the form of a deity endowed with all the major and minor marks, which symbolizes the inconceivable, please enjoy the pure objects; the meaning is: "Relying upon me, whose nature is love and so forth, accomplish the welfare of the world." In that way, I shall be protected; otherwise, if you do not engage in the welfare of sentient beings, I shall die—this is the meaning. Now, to describe the exhortation by Locanā, whose nature is compassion, it says: "O you of the vajra body," and so forth. Because the essence of the body is the mirror-like wisdom, it is the "vajra body." The Vajra Body is the Blessed One himself, because he possesses an inconceivable form.

སེམས་ཅན་ཡང་ཡིན་མང་པོ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་དག་དགའ་བར་བྱེད་པ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ནི་སེམས་ཅན་གང་དགའོ། ། བཀའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་བཀའི་འཁོར་ལོ་སངས་རྒྱས་དོན་དུ་སྟེ་དགོས་པས་བྱང་ཆུབ་མཐར་ཐུག་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ལ་ཐུག་པར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་ཐབས་དང་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་མཐར་ཐུག་པ་ཕན་དོན་སྟོན་པའོ། ། དེ་ལྟར་བོས་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་གསོལ་བ་ནི་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་འགྲོ་བ་བསྒྲལ་བར་འདོད་པའོ། ། འདའ་བར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་དེ་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཅན་དེ་ལ་སྟེ། བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། བདག་ལ་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་ལའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་དང་འདྲའོ། ། དགའ་བའི་རང་བཞིན་གོས་དཀར་མོས་བསྐུལ་བ་བརྗོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུང་ཁྱོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དང་ལྡན་པ་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཏེ་དམ་པའི་དོན་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་སྟེ་དེ་གཉིས་མཛད་པ་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བོས་ནས་གསོལ་བ་ནི་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །

Because he possesses the quality of making those who are both sentient beings and numerous rejoice, he is the "One who Delights Sentient Beings." Because he is a Universal Monarch of the Word, he acts for the sake of the Buddha; that is, for the purpose of the ultimate enlightenment, reaching the very limit of awakening, he teaches the methods and the meaning that benefit sentient beings. Thus, he is the "One who Teaches the Meaning and Benefit of Ultimate Enlightenment for the Sake of the Buddha." Having addressed him in that way, the prayer to Vajradhara begins with the words "O Protector," and so forth. The term "attachment" refers to great bliss. "Desire" is the wish to liberate wandering beings. Because it is not to be transgressed, the one who possesses that very samaya is the "One with the Samaya of Attachment"; this means the one whose nature is compassion. "To me" refers to Māmakī. The remainder is the same as before. The exhortation by Pāṇḍaravāsinī, whose nature is joy, is expressed in the words "O Vajra Speech," and so forth. "Vajra Speech" is so called because his essence is the Vajra of Speech; as before, he is the Blessed One himself. He possesses a disposition of compassion that benefits the entire assembly of sentient beings; he is the "Meaning of the Worlds," which is the ultimate meaning of buddhahood and the worldly happiness of the result. He is constantly engaged in performing these two, because his nature is that of discerning wisdom. Having thus addressed the Blessed One, the prayer begins with the words "O Protector."

རབ་དགྱེས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བས་སྤྱོད་པ་གང་ལ་མངའ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་ཞིང་དགེ་བ་འདི་ལས་བྱུང་བས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། བདག་ལ་དགྱེས་པར་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་དཀར་མོ་ལའོ། ། ད་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྒྲོལ་མས་བསྐུལ་བ་བརྗོད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་འདོད་ཁྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ལ་ཡོད་པས་རྡོ་རྗེ་འདོད་པའོ། ། དམ་ཚིག་ནི་དོན་ཡོད་དེ་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་མཆོག་གོ། ། ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པ་ཆེན་པོའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་འདོད་པས་འབྱུང་བས་ན་ཕན་ཆེན་དོན་ཏོ། ། རྫོགས་སངས་རིགས་ནི་དེའི་ཐིག་ལེ་སྟེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། མཉམ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་མཉམ་ཉིད་རྗེས་བརྩེ་ཅན་ནོ། ། དེ་འདྲ་བའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་གསོལ་བ་ནི་མགོན་པོ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡོན་ཏན་གྱི་གཏེར་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་མང་ལྡན་ཡིན་ནོ། ། བདག་ལ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོལ་མ་ལ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ད་ནི་ས་བོན་དང་ཕྱག་མཚན་གྱི་རིམ་གྱིས་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་བཞེངས་པ་བརྗོད་པ་ནི། དེ་ལྟའི་བློ་ངོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

"Extremely joyful" refers to one who possesses conduct characterized by the supreme joy of utter purity. Because this arises from that which is "universally excellent and virtuous," it is so named. The rest is as before. "Play with delight in me" refers to Pāṇḍaravāsinī. Now, to describe the exhortation by Tārā, whose nature is equanimity, it says: "O Vajra-Desire," and so forth. Because this desire for forms and so forth possesses the nature of the non-dual wisdom that is the essence of the vajra, he is "Vajra-Desire." He is the "Samaya" because he is the meaningful reality of that [samaya]. He is also "Supreme" because, by the very nature of accomplishing activities, he acts for the benefit of sentient beings; thus, he is the "Supreme Samaya." Because he arises from the desire to benefit disciples through great welfare in the future, he is the "Meaning of Great Benefit." The "Family of Perfect Buddhas" is its bindu, which is the most excellent. Because he is compassionate in accordance with the emptiness of equality, he is the "One Compassionate in Equality." The supplication to such a Vajrasattva is expressed as: "O Protector, if..." and so forth. Because he is a treasury of qualities, he is "Possessing Many Jewels." "Play with me" refers to Tārā; the remainder is as before. Now, to describe the arising of Mañjuvajra through the sequence of the seed-syllable and the hand-symbol, it says: "In the perspective of such a mind," and so forth.

ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པའི་སྔགས་པས་ཞུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་མཾ་མདངས་གསལ་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་རལ་གྲིའི་ཡུ་བའི་དབུས་ཀྱི་ཟླ་བ་ལ་གནས་ལ་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འཕྲོ་བའི་ཡི་གེ་མཾ་གྱི་རྣམ་པར་བདག་ཉིད་གྱུར་ཏེ། ཡི་གེ་མཾ་དེའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་ཡི་གེ་མཾ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ། རང་གི་ལྷ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་དེའི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པའི་ཐུབ་པའི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཡིད་ཀྱིས་བཅུག་པས་ན་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་འདྲ་བའི། དཔལ་ལྡན་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་འདྲ་བའི་སྒྲས་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་ཡང་བརྗོད་པ་ནི། གུར་ཀུམ་མཆོག་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐྱོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟིགས་པའི་ལམ་གསུངས་པའོ། ། འགྲོ་བ་བསྒྲལ་བའི་དོན་དུ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་སྐྱོབ་ཅན་ནོ། ། གང་གིས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་མ་ལུས་པ་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱན་པར་མཛད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྲིད་པ་ཆགས་པས་སྲིད་མཐའ་མེད། ། ཞི་ལ་ཆགས་པས་རྒྱུད་ལ་བརྟེན། ། ཞེས་གསུངས་པས་ན། འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི་གཟུང་འཛིན་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཁོ་ནར་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ངོ་བོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོའི་རང་བཞིན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། གཟུང་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ལས། ། གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །

The mantrin, who realizes all things to be like an illusion, transforms himself into the form of the syllable maṃ, which arises from the melting [of the maṇḍala] and is brilliantly radiant. This maṃ resides in the center of the moon at the hilt of a sword and radiates a maṇḍala of light. Through the light rays of that syllable maṃ, he mentally draws into the interior of that very maṃ the entire assembly of Munis emanated in the form of his own deity, Mañjuvajra. Thus, it is said: "One becomes the glorious Mañjuvajra," which means one should visualize oneself as Mañjuvajra. To express other qualities indicated by the phrase "such as this," it says "resembling the finest saffron," and so forth. This is the path of vision taught by the Protector himself. One who possesses that [vision] for the sake of liberating beings is "the Protector." He is so called because he adorns the entire maṇḍala of space with the emanations of the Tathāgatas and all other families without exception. As it is said: "Through attachment to existence, there is no end to existence; through attachment to peace, one relies on the continuum." Therefore, in order to show that this is the nature of the dharmadhātu, it says "purified of subject and object," and so forth. In reality, because one is free from subject and object, all things are without intrinsic nature, for the very nature of an entity consists of subject and object. As it is said: "Apart from the aspects of subject and object, no other characteristic exists."

དེས་ན་མཚན་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར། ། ངོ་བོ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ངོ་བོ་མེད་པར་བསམས་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟད་ཕྱིར་ཏེ་ཟད་པའི་དོན་དུ། ཨོཾ་དྷརྨ་དྷཱ་ཏུ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཞེས་འདི་ལྟར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གཉིས་སུ་བྱས་ནས་ཚིག་དྲུག་གིས་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་དེ་ཉིད་བསྐུལ་བའོ། ། སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་རྟེན་ཏེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐབས་དུ་མས་སེམས་ཅན་དོན་རྣམ་པ་དུ་མ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་སྲིད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་ངེས་པར་ལེགས་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེས་ན་དེ་ཡང་སྤང་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱའོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་པ་ལས་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་མྱ་ངན་འདའ། ། མྱ་ངན་འདས་པ་བདག་གི་ཞེས། ། གང་དག་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི། ། འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་ལེན། ། གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། ། འཁོར་བ་སྣོན་དང་འབྲི་མེད་པ། ། དེ་ལ་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། །

"Therefore, because their characteristics are empty, they are taught to be without essence." Thus it is said. In order to exhaust—that is, to bring to an end—any attachment to the purified state of nirvāṇa that arises from contemplating the absence of essence, one should perform the consecration in this way: oṃ dharmadhātu-svabhāva-ātmako ’ham. The syllable oṃ and so forth, up to svabhāva-ātmako ’ham, are divided into two phrases; these six words invoke the reality of the six aspects, such as the body and so on. This is because the dharmadhātu, which possesses the ten powers, the four fearlessnesses, and so forth, is the support and the means of accomplishment. In this way, by means of various methods according to one's intention, one accomplishes the various benefits of sentient beings. The meaning is: "I am Mañjuvajra, whose nature is the essence of the dharmadhātu, which does not abide in either saṃsāra or nirvāṇa, and whose nature is the union of insight and method." Realizing that all phenomena are selfless is precisely the abandonment of attachment to existence; however, one may then become attached to nirvāṇa. Since that too is a certain destruction of the definitive good, it must also be abandoned by consecrating oneself in the nature of the dharmadhātu. As it is said in the Analysis of Bondage and Liberation: "Those who think, 'I shall pass into nirvāṇa without afflictions,' or 'Nirvāṇa is mine,' They are great graspers who take up a burden. For whom there is neither increase nor decrease In saṃsāra or nirvāṇa, For them there is nirvāṇa."

འཁོར་བར་གང་ཞིག་རབ་ཏུ་བརྟག། ཅེས་གསུངས་སོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་པ་ལས་ཀྱང་། མྱ་ངན་འདས་པའི་མཐའ་དང་ནི། ། འཁོར་བའི་མཐའ་ནི་གང་ཡིན་པ། ། འདི་དག་བར་ན་ཕྲ་མོ་ཡང་། ། འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མཐའ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་རིག་པའི་རང་བཞིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། འདིས་ནི་བསྙེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་དང་པོ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཆུང་ངུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ། ། ཡན་ལག་གཉིས་པ་བརྗོད་པ་ནི་དེ་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་བསྙེན་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུའོ། ། རང་གི་ས་བོན་འོད་རྣམས་ལས་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཀྵིཾ་ལ་སོགས་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མིག་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་སུ་རང་རང་གི་མཚན་མའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་འོད་རྣམས་ལས་ཏེ། འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལས་གྲུབ་པའི་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་མིག་སོགས་བཀང་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་གཞན་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དག་གི་དབུས་སུ་ཟླ་བ་ལ་ཀྵིཾ་དཀར་པོའི་འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སའི་སྙིང་པོ་དཀར་པོའོ། ། རྣ་བའི་བུ་ག་ལས་ཛྲྀཾ་ནག་པོའི་རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་བ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་སྔོན་པོའོ། །

"What is thoroughly examined in saṃsāra?" so it is said. Also, from the Examination of Nirvāṇa: "Between the limit of nirvāṇa and the limit of saṃsāra, there is not even the slightest thing that exists in between." The meaning is this: the pride of Mañjuvajra, which is the nature of the knowledge of suchness liberated from the four extremes and possesses an inconceivable aspect, is the actual experience of the causal entity of unsurpassed, perfectly complete awakening due to its uniqueness. By this, the first branch called "approach" (sevā), the deity similar to the cause, is described as the minor result of concordant cause. To describe the second branch, it says "thereafter" and so forth, which means immediately following the approach. From the lights of one's own seed-syllable, the syllables kṣiṃ and so forth of Kṣitigarbha and the others are positioned in their respective locations, such as the eyes, upon the centers of their individual signs. From their lights—that is, from those very [syllables] together with their rays of light—those six, such as Kṣitigarbha, who are established from having become the cause, fill the eyes and so forth; this is to be meditated upon, as it connects with the other [text]. "Just as oneself" means that in the center of the eyes, from the complete transformation of a white kṣiṃ on a moon, there is white Kṣitigarbha. From the ear canals, from a black jrīṃ vajra, there is blue Vajrapāṇi.

སྣའི་བུ་ག་དག་ཏུ་ཁཾ་སེར་པོའི་རིན་པོ་ཆེ་ལྗང་གུ་ལས་བྱུང་བ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་སེར་པོའོ། ། ལྕེའི་དཀྱིལ་དུ་གཾ་དམར་པོའི་པདྨ་ལས་བྱུང་བ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དམར་པོའོ། ། དཔྲལ་བ་ལ་ཀཾ་ལྗང་གུའི་རལ་གྲི་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སེལ་བ་ལྗང་གུའོ། ། ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་སཾ་དཀར་པོའི་རྡོ་རྗེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཆུང་ངུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལྷའི་རྣམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སོ་སོ་ལ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་ཡོད་པས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ། ། ཡན་ལག་གསུམ་པ་བརྗོད་པ་ནི་རང་སྙིང་དྲི་མེད་ཟླར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་རང་གི་སྙིང་ག་ཟླ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟེ་བའི་ནང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ནག་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པའོ། ། ཧཱུྃ་ཡིག་ལས་རྡོ་རྗེ་ཐུགས་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་དབུས་ན་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཁོ་ན་འདྲ་བ་ཞིག་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

In the nostrils, from a yellow khaṃ and a green jewel, arises yellow Ākāśagarbha. In the center of the tongue, from a red gaṃ and a lotus, arises red Avalokiteśvara. On the forehead, from a green kaṃ and a sword, arises green Sarvanīvaraṇaviṣkambhin. Above the navel, from the complete transformation of a white saṃ and a vajra, one should visualize Samantabhadra according to the ritual procedure; this is the meaning. By this, the minor ripened fruit of omniscience, which is the branch of near-attainment, is described. This is because the eyes and so forth are transformed into the nature of deities such as Kṣitigarbha; because each possesses the six faculties, such as the ears, the thorough cognition of objects such as sound becomes possible; and because the thorough cognition of subtle distinctions of objects and so forth becomes possible. The explanation of the third branch begins with "In the stainless moon of one's own heart" and so forth. This means in the stainless moon at one's own heart. "Abiding within the hub of the vajra" means abiding in the hub of the vajra produced from a black hūṃ. "Meditate on the Vajra Mind from the syllable hūṃ" means that from the hūṃ produced from the hūṃ situated in the center of the vajra produced from hūṃ, one should meditate on the Vajra Mind, Vajrapāṇi, who is exactly like [the central deity].

ཁ་དང་མགོ་བོ་ལ་པདྨ་འཁོར་ལོ་དག་གི་ལྟེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེའི་རྩ་བར་ཨཱཿདམར་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་པདྨའི་དབུས་ཀྱི་དང་མགོ་བོར་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ལའོ། ། ཨཱཿདང་སྲོག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨཱཿདམར་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་པདྨ་ལ་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཨཱཿདང་། ཨོཾ་དཀར་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཨོཾ་དག་ལས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་། སྐུ་རྡོ་རྗེ་སའི་སྙིང་པོ་འདྲ་བ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་སྙིང་པོ་ནི་དེ་དག་གི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། སྙིང་པོ་དེ་དག་གི་འོད་ཟེར་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པའི་ཟླ་བའི་གདན་གྱི་རྡོ་རྗེ་དང་། པདྨ་དང་འཁོར་ལོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ན་གནས་པ་ཧཱུྃ་དང་ཨཱཿདང་ཨོཾ་གྱི་ཡི་གེའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་མཆོག་དང་འབྲེལ་པ་མཛེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་ལས་འཐོན་པ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་མཆོད་ནས་ཀུན་དུ་མཆོད་པའི་རྒྱལ་དབང་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་མཆོག་དང་འབྲེལ་པས་མཛེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དཔལ་ལྡན་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིམ་གྱིས་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། །

Regarding the phrase "at the center of the lotus and wheel of the mouth and head": this refers to the center of the lotus arising from a red āḥ at the root of the tongue, and the center of the wheel arising from the syllable oṃ at the head. Regarding the phrase "from āḥ and the life-force": this connects to the instruction to meditate on the Vajra Speech, Lokeshvara, and the Vajra Body, Kshitigarbha, respectively, from the syllable āḥ residing on the lotus arising from the red āḥ, and the syllable oṃ residing on the wheel arising from the white oṃ. The "essence" of those Vajra Mind and so forth is called their "essence-mantra." The phrase "the mass of light rays of those essences" means the light rays of the syllables hūṃ, āḥ, and oṃ residing within the maṇḍalas of the vajra, lotus, and wheel upon the moon seats located in the hearts of the Vajra Mind and so forth. The phrase "by those beautiful ones connected with supreme insight" refers to the ten forms, such as Rūpavajrā, who emerge from those light rays. Having made offerings to the Vajra Mind and so forth residing in the hearts of the Lords of Sages dwelling in the ten directions, the phrase "by those sovereigns of universal offering" refers to the Vajra Mind and so forth, who are beautiful through their connection with supreme insight. The passage beginning with "Glorious Vajradhara of Mind" describes the gradual consecration of the Vajra Mind and the others.

རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་བསྒོམས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པར་བསྒོམས་པ་སྟེ་དེའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསུང་གི་ལམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེའི་རྩ་བར་བསྐྱེད་པའོ། ། གཞན་ནི་གྲགས་པར་ཟད་དོ། ། དེ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་འདི་འདྲ་བའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་ཀུན་དུ་རྟོགས་ཏེ། རང་རིག་བདག་པོའི་ཅོད་པན་གྱིས་བརྒྱན་གྱུར། ། ཅེས་གཞན་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། འདིས་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཐུགས་དང་གསུང་དང་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཆུང་ངུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྤྲུལ་པ་རྣམས། ། འགྲོ་བའི་དོན་ཉིད་སྒྲུབ་བྱེད་པ། ། དེ་ཕྱིར་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སོགས། ། བྱིན་རླབས་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཕྱོགས་འཁོར་ཀུན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡན་ལག་བཞི་པ་བཤད་དོ། ། འདིར་ཡང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པའི་དུས་ཉིད་ན།

"Visualizing the three indivisible vajras" means visualizing the Vajra Body and so forth as inseparable; the meaning is that they are of that very nature. "Possessing the path of speech" means generating [the syllable] at the root of the tongue. The rest is well known. Then, in order to show that the three vajras blessed by the verses are of an inconceivable nature, it is said: "Free from characteristics," and so forth. Because they are free from the characteristics of being distinct, they are of a nature like space; the meaning is that they are inconceivable. Having thus thoroughly realized these three vajras, it connects with the following: "Adorned with the crown of the self-knowing lord." This describes the minor fruit of human effort, which is the nature of the three bodies—Dharmakāya, Sambhogakāya, and Nirmāṇakāya—known as the Vajra Mind, Speech, and Body, which are the branches of accomplishment. As it is said: "The Dharmakāya, Sambhogakāya, and Nirmāṇakāya accomplish the welfare of beings; therefore, the Vajra Mind and so forth serve the purpose of accomplishment through blessing." The phrase "In all directions" and so forth explains the fourth branch. Here too, at the very time when the Vajra Mind and so forth are accomplished,

གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་རལ་གྲིའི་ཡུ་བའི་དཀྱིལ་དུ་སྐྱེས་པ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཀུན་ན་བཞུགས་པའི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་དེའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་བསྐུལ་བའི་ཐུབ་པའི་མཆོག་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རིག་མའི་ཚོགས་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ལག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆུས་གང་བའི་བུམ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆུས་དབང་བསྐུར་བར་གྱུར་པ་ནི་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཅོད་པན་གྱིས་བརྒྱན་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་མི་བསྐྱོད་པའི་ཅོད་པན་གྱིས་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དབང་བསྐུར་མ་ཐག་ཏུ་དབང་བསྐུར་བའི་ལྷ་མོ་ནང་དུ་འདུས་པ་དང་། ལྷ་མོའི་ཁུ་བ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་མི་བསྐྱོད་པ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཅོད་པན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཡན་ལག་དབང་བསྐུར་བའི་རང་བཞིན་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་བསྐུར་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་ནི་བདག་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་མ་ལུས་པ་ཟད་པར་མི་ནུས་པས་ན་ཆུང་ངུའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཆུང་ངུ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །

Between the Vajra Speech and the Vajra Mind, one should visualize the Wisdom Being (jñānasattva), who is similar to the Samaya Being (samayasattva), arising in the center of the hilt of a sword resting upon a moon. The Lords of Sages (muni-indra) residing in all the surrounding wheels are exhorted by its light rays. From the light rays of those very Lords of Sages thus exhorted, there emerge hosts of consorts (vidyā) such as Rūpavajrā and the others. With their hands, they hold vases filled with the water of wisdom, and by means of these, the consecration (abhiṣeka) with the water of wisdom is bestowed. This is what is meant by the statement: "The yogin of Mañjuvajra becomes adorned with the crown of the Lord of his own family," which means he becomes beautified by the crown of Akṣobhya. Immediately upon the consecration, the goddesses of the consecration are absorbed within, and one should visualize Akṣobhya, generated by the seminal essence (śukra) of those goddesses, as the crown of Mañjuvajra. This describes the great fruit of the stainless nature of the consecration, which is a branch of the great accomplishment (mahāsādhana), because the stainlessness of the consecration is thereby produced. Those four branches, such as the approach (sevā) and so forth, are called "lesser" because they are not capable of exhausting all discordant factors without exception, even though they are supreme insofar as they depend upon the Lord. The "lesser" results, such as the result of concordant cause (niṣyandaphala) and so forth, have already been explained.

དེ་ནི་བསྙེན་པའི་ཡན་ལག་གཞན་བཞི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཤེས་རབ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་ཡན་ལག་བཞི་པོ་དག་གི་བར་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་ན་འབྲིང་གི་སྒྲའི་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་པར་བཞེད་ནས་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུའོ། ། བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རིག་མ་མཆོག་རྣམ་པར་བསམས་ནས་དེ་ཉིད་ཤེས་པའི་སྔགས་པས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་མཉེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ལྷག་པར་མོས་པས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་དགའ་བར་བརྩམ་མོ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་སྟོན་པས་ན་ལྷ་མོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་སྙིང་གིས་ཏེ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེས་སྤྲུལ་པའོ། ། མན་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མདུན་དུ་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་འོད་ཀྱིས་བསྐུལ་བར་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀཱ་ཀན་དི་ན་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནང་དུ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་གཉི་གའི་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་སེམས་ཅན་དབང་བསྐུར་བ་དང་བྲལ་བའི་ཚོགས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་ལྷའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྲིང་པོ་དེའི་བསྙེན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། མིག་སོགས་ཁེངས་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རང་རང་གི་ས་བོན་ལས་སྐྱེས་པའི་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། འདིས་ནི་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་འབྲིང་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །

This is intended to be described by the specific term "intermediate" because it abides between the four branches of the lesser and the great, which purify insight along with their results, such as the result of concordance, which are the other four branches of the approach (sevā). With this in mind, he says "in that same way" and so forth. "In that same way" means just like Mañjuvajra. Having visualized the supreme consort through the sequence of approach and so forth, the mantra practitioner, with the conviction that "I shall please the Sugatas through the knowledge of reality," should begin to rejoice together with her. To demonstrate that very process of approach and so forth, the goddess is specified as being "emanated by one's own heart," which is Mañjuvajra. The oral instruction is as follows: the light residing on the moon in front acts as an exhortation, causing the Tathāgatas—who are of the nature of the syllables A and so forth and reside in the Kāñcanī world-realm—to be gathered within. This "appearance of one's own deity," which consists of pleasing both [the deities and the consort], bestowing empowerment upon sentient beings, and generating the assembly free from [ordinary] conceptualization, is the form of Mañjuvajra. By this, the intermediate result of concordance for that approach is shown. "The eyes and so forth become filled" means that, as before, the six [senses] such as the eyes are blessed by Kṣitigarbha and the others, who are born from their respective seed-syllables. By this, the intermediate result of maturation for the near-attainment (upāsana) is indicated.

ཡི་གེ་གསུམ་ནི་ཧཱུྃ་ཨཱཿཨོཾ་སྟེ་འདི་རྣམས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་ཐུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྔར་བརྗོད་པའི་གནས་རྣམས་སུ་བསམས་པ་ནི་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་འདིས་ནི་སྒྲུབ་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འབྲིང་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆུས་དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པས་མདངས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་(ཙན་,ཅན་)མ་སྟེ། དྲི་མ་མེད་པའི་ལུས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་མདངས་ལྡན་ལུས་ཅན་མའོ། ། འདིས་ནི་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་འབྲིང་མཚོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་རིགས་ལྔའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་བརྗོད་པ་ནི་སྤྱི་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྤྱི་བོ་སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་གསང་བ་བརླ་གཉིས་ལའོ། ། སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཆ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའི་རྡུལ་ཕྲ་མོས་ཁྱབ་པའང་བསྡུའོ། ། རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཨོཾ་ཧཱུྃ་སྭཱ་ཨཱཿཧཱ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྐུ་ཡིད་རྡོ་རྗེའི་རིགས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷ་སྟེ་སྔགས་དང་ལྷ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ན་ལྔ་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་པོ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་དེ་ལ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་མཆོག་དང་ཡིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའི་རིགས་མཆོག་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་དང་། སོགས་པ་སྨོས་པས་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་དང་པདྨའི་རིགས་དང་ལས་ཀྱི་རིགས་ཀྱང་བསྡུའོ། ། འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འཕྲོ་བའོ། །

The three syllables are HŪṂ, ĀḤ, and OṂ. Visualizing these in the previously mentioned locations as the nature of the vajra mind and so forth is the "arrangement." In this way, this demonstrates the middling result of the "person of accomplishment." Then, as before, through the empowerment with the water of wisdom and so forth, she possesses a radiant body; that which has a stainless body is the "one with a radiant body through the arrangement of the three syllables." This indicates the middling result of the "great accomplishment" which is free from stains. To describe that very state as being distinguished by the assembly of the five families, it says "at the crown" and so forth. These are the crown, the heart, the navel, the secret place, and the two thighs. By the mention of "and so forth," the pervasion of the parts by subtle particles according to their respective natures is also included. This is done in sequence with OṂ, HŪṂ, SVĀ, ĀḤ, and HĀ. Regarding the phrase "the supreme families of the vajra body and mind," these are the deities whose nature is the five families of body and so forth. Because the mantra and the deity are inseparable, the blessing of the body in the form of those five is the blessing of the "supreme family of the vajra body" and the "supreme family of the vajra mind"—the family of hatred—and by the mention of "and so forth," the jewel family, the lotus family, and the action family are also included. The phrase "possessing the supreme maṇḍala of light that pervades the three worlds" means that the mass of light rays radiates, pervading everywhere.

ད་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གིས་རང་གི་རྡོ་རྗེ་དང་། ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱིས་སྙིང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱངས་མ་ཐག་ཏུ་རང་གི་རིག་མའི་མཚོ་སྐྱེས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་དུའང་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཨ་ཡིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཡི་གེ་ཨ་ཡིས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྙིང་པོ་མཆོག་ཏུ་བྱས་པའང་ཡིན་ལ། ཧཱུྃ་གི་ཡི་གེས་འདབ་མ་བརྒྱད་སྤྲུལ་པའང་ཡིན་པའི་པདྨ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ས་བོན་གྱི་ཡི་གེས་བསྐུལ་བའི་མན་ངག་ལས་གནས་སྐབས་ལས་ཐོབ་པ་ནང་དུ་འདུས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བསམས་ནས་སོ། ། ཇི་ལྟར་གྱུར་པས་དགའ་བ་བརྩམ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་པའི་སྔགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རིག་མ་དམ་པ་ནི་རྒྱུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རིག་མ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཐབས་དང་བཅས་པར་གྱུར་པའི་རང་གི་ལུས་གང་ལ་ཡོད་པའི་སྔགས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གིས་དང་དེའི་སྙིང་པོ་ཡི་གེ་མཾ་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་ཏུ། ཧཱུྃ་གི་རྡོ་རྗེ་ལས་འཐོན་དྲི་མེད་པ། ། ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། ། རྗེས་སུ་མཉེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་སྔགས་གསུངས་པ་ནི་ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཞུང་དེ་དག་གི་བར་གྱིས་ནི་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་པོ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི། སྙིང་གའི་ཟླ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

Now, immediately after purifying one’s own vajra with the syllable HŪṂ and the essence with the syllable OṂ, the specific method for purifying the lotus of one’s own consort is taught by the words beginning with "by the syllable A." That lotus which has the syllable A as its marvelous, supreme essence and the syllable HŪṂ as its emanated eight petals is so described. Having visualized that which has become thus—the internal gathering obtained from the occasion through the oral instruction of the seed-syllable incitation—one should then begin the joy. How so? It is said: "by the mantrin who knows that very [reality]," and so forth. The "sublime consort" is the consort of the Causal Vajradhara, the nature of which is concordant with that cause. The mantrin is one who possesses a body endowed with the method. The Blessed One’s vajra is to be generated by the syllable HŪṂ and its essence by the syllable MAṂ; for that very reason, it will be explained immediately thereafter: "the stainless [fluid] emerging from the HŪṂ-vajra." The mantra for the blessing of the yoga of subsequent delight is "OṂ," and so forth. The intervening text describes the first meditative absorption of the "initial yogin." Now, for the purpose of describing the "supreme king of maṇḍalas," it is said: "of the moon at the heart," and so forth.

སྙིང་ཀའི་ཟླ་བའི་སྔགས་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀའི་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་མཚན་མའི་དབུས་ནི་གནས་པའི་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་ཡི་གེ་མཾ་སྟེ། དེའི་འོད་རྣམས་ཀྱིས་མ་ལུས་པར་རྒྱལ་བའི་ཚོགས་རྣམས་བདག་ཉིད་ལ་ཁ་ནས་བཅུག་ནས་དེ་ཉིད་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་བྱུང་བའང་ཡིན་ལ། རིག་མའི་མཚོ་སྐྱེས་སུ་གནས་པར་བྱས་པས་ན། མཚོ་སྐྱེས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པའང་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཟླ་བའི་ཁུ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་མཆོག་གི་རང་བཞིན་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལས་འཛིན་པའོ། ། ཕྱི་ནས་དེ་ཉིད་རང་གི་སྙིང་པོས་རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཀུན་གྱི་ངོ་བོར་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཁུ་བ་དེ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཡི་གེ་མཾ་ལས་སྐྱེས་པར་བསམ་བྱས་ཏེའོ། ། འགྲོ་བ་དང་རང་གི་ཤེས་པ་སྦྱང་བའི་དོན་དུ་བརྟེན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོ་ག་འདི་ཡིས་སུའོ། ། ཡང་དག་སྤྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་བཞག་པའི་དོན་དུ་པདྨའི་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་གདོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྤྲོ་བའི་ཆོ་ག་བརྗོད་པ་ནི། བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མི་བསྐྱོད་པའི་དང་པོ་མཆོག་འདྲ་བའི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའི་རྣམ་པ་བསྡུས་པས་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་པའོ། ། བློ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་པོ་དང་གཞུག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། བདག་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་ཀུན་གྱིས་རབ་ཏུ་གཞུག་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཞུག་པའོ། ། ཛི་ན་ཛིཀ་ཅེས་བྱ་བ་དང་སྤྲོས་པའི་སྔགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་སོ། །

The mantra of the moon at the heart refers to the syllable Māṃ residing on the moon situated in the center of the sign, which itself resides on the moon at the heart of the wisdom-being (jñānasattva). Through its rays of light, the entire assembly of Victors is drawn in through one's own mouth; then, emerging from the vajra-path produced from the syllable Hūṃ, they are placed within the lotus of the consort. Thus, they reside within the lotus and, by becoming the essence of the lunar fluid, they possess the nature of the supreme mind—this is how it is understood. Subsequently, that very essence is generated as the nature of all the deities of one's own maṇḍala by means of one's own heart-mantra; one should visualize them as being produced from the syllable Māṃ generated from that fluid. This is done by one possessing a mind that relies on the purification of beings and one's own consciousness, according to the ritual procedure that will be explained. The phrase "perfectly emanated" means that they should be drawn forth from the maṇḍala within the lotus for the purpose of establishing the deities of one's own maṇḍala. The ritual of emanation is expressed by the words Vajradhṛk and so forth. This refers to Vajrapāṇi and the others, who hold the first supreme [emblem] of the Mind-Vajra Akṣobhya. The phrase "having gathered" means that they are brought back by withdrawing the forms that were emanated. "By the wise" means being free from grasping toward the one who enters and the one to be entered, and so forth. "Causing all things to enter into oneself" means causing everything to enter into one's own self. This is done by invoking them with the Jina-jik mantra and the mantra of emanation.

སྐུ་རྡོ་རྗེ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་སྔགས་ཀྱིས་བསྐུལ་བས་སོ། ། ཤར་གྱི་ཟླ་བ་ལ་བསམ་མོ། ། ཞལ་རས་གཞོན་ནུ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བའོ། ། གསེར་མཆོག་བཙོ་མའི་མདོག་འདྲ་བ། ། མརྒད་སོགས་ཀྱིས་ཕྱག་དྲུག་མཛེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་གྱི་མདོག་ཅན་རིན་པོ་ཆེ་ལྗང་(གུལ་,གུ་ལ་)སོགས་པས་གཡས་དང་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཕྱག་དྲུག་སྤྲས་པའོ། ། ལྷོར་རཏྣ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བས་རིན་ཆེན་དབང་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། པདྨ་རཱ་ག་ནི་ནོར་བུ་པདྨ་རཱ་གའོ། ། དེའི་མདོག་དང་འདྲ་བའི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། ཞལ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་དང་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞོན་ནུ་བཞིན་དུ་སྔོ་བ་དཀར་པོའོ། ། དེའི་ནུབ་ཏུ་ནི་ཨཱ་རོ་ལྀཀ་ཅེས་བྱ་བས་བསྐུལ་ནས་འོད་དཔག་མེད་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ནོར་བུ་མརྒད་ལྟར་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྗང་གུ་ལྟར་སྣང་བའོ། ། སྔ་མ་བཞིན། ཞལ་རས་ལ་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལྡན་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། དོན་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་པྲཛྙཱེ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བས་བསྐུལ་ནས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱལ་བའི་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་ནི། རལ་པའི་ཅོད་པན་གྱིས་མཛེས་པའང་ཡིན་ལ་འོད་འབར་བའི་རིན་ཆེན་དམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱན་དང་ལྡན་པའང་ཡིན་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

The Body Vajra is Vairocana. The phrase "likewise" means that, just as with the Mind Vajra, he is invoked by means of a mantra. One should visualize him upon the eastern moon. The phrase "with a face like a youth" means his face is similar to that of Mañjuvajra. "With a complexion like the finest refined gold, his six arms beautified by emeralds and the like" means that his six arms—three on the right and three on the left—are adorned with a golden hue and green jewels such as emeralds. In the south, one should meditate on Ratnadhṛk, which connects to the instruction to meditate on the Lord of Jewels. "Padmarāga" refers to the ruby gem; Amitābha has a light similar to its color. "Two faces" refers to the right and the left. "Likewise" means that, like the youth, they are blue and white. To the west of that, one should meditate on Amitābha, invoked by the mantra Ārolik; this is the meaning. "Appearing like an emerald gem" means appearing like a green jewel. As before, "endowed with the excellence of the face and so forth" means possessing such excellence. "Amogha" means that, invoked by the mantra Prajñādhṛk, one should meditate in the northern direction; this is the meaning. Regarding the description of the common characteristics of the Victors: they are beautiful with crowns of matted locks and also possess ornaments of various sublime, blazing jewels; thus they are so described.

རིག་མས་འཁྱུད་ཅིང་རང་གི་སྣང་བའི་རིག་མས་མགོན་དང་བཅས་པ་ནི་རིག་མས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་སྐུ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་རྣམས་ཉི་མའི་གདན་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ནི་ཟླ་བའི་གདན་དང་ལྡན་པར་ཁྱད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་གདན་ཉི་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་སྒྲ་ཤེས་པའི་གཞུང་ལུགས་ནི་སྤྱིར་བྱས་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་གནོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ས་དང་ཐབས་དང་རིང་དུ་སོང་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའོ། ། སྒེག་མ་རྡོ་རྗེ་སྐུ་བཞིན་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒེག་པའི་རོས་བརྒྱན་ཞིང་ཞལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་འདྲ་བའོ། ། སྤྱན་མ་ནི་མོ་ཧ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བས་བསྐུལ་བས་མེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཆར་གྱུར་པའོ། ། དགའ་ཆེན་བདེ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་བརྩོན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བྱམས་པ་དང་ཆུ་དང་སྨོན་ལམ་དང་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མཱ་མ་ཀཱི་ནི་དྭེ་ཥ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བས་བསྐུལ་ནས་བདེན་བྲལ་གྱི་མཚམས་སུ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་ལྟ་བུར་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ལུས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ་མདོག་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་དང་མེ་དང་སྟོབས་དང་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། གོས་དཀར་ཞེས་བྱ་བ་རཱ་ག་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བས་བསྐུལ་ནས་རབ་འཇིག་གི་ཕྱོགས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

Those who are embraced by a consort and, together with their own appearing consorts, possess bodies that are fully held by consorts are referred to by that term. The word "all" refers to those mentioned as being upon sun seats. Because Vairocana is specifically described as possessing a moon seat, there is no consequence that his seat must be the sun. Thus, according to the treatises on grammar, a general proof is sublated by a specific one. The term "supreme" refers to the excellence of the nature of compassion, the [sixth] ground, skillful means, and the Far-Gone [ground]. "Appearing like the body of the graceful Vajra" means being adorned with the flavor of grace and having a face and so forth similar to Vairocana. Locanā is the one who, being exhorted by the mantra moharati, becomes the portion of the region in the fire direction. "One who is supremely devoted to the bliss of great joy" refers to that in whom such devotion exists. Māmakī, whose nature is loving-kindness, water, aspiration, and the Immovable [ground], is to be meditated upon in the southwest after being exhorted by the mantra dveṣarati; this is the meaning. "Stainless like the Lord of Speech" refers to the body that possesses such [purity], meaning she is red in color. The term "sacred" refers to the excellence of the essence of joy, fire, power, and the Good Intelligence [ground]. Pāṇḍaravāsinī is the one who, being exhorted by the mantra rāgarati, is to be meditated upon in the northwest.

བཏང་སྙོམས་དང་རླུང་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒྲོལ་མ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བཛྲ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བས་བསྐུལ་ནས་དབང་ལྡན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། འདི་དག་གི་གཙོ་བོའི་མཚན་མ་རྣམས་བརྗོད་པ་ནི་འཁོར་ལོ་མཆོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རལ་གྲི་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གྲྭ་བཞི་པོ་རྣམས་དང་རྩ་བའི་སྒོའི་ངོས་གཉིས་སུ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་དྲུག་པོ་རྣམས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་སྐུ་ལ་སོགས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་སྟེ་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་མདོག་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྡོ་རྗེ་མ་ནི་མདོག་དཀར་པོ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་སྤྲོས་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པར་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་སྒོའི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་བརྗོད་པ་ནི་ཡ་མཱནྟ་ཀྲྀཏ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཉི་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མའི་གདན་ལའོ། ། འདི་ནི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལའང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། མཐའ་ཡས་པ་འཇིགས་སུ་རུང་ཞིང་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་འོད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འཇིགས་བྱེད་དུས་མཐའི་མེ་མི་བཟད་པའི་སྤྲིན་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚོགས་ཏེ་ཕུང་པོ་དེ་ལྟ་བུའི་མདོག་འདི་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Equanimity, wind, the perfection of wisdom, and the Tārā of the pure Cloud of Dharma possess the characteristics as previously explained. Having been exhorted by the mantra vajrarati, one should meditate [on her] in the northeast. Regarding the description of the primary symbols of these [deities], it says "the supreme wheel" and so forth. "The remainder" refers to the remaining symbols, such as the sword and so on. In the four corners of the maṇḍala and on both sides of the main entrance, the six goddesses beginning with Rūpavajrā are to be placed in their respective order. The phrase "like the body and so forth" means they are similar to Vairocana and the others; the meaning is that they possess the same color as the lord of their respective family. Dharmadhātuvajrā is white in color. "By the three realities" means that having emanated them with the mantra oṃ āḥ hūṃ, one should meditate on them as possessing the primary symbols to be explained, such as the mirror and so forth. Now, to describe the wrathful deities of the gates, it says yamāntakṛt and so forth. "On the sun" means on a sun-disc seat. This should also be applied to Prajñāntakṛt and the others. That which possesses light that is infinite, terrifying, and pervades all directions is so described. That which possesses a mass or aggregate of clouds like the unbearable fire at the end of an eon, which causes terror, is so described.

ཐུགས་བདག་རྒྱལ་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ་དེ་དང་མཚུངས་པའི་ཞལ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པའི་སྐུ་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལས་དྲག་པོའི་རིགས་དུ་མ་སྤྲོས་པའི་འོད་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དོ། ། བྲང་འགྲོ་གདུག་པ་སྟེ་མི་སྲུན་པའི་ལུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་བུང་བ་ལྟར་གནག་པའི་མཐའ་ཡས་ཐོད་དུ་བཅིངས་པ། ལེ་བརྒན་གྱི་མདོག་ཅན་གྱི་འཇོག་པོ་བསྙེམས་པ་དང་བཅས་བས་རྣ་ཆ་བྱས་པ། པདྨ་དཀར་པོ་ཆེན་པོས་དོ་ཤལ་གྱི་རྒྱན་བྱས་པ། ཀརྐོ་ཊ་ལྗང་གུའི་མཆོད་ཕྱིར་ཐོགས་པ་དང་ལྡན་པ། དུང་སྐྱོང་སེར་པོས་ལག་གདུབ་བྱས་པ། མདོག་སྣ་ཚོགས་པ་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་གྱི་དཔུང་རྒྱན་གྱིས་ཀུན་ནས་སྤྲས་པ། པདྨ་དཀར་པོ་ལྟ་བུའི་ནོར་ཅན་གྱིས་སྐེ་རགས་བྱས་པ། པདྨའི་རྩ་བ་ལྟར་དཀར་བས་རྐང་གདུབ་བྱས་པའོ། ། བྲང་འགྲོ་གདུག་པས་བརྒྱན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོ་དག་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ནི་ཡ་མཱནྟ་ཀྲྀཏ་ཅེས་བྱ་བས་བསྐུལ་ནས་སྤྲོ་བར་བསམ་མོ། ། འགྲོ་བའི་རྨོངས་པ་རབ་རིབ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་འོད་ལྡན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ལ་སོགས་པས་ཐུབ་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ན་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པའོ། ། དྲག་ཤུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་གཏུམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། ། དྲག་ཤུལ་ཉིད་ཀྱང་བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་དང་བཅས་པའི་མཆེ་བ་རྣམ་པར་གཙིགས་པ། ཞལ་གདངས་ཤིང་ཁྲོ་བ་དང་བཅས་པས་བཞད་པ།

The King of the Mind is Akṣobhya; the body that is similar to him in terms of the faces and so forth is Yamāntaka. Yamāntaka is characterized by the rays of light emanated from him, which represent the various fierce families. He is so called because he is thoroughly adorned with the bodies of venomous serpents, which are fierce and unruly. The meaning is as follows: he has a bound crown of infinite snakes as black as bees; he wears earrings made of the proud Takṣaka, who is the color of saffron; he has a necklace ornament made of a great white lotus; he possesses a sacred thread made of the green Karkoṭaka; he has bracelets made of the yellow Śaṅkhapāla; he is completely embellished with armlets of various colored species; he has a belt made of the white Maṇibhadra; and he has anklets made of what is white like the root of a lotus. The specific details of being adorned with venomous serpents should also be observed in the case of the wrathful deities such as Prajñāntaka and the others. One should visualize such a Yamāntaka being emanated, exhorted by the mantra Yamāntakṛt. He possesses unsurpassed light in order to destroy the cataracts of the delusion of wandering beings. He is "Invincible" because he is difficult to overcome by the Māras of the afflictions and so forth. He is called "Fierce" because he has a form that is extremely wrathful. This fierceness itself is shown by his fangs bared with a frowning face, his mouth wide open, and his laughing with wrath.

གསུས་ཁྱིམ་དང་བརླ་དང་བྲང་གི་ཁྱོན་དག་ཆེ་ཞིང་མཁྲེགས་ལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ། གཡོན་བརྐྱང་བས་བཞུགས་པ། ལྕེ་ཡུག་པ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐུང་ཞིང་རྒྱས་པ་མི་ཐུང་གི་རྣམ་པ་ཅན། སྨ་ར་ཁམ་སེར་གྱེན་དུ་འབར་ཞིང་དབུ་སྐྲ་གྱེན་དུ་བསྒྲེང་བ། འོད་འབར་ཞིང་མིག་ཟླུམ་པོ་ཉི་མ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཏུམ་པའི་ཁྲོ་བོ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཁྱད་པར་འདི་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ནི་པྲཛྙཱནྟ་ཀྲྀཏ་ཅེས་བྱ་བས་བསྐུལ་བས་ན་ལྷོ་སྒོར་བསམ་མོ། ། ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྟ་མགྲིན་ཏེ་པདྨ་མཐར་བྱེད་ནི་པད་མཱནྟ་ཀྲྀཏ་ཅེས་བྱ་བས་བསྐུལ་ནས་ནུབ་ཀྱི་སྒོར་བསམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། དུས་མཐའི་མེ་ལྟར་རབ་ཏུ་མི་བཟད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པའི་དུས་ཀྱི་མེ་དཔུང་ལྟར་དྲག་པོའོ། ། དཔའ་བོ་ནི་བགེགས་འཇིགས་པར་མཛད་པས་སོ། ། འཕགས་པ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་བགེགས་མཐར་བྱེད་ནི་བིགྷྣཱནྟ་ཀྲྀཏ་ཅེས་བྱ་བས་བསྐུལ་བ་བྱང་གི་སྒོར་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ལ་དབང་བསྐུར་མ་ཐག་པའི་བདག་པོའི་ཅོད་པན་དང་གཙོ་བོའི་མཚན་མ་རྣམས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བརྗོད་པར་འདོད་པས་གསུངས་པ་ནི་རྣམ་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་མཚན་མ་ལྷག་མ་རལ་གྲི་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པའོ། ། འདི་ལའང་བརྗོད་པ་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ།

His belly, thighs, and chest are large, firm, and very well-developed. He stands with his left leg extended, his tongue lolling, and his limbs are short and stout, having the appearance of a dwarf. His tawny-yellow beard blazes upward, and his hair stands erect. This means that he is called "Blazing Light with Circular Eyes Moving Like the Sun." Because this is a description of a fierce wrathful deity, these specific characteristics should also be applied to Yamāntaka and the others. Prajñāntakṛt, who possesses such characteristics, is to be visualized at the southern gate, as he is invoked by the mantra "Prajñāntakṛt." The summarized meaning is that Padmāntakṛt, the Hayagrīva with the aforementioned specific qualities, is to be visualized at the western gate after being invoked by the mantra "Padmāntakṛt." "Unbearable like the fire at the end of an eon" means he is as fierce as the mass of fire at the time of universal destruction. He is a "hero" because he terrifies obstructing spirits. The noble Amṛtakuṇḍalī, the Vighnāntakṛt, is to be meditated upon at the northern gate after being invoked by the mantra "Vighnāntakṛt." Now, wishing to describe the crowns of the lords and the primary hand-symbols of the wrathful deities immediately after their empowerment in their proper order, it is said, "Vairocana," and so forth. In the phrase "vajra and so forth," the word "and so forth" includes the remaining hand-symbols such as the sword. In this regard, it is also stated that all the deities have three faces and six arms.

རྩ་བའི་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་རིག་མ་དང་ཐབས་ལ་འཁྱུད་པ། དེ་ལ་དཀར་པོ་རྣམས་ནི་གཡས་དང་གཡོན་པའི་ཞལ་གནག་པ་དང་དམར་བའོ། ། སྔོན་པོ་དག་ནི་གཡས་དང་གཡོན་པའི་ཞལ་དཀར་བ་དང་དམར་བའོ། ། སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་ལྗང་གུ་རྣམས་ནི་གཡས་གཡོན་གྱི་ཞལ་སྔོ་བ་དང་དཀར་བའོ། ། ཕྱག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རལ་གྲི་དང་ནོར་བུ་དང་པདྨ་བསྣམས་པའོ། ། གང་དག་རལ་གྲི་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་དེ་དག་གི་གཡས་པའི་ཕྱག་གཉིས་པར་འཁོར་ལོའོ། ། གང་དག་པདྨ་དང་རིན་པོ་ཆེ་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་གཡོན་པའི་ཕྱག་གཉིས་པར་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྱན་དྲང་བ་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བརྗོད་མ་ཐག་པའི་ཚོགས་ཀུན་ནས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ནས་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དངོས་པོ་ཀུན་གྱིས་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་ནི། སྙིང་གའི་སྔགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ཉིད་ལྕགས་ཀྱུ་ཡིན་པ་དེས་སོ། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རང་རང་གི་ས་བོན་གྱི་འོད་ཟེར་གྱི་ལྕགས་ཀྱུ་རྣམས་དང་ཡི་གེ་ཛཿབརྗོད་པ་ལས་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ཀྱི་ཐུགས་ཀ་ནས་སྤྲོས་པའི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་བཀུག་པ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་བདག་པོ་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་དམ་ཚིག་གི་འཁོར་ལོའི་མདུན་ན་གནས་པའི་པདྨ་ལ་གནས་པར་བསྒོམ་མོ། ། གང་དག་གིས་མཐར་བྱེད་འཇོམས་པ་སྟེ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྲུང་བ་བྱས་པས་ཏེ། གང་གིས་བགེགས་དང་བྲལ་བར་བསྒྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེས་བསམ་བྱས་ཏེའོ། །

With his two primary hands, he embraces his consort and himself. Among them, those who are white have black and red faces on the right and left respectively. Those who are blue have white and red faces on the right and left respectively. Those who are yellow, red, and green have blue and white faces on the right and left respectively. With his remaining hands, he holds a sword, a jewel, and a lotus in successive order. For those who hold the sword as the primary [attribute], a wheel is in the second right hand. For those who hold the lotus and the jewel as the primary [attributes], one should meditate on a wheel in the second left hand. Regarding the statement for the purpose of inviting the wisdom maṇḍala, it says "In that way" and so forth. Having visualized the entire maṇḍala, which is the perfection of all aspects from every direction, with all things, by means of the hook that is the very light-ray of the mantra at the heart: the meaning is this. Through the hooks of the light-rays of their respective seed-syllables and the utterance of the syllable jaḥ, the wrathful deities emanated from the heart of Yamāntaka are exhorted and summoned. One should meditate on them abiding upon the lotus situated in front of the samaya wheel, which is the form of the maṇḍala presided over by Mañjuvajra. Those who destroy the end [of obstacles], such as Yamāntaka and the others, have performed the protection of the wisdom wheel. The yogi who has thus become free from obstructors should contemplate in that manner.

ཤེས་རབ་ཐབས་ཏེ་རིག་མ་དང་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་མཆོག་གང་ཡིན་པ་དེས་ཁེངས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། དྲངས་པའི་ཐུབ་པའི་འཁོར་ལོ་ཡང་ཡིན་པའོ། ། རང་གི་སྙིང་པོས་མངོན་བསྔགས་ནི་རང་གི་སྔགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། ཙནྡན་དང་མེ་ཏོག་སོགས་ལྡན་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡོན་ཆབ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཐོར་འཐུང་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། ། ཕུལ་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྣམས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དེ་རིམ་གྱིས་རང་གི་སྙིང་གའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྐུལ་བའི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ། ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོཿཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་རྣམས་ཀྱིས་གཞུག་པ་དང་བཅིང་བ་དང་མཉེས་པར་བྱ་བའི་རིམ་པས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གྲིབ་མ་བཞིན་གཞན་བཅུག་པ་ལྟར་གཞུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བསྙེན་པ་བྱས་པས་ནི་རང་ཉིད་བཞིན་དུ་དབང་བསྐུར་སོགས་བྱས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ཁོ་ན་ལྟར་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དབང་བསྐུར་བ་བྱས་པ་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོ་ག་འདིས་ནི་འབད་ནས་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཞི་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟད་པར་བྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོའི་སྒྲའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱི་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དབང་བསྐུར་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱལ་བ་རྣམས་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་དང་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་དང་།

That which is filled with the supreme bliss born from the stainless samādhi of the nature of the consort and the person—wisdom and method—is also the wheel of the Tathāgatas who have been summoned. "Consecrated by one's own essence" means blessed by one's own mantra. "Endowed with sandalwood, flowers, and so forth" means endowed with the five nectars; the meaning is that they are present together as co-factors. Since "the water for the feet" is an illustration, it also includes the water for sprinkling and so on. "Having offered" means that after having smelled [the offerings], one should cause the maṇḍala wheel to enter, just as a shadow enters another, by means of the sequence of entering, binding, and pleasing with the mantras jaḥ hūṃ baṃ hoḥ, which are spoken by the Wisdom-Ending One (Prajñāntakṛt) and the others, who are exhorted by the light rays from one's own heart in successive order. By performing the approach in that way, one should perform the empowerment and so forth just as for oneself; that is, having performed the empowerment through the sequence of approach and so forth exactly as for Mañjuvajra, one should offer with diligence by means of this ritual that is about to be explained. Here, the four branches of approach and so forth are the "great" (mahā) because they are the concordant results of that [practice] and, by becoming manifest, are capable of exhausting the discordant factors; they are also "universal" because all deities depend upon them. Immediately after the empowerment, the Victors, Māmakī, and Śabdavajrā—

ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཅོད་པན་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ཡིན་པར་བསྒོམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱན་མ་དང་། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། དཀར་མོ་དང་རྡོ་རྗེ་མ་དག་ལ་ནི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། སྒྲོལ་མ་དང་རེག་རྡོ་རྗེ་མ་དག་ནི་དོན་ཡོད་དོ། ། དྲི་རྡོ་རྗེ་མ་དག་ནི་རིན་ཆེན་དབང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་དབང་བསྐུར་བ་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་མཆོད་པའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་ས་བོན་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའི་སྔགས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་རིན་ཆེན་དབང་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་དེ་དང་པོར་ཡོད་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་ས་བོན་གྱི་འོད་རྣམས་ཀྱིས་དྲངས་ནས་ཁ་ནས་རང་གི་ལུས་ལ་བཅུག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོས་ཏེ། འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བཅས་པའི་ཟླ་བའི་ཁུ་བའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་མའི་པདྨའི་ནང་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པ་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བ་སྤུ་སོ་སོ་ནས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་མ་ལུས་པ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སྤྲོ་བ་པོ་དང་། སྤྲོ་བ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པས་ཀུན་དུ་སྟེ་མཐའ་དག་ནས་སྤྲོ་བར་བྱའོ། །

One should meditate that the crowns of the Dharmadhātuvajrās are Akṣobhya. Likewise, Locanā and Rūpavajrā are Vairocana; Pāṇḍarā and Śabdavajrā are Amitābha; Tārā and Sparśavajrā are Amoghasiddhi; and Gandhavajrā is Ratneśa. Thus is the purpose of the offering to the wheel that has been consecrated. The phrase "by one's own seed-syllable" and so forth refers to the recitation ending with the offering mantra. Regarding the phrase "all forms and so forth": form is the aggregate of form, and because it is its purification, it is Vairocana. The aggregates of feeling and so forth are purified as Ratneśa and the others. All those forms and so forth, which are preceded by those [deities], are drawn in by the lights of their respective seed-syllables and, having entered through the mouth into one's own body, should be meditated upon within the lotus of the consort as the essence of the mind of awakening, possessing a maṇḍala of light and having the nature of the lunar fluid. Then, immediately following that meditation, one should emanate from every pore of the wisdom consort a vast mass of various light rays that pervade the entire expanse of space, with an intellect endowed with wisdom that is free from the cognition of an emanator and so forth, emanating them from all directions without exception.

དེ་ནས་འོད་ཟེར་སྒོ་ནས་འཐོན་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་རྒྱན་རྣམས་ཀུན་གྱིས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པའི་ལུས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པས་རྩ་བའི་ཕྱག་མཚན་དྲུག་པོ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་མཛེས་པར་གྱུར་པ་ལག་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་སྒེག་པ་དང་བཅས་ཤིང་སྣང་བ་ཅན་དང་། གང་ཡང་འོད་ཟེར་གསལ་བས་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པའི་སྤྲིན་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་སྤྲོ་བ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པའི་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་སྤྲོ་བར་བྱེད་ཅིང་གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟ་བ་ཡུལ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གར་དང་གླུ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་གཉིས་ལ་མཁས་ཤིང་རྟོགས་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་རང་གི་འོད་ཟེར་གྱིས་བཀུག་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བྱ་བའི་ས་བོན་བཅུའི་འོད་ཟེར་ལས་འཐོན་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་(དྲིལ་,དྲི་ལ་)སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མཆོད་པར་བྱ་བ་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་རྟོག་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བའི་སྔགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པཱུ་ཛ་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅་ཧཾ་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་དེ་ལྟར་མཆོད་པར་བྱའོ། ། བསྟོད་པ་བརྗོད་པ་ནི། དེར་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

Then, from the gateways of light rays, the goddesses of form and so forth—whose bodies are perfectly adorned with all the stainless ornaments—proceed in succession, according to their proper order. With their graceful limbs, they manifest the six primary hand-symbols, such as the mirror and so on, which are charming and beautiful. Furthermore, through the clarity of their light rays, they emanate various clouds of offerings, radiating a multitude of emanated offerings such as form and so forth. They are of a nature that relies on dance, song, and the like, which accord with the world and its objects of attachment, yet are skilled in both and free from conceptualization, serving as the cause for the arising of bliss. These goddesses emerge from the light rays of the ten seed-syllables of the specific qualities of form and so forth, summoned by their own light rays and generated by the mind of perfect awakening. Likewise, the mantrin, who is completely liberated from the conceptualization of the distinction between the objects of offering and the act of offering, should perform the offering to the Lords of Victors within the maṇḍala by means of the mantra: oṃ sarvatathāgata pūja vajrasvabhāva ātmako ’haṃ. As for the expression of praise, it begins with the words "Thereafter," and so forth.

མཆོད་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུར་བསྟོད་པའི་རང་བཞིན་སྒྲའི་ཚོགས་མཐའ་དག་ངེས་པར་རྟོག་ཅིང་ཀུན་དུ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་སྣང་བའི་རང་བཞིན་སྟོད་པ་པོའི་ཆོས་རྣམས་རང་གི་ཡིད་ཁོ་ན་ལྷག་པའི་ལྷ་འདོད་པའི་ལྷ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བསྟོད་པ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ། ། མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་བརྗོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། བསྐྱོད་དུ་མེད་པས་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ལ་སོགས་པས་བསྐྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་གསང་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྟོན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་མཚན་ཉིད་ངེས་པ་མེད་པས་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་མེད་པས་ཆོས་ཉིད་ལ་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐའ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའོ། ། སྟོབས་བཅུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབྱིངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། ཁམས་གསུམ་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། །

Immediately following the offering, one should meditate on the recitation of praise using verses such as "Akṣobhya, great wisdom vajra," and so forth, while ascertaining and thoroughly observing the entire collection of sounds, which are of the nature of an echo. The phenomena of the one who praises, which are of the nature of appearance, are the iṣṭadevatā (chosen deity) and the adhidaiva (exalted deity) within one's own mind alone. Regarding that, the praise is as follows: "Akṣobhya" means "unshakeable," because by the very nature of being unborn, he cannot be shaken by the Māra of the afflictions and so forth. Because the various aspects are of the nature of the three secrets and are indivisible, he is the "Vajra," the perfectly pure Teacher. Because the characteristic of great wisdom is indeterminate and he is the aspect of Samantabhadra, he is the essence of the mirror-like wisdom of beings. Because there are no phenomena, there is no possession of the nature of phenomena (dharmatā); thus, by being without agency and being pure of the four extremes, he is the "Vajra" for the sake of sentient beings. Because the ten powers are the foundation of the Dharma, he is the "Expanse" (dhātu). For that very reason, he is "Great." Because he is the nature of the three vajras, which are the nature of the three realms, he is "Wise" because he realizes the nature of the many aspects, such as the Buddhas and so forth; this is the illustration of the identity of the wisdom of equality.

ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་མོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་མཆོག་སྟེ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། སྒྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོགས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚིག་སོ་སོས་བོས་ནས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲོགས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྣང་བའི་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་དོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐུ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ཟབ་མོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དག་པ་སྟེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་དག་པས་བརྗོད་པའོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བདག་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག་པའི་དྲ་བ་རྣམ་པར་བསལ་བས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཞི་བ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་པའོ། ། མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པས་སྒྱུ་མའི་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགྱེས་པ་ཆེ་བ་སྟེ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །

Because all phenomena are selfless, the dharmakāya is the nature of bodhicitta in its various aspects; therefore, there are three maṇḍalas. Because it is the nature of the three vajras that have become suchness, it is supreme and is described as the identity of the discerning wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna). Because it turns the wheel of Dharma in the manner of a vajra, it is the "Vajra." "Proclaim" means "proclaim!" and the remainder is "the unsurpassed qualities of a Buddha." In order to express the purity of the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna), such [deities] as Akṣobhya and others are addressed with individual words, and by saying "I prostrate to you," it is proclaimed through the words of prostration. Likewise, because the aggregates and so forth are selfless in aspect, Vairocana is so called because his activity appears as a particularly exalted manifestation; thus, his utter purity is expressed. Because all phenomena are selfless, the conduct of the three kāyas is profound in its vastness and so forth; therefore, it is "pure," expressed through the purity of the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna). Because cause and effect are equal in being selfless, the web of conceptualization is cleared away and one is free from stains; therefore, it is the "Vajra Peace," expressed as the nature of the wisdom of equality (samatā-jñāna). Because it is the purity of signlessness, it is the nature of great illusory passion; therefore, it is "Great Joy," the distinction of the discerning wisdom.

ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་འཆད་པའི་ཕྱིར་དང་། དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་ཡང་མཆོག་ཡིན་པས་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་མཆོག་གི་མཆོག་སྟེ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ལྟར་བསྐུལ་ནས། རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། ཅེས་སྔ་མ་བཞིན་སྨྲས་པའོ། ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་མཛེས་པས་ན་རིན་ཆེན་རྒྱལ་པོ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་བརྗོད་དོ། ། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་རབ་ཏུ་གསང་བར་བྱ་བ་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པའི་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་ཤིན་ཏུ་ཟབ་སྟེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དབྱེ་བ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་བདག་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་དེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་གོས་པ་མེད་ཅིང་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གོས་པ་མེད་དེ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་བསྡུས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་སྟེ་བྱ་བ་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ལྟར་བོས་ནས་སྨྲས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །

Because it teaches the uncommon emptiness and thus explains the stainless Dharma, and because it is the nature of the indivisible bodhicitta, it is the supreme among the supreme; thus, the naturally luminous nature is the supreme of the supreme, which is the purity of the all-accomplishing wisdom. Having exhorted in that way, it says, "Homage and praise to you, O Vajra," as before. The nature of the bodhicitta, which is the nature of non-substantiality, is a jewel because it is the cause of joy. Because it is beautiful, it is the "Jewel King," which expresses the state of utter purity. Because it is free from characteristics, is to be kept strictly secret, and is the nature of the conduct of beings who are like reflections, it is extremely profound; this is the purity of the mirror-like wisdom. Because it is indivisible, equal to space, and the great self of selflessness, it is stainless; thus, the "Vajra Stainless Space" is the distinction of the wisdom of equality. Because it symbolizes the purity of the nature of dependently originated phenomena—being unstained and inseparable—the "essence is unstained," which is the purity of the discerning wisdom. Because it teaches the collection of indivisible phenomena, the essence of the bodhicitta which is the nature of the way of enlightenment, it is the "Vajra Body," which is the purity of the all-accomplishing wisdom. Having called out in that way, the speech is as before.

སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དཔག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་རྡོ་རྗེ་དཔག་མེད་དེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྷག་པར་སྟོན་པས་མཛེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་ཆེ་སྟེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མི་རྟོག་གོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཡང་ན་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟོག་ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཏེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། ནམ་མཁའ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བརྙེས་ཏེ། སོ་སོར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ནར་དབྱེར་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྟེ་བྱ་བ་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ལྟར་བོས་ནས་རྡོ་རྗེ་གསུང་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་སྨོས་སོ། ། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་མི་ལྡན་པས་ན་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །

Because the nature of the mind is unborn, it is the immeasurable Vajra, which is not an object of conceptual estimation; it is utter purity itself. Because it is beautiful in its superior teaching of emptiness to those who are attached to things as real, it is the Great King, the purity of the mirror-like wisdom. Because it is empty of conceptualizations such as subject and object, it is non-conceptual. Because it is the ground of emptiness, it is the Space-Vajra Holder. Alternatively, because it is pure and free from the distinctions of imputation, and because it is the very essence of Vajrasattva, it is the non-conceptual Space-Vajra Holder; this is the distinction of the wisdom of equality. Because it possesses the signs born from space and is the nature of body, speech, and mind, it is the embodiment of great passion. Having attained the perfection of passion, it is the purity of the wisdom of discernment. Because its manifold nature is ultimately indivisible from reality and thus satisfies all beings, it is the Vajra; this is the purity of the all-accomplishing wisdom. Having addressed him in this way, it says, "Homage to you, the Vajra Speech," as mentioned previously. Through the purity of nature, the body and so forth are indivisible. Because it is the very nature of the Tathāgata, it is not devoid of the results such as the welfare of sentient beings; thus, it is the Amogha-Vajra (Amoghasiddhi), and the state of utter purity is thereby shown.

གཟོད་ནས་དག་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཏེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་བསྟན་ཏོ། ། ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྟོན་པས་ཆོས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་པས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་དགོངས་མཛད་དེ་མཉམ་པ་ཉིད་བརྗོད་དོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་བྱུང་བས་ན་དག་པའི་ངོ་བོ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེར་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ལྟར་བོས་ནས་སྨྲས་པ་ནི་ཁྱོད་ལ་འདུད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། བསྟོད་པ་བརྗོད་ནས་ད་ནི་བདུད་རྩི་མྱོང་བ་བརྗོད་པ་ནི། རླུང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡི་གེ་ཡཾ་ལས་སྐྱེས་པ་རྒྱལ་མཚན་སྔོན་པོས་མཚན་པ་གཞུ་ལྟ་བུའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེར་ཡི་གེ་རཾ་ལས་སྐྱེས་པ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེར་ནི་ཡི་གེ་ཨ་ལས་སྐྱེས་པའི་རོ་འཛིན་གྱི་སྣོད་དང་།

Because it is primordially pure and has the nature of insight, it is the stainless nature of the buddha-wisdom; therefore, it is the Perfect Buddha, the Mirror-like [Wisdom]. Because the Teacher, whose nature is conduct equal to space, fulfills all desires of all beings through the Dharma, he is the one who fully intends all desires; thus, the Wisdom of Equality is expressed. Because it arises from the essence of the bodhicitta that lacks intrinsic nature, it arises from the pure essence; thus, the purity of Discriminating Wisdom is expressed. Because its nature is the indivisible nature of mind, being the very mode of emptiness, it is Vajrasattva; thus, the purity of All-Accomplishing Wisdom is expressed. Having addressed him in that way, the statement "I bow to you" follows as before. Having expressed the praise, the description of tasting the nectar now begins with the words "Wind and..." and so forth. From the syllable YAṂ arises the wind maṇḍala, shaped like a bow and marked by a blue banner. Upon that, from the syllable RAṂ arises the fire maṇḍala. Upon that is the vessel for the tongue, arisen from the syllable A.

དེ་ལ་གནས་པའི་རྫས་ལྔ་པོ་སོ་སོར་ས་བོན་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་ས་བོན་གྱི་འོད་ཀྱིས་དྲངས་པའི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ཧཱུྃ་ཡིག་དཀར་པོའི་རྡོ་རྗེས་སྤར་ཞིང་སྤོས་པས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བདུད་རྩི་ལྔར་གྱུར་པ་པདྨའི་ནང་ན་གནས་པ་འབར་བའི་ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་མདངས་གསལ་བ་སྐད་ཅིག་ལ་རབ་ཏུ་སྦར་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་བསྔགས་པ་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་བསྒོམས་ནས། ཧཱུྃ་ཡིག་སྔོན་པོས་བསྐྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྕེ་དང་ལྡན་པར་བདག་ཉིད་ཀྱང་བསྒོམས་ཏེ། སྙིང་གའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་ན་གནས་པ་རྒྱལ་བའི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་རྣམས་རང་གི་ས་བོན་འོད་ཀྱིས་བསྐུལ་བས་སོ་སོའི་ལག་ན་གནས་པའི་བདུད་རྩི་དེས་མ་ཆགས་པར་ཚིམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་ཡང་གཙང་བ་དང་མི་གཙང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བོར་བར་བྱ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་སྙིང་གའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་འདིས་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་འོད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སུ་བྱས་པ་དང་།

Regarding that, the five substances situated there are consecrated by their respective seed-syllables. The infinite Lords of Sages, drawn in by the light of those seed-syllables, enter within. They are then blown and scattered by a white hūṃ syllable vajra, whereby they become the five nectars according to the ritual. Abiding within the lotus, they are consecrated by the blazing syllable oṃ and become radiant. In an instant, they are thoroughly ignited. Then, following that, one meditates on them as having the nature of the wisdom nectar, which dispels the sufferings of death and so forth, having been consecrated by the three syllables as long as desired. One also meditates on oneself as possessing a tongue in the form of a three-pronged vajra generated by a blue hūṃ syllable. The entire assembly of Victors, abiding within the moon-maṇḍala at the heart, are exhorted by the light of one’s own seed-syllable; the meaning is that they should be satisfied without attachment by that nectar held in their respective hands. Here too, one should discard the conceptualizations of pure and impure, because everything is pure by its very essence. Up to this point, the second meditative stabilization called the "Supreme King of Maṇḍalas" has been described. Now, from the words "at the heart" up to "all should be completely purified," the yoga of the tilaka is described. By the light from the heart of the wisdom-being (jñānasattva), infinite emanations of the Lords of Sages are produced, and by them, [the beings] are brought to perfect buddhahood.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་རང་གི་སྔགས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་སྔགས་ལ་བསྡུས་ཏེ། གཟུགས་སོགས་རྣམ་པ་དག་ལས་ངེས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པའི་དོན་དྲན་པར་བྱས་ནས་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་རང་བཞིན་རང་གི་ཡིད་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་ན་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པའི་རལ་གྲི་ལ་འདུག་པའི་ས་བོན་གྱི་ལུས་སུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱས་པའི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ཇི་ལྟར་ནང་དུ་སྡུད། དེ་གྲུབ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པས་དོན་ཡོད་པ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་པ་ཉིད་རེ་ཞིག་བརྗོད་པ་ནི། གཟུགས་སོགས་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཟུགས་སོགས་རྣམ་པ་དག་ལས་ངེས་གྲོལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་འཛིན་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་མེད་ལ་གཟུང་བ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་རང་བཞིན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་མ་འཁྲུལ་བའི་མངོན་སུམ་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བར་ཟད་དོ། ། གཟུང་བའི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཟོར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འོངས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བློ་ཡིས་ཉམས་མྱོང་བྱ་གཞན་མེད། ། དེ་ཡིས་མྱོང་བ་གཞན་ཡོད་མིན། ། གཟུང་དང་འཛིན་དང་མི་ལྡན་ཕྱིར། ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གསལ། །

For that very reason, all beings without exception, who have become free from total delusion, are gathered into one's own mantra—the mantra at the heart of the wisdom-being (jñānasattva). Having recollected the meaning expressed by the words "definitively liberated from the aspects of form and so forth," one should thoroughly meditate on one's own mind as the nature of the mantra-drop (mantrabindu). This is the meaning. One might think: "If external objects exist, how can all beings—who have been made into perfect Buddhas within the body of the seed-syllable residing on the sword at the heart of the wisdom-being—be gathered within? If that were established, then the meditation on the maṇḍala circle, which is the nature of all things, would be tenable." To address this, the lack of any valid cognition (pramāṇa) to prove the existence of external objects is stated for the time being by the words "aspects of form and so forth." "Definitively liberated from the aspects of form and so forth" means being free from the aspects of form and the rest. "Grasping that" means that there is no perception of the grasping of form and so forth by direct perception (pratyakṣa), nor is any grasped object seen by direct perception. Rather, it is simply the nature of self-aware direct perception (svasaṃvedana-pratyakṣa), which is non-conceptual and non-deluded, that is vividly clear. It follows that the nature of the grasped and so forth is a fabrication of conceptual construction. As it is said: "There is nothing else to be experienced by the mind, Nor is there any other experience of it. Because it is devoid of grasped and grasper, It is thus clear in its own nature."

ཞེས་གསུངས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། བློ་བདག་རྣམ་པར་དབྱེར་མེད་ཀྱང་། ། མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཀྱིས། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་མྱོང་བ་རྣམས། ། ཐ་དད་བཅས་བཞིན་རྟོགས་འགྱུར་ཏེ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་དོན་ཤེས་པའི་མྱོང་བ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཇི་ལྟར་རིག་པ་པོ་མེད་པར་འགྱུར། ། ཆོས་ནི་ཆོས་ཅན་ལ་ལྟོས་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་མྱོང་བའི་བྱ་བ་འདི་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་མཁན་བྱེད་པ་པོ་གཞིར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཡོད་དགོས་སོ། ། དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཕྱི་རོལ་ཡང་འགྲུབ་བོ། ། དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འམ་དོན་གྱི་གོ་བས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་དེ་ཇི་ལྟར་བཀག་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་འབྲེལ་བ་མཐོང་བ་མེད་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་གྱི་གོ་བ་འམ་གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲེལ་པ་གཞན་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲེལ་པ་ཡང་དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་བྱུང་བ་དག་ལས་མི་འཁྲུལ་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

Thus it was said. Likewise: "Although the intellect and its self are inseparable, those with distorted vision perceive the experienced objects and the subject as if they were distinct." Thus it was said. One might think: "Is the experience of an object not a phenomenon (dharma)? If so, how can there be no knower? A phenomenon is seen to depend upon a subject (dharmin), just as, for example, a practitioner depends upon their practice. Therefore, in this activity of experience, there must necessarily be some subject who is the agent of the experience. Since that subject is the perceiver of objects such as form, external objects are also established. Thus, since the subject and object are established through inference or through the force of the object itself, how can they be refuted?" Anticipating this, [the author] says: "Nor by another, because no connection is seen." This connects to the idea that the subject and object are not seen as distinct from the aspects of form and so forth. The intention is this: neither through inference, the force of the object, nor through any other valid cognition (pramāṇa) imputed by others, is a hidden object realized by itself, because [the object] is manifest. Nor is it realized through another connection, because that would entail the absurdity of everything being realized from everything. Furthermore, there is no other connection besides identity (tādātmya) and causality (tadutpatti) that possesses non-deviation.

དེ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཁས་ལེན་ན་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དག་དངོས་པོ་ལ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་མྱོང་བ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ནི་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་པོའི་ཞེན་པའི་དབང་གིས་བརྟགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཡང་ངེས་པར་བྱེད་པའི་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཅན་འཛིན་པ་པོ་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དེ་དག་ཡོད་པར་མི་འོས་པ་དེས་ན་དེ་ལས་བྱུང་བའང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་དུ་མི་འཐད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་པོ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་ཚོགས་སྔ་མ་ཙམ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཁས་ལེན་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཉེས་པ་བསལ་བར་དཀའོ། ། དེས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་རིག་པའི་དབྱེ་བ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་ལྡོག་པ་ཙམ་གྱིས་བརྟགས་པའི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་ཐ་དད་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། མྱོང་བ་ལས་གཞན་པའི་འཛིན་པ་པོ་མེད་མོད།

In that regard, if one accepts a relationship of identity between them, then because the property (dharma) and the property-bearer (dharmin) are in reality one and the same, there is only the experience itself in the form of color and so forth. Since the distinctions such as the "grasper" and so on are based on the grounds of conceptual exclusion (apoha), they are merely imputed by the power of the cognizer's conceptual adherence; thus, they are not truly realized. Furthermore, a relationship of "arising from that" (tadutpatti) cannot be established through either direct perception or non-perception, because it is impossible for those two to exist if the property-bearer, the grasper, is hidden from view. Therefore, a relationship of "arising from that" is also impossible. Since it is untenable for the cognition of color and so forth to be something other [than the experience], the grasper cannot be inferred in the same way as color and so forth, because the cognition in the form of color and so forth is produced by the mere prior collection of causes. Even so, if one accepts another underlying reason, it is difficult to avoid the fault of an infinite regress. Therefore, the distinctions between the apprehended, the grasper, and awareness are not real entities. Properties and so forth are, in the ultimate sense, merely conceptual distinctions of difference applied to the very nature of the object as it arises in such and such a way. In that case, there is no real distinction between the action and the agent, nor between the property and the property-bearer. While there is no grasper other than the experience itself, [the distinctions are still imputed].

ནང་དུ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ཡིན་པ་དེས་ན་ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པར་འགྲུབ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་ལ་བརྗོད་པ་ནི་བདེ་སོགས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་ལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལ་འགའ་ཡང་མཐོང་བ་མེད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཅིག་ཅར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཡས་གཡོན་གྱི་རྭ་ལྟར་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་དང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཐ་དད་པ་ནི་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ་ཟླ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་སྐད་དུ། ནང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཆ་གཞན་འདི། ། ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་གནས་པ་སྟེ། ། ཐ་དད་མེད་ཅན་ཤེས་པ་ཡི། ། ཐ་དད་སྣང་བ་བསླད་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྔར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་ཕྱིས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་ཇི་ལྟར། ཅིག་ཅར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།

One might wonder: "How is non-duality established, given that the very pleasure and so forth which are internally and correctly experienced are the apprehension of external forms and so forth?" To address this doubt, it is said: "Regarding pleasure and so forth," and so on. In the experience of pleasure and so forth, one does not observe anything that acts as an apprehender of those forms and so forth. Because the arising of pleasure and so forth is realized as being one and the same with forms and so forth, it is logical that they are not apprehenders in the same way that forms and so forth are apprehended. Just as forms and so forth are not apprehenders because they are realized simultaneously—lacking the relationship of the benefited and the benefactor, like the left and right horns of an ox—likewise, pleasure and so forth are also not apprehenders of forms and so forth. Because they are necessarily perceived together, they are strictly non-different. The perception of difference is a mistaken perception by those who see erroneously, just as one might see the moon as distinct [when it is not]. As it is said: "This other internal aspect of experience exists as if it were external; the appearance of difference in cognition, which is without difference, is a delusion." If one asks: "Since cognition is produced, does the experience of pleasure and so forth not arise later, after forms and so forth have previously been present? If so, how can they be realized simultaneously?"

འདི་ལ་བརྗོད་པ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འདོད་པས་རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ལས་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་འཛིན་པར་འདོད་པ་དེའི་རྟོགས་པ་ཙམ་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ནི་སྔོན་པོའི་རྟོགས་པའམ་སེར་པོའི་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚོན་རྩི་བྱ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངེས་པར་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་དོན་རིག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆོས་མེད་དོ། ། འོན་ཏེ་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱི་སྐད་ཅིག་སྔར་ཡོད་པ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ལས་འཛིན་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པའི་དུས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པ་གཉིས་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་རིག་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དོན་ཁས་ལེན། འོན་ཏེ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པར་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྨི་སོགས་ཤེས་ལས་ཐ་དད་དུ། ། ཕྱི་རོལ་དོན་མེད་འདོད་མ་ཡིན། ། ཀུན་དུ་དམིགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ། ། ཡུལ་དང་དུས་གཞན་བདག་ཉིད་ཡིན། ། ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་སད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

To this, it is said: First, if one follows the Vaibhāṣika position, which asserts that a consciousness devoid of aspects (nirākāra) apprehends an object endowed with aspects through a causal relationship arising from that [consciousness], then because the mere cognition of all objects would be indistinguishable, there would be no way to determine specific cognitions such as, "This is the cognition of blue" or "This is the cognition of yellow." Consequently, one would not be able to engage with blue and so forth with certainty when seeking to apply a pigment. Therefore, the cognition of an object is utterly untenable. Alternatively, if one follows the Sautrāntika system, which asserts that consciousness apprehends an object by arising from a preceding moment of the object that possesses aspects, then at the time of the cognition, the producing object no longer exists due to its momentariness. Furthermore, since there is no experience of two aspects [one of the object and one of the cognition], one would cognize only the aspect of the consciousness itself. Thus, the nature of the object would be no different from a flower in the sky; how then could an object be accepted? If it is argued that even in dreams and the like, an external object is the cause because one perceives it as being in another location, as it is said: "In dreams and so forth, external objects are not asserted to be non-existent as distinct from cognition; the error in all such perceptions consists in the object and time being of a different nature [than they appear]," then how can the examples of dreams and so forth be used to describe the consciousness and objects that occur during the waking state? That is not the case, because an object of observation is untenable for the cognitions of dreams and the like.

དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ནམ་དྲན་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཛིན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་འཛིན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔོན་མཐོང་བའི་ཡུལ་འཛིན་པས་ནི་སོ་སོར་ངེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་མཐོང་བ་གཞན་བཞིན་ནོ། ། འདི་ནི་དྲན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་ཡུལ་གཞན་དུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་མི་ཤེས་སོ། ། འོན་ཏེ་དེ་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དེས་བྱེད་པར་མི་ནུས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་གང་དུ་ཕྱི་རོལ་ཉེ་བ་དེ་ཉིད་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་སྣང་ན་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟར་ན་མི་སྲིད་དེ་སླུ་བ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་བྲལ་བ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནར་དེ་སྣང་ན་ནི་འདི་རྒྱུར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྲལ་བར་སྣང་བར་བྱེད་ན་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཡང་རུང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཐུན་མོང་བའི་དོན་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་ངེས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཉིད་ཀྱི་རྨི་ལམ་མཚུངས་པར་དམིགས་བ་འམ། འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ཅན་མང་པོ་རྣམས་ལ་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་དོན་བྱེད་པ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའོ། །

It is of the nature of grasping or of the nature of memory. First of all, it is not grasping, because grasping does not depend on a prior grasping. Grasping an object previously seen would not be determinate, just like any other seeing. Nor is it tenable for this to be of the nature of memory, because it is non-conceptual, because it is a subject that sees, and because it appears clearly. Therefore, it is not known how it could have an object that is a real entity, such as something seen in another place. Even if we grant that it is the cause, that cause is incapable of producing the determination of the object and so forth. If whatever external object is proximate in a given place were to appear in a dream as well, then that might be its cause; however, that is impossible, as it would follow that the dream would be non-deceptive. If it were to appear only when separated from that [external object], then it is not tenable for this to be the cause. If it were to appear as being separated from its own nature, then, because there would be no distinction, it would produce anything whatsoever. Even in the absence of a common object, arising without a fixed cause is like when a dream during sleep is perceived similarly, or like the appearance of hair and so forth to many people with erroneous cognition. Likewise, even in the absence of an external object, the performance of a function is observed only in dreams.

ཇི་ལྟར་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ས་བོན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱ་བ་ལ་དངོས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་ཡུལ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་འགྱུར་བ་གང་གིས་ཟིལ་གྱིས་མནན། ཇི་སྐད་དུ། འགའ་ཡི་ནང་གི་བག་ཆགས་ནི། ། འགའ་ཞིག་ཉིད་ཀྱིས་ཟད་བྱེད་པ། ། དེ་ཕྱིར་བློ་ནི་རྣམ་ངེས་ཀྱིས། ། ཕྱི་རོལ་དོན་ལྟོས་མ་ཡིན་ནོ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། དེ་ན་རིག་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པས་ཅིག་ཅར་རྟོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མི་ཤེས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཅིག་ཅར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཡང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པར་ངེས་པར་བྱས་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཛིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་ཚོགས་སྔ་མ་སྔ་མ་ཉིད་ལས་ཡུལ་དང་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་རྣམས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེད་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་འཆོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྙིང་པོ་ཡེ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་ལ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དམ་སྔོན་པོའི་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ནི་སྣང་བ་མེད་དོ། །

Just as in the waking state one directly experiences the pleasure caused by a woman and the functional effects associated with it, such as the emission of semen, it is exactly the same in the dream state. Therefore, just as in dreams and the like there is a determination of objects and so forth even without external objects, why should this be any different in the waking state? What could possibly suppress it? As it is said: "The internal habitual tendencies of some are exhausted by certain [factors]; therefore, the mind is determined [by itself] and does not depend on external objects." Thus, one does not understand how it is appropriate to state the fault that awareness lacks an external cause, such that form and so forth, and pleasure and so forth, would be perceived simultaneously because they occur sequentially. If it is argued: "Even if there is simultaneous perception, the apprehension of pleasure and so forth is necessarily the apprehension of the apprehender, while the apprehension of the objects such as form is exclusively the apprehended because it is unique to all cognitions of those objects. Since the preceding collection of causes determines the moments of object and cognition to arise as apprehended and apprehender, how could there be a confusion of apprehended and apprehender?"—this has no essence at all. Because it is non-conceptual, in the direct perception of its own nature, there is no appearance of an apprehended and apprehender, or of the commonality of blue and so forth, in the same way that the aspect of blue and so forth [appears].

སྔོན་པོ་རྟོགས་པ་པོ་གཞན་གྱིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱིས་རྟོགས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤུ་ལངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཡུལ་ནི་སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་རུང་བས་ན་གནས་པས་མ་ཤེས་པ་རང་གི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དོགས་པ་ལ་བརྗོད་པ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གཟུགས་དཀར་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་དེས་གཞན་སྔ་མའམ་ཕྱི་མ་དག་ཏུ་མཐོང་བ་མེད་དོ། ། སྔ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཏན་ཚིགས་བཤད་པ་མཐོང་ཟིན་པ་དང་། མཐོང་བའམ་མཐོང་བཞིན་པ་དང་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་འདི་དག་ནི་རྟག་ཏུ་ཕན་ཚུན་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ད་ལྟར་བ་ཙམ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཐག་རིང་བ་དང་བར་ཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། བྱིས་བ་དང་། རྒན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཅིག་ཅར་འཛིན་པར་ཐལ་བ་བཟློག་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་བཀག་པས་བསྟན་ཏོ། །

The fact that blue is an object to be seen by another cognizer is not established by direct perception, for it would follow that the cognition of another would also be direct perception. Nor is it established by inference arising from signs such as the bristling of hair, because the object of such inference is a universal. Therefore, the simultaneous cognition of unique forms and so forth is cognition alone, because, while the object is present and suitable, that which is not known by another is one's own cognition. If one wonders, "Is it not the case that an external object is momentary and does not have a single nature such as a composite whole?" the response is: "White and so forth." That which is seen—namely, the perception of white forms and so forth, which is the realization through direct perception—is not seen by that [cognition] as something else, either prior or subsequent. The meaning is that it is seen as empty of prior and subsequent [parts]. The reason is explained: these [states of] having been seen, being seen, or being about to be seen are always mutually contradictory, just like pleasure and so forth. Visual and other consciousnesses apprehend only what is proximate and present; if it were otherwise, it would be difficult to avoid the consequence that distant and obstructed objects, as well as the past, the future, the young, the old, and so forth, would also be apprehended simultaneously. Thus, up to this point, it has been shown by refuting the valid cognition that establishes the apprehended and the apprehender.

ད་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་ལས་དོན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་སྟོན་པས་བརྗོད་པ་ནི་ཐོག་མ་ཐ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་ཡོན་ཏན་དང་རྫས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་མང་པོས་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་རྫས་ཡིན་པས་དེ་བཀག་པའི་རྫས་དེ་དག་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་དུ་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་ལོགས་སུ་སུན་འབྱིན་པ་མ་བརྗོད་དེ། དུ་མ་ཡང་འདུ་བ་ཅན་མེད་པར་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་དེའི་ལུགས་སུ་སུན་འབྱིན་པ་མི་བརྗོད་དོ། ། རྫས་ཀྱང་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དུས་དང་། ཕྱོགས་དང་། བདག་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་བདག་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། སྒྲ་ཡང་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་འདོད་དོ། ། དེ་ཡང་ཅི་ཡིན་པས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ན་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པར་ཐོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་རང་དང་ཉེ་བའི་ཡུལ་བཞིན་དུ་བར་ཆོད་པའི་ཡུལ་དུ་མངོན་པར་འདོད་པར་ཡང་སྒྲ་གྲགས་པ་ཐོས་པར་འགྱུར་བའམ་གཞན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱོགས་དང་ཡུལ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འཐད་དོ། ། འདི་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཐ་དད་པས་ཡིན་ནོ། ། ཅི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དག་གི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་རང་ལས་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་གཞན་ལས་ཡིན།

Now, because objects do not exist according to the harmful means of valid cognition, the teaching of "mere cognition" is expressed by the words "beginning" and "end," and so forth. The intention is as follows: external objects are imputed by opponents in many ways through the distinctions of qualities, substances, and so on. In that regard, since substance is the substratum of phenomena such as qualities, by refuting that, those many substances along with their roots will be eliminated. Therefore, no separate refutation is stated; since plurality does not exist without that which possesses the collection, no refutation is stated according to that system. Furthermore, substance is of nine types: earth, water, fire, wind, space, time, direction, self, and mind. Among these, the self will be considered immediately hereafter. Sound is also asserted to be a quality of the nature of space. Since that [space] is uniform, all sounds would not be heard as distinct. Consequently, just as with a nearby object, sound would either be heard in obstructed locations or not heard at all; this is a certainty. Since direction and space are also one, they are untenable as conditions for "prior," "subsequent," and so forth. One might think: "This distinction is due to the differences among the qualifiers." Are the "prior" and "subsequent" of the qualifiers themselves or from something else?

དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ན་དེ་ཉིད་ལས་རྟོགས་པ་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དོན་མེད་དོ། ། ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཕྱོགས་དང་ཡུལ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་ན་དེ་ནི་དེའི་ཚེ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་འགྱུར་བ་དེ་དག་མི་འཐད་དོ། ། གཞན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་དག་དོན་མེད་པ་པོར་འཇུག་གོ། ། ནམ་མཁའ་དང་ཕྱོགས་དང་ཡུལ་འདི་རྣམས་ནི་རྟག་པ་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའམ། དེ་དང་བྲལ་བ་ཡང་རུང་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་ཐོབ་པར་རང་གི་འབྲས་བུ་རེས་འགའ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འདི་ལྟར། དེ་དག་ནུས་པའམ་ནུས་མེད་པ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གང་གནས་ནི། ། རྟག་པ་ཉིད་ཕྱིར་གསོ་མིན་ན། ། དེ་ཟད་བྱ་ཕྱིར་ནུས་པ་གང་། ། ཞེས་སོ། ། འདིས་ནི་ཡིད་ཀྱང་བསལ་ཏོ། ། ཡིད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་འདི་ནི་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་མི་སྐྱེ་བ་ལས་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། གར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ནི་ནམ་ཡང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། ས་ལ་སོགས་པ་ལུས་པ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་ཡན་ལག་ཅན་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྟགས་སོ། ། དེ་ལ་ཡན་ལག་ཅན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི། ཐོག་མ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

Regarding that, according to the first position, since that very [cognition] is established from that [space], those [other factors] are purposeless. According to the second position as well, if [the cognition] arises from the direction and the object alone, then because those are one, it is not tenable for those [cognitions] to occur at this very time. If you say, "It is otherwise," then those [factors] would be engaging in something purposeless. Since space, direction, and these objects are permanent, whether they possess auxiliary conditions or are devoid of them, how could they produce their own effects only occasionally without attaining a specific nature? As it is said: "Whether they are capable or incapable, whatever abides by its own nature, since it is permanent and cannot be cured, what power is there to exhaust it?" By this, the mind is also refuted. Proponents of the mind argue that this mind is to be inferred from the non-simultaneous arising of cognitions; however, if cognitions such as those of dancing are experienced simultaneously, then that [inference] would never be tenable. Therefore, space and so forth are simply non-existent. If earth and so forth remain, they are also analyzed into two types: the whole and the atom. Among those, the whole does not exist, nor do atoms, because there is no proof for either of them. To state the refutations of those very [entities] in their proper order, it says: "Beginning and end," and so forth.

སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་ལ་སོགས་པས་བརྩམས་པའི་རིམ་གྱིས་བརྩམས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་དབུས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་རང་བཞིན་རགས་པ་གཅིག་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ནར་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་འདིས་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་དང་འདྲེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གནས་འགྱུར་བའི། ། ཆ་ཤས་འབའ་ཞིག་སྣང་བ་སྟེ། ། དེ་དང་ལྡན་པ་ཆ་མེད་པ། ། གཞན་ནི་སྣང་བ་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཡན་ལག་གཅིག་ཁ་བསྒྱུར་རམ་གཡོན་ནའང་དེ་ལ་འདུ་བའི་ཡན་ལག་ཅན་ཡང་ཁ་བསྒྱུར་བའམ་གཡོ་བ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཏེ་ཡན་ལག་ཁ་བསྒྱུར་བ་དང་གཡོ་བ་ཡིན་གྱི་ཡན་ལག་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོན་དེ་ཁ་བསྒྱུར་བ་དང་མི་གཡོ་བར་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡན་ལག་གཅིག་བསྒྲིབས་པ་ན་ཡང་དེ་མི་མཐོང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། ། དེ་མ་བསྒྲིབས་ན་ནི་དམིགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་བཟློག་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་འགལ་བའི་ཆོས་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་གཅིག་ཡིན་པར་མི་འོས་པས་ན་འདི་ནི་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའི་དུས་ལ་བབ་པར་མཐོང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་གཅིག་བཀག་པས་ད་ནི་དུ་མའི་རང་བཞིན་ལུས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་དུ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དུ་མར་ཉེ་བར་བརྟགས་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོ་དངོས་སུ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་དང་།

Cloth and the like are not renowned to exist as the nature of a composite whole, produced sequentially by the accumulation of two or more atoms. Why is this? Because the reason is that form and so forth are seen to be entirely devoid of a single coarse entity, as their natures are mutually contradictory through the distinctions of beginning, end, middle, and so forth. Thus, this expresses the reason of non-apprehension, characterized by the non-apprehension of an entity whose nature is mixed with a single cognition. "In that way, only the parts that undergo transformation appear; The other, which possesses them and is partless, does not appear." If one part is dyed or moved, the composite whole that inheres in it would also be seen as dyed or moving. If you argue that it is the parts that are dyed and moved, but not the composite whole, then the whole would be seen as undyed and unmoving. Furthermore, when one part is obscured, the whole would likewise become invisible. If it were not obscured, it would be difficult to avoid the consequence that it must be perceived. Thus, because it is impossible for a single composite to exist while contradictory properties reside in its distinct parts, it is seen that the time has come for this to be the object of the convention of non-existence. By thus refuting the one, the nature of the many is now what remains. Furthermore, the many are examined in various ways; for example, the Vaibhāṣikas [assert that] first, it is directly the object of the senses, and...

བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡན་ལག་ཅན་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ཟ་ལྟར་རྟག་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རང་གི་རྣམ་པར་གཏོད་པ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདོད་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་བརྟགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི། ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་རགས་པ་གཅིག་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དུ་མ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་ནི་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྣམས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་སྟེ་རགས་པ་གཞན་དུ་མི་འཐད་པར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྗེས་སུ་དཔོག་གོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི། རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པར་ནི་འདོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཅིག་ཅར་འགལ་བའི་ཡུལ་ནི་གནས་པ་བཅུ་པོ་རྣམས་དང་དྲུག་གིས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་འགལ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་རགས་པ་བཞིན་དུ་དུ་མར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་ཡིན་ན་སྟེ། ཡན་ལག་གི་མཚན་ཉིད་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དུ་མའི་རྡུལ་ཕྲན་དུ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་སྟེ། དུ་མའི་ནང་དུ་བཅུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་བསྐོར་བ་ཡིན་ན་སྟེང་དང་འོག་ཕྱོགས་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དབུས་ན་གནས་པ་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།

The Vaiśeṣikas assert that atoms are the very things that compose a whole, while the Sautrāntikas assert that atoms are like piśācas—always hidden from view yet capable of imparting their own aspect [to consciousness]. To refute the atoms as they are imputed by the Vaibhāṣikas, it is said: "As for the so-called 'subtle atoms'..." and so forth. Just as a single coarse object does not exist, likewise even a plurality of them does not exist. The reason stated is: "because subtle atoms are not seen." This means that the distinct natures of atoms are not perceived. If it is argued that atoms are inferred because a coarse object would otherwise be untenable, the response is: "If atoms were partless..." and so forth. The intention is this: first, atoms should not be asserted to have parts, because if they were to occupy ten or six contradictory directions simultaneously, they would possess contradictory properties and consequently follow the absurdity of being multiple, just like a coarse object. If atoms were partless—that is, if they were devoid of the characteristics of parts—then they could not be surrounded by multiple atoms, nor could they be inserted into a multitude. For if an atom were surrounded [by others], the one situated in the center of the atoms of the four cardinal directions, above, and below would necessarily have six parts.

འདིའི་རང་བཞིན་གང་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དང་ཉེ་བ་དེ་ཉིད་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ལས་གཞན་དང་ཉེ་བར་ནི་མི་འབྱོར་ཏེ། དེ་དག་ཡུལ་གཅིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ཡང་དེ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་ན། ཤར་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་ཉེ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ནུབ་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཉེ་བར་གནས་པ་མེད་པ་ན་མངོན་དུ་བལྟས་པ་ཙམ་ལ་ཡང་ཉེ་བ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་གོང་བུའི་རང་བཞིན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས། ། བསགས་པ་འགའ་ཡང་འདི་ལ་མེད་པར་འགྱུར། ། ཇི་སྐད་དུ། འབྱར་བ་དང་ནི་བསྐོར་བའམ། ། བར་མེད་རྣམ་པར་གནས་ཀྱང་རུང་། ། དབུས་གནས་རྡུལ་ཕྲན་རྡུལ་གཅིག་ལ། ། བལྟས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ཉིད་རྡུལ་ཕྲན་གཞན་དག་ལ། ། གལ་ཏེ་བལྟས་པར་རྟོགས་བྱེད་ན། ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ས་འཛིན་ལས། ། སོགས་པའི་རགས་པ་མི་འཐད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཅིག་མ་གྲུབ་ན་དུ་མ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། འདིས་ནི་ཐུན་མོང་དུ་སུན་ཕྱུང་བས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོར་སུན་ཕྱུང་བསམ་གཏན་པ་ལ་ཐག་པ་གུས་པར་མ་བྱས་སོ། ། འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་དོན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ནས་ད་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་འདི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པས། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །

Regarding the nature of this [atom]: that very nature which is proximate to one infinitesimal particle (paramāṇu) cannot be proximate to another infinitesimal particle, because they would then occupy the same location. If that [other particle] were also present there, then the very nature that is proximate to the eastern infinitesimal particle would have to be situated proximate to the western infinitesimal particle. If there is no such proximity, then even in the mere act of facing [it], this would be proximity. Therefore, it follows that the nature of a composite mass would be merely that of an infinitesimal particle. "By nature, the maṇḍala of the earth and so forth, No accumulation whatsoever would exist in this [system]." As it is said: "Whether by adhering, or by surrounding, Or by abiding without intervals, Whatever is the nature of the central particle As it faces one [other] particle, If one conceives that the same Is the nature facing other particles, Then in that case, from the mountains and so forth, Gross objects would be untenable." Thus it is stated. Since the manifold is not established if the one is not established, infinitesimal particles are simply non-existent. Since this refutation is common to all, I have not applied the refutation to each individual proponent of infinitesimal particles out of a sense of respect for the meditator. Having thus demonstrated up to this point that external objects do not exist because there is no valid cognition to establish them and there is valid cognition to refute them, the author now concludes that this entire world is nothing but representation-only (vijñaptimātra), stating: "Therefore..."

དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་མ་ཐག་པའི་རིགས་པའི་མཐུས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རང་རྒྱུད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དང་བྲལ་བས་རང་གི་བག་ཆགས་ཙམ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཡིན་མོད་དེ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་མི་བཟོད་པས་ན་ནམ་མཁའི་པདྨ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བར་མི་འོས་སོ། ། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་འགྱུར་དགོས་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་འདི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་མི་ཤེས་སོ། ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་ན། དེ་ནི་མི་བདེན་ཏེ། ཤེས་པ་རྣམས་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་བཞིན་དུ་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ཐ་སྙད་བྱས་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་པ་ལ་གནོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་གནོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། འདི་ལྟར་གནོད་པས་ནི་རགས་པ་གཅིག་གམ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་ཡིན་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཡང་གལ་ཏེ་རགས་པ་གཅིག་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་པོ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ།

Therefore, by the force of the reasoning just stated, because they are free from grasping and so forth, all entities—whether animate or inanimate—that are of a nature perceived as one's own continuum of form and so on, are devoid of external objects. Since they arise from nothing but one's own habitual tendencies, they are like a city of Gandharvas. Although they are indeed mere consciousness, because they cannot withstand analysis into a nature of being either one or many, just as before, they are unfit to be conventionally designated as "existent," like a lotus in the sky. Since there is no other way for an existent entity to be, it would have to be either one or many; however, it is not so. Therefore, it is not understood how this could be an object of the conventional designation "existent." If you think that it is impossible for consciousness to be devoid of being either one or many, that is untrue. For in the case of consciousness and its aspects, just as with external objects, the very absence of a nature of being one or many has already been refuted. Furthermore, that which the world conventionally designates as an "external object" is precisely the consciousness of the Proponents of Aspects (Sākāravāda). Therefore, whatever refutation applies to the status of an external object applies equally to the status of an internal entity. In this way, the refutation eliminates the possibility of it being a single coarse entity or a collection of atoms. Whether this aspect, which is of the nature of consciousness, is a single coarse entity, or whether it is a plurality of distinct atoms, the same refutation applies.

གཉི་ག་ལྟར་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་འབྱུང་བའི་སུན་འབྱིན་པ་སྤངས་པར་མི་ནུས་སོ། ། གང་གིས་དེ་མེད་པས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སུན་འབྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ལུས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གནོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྙིང་པོ་མེད་དེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ལུས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ལུས་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་ནི་འདི་ལ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་བསྙོན་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དུབ་པའི་ལུས་ཇི་སྲིད་ཆུ་བུར་ཞུགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཁྱབ་པའི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནི་ཡུལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ལུས་བཞིན་དུ་དེ་ལས་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་སུན་དབྱུང་བ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སུན་དབྱུང་བ་ལྷུར་མ་བྱས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།

In either case, one cannot avoid the refutation that arises regarding external objects. The refutation based on the reason that [the object] is external to consciousness—which would mean it does not exist because it is absent—is not [the only one]. Furthermore, the claim that "that which is corporeal cannot be a sublater of that which is incorporeal, such as the nature of consciousness," is also devoid of essence. This is because if the consciousness of blue and so forth is itself [the object], then consciousness too would be corporeal. This very aspect of pervading the object is what constitutes corporeality, and that is certainly present here. Nor is it the case that the manifestation of pleasure and so forth cannot be denied; for as long as the body is exhausted and immersed in water, a pervasive pleasure is experienced, and such a state is not non-pervasive of the object, for if it were, it would follow that the body itself is likewise [pervasive]. If it pervades the object, then like the body, it would be corporeal. Therefore, it should be understood that the Master did not make a separate effort to refute the alternative view—that consciousness is aspectless—because it does not transcend the refutation of external objects. Thus, it remains the case that even that consciousness cannot be conventionally designated as "existent." If one asks, "In that case, since both consciousness and the object of knowledge are absent, would it not follow that the nature of non-existence is the ultimate reality?" It is not so; for that consciousness exists conventionally.

ཀུན་རྫོབ་ནི་བསྙོན་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་ནན་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་མ་གྲུབ་ན་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མེད་པ་ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་ཏེ། ། ཡོད་པ་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་ཡིན། ། དེ་ཕྱིར་མེད་པ་མི་བརྗོད་ན། ། ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟག་གོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོད་པ་མེད་པ་དག་ལས་གཞན་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞི་གང་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་གཞན་ནི་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེས་ན་མཐའ་བཞི་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཁོ་ནར་དེ་ཁོ་ན་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རྟག་ཏུ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ཡིན། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དོགས་པ་ལ་བརྗོད་པ་ནི། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

This is because the conventional cannot be denied. If one asks, "Does the negation of existence necessarily result in the affirmation of non-existence?" it is not so; for non-existence is preceded by existence, and if that [existence] is not established, non-existence is likewise not established. As it is said: "Non-existence is drawn out by the counterpart of existence, and existence is drawn out by the counterpart of non-existence. Therefore, if one does not speak of non-existence, existence itself cannot be conceived." Nor is suchness the nature of both existence and non-existence, because existence and non-existence are contradictory. Nor is it an essence that is neither of the two, distinct from existence and non-existence, because it is untenable for there to be any other entity external to those two bases. If one then asks, "In that case, would it follow that there is no suchness at all?" is this itself not suchness? It is precisely what is called "being devoid of suchness." Therefore, because consciousness appears as liberated from the four extremes, it is established that the very absence of suchness in reality is the suchness of knowing suchness. If that is so, one might wonder: "Since it would then be eternally permanent, how could there be saṃsāra? And in its absence, how could there be purification?" To address this doubt, it is said: "In this regard," and so forth.

མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་སེམས་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོས་ནི་འཁོར་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ་བདག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་ལ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཙམ་གྱིས་མཐར་ཐུག་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཐར་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་རྟོག་པ་སྦྱང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ཐ་མལ་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་རང་བཞིན་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་མ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར། ། རྟོག་པའང་རང་རིག་ལ་མི་འདོད། ། ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རང་གི་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། མྱ་ངན་འདས་དང་སྲིད་པ་ཉིད། ། གཉིས་པོ་འདི་ནི་ཡོད་མིན་ཏེ། ། སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད། ། མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད། ། མྱ་ངན་འདས་པ་འཁོར་བ་ལས། ། ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ཏེ། ། འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པ་ལས། ། ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འོན་ཏེ་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་དག་ལ་དབྱེ་བ་མེད་ན་འོ་ན་ཇི་ལྟར།

This very mind, free from the four extremes, is the nature of the continuum of conceptual construction that superimposes a self and so forth, and thus constitutes the aspect of saṃsāra. When one reverses the superimposition of a self and so forth and realizes the ultimate through the mere nature of selflessness, that is purification, which is liberation. It is also said in this context: "One should strive to purify conceptual construction." In this way, because conceptual construction that clings to external objects is accompanied by delusion, it is mundane and accords with cyclic existence. Because it abides in the mere nature [of the mind] itself, it is non-conceptual and non-deluded; therefore, the nature of direct perception is utterly pure. As it is said: "Because it conceptualizes an object, conceptualization is not asserted to be self-awareness." Therefore, since conceptualization itself is non-conceptual with respect to its own nature, all phenomena are pure by their very essence. This is what is expressed by the words "In this..." and so forth. For this very reason, the master Nāgārjuna also said: "Nirvāṇa and cyclic existence—these two do not exist. The thorough knowledge of cyclic existence itself is said to be nirvāṇa. There is not the slightest difference between nirvāṇa and saṃsāra; there is not the slightest difference between saṃsāra and nirvāṇa." However, if there is no distinction between the natures of cyclic existence and peace in suchness, then how is it that...

གང་ཕྱིར་གཟུགས་སོགས་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ། ། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དོན་དུ་མའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། ། དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མེད་ན་སྦྱོར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཞི་བ་དང་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་སྣང་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཐ་དད་པའི་དོན་བདེན་པ་ཡིན་ན་བདག་མེད་པ་བདག་མེད་པས་སྲིད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པས་ཐ་དད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་སྤྱོད་པ་པོ་རྟག་པ་དང་ཁྱབ་པ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་སྨྲ་བ་གཟེག་ཟན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་གོམས་པས་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པ་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །

Because form and so forth are devoid of aspects, it is said, "to all," and so on. It is well known that the word "all" has multiple objects as its referent. Anticipating the doubt that if there were no differentiation, it would be inappropriate to apply [the term "all"], it is said: "even all itself," and so forth. Conventionally, there is indeed differentiation such as peace and cyclic existence. Therefore, there is nothing whatsoever called "all" other than the appearance of conventional entities which are by nature conceptualizations; the word "all" has as its referent that which is superimposed by conceptual thought. If, for all things that have become thus, a true differentiation of meaning endowed with suchness were to exist, then since non-selfhood exists by virtue of non-selfhood, one might ask: "How is it that the natures of cyclic existence and peace are not differentiated?" That is not the case. There are two types of the view of a self: that which arises from conditioning and that which is innate. In that regard, the view of a self held by the followers of Kaṇāda and others, who are conditioned by familiarity with their treatises and so forth, is that which arises from conditioning. They assert that the self is a permanent and pervasive agent who performs virtuous and non-virtuous actions differentiated by the body and so forth, and an enjoyer of their results. This is the case for the Vaiśeṣikas and others.

ཐོག་མ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་བདག་ཏུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་བཞིན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་རེ་ཞིག་བདག་ཡོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་བདག་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡུལ་དང་དུས་སུ་ལྡོག་པ་དང་བྲལ་བའི་བདག་དང་གཞན་འགའ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པས་འབྲས་བུའི་རྟགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཅན་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན་རང་བཞིན་གྱིས་རྟགས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་རྗེས་སུ་དཔོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་གཞན་ཡང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྟགས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱས་ཁྱད་པར་འགྱུར་དགོས་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བདག་ནི་འགའ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གཏན་ལ་མ་ཕེབས་པས་འགའ་ཡང་དེས་ཁྱབ་པར་ངེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ནི་རྟགས་འགའ་ཞིག་ཀྱང་འབྱུང་བ་མེད་དོ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྒྲུབ་བྱེད་མ་ཡིན་མོད།

Due to the power of the habitual tendencies of beginningless ignorance, the nature of the apprehension of the continuum of consciousness and so forth is what is conceptualized as a self; this nature is innate, belonging to all ordinary beings in common. Regarding that, first of all, there is no valid cognition that establishes the existence of a self. It is not apprehended by direct perception, because the objects of the visual and other consciousnesses are restricted to specific things such as form. Nor is it apprehended by inference, because there is no evidence of either an effect or an essential nature. Since a self is always hidden and lacks any spatial or temporal exclusion, the relationship of concomitance and exclusion between it and any other entity—whether as produced or producer—is not established. Thus, there is no evidence of an effect, and because the subject is not established, an essential nature as evidence is untenable. Furthermore, no other evidence that could establish its existence is possible. If there were another type of evidence, it would have to be qualified by the probandum; however, since the probandum of a self is not established at all, the pervasion cannot be determined, and thus no evidence whatsoever can be ascertained as pervading it. Although the visual and other consciousnesses or inference are not the means of proof, [the text continues].

ང་ཞེས་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་བདག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་གྱི་མངོན་སུམ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ་ནི། ང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ང་ཞེས་བྱ་བ་རང་རྟོགས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སེམས་ལས་གཞན་པ་བདག་ལ་སོགས་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ངར་རྟོགས་པའི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ང་སྐེམ་པ་ང་སྦོམ་ང་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ངའོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། སྐེམ་པ་ཉིད་དང་སྦོམ་པ་ཉིད་དེ་ནི་ལུས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། ། ཁྱབ་དང་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ལུས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཅན་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་བདག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་མེད་པས་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱར་རུང་བ་ལས་འདས་པ་དང་། གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ཡོད་པས་ཀྱང་འདི་མེད་པ་ཁོ་ནར་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ནམ་འོན་ཏེ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་གྲང་། དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཐལ་བ་བཟློག་དཀའོ། ། རྟག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བདག་ལ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བདག་རྟོགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པས་གནོད་དོ། ། དེས་ན་འདི་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནར་འཐད་དོ་ཞེས་གནས་སོ། །

Anticipating the doubt that the very nature of the cognition "I" serves as the proof for a self, and that there is only direct perception [of it], it is said: "The so-called 'I'..." and so forth. There is no self or the like whatsoever that exists as an object of the self-cognizing "I" other than the mind; such a thing is impossible. This is because the object of the cognition "I" is [actually] form and so forth. For instance, the conceptual thought "I am thin," "I am fat," or "I am walking" arises in the form of "I." Thinness and fatness are not properties that exist apart from the body. Furthermore, for that which is all-pervading and lacks a body, the activity of walking—which follows the nature of a corporeal substance—is also untenable. Therefore, since there is no valid cognition that establishes it, it transcends being suitable for the conventional designation of "existent"; and since there is valid cognition that subverts it, it is established that this is strictly non-existent. If that which is called "self" were to exist, would it be of the nature of cognition or of a nature that is not cognition? Regarding the first position, the consequence that the eyes and so forth would be fruitless is difficult to avoid. For a self whose nature is to constantly perceive forms and so forth, the existence of the eyes and so forth would not be purposeful. Even if the self were of a nature that does not cognize, its existence is subverted by the non-perception of any such entity. Thus, it remains established that this is strictly non-existent.

ཡང་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་བསྙོན་པར་ནུས་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ་ནི། ང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དགོས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པ་པོ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར། ང་ཞེས་བྱ་བ་ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་བརྟན་པ་དང་། ངར་འཛིན་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ལས་གཞན་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་མིན་ཏེ། སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་བདག་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་སྐྲ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་བདེན་པའི་དོན་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་མེད་པས་སྲིད་པ་དང་དངོས་པོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་བཀག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་མི་འཐད་པ་ཉིད་འཆད་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་པ་ནི། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་པ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བློ་ལྡན་མ་འཁྲུལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་དེ་དང་རང་རང་དེ་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེས་ནི་ཞི་བ་དང་སྲིད་པའི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེར་མེད་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི།

Furthermore, anticipating the doubt as to how the innate view of the transitory collection (satkāyadṛṣṭi) could be denied by anyone in the world, it is said: "The so-called 'I'," and so forth. The purpose is this: since all entities of an intrinsic nature, such as the knower and the known, do not exist in the manner described, there is nothing whatsoever—neither a stable object of the "I"-grasping called "I," nor a nature of the grasper of "I" and so on—that exists apart from the mind whose nature is as described. It is impossible; therefore, because a self is entirely non-existent, the view of a self is not possessed of a true object, just like the cognition of [non-existent] hair and so forth. Consequently, because there is no self, and because existence and entities do exist, it is not the case that the distinction between the entities of cyclic existence (saṃsāra) and peace (nirvāṇa) is either non-existent or unrefuted. To explain why the aforementioned [distinction] is untenable, it is said: "Because," and so forth. For whatever reason, the very nature of the conventional—which is the nature perceived by the ignorant—is itself the suchness (tattva) perceived by the wise who are undeluded; that is its own suchness. Thus, by realizing that the natures of peace and cyclic existence are all without distinction, being of one taste in emptiness, they are understood to be indivisible. Because they have realized non-distinction, all entities are indeed without distinction. To clarify that very point, it is said: "Of all, there is nothing whatsoever..." and so forth.

ཡུལ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་ཡུལ་གང་ཞིག་སྣང་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་དང་། ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་འཛིན་པ་པོའི་རང་བཞིན་གཞན་གང་ཡིན་པ་འགའ་ཞིག་རྟོག་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། གཞིར་གྱུར་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་པོ་དེ་དང་དེ་ནི་དབྱེ་བ་སྟེ་སོ་སོར་གྱུར་ཅིང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་མིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དུ་མ་ཉིད་ནི་རྟོག་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནར་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཐ་མི་དད་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཁོ་ནར་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱས་པའི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པ་གོམས་པས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པའི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱས་པའི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་རང་གི་སྔགས་དེའི་ཐིག་ལེར་བཅུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་རང་གི་སྣང་བ་དེ་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་སོ། །

Regarding the phrase "whatever object" and so forth: whatever objects of apprehension, such as form and so on, appear, and whatever other nature of the grasper—the subject of the "I-grasping"—serves as the basis for conceptualization, those respective objects and subjects are distinct; because they are separate and devoid of one another, they are all mutually indivisible. Therefore, "not all" means that there is nothing whatsoever that exists as "all"—this is the reality. The intention is that multiplicity itself arises from conceptualization. Consequently, because in reality the Buddha and the non-Buddha are equal, the Buddhas are undifferentiated, whereas sentient beings are differentiated only conventionally. Thus, one should understand that the statement "all beings without exception are made into perfect Buddhas" is indeed tenable, because beings are pure by their very nature. Through the cultivation of the ultimate truth, conceptualization is to be purified, for it is taught that the distinctions of Buddha and so forth are superimpositions by the power of conceptualization. Likewise, one should know that it is tenable to meditate on the form of the maṇḍala circle of the nature of all beings without exception, who have been made into perfect Buddhas, as being placed within the bindu of one's own mantra; for in the absence of [external] things, one's own appearances arise in that very way. Therefore, everything is perfectly established.

ད་ནི་ཐལ་ཟིན་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རྟོགས་པ་པོའི་ལྷག་པར་ཞེན་པས་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་དད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ལྟར་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དད་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་གི། དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོབས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྒོའི་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྒོ་སྲུང་དམ་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་དང་། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་མཐའ་དག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཡིན་ཞེས་དེ་ལྟར་བརྟགས་ནས། རང་གི་ཡིད་ནི་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཡང་སེམས་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དགའ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པའི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོའི་ཚོགས་མཐའ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དེ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། ། དོན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་དོན་ཏོ། ། བདག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ཀུན་གཞི་ལ་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བའོ། །

Now, by applying the nature of phenomena (dharmatā) to what has already been explained, it is stated that because everything is the nature of total purity, the mind—which possesses the form of the maṇḍala circle of the nature of Yamāntaka and the others through the practitioner’s intense conviction—is the very certainty of the purity of faith and so forth. This is expressed by the words "faith and..." and so on. In this context, the terms "faith and so forth" are intended to include the powers of faith and so on; the faculties themselves are not designated by the term "powers" because they have already been described as the nature of the purity of the gates. Therefore, having analyzed how their purity corresponds respectively to the nature of the four supreme gatekeepers, such as Yamāntaka and the others, and to the mind that takes the form of all objects, such as Rūpavajrā and the others, the text connects this to: "One should meditate upon one’s own mind." Furthermore, to qualify that very mind, it says "signless" and so forth. "Joy" is great bliss; because that great signless joy is pure, that mind which takes the form of the maṇḍala circle is the nature of the entire assembly of goddesses, such as Locanā and the others. "Sentient beings" refers to the five [faculties] such as the eyes, as they are the cause for the conventional designation of "sentient beings." "Objects" refers to the objects of the senses, such as forms and so forth. "Self" is the nature of the afflicted mind (kliṣṭamanas), which is the view of a transitory collection (satkāyadṛṣṭi) regarding the universal ground (ālayavijñāna).

རྣམ་རྟོག་ནི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་བྱ་བ་གྲུབ་པ་དང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཏེ། མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡིད་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཅན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སེམས་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེས་ནི་འདི་སྐད་དུ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པས་འཁོར་ལོའི་དབང་པོར་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་པ་འདི་ནི་སེམས་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་གཅིག་ཉིད་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པས་དེ་སྤངས་པས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་དེར་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་འཁོར་ལོ་དེའི་དབང་པོའི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གནས་པ་འདི་ནི་སེམས་ཡིན་ནོ། ། སེར་སྣ་མི་གཏོང་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་དང་པོར་བྱས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་མི་སྤྲོ་བ་དང་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་།

Conceptualization is consciousness whose nature is conceptual thought. The engaging consciousnesses are the five consciousnesses, such as the eye-consciousness and so forth. Their purification is non-apprehension; therefore, they are respectively the mirror-like wisdom, the wisdom of equality, the discerning wisdom, the all-accomplishing wisdom, and the wisdom of utter purity. These very [wisdoms], such as the mirror-like and so forth, are the stainless mind. Because the five [buddhas] such as Vairocana possess that nature, the essence of all buddhas, which is the nature of that [mind], is that very mind. Thus, it is said that the mind is the nature of the five perfect buddhas, whose nature is the five purities of the five aggregates, such as the mirror-like and so forth, in their respective order. Suchness is emptiness; because it possesses that purity, it abides as the Lord of the Wheel, the sovereign of the maṇḍala—this is the mind. Whatever delusions there are regarding form and so forth, such as the superimposition of oneness and so on, when these are abandoned, those stainless aggregates and constituents that are established as the ultimate nature of the essence, being perfected in that nature, abide as the essence of the Lord of that Wheel—this is the mind. [It is] the non-relinquishing of stinginess. Those which are preceded by that, such as immoral conduct, lack of patience, lack of diligence, and mental distraction, and—

མ་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་ཐབས་དང་བྲལ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་མེད་པ་དང་སྟོབས་མེད་པ་དང་ཡེ་ཤེས་མེད་པ་སྟེ་དེ་དག་ལས་ལོག་པ་སྟེ། ཡང་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་དྲི་མ་མེད་པ་དང་འོད་བྱེད་པ་དང་འོད་འཕྲོ་བ་དང་སྦྱང་དཀའ་བ་དང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་རིང་དུ་སོང་བ་དང་མི་གཡོ་བ་དང་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་བཅུའོ། ། དེ་དག་ཉིད་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པའི་ཕྱིར་དཀར་པོའི་ཆོས་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ས་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་འབད་པ་མེད་པ་སྟེ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། ། དེས་རང་དང་གཞན་གྱི་དགེ་ལེགས་གང་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་རིམ་གྱིས་ཏེ། གོམས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རིམ་པས་དེ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བས་ན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་རང་ནི་དགེ་ལེགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དཔག་དཀའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

Ignorance, distraction, lack of skillful means, lack of aspiration, lack of power, and lack of wisdom—by reversing these, they will no longer arise. Therefore, in their respective order, there are the ten perfections, such as generosity and so forth, and the ten stages (bhūmi) which are their transformed nature: the Joyous, the Stainless, the Luminous, the Radiant, the Difficult to Conquer, the Manifest, the Far-Reaching, the Immovable, the Excellent Intelligence, and the Cloud of Dharma. Because these very stages are pure by being the nature of Vajrarūpā and the other goddesses, they are the "white dharmas," meaning they are free from the stains of total affliction. The nature of these perfections and the nature of the white dharmas of the stages is the mind itself. Non-conceptuality is effortless, meaning it functions spontaneously. Because it is the very cause of whatever excellence belongs to oneself and others—the mundane and supramundane results—it is gradual, following the sequence of the full maturation of cultivation. Since it is profound and vast, it is the mind whose essence is insight and skillful means. By this, it is said that the spontaneous engagement characterized by the abandonment of the cognitive obscurations and so forth is itself the cause of excellence; because it is difficult to fathom through emptiness, it is profound by its very nature of insight.

རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་འདི་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་འདི་ནི་འདིར་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་རིག་མ་དང་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་སྐད་དུ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་གང་ཡིན་པ། ། ཤེས་རབ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཐབས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདི་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་ནི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་འདི་ལ་ཆོས་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ཞིག་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དོན་དམ་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་གཞན་ལས་ཅུང་ཞིག་ཐ་དད་མིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཐ་མི་དད་པ་མིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་མི་དད་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་འཛིན་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེ་ལྡོག་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་བསམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ནི་རང་ཉིད་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཟུང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐ་དད་པར་འཛིན་པ་མེད་ན་ཐ་མི་དད་པར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ། ། ཐ་མི་དད་པ་ན་ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བློ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཐ་དད་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"This mind is the nature of the maṇḍala, which consists of the support and the supported" means that this [mind], which is of the nature of insight and method, should be understood here as being precisely the nature of the consort and the person. As it is said: "That which is without intrinsic nature is insight; the characteristic of entities is method." By such a nature, the mind is the truth of the path to perfectly complete awakening, for it is said: "The inseparability of emptiness and compassion is called the awakening mind." Now, regarding the phrase "the nature of phenomena" and so forth, that which is described as the non-difference between the natures of existence and peace—which appear to be distinct—is also said to be "not an entity." This refers to the ultimate. In terms of suchness, "not slightly different from another" means being free from difference, and "not non-different" means being free from non-difference. Why is this? It is because it is the cause for reversing the apprehension of a different nature, which is a total conceptual determination. The intention is as follows: consciousness is ultimately exhausted in its own self-awareness alone; it cannot be apprehended as an object, for that would entail a duality. If there is no apprehension of difference, there is also no apprehension of non-difference, because non-difference depends upon difference, just like "this side" and "the other side." Likewise, the intellect is not manifold either, because it is not perceived as distinct from what is not manifold.

དེས་ན་ཚད་མ་འདིས་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བའི་རྟོགས་པ་ཙམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གནས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཡང་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ལས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཟོར་བཀོད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ནི་རྣམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བསྟན་མ་ཐག་པའི་དོན་དེ་ལྟར་བརྟགས་ནས་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་རང་གི་སྙིང་གའི་སྟེ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཟླ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་མཚན་མའི་དབུས་ན་གནས་པའི་སྔགས་མཆོག་མཾ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་རང་གི་འོད་ཟེར་ལས་སྐྱེས་པའི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་བའི་ངོ་བོར་བྱས་པའི་འགྲོ་བ་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ནི་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་འོད་གསལ་བའི་ཐིག་ལེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐིག་ལེའོ། ། རང་བཞིན་རྣམས་ངོ་བོ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པའི་རང་གི་ཡིད་དེ་ནི་སྔགས་མཆོག་གི་ཐིག་ལེ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་རང་གི་ཡིད་དེ། དེར་རྣམ་པར་བསྒོམ་ཞེས་པའོ། ། ཐིག་ལེའི་རྣམ་པ་ཅན་མཾ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ས་བོན་དེའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཕྲེང་བ་ཞུགས་པར་རྣམ་པར་བསམ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། རྟོགས་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། གསུང་དང་ནི་སྐུའི་རྡོ་རྗེའི་ལུས་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མཚན་མའི་སྙིང་པོ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་གསལ་བར་བྱས་ནས་སོ། །

Therefore, it is established that the mere realization of being devoid of all intrinsic natures of things is the conventional reality. Even so, the meaning is that all those things determined by conventional designations, such as difference and non-difference, are merely fabricated by conceptual construction through the mode of realization. In that way, having analyzed and observed the meaning just explained, one should meditate upon the nature of the supreme mantra MĀṂ, which resides in the center of the sign located upon the stainless moon at the heart of the wisdom-being (jñānasattva) within one's own heart. Because the Victors, born from its own rays of light, enter into the world of beings and transform them into the essence of the Victors, and because it has the form of a luminous drop (bindu) together with those rays of light, it is a "drop." One's own mind, which possesses that essence of the natures, is the luminous drop of the supreme mantra, one's own mind; this is what is meant by "meditate upon that." The connection is that one should contemplate the entry of the garland of light rays from that seed-syllable, which has the nature of MĀṂ and the form of a drop. If one asks what has been done, it is said: "having realized." This is after having gradually clarified the supreme essence of the sign, which is the indivisibility of the body of the Vajra Speech and Vajra Body.

འོད་ཟེར་གྱི་ཕྲེང་བས་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་དང་འབྲེལ་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ནང་གསལ་བར་བྱེད་པས་བསྟན་པ་འདི་ནི་ད་ལྟར་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྤྲོ་བ་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་སྤྲོ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། སླར་ཡང་ཐིག་ལེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་མཾ་གྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ལ་ཞུགས་ཤིང་ནང་དུ་འདུས་པར་གྱུར་པ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་འབེབས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པས་བདུད་རྩི་སྟེ། དེ་འབབ་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་བསམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པར་སྤྲོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་བསྡུ་བ་གསུངས་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེར་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་མཐར་ཐུག་པར་བསྒོམས་ཏེ། སྣང་བ་གཞན་གྱི་ཐིག་ལེར་བཅུག་ནས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ཡུད་ཙམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རང་གི་བདག་པོ་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་འོད་ཀྱི་ཕྲེང་བས་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་ལུས་ཀྱི་ནང་མཚན་མའི་སྙིང་པོ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱི་གསལ་བར་བྱས་ནས་བ་སྤུ་སོ་སོ་ནས་བྱུང་བའི་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བཀོད་པ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་འོད་ཟེར་གྱི་ཕྲེང་བའི་རིམ་གྱིས་ཞུགས་པར་རྣམ་པར་བསམ་ཞེས་སྔ་མ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །

Because the garland of light rays makes the body-vajra and so forth, which are connected to the samaya-sattva, clearly manifest within, this teaching now prohibits their external radiation; the external radiation will be explained immediately thereafter. Furthermore, when one enters and is absorbed into that very nature of the syllable maṃ in the form of a drop (bindu), the phrase "causing the stream of the nectar of wisdom to descend" means that consciousness itself, in the form of the wheel of the wisdom-maṇḍala, is "nectar" because it dispels all the torments of the afflictions; the meaning is that one should visualize it as causing that [nectar] to descend. Now, the gathering preceded by radiation as far as the limits of space is taught, beginning with the words "Then..." "Then" means that after having meditated on the yoga of the first drop and the yoga of the drop to its conclusion, and having placed the appearance into the other drop, one should—as in the previous generation stage—in an instant, through intense devotion to one's own lord who is the nature of the three samādhis, immediately after that, visualize that the garland of light rays having entered thus makes clear the sequence of the interior signs of Mañjuvajra’s body and so forth, and then, having completely purified everything with the infinite arrays of maṇḍalas of light emerging from each individual pore, one should visualize that [the light] enters that very [place] in the sequence of the garland of light rays; this connects to the previous [text].

དོན་ནི་འདིར་ཐིག་ལེའི་དབུས་སུ་ཡང་འཁོར་ལོ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ཇི་སྲིད་འདོད་པའི་བར་དུ་དེ་ལྟར་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་གི་མིང་ཅན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་མཇུག་བསྡུས་མ་ཐག་ཏུ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་ཆོ་ག་བརྗོད་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་གིས་ཤེས་རབ་དམ་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་དམ་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལུས་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་མཚན་མ་ནི་རལ་གྲིའོ། ། ཕྲ་མོ་ནི་ནས་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་མོ། ། འོད་བཅས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་དང་བཅས་པའི་རང་གི་མཚན་མ་གང་ལ་ཐུབ་པའི་ཚོགས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐུབ་ཚོགས་ནང་ཞུགས་སོ། ། རིག་མའི་སྣའི་རྩེ་མོ་ན་གནས་པ་ནོར་བུ་དང་སྦྱར་བ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དོན་ནི་སྔ་མ་ལྟར་པདྨའི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞུ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་མྃ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་རལ་གྲི་ཕྲ་མོའི་ཆང་གཟུངས་ཀྱི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ན་གནས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་རྫོགས་པའི་ཐུབ་པའི་འཁོར་ལོ་རང་གི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པར་བྱས་པས་པདྨའི་སྟེང་གི་རིག་མའི་ནང་ནས་ཕྱུང་སྟེ་རིག་མའི་སྣའི་རྩེ་མོ་ན་གནས་པར་བྱས་པར་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །

The meaning here is that since one meditates on the wheel within the center of the drop, one should withdraw it in that manner for as long as desired; this is the intended sense. Up to this point, the third meditative stabilization, known as the "Supreme King of Activities," has been explained from the perspective of the yoga of the drop. Because the subtle yoga and so forth are proximate to that, they are also included within the meditative stabilization of the Supreme King of Activities. Immediately following the conclusion of the yoga of the drop, the ritual for meditating on the subtle yoga is stated, beginning with the words "Then..." "By whom the supreme insight is fully grasped" refers to the one who has fully grasped the supreme insight; the meaning is "by one whose body consists of method and insight." One's own sign is the sword. "Subtle" means the size of a barley grain. "With light" means that the assembly of Munis is within that own sign which is accompanied by luminosity; thus, it is said to have "entered the assembly of Munis." One should meditate on the one residing at the tip of the consort's nose, joined with the jewel. The meaning is as follows: just as before, having entered the lotus, the Tathāgatas melt and give rise to a sword of the nature of the syllable Māṃ. Within the hilt of that subtle sword is a multi-storied palace. One should meditate on the wheel of Munis, beginning with Vajradhara, who are perfected in the subtle yoga and reside within that palace. Having transformed one's own vajra tip into the form of a hook, one draws them out from within the consort on the lotus and meditates on them residing at the tip of the consort's nose. This is the intended sense.

བརྩེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་སོ། ། མཚན་མ་བརྟན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོ་སྨིག་རྒྱུའི་རྣམ་པ་སྟེ། ། གཉིས་པ་དུ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན། ། གསུམ་པ་ནམ་མཁའི་རྣམ་པ་ཅན། ། བཞི་པ་སྒྲོན་མ་ལྟ་བུར་འབར། ། སྤྲིན་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ནི། ། རྟག་ཏུ་གསལ་བ་ལྔ་པ་ཡིན། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དེའི་མཚན་མ་བརྟན་པོ་འདི་འདྲ་བ་མཐོང་ནས་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་མ་ཕྲ་མོའི་འོད་ཟེར་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་དེ་དག་དང་རང་གི་མཚན་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་པདྨའི་མཆོག་གི་སྤུགས་ལྟ་བུའི་ཕྱག་མཚན་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་རྣམས་བློ་དང་ལྡན་པས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ཏོ། ། ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གཉི་ག་ཡང་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་། དེའི་རིག་མ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྙེན་པ་དང་། ཉེ་བའི་སྒྲུབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གཉི་གའི་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གིས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡན་ལག་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

"By means of compassion" refers to the method. Regarding "stable signs": first is the appearance of a mirage; second is the appearance of smoke; third has the appearance of space; fourth blazes like a lamp; and the fifth is a constant clarity like a cloudless sky. Having seen such stable signs of that subtle yoga, the wise should repeatedly emanate from those rays of light of the subtle signs the Lords of Sages who have arisen from them, as well as great clouds of Bodhisattvas possessing their own various signs and hand-symbols like the finest vaidūrya of a lotus. This teaches the subtle yoga. Both the drop yoga and the subtle yoga are, respectively, the small, medium, and great [stages] of the approach, near-attainment, and great attainment of Mañjuvajra, his consort, and the members of the maṇḍala, as previously described; they should be understood in that order. As for the claim by some that the four branches, such as the result concordant with the cause, of both the drop yoga and the subtle yoga are exclusively great, that is incorrect. Here, it is appropriate for the Blessed One to state that the branches and their results are small, and that by means of insight they are medium, but the result concordant with the cause is not great.

འོན་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པ་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མཐའ་དག་ཟད་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡང་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་ཆུང་ངུ་མེད་པས་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་དག་གི་བར་ན་གནས་པ་ཉིད་མེད་པས་འབྲིང་ཡང་མི་སྲིད་དོ། ། དེས་ན་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མ་འབྲེལ་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བརྟེན་པའི་ཡན་ལག་བཞི་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་པར་ཐལ་བ་བཟློག་དཀའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་འདིར་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ཙམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་ནི་འདི་ཉིད་དུ་ཐུབ་ཚོགས་ནང་ཞུགས་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟད་པའི་རིམ་གྱིས་དོན་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་འདིར་ཡང་ལྟོས་པའི་ཐ་དད་པས་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ནན་གྱིས་ལྷུང་བ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་། དེ་བཞིན་སྦྱོར་བ་བསྙེན་སོགས་ལྟར། ། རྒྱུ་མཐུན་ཡོངས་སུ་ལྷག་མོས་པ། ། ཆུ་སོགས་དབྱེ་བས་ཕྲ་མོ་དང་། ། ཐིག་ལེ་གསང་གསུམ་ལས་སྐྱེས་བསྒོམ། ། ཞེས་བཟང་པོ་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོ་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཤིན་ཏུ་དཔྱད་པས་མཆོག་གོ། །

If it is argued: "However, because the third meditative absorption (samādhi) is capable of exhausting all discordant factors (vipakṣa), it is the 'Great' of the Blessed One. Therefore, since there is no 'small,' there is no intermediate state existing between the small and the great; thus, it is called 'Great,'" this is also highly irrelevant. For in that case, since the four branches based on the Blessed One alone would be unable to exhaust the discordant factors, the consequence that the purpose of insight (prajñā), the maṇḍala, and so forth would be rendered meaningless would be difficult to avert. If that were so, one would have to meditate on Mañjuvajra alone here. But that is not tenable, for Jñānapāda states in this very context: "Having entered into the assembly of the Sages." Therefore, one must certainly accept other branches, such as the concordant cause (niṣyanda-hetu), in the sequence of exhausting the discordant factors. Thus, here too, the categories of "small" and so forth are applied through relative distinctions. Furthermore, what was stated by Bhadrapāda: "Just as the application, the service (sevā), and so forth, The concordant cause is the complete visualization; Through the divisions of water and so forth, one meditates On the subtle, and that born from the three secrets of the drop (bindu)," this will also be clarified by those who speak of the "Great of the Great." Therefore, it is best to investigate this thoroughly.

དེས་ན་ཐིག་ལེ་དང་ཕྲ་མོ་གཉི་གའི་ཡང་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་སྔ་མ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁོ་ནས་སྣང་བ་གཞན་དུ་ལྷག་པར་མོས་པས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། བཟླས་པས་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི། དངོས་པོ་ཀུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རང་བཞིན་རང་སེམས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སེམས་གང་གིས་གཞག་ཅིང་གཏད་པ་དེ་ནི་སེམས་གཞག་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་སྙིང་ག་ན་གནས་པའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཨོཾ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་པའི་འོད་ཟེར་ཅན་གྱི་རང་གི་གསང་སྔགས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པའི་མྃ་གྱི་རང་བཞིན་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་སྔགས་པས་བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་བརྗོད་པ་འབྱུང་དང་འཇུག་པ་སྟེ། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དག་གིས་ལེགས་པར་དབང་བསྐུར་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ཅན་གྱི་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའོ། ། མྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བས་གསལ་བར་བརྗོད་ནས་ཏེ། སྤྲོ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་དུས་མཚུངས་པ་ཡིན་ཡང་བརྗོད་པ་རྩོམ་པ་སྔར་བྱུང་བར་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ནས་ཞེས་ཏྭའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ན་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ།

Therefore, it is established that for both the bindu and the subtle [yoga], the branches such as the approach (sevā) and their concordant results (niṣyanda-phala) are also distinct according to the divisions of small and so forth. All of these are to be performed by a yogin abiding in the previous maṇḍala through the superior resolve (adhimukti) of a different appearance. Regarding the explanation for the purpose of recitation (japa), it says: "By all things," and so forth. The nature of the maṇḍala circle, which is the identity of all things and the nature of all, is one's own mind as the sovereign; that by which the mind is placed and directed upon the king of the mind is "placing the mind." The meaning is: by means of the nature of the mind which has the form of the maṇḍala circle. Because it is connected to the nature of the oṃ and so forth contained within the signs and so forth abiding in the heart of one's own Vajra Body and so forth, the mantrin should recite their own secret mantra, which possesses various rays of light and has the nature of the syllable māṃ abiding in the heart of the wisdom-being (jñānasattva). How so? It is the arising and entering of the utterance; the king of secret mantras possessing various rays of light, well-consecrated by the exhaling and inhaling of the breath. Having uttered it clearly, free from [the faults of] speed and so forth—although the radiation and the utterance are simultaneous, the suffix tva is used to show that the commencement of the utterance occurs first. Therefore, the meaning is as follows:

བརྗོད་པས་སྤྲོ་བར་བྱའི་སྤྲོས་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས་ཀྱང་བརྗོད་པས། རྡོ་རྗེ་སྤྲོ་བྱ་སྟེ། རྫོགས་པ་ཡིས་ནི་བསྡུ་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེས་ན་དེ་ལྟར་བརྗོད་ནས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་དང་། ཅིག་ཆར་དག་ནི་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་ལས་རིམ་པ་བཞིན་ཅིག་ཅར་རམ་སོ་སོར་ལྷ་མོ་བཅུ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ས་བོན་ལས་ནི་ལྷ་མོ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ནི་སྤྲོ་བར་མི་བྱའོ། ། དེ་ནས་འོད་ཟེར་གྱིས་གསལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ནམ་མཁའི་ཁོངས་ཏེ་ནམ་མཁའི་ནང་ཀུན་དུ་བཀང་ནས་དེ་ནས་སྔར་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་པས། རང་གི་ས་བོན་གྱི་ནི་འོད་རྣམས་ཀྱིས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དྲངས་ནས་ནི། ། པདྨའི་ནང་དུ་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན། ། བྱང་ཆུབ་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པའི་ཆོ་གས་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའི་སྤྲིན་གྱི་བཀོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཀུན་དུ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་སྤྲོས་པའི་ཚོགས་རྣམས་གསང་སྔགས་བརྗོད་པའོ། ། མཐར་རང་གི་ས་བོན་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་རིག་མ་མཆོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

It is said: "One should emanate through expression, but one should not express through conceptual elaboration." As it is also stated in the Śrī Guhyasamāja: "The vajra should be emanated, and through completion, it should be gathered." Therefore, having expressed it in that way, one should emanate the body and so forth, both gradually and simultaneously. This means that from the syllables of the body and so forth, one emanates the body and so forth of the ten goddesses together with the tathāgatas, either sequentially or simultaneously; and from the seed-syllable of the jñānasattva, one emanates the goddesses and tathāgatas. In both cases, the jñānasattva itself is not to be emanated. Then, with rays of light that are radiant, one fills the expanse of space—the entirety of the sky—and then, through the meditative absorption (samādhi) described as "as before": "By the lights of one's own seed-syllable, having drawn in all forms and so forth, one should meditate on them within the lotus as a maṇḍala of light, the essence of the mind of awakening." Through the ritual procedure described in such passages, one should emanate the various arrays of offering clouds, such as Rūpavajrā and the others. Then, the collection of emanated hosts is addressed with the recitation of the secret mantra. Finally, it is said that they should be absorbed back into one's own seed-syllable, as expressed in the passage beginning with "the supreme consort" and so forth.

རིག་མ་མཆོག་དང་ཀུན་དུ་འཁྱུད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟར་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེའི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་མཛེས་པའི་ཚོགས་ལ་བལྟས་ནས་རང་གི་ལུས་ཉིད་ལ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་འདི་སྐད་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྡུས་ནས་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་དབུས་ན་གནས་པའི་ཨོཾ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལས་ལྷ་མོ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་སོར་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་རིམ་པ་དང་ཅིག་ཅར་སྤྲོས་ནས་མཆོད་ནས་བསྡུས་ཏེ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་བཟླས་པ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་བཟླས་པའོ། ། ཚིམ་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི། རང་གི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རང་གི་སྙིང་པོ་ནི་མྃ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་ངེས་པར་རྟོག་པ་ནི་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེས་སྐྱོ་ཞིང་ངལ་བ་དེས་ན་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དམན་ཞིང་ཞན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྦྱོར་བར་གྱུར་ན་སྔ་མ་བཞིན་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རིག་མའི་ཚོགས་ཀྱི་གླུ་དབྱངས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་སད་པས་དེས་བསྐུལ་བས་འཁོར་ལོ་མངོན་པར་མཆོད་དོ། ། ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་འབྱུང་དང་འཇུག་པ་སྟེ་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་འོད་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་ལྕགས་ཀྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེས་དམ་པའི་སེམས་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆུ་རྒྱུན་བཀུག་སྟེ།

One should cause the great bliss of being completely embraced by the supreme consort to be displayed and experienced, and then, having looked upon the assembly of the beautiful Munīndras who are of the nature of that which has become dependent upon it, one should cause them to enter into one’s own body. This expresses the following: having condensed the subtle yoga, at the time of individually reciting the Vajra Body and so forth—along with the goddesses and the Tathāgatas—arising from the nature of the oṃ and other syllables situated in the center of the signs such as the wheel, one should perform the recitation by emanating them sequentially or simultaneously, making offerings, and then withdrawing and entering them; this is what is meant by "mantra recitation." Regarding the explanation for the purpose of satisfying, it is stated: "one’s own essence" and so forth. One’s own essence is the nature of the syllable māṃ. Because that itself is the nature of the initial application and so forth, it is "that very thing." The certain conceptualization of that is "meditation." When one becomes weary and exhausted by that, the movement of one’s own mind becomes diminished and weak; that is what is meant by that term. When one has thus engaged in the application, one is awakened by the songs of the assembly of goddesses such as Locanā and so forth, as before, and being exhorted by them, one makes offerings to the wheel. To express the act of satisfying itself, it is said: "emerging and entering," which refers to exhaling and inhaling. That itself is light, and that itself is also a hook. By means of that, one draws in the stream of water that is the nature of that supreme mind, the bodhicitta.

སྐྱོ་བ་གསལ་བའི་དོན་དུ་སྐྱོ་བ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དབབ་པར་བྱ་སྟེ་བབ་པར་བསྒོམ་མོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་གང་ཙམ་འདས་པའི་སྤྱི་བོའི་སྟེང་ན་ཟླ་བ་མཐོ་གང་ཙམ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྫས་ལྔ་པོ་ས་བོན་ལྔས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་རང་རང་གི་འོད་ཟེར་གྱིས་བཀུག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་པྲ་ཎ་བ་ལ་བསྐོར་བ་རང་གི་ས་བོན་གྱི་འོད་ཀྱིས་རེག་པས་ཁུ་བར་གྱུར་ཅིང་ཨོཾ་གྱིས་རེག་པས་ཐམས་ཅད་བདུད་རྩིར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་བསམས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་དེས་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཆོ་གས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་པས་སྔགས་མཆོག་གི་སྔགས་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པར་བྱའོ། ། གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་བརྗོད་པ་ནི་སྔགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྔགས་པ་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་སྐྱེས་ཤིང་བརྩོན་པ་ལངས་པའོ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྟོད་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་བྱས་གྱུར་ཅིང་། གང་གིས་སྲོག་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཁོར་ལོ་བཅུག་ཅིང་ནང་དུ་བསྡུས་པའི་སྲོག་ལ་སོགས་པས་འཁོར་ལོ་བྱས་པ་དེས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པ་འདི་འདྲའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་བློས་དམིགས་ནས་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་བརྩེ་བས་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཟིན་པའི་སྨོན་ལམ་ལ་ཕྱོགས་པར་བྱའོ། །

In order to clarify weariness and to pacify weariness, one should cause the Body-Vajra and so forth to descend and meditate upon their descent. Regarding the phrase "according to the ritual": above the crown of the head, at a distance of one span, is a moon one span in size. Upon it, the five substances, consecrated by the five seed-syllables, are drawn in by their respective rays of light and become one with the Tathāgatas. These revolve around the praṇava (Oṃ). By being touched by the light of one's own seed-syllable, they become liquefied; by being touched by Oṃ, one should visualize them all becoming nectar. Through that nature of the stream of bodhicitta-water, one proceeds according to the ritual just explained. Knowing that very reality, one should also remain unattached even to the supreme mantra. The expression "requesting to depart" refers to the words "the mantrin" and so forth. The mantrin, having generated enthusiasm and arisen in diligence for the meditation on the wheel and so forth, requests them to depart. Having performed the praises, offerings, and so forth as before, by means of the three syllables such as the life-force (prāṇa), the outer wheel is inserted into the wheel of the wisdom-being (jñānasattva) and gathered within. By means of the life-force and so forth, the wheel is formed; one should then meditate on the visualization of the Body and so forth exactly as they are. Having focused the mind on the realm of sentient beings who are devoid of such a vision of reality—the forms of the deity wheel and so forth—one should direct oneself toward the previously made aspiration prayers, such as: "May I always act for the benefit of sentient beings in every way out of compassion for the sake of helping the world."

དེ་ནས་བསམ་གཏན་ལ་ལངས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྷའི་རྣམ་པའི་ང་རྒྱལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དག་པའི་སེམས་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལྷའི་ང་རྒྱལ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མལ་པའི་རང་བཞིན་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུལ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྒོམ་བྱེད་པས། ། བྱ་བ་མཐའ་དག་ཡང་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཡུལ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན་བརྗོད་པ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣང་བར་གནས་པའི་ཡུལ་ལོ། ། སྣང་བ་ནི་རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་སྟེ། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེར་གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཡུལ་རྣམས་དེ་ཙམ་ཡིན་པས་སོ། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་མེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམ་པར་གནས་པ་མཐའ་དག་ནི་དེའི་བག་ཆགས་ཙམ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཀུན་རྫོབ་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། གཞན་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཚོར་བ་དང་དྲི་དག་རྣམ་པར་དག་པས་རིན་ཆེན་འབྱུང་བའོ། ། འདུ་ཤེས་དང་རོ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། འདུ་བྱེད་དང་རེག་བྱ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་དོན་ཡོད་པའོ། ། རྣམ་ཤེས་དང་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་འདི་འདྲ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་གྱི་ངོར་བྱས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།

Then, having arisen from meditative concentration, one maintains the divine pride of one’s own deity. For that very reason, one is a pure sentient being, because through the divine pride itself, the ordinary nature is abandoned. The connection is: "By thoroughly meditating on the objects, one should perfectly accomplish all activities." If one asks what kind of objects they are, it is said: because they are free from the duality of subject and object as before, they are like an illusion. For that very reason, they are objects that abide as appearances. "Appearance" means merely appearing individually in the manner of appearing as the nature of self-awareness; it is the meaning of what is called "the aspect of cognition." "Abiding therein" means being established as such, because the specific objects such as form, sound, smell, and so forth, are merely that. The meaning is this: since all external entities such as form and so forth do not exist, all established objects such as form and so forth are exclusively the appearances of aspects such as form, which are conventional and produced from their mere habitual tendencies. Furthermore, those specific [deities] are: Ratnasambhava through the purity of feeling and smell; Amitābha through the purity of perception and taste; Amoghasiddhi through the purity of formations and tangible objects; and Cittavajra through the purity of consciousness and the sense base of sound. Such purities should be understood as being presented for the sake of sentient beings with diverse inclinations.

དོན་དམ་པར་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡུལ་རྣམས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ནར་ནི་ཕན་ཚུན་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནམ་ཐ་མལ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པས་དམ་པའི་ཆོས་བཤད་པ་དང་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མཐའ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་ཆོ་གས་ལྷའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་བྱ་བ་མཐའ་དག་བསྒྲུབ་པ་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུབ་པའི་འཁོར་ལོ་མཆོད་པའི་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་ཐོ་རངས་ཀྱི་ཐུན་མཚམས་བརྗོད་དོ། ། ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་གསུངས་པ་ནི་ཟས་ཀྱི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཟས་ཀྱི་དུས་སུ་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་ཟླ་བ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་དང་བཅས་པའི་འཁོར་ལོའི་དབང་པོ་དམིགས་ཤིང་བསམས་ནས།

In the ultimate sense, all buddhas should be realized as being of a completely pure nature. Therefore, in that way, the objects [of the senses] become the nature of the vajra body and so forth. By the very nature of reality (dharmatā), because they are mutually inseparable, they possess the aspect of the glorious Vajradhara; one should meditate upon them as being of the nature of non-dual wisdom. For that very reason, one should be free from and abandon the distorted conceptualizations of the nature of grasped objects and so forth, or the identity of ordinary pride, and should accomplish all activities such as teaching the sublime Dharma and wandering about; one should practice accordingly. Thus, the accomplishment of all the activities of a yogi who possesses the divine pride (devatā-abhimāna) through the ritual as described is the supreme offering to the wheel of the Sage at all times for that yogi, because it is a state of constant meditative equipoise. By this, the dawn session interval is described. The ritual for food is taught in the passage beginning with "at the time of eating" and so forth. At the time of eating, one should visualize and contemplate the lord of the wheel together with the maṇḍala deities within the moon at the heart of the samayasattva.

རང་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་བདུད་རྩི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་སྔ་མ་ལྟར་བདུད་རྩི་མྱང་བའི་ཆོ་གས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་བསྐྱེད་པའི་རང་གི་བཟའ་བ་ཨོཾ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་དུ་འོད་གསལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་གསུམ་པོ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་གི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྔགས་ཤིང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པར་བསྒོམས་ཏེ། དེས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཧཱུྃ་གིས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ལྕེ་བཀོད་དེ་དེས་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་དེ་ལྟར་སྔགས་པས་སྙིང་གའི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཐུབ་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་ཚིམ་པར་ལྷག་པར་མོས་པས་བཟའ་བར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཟ་བ་ནི་སྦྱིན་སྲེག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ང་རྒྱལ་དུ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ནི་བུད་ཤིང་སྟེ། དེ་རྣམས་བསྲེགས་པས་ན་ཡེ་ཤེས་མེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་མེ་ལ་ནི་བླ་ན་མེད་པར་བརྗོད་དོ། ། དེས་ན་དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དང་ཡིད་ཀྱི་དང་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་སྦྱིན་སྲེག་རྣམ་པ་གསུམ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་ཟིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ཀུན་གྱིས་རང་རང་གི་ལྷའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་རང་ཉིད་དམ་ཕ་རོལ་པོའི་དག་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཡང་དག་པར་མཆོད་པར་བྱའོ། ། བརྗོད་ཟིན་པའི་ལྷའི་རང་བཞིན་ཅན་རང་ཉིད་དམ་པ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཡང་དག་པར་མཆོད་པར་བྱའོ། །

With the syllables that generate the nectar of one’s own seed, one should generate one’s own food into the essence of bodhicitta through the ritual of tasting nectar as before. Having thoroughly purified it with the nature of the three syllables OṂ ĀḤ HŪṂ, one should meditate on it as being equal and utterly pure. Then, having placed the tongue of Vajrasattva upon the deities such as the Body Vajra with the syllable HŪṂ, one should satisfy them with it. Thus, the practitioner should eat while intensely visualizing that the entire assembly of Munis within the heart is satisfied. The yogi’s eating is of the nature of a fire offering (homa); it should be understood as being solely through the mental visualization of that pride. The aggregates and so forth are the fuel; by burning them in the fire of primordial wisdom—the fire of knowing all phenomena as equal—it is called "unsurpassed." Thus, the three types of fire offering are described: the external, the mental, and the unsurpassed. In the manner already explained, one should perfectly worship oneself or others with all desirable things such as forms, which possess the nature of their respective deities. Whether it be oneself or others, who possess the nature of the deities already described, one should perfectly worship them.

བརྗོད་ཟིན་པའི་ལྷའི་རང་བཞིན་ཅན་རང་ངམ་གཞན་དག་རྣམ་པར་དག་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་འདའ་བར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་ཏུ་གྱུར་པ་འདི་ནི་བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ། འདོད་པ་ཀུན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྟོན་ཞིང་། ། རང་ལྷག་ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་དང་། ། ལྡན་པས་རང་དང་གཞན་མཆོད་བྱ། ། དཀའ་སྤྱོད་ངེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས། ། བསྟེན་པས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ། འདོད་པ་ཀུན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི། ། བསྟེན་པས་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དཔལ་འདུས་པ་ལས་ཀྱང་། དཀའ་ཐུབ་ངེས་པ་མི་བཟད་པ། ། ལུས་བསྐམས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། ། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སེམས་རྣམས་གཡེངས། ། གཡེངས་པས་དངོས་གྲུབ་ལས་གཞན་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདི་ཡང་ལྷའི་ང་རྒྱལ་བརྟན་པའི་རྣལ་འབྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་དཔལ་གསང་བའི་ཐིག་ལེ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས། མཁས་པས་ངེས་པར་ལེགས་བརྟགས་ཤིང་། ། ལེགས་པར་བསམས་ནས་འཇུག་པར་བྱ། ། དེ་ལྟ་མིན་ན་མེར་མཆོད་པས། ། འདི་ནི་བཅུ་དྲུག་ཆར་མི་ཕོད། ། གང་ཞིག་དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་དུ། ། ཤེས་པ་མོས་པ་བསྟེན་པ་སྟེ། ། འགྲུབ་འགྱུར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ། དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་ལྟུང་། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་ལངས་ནས་དག་པའི་ཡིད་ཅན་རང་གི་ནི། ། ལྷ་ཡི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་སེམས་ལྡན་པ། །

This samaya, which consists of the aforementioned nature of the deity, is that which the Sugatas truly intend so that one does not transgress the offerings of one’s own or others’ pure forms and so forth. As it is said: "Enjoying all the objects of desire, Displaying them just as one wishes, Endowed with the yoga of one’s own chosen deity, One should make offerings to oneself and others. Accomplishment will not be achieved By relying on the sufferings of ascetic hardships; But by relying on the enjoyment of all desires, Accomplishment will be swiftly achieved." And from the Śrī-Guhyasamāja: "Terrible asceticism and strict observances Cause suffering by withering the body. In suffering, the mind becomes distracted; Through distraction, one turns away from siddhi." This was also spoken with reference to the yogi who possesses stable divine pride; otherwise, one would fall into the lower realms. As it is said in the Śrī-Guhyatilaka and other sources: "The wise should examine thoroughly And enter only after careful reflection. Otherwise, compared to making offerings in fire, This [practice] is not even a sixteenth part. Whoever understands reality as it is And relies upon devotion, they will achieve accomplishment. Otherwise, they will fall Into the great hells." Now, having arisen, with a pure mind, One possesses a mind that maintains the form of the deity.

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འཐད་པ་དང་བཅས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་གསུངས་པ་ནི། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ་བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་ནུས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། བདེ་གཤེགས་མ་ལུས་མཆོད་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལས་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་དེ་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པའི་སེམས་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྔགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྟོགས་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ག་ལ་འགྱུར་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ་ནི། དངོས་གཅིག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་ཆགས་པ་ཅན་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རོ་དང་བུད་མེད་དང་སྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །

Regarding the phrase "and so forth," the Noble Ones have just explained the specific details of the meaning through four verses, complete with elaborations and logical justifications, beginning with "In accordance with..." and so on. "In accordance with" means that one should thoroughly understand the welfare of worldly and transcendent beings in a way that accords with one's own and others' capacities. One should accomplish this by thoroughly understanding the offering to all Sugatas without exception—that is, by thoroughly understanding the offering of external flowers and so forth—and by possessing the divine pride of the outer and inner self, which is the movement of the pure nature of the body and so forth, always remaining in meditative equipoise. All the Buddhas have taught that whatever slight physical form exists within a mind inflated by such divine pride is the nature of the mudrā and the mantra. Anticipating the doubt, "How could the activities of the body and so forth, when perceived in another way, become the form of the mudrā and so forth?" it is said: "In a single entity..." and so on. This means that toward a single entity such as a woman, the conceptualizations of those who are free from attachment, those who possess attachment, and those who know suchness are, respectively, a corpse, a woman, and an illusion.

སྙམ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་གོང་ནས་གོང་དུ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཐར་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་བརྗོད་པ་ནི་མང་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གོམས་པ་ལས་རྟོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཕྱི་རོལ་དོན་གྱི་ཚུལ་ལ་ཡང་། ། ཕྱི་རོལ་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཡང་། ། དགའ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དག། གོམས་ལས་ཁྱད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ། བདེ་སོགས་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། བུད་མེད་ལུས་ནི་གཅིག་ཉིད་ལ། ། རོ་དང་འདོད་པ་བཟའ་བྱ་ཞེས། ། ཀུན་དུ་འདོད་ཅན་མི་རྣམས་ཀྱི། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་གསུམ་མོ། ། ཞེས་སོ། ། ཕྱི་རོལ་དོན་མེད་ན་ནི་རྟོགས་བཞིན་པ་ཙམ་འདོད་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གོམས་པ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་གི་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་དག་པ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ། དངོས་པོ་གང་དང་གང་དང་ནི། །

Through those various types of thoughts, the nature of what is correctly accumulated—that is, what is produced—is progressively accomplished, and so forth, whereby the specific distinctions of karma that bring about pleasure, suffering, and liberation arise. To express that, it is called "many." Likewise, one should understand that for all things, however they are conceptually imputed, they are realized through habituation. Similarly, it is said: "Even in the case of external objects, Although there is no external distinction, Joy and intense anguish Become distinct through habituation; Therefore, pleasure and so forth are not the nature of the object." Likewise: "Regarding the single body of a woman, As a corpse, a lover, or food— For people who are desirous, There are these three types of conceptualization." If external objects do not exist, then since they are subject to the power of desire as mere objects of cognition, they are established exactly according to how one habituates oneself; thus, everything is perfectly established. As for the phrase "because of which": because it is established through such experience, the virtuous and non-virtuous aspects of actions of the body and so forth are due to the power of the mind—that is, they are due to the power of virtuous and non-virtuous conceptualization and are not the nature of the thing itself. Therefore, it is entirely logical that actions of the body and so forth, by the power of conceptualization, are of the nature of mudrās and so forth, and are pure through the complete purity of conceptualization. As it is said: "Whatever the thing may be..."

མི་རྣམས་ཡིད་ནི་འབྲེལ་བ་དེས། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། ། སྣ་ཚོགས་ནོར་བུ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་མ་ཐག་པའི་རིགས་པས་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་སྐྱོན་མཐའ་དག་མེད་པའི་སེམས་ལ་ནག་པོའི་ལས་ནི་ག་ལ་སྲིད། དེ་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི། ། དགེ་བའམ་གལ་ཏེ་མི་དགེ་འང་རུང་། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དགེ་འགྱུར་ཏེ། ། གང་ཕྱིར་དེ་ཡིད་དབང་བྱས་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དམ་ཚིག་ཉམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དམ་ཚིག་དེ་ཉམས་ན་དེ་བཤགས་པའི་དོན་དུ་དབང་བསྐུར་བླང་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་བཞིན་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་རིམ་པས་སོ། ། སྙིང་གའི་ཟླ་བ་ལ་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་བཀོད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་པའི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ་གདོང་བཞི་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། ཁཾ་གི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའོ། ། གང་གིས་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་སྣ་ཚོགས་བཀོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། དཔལ་ལྡན་དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེ་ནི་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི། དཔལ་ལྡན་དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས། ། འགྲོ་བ་རང་བཞིན་དག་པར་བསྒོམས་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། སྣ་ཚོགས་འདབ་མ་ཅན་གྱི་འདབ་མའི་དབུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་ཟླ་བ་ལའོ། ། སྔ་མའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐུབ་མཆོག་འོད་ཟེར་ལས་འཐོན་རིགས་ཚོགས་ཀྱི། །

It is said: "By that connection, the minds of humans become of that very nature, just like a multifaceted gem." Therefore, by the reasoning just stated, since the nature is virtuous, how could non-virtuous actions possibly exist in a mind free from all faults? As it is said: "Whether the thoughts of Bodhisattvas are virtuous or even non-virtuous, they all become virtuous, because their minds have brought them under control." Regarding the phrase "if the samaya is impaired" and so forth, the connection is that if the samaya to be guarded and so on is impaired, one should receive empowerment for the purpose of confession. How so? It is said, "just as [taught]." This means according to the sequence of the proximate instruction. One should visualize a crossed vajra (viśvavajra) placed upon the moon at the heart; it is "multifaceted" because it possesses various aspects, being the four-faced vajra. The vajra possessing the nature of the syllable khaṃ is the Mind Vajra. One who has become thus is the one who has visualized the Mind as the multifaceted [vajra]. The "Glorious Samaya Vajra" is Amoghasiddhi. His "yoga" is the meditation on the initial yoga and so forth. One who possesses that is "the yogi of the Glorious Samaya Vajra." Thus it is said: "Having meditated on beings as pure by nature..." The phrase "in the center of the petals of the multifaceted [vajra]" refers to the moon of the crossed vajra. The phrase "in the manner previously [described]" refers to: "From the light rays of the Supreme Sage, the assembly of families..." and so on.

ཕྱག་གིས་བཟུང་བའི་བུམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་ཟིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དབང་བསྐུར་བླང་སྟེ་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ། ། བླ་མ་ལ་སྨོད་པའི་ཉེས་པ་ལ་ཡང་ཆོ་ག་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་ནས་སྟོན་མོ་ཡོན་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དབང་བསྐུར་བའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁྲུས་ཀྱི་ཆོ་ག་ལ་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱོར་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐུན་མཚམས་གཞན་དུའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་གི་ཐུན་མཚམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་བྲེལ་བས་བདེ་བའི་སྟན་ལ་རང་གི་ལྷའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་ཏེ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྤྲོས་ནས་དབང་བསྐུར་བླང་ཞིང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་ལྟར་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བཟླས་པ་བྱས་ནས་གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་སྐྱེས་པས་མཆོད་པ་དང་བསྟོད་པ་དང་བདུད་རྩི་མྱང་བ་བྱས་ནས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་འཁོར་ལོའི་སྙིང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་པས་སྔ་མ་བཞིན་གཞན་ལས་གཞན་པ་དག་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། མཚན་ཕྱེད་ལ་ནི་མུའི་མཐའ་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བཀྲོལ་ནས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཁོར་ལོ་ནང་གི་འཁོར་ལོར་བཅུག་ནས་བརྩེ་བས་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་རང་ཉིད་ཉལ་བར་བྱའོ། །

One should receive the empowerment by means of the vases held in the hands, and so forth, in the manner already described, and then bestow the empowerment. It should be understood that for the fault of disparaging the guru as well, one should perform this ritual and further provide a feast with offerings and so on. This very method of empowerment should also be meditated upon for the ritual of external bathing; this is the application indicated by the words "external" and so forth. Regarding the phrase "also during other sessions," even during the aforementioned sessions and so on, if one is busy with yoga, one should examine the signs of one's own deity on a comfortable seat, emanate the maṇḍala with the three syllables, receive the empowerment, and likewise—as before—preceded by offerings and so forth, perform the recitation. Then, having generated the aspiration to request the departure [of the deities], perform the offerings, praises, and the tasting of nectar. By means of the three syllables, one enters the heart of the wheel, and as before, one should perform the remaining subsequent practices; this is the remainder. At midnight, having dissolved the wisdom wheel with the three syllables ending in mū, and having inserted the external wheel into the internal wheel with the three syllables, one should sleep with compassion and endowed with insight.

རྩེ་གཅིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་བཞིན་དུ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བས་བཟླས་པ་བྱས་ནས་གཤེགས་སུ་གསོལ་བར་འདོད་པས་མཆོད་པ་དང་བསྟོད་པ་དང་བདུད་རྩི་མྱང་བ་བྱས་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་འཁོར་ལོ་ནང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་པར་སྔ་མ་བཞིན་གཞན་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། མཚན་ཕྱེད་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་གཉིད་ལོག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། མལ་ནས་ལྡང་བའི་དུས་ཀྱི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པ། ལངས་པའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ནང་པར་གྱི་ཐུན་མཚམས་ཀྱི་དུས་དེར་ལྷ་མོའི་གླུ་དབྱངས་དག་གིས་བསྐུལ་བར་གྱུར་པས་ན་དཔལ་ལྡན་སྙིང་གའི་ཟླ་བའི་ས་བོན་ཙམ་དང་ལྡན་པ་ཐ་མལ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཐུབ་པ་ལས་དང་པོ་པས་བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཆོ་ག་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་གསང་སྔགས་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་བློ་ལྡན་གྱིས་ནི་དེ་ནས་བཟླས་པ་བྱ་ཞེས་བརྗོད་ཟིན་པའི་ཆོ་ག་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གས་སྔ་མ་བཞིན་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅུང་ཟད་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བས་ནི་ལྷ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ཀྱིས་བསྐུལ་བས་ནང་པར་ལངས་ནས་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པས། ཨོཾ་དྷརྨ་དྷཱ་ཏུ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ། དེ་ནས་གཞན་དེ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟར་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཐུན་མཚམས་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པར་བསྡམས་པས་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པར་བྱའོ། །

The yogi of one-pointed concentration, having performed the preliminary offerings and so forth through the stages of the initial yoga and so on, and having performed the recitation, should desire to request the departure [of the deities]. Having performed the offerings, praises, and the tasting of nectar, one should accomplish the other [practices] as before, with the wheel of the three syllables having been internalized. At midnight, one should sleep just as before. Regarding the meditation to be performed at the time of rising from bed: at the time of rising, which is the morning session, one is exhorted by the songs of the goddesses. Therefore, the beginner, who is of an ordinary nature, should perform the recitation together with the seed-syllable of the glorious moon at the heart. "In accordance with the ritual alone" means that the wise one who meditates on their own secret mantra should then perform the recitation according to the ritual already described—namely, the ritual of the initial yoga and so forth—and accomplish the recitation and other practices as before. One who has gained some mastery over wisdom, being exhorted by the songs of the goddesses, should rise in the morning and, together with the nature of Mañjuvajra, perform the consecration with the mantra: oṃ dharmadhātu-svabhāva-ātmako ’haṃ. Having been thus consecrated, one should then complete all the other [practices]. In that way, the practitioner of the ascetic observances, being properly restrained by the fixed rules of the sessions and so forth, should perform the recitation and other practices exactly as described.

ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ནི་གོམས་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་སེམས་བརྟན་ཞིང་མཛེས་པར་གྱུར་པ་ཐུན་མཚམས་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་གྱུར་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སེམས་པར་བྱེད་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཁོ་ནར་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། ། ཡང་དག་པར་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བས་ནི་གོམས་པ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བརྟན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་ཅིང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་སྐད་ཅིག་གི་རྟོག་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བས་བསྒོམ་ཞིང་འགྲོ་བའི་དོན་བྱའོ། ། དངོས་གྲུབ་གྲུབ་པའི་ཆོ་ག་མཚོན་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ་ནི་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཕྲ་མོ་དང་དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོའི་མཚན་མ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ཐོབ་པས་ཏེ། ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་ལས་གསུངས་པའི་ལྷས་བསྟན་པའི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་བཟང་པོ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པས་རང་སེམས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ལ་དེ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཆོད་པ་སྟེ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་བའི་མཆོད་པ་བྱས་ཏེ། སྔར་བཤད་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པར་གྱུར་པས་འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་རལ་གྲི་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པ་རྣམས་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་ནས་བཤད་པའི་ཆོ་གས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་བྲི་བའི་དུས་ན་གལ་ཏེ་བགེགས་བྱུང་ན་དེའི་ཚེ་དེའི་བཟློག་པའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ་ནི། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

By attaining mastery over primordial wisdom (jñāna), the mind becomes extremely well-trained, stable, and beautiful. Having been definitively liberated from conceptualizations such as the intervals between sessions, one should rely exclusively on yoga by contemplating the wheel (cakra) which is the nature of the emanation and reabsorption of all things reduced to subtle particles and perfected in every aspect. Furthermore, by attaining perfect mastery over primordial wisdom, because of the extreme stability of that training, one enters spontaneously into the nature of the three wheels. Being definitively liberated from the conceptualization of moments and having gone everywhere, one should meditate and act for the benefit of beings. Regarding the explanation of the ritual for achieving accomplishments (siddhi), it is called "attainment." This refers to obtaining the signs of both minor and great accomplishments. Having obtained the auspicious signs such as dreams revealed by the deities as taught in the fifteenth chapter, one should perform the offering of the three realities (tattva)—the offering of the Vajra Body and so forth—within one's own mind. Abiding in the previously explained maṇḍala, one should thoroughly accomplish the desired accomplishments, such as the sword and so forth, according to the ritual explained in the eleventh chapter. If obstacles arise at the time of drawing the maṇḍala and so forth for the accomplishment of siddhi, the ritual for averting them is taught as follows: "Amṛtakuṇḍalī," and so forth.

བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འཁོར་ལོ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དབང་བསྐུར་བཟུང་ན་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་མེད་པར་བགེགས་འཇོམས་པར་འགྱུར་རོ། ། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འཁོར་ལོ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་ན་བརྗོད་པ། འཁོར་ལོ་དེ་ནི་ཞེས་བྱའོ། ། ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དེ་ནི་གང་ཞིག་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་དེ་ནི་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་གི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་དེ་ནི་བགེགས་མཐར་བྱེད་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པས་བགེགས་གཞོམ་པའི་ཆེད་དུ་དེ་བདག་པོར་གྱུར་པ་ལ་བགེགས་འཇོམས་ཀྱི་ཆོ་གས་དབང་བསྐུར་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བར་བཞེད་ནས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པ་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ནི་འདིར་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི། ཐ་མལ་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་སྟེ། དེའི་འཇུག་པ་ནི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ནི་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན། ། ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དང་དངོས་སུ་འགལ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་ངོ་བོ་སེམས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་འདི་ཡིན་ཏེ།

If one receives the empowerment of the maṇḍala called Amṛtakuṇḍalī as before, then because one has become the very nature of that deity yoga, obstacles will be destroyed without effort. If one wonders what that maṇḍala called Amṛtakuṇḍalī is, it is said: "That maṇḍala is..." This is the general rule: that which resides in the center of the maṇḍala of the deity maṇḍala is that [maṇḍala]. Therefore, because that maṇḍala resides in the center of that [deity], it belongs to Vighnāntaka himself; thus, for the sake of destroying obstacles, one should receive the empowerment through the ritual of Vighnāntaka as its presiding lord. In this way, because it is close to the Supreme King of Activities, the third meditative stabilization called the Supreme King of Activities is described. Now, wishing to summarize the meaning of the context, in order to show that the inconceivable form of the deity maṇḍala is the very antidote to the suffering of existence, it is said: "Ordinary..." and so forth. "Ordinary conceptualization" refers to the conceptualization of "I" and "mine" and so on; its "engagement" is the continuous arising of that stream. There is no other suffering of existence whatsoever apart from that; the meaning is that that itself is the suffering of existence. This form of the maṇḍala maṇḍala, which is the mind realizing the nature of all phenomena as selfless, is the direct opposite of that ordinary conceptualization.

བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་དངོས་སུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འགལ་བ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་ཕྱིར་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་སོ། ། སྣང་བ་མེད་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངོན་པ་སྟེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་འགལ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཉིད་མི་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ་ནི། ཡང་དག་རིག་པ་ལས་ནི་ཞེས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་བདག་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སོགས་རྣམ་པ་དག་ལས་ངེས་གྲོལ་བ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏེ། མ་ལུས་པ་མཐའ་བཞི་ལས་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བརྗོད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོ་ན་གལ་ཏེ་ཡང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཏུ་འགལ་བར་མཐོང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཏན་ནས་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ་ནི་གང་ཞིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་ཞིག་སྟེ་དངོས་པོ་གང་གིས་ལན་ཅིག་གི་ཚེ་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཚད་མས་ངེས་པར་མཐོང་བ་གོམས་པས་འཕེལ་བ་རབ་ཏུ་སོང་བར་གྱུར་པ་སྟེ། རབ་ཀྱི་མཐའ་ཐོབ་པ་ནའོ། །

The view of a self and the view of selflessness are directly contradictory. To demonstrate that very contradiction, it is said: "Because..." and so forth. "Because" means for what reason. Here, the mind is the nature of the truth of the path, appearing in the form of the maṇḍala circle, which is the essence of method and insight, profound and vast. "Without appearance" means that ordinary conceptualization is not manifest; the meaning is that experience itself is the valid cognition. One might suspect: "Even if the cognition of selflessness is contradictory to the view of a self, it does not establish selflessness itself." Anticipating this, it is said: "From authentic knowledge..." This means that apart from conventional cognition, there is nothing else such as a self and so forth. This has already been established previously in such passages as, "Definitively liberated from the aspects of form and so forth," and it has already been stated that it is merely cognition free from the four extremes without exception. Now, one might think: "Even if the view of a self and the view of selflessness are seen to be contradictory in this way in some instances, nevertheless, they are not absolutely reversed, just as love and so forth are not the absolute opposite of hatred and so forth." Anticipating this, it is said: "Whichever..." and so forth. "Whichever" refers to any entity that might be contradictory even once; it refers to when all things are seen with certainty by valid cognition, and through habituation, that certainty has increased and reached its ultimate limit.

ཐོད་པ་ཅན་གཙང་སྦྲ་མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་གཙང་སྦྲ་ལ་སོགས་པར་རང་གི་འགལ་ཟླ་གཏན་ནས་འགོག་པ་དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པར་ལྟ་བས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་གཏན་ནས་ལྡོག་པར་འདོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་ནི་རིག་པ་ཡིན་ནོ། ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་གཏན་ནས་ལྡོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉི་གའི་ཡང་རྩ་བ་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྡང་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་དེ་སྲིད་ཁོ་ནར་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ། མེ་ལ་སོགས་པས་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་འགལ་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ་ནི་ཐ་མལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐ་མལ་པའི་བདག་གི་སྟེ། རང་གི་རང་བཞིན་དེ་དག་གིས་བྱས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་དོན་དམ་བདག་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཐ་མལ་པའི་བདག་གི་རང་བཞིན་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་ལོག་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དམིགས་པར་ལྟ་བས་བྱས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་འགལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་འགལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།

Just as a skull-bearer becomes one who lacks ritual purity, it is logical to maintain that the view of selflessness alone is intended to completely reverse the view of a self, because purity and its like are absolutely obstructed by their own opposites. Furthermore, objects of focus such as loving-kindness do not completely reverse hatred and the like, because the root of both is the view of the transitory collection. To say that loving-kindness and the like merely dispel hatred and so forth for as long as they are present—just as fire and the like act upon movement and so forth—is a reasonable statement. One might wonder: "Are there not methods such as generosity that are incompatible with many sufferings? Therefore, what is the use of the nature of the maṇḍala circle?" Anticipating this doubt, it is said: "Ordinary," and so forth. The "self" of ordinary, common beings refers to their own nature. Even if generosity and the like are performed by them, even if they possess the ultimate selflessness, they are not incompatible with the suffering of existence. This is because, even when such generosity and the like exist, the nature of the ordinary self—the suffering of existence—has not been reversed. The meaning is this: for the time being, generosity and the like performed by the view of an object of focus are simply not incompatible with the suffering of existence, which is of the nature of ordinary conceptualization. Even generosity and the like possessed by the view of selflessness are not entirely incompatible [with that suffering].

དེར་ནི་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་དངོས་སུ་འགལ་བ་ཡིན་པ་དེས་ན་དེ་དང་དངོས་སུ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་མང་པོས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ངལ་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ཡང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚུལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་འདི་ནི་དངོས་སུ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལྡོག་པར་བྱེད་པའོ། ། དམ་པའི་བདེན་པ་ཐབས་བདེ་བ་མདོར་བསྡུས་ནས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བདག་རང་གིས། ། བྱས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་བདག་མེད་དང་། ། ལྡན་ཡང་འགལ་བ་མ་ཡིན་གང་གི་ཕྱིར། ། འདི་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ཡོད་མ་གྱུར་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བ་ནི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་གི་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མང་བའི་ཕྱིར་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། དེ་དག་གིས་བཅུག་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་གསལ་འདེབས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཅན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་ཡོད་ན་ཡང་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དེ་ལོག་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །

In that regard, the view of selflessness is directly contradictory [to the view of a self]; therefore, because it is not directly contradictory to that [view of selflessness], the hardship of the accumulations of the difficult conduct for the sake of awakening—which is to be attained over many eons—and the system of the perfections, are not the supreme system of perfect awakening. This mind in the form of a wheel directly reverses the suffering of saṃsāra. Because it functions by summarizing the sublime truth of the method of bliss, the truth of the path of the sublime ones is precisely what is to be taught. Alternatively: "Even though the self-arisen [deities] and the self-made Generosity and so forth are endowed with selflessness, They are not contradictory; for even if this [selflessness] exists, That [the practice] does not cease to exist." "Self-arisen" means arising from the nature. For that very reason, the "self" refers to the nature of the mind, which is luminosity and the nature of emptiness and so forth. Because the results of generosity and so forth possess many specific characteristics, the plural is used. Generosity and so forth, when infused by those [deities], are also not contradictory with the mind in the form of the deity's wheel; the meaning is that because they are selflessness itself, they are not contradictory. To clarify this: because even if the mind itself—which is the nature of the union of method and wisdom in the form of the maṇḍala wheel and the selflessness of all phenomena—exists, the ascetic practices of generosity, ethical discipline, and so forth do not become erroneous.

ད་ནི་རྩེར་ལྡན་སུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱེད་དོ། ། བཤད་མ་ཐག་པའི་དོན་དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་སེམས་སྡུད་པས་ཡིད་ལ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་བྱུང་ཟིན་པའི་བསྟན་པ་ནི་འདི་འབད་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། ། མྱུར་དུ་ཚེགས་མེད་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། ། རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ལུས་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། ཀུན་དུ་མ་ལུས་པར་བཟང་པོ་སྟེ་དགེ་ལེགས་འདི་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་ཀུན་དུ་བཟང་པོའོ། ། ཐམས་ཅད་རང་གི་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རང་བཞིན་རྩེར་ལྡན་སྐྱེ་བོ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་སུ་ཞིག་སྒོམ་པར་མི་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་བཟོད་པ་སྟེ། གང་ཕྱིར་བློ་དང་ལྡན་པས་མི་བསྒོམ་པ་ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་འདི་ནི་མི་བཟོད་པའོ། ། ད་ནི་སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཁེང་སྐྱུང་བར་བཞེད་ནས་བློ་གྲོས་དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བློ་གྲོས་དྲི་མེད་ཉིད་འོད་ཡིན་ཏེ། དེ་རྨོངས་པའི་མུན་པ་མཐའ་དག་བསལ་བའི་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཀོད་པར་ནུས་ཤིང་རུང་བ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་འདིར་བདག་འདྲ་བའི་གོ་སྐབས་ག་ལ་ཡོད། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱིས་འོན་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ་རྒྱུ་གང་གིས་སྐྱེ་བོ་བླ་མར་གྱུར་པ་ནི་བླ་མའི་སྐྱེ་བོ་སྟེ།

Now, the conclusion is made with the words "Who, possessing the pinnacle..." and so forth. Having realized the meaning just explained, one understands that the teaching already established—which is to be accomplished by thoroughly applying the mind through the aforementioned withdrawal of the mind—is something that can be accomplished without effort. The meaning is that it is capable of being achieved quickly and without difficulty. Because it is not an object for all sentient beings, it is inconceivable. Because it is the basis for the complete perfection of one's own welfare, it is glorious. Because all that is good and auspicious arises from it, it is the basis for the complete perfection of the welfare of others, and is thus Samantabhadra. Since everything is of the nature of one's own appearance, the phrase "who, desiring to benefit beings, would not meditate upon this pinnacle of nature?" expresses an inability to bear [the thought of not doing so]; for how could a wise person not meditate? This is what is meant by "unable to bear." Now, wishing to humble himself, the Master says "O stainless intelligence" and so forth. Stainless intelligence itself is the light; how could there be any opportunity for someone like me in this Sādhana of Mañjuvajra, which is capable of being composed by the great ones who are able to dispel all the darkness of delusion? Nevertheless, for what reason—that is, by what cause—does the "guru-like person" exist? This refers to those who have become gurus.

དེ་བཞེས་པ་ཅུང་ཟད་ཟིན་ཅིང་ལེན་པ་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་བྱས་ཤིང་བཀོད་པ་དེས་ཐོག་མར་ཏེ། དང་པོ་སྲིད་པར་ཤིན་ཏུ་དམ་པར་བཅིངས་པ་ལྷོད་པར་བྱེད་ཅེས་གྲགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་སྒྲུབ་ཐབས་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པ་འདི་བྱས་ཀྱིས། བདག་ཉིད་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་འདོད་པས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། ད་ནི་སྒྲུབ་ཐབས་བཀོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་གསུངས་པ་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་འདི་བཀོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མགོན་དང་བཅས་ཤིང་དེར་གཞོལ་ཞིང་དེར་ཕྱོགས་པའི་རང་བཞིན་རང་གི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་ཤོག་ཅིག་པའོ། ། ཡན་ལག་བཞི་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་སྙིང་པོ་སྙེ་མ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་དཔལ་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ནྱ་ཡ་ན་ཤྲཱི་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བལ་ཡུལ་མཐིལ་དུ་བསྒྱུར་བའོ། །

Having briefly completed the reception [of the teachings] and composed this arrangement as a sādhana, first of all, it is said that this loosens the extremely tight bonds of cyclic existence. For that reason, this commentary on the sādhana was composed; it was not composed out of a desire to display one's own greatness—this is the remainder of the statement. Now, the dedication of the merit arising from the arrangement of the sādhana is taught: "By this," and so forth. By whatever stainless virtue has arisen from the arrangement of this sādhana, may all beings, with minds that possess the protector of the Buddha’s wisdom, be of a nature that is inclined toward and directed toward it, and may they always meditate upon the maṇḍala of their own deity. The Extensive Explanation of the Four-Limb Sādhana, titled The Essence of the Ear of Grain, composed by the master Śrī Samantabhadra, is hereby complete. It was translated in the central region of Nepal by the great paṇḍita Nyāyaśrī and the great Tibetan translator, the Śākya bhikṣu Blo ldan shes rab.