A Running Commentary on [Buddhaśrījñānapāda’s] “Oral Tradition [of Mañjuśrī], Cultivating Suchness on the Two Stages [of Guhyasamāja]” called “A Beautiful Flower”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སུ་ཀུ་སུ་མ་ནཱ་མ་དྭི་ཀྲ་མ་ཏ་ཏྭ་བྷ་བ་ནུ་ཁ་ཨཱ་ག་མ་ས་ད་བྱ་པྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། མཛེས་པའི་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བ་རིམ་པ་གཉིས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པ་ཞལ་གྱི་ལུང་གི་འགྲེལ་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། དཔལ་ལྡན་བདེ་རྫོགས་ཟབ་གསལ་གཉིས་མེད་འོད་ཟེར་ལྡན། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཞི་བ་བཅུ་དྲུག་ཕྱེད་ཆ་འབར། ། དོན་དམ་སྙིང་པོ་དེ་སྟོན་བླ་མ་གསུམ་པོ་རབ། ། དེ་ལ་བྱ་བྱེད་གསུམ་མཉམ་པ་ཡིས་རྟག་ཏུ་འདུད། ། ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་པོ་འདིས་ནི་བདག་ཅག་གི་བླ་མ་ཆེན་པོ་ལྷ་སངས་རྒྱས་དཔལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ལུང་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱི་རིན་པོ་ཆེ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བས་བགེགས་ཀྱི་བར་ཆད་མི་འོང་ཞིང་བསམ་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་མཆོད་པ་བརྩམ་སྟེ། ཡ་རབས་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་མཆོད་པའི་ཡུལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་དང་། དེ་སྟོན་པའི་དགེ་འདུན་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ལ་བྱ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་མཆོད་པའི་ཐབས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་དང་པོ་དཔལ་ལྡན་ཞེས་པས་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བདེ་རྫོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་བདེ་རྫོགས་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟོན་ཏོ། ། ཟབ་གསལ་གཉིས་མེད་ཅེས་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་ཏོ། །

In the language of India: Sukusumanāmadvikramatattvabhāvanākhya-āgamasaṃdhyābhāṣya-vṛtti. In the language of Tibet: The Commentary on the Oral Instructions for Meditating on the Suchness of the Two Stages, titled "The Beautiful Flower". Homage to the Omniscient One! Possessing the glorious bliss, perfection, profundity, and clarity of non-dual radiance, Its nature is the peaceful blaze of the sixteen-fold half-portion. To the three supreme gurus who reveal that ultimate essence, I perpetually bow, with the three factors of agent, action, and object in equality. With this first verse, our great guru, the venerable Buddhajñānapāda, in order to compile the instructions of the Bodhisattva Mañjughoṣa, undertook this offering. By taking refuge in the three sublime jewels, obstacles and hindrances will not arise, and his intentions will be fulfilled; this is done in order to follow the example of the noble ones. In that regard, the words beginning with "Glorious" (śrīmat) indicate the objects of worship in their proper order: the Buddha, the Dharma which is his nature, and the Sangha who teaches it. The words beginning with "Agent and Action" indicate the method of worship. Therein, the word "Glorious" expresses the excellence of the cause. The words beginning with "Bliss and Perfection" express the excellence of the result. Furthermore, "Bliss and Perfection" indicates the saṃbhogakāya. "Profundity, clarity, and non-duality" indicates the dharmakāya.

འོད་ཟེར་ལྡན་ཞེས་པས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཞི་བ་ཞེས་པས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། བཅུ་དྲུག་ཕྱེད་ཆ་འབར་ཞེས་པས་ནི་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། དོན་དམ་སྙིང་པོ་དེ་ཞེས་པས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། ། བླ་མ་གསུམ་པོ་རབ་ཅེས་པས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དགེ་འདུན་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ལ་བྱ་བྱེད་གསུམ་མཉམ་པ་ཡིས་ཞེས་པས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཐབས་སྟོན་ཏོ། ། རྟག་ཏུ་འདུད་ཅེས་པས་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཐབས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དཔལ་ཞེས་པས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལུགས་སོ། ། རྟེན་དང་རྟེན་ཅན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་བཅས་པ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་སྦྱངས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཆོ་ག་དང་བཅས་པ་སྟེ། རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། འདི་ནི་གཞན་དུའང་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱའོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཚོགས་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་རྫོགས་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལས་སྐྱེས་ཤིང་། དེ་རྣམ་པར་དག་པ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་སྐུ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུན་དུ་རྫོགས་པར་མཛད་ཅིང་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པའོ།

The phrase "possessing light rays" indicates the nirmāṇakāya. The phrase "its nature is peace" indicates the dharma of the nature. The phrase "blazing with the half of sixteen" indicates the dharma of the signifier. The phrase "that ultimate essence" indicates the qualification. The phrase "the three supreme gurus" indicates the saṅgha so qualified. The phrase "by the equality of the three—agent, action, and object" indicates the sublime method. The phrase "always bowing" indicates the unchanging method. That, for now, is the general meaning. The meaning of the individual parts will now be explained. Therein, "glory" (śrī) refers to the accumulations of merit and wisdom. What are these? They are generosity and so forth; this is the system of the pāramitās. It also refers to the support and the supported, together with suchness, for yogins such as beginners. It also refers to the excellent mudrā, together with the supreme ritual, for perfected yogins. This should be understood in other ways as well: that in which these qualities exist is called "glorious." This is because the wisdom of omniscience arises from the two accumulations. "Perfect bliss" refers to the excellence of all bliss. It is born from the wisdom of joy; it is pure, adorned with the major and minor marks, and like the body at the heart of enlightenment, it remains eternally, providing the supreme, continuous enjoyment for those to be trained who are completely pure.

། ཟབ་གསལ་གཉིས་མེད་ཅེས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་དང་འདུས་བྱས་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཉམས་གཅིག་གིས་རྟོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཡིན་གྱི། བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་པ་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་ཤིང་རིགས་པས་རྣམ་པར་བསྐྱེད་ཅིང་རང་བཞིན་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་འདུས་བྱས་སོ། ། དེ་གཉིས་ཆུ་དང་འོ་མ་ལྟར་ནམ་ཞིག་ན་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ནི་དགའ་བ་བར་མའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འོད་ཟེར་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཡང་སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་དག་པའང་རུང་། མ་དག་པའང་རུང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་སྟེ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སམ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་ཐབས་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བ་སྟེ། དགའ་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཞི་བ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་སྟེ། ལམ་གྱིས་མ་ཡིན་པའོ། ། བཅུ་དྲུག་ཕྱེད་ཆ་འབར་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་བཅུ་དྲུག་ནི་དབྱངས་ཡིག་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡི་ཕྱེད་ཆ་ནི་ཐ་མའི་ཐིག་ལེ་གཅིག་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པས་གནས་རྣམས་དཀྲུགས་པ་ལས་ཡི་གེ་རྣམས་བཅུ་དྲུག་པར་གྱུར། དེ་ཡང་ཉི་ཟླར་གྱུར། དེ་ལྟ་བུའི་ཐིག་ལེར་གྱུར་ནས་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་འགྲོ་བ་སྟེ།

"Profound and luminous non-duality" refers to the non-duality of the unconditioned and the conditioned. That which is the object of realization through a single experience, yet is not an agent, and which remains unchanged throughout the three times and is difficult to fathom, is the unconditioned. Wisdom that abides in an uninterrupted stream of moments, is generated by reasoning, and constantly engages with the nature of reality, is the conditioned. When these two become inseparable, like water and milk, that is the wisdom of the "intermediate joy," which is utterly pure. "Possessing rays of light" is a synonym for "emanation." As long as existence endures, whether in a pure or impure state, it engages in accordance with the minds of beings; it is the projection of forms such as Śākyamuni or the methods of the maṇḍala circle. That which possesses the utterly pure wisdom of "joy-free" is so designated. "Its nature is peace" refers to the unconditioned expanse of phenomena (dharmadhātu). The characteristics of dependent origination and so forth, which abide as the nature of those [phenomena], are primordially peaceful; they are not [brought about] by the path. "Blazing with a half of sixteen" means the "drop" (bindu). The sixteen are the vowel letters. A "half" of those is the single final drop. Furthermore, through the agitation of the locations by means of accomplishment, the letters become sixteen. These then become the sun and moon, and having become such a drop, they proceed to the tip of the vajra.

དེ་ཉིད་འོད་ཟེར་སྟོང་དུ་འབར་བའི་གཟུགས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཆོ་གས་བསྒོམས་ནས། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་སྙིང་པོ་དེ་ཞེས་པ་ནི་འདས་མ་ཐག་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བླ་མ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཡང་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་སློབ་དཔོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་གཞུང་འདིས་བསྟན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ། ཐུན་མོང་ཐུན་མིན་དམ་ཚིག་གནང་། ། ཆུ་སོགས་རིམ་པས་རང་གི་རྒྱུད། ། དག་བྱེད་སློབ་དཔོན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ། ། རྒྱུ་ཡི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོའོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྩེན་བྱེད་ཅིང་། ། བཅུ་དྲུག་ཆ་ཡི་རང་རྒྱུད་ལ། ། ཞིང་དག་བྱེད་པའི་ལྷ་མོ་ཆེ། ། རྐྱེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཉིད་དུ་བཤད། ། དེ་ཡིས་གནང་བྱས་རང་གི་རིགས། ། ལྷན་ཅིག་རྩེན་པས་བྱིན་རློབ་པས། ། དགའ་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་རྟོགས་པས། ། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་སློབ་དཔོན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་སྙིང་པོས་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་སྟེ། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲོལ་བའི་ནུས་པ་རྙེད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཤིང་ལས་འགྲེད་པའི་མི་གང་ཞིག། མི་འདོད་ཀྱང་ནི་རབ་ཏུ་ལྟུང་། ། དེ་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གསུངས་པའི། ། སྟོབས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐོབ་པོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལ་བྱ་བྱེད་གསུམ་མཉམ་པས་ཤེས་ཏེ། བྱ་བ་གསུམ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་གསུམ་མོ། །

Yogins should meditate upon that very [reality] in the form of a blazing thousand rays of light through the ritual procedures that follow, in order to realize suchness (tattva) as it has been taught. The phrase "that ultimate essence" refers to the phenomena (dharma) just mentioned. There are three types of gurus (guru) who reveal this: they are called "excellent" (rab) because they show the supreme path, which is a synonym for "supreme" (mchog). These three are: the causal master (hetv-ācārya), the conditional master (pratyayācārya), and the cooperative master (sahakāryācārya). This is taught by the guru in this text as follows: "Having granted the common and uncommon samayas, Through the sequence of water and so forth, One establishes oneself as the master who purifies one's own continuum; This is the great causal master. Sporting together with her, The great goddess who purifies the field Within one's own continuum, which possesses the sixteen parts, Is explained as the conditional master. Through her granting permission, And by the blessing of sporting together with one's own consort, Through the realization of the innate joy, She is the cooperative master." Thus it is said. These [masters] are also thoroughly purified by the ultimate essence, having attained the power of liberation through the strength of hearing and so forth. As it is said: "Whosoever slips from a tree, Though they do not wish it, will surely fall. Likewise, through the power of what the Blessed One has taught, Suchness (tathatā) is attained." One should understand that for these, the three factors of agent, action, and object are equal; the three actions are the three jewels.

བྱེད་པ་གསུམ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་མཉམ་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པས་བློས་ཟིན་པ་སྟེ། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་མཉེས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་འདུད་ཅེས་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་དབྱེར་མེད་པའི་བློས་ཟིན་པ་སྟེ། ། གཞན་ལྟར་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཁས་མི་ལེན་པ་དེའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་སྒྲོན་མ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པར་ཁས་འཆེས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་གསུངས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ས་འོག་ལ་སོགས་པ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མར་མེ་ལྟ་བུ་རང་དང་གཞན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲོན་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་འདི་འབའ་ཞིག་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ། མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་ཀུན་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲིད་པའི་དུག་ཆུ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཟིན་པ་རྣམས་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དུག་ཆུ་དང་འདྲའོ། ། དེ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཁྲུལ་པ་སྟེ། སྣ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །

The three agents are the body and so forth, the triad. Their equality is their being grasped by the intellect as merged into one; this is the meaning of the phrase "by means of meditation and so forth." It is because they are pleased by that very [equality]. "Always bowing" means being grasped by the intellect as indivisible from the beginning of clear realization until the end of limitless saṃsāra; it is not, as others claim, merely "as long as one lives." Because [the author] does not accept listeners who prioritize conceptual thought, he has stated the branches of engagement for those who have pledged to explain [the teaching] as the "Lamp of the Three Worlds" and so forth. "The three worlds" refers to the sentient beings dwelling in the subterranean realms and so forth. Among them, it is a "lamp" because, like a lamp, it illuminates both oneself and others. It is "highly praised" because it alone teaches these [truths] throughout the past and other times. What is it? It is the "essence of all dharmas," because form and so forth arise from it, because it is unchanging, and because it yields the desired fruit. "The reality of all things" means that it does not waver throughout the three times for all phenomena. "The poisonous water of existence" means that conceptualization is "existence" (saṃsāra); because those seized by it die, it is like poisonous water. Furthermore, this is the delusion regarding non-dual wisdom since beginningless time; it is not even a mere appearance.

ཐབས་དང་བཅས་པའི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བློ་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟློག་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། ། ཐབས་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གསུམ་ཁོང་བཾ་སྟེང་འབར་ཞེས་ཏེ། གསུམ་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྲུ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་གསང་བའི་པདྨའོ། ། དེའི་ཁོང་པ་ནི་ནང་སྟེ། འདབ་མ་བརྒྱད་པ་སྟེ་ལྟེ་བ་དང་གེ་སར་གྱིས་བསྐོར་བ་ནམ་མཁའ་ལྔའི་རྒྱན་དང་ལྡན་པའོ། ། བཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་དེའི་སྟེང་ནི་ནོར་བུའི་ཆ་སྟེ། དེ་ན་འོད་ཟེར་འབར་བའི་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ལ་མི་སླུ་བའི་ཐིག་ལེའོ། ། དེ་ཉིད་ལས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བློ་གཞག་པས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ལུང་གི་ཞེས་ཏེ་རང་བཟོ་དགག་པའོ། ། འཇམ་ཞིང་མཉེན་པའི་དབྱངས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འཇམ་དབྱངས་ཏེ། དེའི་ལུང་ནི་དེ་ལས་འོངས་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཏེ། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་གིས་མི་བརྗེད་པའི་ཕྱིར་གཟུངས་སུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཅན་རྣམས་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐབས་དང་བཅས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་གི་རྟོགས་པ་ནི་དགོས་པའོ། ། དེ་དང་ལུང་གཉིས་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི་འབྲེལ་པའོ། ། དགོས་པ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པས་སྲིད་པའི་དུག་ཆུ་བཟློག་ནས་བདུད་རྩིའི་རོ་རྙེད་པ་ནི་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པའོ། །

Because the mind is destroyed by that very reality when accompanied by the method, it is called "the reversal." What, then, is that method? It is "the three, the interior, and the blazing vaṃ." The "three" refers to the secret lotus, the mudrā of the source of phenomena (dharmodaya), which possesses a triangular nature such as emptiness and so forth. Its "interior" is the inside, an eight-petaled [lotus] surrounded by a center and filaments, adorned with the ornaments of the five spaces. "Vaṃ" is the vajra; "above that" is the jewel portion. Therein is the drop (bindu), the unerring conventional bodhicitta that blazes with light rays, which is the non-deceptive meaning of reality as it is. This is because by placing the mind on that very [drop] and so forth, one will realize the points as they have been taught. "That shall be explained" is how it should be connected. By what means? "By the oral instruction of the Guru Mañjughoṣa," which serves to refute [the charge of] fabrication. One who possesses a voice that is gentle and soft is Mañjughoṣa; his "oral instruction" is that which has come from him. Why is it explained? "For the sake of realization," meaning for the sake of those with the fortunate [karmic] lot so that they may not forget, and for the sake of making it a dhāraṇī. These [lines] show the branches of engagement for those with intelligence. What, then, are they? The suchness of all phenomena together with the method is the subject matter (abhidheya). The realization of certain sentient beings is the purpose (prayojana). The fact that these two—the [subject matter] and the oral instruction—exist in the relationship of method and that which arises from the method is the connection (sambandha). The ultimate purpose (prayojanaprayojana) is that by earnestly applying oneself to the purpose, the poisonous water of cyclic existence is reversed and the taste of nectar is found.

དེ་བས་ན་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་ཏེ་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་རོ། ། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཆོས་ཡང་དག་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྗེ་བཙུན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཉེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གསུངས་པ། དབུས་ཀྱི་ཡུལ་ཆེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་བདག་ཅག་གི་བླ་མ་ཆེན་པོས་དང་པོར་ཡུལ་ཁམས་ནི་དབུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ན་ལེནྡྲའི་ཕྱོགས་སོ། ། ཡུལ་གྱི་མིང་ནི་ཁ་བི་ར་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ན་གྲོང་ཁྱེར་རྡོ་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་དོ། ། དེ་ཡི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པ་གཞུང་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དུབ་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ། བཟང་པོ་སེང་གེ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལུང་ཐོབ་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཞུང་ཡང་མང་དུ་ཐོས་པས་དེ་ཉིད་ལ་འཐད་བསྒྲུབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་ཅིང་གནས་པ་ལ་ཤྲཱི་ན་ལེནྡྲར་རིག་པའི་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་མ་ཡོན་ཏན་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱ་བ། བྲམ་ཟེའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་དད་པ་བརྟན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ངོར། བླུན་བློས་ཞེས་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བློས་གནས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཕྱོགས་འགའ་རྩོམ་བྱེད་པའི། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྡུས་དོན་ལ་སོགས་པ་ཉུང་ཤས་ཅིག་ལ་བློ་འཕྲོད་པས་རྩོམ་པ་དང་སྟོན་པ་བྱས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་དེས་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Therefore, it is said, "I shall explain," meaning [I shall explain] in accordance with the etymologies and so forth. For it is said: "That which is endowed with these is the authentic Dharma." Now, in order to inspire faith in beings, the Venerable Master himself recounted the history of his realization of suchness, beginning with the words, "In the great central land," and so on. Regarding that, our great guru first [stated] that the region was called the "Center," which is the direction of Nālandā. The name of the locality was Kāpiśī. There was a city there called Takṣaśilā. In one part of that [city], there was a person renowned as Bhadra Siṃha, who had attained the Prajñāpāramitā and other [teachings] after becoming weary of the various texts of the Saṃmitīya school. Having pleased him and received the oral transmission of the Pāramitās, he also heard many other texts. While he was dwelling there, analyzing them through logical proof, for the sake of a bhikṣuṇī named Guṇamitra—who was born into a Brahmin family and possessed firm faith and was residing at the great monastic college of Śrī Nālandā—he [composed this]. The phrase "by a dull-witted mind" means that because he dwelt with a mind focused on the Pāramitās, he had not realized suchness exactly as it is. The phrase "composing some of the treatises" means that because his intellect was suited to a few [works] such as the summary of the Prajñāpāramitā, he composed and taught them in order to benefit others through those Pāramitā texts.

དེ་ནས་ཡུལ་དབུས་ལས་བྱང་དུ་དཔག་ཚད་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་ཅུའི་ཕྱོགས་ན་ཡོན་ཏན་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་ཏེ་མཁའ་འགྲོ་མས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཕལ་ཆེར་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཨུ་རྒྱན་གྱི་ཡུལ་ལ་བྱའོ། ། དེར་བགྲོད་ནས་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནོར་བུའི་གླིང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ། དཔལ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཞེས་ཀྱང་གྲགས་པ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་འཇོ་སྒེག་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་བྱ་བ་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་མང་དུ་ཐོས་ནས། འབད་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཡང་བྱས་སོ། ། ཡང་གནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་ཐོབ་པ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཆེན་མོ་དེ་ཉིད་བརྙེས་པ་གུ་ནེ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་གནས་པ་དེའི་དྲུང་དུ་བགྲོད་ནས་དེ་མཉེས་པར་བྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་མང་དུ་ཐོས་པར་བྱས་ནས། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་དམ་ཚིག་དང་དབང་ལ་སོགས་པས་བླ་མ་དེའི་ལུང་ཐོབ་ནས་གཟོད་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་སོ། ། ལྷས་རྨི་ལམ་དུ་བསྟན་པ་ཨུ་རྒྱན་གྱི་གནས་དེ་ཡི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆབ་སྒོ་ན། གདོལ་པའི་རིགས་ཛཱ་ཐིག་ཛྭ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བུ་མོ་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ཞིག་ཡོད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ལཀྵྨཱི་ཆེན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱིས་དེར་སོང་དང་ཁྱོད་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང་། འཕྲལ་དུ་སོང་ནས་དེ་དང་བཤེས་སུ་འཐམས་ནས། ཟླ་བ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། ། དེས་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་བྲོད་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་ནས། ཕྲ་མོའི་ལུང་སྩལ་བ་ཙམ་གྱིས་དཔལ་ཛཾ་བྷ་ལའི་གྲུབ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །

Then, two hundred and thirty yojanas to the north of the Middle Country is the region known as Sarvaguṇodaya, where ḍākinīs bestow their blessings and from which most [teachings] arise; thus, it is called the land of Oḍḍiyāna. Having traveled there, in a part of it called Maṇidvīpa, there lived the great master known as Vilāsavajra, who had attained Mahāmudrā and was also renowned as Śrīviśvarūpa. Having heard many Kriyā and Yoga Tantras from him, he also applied himself to their analytical investigation. Furthermore, in another part of that very place, there lived a great yoginī named Guṇeru, who had attained the instructions on the inconceivable stages and realized that very state. Having traveled to her presence and pleased her, he heard many Unsurpassed Tantras. Having received the master’s oral instructions on the samayas, empowerments, and so forth as they were taught, he finally engaged in meditation. Then, a deity showed him in a dream: "At the northern gate of that site in Oḍḍiyāna, there is a sixteen-year-old girl belonging to the outcaste (caṇḍāla) lineage of Jāṭhijvala. She is the yoginī Lakṣmīmahā, born of that very lineage. Go there and your purpose will be accomplished." He went immediately and formed a close bond with her, pleasing her for eight months. Realizing that he was eager for Mahāmudrā, she granted him a subtle oral instruction, and by that alone, he attained the siddhi of Śrī Jambhala.

དེ་ནས་ཡུལ་ཛཱ་ལེནྡྷ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ན་གྲོང་ཁྱེར་ཀ་ནོ་ཛེར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་ཤེས་རབ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ལ་བསམ་པ་ཆུ་ཀླུང་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་བྱིས་པ་ཆུང་བའི་ཞབས་ཞེས་བྱ་བའི་དྲུང་དུ་བགྲོད་ནས། དེ་མཉེས་པར་བྱས་ནས་དེའི་གཞུང་ཐོས་ཤིང་ལུང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ་བསྒོམ་པ་ཡང་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་དོ། ། དེ་ནས་ཡུལ་དབུས་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དཔག་ཚད་སུམ་བརྒྱ་ཡོད་པ་ན་ཡུལ་ཀོངྐ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ནམ་མཁའི་ཤིང་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྩ་བ་མེད་པར་ཤིང་རྣམས་ལ་འཁྲིས་ཤིང་སྟེང་དུ་བྲེས་པ་ལྟ་བུར་གནས་པའོ། ། ཡུལ་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་ཐབས་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ལ་དགོངས་པ་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་བསྲུང་བའི་ཞབས་ཞེས་བྱ་བ་གནས་ཏེ། དེ་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་སློབ་མས་བསྐོར་བའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། བྲམ་ཟེ་ཙ་ཏྲ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྲམ་ཟེ་གུ་ཧྱ་པརྟ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྒྱལ་རིགས་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྗེའུ་རིགས་པཱུརྞ་བྷ་དྲ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དམངས་རིགས་དཱི་པཾ་ཀ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དམངས་རིགས་ཁརྞ་པུ་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྨད་འཚོང་མ་ཨཱ་ལོ་ཀི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྨད་འཚོང་མ་ས་དུ་ཤི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཀུན་གྱི་ཡོ་བྱད་དང་གོས་ཟས་ནི་ལྷ་མོ་ནོར་གྱི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཉི་མ་རེ་རེ་ཞིང་གསེར་གྱི་མ་ཤ་བཅུ་དང་མུ་ཏིག་གི་ཧ་ར་ཕྱེད་དང་ཀཱཪྵཱ་པ་ཎ་སུམ་བརྒྱ་སྦྱོར་རོ། །

Then, in the region of Jālandhara, there was a city called Kaṇauj. In one part of it, he went into the presence of the one known as Bālapāda, whose stream of thought regarding the tantras that prioritize insight had become like a river. Having pleased him, he heard the texts and received the oral transmissions, and he applied himself diligently to meditation. Then, three hundred yojanas south of the Middle Country, there was a region called Koṅkaṇa. It is called "Possessing the Sky-Tree" because trees grow there without roots, clinging to and spreading over one another like a canopy. In one part of that region lived the lord of siddhas known as Rakṣitapāda, who was hindered by only one more birth and whose stream of realization regarding the tantras that prioritize method had become like a great river. He was surrounded by disciples endowed with miraculous powers. Who were they? They were the brahmin named Catura, the brahmin named Guhyapāda, the kṣatriya named Mañjuśrī, the vaiśya named Pūrṇabhadra, the śūdra named Dīpaṃkara, the śūdra named Karṇaputra, the courtesan named Āloki, and the courtesan named Saduśīla. The goddess known as Vasudhārā provided all their requisites, clothing, and food, supplying ten gold māṣas, half a pearl hāra, and three hundred kārṣāpaṇas every single day.

བླ་མ་དམ་པ་དེའི་དྲུང་དུ་ལོ་དགུའི་བར་དུ་འདུད་ཅིང་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པར་བྱས་སོ། ། འདུས་པའི་རྒྱུད་ཆེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བླ་མའི་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ནི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་སོ། ། དེའི་འགྲེལ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བསླབ་པ་སྨེ་ཤ་ཅན་གྱི་བུ་མོ་བི་མ་ལ་མུ་དྲིའོ། ། དེ་དང་བཅས་པར་བཅོ་བརྒྱད་བར་དུ་མཉན་པ་ནི་ཟླ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་བསྒྲུབ་པའོ། ། བདག་གིས་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྟོགས་པའི་དབའ་རླབས་མ་འཕྲོས་པའོ། ། བླ་མ་ཆེན་པོས་ཀྱང་བདག་གིས་ཀྱང་མ་རྟོགས་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཐུགས་ཅུང་ཟད་ཆད་ནས་འདི་མ་རྟོགས་པར་གཞན་ནི་དོན་མེད་དོ་པར་བསམས་ནས། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་འདུས་པའི་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་ནས་མགུལ་དུ་བཏགས་ནས་དེ་ལས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བགྲོད་དེ། རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་རྒྱབ་ན་ཀུ་བ་ཙ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚལ་ཡོད་དེ་དེར་ཕྱིན་པའོ། ། དེ་ཡི་དགོངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་བདག་གནས་ཏེ། དེ་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྟག་དང་དྲེད་ལ་སོགས་པ་མང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པའི་ས་སྟེ། བདག་དེ་ལས་ཐར་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དེར་ཟླ་བ་དྲུག་བསྐུལ་བ་དང་བཅས་པའི་བསྒྲུབ་པས་གནས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་སོ་ཞེས་སོ། ། ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། སྤྲུལ་པའི་དགེ་སློང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོས་སྤྲུལ་པའི་དགེ་སློང་བྱི་བའི་ཤམ་ཐབས་ཅན་ཆོས་གོས་ལས་ཐོད་བྱས་པ་གཅིག་ཞིང་རྨོ་ཞིང་གནས་པ་དང་། བླ་མ་གཉིས་ཏེ་བུ་ཆུང་དང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་ངན་པ་དང་། ཁྱི་མོ་དཀར་བ་མཚན་མ་ཅན་ནོ།

In the presence of that sublime guru, he remained for nine years, thereby becoming one who is delayed by only a single birth. Regarding the Guhyasamāja Tantra and so forth, these are the guru’s intention. In that context, the Guhyasamāja Tantra refers to the yogas. Its commentary is the Yogāvatāra, [composed by] the daughter of a mātaṅga, Vimalamudrā. Having listened to it together with that [commentary] for eighteen [years], this refers to practicing for eighteen months. "I did not realize" means that the waves of realization had not yet surged forth. The great guru also said, "I too have not realized it." Feeling somewhat discouraged and thinking, "If I do not realize this, other [teachings] are useless," he placed his own mudrā into a volume of the Guhyasamāja and tied it around his neck. Then, traveling toward the north, he arrived at a grove called Kuvaca, located behind Vajrāsana. His intention was: "I dwell among those sentient beings whose minds are turned away from the essence of enlightenment. That place is a land of great terror, filled with tigers, bears, and the like, such as desire and so forth. Because I wish to be liberated from that, I shall remain there for six months and, through practice with the exhortations, realize the suchness of all phenomena." If one asks how he realized it, it is as stated in the passage beginning with "the emanated monk." Furthermore, there was a great Vajradhara who had emanated a monk wearing a rat’s lower garment and using a dharma robe as a skull-cup, who was staying while plowing a field. There were also two gurus: a woman of poor character accompanied by a young boy, and a white female dog with auspicious marks.

། དེ་རྣམས་དང་ཕྲད་པ་ལས་རྟོགས་པའི་རླབས་མི་མངའ་བས་བླ་མས་དེ་རྣམས་ལ་མ་ཁྲེལ་ཏོ། ། དེ་ནས་དགེ་སློང་གིས་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་མཆོག་ལ་གནས་པར་ཤེས་ནས། དེ་ལ་སྤྱན་རས་ཀྱིས་བཙའ་བའི་ཕྱིར། འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་ལོ། ། ཚེས་གང་ཞེ་ན། མགོ་དང་ལག་གཉིས་ཡོལ་དང་ཚེས་བརྒྱད་རྒྱལ་ལ་བབ་ཅེས་སོ། ། ནམ་ཟླ་གང་ཞེ་ན། སྟོན་ཟླ་ར་བ་ཞེས་སོ། ། དུས་གང་ཞེ་ན། ཐོ་རངས་སྐྱ་རེངས་ཤར་དུས་སུ་ཞེའོ། ། དེར་སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བླ་མ་ལ་མོས་པ་དྲིས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་མོས་པར་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དགེ་སློང་བླ་མ་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཁང་པ་ཆུང་ངུ་ཅིག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་སོ། ། དེ་ནས་བླ་མ་ཆེན་པོས་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་བླང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོལ་བ་འདི་སྐད་དུ་བཏབ་པོ། ། ཁྱོད་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་དག་པ་དང་མ་དག་པ་རྣམས་སོ། ། ཡབ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ཡེ་ཤེས་ལས་འཁྲུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུམ་ཡང་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ནས་རིམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་སྙེད་པའོ། ། འཇིགས་པ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ནས་ཟབ་གསལ་གྱི་གྲུ་ཤོར་ནས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབའ་རླབས་ཀྱིས་དཀྲུགས་ནས་སྐྱེ་གནས་བཞིར་དེད་དེ། མི་རྟག་པའི་སྲིན་པོའི་ཁར་འགྲོ་བའོ། ། འགྲོ་བའི་དབང་པོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་ནི་བཀུར་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Because they lacked the waves of realization resulting from meeting those [masters], the guru was not displeased with them. Then, the monk, knowing that [the guru] abided in the supreme conduct of mantra, emanated the maṇḍala of Mañjughoṣa in order to look upon him with a compassionate eye. As for the date: it is said to be the eighth day of the waxing moon, when the head and the two hands [of the lunar mansion] have passed. As for the season: it is the first month of autumn. As for the time: it is said to be at dawn, when the first light of day appears. There, having asked about devotion to the emanated maṇḍala and the guru, and having been instructed to have devotion for the emanated maṇḍala, the monk together with the guru entered a small house right then and there. Then, the great guru offered this prayer to the maṇḍala of Mañjughoṣa in order to receive suchness: "You are..." and so forth. "All sentient beings" refers to those who are pure and those who are impure. "Father" is said because they are born from his wisdom. "Also the Mother" is said because they arise from his dharmadhātu. "Myself and others" refers to as many as have arisen from the lineage of Jñānapāda. "Great fear" refers to being driven into the four modes of birth by the waves of karma and afflictions after the boat of profundity and clarity has been lost in the ocean of saṃsāra, thus heading toward the mouth of the rākṣasa of impermanence. "Lord of beings" is said because he has become their master. "Venerable One" is said because he is worthy of honor.

སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱག་གིས་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལས་སྒྲོལ་བའོ། ། ཡབ་སྟེ་ཡུམ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་གཏོང་བྱེད་ཅེས་སོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་ཆེ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཏེ། དེ་ལས་རང་སངས་རྒྱས། དེ་ལས་ཀྱང་ཆེ་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། དེ་ལས་ཀྱང་ཆེ་བ་ནི་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཏེ། མཐར་ཐུག་པའི་གནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་བོ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་སྐྱོངས་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཉིས་པའི་ཆས་ཡི་གེ་དང་བྲལ་བར་སྟོན་པ། ཐོག་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐོག་མ་མེད་ཁྱོད་ཅེས་པ་ནི་ཟབ་མོ་སྟེ་དང་པོ་མེད་པའོ། ། དེ་མེད་པས་ཟླ་བ་ཚེས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའི་ང་རོ་མེད་པ་སྟེ། ཐིགས་པ་ནི་ཐིག་ལེའོ། ། སྟེང་ཆ་ནི་ཨོཾ་སྟེ་གཞན་ཡང་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་མེད་པས་ཡི་གེ་མེད་ཅེས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་རྣམས་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་མེད་ཀྱང་དེ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པས་ན། བདུད་རྩི་རབ་དགའ་བདེ་སྟོང་བྱེད། ། ཅེས་སོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་ཞེས་སོ། ། བདེ་བ་ནི་མཆོག་གི་དགའ་བའོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམ་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་རབ་དགྱེས་བདེ་བ་ཞེས་ཏེ་ཟབ་མོ་དང་། ཡང་དག་པར་གསལ་བ་མཚོན་པ་ཉམས་དགའ་བའི་གཟི་བརྗིད་ཕུང་པོའོ། ། དེ་ལ་མགོན་ཆེན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ་འཁྱམ་པ་ལྟ་བུར་གནས་པའི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་འཇམ་དབྱངས་སོ། །

"Dispelling suffering" means liberating [beings] through the hand of teaching the Dharma, as mentioned above. To show that he is both the Father and the Mother, it says, "He who releases the three realms." Those greater than ordinary beings are the Śrāvakas; greater than them are the Pratyekabuddhas; greater than them are the Bodhisattvas of the Pāramitā vehicle; and greater than even them is Mañjughoṣa, because he has realized the ultimate state. "Ordinary beings" refers to those who have not actualized the noble dharmas. "Protect them" is the prayer offered. Having thus shown him to be the source of arising, now, through the second part, he shows him to be free from syllables, beginning with "Without beginning," and so forth. "Without beginning, you" means profound and without a first. Because that is absent, there is no sound like the shape of the crescent moon; the "drop" is the bindu. The "upper part" is Oṃ, and the others should also be understood accordingly. Because those are absent, it says "without syllables," meaning that those things characterized by them are absent. Even though they are absent, because the wisdom that realizes them heals the elements of sentient beings, it says, "The nectar that brings supreme joy and bliss-emptiness." That very point is stated as, "For the benefit of wandering beings." "Bliss" is the supreme joy. "All Buddhas" refers to the aggregates and so forth. "Supreme joy and bliss for them" refers to the profound, perfectly clear, and delightful splendor of the aggregate. Regarding that, "O Great Protector, you" refers to Mañjughoṣa, because he has become the refuge for those dwelling in a state like wandering.

གཏོང་བར་མཛོད་ཅེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་སྟེར་བས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འཕྲོ་བར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་བསྟོད་ནས། ད་ནི་ལམ་གྱིས་བསྟོད་པ། སྐྱོན་གྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའི་སྐྱོན་ཏེ། ཇི་བཞིན་པ་ལ་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནམ་མཁའ་ལྟར་དེ་ལ་ནི་དེས་གོས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལམ། ། ཞེས་ཏེ། གང་གོང་ན་མེད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་པོ། ། དེའི་ལམ་ནི་དེར་འགྲོ་བ་སྟེ་རིམ་པ་གཉིས་ཐོབ་བྱེད་དང་ལྡན་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྣ་ཚོགས་སྡུག་བསྔལ་ཞི་མཛད་ཅེས་དེ་རྟོག་པ་མང་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མང་བ་སྟེ། དེས་འཇུག་པ་བུལ་མྱུར་གྱིས་དེ་ཞི་བར་མཛད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསུངས་པ། སྐོམ་པ་ངོམས་མཛད་ཅིང་ཞེས་ཏེ། འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཚད་སྐོམ་གྱིས་གདུངས་པ་རྣམས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་དེ་ཉིད་གསུངས་པ། འཁོར་བ་དབའ་ཀློང་ཐར་མཛད་ཅེས་ཏེ། འཁོར་བ་ཉིད་དབའ་ཀློང་སྟེ་རྣམ་པར་གཡེང་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་འཁོར་བའོ། ། དེ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ནི། ཐར་པར་མཛད་པ་སྟེ་ལམ་མོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསུངས་པ། བདེ་ལ་འགོད་མཛད་པ་ཞེས་ཏེ་བདེ་བ་ནི་ལེགས་པ་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་སྟེ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་དང་འདྲ་བར་ངལ་སོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་དགོད་མཛད་པ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཞེས་སོ། ། དངོས་ཀུན་རྒྱལ་བས་མི་དཔོགས་ལམ། །

"Please grant" means to bestow through skillful means so that it may spread into the mental continuums of others. Having thus praised [the Buddha] by way of his nature, the praise by way of the path now follows, beginning with "By faults..." and so forth. In that context, "unstained by faults" refers to faults imputed by others, for they cause one to be deluded regarding the way things truly are. Like space, he is unstained by them. What is that? It is "the path to unsurpassed enlightenment." That which is without anything superior is "unsurpassed," which is enlightenment. Its "path" is that which leads there, endowed with the two stages that bring about attainment. What is it like? It is "that which pacifies manifold sufferings." Because conceptualization is manifold, sufferings are also manifold; it is that which pacifies them through the slow or swift engagement [of the path]. Its specific qualities are stated as "quenching the thirst," meaning those tormented by the thirst of karma and afflictions in the wilderness of saṃsāra. Furthermore, its qualities are stated as "liberating from the turbulent waves of saṃsāra." Saṃsāra itself is the turbulent wave, being distracted and circling therein. That which causes one to emerge from it is "liberation," which is the path. Its specific qualities are stated as "establishing in bliss." "Bliss" is the excellence of supreme bliss, the suchness of the great samaya, like a jewel island for the sake of resting. "Establishing" in that is done through the stages of the beginner and so forth. "The path that all victors cannot fathom..." [is the path of all phenomena].

ཞེས་པ་ནི་ལམ་འདི་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་ཤེས་པའི་རྒྱལ་བས་ཀྱང་ནི་མི་དཔོགས་ཞེས་ཏེ། བླ་མའི་མན་ངག་དང་བྲལ་བས་མི་ཤེས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། དོན་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པར་སྟོན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ད་ནི་རྗེ་བཙུན་བདག་ཉིད་ཆེ་བས་བསྟོད་པ། ཞི་བའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཞི་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་སོང་བས་ཀྱང་ཕྱོགས་གཅིག་གི་གཏམ་ཡོད་དེ། དེ་ལས་ཀྱང་གོང་དུ་ཞི་བ་ནི་རྡུལ་དང་རབ་བྲལ་ཞེས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འཇུམས་པས་སྤངས་ཞེས་པ་སྟེ་གུས་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡི་གེ་དམ་པའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་དག་པས་ན། ཚིག་དང་བྲལ་ཏེ་བསྒྲགས་ཀྱང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ། དེ་བས་ན་སྒོམ་པ་ལས་འདས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཁའ་འདྲ་དྲི་མས་མ་གོས་པ། ། ཞེས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ཅིང་གདོད་མ་ནས་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ཀུན་འདས་ཞེས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཆ་རྣམས་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་པ་ཀུན་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས། ། ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་གསལ་བ་མི་འགོག་པའོ། ། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་རྗེ་བཙུན་ནི་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཏེ། མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་བར་དུ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བཞུགས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞེས་སོ། ། དེ་འདྲ་བའི་རྗེ་བཙུན་ལས་བྱུང་བའི་དབང་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་གསུངས་པ།

This means that even the Victorious One who knows all things cannot fathom this path; it shows that it cannot be known without the guru’s pith instructions, and thus it is a statement showing the meaning to be supremely profound. Now, the praise of the Great Being, the Venerable One, begins with the words "Peaceful," and so forth. Regarding "peaceful," there is a partial explanation that it refers to having moved away from faults; however, "peaceful" in the superior sense refers to being utterly free from dust, distinguished by the most excellent primordial wisdom (jñāna), and thus free from even the most subtle dust, because it realizes the ultimate state of all things. Therefore, it is said to be "abandoned by the humble," through devotion, application, and so on. Since all phenomena are completely pure in the nature of the supreme syllable, they are beyond words; even if proclaimed, they cannot be comprehended, and thus it is said to be "beyond meditation." To demonstrate that very point, it says: "Like space, unstained by impurities," because it pervades all and is pure from the beginning. That itself is "beyond all illusion," because the aspects of relative truth have been exhausted. "Turning one's back on all desires" means turning away from forms and so forth; it refers to the forms and so forth that abide in reality, which is the non-obstruction of authentic clarity. The Venerable One who possesses these qualities is Mañjughoṣa; one takes refuge in him who remains in that very nature until the end of limitless saṃsāra. It is taught that one should obtain the two empowerments arising from such a Venerable One.

དྲེགས་མེད་གྲགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲེགས་མེད་གྲགས་ཞེས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་མེད་པའོ། ། འཇིགས་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཡིད་ཞུམ་པར་མི་བྱེད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཀྱི་བར། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཐོབ་ནས་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ནི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཡང་དག་པའི་གནས་མ་རྟོགས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་འཁོར་བར་འཚོ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ལྟར་འཚོ་བར་འགྱུར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་དམྱལ་རྩུབ་ཏུ་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མཐུན་པའི་གཟུགས་སུ་གནས་པས་དེའི་ས་ཉམས་དམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་དུས་སུ་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དམ་ཚིག་ཅེས་ཏེ། སྤང་བར་བྱ་བ་བླ་མ་བརྙས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་དོར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བདུད་རྩི་ལྔ་བཟའ་ཞིང་གདུག་པ་གསད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྲུང་བར་བྱའོ། ། སྡོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་མ་སྦྱངས་པའི་རིག་མ་སྤང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བཀག་པ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་སྙིང་པོའི་བསྲུང་བར་བྱ་བའོ། ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་གང་ལ་དེ་མེད་པ་དེ་དང་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མའི་ཚིག་གོ། ། བདག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གར་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཡི་རྣམ་པར་རོལ་པ་ནི་པདྨའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གཞུང་གིས་གྲགས་པའི་གར་ཏེ་དེ་མཛད་ཅིང་ཞེས་སོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། སྣ་ཚོགས་ཕྱག་ཅེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱག་སྟེ།

"Free from pride and renowned," and so forth. "Free from pride" means being without arrogance. "Fearless" means not allowing the mind to become discouraged. "Until great enlightenment is attained" means that once it is attained, one enjoys the fruit; thus, the samayas and vows are the very prerequisites for the prerequisites. Therefore, until the authentic state is realized, one will continue to live in saṃsāra. Even though one lives in that way, one will not fall into the harsh hells of the world, because by abiding in a form that is concordant [with the path], that level is rendered superior. Therefore, at that time, regarding the "samayas" you have spoken of, one must abandon all that is to be discarded, such as disparaging the guru, which is the characteristic of what is to be avoided; and one must observe the practices such as consuming the five nectars and slaying the malevolent. Regarding "vows," these include abandoning unrefined consorts and so forth, as well as the prohibitions on the enjoyment of sense objects, which are the "vajras of the body" and so on, to be guarded by the yogin as the essence. "The uncommon ones" refers to those who lack them; "and with that" is the previous phrase. "Myself and others" has already been explained. "Great dance" refers to the conduct that provides relief, which is meditative equipoise. Its "display" is the dance renowned in the texts of the Padmaśāstra, and it is said that he performs that. What is that? To illustrate the meaning, it is said: "The hand of variety" refers to the hand that acts in various ways.

གཅུ་བ་དང་མཉེ་བ་དང་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིམས་རྣམ་ཞེས་སོ། ། དེས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། པདྨོ་ལོ་མ་འཇམ་པོ་བརྒྱད་ཕྱེ་ནས། ། ཞེས་ཏེ་ལྷའི་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པོ་ལྟེ་བ་དང་གེ་སར་གྱིས་བསྐོར་བ་ཉི་མ་ལྟ་བུའི་ཆོ་གས་ཕྱེ་ནས་དེར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ནི་ཟླ་བ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ཨོཾ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་དམར་སྐྱའི་ནོར་བུ་ལྡན་པའི་རྩེ་ལྔ་པ་སྟེ། དེ་བཞག་པར་མཛད་དེ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཟླ་བས་བདག་ཅག་གི་ཞིང་དག་པར་བྱས་ནས་ས་བཅུའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་པའོ། ། གསང་བའི་དབང་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་སྔོན་དུ་སོང་བའི་རྒྱུ་བས་ནི་མི་ཉམས་པ་སྟེ། དེ་ལས་ཤེས་རབ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་འགྱུར་ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེའོ། ། འདབ་ཅེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་བས་ངེས་པར་མཚོན་པ་སྟེ། གེ་སར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཟླ་བ་ཞེས་ཏེ་ཀུནྡ་ལྟ་བུའི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་ནི་ན་ལི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྒྲུབས་པས་བསྐུལ་བས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འདུས། དེ་ཡང་གསུམ་དུ་འདུས། དེ་ཉིད་སྙིང་གའི་པདྨར་ཕྱིན་པ་བསྐུལ་ནས་བྱ་བ་དང་རླུང་གིས་གཟུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཐབས་ཤེས་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནི་གོ་སླའོ། ། སྦས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་གང་ཟག་ནི་མང་བ་མ་ཡིན་པས།

"By means of twisting, rubbing, embracing, and so forth, one exerts oneself." If one asks what that accomplishes: "Having opened the eight petals of the soft lotus," meaning the eight petals of the deity’s lotus, which are surrounded by the navel and the filaments, are opened by means of the solar ritual. Within that, the non-dual bliss is the moon-like bodhicitta. The cause for its arising is the vajra, which, through the blessing of Oṃ, is the five-pronged [tip] possessing a reddish-white jewel. Having placed that, the moon arising from it purifies our field; thus, it says, "Make us equal in fortune to those possessing the wisdom of the ten grounds." "That very secret empowerment" refers to the secret empowerment itself. Because of the cause of that having preceded it, there is no decline; from that, the wisdom born of insight becomes clear. What is that? It is "the vajra" and so forth. "Vajra" refers to the secret vajra. "Petal" is a definitive illustration of the specific cause; the "filaments" should also be understood in this way. That which is born from those two is called the "moon," the jasmine-like seed. Its perfect gathering is that the seventy-two thousand nāḍīs are activated and gathered into sixteen, which are then gathered into three. That very [essence] reaches the lotus of the heart, is activated, and is held by the activity and the wind. That is what was taught: "Arising from method and insight," and so forth. That is easy to understand. As for "hidden," because there are not many individuals who rely upon the authentic basis, [it is hidden].

བཅོམ་ལྡན་འདས་འདིས་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དང་དོན་མི་གསལ་བར་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ཤོད་ཅེས་བླ་མས་མ་འོངས་པའི་དོན་དུ་གསོལ་བ་བཏབ་པའོ། ། ད་ནི་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པའི་ཚིག་བླ་མ་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་དེ་མ་ཐག་པའོ། ། འཇམ་དབྱངས་ཞེས་པ་ནི་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཆེན་པོ་ཞེས་ཏེ་ས་བཅུའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་དགར་བའོ། ། འཛུམ་པའི་བཞིན་བལྟས་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རངས་པ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པའི་གནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེགས་ཞེས་ལན་གསུམ་གསུངས་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གསུང་ཇི་སྙེད་པས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཟབ་མོ་དང་ཡང་དག་པར་གསལ་བར་དམིགས་པ་ལ་ཐུགས་རངས་པའོ། ། གཞན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུར་ཞེས་པ་ནི་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་སྟེ་གྲག་ཀྱང་མ་གྲུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་གླུ་ནི་རྡོ་རྗེ་གླུ་སྟེ་དགའ་བར་བྱེད་པའི་གླུའོ། ། དེ་ལྟ་བུས་བདག་ལ་བསྟན་ཞེས་བླ་མ་ཆེན་པོས་གཞན་ཡིད་བརྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་ལུང་ཉིད་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཨ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ།

The Blessed One has rendered the words, letters, and meaning unclear; therefore, the guru requested, "Please explain that" for the sake of the future. Now, the words for entering into the speech of Mañjughoṣa, as spoken from the presence of the great guru, begin with "Then" and so forth. "Then" refers to the immediate sequence following the request. "Mañjughoṣa" means one who satisfies wandering beings with a gentle and supple melody, because he is the pure, great wisdom of all the Buddhas. Because he is inseparable from enlightenment itself, he is a "Bodhisattva," yet this does not mean he is merely focused on enlightenment. For that very reason, he is called "Great," distinguishing him from the bodhisattvas of the ten grounds. "Looking with a smiling face" means being exceedingly delighted, because he has realized the ultimate state. "Said 'Excellent' three times" means that he was pleased by the request made through as many practices as are in accordance with the attainment of suchness, and through as many words as follow the actual meaning, as well as by the fact that everything was perceived as profound and perfectly clear. The rest has already been explained. "Like an echo" means like a reflection in a canyon; the meaning is that although it resounds, it is not established. "The song endowed with the vajra" is the "Vajra Song," a song that brings joy. By saying "Thus he taught me," the great guru inspires confidence in others. Now, with "A" and so forth, the actual transmission of Mañjughoṣa is spoken; therein, "A" is the nature of all phenomena.

མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཨ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་པའི་གསུང་ལ་དཔྱད་ན། ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་སྒོ་སྟེ། དེ་ཡང་གསལ་ཟབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དང་པོ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཡི་ངོ་བོ་ལས་ཤེས་པ་ཙམ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་བི་སྟེ། རིག་པ་ཞེས་པའི་མིང་གི་ཡི་གེ་དང་པོའོ། ། ཁ་ཅིག་དེ་འབའ་ཞིག་ལས་བརྩམས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། ཕྱི་རོལ་དོན་རྣམས་ཡོད་པ་མིན། ། སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་སེམས་ཡིན་ཏེ། ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་འདྲ་བ། ། སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ངས་བཤད་དོ། ། ཞེས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལས་མ་རྟོགས་པའི་རྟག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱལ་པོ་སྟེ། ཡང་ཞིང་གཡོ་བའི་རླུང་གི་རྟ་ལ་ཞོན་ནས་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡཾ་ངོ་། ། དེ་ལས་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་ཚ་བའི་མེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རཾ་མོ། ། དེ་ལས་སྡུད་པར་བྱེད་ཅིང་བརླན་པའི་ཆུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བཾ་མོ། ། དེ་ལས་རྟེན་པར་བྱེད་ཅིང་སྲ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ལཾ་སྟེ། དེ་ལས་འབྱུང་བ་བཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། བསྡུས་པ་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཧཱུཾ་ངོ་། ། ཧཱུཾ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལས་དཔྱད་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཟླ་ཕྱེད་ཐིག་ལེ་རྣམ་གྲགས་པ། ། རྣམ་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། མགོ་བོ་ཨེ་དབྱིབས་ཐུར་དུ་གནས། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཡི་ངོ་བོའོ། །

If one examines the statement, "Because it is unborn, A is the gateway to all dharmas," it is the gateway from which everything arises. Furthermore, one should understand that the nature of clarity and profundity inseparable is like the maṇḍala of space, unborn from the very beginning and spontaneously present beyond all conceptual imputation. From its essence, that which appears as mere cognition is Vi; it is the first letter of the name "awareness" (vidyā). Some, beginning with that alone, realize it by relying on scriptures such as the Saṃdhinirmocana-sūtra: "External objects do not exist; the various appearances are mind. Like body, enjoyments, and abodes, I have explained them as mind-only." Based on this, they enter into the emptiness of all that is not realized from that [mind]. Such is the king of consciousness. Because it arises from its own nature, riding the horse of the light and moving wind, it is Yaṃ. Because the ripening and hot fire arise from that, it is Raṃ. Because the gathering and moist water arise from that, it is Vaṃ. Because the supporting and solid essence arise from that, it is Laṃ. Because the four elements and consciousness arise from that, and because the five aggregates such as form are established from their collection, it is Hūṃ. One should examine how Hūṃ is the essence of the five aggregates through these verses of the five Buddhas: "The half-moon and the drop are renowned as the essence of Vairocana. The head, in the shape of E, is situated below as the essence of Akṣobhya."

དྲིལ་བུ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཉིད་ནི། ། རིན་ཆེན་ཏོག་གི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་དབྱུག་པ་ནི། ། ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། རིང་པོ་ཨཱུ་ནི་ཕྱིན་ཕྱོགས་འགྱུར། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་ཤེས་པས་བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པ་རྣམས་ནི་གནས་པའི་ཆོས་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། ། དེས་གཟུང་བ་ནི་གཡོ་བའི་ཆོས་ལྟ་བུར་སྣང་སྟེ། ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་དོན་གོང་མ་ལས་མ་གཡོས་ཏེ་དེའི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཨ་ལ་ལ་ལ་ཧོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཨ་ཞེས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་བདག་དང་གཞན་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཀ་མ་ལི་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལས་དང་པོ་པའི་གང་ཟག་རྣམས་འཁོར་བ་ན་འཁྱམ་པ་རྣམས་དམུས་ལོང་གིས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་རྙེད་པ་ལྟ་བུར་མི་སླུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་དབུགས་ཕྱུང་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ་དངོས་སུའམ་བསམ་པས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་བཅས་ཏེ་གསུམ་པར་གྱུར་པའི་དུས་སུ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པས་ཇི་བཞིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལ་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན། ལ་ལ་ལ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་དུས་དང་པོ་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྟེག་པའི་མདོག་གིས་བརྒྱན་ཞིང་ཁྱད་པར་གྱི་གཉིས་སུ་མེད་པ་འབྱུང་བ་དེས་མི་སླུ་ཞིང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དུ་ལྡན་པར་རང་འོད་ཀྱི་རིག་མས་འཁྱུད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་སྣང་བ་ནི་དང་པོའོ། །

The body itself, like a bell, is the essence of Ratnaketu. Therefore, the staff is the essence of Amitāyus. The long vowel Ū becomes the opposite direction; it is the essence of Amoghasiddhi. Thus it is said, for these are the purification of the five aggregates. Furthermore, those things not blessed by non-conceptual wisdom appear as stable phenomena. What is grasped by that [wisdom] appears as moving phenomena. In that way, by nature, one does not waver from the higher meaning, and its essence should be realized. If one asks how it is to be realized, it is stated: "A-la-la-la-ho." In that regard, "A" is the mudrā of the unborn, which provides relief to both self and others. Moreover, for beginners who wander in saṃsāra through wisdom such as Kamali and so forth, it provides the attainment of relief through the non-deceptive suchness, like a blind person finding a precious wish-fulfilling jewel. Starting from that, through actual or mental blessing, at the time of the third [stage], one realizes the suchness exactly as it is through sublime conduct together with that. In that regard, what is realization? It is called "La-la-la." Furthermore, at the first stage, adorned with the color of the support arising from special conditions, that which arises as the special non-duality is non-deceptive. Appearing as the completely pure [state] embraced by the consort of one's own light, endowed with the major and minor marks, is the first.

གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཐབས་ཀྱི་ཆའི་བུམ་པ་ན་གནས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མི་སླུ་བ་སྟེ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གཟུགས་ཐོག་མ་ནས་ཞི་བར་ལྡན་པ་ནི་ལ་གཉིས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཐིག་ལེ་འགོག་པའི་ངོ་བོ་གཞན་ཡིད་དགའ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་སླུ་བ་རིགས་གཅིག་ལ་སོགས་པས་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ཅིང་སྤྱི་དང་སོ་སོའི་ལས་ཀྱིས་མཐའ་མེད་པའི་བར་དུ་གནས་པ་ནི་ལ་གསུམ་པའོ། ། དེ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་མི་འགོག་པར་སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་རོ་མྱང་བའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པར་ཞུགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ན་ཧོ་ཞེས་བྱའོ། ། ད་ནི་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་གསུང་གིས་དེ་ཉིད་གསལ་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་ནི་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་རྣམས་སོ། ། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པས་ཉི་ཚེ་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཆེས་ལྷག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་རྟོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ་མར་མེ་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྣོད་དུ་རུང་བ་འགའ་ཞིག་གཟིགས་ནས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས། ད་ལྟར་གྱིས་ཀྱང་གསུངས།

Free from the nature of being one or many, the great bliss abiding in the vase of the method aspect is non-deceptive; like the center of space, it is utterly pure, a non-dual form primordially endowed with peace—this is the second la. Furthermore, by the nature of arresting the bindu, characterized by that which delights the minds of others, it appears non-deceptively within the mental continuums of those to be trained through the single family and so forth. Thus, it completely purifies their continuums and, through its general and specific activities, remains until the end of time—this is the third la. Moreover, because it enters into the state endowed with the eight characteristics of savoring, uninterrupted and unceasing for as long as existence (saṃsāra) endures, it is the supreme excellence of all mundane and supramundane delights; therefore, it is called ho. Now, in order to clearly demonstrate that very reality through the speech of Mañjughoṣa, the text says "Venerable One" (btsun pa) and so forth. In that context, "Venerable One" refers to those who possess the wisdom of the past. "Those of great compassion" refers to those who, by possessing that application, have transcended the limited. By realizing this most sublime suchness, they attain the ten powers and so forth of all the Tathāgatas, as well as the excellence of both material and immaterial qualities. The "Great Vajra of the three times" is the Vajradhara, for Dīpaṃkara and others are also that very same reality. Therefore, having perceived that some are suitable vessels, the Buddhas of the past spoke it, and those of the present also speak it.

མ་འོངས་པས་ཀྱང་གསུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་འདི་ནི་སྣོད་དུ་རུང་བའི་དུས་ཡིན་པས་ན་ཡང་དག་པའི་སྣོད་ཅན་དེས་དོན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ང་ཡིས་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ངག་དང་ལྡན་པར་ཁྱོད་ལ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་སོ། ། དེ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡིད་གཅིག་བསྡུས་ལ་མཉན་པར་གྱིས་ཞེས་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་སྤོངས་ལ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱིས་བླང་བར་གྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཉོན་ཅིག་པར་གདམས་ནས་ད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུངས་པ། ཆོས་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཏེ། གཟུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་རྣམས་སོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དུས་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ། ཟབ་མོ་དང་གསལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དེ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། དངོས་མེད་ཅེས་པ་ནི་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བའོ། ། བསྒོམ་དངོས་མེད་ཅེས་པ་ནི་དེའི་ཆ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བློ་འཇོག་པ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པས་བརྟགས་པའི་ཤེད་ཅན་དང་ཤེད་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བའོ། ། གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཏེ།

"Since that which will be spoken in the future is the time when this [disciple] is a fit vessel, I shall teach you with speech that engages the meaning, so that you, who possess the authentic vessel, may thoroughly realize the meaning." Therefore, it says, "Listen with one-pointed mind," which means: abandon the three faults of a vessel and adopt the three qualities. Having thus instructed him to listen, the non-dual wisdom that is the nature of all phenomena is now taught, beginning with the words "All phenomena..." They are called "phenomena" (dharma) because they bear their own characteristics (lakṣaṇa); these range from form (rūpa) up to the knowledge of all aspects (sarvākārajñatā). The nature of all these throughout the three times is unchanging. It is utterly pure like the center of space, the wisdom that is the non-duality of the profound and the luminous; this is the general teaching. Furthermore, if one asks what that is like, it is taught with the words "That is..." and so forth. "That" refers to the nature. "Non-entity" (avastu) means being free from imputed entities. "Non-entity of meditation" means that its parts are not entities to be meditated upon, because it is contradictory to fix the mind on what is not authentic. "All entities" refers to the "Puruṣa," "Pudgala," and so forth imputed by the non-Buddhists; it is free from those. Because it is free from the agency imputed by others and because it bears its own characteristics, it is the "elements" (dhātu), the eighteen such as the eye and so forth. Because they are the gateways for the arising of consciousness, they are the "twelve sense fields" (āyatana).

ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དེ་གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེས་ཀྱང་རང་བཞིན་དེ་ལ་མ་ཟིན་ཞེས་སོ། ། རང་བཞིན་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། འོད་གསལ་བ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་པས་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ལ་རྫས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གདོད་མ་ནས་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་གདོད་མ་ནས་དག་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལ་སེམས་ཅན་སྒྱུ་མ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གིས་སེམས་པ་དེ་འགོག་སྟེ། འཁྲུལ་པ་ནི་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཚན་མ་མེད་པས་ན་ཆོས་མེད་དོ། ། དེ་མེད་པས་ན་དེའི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་སྤངས་པའོ། ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་དཀར་དམར་ལྟ་བུའོ། ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་ཆོས་མེད་པའོ། དེ་མེད་པས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མེད་དེ་ཆོས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྡོང་པོ་མེད་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཀུན་ལས་གྲོལ། ། ཞེས་ཏེ་ཀ་བ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཚིག་དང་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ་ལས་གྲོལ་བ་ནི་ཟབ་མོ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྒྱུར་བའི་དབྱེ་བ་ལ་འགག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། དུས་དང་ཞེས་པ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཕྱོགས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ཤར་ལ་སོགས་པ་བཅུའོ། །

Even the Śrāvakas’ realization of that as subject and object does not grasp its true nature. The nature is the nature of the mind; it is luminosity because it is the manifestation of that unarisen nature. To conceptualize an unarisen nature as a substantial entity is contradictory. "Primordially pure" means that very [nature] is pure from the beginning; it is solely the illusion of primordial wisdom. Since such a thing is not an agent, it is said to be "like space." Therefore, this refutes the notion held by some that "illusory sentient beings" are the delusion of that very [nature], because delusion is non-existent. Since the phenomena of the material and the immaterial are signless, there are no phenomena. Since those do not exist, that which possesses their characteristics does not exist; thus, they are abandoned. It is, for example, like the white or red of a flower in the sky. Because the conditioned and the unconditioned are unarisen, there are no phenomena. Since those do not exist, the nature of phenomena (dharmatā) also does not exist, because phenomena themselves do not exist. It is, for example, like the absence of fragrance when there is no tree. Therefore, it is called "non-existent entity" because, being free from subject and object, it is equal to space. Regarding that, it is said: "Liberated from all words and letters." This means it is liberated from words qualified by pillars and the like, and from the letters that express them; it is profound, and its cessation is not a matter of transformation. "That" refers to the nature. "Time" refers to the past and so forth. "Directions" refers to the ten, such as the east and so forth.

ཆོས་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ནས་ཀུན་མཁྱེན་གྱི་བར་རོ། ། དེ་ཀུན་ངོ་བོར་སོང་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཡང་གསུངས་པ། ལུས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། ། ངག་དང་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་སྙེད་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་བསམ་རྟོག་ཇི་སྙེད་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། འདོད་ཁམས་དང་ཞེས་པ་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ལ་ཐུག་པ་མན་ཆད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་དང་ཞེས་པ་ནི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གཟུགས་ཙམ་ལ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་མེད་ཁམས་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མིང་གི་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། འབྱུང་ཆེན་བཞི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྟོབས་ལས་རླུང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པར་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གྲུབ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྲུབ་པ་སྟེ་དེ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་ནའང་མི་གནས་མཉམ་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་གནས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་སོ། ། དོན་གྱི་དངོས་གཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་འདྲ་བའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པ་ནི། དང་པོའི་མགོན་པོ་སྟེ་མི་ཤིགས་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཉིད་དོ། །

"All phenomena" refers to everything from form up to omniscience. That all of these have become its essence is as stated above. That very point is further explained: "It is not the body" means it is not material form. "Nor is it speech" means it is not any sound whatsoever. "Nor is it mind" means it is not any thought or conceptualization whatsoever. "The desire realm" refers to the levels from the Heaven of Controlling Others' Emanations downward, because they are primarily concerned with form and so forth. "The form realm" refers to Brahmā and the others, because they are attached to mere form. "It is not the formless realm" refers to the Sphere of Infinite Space and so forth, because they rely on a body of name. By stating "it is not any of those," it is shown that it is not the sentient beings who are the inhabitants. "Nor are the four great elements" means that it is also not the formation of the external vessel-world, which occurs through the power of dependent origination in the sequence of the arising of wind and so forth, up until the completion of the celestial palaces of the gods. If one asks, "Then what is it like?" it is as stated in the passage beginning with "Therefore." "Abiding nowhere, it is equality" means that this equality is not partial; rather, it abides in all things in the manner of a pervasive presence. To demonstrate the actual essence of the matter, the passage beginning with "Such as that" is given. "Vajradhara" refers to the Primordial Protector, because he possesses the meaning of being indestructible. Because he is not Akṣobhya [in the limited sense], he is "Great." Because he is unchanging from the nature of the phenomena of the aggregates and so forth, he is the "nature of phenomena" (dharmatā).

གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གོ། ། ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས། ། ཞེས་པ་ནི་ཀ་ལ་ཞེས་པའི་སྒྲས་མང་པོ་ལ་འཇུག་ཀྱང་འདིར་རིམ་པ་གཉིས་ཡན་ལག་བཞིས་རྣམ་པར་བསྡུས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་གསུངས་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་ཆོས་བསྟན་པས། ། རིམ་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། ། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་རིམ་པ་དང་། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཞེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་རྡོ་རྗེས་གསུངས་པ་ནི། ། ཐབས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་དག་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་དོན་གྱི་དངོས་གཞིའོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཟབ་མོ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྟགས་པ་ཀུན་ལས་རབ་དབེན་པ། ། ཞེས་ཏེ། རྟག་པ་དང་གཅིག་པ་དང་དུ་མ་དང་འདྲེས་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པ་དང་། དོན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་རྫས་དང་མ་དག་པ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པ་ལས་དབེན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དགུ་སྟེ། དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ལ་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་དཔག་པར་དཀའ་བ་སྟེ། མཁས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མ་རྟོགས་པ་དང་། ལོག་པ་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་གསལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རབ་སྣང་བ། ། ཞེས་ཏེ། ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་སྒྲིབ་ཅིང་མིག་གི་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྒྱུན་ནོ། །

It is supreme because it is distinguished from the nature of phenomena as imputed by others. Regarding the phrase "the entity to be accomplished by means," although the term kala can refer to many things, here it refers to the two stages condensed into four branches, because it brings about the realization of that which was perfectly taught. As it is said in the Explanatory Tantra: "The Vajra-Holder taught the Dharma, which perfectly relies upon the two stages: the generation stage and the completion stage alone." And as Vajrabodhi stated: "The means are of four types," and so forth, which is explained in detail. The entity to be accomplished by that is the actual reality. If one asks how that very reality is profound, it is said: "Completely secluded from all imputations." This means it is secluded from the various conceptualizations such as permanence, unity, multiplicity, or being a composite, and from imputing the actual reality as being substantial, impure, and so forth; it is unarisen by those [imputations]. Therefore, that very reality possesses the nine perfections, because all qualities such as the powers arise for the individual who attends to it. That very reality is difficult to fathom, because it is not realized even by the learned and others, and because it is not known erroneously or as it truly is. If one asks how it is luminous, it is said: "The Mahāmudrā is the supreme manifestation." That which possesses faces, hands, and so forth is the Mahāmudrā. That very [Mahāmudrā] is the conventional continuum that appears as the objects of the eyes and so forth, veiling the profound.

རྟེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་ལས་གསུངས་པ། ཟེར་གྱིས་རང་གཞན་སྨིན་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟླ་བ་ལྟ་བུའི་འོད་ཟེར་ཏེ། དེས་རང་ཕུལ་དུ་བྱུང་ཞིང་གཞན་རྒྱུད་དག་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་མཐའ་གཉིས་སུ་སོན་པ་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་དེ་ལ་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྐུ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཚིག་དང་ཚིག་བྱ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ན་གཞན་གྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྒྱལ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་སྲས་ནི་དེའི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་དཔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཏེ། ཞིང་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲིད་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། ། རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བ་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་དོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཞེས་དོན་གྱི་བཞི་པོས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཉིད་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་ཀུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི། ། རང་གི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་རྟོགས་ན་ཞེས་ཏེ།

The support maṇḍala and so forth, as well as the wisdom that is the cause of their arising, are also referred to by that name. Regarding its function, it is said: "The rays that ripen oneself and others." This refers to the moon-like light rays of the bodhicitta that dispels all afflictions; by means of these, one is brought to excellence and the continuums of others are purified. "The supreme nature of non-duality" means being free from the two extremes; it is also called the dharmadhātu bodhicitta. The "Great Vajradhara" has already been explained. The nature of the "great inexpressible body" is because it is free from words, the objects of words, and so forth. If even the Great Vajradhara is unable to express it, what need is there to mention others? Thus, it is thoroughly shown to be the ultimate truth. "That very [reality]" is non-dual wisdom. "The Victors" refers to Akṣobhya and the others. "Their sons" refers to the bodhisattvas of their respective families and so forth. "Their fields" refers to those to be trained, for they are analogous to fields. "The three realms" refers to the three, such as the desire realm and so forth. "Moving and non-moving" refers to the environment and its inhabitants. "The self-nature of all those" indicates, through these four points of meaning, that it pervades everything. To show that this very reality is not other than the mind, it says "all things" and so forth. Regarding that: "The principal of all things is the very essence of one's own mind." Why is that? Because it says, "if that is realized..."

དེ་ཉིད་དང་པོར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་མི་ཤེས་པ་སྤངས་ཤིང་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་གང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དེ། སྐྱེས་བུ་གཉིད་སད་པའམ། ཀུ་མུ་ཏ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྟེ། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སེམས་དེ་ཉིད་དོ། ། འབྱུང་ཆེན་བཞི་སྟེ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱང་སེམས་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཕྱི་རོལ་དོན་རྣམས་ཡོད་པ་མིན། ། གང་སྣང་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་མོ། ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་འདྲ་བའི། ། སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ངས་བཤད་དོ། ། ནམ་མཁའ་ས་རླུང་ཉི་མ་དང་། ། ཕྱོགས་དང་རྒྱ་མཚོ་འབབ་ཆུ་རྣམས། ། ནང་གི་ཡང་དག་བྱེད་པ་ཡི། ། ཆ་ཡིས་ཕྱི་རོལ་འདྲ་བར་གནས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དོ། ། སེམས་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་གཞི་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་སེམས་དེ་གང་ན་གནས་ཤེ་ན། དེ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་ཞེས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་སོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་གང་ལ་གནས་ཤེ་ན། ནམ་མཁའ་ནི་གང་དུ་མི་གནས་ཞེས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་གནས་དང་གནས་པའི་བདག་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དེའི་ངོ་བོ་བསྟན་པ།

Regarding the method for first realizing that very reality, when those possessing blazing diligence bring it to manifestation, they abandon ignorance and become buddhas filled with the two accumulations; that very reality is like a person waking from sleep or a kumuda flower opening. Because that reality is the inseparable union of great compassion and insight, awakening (bodhi) is also that very reality. Likewise, the three worlds—the sentient beings who are the "essence" of the world—are also that very mind. The four great elements and the "vessel" of the external world are also that very mind. As it is said: "External objects do not exist; Whatever appears is mind alone. Body, enjoyments, and the environment— I have explained these as mind alone. Space, earth, wind, and sun, The directions, oceans, and rivers— Through the aspect of the internal creator, They abide as if external." Thus the Blessed One spoke in the sūtras. Why is this? "All phenomena" refers to all things that appear as form and so forth. "Abiding in the mind" means that although they appear in various ways, they do not change from their fundamental basis. If one asks, "Where does that mind abide?" it is said, "It abides in space," meaning it abides in emptiness. If one asks, "Where does that [space] abide?" it is said, "Space abides nowhere," because in emptiness, the nature of a location and that which is located cannot be observed. This is the explanation of the essence of that emptiness.

འོད་གསལ་བ་ཞེས་ཏེ་དྲི་མ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་མ་དང་ཇི་ལྟར་བྲལ་ཞེ་ན། གཟོད་ནས་རྣམ་དག་ཅེས་ཏེ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པས་ནི་དང་པོ་ནས་ཏེ་བྱེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པའོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། ། གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པའི་ངོ་བོ་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཞེས་པ་སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་དགག་པའོ། ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མི་འབྱུང་བ་ན་སྐྱེ་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་དག་གིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཤིང་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། བདེ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་གཤེགས་པའམ་ལེགས་པར་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་བདེ་གཤེགས་ཀུན་ཏེ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རམ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རམ་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྙིང་པོ་མཆོག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གཉིས་མེད་རྟོག་བྲལ་དོན་ཆེན་ཏེ། ། ཞེས་པས་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པར་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རིམ་པའམ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའམ། ཇི་བཞིན་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་སྣོད་བཅུད་རགས་པར་འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

It is called "luminous" because, being free from stains, all world systems are clear as its very nature. If one asks how it is free from stains, it is said to be "pure from the beginning," meaning it is so from the outset by nature and not through artificial effort. That very thing is also "emptiness," which is the conclusion. The essence summarized as a whole is stated as "Buddha" and so forth. "Buddha" has already been explained. "Nirvāṇa" refers to the nirvāṇa that abides in neither existence nor peace; because it holds such [a state], it is the "element" (dhātu), which negates one side [of the extremes]. Since the nature of the imputed self does not arise, it is "unborn," for it arises through the purity of the Tathāgata. Because it destroys all entities and is indivisible, it is "vajra." Because all phenomena are realized without aspects, it is "manifest enlightenment" (abhisambodhi), according to the method of etymological definition. Because they have gone to the state of bliss or have gone excellently, they are the "Sugatas," such as Akṣobhya and the others, who belong to the three times. Because it is the cause of those, or because it is unchanging, or because it yields the desired fruit, it is the "supreme essence." What is that very thing? It has already been explained by the words: "Non-dual, free from conceptualization, the great purpose." "It is explained in the second stage" refers to the stage of the coemergent, the completion stage, or the stage of suchness. The generation stage is for the purpose of reversing the delusion of the coarse environment and its inhabitants.

བློས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་དང་པོའོ། ། དེ་ཡང་འཁོར་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་དང་ནམ་མཁའ་དང་རྩྭ་དང་ཤིང་གེལ་པ་ལྷའི་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་གནས་བཞིས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའོ། ། གཉིས་པ་ནི་དོན་ལ་མི་སླུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་གཉིས་པས་བསྒོམས་པ་ལས་ཐ་མ་ནས་ལྡོག་ཅིང་བརྟན་པ་རྙེད་དོ། ། དེས་མཐུ་ཅན་གྱི་སྟོབས་རྟོགས་སོ། ། དེས་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱིས་མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་རྙེད་དོ། ། དེས་ཆོས་འབྱུང་གི་རོལ་པ་གཉིས་པའི་དང་པོས་མི་འགྱུར་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གོང་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་འཁོར་བ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་དེ་འདྲའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུས་དངོས་པོ་ཀུན་རྣམ་པར་ཁྱབ་སྟེ་གནས་ཀྱང་དེ་མི་གསལ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཐོག་མེད་དུས་ནས་ཞེས་ཏེ། སྲིད་པ་གང་ལ་དང་པོ་མེད་པ་དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའོ། ། དེའི་དུས་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་རྟོག་ཆེན་པོ་ཞེས་ཏེ་སེམས་ཙམ་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་བྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ནི་འབྱུང་བ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། ། བཞིས་བསྡུས་པ་ཡི་ངོ་བོ་ལས། ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་ལ་སོགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་བཞིས་བསྡུས་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་རི་སོགས་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། དེ་ཡི་བྱེ་བྲག་གསུངས་པ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་སོ། །

This is the first, the yogi who establishes [the practice] through the intellect. Furthermore, one purifies the supporting maṇḍala, such as the levels of saṃsāra and so forth, as well as space, grass, trees, shrubs, divine palaces, and the like; and one purifies all the sentient beings residing therein, who are comprised of the four modes of birth, by means of the supported maṇḍala. The second [yogi] attains stability by meditating on suchness, which is non-deceptive regarding the ultimate meaning, and thereby turns away from the final [state]. Through that, one realizes the power of the potent [force]. Through that, the Regent attains the signs of the unchanging. Through that, the first of the two displays of the source of phenomena is the suchness of the unchanging, as previously explained. Now, to show how saṃsāra arises from non-dual wisdom, it says, "In that way," and so forth. Furthermore, although such non-duality pervades all things and abides [within them], the cause for its not being manifest is "from beginningless time." That which has no beginning in existence is "beginningless." From that time, just as clouds arise in the sky, "great conceptualization" arises in a manner connected to the realization of mind-only. Regarding the phrase, "From that, the great elements arise," and so forth, it is as explained above. Regarding the phrase, "From the essence comprised of the four," this refers to the blessing of the mind and so forth, which are comprised of the four, and what is other than that is indicated by "mountains and so forth," which is the vessel-like world. Its specific divisions are taught as the various classes of sentient beings.

ཕྲ་བ་ནི་མིག་གིས་མི་བཟོད་པའོ། ། སྦོམ་པོ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ནི་རང་རང་གི་མཚན་མ་དང་ལྡན་ཞིང་སྐྱེ་གནས་མ་ཉམས་པའོ། ། མ་ནིང་ནི་གཉི་གའི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉམས་ཤིང་དབང་པོ་དང་ལྡན་ཡང་རུང་མི་ལྡན་ཡང་རུང་སྟེ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཞོན་ནུ་ནི་ལང་ཚོ་ལ་བབ་པའོ། ། རྒན་པོ་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་བྲི་བའོ། ། ལྷ་ནི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཀླུ་ནི་དང་པོ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། གནོད་སྦྱིན་ནི་གཞན་གྱི་མདངས་འཕྲོག་ཅིང་འཚེ་བར་བྱེད་པའོ། ། གདོན་ནི་ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ་བགེགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐར་མ་ནི་གཟའ་དང་རྒྱུ་སྐར་གྱི་ཁྲོད་འགྲིམ་ཞིང་རྒྱུ་བའོ། ། གཤིན་རྗེ་ནི་གཞན་གྱི་མདངས་འཕྲོག་པའོ། ། དམྱལ་བ་དང་ཡི་དྭགས་དང་། དུད་འགྲོ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་མོ། ། དེ་ཀུན་སྤངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའོ། ། ཤེས་ཙམ་རབ་བརྟེན་པའི་འགྲོ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཀུན་རྒྱས་པར་གནས་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པས་བཟོ་བྱས་ནས་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་རྟོག་པ་དེ་ཡིས་གོང་དུ་གསུངས་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲིབས་ཏེ་དེ་རྟོགས་པ་ལ་ཞེན་ཅིང་དོན་མ་རྟོགས་པས་ན་འགྲོ་བ་ཀུན། འཁོར་བར་རབ་ཏུ་འཁོར་བར་འགྱུར། ། ཞེས་ཏེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཇི་སྲིད་ཉེ་བའི་ལམ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་བར་དུ་འཁོར་བའོ། ། འཁོར་བ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་འདྲའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

The subtle are those not perceptible to the eye. The coarse are elephants and the like. Men and women are those possessing their respective sexual organs and whose birth-cavities are intact. Neuters are those whose physical continuity of both sexes is impaired; they may or may not possess the sense organs, and include those with only one side [of the organs] and so forth. The youthful are those who have reached the prime of life. The elderly are those whose four elements have declined. Gods are Brahmā and the like. Nāgas are the first of the nāga kings and so forth. Yakṣas are those who steal the vitality of others and cause harm. Grāhas are a subset of hungry ghosts (preta), such as the kings of obstacles and the like. Stars are those that travel and move amidst the planets and constellations. Yama is the one who steals the vitality of others. The hells, hungry ghosts, and animals are the three lower realms. Those who have abandoned all of these are the śrāvakas and the like. "Beings who rely on mere cognition" refers to the sphere of infinite space and so forth, because form has been abandoned. "All of these abide extensively" means they appear throughout the ten directions, having been fashioned by conceptual thought. Therefore, that conceptualization thoroughly obscures the non-dual state free from thought as described above; because of clinging to the realization of that [conceptual state] and failing to realize the actual meaning, all beings "wander intensely in saṃsāra." This means they wander through the manner of cause and effect via ignorance and so forth, again and again, for as long as they have not entered the proximate path. If one asks what that saṃsāra is like, it is described by the words "such as that" and so forth.

འཁོར་བ་ཉིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། ། དེ་ཉིད་དུག་ཆུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བཤད་དོ། ། སྔོན་དུ་སོང་བའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། འཁྲུལ་པ་ཡིས་ཞེས་ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པས་ན་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་། ། སྣང་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ཐག་པའི་སྦྲུལ་ལྟ་བུར་སྣང་ཞིང་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ཅེས་སོ། ། རབ་རིབ་ཀྱིས་སྦྲུལ་མེད་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་གཟུང་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཡེ་མེད་པ་ལ་རྟོག་པས་བཟོ་བྱས་ཀྱང་དེ་དེ་ལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ། གསུང་བའི་བདག་པོ་ཐག་པའི་སྦྲུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་རབ་རིབ་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེས་བུ་གང་གིས་རབ་རིབ་སྤངས་ཏེ་བརྟགས་ན་ཐག་པར་མཐོང་ཞིང་དོན་གཞན་མེད་དོ། ། གསང་བ་པའི་བདག་པོ། དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེས་བུ་གང་གིས་ངས་བསྟན་པའི་ལམ་ལ་གཞོལ་ཞིང་ཀུན་བརྟགས་ཏེ་བཟློག་ན། རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ཞིང་དོན་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བས་ན་འཁོར་བ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་དུ་སྣང་སྟེ། དེས་སྟོང་པའི་འཁོར་ལོ་ནི་ཡང་དག་པར་གསལ་བ་ཙམ་དུ་སྣང་བའོ། ། སྣང་བ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་གནས་ཤེ་ན། དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

Samsara itself is suffering; it is explained as being like poisonous water. What is the preceding cause? It is said to be "through delusion," meaning that because it is constructed by the conceptualization of subject and object, it appears in that way. Although it appears, it is not established; the example shown is that it appears like a snake in a rope but is asserted to be non-existent. Just as one may perceive a snake where there is no snake due to cataracts, yet it does not exist there, so too, although the phenomena of samsara are utterly non-existent within the maṇḍala circle, they are fabricated by conceptual thought, yet they do not exist there. As the Blessed One said in the Jñānavajrasamuccaya, the Mahāyoga Tantra: "Lord of Speech, that which is a snake in a rope does not exist. Nevertheless, it appears as such due to cataracts. If a person were to remove the cataracts and examine it, they would see the rope and there would be no other object. Lord of Secrets, likewise, the delusion of perceiving form and so forth as permanent and so on does not exist. Nevertheless, it is due to the latencies of clinging to form and so forth. If a person applies themselves to the path I have taught and, through investigation, reverses [that clinging], they will see the permanent and so forth as [they are] and there will be no other object." Therefore, samsara appears as a mere characteristic of the thoroughly imagined; the wheel that is empty of that appears as mere authentic clarity. If one asks how that appearance abides, it is as stated in the passage beginning with "Therefore..." and so forth.

དེ་ལ་རང་རིག་ཅེས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ཉིད་དེ་ལྟར་གོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སེམས་གང་ནི། ། བརྟན་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་དཔར་བརྗོད། ། མཉམ་པར་གཞག་ན་ཏིང་འཛིན་ཏེ། ། དེ་བརྟན་པ་ལས་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། ། སེམས་དཔའི་བྱིན་རླབས་སྦྱོར་བ་ལས། ། སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། རྒྱུན་དང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཟབ་མོ་ནི་རྒྱུན་གྱིས་རྟག་པས་ན་རྟག་པའོ། ། དེ་ཆུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་རྟག་པས་ན་རྟག་པར་བལྟའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ཟབ་མོ་དང་གསལ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྟག་པར་གནས་པས་ན་དེའི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པའོ། ། ད་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་སྐྱེས་བུ་གསུངས་པ། གང་ཞིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་ཞིག་ཅེས་ནི་སྤྱིར་སྟོན་པའི་ཚིག་སྟེ། དེས་ཤེས་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་གསུངས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྟོགས་པར་འདུན་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ཡང་དག་ཅན། ། ཞེས་སོ། ། སྔོན་དུ་བསོད་ནམས་མཐུ་བསྐྱེད་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བའི་དུས་སུ་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྔོན་དུ་ཚོགས་མ་བསྐྱེད་པ་མི་གྲོལ་ལོ་ཞེ་ན། འདི་རྣམས་དང་ལྡན་ན་གྲོལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

Regarding that, "self-awareness" (svasaṃvedana) means being empty of the Īśvara and so forth imputed by others; it is born from habituating one's own mind in that way. As it is said: "The mind of all sentient beings, Because it is stable, is called 'Sattva' (Being). When in meditative equipoise, it is 'Samādhi' (Concentration); Through its stability, it becomes 'Vajra' (Diamond). Through the application of the Sattva's blessing, It further becomes 'Vajrasattva'." Regarding "abiding through continuity and enumeration": the profound is "permanent" because it is permanent by way of continuity. The wisdom that realizes that is "permanent" because it is permanent by way of enumeration. In relation to that wisdom, its mudrā is also called "permanent by way of enumeration." Therefore, the instruction is that its essence should be realized, as it abides permanently by way of both the profound and the luminous. Now, the person who enters the path that brings about realization is described, beginning with the words "Whoever..." The word "whoever" is a general demonstrative; it is to be connected with the phrase "will come to know that." "That" refers to the meaning explained above. "Desiring to realize" means wishing to attain that. To demonstrate that very point, it says: "Possessing the authentic aspiration of the mind." "Having previously generated the power of merit" means possessing the roots of virtue that exhaust the obscurations of karma during both seen and unseen times. If one asks, "Will one not be liberated if the accumulations have not been previously generated?"—it is to show that one is liberated if endowed with these qualities that it says: "The person..." and so forth.

སྐྱེས་བུ་ཡང་དག་པ་ནི་བླ་མ་སྟེ་འོག་ནས་འཆད་དོ། ། དེའི་གཞི་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞེ་ན། སྤྲོ་དང་གུས་དང་བསྙེན་བཀུར་དང་། ། ཞེས་སོ། ། སྤྲོ་བ་ནི་བྲོད་པའོ། ། གུས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་མཉེས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་བསྙེན་བཀུར་ཞེས་བྱའོ། ། འདུན་པར་ལྡན་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་ངེས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་གདམས་ངག་རྙེད་ནས་ཞེས་ཚིག་སྔ་མའོ། ། བརྟན་པོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་ལ་མོས་པ་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱེད་པས་གཞན་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་གྲུབ་ཇི་སྙེད་པ་ནི་ཡིད་གཉིས་སུ་འཛིན་པས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སོམ་ཉི་རྣམ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྗེས་མཐུན་ཞེས་པ་ནི་དབང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ་འོག་ནས་འཆད་པའོ། ། གཏོང་ཕོད་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་མེད་པའོ་ཞེས་པའོ། ། དེས་མཉེས་བར་བྱ་བའི་བླ་མ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དེ་ཡིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། མཆོག་གི་གདམས་ངག་རྒྱུད་ལ་ལྡན། ། ཞེས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་རང་གི་ཐུགས་ལ་མངའ་བ་རྣ་བ་ནས་རྣ་བར་འཕོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའོ། ། ཐེག་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་བྱེད་པ་ལ་སྒྲ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་འདིས་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་ཐེག་པའོ། ། བྱ་བ་ལ་སྒྲ་བསྒྲུབ་པ་ནི་འདིར་འགྲོ་བས་ན་ཐེག་པའོ། །

The authentic person is the guru, as will be explained below. What is it that relies upon that basis? It is said: "Zeal, devotion, and service." Zeal is enthusiasm. Devotion is pleasing [the guru] by way of meditating on the unborn. Service is so called because it causes that very [devotion] to endure for a long time. "Possessing aspiration" means holding firmly to reality itself. "And meditation" refers to the preceding phrase, "having obtained the oral instructions." "Steadfast" means that because one cherishes devotion to the meaning, one cannot be led astray by others. "Having abandoned doubt" is said because even those accomplishments arising from the power of mantra that have become manifest through dualistic apprehension will vanish [if doubt remains]. "Concordant" means concordant with the empowerment, as will be explained below. "Generous" means the mind is entirely free from grasping. If one asks what kind of guru is to be pleased by that, it is described by the words "by him" and so forth. "Authentic" is said because he is superior to other gurus. If one asks how he is superior, it says: "Possessing the supreme oral instructions in his continuum." This means he knows, exactly as it was transmitted from ear to ear, the essence of the Great Vajradhara residing within his own mind. Regarding "Mahāyāna," the term is established through the sense of the agent: it is a "vehicle" (yāna) because one travels by means of it. The term is also established through the sense of the action: it is a "vehicle" because one goes to this [state] by means of it.

དེས་ནི་ལམ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་གསུངས་ཏེ་དེའི་ལམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ནི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། བསྒོམ་པ་ལ་ནི་ལྷུར་ལེན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ལམ་ལ་མོས་པ་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱེད་པ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བཅུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཉིད་བཅུ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སྦྱིན་སྲེག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཕྱག་རྒྱ་དང་། སྟང་སྟབས་དང་། ལ་ནི་ལྷུར་ལེན་པ་ཞེས་པ་ནི་ལམ་ལ་མོས། འདུག་སྟངས་དང་། བཟླས་བརྗོད་དང་། མཆོད་པ་དང་། ལས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། སླར་བསྡུ་བའོ། ། རྒྱུད་འདི་ཉིད་ལས་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་བསྟན་པ་ནི། གསང་དང་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང་། ། འབྱུང་མཉེས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་ཆོ་ག། རྡོ་རྗེ་བཟླས་དང་དྲག་ཤུལ་བསྒྲུབ། ། བསྒོམ་དང་བྲི་བས་ཕྱིར་བཟློག་གཉིས། ། དཀྱིལ་འཁོར་བསྒྲུབ་དང་རབ་གནས་ཏེ། ། རྡོ་རྗེ་གོ་འཕང་རྒྱ་མཚོར་འདུས། ། ཞེའོ། ། གསང་དང་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། རབ་གནས་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ཤིན་ཏུ་གསང་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ལྷ་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཤེས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་བློ་མ་རྨོངས་པའོ། ། དེའི་དོན་གབ་པར་རབ་སྟོན་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་སྣོད་དུ་རུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། ། མང་བ་མ་ཡིན་པས་གཞན་གྱིས་མ་རྟོགས་པར་སྟོན་པའི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བླ་མ་མཉེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡུལ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་ཡུལ་ལ་སོགས་པས་བུམ་པའི་དབང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ།

Thus, the Great Vajradhara has taught the path together with its fruition. The conduct of that path consists of the stages of samaya, vows, ascetic observances, and so forth. The phrase "devoting oneself to meditation" indicates that one must cherish and prioritize devotion to the path. Regarding "the ten suchnesses," these are the ten suchnesses of all tantras: the maṇḍala, fire offering, meditative absorption, mudrā, ritual postures, sitting positions, recitation, offering, application of activities, and reabsorption. As for how these are taught through the guru’s oral instructions in this very tantra: "Secret, insight, and wisdom; The rituals of emergence, pleasing, union, and separation; Vajra recitation and wrathful accomplishment; Meditation and drawing, the two reversals; The accomplishment of the maṇḍala and consecration— These are gathered within the ocean of the vajra state." "Secret" refers to the generation stage. "Consecration" refers to the illusion-like meditative absorption. "Extremely secret" refers to the suchness of the supreme deity and all phenomena. "Knowing" means that the intellect is not deluded regarding these. The phrase "clearly revealing the hidden meaning" refers to sentient beings who are suitable vessels. Because it is not overly verbose, it is called the "activity of teaching" that others have not realized. One should please such a guru. If one asks how, the qualities that are concordant with the path are taught by the words "the object" and so forth. In that context, the object and so forth are concordant with the vase empowerment.

གཞིར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་པ་གསེར་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་གི་སྟེ་རིན་ཆེ་ཞིང་བསྒྱུར་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟེ། རིན་ཆེ་ཞིང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞིང་འདི་མཁས་པས་རབ་བཀང་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་མི་ནུས་པས་ཀྱང་སེམས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་གཏོས་ཀུན་བཀང་ནས་མཆོད་པ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས་ཀྱང་། ཞིང་འདི་རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་གྱིས། ། མཁས་པ་དག་གིས་ཡོངས་བཀང་ལ། ། དངོས་གྲུབ་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ཡིས། ། ཉིན་རེ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་དབུལ། ། ཞེས་ཏེ། སེམས་ཉིད་ཀྱིས་དབུལ་བར་མངོན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཀུན་དུ་རྟོག། དགེ་འམ་གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ། ། གང་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དབང་གྱུར་པས། ། དེ་ཡི་ཕུན་ཚོགས་སེམས་དེ་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བས་ན་དངོས་སུའམ་ཡིད་ཀྱིས། ། དེ་འདྲའི་རྗེ་བཙུན་དབང་པོ་མཆོད། ། ཅེས་ཏེ་མཉེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མཉེས་བྱེད་ཐུན་མོང་བ་རྣམས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཁྱད་པར་མཉེས་པར་བྱེད་པས་བླ་མ་གཉིས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ། གསལ་ཞིང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའོ། ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་ན་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པས་ན་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་ལ། ། དེ་ཡང་མ་རྟོགས་པས་ན་མེད་པ་ཉིད་དེ།

This is because it abides as the ground. As for the phrase "gold and so forth," this refers to the secret empowerment, because it is precious and malleable. "Strings of pearls" refers to the wisdom-gnosis empowerment, because it is precious and unchanging. "This field, filled to the brim by the wise" refers to making offerings by mentally filling the entire expanse of space even if one lacks the physical means, because this is a branch of the accumulation of merit. As it says in the eighth chapter: "The wise, desiring the fruit of accomplishment, should daily offer this field completely filled with the seven types of jewels to the one possessing wisdom." This indicates that the offering is made by the mind itself. As it is said: "Whether the conceptualization of a bodhisattva is virtuous or non-virtuous, because it is under the power of the mind, its excellence or lack thereof depends upon that mind." Therefore, it says: "Whether in person or mentally, worship such a venerable lord," the meaning of which is that one should please him. Having thus shown the common ways of pleasing, now the characteristics of the two types of gurus who please him in a special way are taught, beginning with "luminous." It is free from all conceptual constructs and is naturally luminous. Because the coemergent state continues without interruption for as long as saṃsāra lasts, it is "supremely joyful." Because it is free from all elaborations and is all-pervasive, it is "equal to space," which is non-dual wisdom. That arises from meditation; yet, because it is not realized, it is non-existent.

རྟོགས་པ་དེ་ཡང་གཞན་དུ་ཞེས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གང་དུ་ཡང་དེ་རིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ཀྱང་གཞན་ནི་སྦྱོར་བ་བདུན་དང་བྲལ་བས་ནའོ། ། དེ་བས་ན་བུད་མེད་སྒྱུ་མའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཞེས་ཏེ་བུད་མེད་ཉིད་སྒྱུ་མ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཕྱག་རྒྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་པདྨ་དང་ལྡན་ཞིང་དཀར་འཆང་དང་ལྡན་པས་ན་བུད་མེད་དེ། དག་པ་དང་མ་དག་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟར་སྣང་ཞིང་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་རྡོ་རྗེས་བཏབ་པ་དེ་ཉིད་ལྷག་པའི་ལྷས་རྒྱས་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཨཱུ་རིང་པོ་ཨཽ་རིང་པོར་བསྒྱུར་ན་སྐྱེས་བུ་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་པས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱའོ། ། སྒྱུ་མ་ཀུན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཞེས་པ་ནི་གསེར་འགྱུར་རྩིས་ཟངས་མ་སྲང་སྟོང་དུས་གཅིག་ཏུ་གསེར་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཀླུའི་གཙུག་གི་ནོར་བུས་དཔག་ཚད་གཅིག་ནས་གླིང་བཞིའི་བར་དུ་ཟས་ལ་སོགས་པའི་ཆར་འབེབས་པར་བྱེད་པ་དང་། དཔའ་བོ་གཅིག་འགྲེང་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ཟ་མ་བདུན་འཐུངས་ནས་ལོ་སྟོང་ཐུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྩ་བའི་སྔགས་ལ་སོགས་པའམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྔགས་ཀྱིས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའམ། དུག་ཞི་བར་བྱེད་པའམ་མི་གནས་པའི་དངོས་པོ་བསྐལ་པའི་བར་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་གནས་མེད་དེ་ཟབ་མོས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Furthermore, that realization is "other" in the sense that it cannot reasonably be found in any entity that is a phenomenon other than the mudrā of the perfection of wisdom (prajñāpāramitā). Although it pervades all entities, others are devoid of the seven applications. Therefore, it is said that "the mudrā of the illusory woman" means that the woman herself is the illusion, and she is the mudrā. Because she possesses the lotus and possesses the white [robe], she is the woman; she is all that is pure and impure. Moreover, she appears like an illusion and is not inanimate matter, because she arises from the perfection of wisdom. She is the mudrā because she is sealed by the vajra, and because she is sealed by the supreme deity. Alternatively, if the long ū is changed to the long au, she is called a "mudrā" because she delights men. "Superior to all illusions" means that although there are other illusions—such as the alchemical elixir that turns a thousand srang of copper into gold at once; the crest-jewel of the nāgas that causes rain of food and so forth to fall from one yojana away up to the four continents; the medicinal herbs such as the "solitary hero" that, when eaten or drunk seven times, enable one to live for a thousand years; or the root mantras and other mantras that perform acts such as killing, pacifying poison, or causing non-abiding entities to remain for an eon—there is no source for the arising of non-dual wisdom (advayajñāna) in those, because they do not bestow blessings through the profound.

གང་གི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟབ་མོ་ཡང་དག་པར་གསལ་བ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། ། འོ་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སྒྱུ་མ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་དེ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་འདིར་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་འདི་རུའོ། ། དེ་ཡང་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྲ་བའི་ཁམས་ནི་ས་ཡིན་ཏེ། ། གཤེར་བའི་རྣམ་པ་ཆུ་ཡིན་ནོ། ། བསྐྱོད་པ་ལས་ནི་མེ་སྐྱེ་སྟེ། ། སྐྱོད་བྱེད་རླུང་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པའི་ལུང་དང་སྦྱར་ན་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དུ་སྲིད་ཀྱང་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཙོ་མོ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་མ་མེད་པའི་དགའ་བ་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དང་། བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པས་མི་ལ་སོགས་པའི་བུ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། རིགས་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་མིང་དང་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་མིང་གང་ཞེ་ན། ཀ་མ་ལི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་ཀ་མ་ལི་ཞེས་པ་ནི། པདྨ་ཅན་ཞེས་པ་སྟེ་ཕལ་ཆེར་དེ་ལྟར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། ཤཾ་ཁི་ནཱི་ཞེས་པ་ནི་དུང་ཅན་མ་ཞེས་པའོ། ། ཙི་ཏྲ་ནི་ཞེས་པ་ནི་རི་མོ་ཅན་ཞེས་པའོ། ། ཧསྟི་ནི་ཞེས་པ་ནི་བ་གླང་ཅན་ཞེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་པདྨ་ཅན་ནི་ཀླུ་མོའི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།

Because the profound and perfect illumination through method and insight is blessed as being beginningless, it is therefore superior, as it leads to realization. If one asks, "What then is the superior illusion?" it is as stated in the passage beginning with "That illusion..." "In this world" refers to this desire realm. Furthermore, the four goddesses such as Locanā, who are the purities of the elements such as earth, are the pure nature of all goddesses. How so? As the scripture states: "The solid element is earth; the moist aspect is water; from movement fire is born; the mover is renowned as wind." While other designations may exist based on such citations, because they arise from the primary elements, they are not the principal ones. This is because everything arises from the joy of signlessness, and because the branches such as the approach and the samaya-mudrā are complete. Therefore, through the purity of those [elements], all girls of the human race and so forth are categorized into four families. This is the meaning of the statement: "Therefore, their names and characteristics shall be explained." In that regard, what are the names? They are "Kamalī" and so forth. Among them, "Kamalī" means "Lotus-like" (Padmāvatī), and this is how it is most commonly expressed. "Śaṅkhinī" means "Conch-like" (Śaṅkhavatī). "Citriṇī" means "Variegated" (Citravatī). "Hastinī" means "Elephant-like" (Hastavatī). Among these, the "Lotus-like" (Padmāvatī) is born from the lineage of the nāgīs.

མཱ་མ་ཀཱི་ནི་ཆུའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་དུང་ཅན་མ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲག་ཅིང་རྣོ་བའི་བྱོལ་སོང་སྟག་དང་སེང་གེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཏེ་གོས་དཀར་མོ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་རི་མོ་ཅན་ནི་རི་དྭགས་ཀྲྀཥྞ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་གཡོ་བར་སྣང་བའི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་སྒྲོལ་མས་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་པ་བན་གླང་ཅན་ནི་སྤྱན་མས་རྣམ་པར་དག་པས་ན་གླང་པོ་ཆེའི་རིགས་ཏེ། གླང་པོ་ཆེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་མིང་དང་རིགས་བསྟན་ནས། ད་ནི་དབྱིབས་དང་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བུ་མོ་པདྨའི་དྲི་བྲོ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ནི་པདྨ་ཁ་ཕྱེ་བའི་གེ་སར་གྱི་དྲི་བྲོ་བ་ཞེས་སོ། ། དེ་དང་ངོ་ཟླུམ་སྣ་རྩེ་ཏིལ་འདྲ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། སེན་མོ་དམར་ཞིང་རྒྱབ་སྒུར་དང་། ། རྐང་མཐིལ་ཀུན་གྱིས་ས་ལ་རེག། ཅེས་པ་ནི་ཁྲག་གི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། བ་སྤུ་འཁྱིལ་པ་ཉིད་སེར་མོ་ཅན་ཞེས་ཏེ་ཁ་དོག་སེར་བའོ། ། དཀར་བ་ནི་འོ་མའོ། ། དེ་འཆང་བ་ནི་ནུ་མ་སྟེ། དབྱིབས་ཏིལ་གྱི་འབྲས་བུ་ལྟར་རྩེ་མོ་རིང་བའོ། ། དེ་ནི་མཆིལ་མ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། གསུས་པའི་གཉེར་མ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་ཏྲི་ཤཱུ་ལ་ལྟ་བུ་ཞེས་པའོ། ། བྲང་མཛེས་པ་ནི་དཀར་འཆང་དང་སྐབས་ཕྱེད་པའོ། ། གླང་ཆེན་ལྟར་འགྲོས་དལ་བ་སྟེ་ཤུ་ཀྲ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། རཀྟའི་རོ་ནི་སྐྱུར་བ་དང་ཤ་མདོག་དམར་བ་ནི་ཉི་མ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་ཤཾ་ཁི་ནཱི་ཡང་བ་ཚའི་དྲི་བྲོ་བ་དང་།

Māmakī is so named because her nature is the purity of the nature of water. Second, the Śaṅkhinī belongs to the lineage of extremely fierce and sharp wild animals such as tigers and lions, because she is purified by Pāṇḍaravāsinī. Third, the Rājiṇī arises from the lineage of animals such as the kṛṣṇa deer that appear to be very restless, because she is purified by Tārā. Fourth, the Hastinī belongs to the lineage of elephants because she is purified by Locanā; this is because elephants appear to be extremely stable. Having thus shown the names and lineages, the shapes and characteristics are now shown, beginning with the words "In that regard..." and so forth. "The girl smells of lotus" means she smells of the filaments of an opened lotus. "Her face is round and the tip of her nose is like a sesame seed" means she is born from bodhicitta. "Her nails are red and her back is curved; the soles of her feet touch the ground with their entire surface" means she is born from all the blood constituents. "Her body hair is curled and she has yellow [teeth]" means her color is yellow. "White" refers to milk. "Holding that" refers to the breasts, which in shape are like sesame seeds with long tips; she is born from saliva. "Three folds on the belly" means there are three lines like a trident (triśūla) below the navel. "A beautiful chest" means she is white and well-proportioned. "Walking slowly like an elephant" means she is born from semen (śukra). "The taste of blood is sour and her skin color is red" is because she is born from a special sun. Likewise, the Śaṅkhinī smells of salt.

མདོག་དཀར་སེར་དུ་གནས་པ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་དྲོད་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། སྐྲ་ཡང་རིང་ལ་སྣ་ནི་རིང་། ། ཞེས་པ་ནི་མགོ་བོའོ། ། དཀར་འཆང་ན་ག་ར་འདྲ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་ཤིང་ཏོག་རྩེ་མོ་ཆེ་ལ་རྩ་བ་ཞུམ་པ་སྟེ་དེ་འདྲ་བའོ། ། དེ་ནི་སྙིང་གའི་དྲོད་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། འོ་མ་ཞོ་ལ་རབ་ཏུ་སྲེད་པ་ནི་ཤུ་ཀྲའི་དྲོད་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པའོ། ། རཀྟའི་རོ་བྲོ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དྲོད་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཙི་ཏྲ་ནི་ཡང་ཤ་རློན་གྱི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། གན་རྐྱལ་དུ་ཉལ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བཤིག་པ་དངས་སྙིགས་འབྱེད་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་མདོམས་ན་གནས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དཀར་འཆང་ཤིང་ཏོག་པ་ལ་འདྲ། ། ཞེས་པ་ནི་དཔལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཟླུམ་ཞིང་ཆུང་བའོ། ། དེ་དང་ཁྲོ་འདོད་པ་ནི་འཐབ་མོ་ལ་དགའ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བཤིག་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་ལ་གནས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། མཆུ་འཕྱང་བ་དང་ཕུག་རོན་གྱི་སྐད་འདྲ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བཤིག་པ་བྱིན་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྐོག་མ་ན་གནས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། བརླ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་དང་རྗེ་ངར་བྱ་རོག་དང་འདྲ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བཤིག་པ་སྟེང་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ཤ་མདོག་སྔོ་བསངས་དང་རཀྟའི་རོ་ཚ་བ་ནི་སྟོང་དར་སར་པ་ལྟ་བུའི་རོ་བྲོ་བ་སྟེ། ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་རབ་ཏུ་བཤིག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཧསྟི་ནི་ཡང་ཆང་གི་དྲི་བྲོ་བ་དང་དྲི་ང་བ་ནི་རྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་སྙིང་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། བྱིན་པ་སྦོམ་པ་དང་ལུས་སྦོམ་པ་ནི་མཁལ་མ་དང་མཚེར་བ་དང་སྙིང་ལས་སྐྱེས་པའོ། །

The complexion remaining white-yellow is born from the heat of the pervasive wind (vyāna). "The hair is long and the nose is long" refers to the head. "Holding white, like a nāgara fruit" refers to a fruit with a large tip and a tapered base; it is like that. That is born from the heat of the heart. "Great craving for milk and yogurt" is born from the heat of the śukra (semen). "Tasting the flavor of rakta (blood)" arises from the heat of that very same [element]. Likewise, citra has the smell of raw meat, is shameless, and lies on its back; these are born from that which is called "the separator of essence and dregs" located in the groin. "Holding white, like a pāla fruit" means it is like the śrīphala (bilva) fruit—round and small. "Desiring anger" means delighting in combat; this is born from that which is called "the holder of the separator" located in the heart. "Hanging lips and a voice like a pigeon" are born from that which is called "the separator of equal proportions" located in the throat. "Very beautiful thighs and calves like a crow" are born from that which is called "the upward-moving separator" located at the navel. "A dark-blue complexion and a hot taste of rakta"—having a taste like fresh tong-dar (a type of grain)—is because it is born from the "separator" that resides throughout the entire body. Likewise, hasti has the smell of alcohol and a foul odor; these are born from the intestines and so forth, and from the heart. "Thick calves and a thick body" are born from the kidneys, spleen, and heart.

སྣ་ཅུང་ཟད་ཡོ་བ་ནི་གླད་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དང་སྙིང་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། སྤྱོད་པ་རྩིང་བ་དང་མདོག་རྡུལ་སྐྱ་ཞེས་པ་ནི་བ་ཚ་བོང་བུའི་རྡུལ་གྱིས་གོས་པ་སྟེ། པགས་པ་དང་ཤ་དང་རུས་པ་དང་སྙིང་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དཀར་འཆང་གཡས་གཡོན་དུ་དགྱེ་བ་དང་། ཤ་མདོག་སྨུག་པ་དང་། རཀྟའི་རོ་བསྔལ་བ་ནི་གློ་བ་དང་། མཆིན་པ་དང་པདྨའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། སྙིང་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རུང་མི་རུང་གི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ། ད་ནི་དེ་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁོང་དུ་དགའ་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལའོ། ། ཚིག་མང་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་འདོད་པ་ལྟར་ཞེས་པའོ། ། ཅུང་ཟད་བསྙད་ཅེས་པ་ནི་མེད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་ནི་ག་ཤའི་བདེ་བླག་མེད་པ་དང་། དོན་ལྡན་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ལན་འགས་ཆོག་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་རུང་པས། མཁས་པས་རབ་ཏུ་སྤང་བར་བྱ། ། ཞེས་ཏེ་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱག་རྒྱས་ལུས་སེམས་བདེ་བར་བྱེད་པའི་སྐབས་མེད་དེ། བྲམ་ཟེ་ཀེའུ་ལི་གྲོང་ཁྱེར་ཤུགས་ལྟར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། ། རུང་བ་འདི་ནི་མཁས་པས་བཙལ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། མིག་གི་རྩ་མདངས་ཞེས་པ་ནི་དཀར་ནག་ཕྱེད་པའོ། ། མིག་རྩ་རྒོད་པ་ནི་བླ་མ་ཞེས་པའོ། ། སྐད་ཅིག་བསམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུའོ། ། མི་མོ་འདི་ནི་བསྟེན་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་བཞིས་ཐམས་ཅད་དག་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མི་མོ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་འབའ་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱའོ། ། གསང་གནས་ཀྱི་རུང་མི་རུང་གི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ།

A nose that is slightly crooked is born from the brain and so forth, and from the heart. "Coarse conduct and a dusty, pale complexion" means being covered by the dust of a donkey in a salty wasteland; it is born from the skin, flesh, bones, and heart. "White marks tilted to the right and left, a dark complexion, and the taste of blood" are born from the lungs, the liver, the lotus maṇḍala, and the heart. Now, to show the conduct regarding what is suitable and unsuitable among them: "Now, those..." and so forth. "Delighting within" refers to passion. "Excessive speech" means speaking as if one does not wish to. "Slight reproach" means speaking of faults that do not exist. "And so forth" refers to things such as being difficult to please, being devoid of meaningful content, and being satisfied with only a few [words]; since these are unsuitable, it says, "The wise should thoroughly avoid them." This means there is no occasion for a consort who is discordant to bring peace to body and mind, for it is said: "The Brahmin Keuli went to the city of Shug." "The wise should seek the suitable" and so forth is easy to understand. "The luster of the eye's channels" means the distinction between the white and black parts. "The eye-channels are wild" means "the guru." "The momentary thought is also like that." "This woman should be relied upon" means that although all [consorts] are pure through the four goddesses, this woman who is concordant arises from the aspirations of practitioners; therefore, she alone should be sought. This concludes the teaching on the conduct regarding what is suitable and unsuitable for the secret place.

ད་ནི་གསང་གནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གྱོ་མོ་ལྟར་ནི་ཞེས་པ་ནི་ནང་ལྟ་བུའོ། ། ཁ་སྦུབ་ནི་འོག་ན་གནས་པ་ལྟར་རོ། ། དེ་ནི་རྟག་པས་སྤངས་པའོ། ། ཁུང་རིང་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཆས་ལོངས་མི་སྤྱོད་པ་སྟེ་དེ་དང་ཤིན་ཏུ་མི་སྡུག་པ་ནི་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱིས་སྤངས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་སྐམ་པོར་གནས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ཡང་ཞེས་ཏེ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱིས་སྤངས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཟིལ་པ་འཛག་པ་ནི་ཡུལ་མེད་ཀྱང་ཀེ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁ་ཆུ་ལྟ་བུར་འཛག་ཅིང་རྟག་ཏུ་ཡུལ་དང་འཕྲོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པས་སྤངས་པའོ། ། སྦལ་པའི་རྒྱབ་ལྟར་རྩུབ་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པས་སྤངས་པའོ། ། རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་ལྟར་འཕང་མཐོ་ཞིང་སྟེང་མཉམ་པ་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པོ་ནི་སྤྱིའི་དབྱིབས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། བན་གླང་གི་ནི་ལྟག་པ་ལྟར། ། ཞེས་པ་ནི་འགྲམ་གཉིས་དང་ཟེའུ་འབྲུ་སྟེ་ལྟག་པ་དང་དཔུང་མགོ་ལྟར་གནས་ཏེ། དེ་ཡང་སྟེང་མཉམ་ཞིང་ཐོག་གི་དབྱིབས་ཀྱང་རིང་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་ཏུ་ཕལ་ཆེ་བར་གནས་པའོ། ། དེ་ནི་སྤྱན་མས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། པདྨའི་སྙིང་པོ་བཞིན་དུ་ཟླུམ་པ་ནི་འདབ་མ་འདུས་པ་སྟེ་དེ་ཡང་ཆུང་བའོ། ། དེ་ནི་གོས་དཀར་མོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། འཛག་མིན་ཞེས་པ་ནི་ཉམས་སུ་མ་བླངས་ན་ཞེས་སོ། ། ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཅུང་ཟད་འབྱུང་བ་སྟེ་མཱ་མ་ཀཱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། སྤུ་ཉུང་ཞེས་པ་ནི་སྤུ་ལངས་པ་སྟེ་ཡིད་དུ་འོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་སྒྲོལ་མས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། །

Now, regarding the passage beginning with "the secret place" and so forth: "like a tile" refers to the interior. "Upside down" means situated below. That is abandoned by Akṣobhya. "Deep cavity" means not enjoying the aspect of method; that which is extremely unattractive is abandoned by Amitāyus. "Always remaining dry" means that although it possesses the characteristics of passion, it is abandoned by Ratnasambhava. "Always dripping with dew" means that even without an object, it drips like the saliva called kelo and constantly brings about contact with the object; this is abandoned by Akṣobhya. "Rough like the back of a frog" is abandoned by Amoghasiddhi. "High like the back of a tortoise, level on top, and extremely smooth" is the general shape, blessed by Prajñāpāramitā. "Like the nape of an elephant" refers to the two sides and the glans; it is situated like the nape or the shoulder. Furthermore, "level on top and the shape of the roof is long" means it is mostly situated on the roof; this is blessed by Locanā. "Round like the heart of a lotus" refers to the gathered petals, and that is small; this is blessed by Pāṇḍaravāsinī. "Not leaking" means if it is not practiced. If practiced, a little emerges; this is blessed by Māmakī. "Few hairs" means the hairs are erect, which makes it attractive; this is blessed by Tārā.

ཐབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བཙལ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་འདིའི་ཐབས་ཏེ་རིན་གྱིས་སླུ་བ་དང་། གཞན་གྱིས་མ་འཁྱུད་པ་དང་གཞན་ལ་མ་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ད་ནི་འདི་དྲན་པར་བྱ་སྟེ། ། ཐོག་མེད་དུས་ནས་ལོག་རྟོག་ལ། ། ངང་གི་གོམས་པས་དེ་སྤྲོས་ཏེ། ། དེ་བྱུང་ངང་ཚུལ་ངན་རྣམས་མང་། ། འཛམ་གླིང་འདི་ནི་ཤཱཀྱ་ཡི། ། སྲས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་ཇི་སྙེད་པའོ། ། དགེ་བ་གོམས་པ་ཉུང་ཟད་པས། ། ཡང་དག་དོན་ནི་རབ་སྒོམ་པ། ། ཉུང་སྟེ་མང་པོ་མ་ཡིན་པས། ། འགྲོ་བའི་དོན་ནི་མི་གཏོང་ཕྱིར། ། དེ་ཡང་ཐུགས་རྗེས་གཟུང་བར་བྱ། ། ཞེས་པའི་ལུང་དང་སྦྱར་ན། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་མང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་བར་མ་དོར་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་སྲིད་པས་ན། བླ་མའི་དྲིན་གྱིས་འཚོ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་གསུངས་པ། མཚན་ཉིད་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་ཡང་ཞེས་པ་ནི། རིགས་དང་ཞེས་པ་ནི་མ་ངེས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རིགས་ངན་སྨེ་ཤ་ཅན་ལ་སོགས། ། གསོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས། ། ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡི། ། ཐེག་མཆོག་འདི་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྒྱལ་རིགས་རྗེའུ་རིགས་དང་། ། དམངས་རིགས་དག་གི་བུ་མོ་ཡང་། ། རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། འདི་ནི་གསང་བ་ཐོབ་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་དང་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་བཟང་བའོ། ། ལང་ཚོ་ཞེས་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་པ་དང་། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་། མྱ་ངན་སོག་ལེ་ལྟར་གཅོད་པ་ཡོད་ཀྱི་བར་ནི་ལང་ཚོ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ།

Regarding the phrase "thoroughly sought by means," the "means" here is that which is free from fault, such as not deceiving with a price, not being embraced by another, and not embracing another, and so forth. Now, this should be remembered: "Since beginningless time, through the natural habituation to distorted conceptions, those of such a nature have proliferated and are many. This world is the field of those to be tamed by the Son of the Śākyas. Because those habituated to virtue are few, those who meditate intensely on the authentic reality are also few and not many. Yet, because one must not abandon the welfare of beings, they too should be embraced with compassion." When applied to this scriptural authority, the "concordant mudrās" are not numerous. If those who seek that goal were to pass away prematurely, then, for the sake of sustaining them through the guru's kindness, other types are also taught. Regarding the phrase "even if they lack the characteristics," this refers to those who do not possess the concordant characteristics. As for "lineage," it is not fixed. As it is said: "Even those of low caste, such as the Śvapākas and others, who pursue the act of killing, shall achieve accomplishment in this supreme vehicle of the Unsurpassed Yoga. Likewise, the daughters of Brahmins, Kṣatriyas, Vaiśyas, and Śūdras should be accomplished by means of Vajradharma; this is the attainment of the secret." "Form" refers to a beautiful form. "Youth" is described as being sixteen or twenty-five years of age; however, youth is that which lasts until the saw of sorrow cuts it away. As it is said:

བྱོལ་སོང་ལས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བརྟག། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱན་མཛེས་ཞེས་པ་ནི་གདུ་བུ་ལ་སོགས་པས་མཛེས་པར་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་འོང་བུ་མོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་འདི་གསུམ་དང་ལྡན་ན། གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཟབ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཟབ་མོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་མོས་པ་ནི། དེ་ཐོབ་ན་ངེས་པར་འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལ་སྦྱོར་བའོ། ། དེ་བས་ན་མོས་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པས་ན་ཆོས་ཀྱིས་ལོངས་པ་སྟེ། དང་པོའོ། ། ལས་འབྲེལ་ཞེས་པ་ནི་ལས་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་སྟེ། ཕ་དང་མ་དང་མིང་པོ་དང་བདག་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེས་འཁྱུད་པ་མ་བྱས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་མེད་པའོ། ། དེ་བས་ན། ཀུན་དུ་འཛིན་མེད་ནོར་གང་ཡིན། ། མཁས་པ་རྣམས་ལ་དེ་མི་ལྕི། ། འཛིན་བཅས་ནོར་ནི་གང་ཡིན་པ། ། སོ་རངས་པ་ཡི་བུམ་བཞིན་དུ། ། འབུམ་ཕྲག་གཉིས་སུ་གཞན་མི་ཕན། ། ཞེས་སོ། ། ལས་འབྲེལ་གྱིས་མ་བཟུང་བ་ནི་གནས་སྐབས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པས་ལོངས་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། སྔོན་གསུངས་གྲོགས་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་གང་ཞིག་གིས། ཤེས་པ་བསླུས་པ་ཞེས་ཏེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཏམ་གྱིས་དང་པོའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ནི་སླུ་བ་སྟེ། དད་པའི་ས་ལ་འགོད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བཟང་སྤྱོད་ངན་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ནི། ། གྲོགས་གང་རྟེན་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། ། གྲོགས་ཀྱི་ཚིག་ནི་སྲོག་བཞིན་འཛིན། ། དེ་བས་གྲོགས་བཟང་ཚིག་བཟུང་ངོ་། ། ཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

For it is said: "Examine her even more than an animal." Regarding the phrase "beautifully adorned," it refers to a charming girl who is made beautiful by bracelets and the like. If she possesses these three causes, she should be accepted. What are they? They are "one who is devoted to the profound Dharma" and so forth. The profound Dharma is non-dual wisdom, and the conduct of that is also called by that name. Devotion to it is the application of the mind to it with the resolve to definitely attain it. Therefore, cherishing devotion is being "satisfied by the Dharma" because it cannot be stolen by others; this is the first. "Karmic connection" means being connected through past karma, such as being a father, mother, brother, or husband. Not being embraced by such [a connection] means the mind does not grasp [her] as its own. Thus: "Whatever wealth is without grasping, That is not heavy for the wise. Whatever wealth is with grasping, Like a jar of a simple man, Even two hundred thousand will not benefit others." Not being held by a karmic connection is being "satisfied by the connection" because it is abandoned for the time being; this is the second. "The previously mentioned companion" refers to a consort who accords with what was mentioned above. "Deceiving the consciousness" means that by means of agreeable speech, the initial consciousness is turned back, which is the deception that establishes one on the level of faith. As it is said: "All good and bad conduct Arises from whichever companion one relies upon. One holds the words of a companion like one's own life; Therefore, hold the words of a good companion."

དེ་བས་ན་གྲོགས་ཀྱི་ཚིག་ལ་མ་ནོར་བར་འཛིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་གྲོགས་ཀྱིས་ལོངས་པའོ། ། དེ་ནི་གསུམ་པའོ། ། དེ་ལྟའི་མི་མོ་མཁས་པས་སྒྲུབ། ། ཅེས་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱས་པས་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྡུས་པ་ལྷ་མོ་དང་ཀླུ་མོ་དང་གནོད་སྦྱིན་མོ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་མི་མོ་ནི་རྟོག་པ་མང་བ་སྟེ། དེ་སྤངས་ནས་དེ་རྣམས་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་མི་སླུ་བ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་མི་མོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གོམས་པར་ཡང་བྱེད་ཅིང་མངོན་དུ་ཡང་བྱེད་དོ། ། གཞན་རྣམས་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཙམ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་དེས་གང་བསྒྲུབ་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་ཞེས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་དུའོ། ། དེར་རྙེད་དཀའ་བ་ནི་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱུག་པོ་དེ་ལས་རྒྱལ་སྲིད་དང་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྙེད་དཀའ་བ་སྟེ། དེ་བས་ཀྱང་རྙེད་དཀའ་བ་ནི་ལྷག་པའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལྷ་རྣམས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྦྱོར་བ་བདུན་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སླུ་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་པའི་ཐབས་གོང་མ་དང་བྲལ་ན་མི་འགྲུབ་པས།

Therefore, to practice exactly as one has grasped the words of a companion without error is to be "satisfied by the companion." This is the third [point]. "The wise woman is accomplished in such a way," because through intentional application, she appears in accordance with oneself. The word "and so forth" includes goddesses, nāgīs, yakṣīs, ḍākinīs, and the like. Others say that human women have many conceptual thoughts, and that one should abandon them to accomplish those [others]; however, that is not the case, because there is no connection to non-deception. Therefore, by relying on the human women mentioned above, one comes to know suchness, and through that very [knowledge], one familiarizes oneself with it and also manifests it. The others are merely branches of the manifestation. If one asks, "What does she accomplish?" it is "in the three worlds," meaning in the three realms. That which is difficult to find there—compared to ordinary people—is even wealth, sovereignty, jewels, and so forth, which are difficult to find; yet even more difficult to find than those is this so-called "exalted deity." Why is it called the "exalted deity"? Because that which is supreme among gods is the faultless [state]. That which is supreme beyond that is the bodhisattva. That which is supreme beyond that is the buddhas. That which is the pinnacle of those is the Great Vajradhara, endowed with the seven unions. Although such a one abides in a manner that is non-deceptive toward all sentient beings, if one is separated from the aforementioned method sealed by wisdom, it will not be accomplished.

དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལྷག་པའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་ཅེས་བྱའོ། ། ད་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ལྷག་པའི་ལྷ་དེ་དང་པོ་དབང་གི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གསུངས་པ། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། ཐུན་མོང་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པའི་སྡོམ་པས་ཐོབ་པ་སྟེ། རིག་པའི་དབང་ངོ་། ། དེ་དང་བཅས་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྡོམ་པས་ཐོབ་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་ངོ་། ། དེས་འདི་སྐད་གསུངས་པར་གྱུར་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་གདགས་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དེས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་བདག་ཏུ་གནས་པའི་ཟབ་མོ་དང་ཡང་དག་པར་གསལ་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་གོང་དུ་གསུངས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གོང་དུ་སྨོས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་བླ་མ་དམ་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་མཉེས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ཀྱང་མཉེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་བླ་མ་དེས་མཚན་མ་ཐོབ་ཀྱང་རུང་མ་ཐོབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། དང་པོར་བར་ཆད་ཞི་ཞིང་ཚོགས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་གི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ལ་གནས་པས་སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་བྱ་ཞིང་འཛབ་བཟླས་པ་དུ་མའམ་གྲངས་ཅན་དུ་བྱའོ། ། དེ་ནས་རྒྱུ་སྐར་རམ་བྱེད་པ་བཟང་པོའི་ཉིན་པར་རམ།

It is said that one accomplishes the so-called "extraordinary deity" together with those [preliminaries]. Now, it is taught that such an extraordinary deity is first to be realized by way of empowerment, beginning with the words "Furthermore,..." and so forth. The phrase "Furthermore" is to be connected with the term "extraordinary deity." "Common" refers to that which is obtained through the vows held in common with bodhisattvas and others; this is the knowledge empowerment (vidyā-abhiṣeka). "Together with that" refers to that which is obtained through the uncommon vows; this is the irreversible vajra master empowerment (vajrācārya-avaivartika-abhiṣeka). By means of that, it was said: A great being who is free from attachment to erroneous objects and possesses the intention to benefit the entire assembly of sentient beings, in order to realize the aforementioned Great Vajra Holder—the profound and perfectly luminous union in which all phenomena abide as the pervasive lord—should please any one of the sublime gurus who possess the aforementioned qualities by means of the aforementioned concordant qualities. Through pleasing them, one should then accomplish either of the two maṇḍalas that arise from such pleasure. Furthermore, whether or not that guru has obtained the signs, first, in order to pacify obstacles and increase the accumulations, one should perform the preliminary service (pūrvasevā) while abiding in the wheel of one's own deity, reciting the mantra many times or for a specific number. Then, on a day with an auspicious constellation or a favorable planetary alignment, or...

ཡང་ན་ཀུན་དགའ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་ཏེ། གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་དབང་ལྡན་གྱི་ཕྱོགས་སུས་བཙལ་བར་བྱའོ། ། དེར་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་བརྟགས་ཏེ་ས་ལ་གནས་པ་དང་འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ལ་གཏོར་མ་བྱིན་ལ་རང་གི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ལའང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པས་མཉེས་པར་བྱས་ལ་ནམ་མཁའ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པས་ཀླུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ས་སྟེགས་གྲུ་བཞི་པ་བདུད་རྩི་ལྔས་བྱུགས་པ་སྟེ། རྒྱན་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཀླུབས་པས་ཕྱིའི་ས་སྦྱང་བར་བྱའོ། ། རང་གི་ལྷའམ་བགེགས་ཀྱི་དགྲའི་སྦྱོར་བས་དབང་བསྐུར་བླངས་པས་སེམས་ཀྱིས་ས་སྦྱང་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་དེ་ཉིད་ནོར་འཛིན་ལྟ་བུ་རྡོ་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ་བདག་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དང་ལྡན་པར་དབུས་སུ་འདུག་ལ། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་འཛིན་པའི་གྲོགས་པོ་བཞིས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་གསོལ་བ་གདབ་པོ། ། དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བགེགས་ཀྱི་གཤེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཁྲོས་ནས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བས་བགེགས་བསྐྲད་ནས་སའི་དབུས་སུ་ཕུར་བུས་བཏབ་པས་བསྲུང་བར་བྱའོ། ། བདུད་འདུལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱས་སའི་ལྷ་མོ་བརྟན་མ་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པས་མཉེས་པར་བྱས་ལ། (དབང་,དཔང་)པོར་གསོལ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་བསམ་མོ། ། ས་དག་པར་བྱ་བའི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ནས་ཕྱི་དེ་ནང་པར་ལྷའི་གྲངས་དང་མཐུན་པའི་མཎྜལ་ལ། དམ་ཚིག་གི་འཁོར་ལོ་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བཀོད་ལ། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྟིམས་ཏེ་མཉེས་པར་བྱས་ནས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། །

Alternatively, possessing a joyful intention, one should seek out a specific location in the northeast together with the community of monks. There, having examined the site according to the ritual as it has been taught, one should offer torma to the hosts of spirits dwelling in the earth and satisfy one’s own deity’s maṇḍala with burnt offerings and so forth, then dissolve it into space. Then, one should examine the nāgas as it has been taught: the square earthen platform should be smeared with the five nectars and adorned with ornaments and the like, thus purifying the outer ground. One should purify the ground mentally by receiving empowerment through the application of one’s own deity or the enemy of obstructors. Then, having blessed that very place as a special vajra-like earth, one should sit in the center endowed with the three meditative stabilizations. Four companions holding vajras and bells should then request the drawing of the maṇḍala. They, too, becoming wrathful in the essence of the Slayer of Obstructors of the afflictions, should expel the obstructors through the application of body, speech, and mind, and protect the site by driving stakes into the center of the earth. Having pleased the Earth Goddess Sthāvarā with offerings and so forth using the mudrā of the Subduer of Māras, one should request her to act as witness and then visualize her dissolving into that very spot. This is the ritual for purifying the ground. Then, on the following morning, one should arrange maṇḍalas corresponding to the number of deities, set out the fourth, the samaya maṇḍala, and so forth, dissolve the wisdom maṇḍala into it, satisfy it, and then make the request.

ཡང་མཆོད་པའི་བུམ་པ་ལྷའི་གྲངས་དང་མཐུན་པ་ལ་རང་རང་གི་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་ལ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བུམ་པ་ལ་གཙོ་བོའི་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ། སྐྲག་བྱེད་ཀྱི་བུམ་པ་ལ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའི་སྔགས་ཀྱིས་གདབ་པར་བྱའོ། ། ཡང་དེ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཀོད་དེ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བདག་ཉིད་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་སྟེ་སྣོད་དང་ལྡན་པའི་སློབ་མ་རྣམས་བཟུང་ནས་ཁང་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་ལ་སློབ་མས་ཀྱང་སྟོན་ཆེན་ཁྱོད་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གསོལ་བ་གདབ་པོ། ། བླ་མས་ཀྱང་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ལག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། བུ་ཚུར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལན་སྩལ་ནས་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ལ་གནས་གསུམ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ་མཆོད་པའི་རྫས་སྦྱིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའི་སྔགས་ཀྱིས་བཟླས་པའི་སོ་ཤིང་དང་། ཀུ་ཤ་དང་། སྲུང་སྐུད་གདགས་པ་དང་། ཉེ་རེག་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་སློབ་མས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གསོལ་བ་བཏབ་ལ། དེ་ལ་བླ་མས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་གི་སྡོམ་པ་བྱིན་ལ། སློབ་མས་ཀྱང་སྟོན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྡོམ་པ་དེ་བླང་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས། ཀུན་མཁྱེན་གང་དུ་འཇིག་རྟེན་ན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་བདེན་པའི་ཆོས་བཤད་ལ། སློབ་མ་རྣམས་ཉལ་བའི་སྦྱོར་བ་བྱའོ། །

Furthermore, one should prepare offering vases equal in number to the deities, consecrating each with its respective mantra. The victory vase should be consecrated with the mantra of the principal deity, and the vase of the Terrifier should be consecrated with the mantra of Amṛtakuṇḍalī. Having blessed these, they should be arranged upon the maṇḍala, and after performing the offerings and so forth, one should make the supplication. Then, having gone outside, the guru should take the qualified disciples and enter the hall. The disciples should also make their supplication with the words, "O Great Teacher, to you..." and so forth. The guru, taking the hand of the principal disciple, should respond with "Come here, my son," and so forth, and lead them inside. Having generated the mind of enlightenment through the confession of misdeeds and so forth, he should bless the three places and bestow the offering substances. Likewise, he should give the tooth-stick, kuśa grass, and protection cord, which have been consecrated by reciting the mantra of Amṛtakuṇḍalī, and he should provide the ritual rinsing. Then the disciples should make their supplication with the words, "The empowerment of non-retrogression," and so forth. In response, the guru should bestow the common vows of the Bodhisattvas, the Yoga Tantras, and so forth, with the words, "The Buddha, the Dharma..." and so forth. The disciples should then take those vows with the words, "O Great Teacher..." and so forth. Then, he should inspire them with the words, "Omniscient One, wherever in the world..." and so forth, explain the Dharma of truth, and have the disciples engage in the practice of sleeping.

དེ་ནས་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་མཉེས་པར་བྱས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནམ་མཁའ་ལ་བཀོད་དེ་བདག་ཉིད་ཉལ་བར་བྱའོ། ། ནང་པར་སྔར་ལངས་ནས་སོ་ཤིང་སྐྱུར་བ་དང་མཚན་མ་བཟློག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟ་གོན་དུ་གནས་པའི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ནས་རང་གི་ལྷའི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཐིག་སྐུད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐིག་སྐུད་དྲང་བ་དང་བསྒྲིལ་བ་དང་བསྲུང་བ་ལ་སོགས་པས་ཐིག་སྐུད་འདུས་བྱས་ལ། ལས་ཐམས་ཅད་པར་བསྒོམས་པའི་སློབ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ནམ་མཁའ་དང་སའི་ཐིག་མ་ལུས་པར་གདབ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ནུས་པས་ཁྱེའུ་དང་བུ་མོ་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷ་ཕབ་ནས་བྲི་བ་དང་ཚོན་གདབ་པོ། ། དེ་ནས་ཆ་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐིག་གསལ་བར་བྱ་བ་ནི་ཐིག་གི་ཆོ་གའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོན་རྩི་རྣམས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ནས་རྡོ་རྗེ་གར་གྱི་བརྗོད་པས་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་སྣ་ལྔའི་ཚོན་དང་། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོའི་ཚོན་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ཚོན་དང་། ཕྱག་མཚན་གྱི་ཚོན་ཡང་གདབ་པར་བྱ་བ་ནི་ཚོན་གྱི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ནས་བུམ་པ་དགྲམ་པ་དང་སྐུད་པ་ལ་སོགས་པ་གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་བྱས་ལ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་གསུམ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ནི་ལྷ་གནས་པར་བསམ་པའི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ལ་གསང་བའི་མཆོད་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུའི་བདེ་དབྱངས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་དང་། བདུད་རྩིས་ཚིམ་པར་བྱ་བ་དང་། ། ཕྱིའི་མཆོད་པས་ཤིན་ཏུ་ཚིམ་པར་བྱ་བ་དང་། བཟླས་པ་བྱ་ཞིང་དགྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་།

Then, having pleased the maṇḍala with offerings and so forth, one should place the wisdom wheel in the sky and go to sleep. Rising early the next morning, the procedures for discarding the tooth-stick, averting negative signs, and so on, constitute the ritual of the preparatory stage. Then, abiding in the yoga of one’s own deity, one should prepare the thread by drawing the wisdom thread, twisting it, and protecting it, as described. Together with a disciple visualized as the All-Accomplishing One, the lines of the sky and the earth should be laid down without exception. Alternatively, if one has the capacity, one may invoke the wisdom deity into a twelve-year-old boy or girl according to the prescribed ritual and then draw and apply the colors. The ritual of the lines consists of clarifying the lines through the division of parts and so forth. Similarly, having prepared the pigments, one enters with the recitation of the vajra dance and applies the five-colored pigments, the vajra-tip pigments, the directional pigments, and the insignia pigments; this is the ritual of the colors. Then, having arranged the vases and performed the dismissal of the cords and so forth, one meditates on the three wheels as non-dual with one’s own family mudrā through the twelve limbs; this is the ritual of contemplating the abiding of the deities. In that regard, one should perform the secret offerings, praise with the blissful melody of the vajra and bell, satisfy them with nectar, thoroughly satisfy them with outer offerings, perform the recitation, and generate delight.

ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་ནས་ཕྱོགས་སྐྱོང་བ་རྣམས་ལ་གཏོར་མ་སྦྱིན་པ་དང་། ཧཱུཾ་མཛད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་ལྷག་ཆད་ཀྱི་སྐྱོན་བསལ་བ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་གིས་མཉེས་པར་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པའི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ནས་བདག་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞུགས་ཏེ་ལྷས་དབང་བསྐུར་བར་བསམས་ནས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་བདེན་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་སློབ་མ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ལ་གདོང་གཡོགས་ནས་མོས་པ་དྲི་ཞིང་ལན་གདབ་པ་དང་། ལྷ་དང་བླ་མ་ལ་ཡོན་དབུལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་འཁོར་ལོ་བསྐུལ་བ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཞུག་པ་དང་། སྡོམ་པ་བསྡོམས་ཏེ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། དམ་བསྒྲགས་པ་དང་ལྷ་དབབ་པ་དང་མེ་ཏོག་དོར་བ་དང་། གདོང་གཡོགས་བཀྲོལ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཞུག་པའི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ནས་མི་བསྐྱོད་པ་འདུས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆུའི་དབང་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལས་བྱུང་བའི་དབུ་རྒྱན་གྱི་དབང་དང་། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེའི་དབང་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུའི་དབང་དང་། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལས་བྱུང་བའི་མིང་གི་དབང་དང་། རིག་པའི་དབང་བསྐུར་བ་བྱིན་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་། དྲིལ་བུ་དང་། ཕྱག་རྒྱའི་དམ་ཚིག་བྱིན་ལ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་གི་སྡོམ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སྦྱིན་ནོ། །

Having gone outside, one should give the offering cake (bali) to the guardians of the directions; then, having entered within through the yoga of Hūṃkāra, one should eliminate the faults of excess or omission and please [the deities] with fire offerings (homa)—this is the ritual of offering. Then, having entered the maṇḍala oneself and visualized being empowered by the deities, one should recite the suchness and the truth. Then, having prepared the disciple, covered their face, and asked about their devotion and received the response, one should offer a gift to the deities and the guru, generate the mind of awakening (bodhicitta), and exhort the wheel. Then, the ritual of entering the maṇḍala consists of: entering the maṇḍala, taking the vows, generating enthusiasm, proclaiming the commitments (samaya), the descent of the deity, casting the flower, and revealing the maṇḍala after removing the face covering. Then, one should bestow the water empowerment arising from Akṣobhya, the crown empowerment arising from Ratnasambhava, the vajra empowerment arising from Amitābha, the vajra-bell empowerment arising from Amoghasiddhi, the name empowerment arising from Vairocana, and the knowledge (vidyā) empowerment. Following that, one should bestow the commitments of the vajra, the bell, and the mudrā, and grant the uncommon vows of the vajra master empowerment.

དེ་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་མ་འཇུག་པའི་སྒོར་ཁ་དོག་གཅིག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དབང་སྟེགས་ཀྱི་ཁྲི་ལ་བཞག་སྟེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་སྤྲོས་པའི་ལྷ་མོ་ལ་སོགས་པས་བསྐུལ་བས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་གླུ་དབྱངས་དང་། རོལ་མོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་རིག་པའི་དབང་དམ་ཚིག་དང་བཅས་པར་སྦྱིན་ནོ། ། དེ་ནས་གདུགས་དང་བཅས་པར་བསྐོར་བ་བྱས་ནས་ཁྲི་ལ་བཞག་སྟེ་སློབ་དཔོན་དུ་གནས་པར་བྱས་ནས་དབུ་རྒྱན་དང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་བསྐྱེད་དེ་མཆོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། སློབ་དཔོན་གྱི་ལས་གཉིས་བསྟན་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་བསྐུར་བའོ། ། དེ་ནས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། བཀའ་སྩལ་པའི་དབང་བསྐུར་བ་ཡང་སྦྱིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ནི་བུམ་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་ཆོ་ག་བསྡུས་པ་སྟེ། རྒྱས་པར་ནི་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ནི་དཀྱུས་ཀྱིས་འཛིན་ཙམ་དུ་སྨོས་སོ། ། ད་ནི་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་སློབ་མ་ལ་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བར་གསུངས་པ། ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་གོང་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། པི་ཝང་ལ་སོགས་པའི་དཀྲོལ་བ་དང་བརྡུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲའི་ཚོགས་སོ། ། ག་པུར་ལ་སོགས་པས་བྱུགས་པ་དང་། བདུག་སྤོས་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲིའི་ཚོགས་སོ། ། ཤ་དང་ཆང་དང་ཁུར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་རོའི་ཚོགས་སོ། ། དར་ལ་སོགས་པ་དང་། དབང་པོ་བསྟར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རེག་བྱའི་ཚོགས་སོ། །

Then, the vajra disciple who has made the request is placed upon the empowerment throne at the entrance of the maṇḍala of a single color. Urged by the goddesses and others emanated from the maṇḍala of the master’s body, the maṇḍalas of the perfect Buddhas bestow the knowledge empowerments together with the samayas, accompanied by auspicious songs, music, and so forth. Then, having performed a circumambulation with a parasol and placed [the disciple] upon the throne, they are established as the master; the crown and the jñānasattva are generated, and offerings are made. In this regard, the teaching on the suchness of the maṇḍala, the suchness of the deity, and the two activities of the master constitutes the empowerment of non-retrogression. Following that, the empowerments of prophecy, encouragement, and the command are also bestowed. These are the condensed ritual for the vase empowerment; the extensive version should be learned elsewhere, as only the essential points are mentioned here. Now, regarding the secret empowerment to be bestowed upon the disciple who possesses those [qualities], it is said: "The feast offering," and so forth. Furthermore, the mudrās and so forth mentioned above are the collection of forms. The playing and striking of the lute and so forth are the collection of sounds. The anointing with camphor and so forth, and the incense and so forth, are the collection of smells. The meat, alcohol, cakes, and so forth are the collection of tastes. The silks and so forth, and the arrangement of the sense organs and so forth, are the collection of tactile sensations.

མཉེས་པར་བྱེད་པས་ན་མཆོད་པའོ། ། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པར་དེའི་ངོ་བོ་གོང་དུ་གསུངས་པའི་བུ་མོ་བཙལ་ནས་རྒྱན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་བརྒྱན་ཏེ་ལུས་དྲི་ཞིམ་པོས་བྱུགས་ལ། ནམ་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་བླ་མ་ལ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བླ་མས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་སློབ་མའི་ལུས་བསྲེགས་ནས། ཆོ་ག་བཞིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དུ་བསྒོམ་སྟེ། གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་བཟའ་བ་དང་བསྲུང་བའི་དམ་ཚིག་བྱིན་ནས་ཡང་མེ་ཏོག་གིས་སྙིམ་པ་བཀང་སྟེ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་ཆ་མཐུན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ཚུལ་རྣམས་ལས་བསྟན་པ་ལྟར། ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རྣམས་ཀྱིས་རྣ་བ་དང་། སྙིང་ག་དང་། ལག་མཐིལ་དང་། ལྕེ་དང་། སྤྱི་གཙུག་ཏུ་ཐིག་ལེ་བྱ་ཞིང་དེའི་སྔགས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྙན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ལྷ་མོ་དང་དཔའ་བོའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དངོས་སུའམ་བསམ་པས་ཕྱུང་ནས་བདེ་བའི་རོ་མྱང་ཞིང་དཔུང་མགོ་ལ་སོགས་པར་བསྐུར་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་སློབ་མ་ཧ་ཅང་རིང་བ་མ་ཡིན་པར་གོས་ལ་སོགས་པས་མིག་བཀབ་ནས་བཞག་སྟེ། བླ་མས་ཀྱང་། དེ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིས། ། ཞེས་ཏེ། གོང་གི་བུ་མོ་བར་གྱི་བསྙེན་སྒྲུབ་བཞི་ལ་སོགས་པས་དག་པར་བྱས་ནས། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པས་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། ས་བོན་གྱིས་བསྐུལ་བའི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཞལ་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཟླ་བར་ཞུ་བར་གྱུར་ནས་བཅུ་དྲུག་ཆ་ཞེས་ཏེ་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པར་བསམ་མོ། ། དེ་ཉིད་སློབ་མའི་ཁ་རུ་ལྟུང་། ། ཞེས་ཏེ་ཐིག་ལེ་ལས་ཡི་གེ། །

Because it pleases, it is an offering. Having found a girl whose essence is endowed with those qualities as described above, one should adorn her with various ornaments, anoint her body with fragrant scents, and offer her to the guru at the time of midnight. Then, the guru, having burned the disciple’s body with the bodhicitta arising from meditative equipoise, meditates on him as Vairocana through the four rituals. Having granted the pledges of consumption and protection to the one who is supplicating, and having again filled the cupped palms with flowers, the guru should apply the substances such as the "moon" and so forth as drops to the ears, the heart, the palms of the hands, the tongue, and the crown of the head, bestowing them with the appropriate mantra, in accordance with what is taught in the methods of the Great Yoga for those who supplicate. Likewise, having actually or mentally extracted the bodhicitta arising from the seed-syllables of the goddess and the hero who have become the objects of the ears, one should savor the taste of bliss and apply it to the shoulders and so forth. Then, the disciple is placed with his eyes covered by a cloth or similar material so as not to be too far away. The guru then recites: "By entering into union with her..." Having purified the aforementioned girl through the four branches of approach and accomplishment and so forth, the guru enters into union until the culmination of passion. One should imagine that the Sugatas, exhorted by the seed-syllables, enter the mouth and melt into the moon, becoming the essence of the drop known as the "sixteenth part." That very drop falls into the mouth of the disciple; from that drop, the syllables [arise].

དེ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་མེས་བཞུས་པ་སློབ་མའི་ཁར་སྦྱིན་པའོ། ། དེ་ཡང་སློབ་མའི་ཁའི་ལམ་ནས་སྙིང་གའི་པདྨར་ཞུགས་པའོ། ། དེས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ཡིས་ཞིང་ནི་དག་བྱས་ཏེ། ། ཞེས་ཏེ་ཞིང་ནི་དེའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དག་པར་བྱས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྦྱངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེས་ཅི་རྟོགས་ཤེ་ན་ཆོས་ཀུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཀེ་ལོ་དང་ཀེ་པོ་འདྲུལ་བཅད་པས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེའོ། ། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་བྲག་ཅ་དང་། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་། འཁྲུལ་པ་དང་། རྨི་ལམ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་། གློག་གི་རྣམ་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་གཞུ་དང་། སྤྲིན་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་སྟེ། དེའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་མྱུར་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ད་ནི་ཞིང་དག་པར་བྱས་པའི་སློབ་མ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རང་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་སྤངས་ཏེ། རང་གི་སེམས་ཉིད་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སེམས་གང་ན། ། བརྟན་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་དཔར་བརྗོད། ། མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན། །

From that, the maṇḍala itself is melted by the fire of great passion and placed into the mouth of the disciple. Furthermore, it enters the lotus of the heart through the path of the disciple’s mouth. If one asks what it does, it says: "By that, the field is purified." Here, "field" refers to the aggregates and so forth. Purifying them means that the aggregates and so forth, which appear erroneously, are cleansed and transformed into the wisdom body (jñānakāya). If one asks what is realized by that, it says: "All phenomena," and so forth. Furthermore, by severing the rot of ke-lo and ke-po, the illusion-like samādhi arises. Through that, one realizes all phenomena to be like an illusion, a mirage, an echo, a circle of fire, a delusion, a dream, a city of gandharvas, a bubble on water, a flash of lightning, an emanation, Indra’s bow, and a form of cloud—thus realizing the meaning of the twelve similes. Because one shares the same fortune as the Bodhisattvas such as Maitreya, one travels from buddha-field to buddha-field and will swiftly attain entry upon that path. Now, in order to cause the disciple whose field has been purified to realize the dharmakāya, the empowerment of the wisdom of insight (prajñājñāna) is taught, beginning with "Then," and so forth. "Self-arisen" means that it is free from causes imputed by others, because it arises from the cultivation of one's own mind itself. As it is said: "Whatever is the mind of all sentient beings, because it is stable, it is called 'Sattva' (Being). When in meditative equipoise, it is samādhi."

ངེས་པ་ལས་ནི་རྡོ་རྗེར་གྱུར། ། སེམས་དཔའི་བྱིན་རླབས་སྦྱོར་བ་ལས། ། སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་གྱུར། ། ཞེས་སོ། ། གཞན་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བུ་མོ་སྦྱིན་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའི་སློབ་མས་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པས་བླ་མ་མཉེས་པར་བྱས་ལ། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་བུ་མོ་བླ་མ་ལ་ཡོན་དང་བཅས་ཏེ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་སློབ་མ་རྣལ་འབྱོར་པ་སྙིང་པོའི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཡང་མེ་ཏོག་གིས་སྙིམ་པ་བཀང་སྟེ། གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་བླ་མས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བུ་མོ་སློབ་མའི་ལག་པ་གཡས་པར་སྦྱིན་པར་བྱས་ནས་ལུང་འདི་བསྒོའོ། ། ལྷ་མོ་འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁྱོད་ཀྱི་བཞེད་པ་འདི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་ཁྱོད་དང་མཐུན་ཞེས་སོ། ། སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བའི་སེམས་གང་ལ་ཡོད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་སྤྱོད་དུ་གནང་། ། ཞེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སྣོད་དུ་རུང་བའི་གང་ཟག་འགའ་ལ་སྤྱོད་དུ་གནང་བའོ། ། ཇི་ལྟར་སྤྱོད་དུ་གནང་ཞེ་ན། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོའི་ཆོ་ག་ཡིས། ། ཞེས་ཏེ། དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་སྟེ། ཐ་མལ་པ་བཟློག་པས་ཚེ་གཅིག་གིས་གྲོལ་བའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མི་སླུ་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། དངོས་སུ་བསམ་པས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བློ་འཇོག་པ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་དང་འབྲལ་མི་བྱ། །

"From certainty, one becomes a Vajra; through the application of the Bodhisattva's blessing, one becomes Vajrasattva once again." Thus it is said. The rest has already been explained. To realize that, it says, "give the girl." Furthermore, at dawn, the disciple who has received empowerment should please the guru with a feast offering and offer a girl, together with a gift, to the guru as prescribed. Then, the disciple yogi who is making the request should be endowed with the essential vows. Then, having filled his cupped hands with flowers, the guru should place the girl—who has been blessed—into the disciple's right hand and give this instruction: "This goddess..." and so forth. Because this is your desire, it is said, "it is in harmony with you." "Sentient beings" refers to those who possess the intention to liberate sentient beings. "Permitted for the practice of all Buddhas" means that the unsurpassed Buddhas have permitted this practice for certain individuals who are suitable vessels. If one asks how it is permitted to be practiced, it says, "by the ritual of the maṇḍala circle." This refers to the rituals of the initial yoga and so forth; by reversing the ordinary, one is liberated in a single lifetime. "For the sake of accomplishing great enlightenment" refers to the unerring, non-erroneous, and immutable enlightenment, which is accomplished by directly contemplating, fixing the mind, and manifesting it. "You must not be separated from this."

ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བས་ན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མངོན་སུམ་དང་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་བརྟག་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་འོང་བུ་མོ་བླང་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེས་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བླངས་ཞེས་པའོ། ། བླངས་ནས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན་དེ་ཡིས་ཞེས་ཏེ་བུ་མོས་སོ། ། འདའ་བར་མི་བྱ་བས་ན་དམ་ཚིག་གོ། ། གཞན་ལས་ལྡོག་ཅིང་ལྡོག་པ་མེད་པ་ནི་སྡོམ་པ་སྟེ། སོ་སོར་ཐར་པ་ལས། ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པས་ན་མཆོག་གོ། ། དེ་སྨྲ་བར་བྱ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་གོ་སླའོ། ། བཞད་གད་དང་ལྡན་པར་ཞེས་པ་ནི། སྡོམ་པ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ་བྲོད་པའི་རྟགས་སུ་བཞད་གད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཀྱེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལྷ་མོ་ཁྱོད་ལ་བཀུར་སྟི་དགོས། ། ཞེས་པ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བའི་ཤེལ་ཁང་ལ་བྱ་བ་སྟེ། དེས་ཁྱོད་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་ཟ་བའོ། ། དེ་ནས་ཡང་བུ་མོས་ག་ཤ་ཕུད་ཅེས་པ་ནི་མདོམས་དཀྲིས་མེད་པར་བྱས་ནས་སོ། ། པདྨ་གསལ་བསྟན་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་འཁོར་ལོ་འགྲམ་གཉིས་ལས་བཟུང་ནས་སློབ་མ་ལ་གསལ་བར་བསྟན་ཏེ། ཚིག་འདིས་པདྨ་ལ་བསྟོད་དོ། ། ཨེ་མའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཨེ་མའོ་ཞེས་པ་ནི་ངོ་མཚར་རོ་ཞེས་པའོ། ། གང་ངོ་མཚར་ན་བདག་གི་པདྨ་འདི་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞེས་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་པདྨ་ངོ་མཚར་ན་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཏེ།

This means that because one is sealed by the mudrā of the perfection of wisdom (prajñāpāramitā), one should examine the direct and exemplary wisdom (jñāna) together with her, for the sake of the uninterrupted flow of wisdom. "One should take a charming girl" means that one should receive the empowerment of the wisdom of gnosis (prajñājñānābhiṣeka) from her. If one asks what is done after receiving it, it is "by her," meaning by the girl. Because it is not to be transgressed, it is a samaya. Because it turns away from others and is irreversible, it is a vow (saṃvara); it is "supreme" because it is superior to the prātimokṣa. "That should be spoken" refers to "Speak!" and so forth. These are easy to understand. "Possessing laughter" is said because laughter is a sign of joy in practicing the vow; thus, "O," and so forth. "O Goddess, you must be honored" refers to the act of tasting the five nectars (pañcāmṛta) and so on in the crystal palace; because it will bring you joy, it is "eating." Then, "the girl removes her garment" means she removes her lower wrap. "Clearly showing the lotus" means she holds the lotus wheel by its two sides and clearly shows it to the disciple; with these words, she praises the lotus: "Ema!" and so forth. "Ema!" means "How wonderful!" What is wonderful? "This lotus of mine is most wonderful." Why is your lotus wonderful? Because it is "endowed with all bliss."

བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་འདི་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡོད་པར་སུས་རྟོགས་ཤེ་ན། ཆོ་གའི་རིམ་པ་གང་གིས་སྤྱད། ། ཅེའོ། ། དེ་ལ་ཆོ་གའི་རིམ་པ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་རླུང་གི་མན་ངག་དང་བཅས་པས་སོ། ། དེ་ཡི་མདུན་ན་རྟག་ཏུ་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོ་གའི་རིམ་པ་ཤེས་པ་དེའི་མངོན་སུམ་དུ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བས་ན་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་དོན་བྱེད་པདྨ་དམ་པའོ། ། བྱེད་པ་ལ་བཙུན་པར་བལྟ་བས་ན། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བའི་གནས་སོ། ། རྟག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲིབས་པའི་དུས་ན་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་སློབ་མས་ཀྱང་བྷཉྫ་མོཀྵ་ཧོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དགྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་བླ་མས་ཡེ་ཤེས་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རང་གི་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ས་བོན་ལས་སོ། ། དེ་ལས་འོད་ཟེར་བྱུང་བས་རང་གི་ནང་གསལ་ཏེ། དེས་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་དེས་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཏོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་སོ། ། དེས་ཆགས་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་འོད་རེག་པ་ཙམ་གྱིས་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལྟ་བུར་བྱས་ནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོད་ཟེར་དེས་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ། བུ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་ཞུགས་པས་དེའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཡང་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ནས་ཞེས་སོ། །

It is the coemergent wisdom (sahaja-jñāna) of supreme joy, the perfection of all bliss; it is said, "because it exists here." If one asks, "Who realizes that it exists?" and "By what sequence of ritual is it practiced?"—the sequence of ritual refers to the activities of body, speech, and mind, together with the instructions on the winds (vāyu), which appear below. "It always abides in front of that" means that the wisdom, known through the sequence of ritual, always abides as a direct perception. Therefore, because it is the cause for the excellence of the natural state, it is the "supreme lotus that performs the purpose." Because it is viewed with reverence in its activity, it is the "abode honored by all Buddhas." "Always entered" means that it remains without change even during the time of obscuration. Then the disciple should also say, "Bhañja mokṣa ho," in order to delight the celestial mansion of great nirvāṇa. Then, in order for the guru to experience the wisdom, the conduct of body, speech, and mind is shown, beginning with the words "Then..." "One's own seed" refers to the seed-syllable of the wisdom-being (jñānasattva). From that, light rays emerge and illuminate one's interior. "The circle of deities" refers to the deities belonging to the maṇḍala of the body. "Having made them attached" means that by the mere touch of the light, they are made like sentient beings of that time. Those light rays emerge through the vajra path and enter the lotus of the girl; having thus made her circle of deities as described above, it is said.

ཞལ་ནས་ཞེས་པ་ནི་བུ་མོའིའོ། ། ཞལ་དུ་ཞུགས་ཞེས་པ་བདག་གིའོ། ། དེ་ནས་གོང་མ་ལྟར་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ནས་ཡང་བདག་གི་རྡོ་རྗེར་ཕྱུང་སྟེ། ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་པདྨར་ཞུགས་ན་ཆགས་པ་བསྐྱེད་ནས་ཡང་ཞལ་ནས་ཞལ་དུ་ཞུགས་པའོ། ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པའི་སེམས་ལན་བཞིའི་བར་དུ་བདག་དང་བུ་མོ་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ངག་གིས་ཆགས་པར་བྱས་པའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ་དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདོད་པའི་སྒྱུ་མའི་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟར་སྣང་བའི་ཡིད་ལ་བབ་པའི་ཚིག་གོ། ། དེ་བརྗོད་པས་བུ་མོ་ཆགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཞལ་བཟང་ཁྱོད་ནི་ཤེས་པ་ནི་སྟེག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་འཛུམ་གནག་པ་མ་ཡིན་པས་ནའོ། ། རྣམ་པར་བརྩོན་པ་ནི་རྣམ་པར་རོལ་པའོ། ། མཁའ་མཉམ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་སྟེ་འོད་གསལ་བ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་སོ། ། རྩའི་འཁོར་ལོ་བཙལ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་རྗེས་ལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བུ་མོས་སྨྲས་པ་གང་ཞེ་ན། བདེ་མཆོག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེ་བ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲུབ་པ་པོ་བདག་ལ་དགོངས་སུ་གསོལ་ཞེས་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་བདེ་ཆེན་ཏེ། ། ཞེས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་བདག་ཏུ་གནས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་མི་སླུ་བས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན་ངག་དང་ལྡན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་གཞན་གྱིས་མི་བསྐྱོད་པས་ན་མི་གཡོ་བའོ། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཚིག་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་དབྱངས་སྙན་པས་བདག་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་རོལ་ཅིག་ཅེས་པའོ། །

"From the mouth" refers to the girl's. "Entered the mouth" refers to my own. Then, as before, having generated the great passion of the deity’s maṇḍala, it is again emitted into my vajra and enters the lotus as previously described, thereby generating passion and entering from mouth to mouth. "Again and again" means that with a stable mind, for up to four times, both myself and the girl are intensely passionate toward the mental maṇḍala of the deity. Likewise, the ritual for generating passion through speech is taught starting with "Then," and so forth. "Words of the illusion of desire" refers to words that are pleasing to the mind, appearing like an illusion. By uttering these, the girl is to be made passionate. What are they? "O you with the beautiful face" means that she possesses a playful demeanor and the like, and is not one whose smile is dark. "Exerting herself" means sporting. "Equal to space" is a synonym for coemergent wisdom, also known as luminosity. "Seeking the wheel of channels" means following the conduct of the body. What did the girl say? "O you who possess the vast supreme bliss" refers to conventional bliss; she says, "Please attend to me, the practitioner who possesses that." Why? "The inconceivable great bliss"—because the great bliss that abides as the pervasive lord of all is indicated by being non-deceptive, it is called "possessing speech." Because that very [bliss] cannot be moved by others, it is "immovable." With a melodious voice free from perverted words, she says, "May you sport with me."

བཞེངས་སུ་གསོལ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོའི་སྤྱོད་པ་ལས་སོ། ། དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་འབྱུང་བ་ལ་བུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་རོལ་པ་ནི་ལུས་ངག་གི་གསང་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཏེ། དེས་སྣང་བར་མཛད་ཅིང་ཞེས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་སྟེ་ཤེས་རབ་བོ། ། དེར་འགྲོ་བའི་ལམ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ན་མཆོག་གོ། ། རྒྱུ་དེ་རྣམས་ཡང་དག་གང་ལ་མི་བརྟེན་པར། ། ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་གང་ལ་མི་བརྟེན་ཏེ། དེ་རྣམས་གཟིངས་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་སོ། ། འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ན་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་ཡང་དུས་གཅིག་པར་ཆུད་པའོ། ། དེ་བས་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྲོལ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཧོ་ཧོ་ཧོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རིག་པར་འགྱུར་བ་ལ་དགྱེས་པའོ། ། གཞན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་ནས་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པས་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རབ་ཏུ་ཆགས་ལྡན་པས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པའོ། ། དབེན་པའི་གནས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་སྤངས་པའོ། ། རོལ་པ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ། ། དགའ་བ་བརྟག་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྟེ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྐྱེད་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ལས་བཤད་པའི་གཙོ་བོ་ལྔ་གསུངས་པས། དང་པོར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདུས་པ་བྱས་ནས་ནི་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་འདུས་པ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ།

"Please arise" refers to the initial conduct. This is because it is slow to arise as non-dual. The "wondrous play" is the secret ascetic discipline of body and speech; it is that which causes [the deity] to appear. Because it serves as the cause for enlightenment, it is the "essence of enlightenment," which is insight. Because it is superior to other paths leading there, it is "supreme." Regarding the line, "Without depending on any of those causes," this means not depending on the Yoga or Mahāyoga Tantras, for those are teachings like a raft. Because one is liberated through the power of primordial wisdom (jñāna), even if one possesses various karmic obscurations, they are purified simultaneously. Therefore, the meaning is: "May one be liberated together with the delightful great bliss." "Ho ho ho" expresses the joy of realizing the three wisdoms born from that. The rest has already been explained. Then, the method for generating passion through physical conduct is taught, beginning with "Then..." and so forth. "Possessing intense passion" means by way of two aspects. "In a secluded place" means having abandoned the gathering of people and the like. "Play" refers to the body. "The joy should be examined" refers to the coemergent joy, which is subsumed by the three [joys]. If one asks how it should be viewed: the five principal [deities] explained in the scriptures of all the progenitors are taught, beginning with "First..." and so forth. "Having brought them together" means the union of the two. As for its definition, it is as stated:

བུད་མེད་མགུལ་པར་དམ་འཁྱུད་དེ། ། ཕོ་ཡི་དཔུང་པ་གཉི་ག་ཡིས། ། གྲུ་མོ་གཉིས་ལ་བཞག་པ་ཡང་། ། བུད་མེད་རྗེ་ངར་འདུས་པར་བཤད། ། ཅེས་ཏེ། བསྡམས་པའི་བྱ་བའོ། ། དེ་ནས་གྲུ་མོ་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྐང་ལག་གི་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བུད་མེད་པུས་མོ་བཀུག་པ་ནི། ། ཕོ་ཡི་གྲུ་མོར་གཞག་པར་བྱ། ། པུས་མོ་གྲུ་མོར་བཤད་པ་སྟེ། ། དེ་དག་དགའ་བའི་རིམ་པར་འདོད། ། ཅེས་ཏེ་རྣམ་པར་བལྟ་བའི་བྱ་བའོ། ། ཡང་ནི་བརྐྱང་བར་བྱ་བ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་རྐང་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཕོ་འདུག་པ་ཡི་བརླ་སྟེངས་སུ། ། བུད་མེད་རྐང་མཐིལ་གཞག་པར་བརྟག། གཉིས་པ་ཡིས་ཀྱང་ཐོད་ཀར་བརྒྱབ། ། རྐང་པ་བརྐྱང་བ་ཡིན་ཞེས་ཏེ། ། རྣམ་པར་ཉེད་པའི་བྱ་བའོ། ། དེ་བཞིན་ཡར་བཏེག་མཚན་ཉིད་དང་། ། ཇི་སྐད་དུ། ཕོ་ཡི་ལྕེ་ཡི་རྩ་རུ་ནི། ། བུད་མེད་རྐང་པའི་མཐིལ་བཞག་སྟེ། ། ཕབ་པའི་མཐའ་ནི་ཕོ་ནི་ཡར། ། ཕུལ་བ་ཡར་བཏེག་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་བྱ་བའོ། ། ཤིན་ཏུ་བརྐྱང་བས་ལྔ་རུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་བྱ་བ་སྟེ། ། ཇི་སྐད་དུ། གཉི་ག་རྐང་གཉིས་བརྐྱང་པས་ན། ། ཤིན་ཏུ་བརྐྱང་བར་འདོད་པ་སྟེ། བུད་མེད་ཕོ་ཡི་ཡ་རེ་ནི། ། འོག་ཏུ་བལྟས་པའི་ལུས་སུ་གནས། ། ཞེས་ཏེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱ་བའོ། ། དེ་ནས་རང་གི་དཔུང་པ་གཉིས་རབ་ཏུ་བརྐྱང་ནས་གྲུ་མོའི་མདུད་པས་མགུལ་ནས་འཁྱུད་པར་བྱའོ། ། བཅིང་བས་ཞེས་པ་ནི་གྲུ་མོའི་མདུད་པས་ཞེས་སོ། ། གཡས་དང་གཡོན་གྱི་སྐྲ་ཞེས་པ་ནི་གཡས་གཡོན་གྱི་ལག་པས་བཟུང་ནས་སྟེང་གི་པདྨ་ལ་བལྟས་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །

"Embracing the woman's neck firmly, with both of the man's arms placed upon her two elbows, this is explained as the 'union of the woman's shins.'" This refers to the action of binding. Then, regarding the "characteristic of the elbows," this refers to the actions of the hands and feet. As it is said: "The woman's bent knees should be placed upon the man's elbows. The knees are explained as being at the elbows; these are held to be the stages of joy." This refers to the action of gazing. Furthermore, "stretching out" refers to the feet alone. As it is said: "Upon the thighs of the seated man, the woman's soles should be placed. With the second [hand], she strikes across the forehead; this is called 'stretching the feet.'" This refers to the action of pressing. Likewise, the "characteristic of lifting up" is as follows: "Placing the woman's sole upon the base of the man's tongue, the end of the downward motion is the man lifting up." This is the "characteristic of lifting up," which is the action of the power of passion. "By stretching out fully, there are five" refers to the actions of the two. As it is said: "When both stretch out their two feet, it is held to be 'fully stretched out.' The woman remains with her body facing downward, one by one, beneath the man." This refers to the action of the sequence. Then, having fully stretched out both of one's own arms, one should embrace the neck with the "elbow-knots." "By binding" means by the elbow-knots. "The hair of the right and left" means grasping with the right and left hands and gazing at the lotus above.

བརླ་གཉིས་པར་བལྟས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་འོག་གི་པདྨ་ལ་བལྟས་ན། དེར་བུང་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བུང་བ་མེ་ཏོག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གླུ་ལེན་ཅིང་རྩི་འཇིབས་པ་ལྟར། རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་ཟིད་སྒྲ་ལྟ་བུའི་གླུ་ལེན་ཅིང་ཧཱུཾ་རིང་པོ་བླངས་ནས་མཆུ་གཉིས་ཀྱིས་པདྨའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྩེ་བར་བྱ་ཞེས་སོ། ། མ་མཆུ་སྦྲང་རྩི་གཞིབ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཞིབས་པས་མགོར་གནས་པའི་ར་ས་ཡ་ན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བའི་གནས་རྣམས་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར། ། ནུ་མ་ལག་རྩེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཛའ་བ་ཆེན་པོ་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེས་བདག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཞེས་སོ། ། གཡོན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་ལག་པས་སོ། ། དེས་པདྨའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཉེ་ཞིང་སྟེ། འོག་སྒོ་ལྕེས་བསྐྱོད་པར་བྱ་ཞེས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ནི་ཐབས་ཆ་ཙམ་གྱིས་བསྐྱོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྟེང་འོག་ཏུའང་བལྟ་བྱས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེལ་གྱི་པདྨ་དང་གསང་བའི་པདྨ་ལ་བལྟས་ཏེ་ཡིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ནང་གི་འཁོར་ལོ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནས་རྩ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནས་བུ་མོ་དེས་དེའི་མངོན་སུམ་དུ་པདྨའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ནས་སྨྲས་པ། རང་བྱུང་བདེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། པདྨ་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་མི་སླུ་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་པའོ། ། དེ་གང་གིས་རྟོགས་ཤེ་ན། རྩ་དང་རླུང་གིས་རྟོགས་འགྱུར་བས། ། ཞེས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་མན་ངག་སྟེ་མཁའ་འགྲོ་མའི་རྒྱུད་རྣམས་རྩ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་དེ། དེས་རྟོགས་པའོ། །

Regarding the phrase "looking at the two thighs," this means looking at the lotus below. There, it says "like a bee"; just as a bee sings and sucks nectar from the center of a flower, the yogi likewise should sing a song like the sound of "zid" and, having taken a long hūṃ, play with the lotus maṇḍala with the two lips. "Suck the nectar of the lower lip" means that by sucking in that manner, the rasāyana residing at the head is drawn in. Then, in order to stimulate the places where the bodhicitta arises, it says "the tips of the hands on the breasts," and so forth. "The great lover is accomplished" means that by those three ways, she is intensely attached to oneself. "With the left" refers to the hand. With that, one should massage the lotus maṇḍala; it says "the lower gate should be moved by the tongue," and one should understand that the vajra is moved by the mere portion of the method. "Having looked up and down" means looking at the crystal lotus and the secret lotus in order to make the mind intensely attached. Then, in order to show the inner wheel, it says "then the channels," and so forth. Then, that girl, having directly shown the lotus maṇḍala to him, said: "The self-arisen king of great bliss has already been explained. He dwells perfectly in this lotus." This means he dwells in an infallible manner. If one asks, "By what is that realized?" it says, "It is realized by the channels and winds." This refers to the pith instructions of the Unexcelled Yoga Tantras; since the ḍākinī tantras are tantras that prioritize the channels, it is realized by them.

རྣལ་འབྱོར་ཐབས་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཙོ་བོས་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྩའི་ལམ་ན་རླུང་གི་གནས་དང་ངལ་སོ་བ་ཐོབ་པས་ན་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་དགོས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ནས་དེ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་སོ། ། སོར་མོ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ལག་པ་གཡོན་པའི་སོར་མོ་གསུམ་འདུས་བྱས་པས་སོ། ། དེ་ནས་ནང་ན་གནས་པའི་རྩའི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བཙལ་བར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། པདྨ་ལ་གནས་པའི་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་པདྨ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་དག་པའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་གནས་སོ། ། གང་གནས་ཤེ་ན། སྙིང་པོ་ལྔས་བརྒྱན་བྱས་ཞེས་ཏེ། དབུས་ཀྱི་པདྨ་ནི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཕྱུག་མ་སྟེ། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའོ། ། གཡས་པའི་རྩ་ནི་རུས་སྦལ་ཏེ་རཀྟ་རྒྱུ་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་ཆུའི་སྙིང་པོའོ། ། གཡོན་པའི་རྩ་ནི་ཟླ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྒྱུ་ཞིང་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་མེའི་སྙིང་པོའོ། ། མདུན་གྱི་རྩ་ནི་འབྱིན་འབྱུང་ཞེས་ཏེ་ཆུ་རྒྱུ་བ་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཆུའི་སྙིང་པོའོ། ། རྒྱབ་ཀྱི་རྩ་ནི་གཞུ་རྒྱལ་མ་སྟེ་ཤ་རྒྱུ་བ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་རླུང་གི་སྙིང་པོའོ། ། དེ་བས་ན་ཟེའུ་འབྲུ་ཞེས་ཏེ་ཚར་མས་གཡོགས་ཏེ་དབུས་སོ། ། གེ་སར་ཞེས་པ་ནི་སའི་སྙིང་པོ་བཞིའོ། ། འདབ་མ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཡོད་པའོ། ། མན་ངག་གིས་བསྟན་པ་ནི། གསལ་བྱས་པའོ། ། དེ་ནས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི་གཡོན་པ་དང་གཡས་པའོ། །

The tantras that emphasize the yoga of method primarily bring about realization through the suchness of the winds. Nevertheless, because the bodhicitta finds its location and resting place within the path of the channels, one should understand that both are necessary. Then, "by that" refers to that yogi. "With the fingers" means by joining the three fingers of the left hand. Then, one should seek the great wheel of channels abiding within. If one asks what it is like: it abides as an eight-petaled lotus situated upon a lotus, which is the nature of the purification of the eight consciousnesses. If one asks what abides there: it is said to be "adorned with the five essences." The central lotus is Vajradhātvīśvarī, the essence of space. The right channel is the tortoise; the flow of blood is the essence of water, the nature of Ratnasambhava. The left channel is the moon; the flow of bodhicitta is the essence of fire, the nature of Amitābha. The front channel is called "emission and arising"; the flow of water is the essence of water, the nature of Vairocana. The back channel is Dhanurjaya; the flow of flesh is the essence of wind, the nature of Amoghasiddhi. Therefore, it is called the "anther," the center being covered by the stamens. The "filaments" are the four essences of earth. The "eight petals" refers to the eight-petaled lotus that exists outside of that. "Taught by the pith instructions" means it is made clear. Then, "vowels and consonants" refers to the left and the right.

མནྟྲ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་འཕྱང་མ་ཞེས་པ་སྟེ་ཟླ་བ་འབབ་པའི་གནས་སོ། ཀུན་མ་ཀ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་རོ་ལྡན་མ་ཞེས་ཏེ། རཀྟ་འབབ་པའི་གནས་སོ། ། ཤང་ཤང་ཀ་ཞེས་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ཏེ་གཞན་དུ་སྤྱི་གཙུག་མ་ཞེས་ཀྱང་གྲགས། དེ་ཡེ་ཤེས་འབབ་པའི་གནས་སོ། ། དེ་རྣམས་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་དབྱིབས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མའི་རྩ་གང་གི་ཕྱིར་གཟུང་འདོན་དང་བྲལ་བ་བུ་གའི་དབུས་ན་གནས་པའི་པི་ཝང་གི་རྒྱུད་ལྟར་གནས་པ་སྟེ། བླ་མ་ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་མན་ངག་གི་སོར་མོས་གོ་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་བོ་བསྐུལ། ། གཉིས་ཀྱིས་གཅིག་ཅིག་བསྐུལ་འོངས་ཏེ། ། གཅིག་རེག་ལྔ་ལྡན་གདོན་མི་ཟ། ། ཞེས་པས་གོ་བར་བྱའོ། ། དེ་གོ་ནས་ཀྱང་མཐུན་པའི་གཟུགས་སུ་གནས་པས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོམ་ཉི་འགྱུར་སྲིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེ་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ས་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ནི་འོག་ནས་བཤད་དོ། ། ལྷ་མོ་དེ་ལ་འཁྱུད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གསུམ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་བླ་མས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་བསྟན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསྙེན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ཞེས་སྔོན་གྱི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། འདིས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ། ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Mantra is another term for āḍhā, the place where the moon flows. Kunmaka is another term for rasanā, the place where the blood (rakta) flows. Śaṅśaṅka is the center of those two, also known as uṣṇīṣā; it is the place where wisdom flows. These are to be sought through the guru’s oral instructions. Furthermore, the channel of the Mistress of the Vajra Form is free from grasping and rejecting; it abides in the center of the orifice like the strings of a lute. It must be understood through the fingers of the oral instructions of the compassionate guru. As it is said: "The two are stimulated by the two; the one comes to be stimulated by the two. The single touch possesses the five—of this there is no doubt." Having understood this, one might still have doubts because it abides in a form that is not [ordinarily] concordant. Nevertheless, the manner in which this is expanded to possess the ten grounds will be explained below. "One should embrace that goddess" refers to three aspects, for it is taught that the three ways in which the wisdom of the families arises are the primary ones. Then, the guru teaches the fourth tattva (suchness) with the words "Vajra" and so forth. "Approach" (sevā) refers to the previous commitment of the vajra and the lotus. "Suchness" (tattva) means the unchanging, for it is non-deceptive regarding non-abiding nirvāṇa. The same should be applied to the subsequent terms as well. "Near-accomplishment" (upāsana) is so called because it is close to accomplishment, for it is accomplished immediately thereafter.

དེ་ནས་བསྐུལ་ཞིང་བསྐྱོད་ཙམ་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པ་བརྩམ་པའོ། ། དེ་བརྩམས་པས་སྔོན་དུ་གཡོ་བའི་རྟགས་ལྔ་འབྱུང་སྟེ། སྙིང་ནི་འདར་ཞིང་དྲན་པ་ཉམས། ། ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟགས་སོ། ། སྤྱི་བོ་སྐྲ་གྲོལ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ། ། གོས་ཀྱང་འདོར་བ་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟགས་སོ། ། རྡུལ་གྱིས་ལུས་ཞེས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མདོག་དམར་བ་དང་མིག་དམར་བ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་ཏེ། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྐྱོད་པ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་དེ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཁྲལ་མེད་པ་རུ་ཞེས་པ་ནི་བཙལ་དགོས་པ་མེད་དེ། རྒྱུ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་བྱའོ། ། རྒྱུ་གང་ཞེ་ན་སྡོམ་བརྩོན་ཞེས་ཏེ་སྡོམ་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དེ་སྐད་དུ། དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་དབྱིབས་ཡིན་པས་ན་གཞུའི་དབྱིབས་ཏེ། ཐབས་ཀྱི་མདས་མཚན་པའོ། ། དེས་སུམ་མདོའི་རང་བཞིན་གྱི་མེ་སྦར་བས་ཁམས་ཞུ་ནས་ནི་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཞུ་བ་ཞེས་སོ། ། ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། བཅུ་དྲུག་ཆར་གྱུར་པ་མེ་ཏོག་ཀུནྡ་དང་འདྲ་ཞེས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེར་གྱུར་པ་སྡུད་ཅིང་སྦྱོར་བས་སྙིང་གའི་པདྨ་ཁ་སྦྱར་དུ་གཞུག་པའོ། ། དེ་ཡང་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་གིས་ཕུལ་ནས་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེའི་དུས་སུ་བླ་མའི་མན་ངག་གི་སྦྱོར་བ་བདུན་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་སྦྱོར་བའི་གཙོ་བོ་བཤད་པ།

Then, "by merely exhorting and stirring" refers to the commencement of the practice. By commencing that, the five signs of initial movement arise: "the heart trembles and mindfulness fades" is the sign of the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna). "The hair on the crown is loosened" is the [sign of] the wisdom of individual discernment (pratyavekṣaṇā-jñāna). "Even casting off the garments" is the sign of the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna). "The body is covered in dust" is the wisdom of equality (samatā-jñāna). "Red complexion and red eyes" is the wisdom of all-accomplishing action (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna). Possessing these and stirring again and again is the suchness of the practice. "Without mental anxiety" means there is no need to seek, because the causes have preceded it; thus, one should have no doubt regarding the arising of the fourth suchness. What is the cause? It is "the one who strives in the vows," for it is the nature of the vows and diligence. Therefore, regarding the mandala of wind, it is described as such. Because it is the naturally abiding shape, it is the shape of a bow, marked by the arrow of skillful means. By that, the fire of the nature of the triple-junction is ignited, and "the constituents melt" means that all of one's own phenomena, however many there may be, melt. What happens then? "Becoming a sixteenth part, like a kunda flower" means that by gathering and joining the drops of bodhicitta, they are placed within the lotus of the heart in union. Furthermore, impelled by the downward-clearing wind, they proceed to the tip of the vajra. At that time, one should understand the seven applications of the guru’s pith instructions; thus, the primary application is explained for the sake of illustration.

རང་བཞིན་གྱིས་ནི་རབ་ཞི་བ། ། ཞེས་པ་ནི་གཟོད་མ་ནས་ཏེ་བྱེད་པས་ནི་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་དངོས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཀུན་ཞི་བ་ཞེས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོང་བའི་མཐའོ། ། དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་ཏེ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་གནས་ཤེ་ན། བདེ་བ་དེ་ཉིད་ནོར་བུར་འདུག། ཅེས་ཏེ་འདུ་ཞིང་བྲལ་བའམ་འགྲོ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བ་དེས། གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེར་ཡང་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དང་། གཉིས་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གནས་ནས། དྲན་མེད་ཅེས་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ལ་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་བླ་མས་དེའི་ངོ་བོ་བཤད་པས་སྦྱིན་པ་གསུངས་པ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་པ་ནི་པདྨའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་སྦྱོར་བ་ནི་ཡང་དག་སྤྱན་ཅན་ཏེ་ཤེས་བྱའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་གང་ཡང་དག་ཅེས་ཏེ་ཟློས་པའི་ཚིག་ནི་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་དགའ་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་དགའ་བའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའོ། ། ཆགས་བྲལ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའོ། ། དགའ་བ་གཉིས་བར་དུ་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བར་མི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པ་སྟེ། དགའ་བ་གཉིས་ཀྱིས་དབེན་པ་དེ་མན་ངག་གིས་མཐོང་བ་དེ་ལ་བློ་བརྟན་པར་གྱིས་ཤིག། ཅེས་གདམས་པའོ། །

"By nature, it is utterly peaceful" means that it is primordial, not something produced by an agent. What is that entity? It is "the peace of all phenomena," which is the ultimate limit of the purification of all dharmas. That itself is "suchness" because it is unchanging. How does it abide? It is said, "That very bliss resides in the jewel." Through the application of the union of the three realms—whether in gathering and parting or in oneness—and so forth, one abides by means of that application of great bliss. One abides there for a single moment, two moments, and so on, until the completion of the activity, which is "non-recollection" because it is embraced by the application of the lack of intrinsic nature. "Causing to move" means that all conceptual constructions have been abandoned. That itself is called "great accomplishment" because it is the very essence of the siddhi of Mahāmudrā. Then, the Guru explains its essence and speaks the gift, beginning with "the space element" and so forth. "The space element" refers to the lotus. "Vajra" refers to the vajra. Their "union" is the "Perfect Eye" because it brings about the realization of the objects of knowledge. From that, the application of great bliss arises. If one asks how, it is said, "whatever is perfect," where the repeated word pervades all. "That which brings joy" is subsumed by the application of joy. "Free from passion" is subsumed by that application. "Between the two joys" is subsumed by the non-application of joy; one should stabilize the mind upon that which is seen through the oral instructions, being devoid of the two joys. Thus is the instruction.

ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་བྱ་ཞེ་ན། པདྨ་མཁའ་ལ་ཞེས་པདྨའི་ནང་དུ་རྡོ་རྗེའི་ནོར་བུའི་པདྨའི་སྙིང་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ། རྡོ་རྗེའི་སྐྱིལ་ཀྲུང་ཞེས་ཏེ་སྦྱོར་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་སྟེ་དེར་རང་གི་སེམས་ནོར་བུའི་བར་དུ་མཐོང་བར་བྱས་པའི་གང་བདེ་བ་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ་མི་སླུ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པར་བླ་མ་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཤད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། བློས་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་དབེན་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཆགས་བྲལ་བར་མ་མི་དམིགས་ཞེས་ཏེ་འདི་གསུམ་གྱི་རྟོག་པ་མེད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྷ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པས་མི་སླུ་བའི་ལྷ་སྟེ། སྐད་ཅིག་གཉིས་ལ་སོགས་པར་དེ་རུ་གསལ་ཞེས་ཏེ་ཐབས་ཀྱི་ཆར་རོ། ། མངོན་སུམ་དེ་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བརྟགས་ན་དང་པོ་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་དུ་མྱོང་། དེ་ལས་ཉིན་གཅིག་ཏུ་མྱོང་བའམ། དེ་ལས་གཉིས་དང་གསུམ་ནས་ལོ་གཅིག་ཏུ་མྱོང་བའམ། དེ་ལས་གཉིས་དང་གསུམ་ནས་བསྐལ་པ་གཅིག་གི་བར་དུ་མྱོང་བའམ། དེ་ལས་གཉིས་དང་གསུམ་ནས་བསྐལ་པ་སྟོང་གི་བར་དུ་མྱོང་བའམ། དེ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་ཡེ་ཤེས་ཏེ་མྱོང་བར་བྱ་ཞེས་སོ། ། མངོན་སུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་འཛིན་པ་གཞན་ན་པདྨ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བློ་གྲོས་ཅན་གྱིས་ཞེས་ཏེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པས་ཆུད་མི་གསན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་ཁམས་བླངས་ནས་བཏུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །

How is it to be seen? Regarding the phrase "in the lotus in the sky," at the time of union within the lotus, specifically at the heart of the lotus of the vajra-jewel, one is in the "vajra posture." This union is the vajra cross-legged posture; therein, one sees one's own mind within the jewel. That very bliss which arises is called "wisdom" (jñāna), which is the non-deceptive wisdom. Alternatively, the supreme gurus also explain this as the completion stage (niṣpannakrama), because it is established by its own nature and is not a mental construct. How is it secluded from the two joys? It is said, "desire, freedom from desire, and the middle are not perceived," meaning there is no conceptualization of these three. "The deity of wisdom" refers to the non-deceptive deity who abides in the manner of the defining characteristics; "clear in two moments and so forth" refers to the aspect of method. If that direct perception is analyzed by means of the wisdom of the example, one first experiences the moment of the completion of the activity for eight hours. From that, one may experience it for one day, or from two or three days up to one year, or from two or three years up to one eon, or from two or three eons up to a thousand eons. This is merely an illustration; it is said that one should experience the wisdom for as long as the limitless cycle of existence (saṃsāra). Regarding the apprehension of that direct wisdom, it is said: "the wise one, the bodhicitta residing in the lotus." This means that one possessing the non-dual intellect should take up one's own constituent and drink it, in order to prevent it from being lost.

དེ་ནས་བདག་ཉིད་ལངས་ཏེ་ཤེས་རབ་མ་ལ་ཕྱག་བྱའོ། ། གཞི་ཡི་དོན་ལ་བདག་འཁྲུལ་བས། ། གཡང་ས་འདི་རུ་ཡུན་རིང་འཁྱམས། ། འཁོར་བའི་འདམ་རྫབ་རྒལ་དཀའ་ལས། ། མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་རིང་བསྒྲལ། ། ཁྱོད་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། ། འདུལ་བའི་དབང་གིས་སྐུ་སྤྲུལ་པ། ། བདག་སོགས་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་བླའི་ཕྱིར། ། བདག་གི་བསམ་པ་འདི་བཞེས་ཤིག། ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་ཡང་བྱིན་ནས། བཀའ་སྩལ་པའི་དབང་ཡང་བསྐུར་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བཀའ་ལུང་གཡར་དམ་གྱིས་བླང་བ་དང་། ཞི་བའི་སྦྱིན་སྲེག་བྱ་བ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་བསྡུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའ་འཛིན་པའི་འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པ་དེ་འདྲའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་འདྲའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། མཐའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་མོ་དང་ཡང་དག་པར་གསལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལས། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་དུས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གྲུབ་པའི་མཐའ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པས་ཡང་དག་པའི་ཚད་མས་མ་བརྟགས་པར་ནི་བདག་ཏུ་བཟུང་ཞེས་ཏེ་ཡིད་མི་ཆེས་པའི་ལུང་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པར་སྣང་བ་དང་། ལོག་པར་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ། ། དེ་ཡང་དུས་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་གྲངས་ཅན་པས་བརྟགས་པའོ། ། འཛིན་པ་པོས་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ནི་བྱེ་བྲག་པས་བརྟགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་སེར་སྐྱ་བས་བརྟགས་པའོ། ། ནང་གནས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ནམ་མཁའི་གོས་ཅན་པས་བརྟགས་པའོ། །

Then, having arisen, one should prostrate to the Wisdom Consort (prajñā), saying: "Because I was deluded regarding the meaning of the ground, I wandered for a long time in this abyss. From the mire of saṃsāra, so difficult to cross, O Protector, you have delivered me today. You are the Perfection of Wisdom (prajñāpāramitā), A manifested body through the power of taming. For the sake of being honored by myself and others, Please accept this intention of mine." Then, having granted the prophecy and the encouragement, the empowerment of the oral instructions should be conferred. Thereafter, one should understand as appropriate the taking of the oral instructions and the commitment, the performance of the peaceful fire offering (śānti-homa), the dissolution of the maṇḍala, and so forth. Now, regarding the statement "such as that," which demonstrates the errors of both noble and non-noble beings who hold to philosophical tenets (siddhānta) concerning such a meaning: from the profound suchness (tathatā) and the authentic clarity of all such entities—which are non-dual—ordinary beings who hold to philosophical tenets have, since beginningless time, grasped at a self without having analyzed it through valid cognition (pramāṇa), due to grasping at "I" and "mine." This occurs through scriptures that are not to be trusted, through what appears to be inference, and through meditative absorption (samādhi) of wrong grasping. Furthermore, the four [categories] beginning with "arisen from time" are imputed by the Sāṃkhyas. The eight beginning with "emanated by a grasper" are imputed by the Vaiśeṣikas. The four beginning with "yoga" are imputed by the Kapilas. The five beginning with "abiding within" are imputed by the Ākāśavastrins.

རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་མཐའ་གསང་བར་སྨྲ་བས་བརྟགས་པའོ། ། མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཙ་ར་ཀ་པས་བརྟགས་པའོ། ། ཤེད་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཤེད་བུ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པའོ། ། སྲོག་དང་གསོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོས་དམར་བས་བརྟགས་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་སོ། ། རང་གི་སྡེ་པ་ལས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ནི་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་རེག་བྱ་མེད་པའི་སྣང་བའོ། ། འགོག་པ་གཉིས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་འགོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ལས་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་གསུམ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟན་བྱས་ཞེས་ཏེ་གཞན་གྱིས་བསྐྱོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདུས་བྱས་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཞིང་གོང་གི་བདག་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བ་སྣང་བ་དང་མུན་པའི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་ཅིང་རྫས་ཀྱི་སྐབས་འབྱེད་པ་འདུ་ཞིང་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པ་ཤེས་པ་རེ་རེ་ལ་དམིགས་པ་ལས་གྲུབ་པ་ལ་དེ་ཡང་བློའི་རྣམ་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་རྟོགས་ཞེས་ཏེ་ཡུལ་ཁ་ཆེ་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་ལྟར་སྨྲ་བ་སྟེ་དགེ་འདུན་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། རང་གི་རིག་པ་སྐྱེད་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བལྟ་བྱ་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པ་ནི། ། ཞེས་ཏེ།

The three, beginning with consciousness, are imputed by the Vedāntins who speak of the secret. The five, beginning with seeing, are imputed by the Cārvākas. The "born of Manu" and "Manu's son" are imputed by kings and others. The "life-force" (jīva) and "nourisher" (posa) and so forth are imputed by the Tāṃtrikas (Raktapaṭas). Thus, the principal proponents of non-Buddhist views conceptualize in these three ways. Within our own schools as well, space is the appearance of the absence of obstructive tangible objects. The two cessations are: analytical cessation, which prevents the arising [of phenomena], and non-analytical cessation, which is the non-arising [of phenomena] due to the absence [of causes]. These three are utterly unconditioned by causes and conditions; they are called "utterly stable" because they cannot be moved by anything else. "All conditioned phenomena" refers to the five aggregates included by the remainder. These are momentary and lack all the aforementioned [non-Buddhist] masters. They are devoid of parts such as subtle atoms of form and the like. They do not provide an opportunity for light or darkness, but rather provide an opportunity for substances. They are established as the objects of each individual cognition, which performs arising and ceasing. The Kashmiri Vaibhāṣikas understand these to be established separately from the aspects of the mind; they speak according to the Kashmiri non-Buddhist Vaibhāṣikas, such as Saṅghabhadra and others. "Producing its own cognition" means producing the eye-consciousness and so forth. If one asks what that is, it says: "The aspects of the objects of observation."

གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྟེ་དེ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འབྱར་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བར་རྟོག་གོ། ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་གསུམ་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་སྟེ། དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན། མོ་གཤམ་བུ་བཞིན་མེད་པ་དང་། ། ཞེས་ཏེ་མིང་ཙམ་ཅན་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་བེམས་པོ་དང་སྡིག་པོའི་ངོ་བོ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དུས་གསུམ་དུ་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། དམན་མིན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྟེ་གྲུབ་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཐོགས་པ་དང་བྲལ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འདུས་པའི་གཟུགས་ཡིན་པར་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པས་རྟོགས་སོ། ། ཡན་ལག་ཅན་ཡང་དོན་དམ་མིན། ། ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་རྣམས་སོ། ། རྡུལ་ཕྲན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་བརྟགས་པའོ། ། སོ་སོར་སྣང་བའི་གཟུགས་ཕྲ་རབ་སོ་སོར་སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་སྟེ་འདུས་པ་མི་དམིགས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པས་བརྟགས་པའོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་མི་སྣང་བ་སྟེ། འོ་ན་གང་སྣང་ཞེ་ན། གཟུང་འཛིན་སྤངས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཆེ། ། ཞེས་སོ། ། ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན། དོན་དམ་ཤེལ་ལྟར་དག་པ་རུ། ། ཞེས་ཏེ། གཉིས་པོས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཤེལ་དག་པ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་རྫས་ཉིད་དུ་སེམས་པ་ཉིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་སོ། ། སོ་སོར་སྣང་བའི་གཞུང་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་བརྡ་དང་གཟུང་འཛིན་དང་དངོས་པོའི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པ་མིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།

Form and so forth are the aspects; these are conceptualized as appearing as the joining of one subtle particle to another and so on. Among those, the three unconditioned phenomena are mere imputations; because they do not exist as separate entities, it is said, "Like the son of a barren woman, they do not exist," which means they are merely names. All conditioned phenomena are not imputed as having the nature of inanimate matter or the like, and thus they do not function throughout the three times. "Not inferior" refers to the subtle particle, because it is the foundational basis of establishment. Although that very [particle] is devoid of obstruction, the Śrāvaka Sautrāntikas realize it to be a form produced by the karma of sentient beings. "The whole is not ultimately real" refers to the imputations of the non-Buddhists. "The subtle particles are likewise" refers to the imputations of the Śrāvaka Vaibhāṣikas. The subtle particles of the appearing forms are not perceived individually, nor is their collection perceived; this is the imputation of the Śrāvaka Sautrāntikas. All of those do not appear as they do in a dream. If one asks, "Then what appears?" it is said: "The great consciousness, free from subject and object." If one asks, "How does it appear?" it is said: "Ultimately, pure like crystal." The Yogācāras thoroughly realize that consciousness, which is empty of the two, is like a pure crystal and is the very substance of the ultimate. "All the systems of individual appearance" refers to the imputations of conventions, subject and object, and entities. These are not ultimately real. Why is that?

གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་ནམ་མཁའི་ཆུ་སྐྱེས་བཞིན་དུ་གཞུང་དེ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྟེ། གཉིས་མེད་དེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་མིན་ཞེས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་ཉིད་སྤྲོས་པ་མེད་པས་ན་ཞི་བའོ། ། དེ་ཡང་མཐའ་གསུམ་གྱིས་མ་རེག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་དུ་དག་པ་དང་མ་དག་པར་སྣང་བ། དོན་དམ་པར་ན་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྣང་བ་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པའི་དབུ་མ་པས་རྟོགས་སོ་ཞེས་སོ། ། དེ་དག་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཙོ་བོ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་པ་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ལ་གནས་ནས་བློ་ཐ་དད་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་བརྟགས་ཀྱང་དེ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བརྟགས་པ་མིན་པ་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་པས་བླ་དང་བཅས་ཞེས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོག་མ་འོག་མའི་རྣལ་འབྱོར་བློ་ལས་གོང་མ་གོང་མའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། ། དེ་ཡང་མུ་སྟེགས་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ་མི་རྟག་པའོ། ། དེ་ལས་མདོ་སྡེ་པ་སྟེ་བརྟགས་པའོ། ། དེ་ལས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སྟེ་སེམས་ཙམ་གྱིས་སོ། ། དེ་ལས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལས་བླ་ན་མེད་པའི་གཞུང་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནས་སོ། ། དེ་བས་ན། འོག་མའི་བློ་ནི་གོང་མ་ཡི། ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སུན་འབྱིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ནས་གསལ་ལོ། ། དེ་བས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Because it is devoid of the nature of being either one or many, like a lotus in the sky, that entire system is abandoned; that non-duality is the ultimate truth. "Not non-dual" refers to the conventional truth. Because that very [reality] is free from conceptual proliferation, it is peace. Furthermore, consciousness—which is untouched by the three extremes—appears as pure or impure as a mere illusory characteristic conventionally; ultimately, it appears like the utterly stainless sky. This is realized by the wise Madhyamikas. These are the primary [views] accompanied by conceptualization; the phrase "and so forth, infinite" is intended to include the five hundred and seventy views. Although all of them abide in that very reality of non-duality, they analyze it individually with divergent intellects. Even though they analyze in that way, because they have not attained the unsurpassed buddhahood, they are "with a superior" (i.e., surpassed), for they are not authentic analysis. Why is that? Because each higher yoga is superior to the intellect of each lower one. Specifically, the Vaibhāṣikas are superior to the Tīrthikas because they [realize] impermanence. Superior to them are the Sautrāntikas because they [realize] the imputed. Superior to them are the Yogācāras because they [realize] mind-only. Superior to them are the Yogācāra-Madhyamikas because they [realize] the mere conventional. Superior to them are the proponents of the unsurpassed [system] because they [realize] wisdom alone. Therefore, it is clearly stated: "The intellect of the lower is refuted by the insight of the higher." The phrase "therefore" means that the culmination of insight is supreme.

གོང་མའི་རིམ་པ་ནི་དབང་བསྐུར་བའིའོ། ། ལྷན་ཅིག་པའི་སློབ་དཔོན་ནི་རང་གི་ཤེས་རབ་བོ། ། དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་དེ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། ། དེས་གསལ་ཞིང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་རྟོགས་པའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཏེ་བར་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། བླ་མའི་ཁ་ལས་ཞེས་ཏེ། དེའི་རྒྱུད་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོའི་ཁ་ལས་རྣམ་པར་འཕོ་བ་ལས་མངོན་སུམ་དུ་བདེ་བ་རང་ལ་འབྱུང་བ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེའི་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡང་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པར་ལྡན་པའི་སྣོད་གཙང་མ་རུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་ཆུ་དང་འདྲ་བ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རབ་ཏུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་མན་ངག་ཅན་གྱི་བསྔགས་པ་གསུངས་པ། དེ་ཐོབ་ཕྱིན་ཆད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡི་ཉེས་པས་མི་གོས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀླུ་འཇིགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྔགས་དང་། སྨན་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གིས་སྦྲུལ་གསོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་ལྟ་བུའི་སྨན་གྱིས་རྒྱས་བཏབ་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྦྲུལ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པས་ཅི་བྱར་ཡོད་ཅེས་སོ། ། དཔེ་གཞན་གསུངས་པ་གང་ཞིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

The "higher stage" refers to the conferral of empowerment. The "co-emergent master" is one's own insight (prajñā). "Blessed by that" means entering into union with her. "By that, it is clear," and so forth, refers to the realization explained above. From what does it arise? From co-emergent wisdom (sahaja-jñāna), which is the intermediate wisdom. By what means? "From the mouth of the guru," meaning that one should realize the direct arising of bliss within oneself through the transmission from the mouth of the great master. Preceding that, in a pure vessel endowed with the common and uncommon samayas and vows, the fortunate yogi should thoroughly examine co-emergent wisdom, which is like a reflection, arising from one-pointed meditative concentration (samādhi) that is like water. Regarding the praise of such instructions on co-emergent joy, it says, "From the moment that is attained," and so forth. "One is not stained by its faults" means that because one understands those very faults. How so? Just as a person possessing mantras and medicines that are naturally effective against the terrifying nature of nāgas can kill a snake, so too, the Great Lord (Maheśvara), the master of all yogas, is sealed with the nectar-like medicine of the wisdom of all the tathāgatas. Thus, the afflictions that appear as distortions are like snakes; since one knows that the distortion itself does not exist, what can be done? Another example is stated, beginning with "Whosoever," and so forth.

གདུགས་ཐོགས་པ་ལ་དེའི་སྟེང་ནས་ཆར་པས་བྱར་མེད་ནས་འདོད་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་བར། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གདུགས་ནི་གོམས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་པའོ། ། དེ་ལ་གནས་པ་ལ་རྟོག་པའི་ཆར་པས་ཇི་ལྟར་གནོད་དེ་དེ་ཉིད་ལམ་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དུ་མ་ཤེས་པས་དེའི་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཀ་ཏ་ཀ་བཞིན་དུ་ལེན་པ་པོའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་ཐེག་པ་འོག་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། དེ་འདྲ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཉན་ཐོས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རང་སངས་རྒྱས་ནི་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་དང་། ཚོགས་ཤིང་སྤྱོད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དང་དབུ་མ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་གནས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའོ། ། བླ་བཅས་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དང་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དང་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་སོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། ། འོ་ན་གང་གིས་ཤེས་ཤེ་ན། འདིའི་དོན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིའི་དོན་ཤེས་པའི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ནི་བླ་མ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེའི་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡོན་གྱིས་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །

Just as one who holds an umbrella is not affected by the rain falling from above and reaches their desired destination, the umbrella of non-dual wisdom is the path that brings about the excellence of cultivation; this is the second stage. For one who abides in that, how could the rain of conceptual thought cause any harm? This is because one recognizes that very [conceptuality] as the path. Otherwise, through not knowing it, it becomes a bond, for it is the primary object of appropriation, just like the kaṭaka fruit. Now, it is taught that this is not the domain of those of the lower vehicles, beginning with the words "Such as that." "Ordinary beings" refers to Brahmā and so forth. "Śrāvakas" refers to those such as the Stream-enterers. "Pratyekabuddhas" refers to those who are like rhinoceroses and those who practice in groups. "Yogācāras and Madhyamikas" refers to those abiding on the path of the Bodhisattvas. "Bodhisattvas" refers to those abiding on the ten grounds. "Buddhas with [others]" refers to the Buddhas of the Kriyā Tantra, the Buddhas of the Caryā Tantra, and the Buddhas of the Yoga Tantra. Even all of these do not know even a little of this. If one asks, "Then who knows it?" it is said, "The meaning of this," and so forth. In the future, one who knows the meaning of this is a Vajradhara, who is the Guru, because [the realization] abides within the body of that Vajradhara. Having pleased him with appropriate offerings, one should come to know it.

དེའི་འང་སྔོན་དུ་སོང་བའི་རྒྱུ་ནི་རང་གི་ཚེ་རབས་སྔོན་དུས་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་བསགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པར་བླ་མས་སློབ་མའི་རྒྱུད་དུ་རྣམ་པར་འཕོ་ཞེས་སོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་དང་པོའི་ལས་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་དགག་པར་གསུངས་པ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རི་མོའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། སྦྱིན་སྲེག་ནི་ཐབས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། གཏོར་མ་ནི་འབྱུང་པོ་ལ་སོགས་པའིའོ། ། བཟླས་པ་ནི་ཕྲེང་བའི་སྔགས་ལ་སོགས་པ་བཟླ་བའོ། ། བགྲང་ཕྲེང་ནི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གྲངས་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ལ་སོགས་པའོ། ། སྟང་སྟབས་ནི་གཡས་བརྐྱང་བ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ཚུལ་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། ཕྱིའི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་བྲལ་རྣམ་པར་སླུ་བ་སྟེ་སྤྲོས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་ཏེ་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། དགག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཏེ་དེ་ལ་གནས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་དགག་སྟེ། ལྷག་པའི་ལྷ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ལྷ་སྟེ་དེ་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་སྤྲུལ་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། ། དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མི་རྟོགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །

The cause that precedes this is that, through the power of having accumulated great merit in previous lifetimes, the guru transfers [the realization] into the continuum of the disciple without depending on external letters and so forth. Regarding the non-dual aspect, the text speaks of refuting the two extremes of the beginner’s activities and so forth, beginning with the words "In that regard..." and so on. The maṇḍala refers to the painted maṇḍala. The fire offering (homa) is that which is endowed with the hearth and so forth. The torma offering is that for the spirits and so forth. Recitation is the chanting of the mantra of the rosary and so forth. The counting rosary refers to the specific numbers, colors, and so forth, according to the particular activity. The cross-legged posture refers to the vajra posture and so forth. The stances refer to the specific modes of conduct, such as the right leg extended and so forth. The term "and so forth" includes the gaṇacakra and external offerings and so forth. The phrase "in those" refers to the delusion of being free from conceptual elaboration, because they appear as conceptual elaborations. It says "it is not their activity" because it is practiced in a singular manner. It says "it is not a negation" because one does not negate them in order to complete the accumulation of merit by abiding in that. The "exalted deity" is the signless deity, for since everything arises from that, it is said "for the sake of emanation." Therefore, in order to show that those who are attached to results do not realize it, the text says "regarding activities" and so forth. This is easy to understand and thus has not been explained.

དེ་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་ལ་ལམ་དུ་འཛིན་པའི་གདོན་ཆེན་པོའི་ནད་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དུས་གསུམ་དུ་གཡོ་བ་མེད་པའི་སྨན་བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པས་གོང་མའི་རིམ་པ་ལྟར་གསོ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའོ་ཞེས་ཏེ། ཐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཉེས་པར་བྱས་ཏེ་དེ་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ད་ནི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་རིག་པར་བྱས་ནས་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གསུངས་པ་དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྡོམ་པ་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་དུ་མ་ལ་བརྙས་པར་མི་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པའོ། ། གསུང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་པས་ན་འདོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཚིག་རྩུབ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་སྨྲ་ཞིང་དགག་པར་མི་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་སྡོམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་བས་ངན་པར་རྟོགས་པ་དང་བཟང་པོར་རྟོགས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ཕྱི་མ་སུན་མི་དབྱུང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་སྙིང་པོའི་སྡོམ་པ་དང་བཟའ་བའི་དམ་ཚིག་མཆོག་ལ་གནས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་སོ། ། ངའོ་སྙམ་པས་གཟི་བསྐྱེད་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཉམ་པར་སྦྱར་བས་བདག་གི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཡེ་ཤེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྡུས་ནས་དེ་ལྟ་བུ་རློམ་པའི་ངའོ་སྙམ་པས་སེམས་ཀྱི་གཟི་བསྐྱེད་པའོ། ། དེས་རིམ་པ་གཉིས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།

Regarding such activities, those seized by the great demon-disease of grasping at the path are healed through the stages of the higher levels by the nectar-like medicine of non-dual wisdom, which is unmoving throughout the three times and frees one from the suffering of death and the like caused by conceptualization; such a person is a sublime being, and the meaning is that one should please them by all means and adopt [their instructions]. Now, the method for the great beings to realize and familiarize themselves with this is taught in the passage beginning with "Therefore," and so forth. Regarding the "supreme vows of body, speech, and mind": because they arise from Vajrasattva, not treating the various forms of men and women with contempt is the vow of the body. Because they are of the nature of Vajra Speech, not speaking harsh words or the like that generate desire, but rather restraining them as appropriate, is the vow of speech. Likewise, because they are the essence of Vajrasattva, not disparaging one's own mind by conceptualizing things as bad or good is the vow of the mind. Having thus abided in the yogi’s essential vows and the supreme samaya of consumption, and so forth. "Generating the splendor of the thought 'I am'" means that by joining method and wisdom in union, one thoroughly condenses one's own body, speech, and mind into wisdom; then, by the conceit of "I am" in that state, one generates the splendor of the mind. Through that, the second stage is the completion stage; this is the meaning of the term "practitioner." If one asks, "Of what kind?"

དགོན་པའམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དགོན་པའམ་ཞེས་པ་ནི་གྲོང་ལས་རྒྱང་གྲགས་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱེད་ཕན་ཆད་དོ། ། གྲོང་གི་མཐར་ཞེས་པ་ནི་གྲོང་གི་དགོན་པའོ། ། དང་པོའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སོ། ། ཡང་དག་པར་ན་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་གང་རུང་ཅི་རུང་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། བྱ་བར་འོས་པའི་ལས་ཀུན་ཡང་། ། བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེར་སྟེགས་བུ་བརྩིགས་པ་དང་བདུད་རྩི་ལྔས་བྱུགས་པ་དང་། མེ་ཏོག་དགྲམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་བདེ་བའི་སྟན་ལ་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་འདུག་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ནས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དང་པོའི་རིམ་པ་དང་གཉིས་པའི་གཞི་རྣམ་པར་དགོད་པའི་ཕྱིར། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་ཚད་མེད་པའོ། ། ཡུལ་ཅན་གང་ཞེ་ན། ཚངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་བཞིས་དམིགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་དེའི་སྤྱོད་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། ། དེས་དམིགས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་དམིགས་ཤེ་ན། ས་བོན་གྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་སྣང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བྱས་ལ། དེ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་དེའི་རྒྱུ་ལས་གྲོལ་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་ནི། སྙིང་རྗེས་དམིགས་པའོ། ། དེ་ལས་གྲོལ་ནས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པོ་སྙམ་པ་ནི་བྱམས་པས་དམིགས་པའོ། ། དམུ་རྒོད་ལྟར་བཅོས་དཀའ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་དེ་ཇི་ལྟར་ནུས་སྙམ་པ་ལ།

Regarding the phrase "in a hermitage," and so forth: "in a hermitage" refers to a place at least four krośas (a krośa being half of eight) away from a village. "At the edge of a village" refers to the outskirts of a village. These are the dwelling places for the two types of yogis who have entered the initial path. In reality, because wisdom arises from the complete purity of the mind, it is stated that "any such place" will suffice. Regarding the phrase "having performed all the duties that ought to be done": this means that after constructing a platform there, anointing it with the five nectars, scattering flowers, and so on, one should sit upon a comfortable seat in the vajra posture. If one asks what should be done next: in order to establish the basis for the first and second stages, the generation stage is taught, beginning with the words "Then," and so forth. "All sentient beings" refers to an immeasurable field of objects. What is the subject? "Aiming with the four great pure conducts" means that the Teacher, the Blessed Buddha, is the Great Brahmā, and his conduct consists of the four, such as compassion. This is the object of focus. How is he focused upon? By bringing sentient beings—who are illuminated by the light rays of the seed-syllable—into the path of vision, and thinking, "I shall liberate them from suffering and its causes," this is focusing with compassion. Thinking, "Once they are liberated from that, I shall establish them in mundane and supramundane happiness," is focusing with love. Regarding the thought, "How can I accomplish this goal for sentient beings who are as difficult to discipline as wild horses?"—

དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལྟ་བུའི་ས་བོན་ལས་རང་གི་ལྷའི་སྐུར་སྣང་ན་སྒྲུབ་ནུས་སོ་སྙམ་པ་ལ་རངས་པ་ནི་དགའ་བས་དམིགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་སེམས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་དམིགས་པའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་འོད་ཀྱིས་ཚོགས་བསགས་པའི་རྟེན་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་། དེ་ལ་མཆོད་པ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། བསྔོ་བ་དང་། གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་གསོལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ལམ་བསྟེན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དག་པར་བྱས་ནས་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་རང་གི་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྟོག་པས་གློ་བུར་དུ་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒོས་པ་དང་ཆོ་ག་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དག་པར་བྱས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞིང་དུལ་བ་ལ་ལོ་ཏོག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རས་ཤིན་ཏུ་དཀར་པོ་ལ་ཚོན་(འཇེན་,འཛིན་)པ་དང་འདྲ་བར། གང་ཟག་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དངོས་པོར་འཛིན་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཟློག་པ་གསུངས་པ། སེམས་ཙམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྔགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་ཀྱིས་གུད་ན་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པར་བྱས་ཏེ། དེར་སྣང་བ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་སོ། །

When the seed-syllable, which is like a wish-fulfilling tree, appears as the body of one’s own deity, the joy of thinking, "I am able to accomplish [the practice]," is the focus of joy. The lack of concern for praise and so forth, while maintaining the mental engagement with unsurpassed enlightenment, is the focus of equanimity. Regarding the phrase "and so forth," this refers to clarifying the support for accumulating merit through the light of the seed-syllable, and then performing the offerings, prostrations, confession of misdeeds, rejoicing, dedication, taking refuge in the Three Jewels, generating the mind of enlightenment (bodhicitta), and relying upon the path. Why is this so? It is because it purifies the karmic obscurations of one’s own continuum. Furthermore, one’s own continuum is naturally stainless, yet it is temporarily defiled by adventitious factors such as the five crimes of immediate retribution; these rituals purify it. Just as a harvest flourishes in a tilled field, or as dye takes to a perfectly white cloth, the wheel of the maṇḍala can enter a person whose karmic obscurations have been exhausted. Nevertheless, to prevent the mind from straying toward other objects or grasping at things as truly existent—which is incompatible with the wheel of the maṇḍala—it is said: "Mind-only," and so forth. Thus, a mantra practitioner preceded by great compassion uses the mantra that blesses the mind of enlightenment to empty the external nature of things, as if they were separate, and does not direct the mind toward those appearances.

དེ་ཉིད་སེམས་ཙམ་སྟེ་ཆད་པའི་མཐའ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དངོས་པོར་འཛིན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་རིག་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཙམ་དུ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། རང་རིག་དེ་ཡང་ཟླ་བ་སོགས། ། གདན་དུ་བརྟགས་ནས་ཞེས་པ་ལ་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ས་གཞི་དང་། ལྕགས་རི་དང་གླིང་སོ་སོའི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོས་བརྟགས་པ་དང་། རང་རིག་པ་ཞེས་ཚིག་སྔ་མའོ། ། དེ་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། དེ་ལ་རི་རབ་དང་གླིང་དང་ཤིང་གེལ་པ་དང་ལྷ་དང་མིའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཁང་བཟང་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་བརྟགས་པ་དང་། དེ་ལ་གནས་མལ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་པདྨའི་གདན་དུ་བརྟགས་པའོ། ། དེ་བས་ན་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་གིས་གོང་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། ཡི་གེའི་སྨྱུ་གུས་བསྣུན་བྱས་ཞེས་པ་ནི་གདན་དེ་ལ་ཆོ་ག་དང་པོ་རྫོགས་པས་རང་རིག་པའི་སྨྱུ་གུས་བསྣུན་ནས་ཡི་གེར་བརྟགས་པའོ། ། དེ་ལས་རང་གི་ལྷའི་སྐུར་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ་ཁང་པ་བརྩེགས་མའི་དབུས་སུ་ཡི་གེ་གསུམ་ལ་གནས་པའི་སེམས་བབས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་དེ་ལས་ཡི་གེར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལས་མཚན་མ་ཡི་གེས་མཚན་པར་གྱུར་པ་དང་།

That very [reality] is mind-only; in order to refute the extreme of nihilism, it should be viewed as the three syllables. Furthermore, having rendered the apprehension of things as empty, one should abide in mere self-aware consciousness, free from the two extremes. Regarding the phrase, "Having visualized the moon and so forth as the seat," the meaning of the words arises as follows: in order to reverse the [ordinary] ground established by the power of the wind mandala and so forth, as well as the colors and so forth of the iron mountains and the individual continents, one visualizes the protection wheel. The preceding word is "self-awareness." Then, in order to reverse the conceptualization of that which is a direction in space free from obstructive tangible objects, one visualizes the source of phenomena (dharmodaya). In order to reverse the [conceptualization of] Mount Meru, the continents, trees, shrubs, the cities of gods and humans, palaces, and so forth, one visualizes the celestial mansion. In order to reverse the conceptualization of beds and so forth within that, one visualizes the seats of the moon, sun, and lotus. Therefore, the pervasive term should be understood as summarizing the above. Regarding the phrase, "struck by the pen of the syllable," it means that once the first ritual is completed upon that seat, one strikes with the pen of self-awareness and visualizes the syllables. The meaning is that from those, one should generate the body of one's own deity. This teaches the following: in the center of the multi-storied palace, the mind abiding in the three syllables descends and so forth, becoming two moons, which then become one, from which the syllables arise, and from those, the signs marked by syllables arise.

དེ་ལས་སྤྲོ་བསྡུ་དང་ལྡན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱ་བ་དང་། རང་དང་འདྲ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྐུར་བསྐྱེད་པ་ནི་དང་པོའོ། ། དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱས་ནས། ཡི་གེ་གསུམ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པས་འོད་དུ་ཞུ་བ་ལས་གོང་གི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལྷ་མོར་གྱུར། དེ་བསྐུལ་བས་རང་གི་ལྷའི་ས་བོན་དུ་གྱུར། དེ་ལས་མཚན་མོ་ཡི་གེས་མཚན་པ་དེ་ལས་རང་དང་འདྲ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རང་གི་ལྷའི་སྐུར་བསྐྱེད་ནས། བདག་ཉིད་རང་གི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་འཆང་བ་ནི་གཉིས་པའོ། ། དེའི་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་དེ་ལ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་རྒྱས་བཏབ་སྟེ་དབང་བསྐུར་བླང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བར་མའི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པས་ལྷ་མོའི་སྐུར་བསྐྱེད་དེ། རིགས་ལྔས་གཏམས་པར་བྱས་ནས་གཉི་གའི་ཡན་ལག་དག་པར་བྱས་ཏེ། བདེ་མཆོག་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་ལྷ་མོ་ལ་བཅུག་ནས་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བརྩམ་པ་ནི་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་སྤྲུལ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཞུགས་པའི་ཟླ་བར་ཞུ་བ་དང་། གཙོ་བོའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རང་གི་ལྷའི་འམ་གཙོ་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་ནས་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱིས་དགོད་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། དེ་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྤྱན་དྲང་བ་དང་། མཆོད་ཡོན་དབུལ་བ་དང་། བསྟིམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་ཆེན་པོའི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པས་རྫོགས་པར་བྱས་པའོ། ། དེ་མཉེས་ཞེས་པ་ནི་དེ་མཉེས་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་།

From that, the first [stage] is to generate the pride endowed with the radiation and reabsorption [of light], and to generate the body arising from that which is similar to oneself. Having made sentient beings suitable vessels, they melt into light through the entry of the three syllables and so forth; from that, the four immeasurables become goddesses. By exhorting them, they become the seed-syllables of one’s own deity. From those, marked by the syllables of the night, one generates the body of one’s own deity arising from a Tathāgata similar to oneself, and maintains the pride of being one’s own deity; this is the second [stage]. Having blessed the eyes and so forth, one seals them with the four mudrās, such as the Vajra Body, and receives empowerment. Likewise, in the intermediate approach and so forth, one generates the body of the goddess, fills it with the five families, and purifies the limbs of both. In order to experience supreme bliss, one enters one’s own goddess and begins the union of the two; this is the first yoga. Regarding the phrase "one should emanate the maṇḍala wheel": this is the fourth [stage], which consists of the melting into the moon of all the Tathāgatas who have entered, becoming the seed-syllable of the principal deity, becoming the maṇḍala of one’s own deity or the principal deity, and then the arrangement by means of mantras such as Vajradhṛk. Then, for the sake of blessing, one invites the wisdom wheel, offers the water for the feet, performs the absorption and so forth, and completes it through the great approach and so forth. Regarding the phrase "pleasing that": this refers to the unsurpassed offerings, praises, and the ritual for pleasing that [deity].

བདུད་རྩིས་ཚིམ་པར་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གོ། ། དེ་ལ་གོམས་པ་བསླབས་པས་ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པས་ཞེས་སོ། ། དེ་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཕྱི་རོལ་ལུས་ནི་ལོག་བྱེད་དེ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། དངོས་པོར་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་སྦྱངས་ནས། དེ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ནི་སྐྱེ་གནས་བཞིས་བསྡུས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷག་མས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་དང་། མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་སྦྱོང་བ་སྟེ། འདི་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། ། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་གཞི་རྣམ་པར་བཀོད་ནས། ད་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པས་དེ་སྦྱང་བའི་ཐབས་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པར་བཤད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མཆོག་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་སོ། ། ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། རང་སྙིང་དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་ཏེ་རང་གི་ལྷའི་སྙིང་གར་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་གནས་དང་བཅས་པའོ། ། ཐུགས་ཀར་མཚན་མ་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཐུགས་ཀར་ཟླ་བ་ལ་ཕྱག་མཚན་གྱི་དཀྱིལ་དུ་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་ཞེས་སོ། ། དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་སྟེ་དེ་ཡོད་ན་གཞན་འབྱུང་བ་སྟེ།

Satisfying [the deities] with nectar is the Supreme Victor of the Maṇḍala. Regarding the phrase "by training in familiarity," it means by applying oneself diligently to the two applications. If one asks what that does, it says: "The external body is reversed." Furthermore, the yogi, having purified the external body through the protection wheel and so forth in order to reverse karmic obscurations and the grasping at entities, purifies the sentient beings dwelling therein—those comprised within the four modes of birth—by means of the remaining meditative absorptions in their respective order: those born from heat and moisture, those born miraculously, those born from a womb, and those born from an egg; this will be explained below. Having thus established the foundation through the generation stage, the method for purifying it by means of the completion stage is now taught, beginning with the words "The Buddhas." This explains the meditation on the indestructible drop, which is the nature of the wisdom of joy. "The Buddhas" refers to the [five] Tathāgatas, such as Vairocana and the rest. Their supreme sphere of activity is the suchness that is the ultimate limit of all phenomena. "That should be meditated upon" is the instruction. If one asks how it should be meditated upon, it says: "The samaya-mudrā at one's own heart." This refers to the wisdom-being (jñānasattva) of one's own deity, together with its location, at the heart. "Abiding upon a sign in the heart" means that in the heart of that [wisdom-being], upon a moon, in the center of the hand-symbol (cihna), there is a moon. If one asks what that is, it is the supreme wisdom of all the Tathāgatas; for when that exists, the others arise.

དེ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྣམས་ལ་རང་གི་ལྷའི་ཡི་གེའི་གཟུགས་སུ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་དངོས་པོ་གང་གིས་ཀྱང་གཞོམ་དུ་མེད་པས་ས་བོན་འོད་ཟེར་ལྔ་འབར་བ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཁ་དོག་རྣམ་པ་ལྔའི་ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་དེའི་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་ལྔ་དང་ལྡན་པ་རང་གི་ལྷའི་སྟེང་གི་སྒོ་སྟེ། སྣ་བུག་གཡས་ནས་རྣམ་པར་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེའི་རྩེ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་རྩེ་ལས་བྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཕྱུང་ནས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བཀང་ནས། དེས་དབུགས་ཀྱི་ཀུན་རྟོག་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རླུང་གི་རྟ་ལ་ཞོན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་སྐུར་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་པ་ནི། དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་གང་གིས་ཤེ་ན། ཟླ་བར་ཞུ་བྱས་ཏེ། ཐིམ་པས་རྣམ་པར་དག་བྱས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་འཕྲོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་ཞུ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐིམ་པས་དེ་རྣམས་གོང་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོར་རང་ལ་ཞེས་ཏེ་ཆུ་ལྟར་དངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་འདུ་ཞིང་རང་གི་གཡོན་པའི་ཧ་སར་ཞུགས་པར་བྱ་ཞེས་སོ། ། ནང་གི་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞུགས་ནས་གོང་གི་མཚན་མའི་དབུས་ན་གནས་པའི་ས་བོན་ལ་ཞུགས་པར་བྱ་སྟེ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་གནས་བརྟན་པའོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡོན་ཏན་ཀུན་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པའོ། །

Furthermore, regarding the stages of generation, one should meditate on the seed syllable blazing with five-colored light rays, which is the manifestation of one’s own deity in the form of syllables and cannot be destroyed by any entity. Regarding the phrase "of the five types of colors," this means that the light rays of that seed syllable, possessing five colors, should be emanated from the upper opening of one’s own deity, namely, from the right nostril. Regarding the phrase "from its tip, the maṇḍala," this means that having brought forth the hosts of Sugatas endowed with maṇḍalas arising from the tips of the light rays, one completely fills all the world systems of the ten directions. Regarding the phrase "sentient beings arising from the conceptualization of breath," this means that all sentient beings are established by mounting the horse of the wind of unreal conceptualization. Regarding the phrase "having generated them into the bodies of Buddhas," this means generating them into the bodies of the Buddhas. If one asks how that is done: "Having melted into the moon, and having purified them through absorption." This means that the emanated maṇḍalas melt like the moon and, by dissolving into all sentient beings, they become as described above. That very [process] is "in oneself as the essence of wisdom," meaning they gather into the essence of wisdom, as clear as water, and should enter the ha at one’s own left [nostril]. Having likewise entered the internal [nostril], they should enter the seed syllable residing in the center of the aforementioned sign; this is the cause of accomplishment and the stable foundation. If one asks what the result of that is, it is "that very [essence]" and so forth. "All qualities" refers to the powers and so on.

དེ་བསྐྱེད་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་བདག་ཅེས་སོ། ། དེ་ཡང་གང་གིས་མི་ཆོམས་པས་ན་མི་ཤིགས་པའོ། ། མ་སྤྲོས་པས་ན་ཐིག་ལེ་ཆེའོ། ། དེ་ཉིད་འོད་ཟེར་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སྲན་ཙ་ན་ཀ་ཙམ་དུ་རང་གི་སེམས་བསྡུས་ཏེ་དེར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་བསམ་པ་ནི་དེའི་ཚད་བསྟན་པའོ། ། དེའི་འོད་ཟེར་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་དེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་སོ། ། རང་གི་གནས་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་རང་གི་གནས་སོ། ། དེ་ལས་ཕྱིར་བྱུང་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ། ནང་གསལ་ཞེས་པ་ནི་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ནང་གསལ་ནས་དེ་ལས་ཀྱང་ཕྱིར་བྱུང་ནས་ཕྱི་ལུས་གསལ་ནས། དེས་ཀྱང་དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསལ་བར་བྱས་ནས། དེ་ལས་ཕྱིར་བྱུང་བས་དེའི་གནས་ཀྱང་གསལ་ཞེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་གནས་མཚན་མ་གསལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ཕྱིར་བྱུང་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་ལུས་གནས་ཀྱི་སེམས་སྒྲ་ཡིག་བཅུ་དྲུག་གི་གཟུགས་སུ་གནས་པ་གསལ་བར་བྱས་ནས་བསྡུ་བའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། མཐེ་བོའི་རྩ་བར་ཡི་གེ་ཨ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། བཅུ་དྲུག་དུས་སུ་རྫོགས་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་ཟླ་བ་རྫོགས་པའི་དུས་སུ་དེ་ཡང་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ནས་བཟློག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། བཅུ་དྲུག་དུས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་བསྒྲུབ་པས་གནས་དཀྲུགས་པ་བཅུ་དྲུག། དེ་ཡང་བཅུ་དྲུག་པར་འགྱུར། དེ་ཡང་ཐིག་ལེ། དེ་ཡང་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་སོང་ནས་དགའ་བའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བའོ། །

The jewel that generates that is the "pervasive lord of all things." Because it cannot be destroyed by anything, it is "indestructible." Because it is without conceptual elaboration, it is the "great bindu." Regarding its size: one should gather one's own mind into that which is the size of a chickpea and, having gathered all phenomena within it, contemplate it; this is the teaching on its measure. "Its light rays" refers to the light rays of that bindu. "One's own abode" refers to the bindu's own location. From that, the samaya-mudrā emerges. "Inner clarity" means that the light rays arising from the signs clarify the interior of the wisdom-being (jñānasattva), and from that, they emerge to clarify the outer body; having clarified its maṇḍala, they emerge from that to clarify its abode as well—thus, the abode of the wisdom-being, the signs, should be made clear. Emerging from that, one clarifies the mind abiding within one's own body in the form of the sixteen vowels and then withdraws them. What are those? They are "the letter A at the base of the thumb," and so forth. Furthermore, this should be understood as the sequence of the first day of the lunar month and so on. "Complete at the time of the sixteenth" means that at the time the outer moon is full, that [inner process] is also complete. Then, one should understand it in reverse. "Becoming complete at the time of the sixteenth" refers to the sixteen disturbances of the abodes through practice. That also becomes the sixteenth; that also becomes the bindu; and that, having become like the moon, the cognition of joy arises.

གོང་གི་འོད་ཀྱིས་རྣམ་པ་བཀུག་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་པོ་རྣམ་པར་བཀུག་ནས་ཐིག་ལེའི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་དེར་རང་གི་སེམས་དང་པོའི་ཡེ་ཤེས་ལྟར་བག་ཞད་བཟུང་བས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཆེ། རྟེན་དང་བཅས་པ་མོས་པས་བསྒོམ། ། ཞེས་ཆོས་འབྱུང་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ཡན་ཆད་ལྷག་པར་མོས་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་དབུས་བདག་པོ་ཐུགས་ཀ་རུ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབུས་སུ་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀར་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་འཁོར་ལོ་གོང་མའི་རིམ་པས་ལྷག་པར་མོས་པས་བསྒོམས་ལ། དེའི་ཐུགས་ཀར་མཚན་མ་ལ་ཡང་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པར་བྱས་ནས་ཞེའོ། ། ཅི་ཙམ་ཞེ་ན། ཡུངས་ཀར་ཚད་ཙམ། དེ་ལས་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དེས་རང་གི་གནས་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་དེའི་གནས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ནང་གསལ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ལུས་ཀྱི་ནང་ངོ་། ། དཀྱིལ་འཁོར་གསལ་བྱས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེའི་གནས་ཞེས་པ་ནི་མཚན་མའོ། ། བདག་པོའི་ནང་གསལ་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་ཕྱག་རྒྱ་གཞན་ནོ། ། ཕྱིའི་ལུས་ཞེས་པ་ནི་བདག་པོའིའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དོ། ། རྟེན་བཅས་ཞེས་པ་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་ཆོས་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ནས་བཅུ་དྲུག་གནས་པའི་ཞེས་པ་ནི་ནང་འདྲེས་པ་ལས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གཞག་པའི་འོད་ཟེར་བ་སྤུའི་བུ་ག་ལས་ཕྱུང་བྱས་ཏེ། དེས་ཕྱིའི་ལུས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ནི་དེ་འཁོར་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། ། རྟེན་དང་བཅས་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་།

Regarding the phrase "drawn in by the light above," this means that the sixteen syllables are drawn in and placed within the bindu. If one asks what happens when one holds the mind there with a slight degree of relaxation, as if it were the primordial wisdom (jñāna), it is said: "Meditate with devotion on the great wheel of deities, together with the support." This means that one should meditate with intense devotion on everything from the source of phenomena (dharmodaya) up to the yoga of the bindu. "In the center of that, the lord, in the heart," means that in the center of the bindu, within the heart of the samayasattva, one should meditate with devotion on the wheel of the jñānasattva according to the previous sequence. In its heart, one should also meditate on the sign as the great indestructible bindu. If one asks how large it is: "The size of a mustard seed." From that, light rays should be radiated. By that, "one's own place" is the subtle sign. "The mudrā" is the samaya-mudrā of that place. "Inner clarity" refers to the interior of its body. "The maṇḍala made clear" refers to its maṇḍala. "Its place" refers to the sign. "Inner clarity of the lord" refers to another mudrā of the samayasattva. "The outer body" refers to that of the lord. "The maṇḍala" refers to the eighteen. "Together with the support" refers to the celestial palace and the source of phenomena. Then, regarding "the sixteen abiding," this refers to the light rays established as sixteen from the merging within; these are emitted from the pores of the skin. By that, "the outer body" is the maṇḍala of the body of the external samayasattva. "The wheel" refers to those eighteen wheels. "Together with the support" refers to the celestial palace and—

ཆོས་འབྱུང་དང་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་ནས་འོད་ཟེར་དེ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་སྤྱན་སྔར་གཤེགས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཞུགས་ནས་དེས་ཀྱང་གནས་ཏེ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞལ་ནས་ཞུགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཐིག་ལེར་ཞེས་པ་ནི་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེར་སོང་ནས་བདུད་རྩི་བླངས་ནས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་བྱུང་ནས་འོ་མའི་རྒྱུན་ལྟར་འདུ་ཞིང་འོངས་པར་བྱས་ནས། ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཡས་ཞུགས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པས་གནང་བའི་བདུད་རྩི་གཡས་ཀྱི་ཧ་སར་ཞུགས་པའོ། ། གཞན་ནི་གཡོན་དུ་ཞུགས་པའི་ཞེས་པ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའིའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོའི་ཐིག་ལེའོ། ། སྣང་བའི་ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་སྣང་བའི་ཐིག་ལེ་སྟེ་ཆོས་ཉིད་(ད,དོ)། ། ཐིམ་པར་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་བཞིའི་བར་དུ་སྒོ་གཉིས་ཞོན་ནས་ཐིག་ལེ་དེ་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་བསམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བས་ན་འཛག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ཡུལ་དམ་པ་བས་ན་འོད་ཟེར་ལྔ་འབར་རོ། ། སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དག་པས་ན་དཀར་འཚེར་བའོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པས་ན་ཅུང་ཟད་དམར་བའོ། ། རང་གི་སེམས་ཐབས་ཀྱིས་སྟེར་བས་མི་གཡོ་ཞིང་གཟུང་བར་བྱ་ཞེས་ཏེ། རྩེ་གཅིག་པ་མ་འཕྲོས་པ་དབུགས་འཇུག་པའི་སྤྱོད་པས་སོ། །

The source of phenomena and the protection wheel. Then, those light rays proceed into the presence of all the Sugatas residing in the world systems of the ten directions. Having entered the nectar of wisdom, they remain there; and for the sake of accomplishing that, [the text says] "having entered through the mouth," which refers to those [Sugatas]. "Into the bindu" means having gone into the indestructible bindu and taken the nectar, it emerges from their vajra path and is gathered and brought back like a stream of milk. "The wisdom of method enters the right" means that the nectar granted by the [deities] such as Rtag pa (Nitya) enters the ha-sa of the right. "The others enter the left" refers to Locanā and the others. "The bindu of wisdom" is the primordial bindu. "The bindu of appearance" is the bindu that appears from that, which is the nature of phenomena (dharmatā). "Became dissolved" means that, having mounted the two gates up to the fourth, they become dissolved into that bindu. If one asks what its essential nature is to be contemplated, it is [described by] "that" and so forth. Furthermore, because it is the essence of bodhicitta, it has the nature of flowing. Because it is the sublime object of the five wisdoms, it blazes with five-colored light rays. Because all defects are purified, it is white and radiant. Because great passion is completely purified, it is slightly red. "One's own mind is bestowed by means of method; it should be held without wavering" means by means of the practice of the entering breath, which is one-pointed and non-distracted.

དེ་ལས་གོང་མའི་རིམ་པ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བཞག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བྱུང་ནས་སྤྲོ་བ་སྟེ་དེས་བདུད་རྩི་བླང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས། རིམ་པས་འདུ་ཞིང་མཐའ་ལ་བསྡུ་བ་དང་། ཡང་དེ་ལ་སེམས་གོང་མ་ལྟར་བཟུང་བ་ཡང་དག་པར་བྱས་པས་སེམས་དངོས་པོ་ཀུན་ལས་འགོག་པའི་རྡོ་རྗེར་གྱུར་ནས་བརྟན་པའི་རྟགས་སྐྱེ་བ་སྟེ། ནམ་ཞིག་དེ་ལ་རེག་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ནི་དུས་ནམ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེ་ལ་ལྷ་མོའི་ལམ་གྱིས་རེག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་མཆོག་འཛིན་པ། ། ཡིད་སྦྱིན་དཔལ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདི་ལ་གོམས་པ་མེད་པས་ན་འདི་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་དེར་འགྲོ་བའི་དང་པོ། རྟགས་རྣམས་ཡང་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་ཏེ། དགོད་པ་དང་གླལ་བ་དང་འདར་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་སྐྱེས་པས་ངེས་པར་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོམ་ཉི་མི་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཞེན་པ་དགག་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། ། འདི་དང་པོ་བསྒོམ་པའི་དགོས་པ་གསུངས་པ། ཕུང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བདག་གི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྷར་སྣང་བ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བཞུས་ནས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འདུས་ཏེ། ཡང་ཐོག་མའི་སྙིང་གའི་པདྨར་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེའི་ཆོ་ག་འདི་ནི་དང་པོར་བཤད་ཅེས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགའ་བ་བར་མའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསང་བའི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། དེ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་ག་ན་གནས་པའོ། ། བསྒྲུབ་པས་བྱིན་བརླབས་པས་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པར་གཡོ་བའི་རླུང་གིས་སོ། །

Regarding the phrase "according to the sequence of the higher [stages]": starting from the ultimate [state], once [the drops] have arisen without being placed [in the channels] and so forth, they are emanated. Having performed the taking of the nectar and so on, they gradually gather and are finally withdrawn. Furthermore, by correctly holding the mind as in the higher [stages], the mind becomes the vajra of cessation from all entities, and the signs of stability arise. "When one touches that at some time" means that at whatever time one touches the immutable drop (akṣara-bindu) by means of the goddess's path, at that time, "one becomes like the glorious Wish-Fulfiller, the holder of the supreme of all Buddhas." Moreover, because one has not previously familiarized oneself with this unerring [state], by familiarizing oneself with it, the first [sign] of going there arises: "the signs will truly arise." These are laughing, yawning, trembling, and so forth. Once these have arisen, one should have no doubt that one will certainly become permanent. The refutation of attachment to that will be explained below. The purpose of meditating on this first is stated: "the aggregates," and so forth. One's own aggregates and so forth, appearing as deities, are melted by the fire of the wisdom of great passion and gathered into sixteen. Since they are then withdrawn into the lotus of the heart at the beginning, it is said: "this ritual of the indestructible drop is explained first." Regarding "in that," and so forth, the ritual for meditating on the secret drop, which is the nature of the wisdom of intermediate joy, is taught. "In that" refers to that which resides in the heart. "Blessed by the practice" means by the moving wind endowed with the forms of HŪṂ and PHAṬ.

སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་འགྲོ་བས་ན། ། ཞེས་པ་ནི་རང་གི་རྡོ་རྗེ་ཁ་སྟེ་དེར་འཛིན་པའོ། ། དེ་བས་ན། ། མི་ཤིགས་ཐིག་ལེ་རྗེས་ཐོགས་ལ། ། གསང་བའི་ཐིག་ལེ་སྟེ་གསང་གནས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དེ། དེ་བཤད་དོ་ཞེས་དགོངས་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་མཚན་མའི་དབུས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལས་འོད་ཟེར་ལྕགས་ཀྱུ་འདྲ་བ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྤྲོས་པས་དེས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་བཅས་པ་བཀུག་ནས་དེ་རྣམས་ཀྱང་ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡེ་ཤེས་ལྟ་བུར་གྱུར་ནས་རང་གི་སྙིང་གར་རབ་ཏུ་བཙུད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཞུ་ནས་ཞེན་པ་ནི་གནས་ལ་སོགས་པ་ཞུ་ནས། ཐིག་ལེ་ལ་སྣང་བའི་ཐིག་ལེ་ཞུགས་པས་ཐིག་ལེ་ལ་ཡང་གཡས་ནས་འགྲོ་བ་རྡུལ་དང་གཡོན་ནས་འགྲོ་བ་མུན་པ་དང་། དབུས་ནས་འགྲོ་བ་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བབས་པར་བསམས་ནས་དེ་རང་གི་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་དཀྱིལ་དུ་གནས་པ་ལས་ཞེས་ཏེ་རྒྱུ་དང་གནས་དང་པོའོ། ། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་གཟུགས་ཅན་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་དེ་ལས་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན་འོད་ཟེར་ལྔ་འབར་བར་སྣང་ངོ་། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་རང་ལྷའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཞེས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དང་རལ་གྲི་ནས་ཙམ་མོ། ། འཁོར་ལོ་དང་པདྨ་ནི་སྲན་ཙ་ན་ཀ་ཙམ་མོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་ཚད་ཙམ་མོ། །

"Because it goes to the tip of the nose" refers to holding it at the opening of one's own vajra. Therefore, "immediately following the indestructible drop" means that because one meditates on the secret drop at the secret place, it is so described; this is the intended meaning of the explanation. Regarding "the wisdom drop": from the drop in the center of the sign of the wisdom-being (jñānasattva), light rays like iron hooks are emanated into the world systems of the ten directions. By these, the Sugatas together with the maṇḍala circles are summoned, and they too become the supreme bodhicitta, like wisdom, and are thoroughly inserted into one's own heart. Their melting and adhering means that after the locations and so forth have melted, the light-drop enters the [central] drop. One should then contemplate that the drop also descends in the manner of the rajas (dust) moving from the right, the tamas (darkness) moving from the left, and the sattva (purity) moving from the center. From its abiding in the center of one's own vajra-jewel, this is the first cause and location. "The supreme form of the five elements" is so called because it appears as if formed from them. Because it abides as the very essence of the five wisdoms, it appears as five blazing light rays. Furthermore, what are these? They are the subtle signs of one's own deity: the vajra and sword are the size of a barley grain; the wheel and lotus are the size of a chickpea; and the jewel is the size of a white mustard seed.

དེའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསམས་ནས་མཚན་མ་དེའི་བུམ་པར་རྟེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡུངས་ཀར་ཙམ་གྱི་དབུས་སུ་རང་གི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཐིག་ལེ་དང་བཅས་པ་ལྷག་པར་མོས་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཚད་བསྟན་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེར་སེམས་བྱིང་བའམ། ། སྐྱོ་ན་རྡོ་རྗེ་བུམ་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ལྷ་མོའི་པདྨའི་སྣ་རྩེར་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱས་ནས་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་ངོ་བོ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ཡི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྲ་མོའི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀ་ན་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ། དེའི་ཐུགས་ཀ་ན་ཐིག་ལེ་སྟེ་དེ་སྦྱོར་བ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ནི་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་དང་རང་གི་སྦྱོར་བ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། གོང་གི་རིམ་པས་འོད་ཟེར་ལྔ། ། ཞེས་པ་ནི་རང་གི་གནས་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱས་ནས། མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་རང་གི་ནང་གསལ་བར་བྱས་ནས། སྟེང་གི་སྒོའི་གཡས་ནས་བྱུང་བ་དང་། བདུད་རྩི་ཞུ་ནས་སླར་ཡང་བདུད་རྩི་འགུགས་པ་དང་། འོ་མའི་རྒྱུན་ལྟར་འོང་ཞིང་གཡོན་དུ་རིམ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཐིག་ལེ་ནི་གཞི་སྟེ་དེར་བཞུགས་པ་ནི་དབུགས་དགག་གཏོང་གི་ཡན་ལག་གོ་ཞེས་ཏེ། རྒྱུ་དང་གནས་དང་སྤྲོ་བསྡུ་དགག་པ་དང་གཏོང་བས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་གསང་བའི་ཐིག་ལེ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནི་གསང་བ་ནི་ཐིག་ལེར་སྣང་བ་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པའོ། །

Having likewise visualized the signs of that family, one should meditate with intense conviction upon the maṇḍala of the support within a vase of those signs, in the center of which is the wheel of one’s own deity together with the bindu; this is the teaching on the measure. If the mind becomes lax or weary there, it should emerge from the vajra-vase and, abiding at the tip of the nose of the goddess’s lotus, one should examine the essence of the joy beyond joy. One should understand other aspects from that as well. Regarding the phrase "from this yoga of the bindu," this is the yoga of the subtle bindu; it is because the wisdom-being (jñānasattva) is in the heart of the commitment-being (samayasattva), and the bindu is in his heart, so as to complete that union. Others explain it as being for the sake of the first of the two and for the sake of completing one’s own union. Regarding the phrase "the five light rays in the aforementioned sequence," having clarified one’s own abodes and so forth, the light rays arising from the subtle sign clarify one’s interior through the vajra-path. Emerging from the right of the upper gate, the nectar melts and is summoned back again; coming like a stream of milk, it enters sequentially to the left. The bindu is the foundation, and abiding there is the branch of arresting and releasing the breath, because it is comprised of the cause, the abiding, the emanation and withdrawal, and the arresting and releasing. Then, regarding the phrase "the great secret bindu," "secret" refers to the appearance of the bindu, which is the third meditative stabilization (samādhi).

རབ་ཏུ་ཕྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཐིག་ལེ་དེ་ལ་གོང་མ་ལྟར་ཐབས་ཀྱིས་ལྟེ་བར་རང་གི་སེམས་དལ་བུས་བཟུང་བས་སོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པའི་གནས་སུ་འགྱུར། ། ཞེས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་གཞིག་པ་དང་། ། གཞོམ་པས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ། རང་བཞིན་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་གཞན་གྱི་བློ་ལྡོག་པས་ན་དེ་ཁོ་ན་ལ་བཟུང་བས་དངོས་པོ་མེད་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྟགས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཟུང་བ་གོམས་པ་ནི་དེའི་ཡན་ལག་གོམས་པའོ། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་རྣམ་པར་ལོག་ཅེས་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ལྡོག་པའི་རྟགས་རྙེད་པ་དང་། ཅུང་ཟད་ལོག་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་གཏན་ནས་ལོག་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་སུའང་སྣང་བ་སྟེ། འདི་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལོག་པའི་གཏམ་མོ། ། དེ་ཡང་དང་པོས་རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་རྟགས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་ཅི་འབྱུང་ཞེ་ན། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི། ། རྟགས་ནི་དང་པོར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་ཏེ། ཐིག་ལེ་དེའི་འོད་ཟེར་གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བའི་དཔེ་སྨིག་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་སྐབས་སུ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། བདག་གི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་ས་འདི་ནི་རྣམ་པར་ལྡོག་ཏུ་རུང་བ་སྟེ། བདག་གིས་ནི་རྟགས་ཤེས་སོ་སྙམ་དུ་བློའི་གཟེངས་བསྟོད་ལ་ཡང་དེ་ལ་ཞེན་པར་བྱའོ། །

"Extremely subtle" refers to holding one's own mind gently at the navel through the aforementioned method upon that extremely subtle bindu. If one asks what the result of that is, it says: "It becomes the state of non-substantiality." This means that things are not empty merely through being analyzed or destroyed; rather, by means of the application of the lack of intrinsic nature, the conceptual mind of others is turned back. By holding to that very [reality], one becomes established in the state of non-substantiality. What are the signs of that? It is indicated by the words "Furthermore..." and so forth. "Familiarity with the apprehended" refers to familiarity with its branches. Regarding the phrase "the reversal of the erroneous," there are two types of reversal concerning the earth and so forth: appearing erroneously and appearing to primordial wisdom (jñāna). Appearance to primordial wisdom occurs when yogins, through their power, find the signs of reversal during the state of meditative equipoise; when it is slightly reversed; when it is completely reversed through the special path; and when it appears even during the state of non-equipoise. This is the discourse on how things are reversed exactly as they are, in order to realize the ultimate state. Furthermore, regarding the first [type of] sign of reversal, if one asks what occurs to that yogin: "The appearance like a mirage is to be known as the first sign." This means that the light rays of that bindu arise as an example of being both clear and unclear, similar to a mirage. At that time, one should understand it thus: "This earth, which appears erroneously within my own continuum, is capable of being reversed." Thinking, "I have recognized the sign," one should uplift the mind and remain attached to that.

གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དུ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལས་གསལ་བ་སྟེ་སྔོ་བའམ་དཀར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། མཁའ་སྣང་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སྣང་བ་སྟེ་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་རོ། ། དེ་ཡང་དུ་བ་ལས་གསལ་བ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། མར་མེ་ལྟ་བུར་རབ་འབར་བ། ། ཞེས་པ་ནི་མཁའ་སྣང་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ་དེ་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་འོད་ཟེར་གྱི་ཚུལ་དུ་འོག་མ་ལས་གོང་མ་གསལ་ཞིང་མཐོང་བའོ། ། ཟབ་གསལ་གཉིས་མེད་ཀྱི་དོན་འདྲ། ། ཞེས་པ་ནི་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུ་བ་འདྲ་སྟེ་བརྟག་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན། སྤྲིན་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟར་གསལ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གསལ་བར་སྣང་བ་སྟེ། གོང་གི་འོད་ཟེར་ཉིད་ལྷའམ་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་ཞིང་བདག་གི་དབང་པོ་དང་གཞན་གྱི་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་བའོ། ། རང་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། མཚན་མ་ལྔ་པོ་དེ་ཡིས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་ལྔ་པོ་དེས་སོ། ། མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་ཐོབ་པ། ། ཞེས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། དེའི་རྟགས་རྙེད་པས་ན་སྦྱོར་བ་ལ་འབད་པའོ། ། དེའི་རྟགས་ཀྱང་མཚན་མ་ལྔ་པ་སྟེ། གཞན་ཡང་སྒྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་པ་དང་། དང་པོའི་རྟགས་ཀྱང་བཞི་པ་དང་གསུམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ནི་བསྙེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ས་སྟེ། འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བས་ན། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་འདི་ལ་འབད། །

The same should be applied to the others as well. "Like smoke" means it is clearer than a mirage, but it is not blue, white, or the like. "Sky-light" means appearing in the sky, such as fireflies; that too is clearer than smoke, but it is not like that [smoke]. "Blazing like a lamp" means it is superior to sky-light, but it is not like that [lamp] either. These appear in the manner of light rays, where the higher stages are clearer and more visible than the lower. "The meaning of the non-duality of profundity and clarity is similar" means that because it is not [exactly] as it appears, it is like smoke—the body of conceptualization. If one asks how that appears: "Clear like a cloudless sky" means that a cloudless sky appears with particular clarity; the aforementioned light rays themselves appear in the form of deities, signs, and so forth, appearing as the domain of one's own senses and the domain of others as well. It is not the actual reality itself. "By those five signs" means by those five signs of becoming stable. "Attaining non-abiding nirvāṇa" means the accomplished yogi; having found those signs, one should exert oneself in the application. Those signs are the five signs. Furthermore, the signs of the second yoga of accomplishment and the fourth and third signs of the first should be understood. The second is the stage of the yoga of approach; just as the mind is uplifted to reverse delusion, it should be understood here as well. Therefore: "The yogi should exert himself in this."

ཅེས་སོ། ། གཟུང་བ་ཡི་ནི་ཡན་ལག་གོ། ། ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སྲོག་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་གཟུང་བས་རྟགས་རྙེད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡན་ལག་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དོན་དེས་ཁྱབ་བྱའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མཚན་མ་ལྔ་མཐོང་བའི་དོན་ལྷ་དང་ཕྱག་མཚན་ལ་སོགས་པ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡི་ནི་ལམ་ནས་སུ། ། ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་པདྨ་སྟེ་ཤིང་རྟའི་ལམ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་སྤྲོ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་དང་གཞན་གྱི་གཟུགས་ཀྱིས་སྤྲོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་བསྡུ་བར་ཡང་བྱའོ། ། སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ལ། སོ་སོར་སྣང་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་མཐོང་བའི་སྐུ་དང་ཕྱག་མཚན་དང་། རང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ་སྤྲོ་བསྡུ་ལས་གསལ་བར་བྱའོ། ། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱིའོ། ། རྡོ་རྗེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་འོ། ། རིགས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁྲོ་བོ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་རེ་རེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་གཅིག་ལའང་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། རེ་རེ་ལའང་དགོས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

Thus it is said. "The branch of apprehension" means that by apprehending one's own life-force, which is like a precious jewel, it becomes the branch for attaining the signs. Now, the branch of recollection is taught: "In that way, in that..." and so forth. "In order to pervade that object" means that the objects seen—the five signs, such as the deities and hand-symbols—must pervade all phenomena. "Through the vajra path" refers to the secret lotus, just as it is called the "chariot path." "One should radiate into the expanse of space" means that one should radiate into the entire expanse of space in various forms, and likewise, one should also withdraw them. "Regarding the objects previously seen, one should generate individual appearances" means that during the stages of the two meditative absorptions, one should generate the appearances of the bodies, hand-symbols, and natures that were seen. Recollection of the Buddha is the maṇḍala wheel of Vairocana, to be clarified through radiation and withdrawal. Recollection of the Dharma is that of Amitāyus. Recollection of the Vajra is that of Akṣobhya. Recollection of the Family is that of Ratnasambhava, Amoghasiddhi, Locanā, and so forth. Recollection of the Wrathful Ones is that of the four, Yamāntaka and the rest; this is taught with respect to each individual maṇḍala wheel, and should be understood for each one as well. Regarding the other necessary aspects for each, it says "in that way" and so forth.

དམ་ཚིག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ལ་གང་དྲན་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ཆོ་ག་བཞི། ། དང་པོ་ཞེས་ཏེ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་སྔགས་བཟླ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཟླ་བར་ཞུགས་པའི་ཆོ་ག་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལ་གསལ་བར་བྱ་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ལ་གང་དྲན་ཞེ་ན། ཆོ་ག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་གོང་མ་ལས་ཕྱེ་བ་སྟེ། གཙོ་བོའི་ས་བོན་དང་། ལྷའི་འཁོར་དང་དེ་དབྱུང་བ་དང་། འཁོར་ལོ་གཞན་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་བྱ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་བཞིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལས་གསལ་བར་བྱའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ལ་གང་ཞེ་ན། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་བསྒོམ་པའི། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་ཞེས་ཏེ་ཆུང་ངུ་དང་བར་མ་དང་ཆེན་པོའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྒོམ་པ་དེ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལས་རང་ཡང་དྲན་པར་རྣམ་པར་སྨོན་ཞིང་དེའི་གཟུགས་དྲན་པའོ། ། སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་གཟུགས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ལ་གང་དྲན་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རྡོ་རྗེ་སེམས། ། བསྐྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་སེམས་བབས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་བསྐྱེད་པ་ལས་དང་བཅས་པ་དང་། རང་གི་ལྷ་ལོངས་སྤྱོད་བཞི་དང་ལྡན་ཞེས་ཏེ། བར་གྱི་སེམས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རང་གི་ལྷ་བསྙེན་སྒྲུབ་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལས་གཟུགས་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་གསལ་བ་རྙེད་པའོ། །

Regarding the recollection of the samaya: what is it that is recollected of the object previously seen? It is the first [stage], the ritual of passion, which consists of reciting the passion mantra and clearly performing the ritual of entering the moon, preceded by the entry of all the tathāgatas, through the processes of emanation and reabsorption. Regarding the recollection of the maṇḍala: what is it that is recollected of the object previously seen? It is the second ritual and so forth, distinguished from the previous [stage] as the maṇḍala. One should clearly perform the emanation and reabsorption after having blessed it with the four enjoyments, including the seed-syllable of the principal deity, the retinue of deities, their emergence, and the non-dualization with other wheels. Regarding the recollection of the body, speech, mind, and sentient beings: what is it that is recollected of the object previously seen? It is the meditation on the three vajras of body, speech, and mind. This refers to the meditation on the three vajras—small, medium, and great—and the aspiration to remember oneself through the emanation and reabsorption [of them], as well as the recollection of their forms. Regarding the recollection of the universal form of all mantras: what is it that is recollected of the object previously seen? It is the generation of the Vajrasattva of the five wisdoms. This refers to the generation of Vajradhara along with his activities through the sequence of the descent of the mind of beings and so forth, and the statement "one's own deity possesses the four enjoyments." This means that through the sequence of the entry of the intermediate mind and so forth, one's own deity is endowed with the four branches of approach and accomplishment, and one attains clarity regarding the forms, signs, and so forth, through emanation and reabsorption.

དམ་ཚིག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ལ་གང་དྲན་ཞེ་ན། བདུད་རྩི་མྱང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ཏེ་གསང་བའི་མཆོད་པ་ས་བོན་མྱང་བ་དང་། བདུད་རྩི་མྱང་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལས་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ལ་གང་དྲན་ཞེ་ན། སྤྲོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་དག་ཀྱང་། ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་དག་ལས་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། དེ་ནི་གཉིས་མེད་ངོ་བོ་རུ། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་དག་ཀྱང་དེའི་དུས་ཉིད་ན་གསལ་བ་མི་འགོག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལས་དྲན་པའོ། ། ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ལ་གང་དྲན་ཞེ་ན། རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བུད་མེད་བར་མའི་བསྙེན་སྒྲུབ་བཞིས་དག་པ་རིགས་ལྔས་རྒྱས་བཏབ་པ་ནས། རྗེས་སུ་ཆགས་པས་མཉེས་པར་བྱ་བ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལས་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡན་ལག་གོ། ། གང་དག་གཟུང་བ་ལ་ཉམས་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་བྱའོ་ཞེས་གཞན་དག་ཀྱང་འདོད་དོ། ། ད་ནི་དགའ་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་ཐིག་ལེ་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡན་ལག་གསུམ་གྱིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་དགག་གཏོང་དང་། གཟུང་བ་དང་།

Regarding the recollection of the samaya: what is it that is recollected of the previously perceived object? It is the secret offering, such as the tasting of the seed-syllable, the tasting of the nectar, and the equalization of all things, which are made clear through the processes of emanation and reabsorption. Regarding the recollection of the prajñāpāramitā and the unarisen: what is it that is recollected of the previously perceived object? It is that even those emanated maṇḍalas do not exist as anything at all; because there are no phenomena imputed by others apart from those maṇḍalas, they are emptiness, which is the prajñāpāramitā. Regarding the phrase "in the essence of non-duality": even while those maṇḍalas are manifest at that very time, their clarity is not obstructed. Therefore, they are recollected through emanation and reabsorption in the essence of non-duality. Regarding the recollection of the offerings of the wrathful family and so forth: what is it that is recollected of the previously perceived object? It is the phrase "of one's own family" and so forth; that is, from the purification of the woman of one's own family through the four branches of approach and accomplishment, and the sealing by the five families, up to the pleasing through passion, which are made clear through emanation and reabsorption. These are the branch of recollection because they are the recollection of the previously perceived object. Others also maintain that those whose minds have declined in terms of the object to be grasped should perform this. Now, the nature of the wisdom of the "beyond-joy" (viramānanda), the nirmāṇabindu, is taught with the words "In that way" and so forth. Regarding the phrase "by the three branches": these are the emission and release, the grasping, and...

རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡན་ལག་གིས་སོ། ། དེ་གསང་བའི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པར་བྱས་ནས། སྤྲུལ་པའི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པའི་དགོས་པ་གསུངས་པ། ནོར་བུ་ལས་ནི་བྱུང་ནས་ཀྱང་། ། ཁམས་ཀུན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་ནི། ། ཞེས་ཏེ་དབང་གི་མཐར་ཐུགས་རྗེ་རྒྱས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གནས་པས་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་ཐིག་ལེ་བཞི་ལ་སོགས་པར་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་ན་སྤྲུལ་པ་སྟེ་དེ་བསྒོམས་བཤད་དོ་ཞེས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རང་གི་སྤྱི་བོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རང་གི་སྤྱི་བོ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལྷའི་མགོའི་དབུས་ཏེ་ཀླད་རྒྱས་སུའོ། ། སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཐུགས་ཀ་རུ། ། ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྐབས་སུ་གནས་བསྐྱེད་ནས། ས་བོན་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ལས་གྱུར་པའི་སྐུའི་རྡོ་རྗེ་བསམས་ཏེ་དེའི་ཐུགས་ཀ་རུའོ། ། མཚན་མ་ལ་གནས་རླུང་དཀྱིལ་འཁོར། ། ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་ལ་ས་བོན་ལས་གྱུར་པའི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བར་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁ་དོག་དུད་ཀ་དབྱིབས་གཞུའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ལ་ཟླ་བའི་གདན་བསམས་ནས་དེ་ལ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་ཨོཾ་དཀར་པོ་བསྒོམས་ནས་དེ་ཡང་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་བསམ་ཞེས་ཏེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་བཞི་དང་ལྡན་ཡང་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པའོ། ། གཞན་མ་རྣམས་ཀྱང་རིམ་པ་དེས་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། ། ཆུ་ནི་ཟླུམ་པོའོ། ། མེ་ནི་གྲུ་གསུམ་མོ། ། དབང་ཆེན་ནི་གྲུ་བཞིའོ། ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ནི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། རང་གི་ལྷའི་ས་བོན་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ངོ་བོ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

This is by means of the branch of recollection. Having meditated on the secret bindu, the purpose of meditating on the emanation bindu is stated: "Having emerged from the jewel, it pervades all the constituents." Thus, because it abides as the branch of the expansion of compassion at the conclusion of empowerment, it is the emanation wheel, which is the meditation on the nirmāṇakāya; or alternatively, it is called "emanation" because it radiates as the four bindus and so forth, and thus its meditation is explained. How so? It is as stated in "one's own crown" and so forth. "One's own crown" refers to the center of the head of one's own deity, that is, the brain. "At the heart of the Vajra Body" means that during the generation stage, after generating the site, one visualizes the Vajra Body arisen from the seed-syllable and the subtle sign, and [meditates] at its heart. "The wind maṇḍala abiding in the sign" means that at the center of the wheel arisen from the seed-syllable upon the moon, one visualizes a smoke-colored wind maṇḍala in the shape of a bow; having visualized the moon seat, one meditates on the white seed-syllable OṂ of the Vajra Body, and then contemplates its characteristic of coming. Although it possesses the four temporary states, it abides as the characteristic of coming. The others should also be applied by analogy in that sequence. Water is circular. Fire is triangular. The Great Powerful One (Earth) is square. Thus, the four maṇḍalas of the elements are the yogin of completion. The seed-syllable of one's own deity is the essence liberated from arising, entering, and abiding; it is the nature of non-dual wisdom.

དེ་བས་ན་བདག་ཉིད་བཞི་དང་འབྲེལ་པར་བྱས་ནས། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མི་ཤིགས་པའི་ཞེས་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པས་ན་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཤིགས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའོ། ། དེའང་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། གཡས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་གཡས་པ་ནི་རང་གི་སྟེང་སྒོའི་བུག་པ་གཉིས་ཀྱི་གཡས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་ཏེ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་བས་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཡང་ཁ་དོག་ནི་དུད་ཀའི་ཚུལ་དུ་རྒྱུ་བའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་། འབྱུང་བ་རླུང་གི་ངོ་བོ་ཡིས། ། ཞེས་ཏེ། ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ཧཱུཾ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བས་ན་ཧཱུཾ་གི་ངོ་བོ་སྟེ་དེས་སྣང་སྲིད་ཆོས་ཀུན་ཁྱབ་ནས་ཞེས་པ་ནི་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ནས། དེ་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་དག་པར་བྱས་ནས་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་ལྟ་བུར་གྱུར་པར་བྱས་པ་ནི་དེའི་ལས་སོ། ། ཨོཾ་གྱི་ངོ་བོར་འོད་བྱས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་སླར་འདུ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རང་བཞིན་པས་ན་ཨོཾ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གོང་མ་དང་བཅས་པར་བྱས་ནས་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བག་ཆགས་ནི་དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོའི་རྟགས་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་ལས་ཏེ། དེ་ཡང་བཀྲུས་ནས་དག་བྱས་ནས། ། ཞེས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་ཞུ་བའི་ཆུས་བཀྲུས་ནས་དག་པར་བྱས་ཏེ། ཨོཾ་དེ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་རང་གི་ལས་སོ། ། ཨཱཿཡི་ངོ་བོ་གནས་བྱས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པོས་གྲོལ་བའི་རླུང་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རང་བཞིན་པས་ན།

Therefore, in order to teach the stages of vajra recitation in connection with the four identities, the text says "In that way" and so forth. Regarding the term "indestructible," because it is indivisible, it cannot be destroyed by anything; thus, it is the "vajra recitation." If one asks how that is to be performed, the text says "the right" and so forth. In this context, "the right" refers to the right side of the two apertures of one's own upper gate. As for the element that arises from that, it is the "great mandala of wind." This means that the mandala of wind arising from the action seal is "great" because its essence is primordial wisdom (jñāna). Furthermore, its color flows in the manner of smoke. Regarding its nature, it says: "By the essence of the wind element." The hūṃ that emerges outward is the essence of the mahāmudrā; thus, "pervading all phenomena of appearance and existence" means that it pervades everything pure and impure, and its function is to purify all of them, transforming them into the nectar of jñāna. "Having made them into the essence of oṃ and radiating light" means that the re-gathering is the nature of the karmamudrā, and thus it is the essence of oṃ. Having transformed them into the jñānakāya together with the aforementioned, the habitual tendencies of one's own continuum are the karma that opposes the arising of the signs of great siddhi. "Having washed and purified them" means that they are washed and purified by water that has melted like the moon, and their entry into that oṃ is one's own function. "Having established them in the essence of āḥ" means that the wind of liberation from the two is the nature of the dharmamudrā.

ཨཱཿའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལ་གནས་པ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་དེ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་སྟེ་རང་གི་ལས་སོ། ། དེ་ལ་ལྷ་ཡི་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་གནས་པ་དེ་ལ་ལྷའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཟུང་བས་དལ་བུས་ཞེས་པ་ནི་གནས་པའི་དུས་སུ་གཟུང་བ་ནི་དལ་བུ་སྟེ་མྱུར་བའི་ཡན་ལག་གོ། ། དེ་ཡང་གོང་གིས་བཟུང་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ན་མྱུར་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཡང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་གནས་སུ་འགྱུར། ། ཞེས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྣང་བ་ཡང་དུས་དེར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་མ་རྣམས་ལ་དོན་དེས་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། ། གཡོན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྣ་བུག་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་སྔ་མའོ། ། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་ཟླུམ་པོ་མགྲིན་པར་མཚན་མ་ལ་གནས་པའོ། ། གཉིས་ཀ་ལས་ནི་ཞེས་པ་ནི་རེ་རེ་ཞེས་ཚིག་སྔ་མའོ། ། དྲག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་པོ་བས་ཞེས་ཚིག་སྔ་མའོ། ། མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་གྲུ་གསུམ་ཐུགས་ཀར་མཚན་མ་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཉིས་ལས་ཞེས་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དལ་བུས་འབྱུང་ཞེས་པ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དབང་ཆེན་གྱི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་གྲུ་བཞི་མགྲིན་པའི་འོག་ཏུ་མཚན་མ་ལ་གནས་པའོ། ། འཇུག་དང་གནས་དང་ལྡང་བ་ལས། ། ཞེས་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ཀུན་ལ་ཡོད་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་པས་ན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་བཟླས་པའོ། ། གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ནི་གསུམ་པོས་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྩ་བའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ནི་གསུམ་པོའང་མི་དམིགས་པས་ན་མ་ནིང་སྟེ་ཡེ་ཤེས་དཔའི་བཟླས་པའོ། །

It is the essence of Āḥ. Abiding in that is to enter into the very nature of internal and external phenomena; it is one's own activity. Regarding the phrase "the suchness of the deity in that abiding," it means that the suchness of the deity in that state of abiding is non-dual wisdom. Regarding "grasping slowly," grasping at the time of abiding is "slow," which is a branch of the swift. Furthermore, because it is distinguished by the grasping mentioned above, although it is a branch of the swift, it becomes the state of non-substantiality. This is because, at that time, even the perfect appearance of external and internal phenomena is not perceived. The same principle should be applied to the others. "The left" refers to the first part of the phrase concerning the two nostrils. "The water maṇḍala" refers to the circular [maṇḍala] abiding as a sign at the throat. "From both" refers to the first part of the phrase "each one." "Violently" refers to the first part of the phrase "than the three." "The fire maṇḍala" refers to the triangular [maṇḍala] abiding as a sign at the heart. "Likewise from the two" should also be understood as before. "Arising slowly" should also be understood as before. "The maṇḍala of the great power" refers to the square [maṇḍala] abiding as a sign below the throat. Regarding "from entering, abiding, and arising," although these exist in all states according to the occasion, their nature is the three syllables; thus, it is the recitation of the three vajras. Regarding "having attained the wisdom of liberation," the wisdom of liberation through the three is the root wisdom that is without focal point. Since even those three are not perceived, it is the "neuter," the recitation of the wisdom hero.

དེ་བས་ན་དེར་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོམ་ཉི་དང་ཡིད་གཉིས་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་པའོ། ། ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་དེའི་བཟླས་པའི་གྲངས་གསུངས་པ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པ་ནི་རླུང་རྟེན་དང་བཅས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཆུ་རྟེན་དང་བཅས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། མེ་རྟེན་དང་བཅས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ས་རྟེན་དང་བཅས་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་དང་འབྲེལ་པའི་བཟླས་པའི་གྲངས་ནི་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་རེ་རེ་གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ནས་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་གྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དགུ་བརྒྱར་རྣམ་པར་བསྒྲེས། ། ཞེས་པ་ནི་བུག་པ་གཅིག་ཏུ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ལ་དགུ་བརྒྱར་རྣམ་པར་བསྒྲེས་པ་སྟེ། བཞིས་བསྒྲེས་པའོ། ། ཞག་གཅིག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ། ། ཉི་ཤུ་བཞིས་ཞེས་པ་ནི་གཡས་དང་གཡོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིས་ཞག་གཅིག་སྟེ། ཤུགས་ལས་གང་བ་དང་། དྲག་ཤུལ་གྱིས་སྒྲུབ་པ་སྤངས་ནས་ཡི་གེའི་ཚིག་དང་མཚུངས་པ་ཁྲི་ཕྲག་གཉིས་དང་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་། བརྒྱ་ཕྲག་དྲུག་ཏུ་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཟླས་བརྗོད་ཀྱི་གྲངས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཡིས། ། ཞེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དབང་དུ་གྱུར་པས་སོ། ། དུས་བཞིའམ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉིན་མཚན་ཞེས་སྨོས་སོ། ། དེས་ཅི་རྟོགས་ཤེ་ན། དེ་ཡིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་རང་གི་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པ་སྟེ།

Therefore, do not entertain any doubt or hesitation regarding the attainment of such wisdom therein. Now, the number of recitations for that Great Yoga is taught, beginning with the words "the mudrās" and so forth. The fourth mudrā, together with its support of wind, is the action mudrā (karmamudrā). Together with its support of water, it is the dharma mudrā (dharmamudrā). Together with its support of fire, it is the great mudrā (mahāmudrā). Together with its support of earth, it is the commitment mudrā (samayamudrā). The number of recitations associated with these is two hundred and twenty-five; this means that for each mudrā, starting from the sequence of the right [nostril] and so forth, it becomes two hundred and twenty-five. "Multiplied by nine hundred" means that the four mudrās in a single opening are multiplied by nine hundred, which is to say, multiplied by four. "In one day" refers to a single solar day. "By twenty-four" means that in one day there are twenty-four cycles of movement through the right and left [nostrils]. This should be connected to the statement that, having abandoned forceful accomplishment and [excessive] exertion, one performs the count of recitations throughout the entire assembly of twenty-one thousand six hundred, which is equal to the syllables of the mantra. If one asks by whom: "By the great lord of yogis," meaning by one who has gained mastery over primordial wisdom (jñāna). It is not "at the four times," but rather "day and night" is specified. If one asks what is realized by that: "By that," and so forth. "All phenomena of all aspects" means that there is no phenomenon whatsoever that exists apart from one's own cognition.

དེ་ལྡང་བའི་དུས་སུ་ཕྱི་རོལ་དང་འཇུག་པའི་དུས་ནང་དང་། གནས་པའི་དུས་གཉི་ག་བེམས་པོ་མེད་ཅིང་ཀུན་འདུས་སེལ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་རྟོགས་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྒྱུ་མ་ནི་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་སྣང་ཡང་མེད་པའོ། ། སྨིག་རྒྱུ་ནི་མྱ་ངམ་གྱི་རླུང་དུ་སྣང་ཡང་མེད་པའོ། ། བྲག་ཅ་ནི་བྲག་དང་སྒྲ་ལས་གྲག་ཀྱང་མེད་པའོ། ། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ནི་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། ། འཁྲུལ་པ་ནི་མིའམ་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་རྒྱ་མཚོའི་རླབས་གྱེན་དུ་སྣང་ཡང་གཙང་པོ་དང་རི་ལ་འབྲེལ་ཙམ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཁང་པ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ཡང་མེད་པའོ། ། ཆུ་བུར་ནི་ཆར་པ་འབབ་པའི་དུས་སུ་ཆུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་པའོ། ། མིག་འཕྲུལ་ནི་ཕེ་ན་ཨ་ཤོ་བྱ་བའི་མིང་སྙན་པའི་བྱས་ཁྱེར་བ་སྩལ་བས་གཞན་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའོ། ། གཟུགས་བརྙན་མེ་ལོང་དང་གདོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྣང་ཡང་མེད་པའོ། ། ཆུ་ཟླ་ནི་ཆུ་བོ་དང་ལྟེང་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་མང་པོ་ལ་སྣང་ཡང་མེད་པའོ། ། སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྡུས་པས་རྨི་ལམ་དང་དབང་པོའི་གཞུ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཙམ་ནས་གང་དང་སྐལ་བ་མཉམ་ཞེ་ན། ས་བཅུ་དབང་ཕྱུག་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་སྟེ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།

At the time of its arising, it is external; at the time of its entering, it is internal; and at the time of its abiding, it is both. One will realize it as being without materiality and as the meaning of the twelve purifications and so forth. What are these? They are "illusion" and so on. An illusion appears through the power of a collection of conditions, yet it does not exist. A mirage appears as the wind in a desert, yet it does not exist. An echo resounds from a cliff and a sound, yet it does not exist. A firebrand’s circle appears like a wheel, yet it is not so. An error appears as a person or a snake, yet it is not so. A city of gandharvas appears as white houses and so forth when the waves of the ocean rise, yet it does not exist. A bubble arises from water during a rainstorm, yet it does not exist. An optical illusion appears as something certain to others through the application of a skillful name such as "Pina-asho," yet it is not so. A reflection appears in dependence on a mirror and the mandala of a face, yet it does not exist. The moon in water appears in many waters such as rivers and ponds, yet it does not exist. The word "and so forth" includes dreams, rainbows, and the like. If one asks with what they share a common lot, it is said: "They share a common lot with the lords of the ten grounds." Furthermore, a bodhisattva dwelling on the tenth ground, the Cloud of Dharma, possesses immeasurable qualities such as miraculous emanations.

དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་དབང་དུ་གྱུར་པ་སྟེ་དེས་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་བཟླས་པ་དེ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་རབ་ཏུ་འབད། ། ཅེས་པ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་ལ་སོགས་པས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། མན་ངག་མེད་པར་མི་རྟོགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྔགས་ཟློས་ཀྱང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བས་ན་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་གནས་ཀྱང་བླ་མས་མ་ཟིན་པས་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། ། ཕྱི་རོལ་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ནི་ཡང་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསྒོམ་པའི་བར་ཆོད་ཅེས་པ་ནི་བགྲང་ཕྲེང་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པས་སེམས་གཡེང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་བཟླ་ཞེ་ན་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། དེ་ལ་གནས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བཟླས་པ་ཡང་མི་འགལ་བར་གསུངས་པ་དོན་དེ་ལ་གནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་དཔེ་ཡང་གླང་ཆེན་རྙེད་ན་ཐ་མལ་པའི་གསེར་འཛམ་བུ་ན་དའི་གསེར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ནི་དེའི་ལྕི་བ་སྟེ་ཞར་ལས་འབྱུང་བ་དང་འདྲའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བཟླས་པས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱང་ནུས་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པའོ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པས་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་མ་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

That which is of equal fortune to this is wisdom and mastery, because by means of that, one directly realizes authentic wisdom. Therefore, it is said: "The yogi should exert great effort in that which is the natural recitation by virtue of abiding in the nature." This means that beginners and others should train in this. To show that it is not realized without the pith instructions, it says "this is," and so forth. Regarding "even while reciting mantras," and so forth: since all sentient beings have arisen together with the winds from beginningless time, even if they abide in the vajra recitation, they will not realize it if they are not taken hold of by a guru. To completely abandon attachment to the external, it is said: "that is authentic," and so forth. "Obstacles to meditation" refers to the fact that by focusing on rosaries, sounds, and the like, the mind becomes distracted. If one asks why one should recite, the passage beginning with "the essence of recitation" is easy to understand and thus not explained here. Regarding abiding in that, it is taught that even external recitation is not contradictory, in the passage beginning with "abiding in that meaning." The analogy for this is that if an elephant is found, ordinary gold becomes the gold of Jambunada; thus, firewood is like its dung, which arises incidentally. Likewise, by knowing the essence of the vajra recitation, even external recitation completes the accumulation of merit, thereby making that very [recitation] potent. Now, to teach that the signs of accomplishment arise through the vajra recitation, it says: "therefore," and so forth.

རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་འབད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཉལ་བ་དང་སྙེས་པ་དང་འཕྲེས་པ་དང་གཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་མོད་ཀྱི། བདེ་བར་གཤེགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གཉིད་ཅུང་ཟད་(འོད་,འོང་)བས་ན་དེའི་དུས་སུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་བས་ན་དེ་སྐད་དེ། དེ། གྲུབ་པའི་མཚན་མ་ཡང་འབྱུང་འགྱུར། ། ཞེས་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་པའི་ལྷའི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་སྟེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། བསམ་གཏན་བཟླས་པ་འབད་པ་ཡིས། ། སྒྲུབ་པ་པོས་ནི་རྟག་ཏུ་མཐོང་། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་མཚན་མའོ། ། ཆོ་ག་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གའོ། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་གི་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོས་སོ། ། ཀུན་མཁྱེན་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཟབ་མོ་དང་ཡང་དག་པར་གསལ་བ་མཁྱེན་པས་ན་ཀུན་མཁྱེན་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་བཞི་པའོ། ། རྒྱུད་ལ་རབ་ཏུ་འཕོ་བར་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་གཞན་སྤངས་པས་ལུས་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ལ་རྒྱུད་འཕོ་བའོ། ། དེ་ལ་ནི། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ངེས་པས་ན། ། ཞེས་ཏེ། ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་བསྐྱེད་པས་ན། དེ་ལ་ངོ་མཚར་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་དེའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་གང་ནས་གསུངས་པ་ཡི། ཆོ་ག་འདི་ལ་རབ་ཏུ་འབད། ། ཅེས་པའོ། །

For the yogi who exerts themselves in vajra recitation and abides in spontaneous presence, although there is no lying down, reclining, stretching, sleeping, and so forth, because there is a slight sleep blessed by the Sugatas, at that time it is called "Mahāmudrā." It is so called because it is the great wisdom born from the mudrā. Furthermore, the signs of accomplishment will arise. This means that auspicious prayers of the deities and so forth will occur again and again, because they are not signs of the habitual tendencies of mental engagement. As it is said in the Root Tantra: "Through the exertion of meditative concentration and recitation, the practitioner will always see [the signs]." "That arises" refers to the signs. "Abiding in the ritual" refers to the rituals of the prescribed ascetic observances and so forth. "In an instant" refers to the supreme great accomplishment. "The Great Omniscient One" refers to the fourth yoga, because he is omniscient in knowing all forms and so forth as profound and perfectly luminous. "The continuum is thoroughly transferred" means that for the one-pointed yogi who is content with merely the body remaining—having abandoned other activities—the continuum is transferred during the very lifetime of the nature of phenomena (dharmatā) that is seen. Regarding that, "because there is certainty without doubt," it means that since the extraordinary result is produced from the extraordinary path, what wonder is there in that? It is simply the nature of that [path]. Therefore: "Exert yourself thoroughly in this ritual as it has been taught."

ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཇུག་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་ཆོས་གསུངས་པ། ད་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ཟབ་མོ་དང་གསལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་ལྟར་དག་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཟུགས་སུ་ཇི་ལྟར་གནས་ཤེ་ན། ཐིག་ལེ་ཁ་དོག་ལྔ་པ་ཙ་ན་ཀའི་འབྲུ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་རླུང་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱུང་ནས་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལྕགས་རི་དང་ལྷའི་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་། དེ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་ཅེས་པར་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་དང་བཅས་ཞེས་ཏེ། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་དང་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྡུས་པ་མི་དང་བྱོལ་སོང་དང་ཡི་དྭགས་དང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། ། གང་གི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མི་སྣང་ཡང་། ། ཞེས་ཏེ། ལས་སུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་གིས་གནས་པའི་བསྐལ་པ་ཟད་ནས་མེ་ལ་སོགས་པས་ཉི་ཤུའི་བར་དུ་རྣམ་པར་གཞིག་སྟེ་སྟོང་པར་འགྱུར་བའི་དུས་སུ་ཡང་། ཐིག་ལེ་འགོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་པས་ན་མེ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་གཞིག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་སྣང་བའོ། ། དེ་ནས་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དུས་སུ་གོང་མ་ལྟར། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་བཅས་པ་ཀུན། ། སླར་ཡང་ཐིག་ལེ་དེ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད། །

Now, the conclusion of their meaning is stated: "In that way," and so forth. That is easy to understand. Now, the teaching on the dharma of meditating on the suchness of the indestructible drop, which is the nature of coemergent joy, is stated: "Now," and so forth. "Non-dual wisdom" refers to the wisdom that is the non-duality of the profound and the luminous, pure like space. If one asks how that abides in the form of the conventional, it abides as a five-colored drop the size of a chickpea. Regarding the phrase "based upon that," it means that from it the maṇḍalas of wind and so forth arise. Regarding "the immovable and so forth," this should be connected to the statement that even the vessel-world—the iron mountains, the celestial palaces, and so on—arises from that. Likewise, regarding "that which is with movement," this should be connected to the statement that the contents—the sentient beings such as the god Brahmā, as well as the asuras, and by the word "and so forth," humans, animals, hungry ghosts, hell-beings, and so on—also arise from that. If one asks at what time they arise, it says: "Even when everything is completely unmanifest." According to the systems that speak of karma, when the kalpa of abiding has ended and has been destroyed by fire and so forth for twenty [intermediate kalpas] until it becomes empty, even at that time the drop does not cease. This is because, being the nature of the vajra of wisdom, it cannot be destroyed by fire or anything else; therefore, it is that very suchness which appears. Then, at the time of formation, as before: "All that is moving and unmoving, once again arises from that drop."

ཅེས་པའོ། ། དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁྲུལ་པར་གསུངས་པ་དེ་ལས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་རིང་དུ་སོང་བའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་གྲུབ་པའི་མཐའ་འཛིན་པའོ། ། དེས་ཡང་དག་པའི་དོན་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེར་མ་ཤེས་ཏེ། ཚངས་པའི་སྒོ་ང་ཞེས་འཁྲུལ་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱིས་ཚངས་པ་མི་སྣང་ཡང་དེའི་སྒོ་ང་ལུས་པས་དེ་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་འདོགས་ཤིང་ཚངས་པ་ལ་མེས་པོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། རང་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་སོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་དེའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་མི་བསྒུལ་བ་སྟེ། མེ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཤིགས་པ་སྟེ། མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་སྟེ། ཇི་སྲིད་འདི་ནི་ལུས་གནས་པས། ། ཞེས་པས་ནི་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་གའི་པདྨ་ཁ་སྦྱར་གྱི་དབུས་ན་ཐིག་ལེ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། ཇི་སྲིད་རང་བཞིན་དགའ་བའི་མན་ངག་ཐོབ་ནས་དེའི་དོན་ལ་མི་འཛིན་པ་དེ་སྲིད་དུ། ལས་དང་ལས་མིན་རབ་བྱེད་པས། ། ཞེས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པས་ལས་སུ་སྨྲ་བ་སྟེ། དེས་མཐོ་རིས་དང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །

Thus it is said. Regarding that, the phrase "from that which the outsiders have taught as delusion" and so forth refers to the following: "Beings" refers to those who hold to philosophical tenets but have not attained the Dharma that is far removed from faults. Because they have not realized the authentic reality, they do not recognize the indestructible drop (akṣara-bindu); instead, they are deluded by the notion of the "egg of Brahmā." Although Brahmā does not appear due to the karma of sentient beings, they impute that everything is born from the remaining "egg of Brahmā," and they call Brahmā the "Grandfather." They themselves are likewise deluded, conceiving the pride that this is the very truth. Therefore, those beings who accept emptiness from that [delusion] superimpose [causes] such as "arising from time" and so forth, and they enter into those paths. Nevertheless, its nature is unshakable by any phenomena; it is indestructible by any of the elements, such as fire, and is the indestructible drop. As for the phrase "As long as this remains in the body," it means that the drop abides in the center of the joined lotuses at the hearts of the sentient beings who are the essence [of the world]. As long as one has not obtained the pith instructions on the joy of the nature and does not grasp its meaning, one "distinguishes between karma and non-karma." This means one performs actions such as abandoning the taking of life, and non-actions such as taking life. Why is this? Because one does not know its nature, one speaks of "karma," and by that, one will go to the higher realms, the hells, and so forth.

དེའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ལས་ཀྱིས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་མི་ནུས་ཏེ་ལས་དེ་ཉིད་དེར་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་བརྟན་པོ་ཞེས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཞེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྐལ་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་མི་ཤིགས་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པར་བཤད་པར་ཁས་འཆེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་གཞི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་གསུངས་པ་ཚངས་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ས་བོན་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚངས་པའི་སྤྱོད་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཟད་བྱེད་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ནས། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྟོང་ཞེས་ཏེ་དངོས་པོར་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ནས། སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྡུས་པ་རྟེན་བསྒོམ་པ་དང་། རྒྱུ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དེ་གྱུར་པ་ལས་ཚད་མེད་པས་བསླང་བས་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས། རང་གི་ལྷའི་སྐུ་རུ་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་ཏེ་བསྙེན་པའོ། ། ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་བཏབ་པ་ནི་བསྒྲུབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དབང་བསྐུར་བླང་བ་དང་། ལྷ་མོའི་ཆོ་ག་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་སོ། ། རིམ་པ་འདི་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བས་སོ། ། ཐིག་ལེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་ཁོ་ན་ལའོ། ། རང་གི་སེམས་ནི་ཡང་དག་གཟུང་། ། ཞེས་པ་ནི་དབུགས་འཇུག་པའི་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གསང་བའི་ངོ་བོའི་སེམས་ཡང་དག་པར་བཟུང་བ་སྟེ། འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Thoroughly knowing its nature, one is no longer able to be bound in saṃsāra by karma, because that very karma dissolves into it. Therefore, it is called "stable." Why? Because it is said, "having abandoned destruction," which means having completely abandoned the kalpas of impermanence and so forth. For that reason, one pledges to explain the meditation on such an indestructible drop (bindu). How so? The meditation on the generation stage, which is its basis, is taught in the passage beginning with "of Brahmā" and so forth. Furthermore, preceded by the meditation on the seed-syllable, one exhausts the obscurations of karma by focusing on sentient beings through the four Brahmā-vihāras as described above. Then, in order to reverse the grasping at external things as real entities, one practices the samādhi of emptiness as described above. By the word "and so forth," the meditation on the support, focusing on the cause, and the arousal by the immeasurables from its transformation are included; thus, having generated the body of one's own deity through the sequence of the seed-syllable and so on, this is the "approach" (sevā). The word "also" refers to the "near-attainment" (upasevā). Being sealed with the four mudrās is the "attainment" (sādhana). Likewise, having understood the receiving of empowerment, the ritual of the goddess, the samādhi of the maṇḍala circle, and so forth, as before. The phrase "by this sequence" refers to what follows below. "In the drop" refers exclusively to the indestructible drop. "One should correctly grasp one's own mind" means that by means of the mind engaged in the practice of inhaling the breath, one correctly grasps the mind of the secret essence; this is because it is treated in terms of suchness.

གཞན་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རང་གི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་རང་གི་ལྷའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀར་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་མཚན་མའི་དབུས་ན་གནས་པའི་ས་བོན་ལས་ཁ་དོག་ལྔ་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་འཕྲོས་པའི་རྩེ་ལས་འོད་ཆགས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྤྲུལ་ལོ། ། འཁོར་ལོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཁམས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས། ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། དབུགས་ཀྱི་རྟ་ཞོན་ཀུན་རྟོག་རྣམས། ། ཞེས་ཏེ་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གློ་བུར་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལས་བྱུང་བ་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་དག་རྣམ་པར་གསལ་བས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོར་བྱས་ཏེ་ཞེས་སོ། ། གཉིས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་བསྡུ་བྱས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་བདག་གི་སྣ་བུག་གཡོན་དུ་ཞུགས་པར་བྱས་པའོ། ། དང་པོ་ནི་གཞན་ནོ། ། དེ་གང་དུ་གནས་ཤེ་ན། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པའི་མཚན་མའི་དབུས་ན་གནས་པའི་རང་གི་ལྷའི་ས་བོན་ལ་ཐིམ་པས་ཞེས་སོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི། ས་བོན་དེ་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་ཅི་གསུངས་པ། ། ཞེས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་མདོ་དང་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ། ཡང་དག་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་འབར་བ་རྣམ་པར་གསལ་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་འོད་ཟེར་བྱུང་བས་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་ལས་སོ། །

The others, too, are of that same nature. How so? It is as stated in the passage beginning with "one's own" and so forth. Furthermore, from the seed syllable situated in the center of the symbolic mark resting upon the moon at the heart of the wisdom-being (jñānasattva) of one's own deity, five-colored light rays radiate forth. From the tips of these rays, an immeasurable maṇḍala wheel of means, such as the Radiant One (Prabhāsvara) and others, is emanated. Having pervaded all realms with those wheels, what action is performed? It is said: "The conceptualizations mounted on the horse of the breath." This refers to the adventitious conceptualizations arising together with the winds—the conceptualizations of subject and object—along with that which arises from them. By making these clearly manifest, those sentient beings are also transformed into the maṇḍala wheel. Regarding the second point, "having withdrawn the maṇḍala," this refers to the nature of the agent and the object. These, together with the agent, are made to enter the left nostril of oneself, whose nature is the bodhicitta of wisdom. The first [point] refers to the others. If one asks where they reside: it is said that they dissolve into the seed syllable of one's own deity, which resides in the center of the symbolic mark at the heart of the wisdom-being. If one asks what happens by that: "That" refers to that very seed syllable. "Whatever qualities of a Buddha have been taught" refers to the powers and so forth taught in various sūtras and tantras. One should make clearly manifest the indestructible drop (akṣara-bindu), which generates these perfectly and blazes with five-colored light rays. "From that, light rays emerge" means from the drop.

རང་གནས་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་གནས་མཚན་མ་གསལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལས་ཕྱིར་བྱུང་ནས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ནང་གི་ལུས་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཕྱིའི་ལུས་དང་། དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། གནས་རྟེན་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་གསལ་བར་བྱས་ནས། དེ་ལས་ཀྱང་བྱུང་སྟེ་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་ནང་གི་ལུས་ལ་མཐེ་བོའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་གནས་བཅུ་དྲུག་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒྲ་ཡིག་བཅུ་དྲུག་གི་གཟུགས་སུ་གནས་པ་བཀུག་པར་བྱས་ནས་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེའི་ནང་དུ་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཐིམ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེར་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེར་རོ། ། རང་གི་སེམས་ཅུང་ཟད་བཟུང་བས་ཞེས་པ་ནི་གོང་མའི་རིམ་པས་འདིའི་མཐའ་བཟུང་བས་སོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྟེན་དང་རྟེན་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོར་མོས་བྱས་ཞེས་ཏེ། དེར་ཆོས་འབྱུང་བ་ནས་བདུད་རྩི་མྱང་བའི་བར་གྱིས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པར་མོས་པས་བསྒོམས་ནས། དེའི་དབུས་ཀྱི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་སྣང་བའི་ཐུགས་ཀར་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་སྣང་བ་བསྒོམས་ཏེ། དེའི་ཐུགས་ཀར་མཚན་མ་ལ་ཟླ་བའི་དབུས་སུ་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་ཡེ་ཤེས་ལ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐིག་ལེ་གོང་དུ་སྒོམ་པ་ལས། ། སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཐིག་ལེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པའི་ངོ་བོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཞེས་སོ། ། ཡང་སྤྲོས་པ་གསུངས་པ། དེའི་འོད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་དེའོ། ། རང་གི་གནས་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་གནས་མཚན་མའོ། ། སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་གནས་དང་།

"Abiding in oneself" means one should clearly visualize one's own abiding signs. Emerging from that, one should clearly visualize the inner body of the wisdom-being (jñānasattva). Then, having clearly visualized the outer body, its maṇḍala, and the supporting abiding signs, one emerges from that as well and summons the bodhicitta residing in the sixteen locations, such as the base of the big toe, within the inner body of the commitment-being (samayasattva) in the form of the sixteen vowel-syllables. One should then cause one's own mind to dissolve into the indestructible drop (akṣarabindu). "Therein" refers to the drop. "By slightly holding one's own mind" means by holding the limit of this through the aforementioned sequence. If one asks what happens by that, it says: "One should cultivate the conviction in the wheel of the support and the supported." There, by means of the sequence from the source of phenomena (dharmodaya) up to the tasting of nectar, one meditates by cultivating the conviction that the maṇḍala of meditative absorption is complete. In the heart of the commitment-being appearing in the center of that, one meditates on the appearance of the wisdom-being. In the heart of that, upon the sign, in the center of a moon, is the indestructible drop. "In wisdom" means that from the previous meditation on the drop, which is the nature of the mirror-like wisdom and so forth, one should meditate on the essence of appearance. "The essence of appearance" means one should meditate on the essence of the drop, which possesses the subject and is not elaborated by any signs. Furthermore, regarding the elaboration that is taught: "By its light" refers to that drop. "One's own abiding" refers to one's own abiding signs. By the word "and so forth," the inner and outer bodies of the wisdom-being, as well as the maṇḍala and the abiding places, are also included.

དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། རྟེན་རྣམས་གསལ་བར་བྱས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེའོ། ། ནང་གསལ་ཞེས་པ་ནི་གཞག་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་གནས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གཞག་པའི་འོད་ཟེར་ཕྱིར་བྱུང་ནས་ཕྱིའི་ལུས་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་རྟེན་དང་བཅས་པ་གསལ་བར་བྱས་ནས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་སྤྱན་སྔར་གཤེགས་ཏེ་བདུད་རྩི་ཞུ་བར་བྱས་ནས། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གནང་ནས་དེ་བླང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞལ་དུ་ཞུགས་ནས་སྙིང་ག་ན་གནས་པའི་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེར་སོང་སྟེ། ཆ་ཤས་ལྔའི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་གཟུགས་སུ་གནས་པའི་བདུད་རྩི་བླངས་ནས་དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་བྱུང་ནས། འོ་མའི་རྒྱུན་ལྟར་ཕྱོགས་བཅུ་ནས་འོངས་པར་བྱས་ནས་དེས་སེམས་ཅན་དང་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ས་འོག་མ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་བའོ། ། མི་རྒྱུར་བཅས་ཞེས་པ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ནས་གུར་སོགས་ཞུགས་ཞེས་ཏེ་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཞུགས་པའོ། ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་ནས་ཆོས་དབྱིངས་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ལའོ། ། དེ་ཡང་། རྟེན་གྱི་འཁོར་ལོར་ཞུགས་བྱས་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་། ། དེ་ཡང་བསྡུས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ནི་རབ་བསྡུས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷ་འཁོར་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ལའོ། ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་ནས་བདག་ལ་ཐིམ་པར་བྱས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་སྣང་བར་གྱུར་ཏེ།

The inner and outer body, the maṇḍala, and the supports of the samayasattva are clearly visualized as the wisdom-tilaka. Regarding "inner clarity," the phrase "by the rays of light emitted" means that the rays of light emitted into the sixteen locations emerge outwardly, clearly illuminating the outer body, the maṇḍala, and the supports. They then proceed into the presence of the Buddhas residing in the world-systems of the ten directions and request the nectar. Having been granted permission by them, in order to receive it, they enter their mouths and go to the indestructible tilaka residing at the heart. Having taken the nectar that exists in the form of the syllable HŪṂ with its five parts, they emerge through the vajra path. Like a stream of milk, they are brought from the ten directions; by this, "sentient beings" refers to all those in the three realms, and "Buddhas" refers to all those in the subterranean realms and so forth. These are the moving [beings]. "Together with the non-moving" refers to the vessel-world (the environment). All of these are perfectly gathered into the essence of bodhicitta and enter the pavilion and so forth, meaning they enter the protection wheel. Having likewise become that, "the mudrā of the dharmadhātu" refers to the source of phenomena (dharmodaya). Furthermore: "Having caused them to enter the wheel of the support" refers to the celestial mansion. Furthermore, "having condensed them, they are thoroughly gathered into the maṇḍala" refers to the circle of eighteen deities. Having likewise become that, they dissolve into oneself, and one also becomes invisible.

ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་གནས་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའོ། ། དེ་ཡང་རྟེན་རྣམས་ལ་བསྡུ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་འཁོར་ལོ་ལ་བསྡུ། འཁོར་ལོ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔར་ཞུགས་པར་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཡང་མི་སྣང་བར་གྱུར་ནས་དེའི་ཐུགས་ཀྱི་མཚན་མ་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པར་བྱའོ། ། མཚན་མ་དེ་ཡང་བསྡུ་བར་བྱས་ནས་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེར་སེམས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ། ཡང་ནི་ནང་གི་ཚོགས་ཀུན་བསྡུས། ། ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་དེ་ཡང་རྟེན་རྣམས་ལའོ། ། འཁོར་ལོ་དེ་ཡང་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་གནས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཞུགས་ནས་དེའི་ཐུགས་ཀའི་མཚན་མའི་དབུས་ན་གནས་པའོ། ། རང་སྣང་ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ཐིག་ལེ་སྟེ། དེ་འབའ་ཞིག་ལ་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་སེམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། ཇི་ཙམ་སྐྱོ་བའམ་བྱིང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱི་བར་དུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ནུས་བཞིན་བསྒོམ་པ་དེར། ། སེམས་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞུགས། ། ཞེས་སོ། ། ཡང་ནི་དེ་ལས་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གཏོང་བ་སྟེ། ཐིག་ལེ་དེ་ལས་འོད་ཟེར་རང་གི་གནས་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་བ་རྣམས་བསྡུ་བའི་རིམ་པ་ལྟར་བཟློག་ནས་གསལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཡང་ནི་གོང་མ་ལྟར། ། རིམ་པར་བཅུག་ནས་ཐིམ་བྱས་ཏེ། ། སེམས་ནི་ཐིག་ལེར་གཞག་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་གོང་མའི་རིམ་པ་ཁོ་ན་ལྟར་རྒྱུ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཇི་སྲིད་སྣང་བའི་ཐིག་ལེ་ལ་ཐིམ་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བསྡུས་ནས་དེ་ལ་སེམས་དགོད་པར་བྱའོ། །

One focuses on the sign at the location of the wisdom being (jñānasattva). Furthermore, that is dissolved into the supports; those are dissolved into the wheel of the wisdom being; and the wheel is also made to enter the wisdom being. The wisdom being then becomes invisible, and one should focus solely on the sign of its heart. Having dissolved that sign as well, one should hold the mind upon the indestructible drop (akṣarabindu). Regarding that: "Furthermore, all the internal assemblies are gathered," means that even that drop is [dissolved] into the supports. The wheel is the commitment being (samayasattva), and that too enters sequentially into the location of the wisdom being and so forth, remaining in the center of the sign at its heart. "The drop of self-appearance" refers to the drop that blesses one's own suchness (tathatā); one should hold the mind upon that alone again and again through the guru’s pith instructions. This is for the purpose of holding [the mind] until weariness or laxity and so forth no longer occur. "In that meditation, as much as one is able, the mind enters again and again," so it is said. "Furthermore, emerging from that," means that immediately after the perfection [of the visualization], one releases [the focus]; the light rays from that drop are reversed according to the sequence of dissolution—such as the non-appearance of one's own location and signs—and made clear. "Then, furthermore, as before, having entered sequentially and dissolved, the mind should be placed in the drop," means that starting from the movement [of the breath] exactly according to the previous sequence, one gathers [the elements] until they dissolve into the drop of appearance, and the mind should be settled upon that.

རང་གི་དབང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སྲོག་གོ། ། དེར་བཟུང་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་སྟེར་བས་ཐིག་ལེ་དེར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལས་གྲོལ་བའི་ངོ་བོས་བཟུང་བའོ། ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས། ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆུ་ལ་ཞུགས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤློ་ཀ་གསུམ་གསང་བའི་ཐིག་ལེའི་སྐབས་སུ་གསུངས་པ་ཁོ་ན་ལྟར་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་མཚན་མ་ལྔ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞུགས་ཕྱིར་རོ། ། ཞེས་ཏེ། རྩ་བའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། དེ་ཞུགས་པ་ནི་བརྟན་པའོ། ། བརྟན་པའི་སྟོབས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐུ་ཡང་ནམ་ཞིག་ན་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བཟུང་བས་རྟག་ཏུ་སྟོབས་ལྡན་ཏེ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་འཇུག། ཅེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྔ་པོའི་མཚན་མ་བཟློག་པའི་ཐབས་གསུངས་པ། ཐིག་ལེ་ལ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཐིག་ལེ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་སེམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཟུང་བས་གླལ་བ་དང་དགོད་པ་དང་འདར་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་འཕར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ། ། ཐིག་ལེ་ཡང་དག་སྤྲོ་བྱས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་སྣང་བའི་ཐིག་ལེའི་དམིགས་པ་བཏང་ནས་ཡི་གེ་དང་མཚན་མ་དང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ནི་གོང་མའི་རིམ་པ་ལྟར་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱས་པས་དེ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། ། གཞན་ཐལ་བྱུང་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་འཁྲུགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའང་ཡོད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཟློག་པ་ལས་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ལ་སོམ་ཉི་མི་བྱའོ། །

"One's own faculty" refers to one's own life-force. "Holding it there" means that by means of skillful methods, the bindu is held in its essence, liberated from the processes of emission and withdrawal. By the power of that, the three verses beginning with "The earth maṇḍala enters into water" are to be understood exactly as they were taught in the context of the secret bindu—namely, that the five signs taught in the Tantra will arise. Why is this? It is said: "Because Vajrasattva has entered." Vajrasattva is the focal point of the root wisdom; his entry signifies stability. Through the power of that stability, the utterly pure body will eventually manifest. As it is said: "By holding it, one is always powerful; Vajrasattva truly enters." The method for reversing the five signs is taught in the passage beginning with "In the bindu..." When, during the time of training in the bindu, the mind is repeatedly held and [the following occur]: yawning, laughing, trembling, leaping into the sky, or fainting—at that time, "having properly emitted the bindu" means that one should release the focal point of the bindu of appearance and instead focus on the syllables, the signs, the wisdom-being (jñānasattva), and so forth. By pervading [the body] according to the aforementioned sequence, those [signs] will be reversed. Otherwise, "passing straight through" may result in the fault of the elements becoming disturbed. By repeatedly reversing those [signs], one should have no doubt that the aforementioned [attainments] will arise.

དེའི་འབྲས་བུ་གསུངས་པ་འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་གང་གིས་བསྒོམ་པས་ན་འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། ད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་མདོ་དང་རྒྱུད་ལས་གྲགས་པ་རྣམས་གསུངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དཔག་མེད་དམ་པ་ཞེས་པ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེའི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་སྟེ་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དམིགས་ཡང་དག་སྐྱེ་འགྱུར་བ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པར་དམིགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེའི་བསྒོམ་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་བཤད་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བཤད་ནས་ད་ནི་དེའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་མདོ་དང་རྒྱུད་ལས་གྲགས་པ་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་མཐར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་མཐའོ། ། ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྒྱུ་བས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་སོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་མི་འགྱུར་བས་ན་ཆོས་ཉིད་དོ། ། གཉིས་པོའི་བདག་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་བས་ན་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པའོ། ། བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་ཟིན་པས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་ན་མཚན་མ་མེད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལས་མ་གཏོགས་པ་མེད་པས་ན་སྨོན་པ་མེད་པའོ། ། བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་།

Regarding the statement, "The result of that is taught as follows," and so forth: "By whom is this meditated upon?" is answered by "This is," and so forth. These are not explained here as they are easy to understand. Now, the synonyms for non-dual wisdom as they are renowned in the sūtras and tantras are taught. "Thus," and so forth, is the beginning. "Immeasurable sublime ones" refers to the immeasurable buddhas and bodhisattvas. "Their excellence" refers to what is to be attained by them, such as the ten powers and so forth. "That which arises from correctly perceiving those" means that they arise from correctly perceiving the suchness of phenomena. Having explained the rituals for meditating on that, the phrase "having explained the methods of meditation" means that after explaining the meditation focused on that in two ways, the synonyms for it as they are renowned in the sūtras and tantras will now be shown. What are they? They are "suchness," and so forth. It is "suchness" because suchness abides at all times. It is the "limit of reality" because all things reach the ultimate limit of reality. It is the "inconceivable expanse" because it is the cause of inconceivable qualities. It is the "nature of phenomena" because it is unchanging amidst all phenomena. It is the "faultless dharma" because its essence is free from the two types of self. It is "emptiness" because it is not grasped by any conceptual imputations. It is "signlessness" because there is no cause imputed by others. It is "wishlessness" because there is nothing that exists apart from wisdom. Furthermore, there are synonyms by way of their function.

ཉོན་མོངས་ཁུར་ཆེན་འབོར་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་བྱེད་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤློ་ཀ་གཅིག་དང་། རྒྱུ་སོགས་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་བྱེད་དང་། ། ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏེ་གང་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྒོམས་པས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དོ། ། ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་བརྟགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་དག་པས་ན་འོད་གསལ་བའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཟད་པས་ན་དངོས་པོ་མཐར་ཕྱིན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། བློས་གཞག་པ་མ་ཡིན་པས་ན་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐིམ་པས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པས་སྐུ་གཙང་ངོ་། ། གང་གིས་རེག་པ་ལ་དོན་ཆེན་པོ་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་གྱིས་བསྟེན་བྱའོ། ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་མ་གོས་པས་ན་མཁའ་ལྟར་དག་པའོ། ། གཉེན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྦྱངས་པ་མ་ཡིན་པས་ན་གདོད་ནས་འོད་གསལ་བའོ། ། ཡང་དག་པའི་ཚད་མས་འཚེ་བ་མེད་པས་ན་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཤིགས་པའོ། ། བརྡ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་དང་བྲལ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའོ། ། བདག་པོའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐྱོན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་པས་ན། དཔལ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་དག་གོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཐིག་ལེར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁ་སྦྱར་གྱི་དབུས་ན་གནས་པས་ན་ཐིག་ལེ་བརྟན་པོ་ཡོངས་དག་གོ། །

"Discarding the great burden of the afflictions," and "Knowing the minds of others," and so forth, are taught by one verse, as well as by the line: "The producer of the twelve links, such as the causes." This is taught as follows: because all of these are accomplished by meditating exactly as they are, it is so described. The nature of the objects of knowledge is non-existent, and through analysis, it is unborn. Because it is pure by nature, it is luminous. Because it is the nature of the five wisdoms, it is the manifestly awakened mind. Because all erroneous entities are exhausted, it is the culmination of entities. Because it is the object of supreme wisdom, it is the ultimate truth. Because it is not established by the conceptual mind, it is the completion stage. Because all imputations have dissolved, it is the pure body of total purity. Because there is no one who, upon touching it, does not experience great benefit, it is to be relied upon by all. Because it is unstained by adventitious defilements, it is pure like space. Because it is not purified by an antidotal wisdom, it is primordially luminous. Because it is not harmed by authentic valid cognition, it is indestructible by anything. Because it is free from the imputations of symbols and so forth, it is without entity. Furthermore, in terms of its lord: because all buddhas are the nature of faultless wisdom, it is the "Great Glorious One, the completely pure wisdom." Because it abides in the center of the union of all buddhas as the bindu completely pure in the form of conventional aspects, it is the "stable bindu, the completely pure."

ཁྱབ་བདག་ཏུ་གནས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་མཁྱུད་ཀྱང་ཕལ་ཆེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པས་ན་གསང་ཆེན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་སྒོམ་པ་མེད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མངོན་པར་འདོད་པའི་གང་ཟག་ལ་ཐབས་ཀྱིས་སྟེར་བས་ན་རྗེ་བཙུན་མན་ངག་ཆེན་པོའོ། ། བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་མཐོང་ནས་ཇི་སྲིད་དེ་མ་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་སྣང་བས་ན་རྣ་བ་ནས་རྣ་བར་འཕོ་བར་བྱེད་དོ། ། དེའི་རྒྱུད་རིམ་གྱིས་མ་ཟིན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་ཤེས་སོ། ། སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱད་མཁན་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་མི་ཤེས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡི་གེ་མེད་པ་ཉིད་དང་ནི། ། ཚིག་དང་བྲལ་བས་བརྗོད་མེད་སོགས། ། ཞེས་ཏེ་གལ་ཏེ་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་ན་ད་ལྟར་ཀུན་གྱིས་ཤེས་པ་ཞིག་ན། འདི་ནི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་མན་ངག་ཆེན་པོ་བས་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཏེ་མ་ནོར་བའི་ལམ་དུ་བརྟེན་པ་པོ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། རང་གིས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གཅིག་ལ་གཅིག་གི་དབང་གིས་ན། ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཕན་ཚུན་ངེས། ། ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། ། དོན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ན་མདོ་སྡེ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུད་དེ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་དབུ་རྒྱན་ལ་སོགས་པའོ། །

It abides as the pervasive lord, and although it is not hidden from any buddha, because it has not become the domain of the majority, it is the "Great Secret." Because it is merged with the space-like wisdom of all buddhas, it is the "domain of space." For that very reason, there is no meditation separate from it. Because it is bestowed through skillful means upon those individuals who aspire to it even by the buddhas and others, it is the "Great Pith Instruction of the Venerable One." Through the lineage, the Teacher, the Blessed Buddha, having seen fortunate sentient beings, appears until that [lineage] is severed; thus, it is transmitted from ear to ear. Because it is not grasped by the gradual stages of their [ordinary] continuums, it is not known by śrāvakas and pratyekabuddhas. It is not known by the "great worldly practitioners" and so forth included by the word "and so on." Why is that? Because: "It is without letters, and because it is free from words, it is inexpressible," and so forth. If it possessed an essence such as letters and so on, then everyone would know it now. Since this is the Great Pith Instruction free from letters and the like, how could it be known? It does not arise without one who relies upon the unerring path, because it is the seeing of one's own primordial wisdom by oneself. As it is said: "By the power of one upon another, cognitions are mutually certain." Because it expresses profound and vast meaning, it is the "Sūtra," such as the Śatasāhasrikā Prajñāpāramitā. Because it is the connection between cause and result, it is the "Tantra," such as the Śrī Vajramukuṭa.

དེ་རྣམས་ལས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དེ་དང་འདྲ་བ་མཐའ་ཡས་པ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གསུངས་ཤིང་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུང་བར་འགྱུར་བ་ཀུན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་པའོ། ། ད་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དེ་གོང་ནས་གསུངས་པའི་རིམ་པས་བསྒོམས་ནས་བསྒྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་གསུངས་པ། དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡི། ། སེམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་དད་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེས་བསམ་པའི་དངོས་པོ་འདོད་པ་འབྱུང་སྟེ་དེས་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་སྟེ་རྐང་ཐུང་དུ་བྱས་ཏེ། གོང་དུ་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀུན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གསལ་ཟབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ། རིམ་པ་གཉིས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བླ་མའི་ཞལ་ནས་མི་སླུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡང་དག་པར་གཟུང་ངོ་། ། དེ་གང་གིས་གཟུང་ཞེ་ན། དེ་གཟུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གོང་མའི་རིམ་པས། རྟག་ཏུ་གོམས་བྱེད་ཅེས་ཏེ་བྱ་བར་འོས་པ་ཚོགས་པའི་གནས་སུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའམ་བྱ་བས་སྐལ་བ་གང་རུང་གིས་ཞུགས་ཏེ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟགས་སྐྱེས་པ་སྟེ་རྟགས་ཀྱི་རྟགས་དང་ཞེས་ཚིག་སྔ་མའོ། ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ས་ནས་སར་ནི་འཕར་བ་ལྟར། ། བློ་ཡི་རྣམ་པ་གོང་དུ་འཕེལ། །

Regarding these, there are infinite synonymous terms for this suchness of all phenomena, which have been taught by the buddhas of the past and present, and will be taught by the buddhas of the future; nothing other than this has been taught. Now, it is taught that by meditating on such a meaning according to the sequence explained above, one becomes the very nature of accomplishment. This is expressed in the passage beginning with "Therefore..." "With a mind preceded by faith" means that cherishing faith is the cause for the arising of all virtuous qualities (dharma). Through it, the desired object of one's intention arises, which brings about enthusiasm in the mind. Having thus condensed the meaning, one should correctly grasp the great, profound, and non-dual meaning of the suchness of all phenomena as explained above—the suchness of the second stage that abides as the non-deceptive suchness from the mouth of the guru. If one asks, "By what is that grasped?" it is by the passage beginning with "That is grasped..." Furthermore, through the insight arising from meditation, one "constantly practices" according to the aforementioned sequence. This refers to any person who, in a place conducive to the gathering of what is appropriate to be done, enters into and habituates themselves to either the generation stage or the completion stage with a one-pointed mind or through any suitable activity. For such a person, the signs that arise based on that completion stage are the "signs of signs," which refers to the preceding phrase. Both of these are called "yogis who are beginners." "Just as one leaps from level to level, The aspects of the intellect increase further and further."

ཞེས་ཏེ། དཔེར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ནས་སར་འཕར་བཞིན་དུ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བློའི་རྣམ་པ་གོང་དུ་འཕེལ་བ་དང་། དེས་དོན་འདི་སྟོན་ཏེ། ལས་དང་པོ་པ་དེ་བརྟན་པར་ཤེས་ནས་རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པས་བདག་པོའི་བཀའ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་ཅུང་ཟད་ཡེ་ཤེས་དབང་དུ་གྱུར་པ་འཕར་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་རང་གི་བྱ་བས་ནུས་པ་བརྟན་པོར་རྟོགས་ནས་ཡང་དེ་ཉིད་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་རང་གི་ལྷའི་ས་བོན་ལ་དམིགས་པས་དེ་དག་ཀྱང་རིགས་གསུམ་གྱི་ཡི་གེ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས། དེ་ཉིད་རླུང་གསུམ་དུ་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་དབང་དུ་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པར་འཕར་བའོ། ། དེས་ཀྱང་རང་གི་བྱ་བས་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་རྙེད་ནས། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཆོ་གས་ལྷ་མོ་ལ་སོགས་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས། ས་བོན་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་རིགས་ཅན་གྱི་ཆར་དམིགས་པས། དེའི་ཡན་ལག་གཞན་དང་། ཡང་དང་པོ་དང་། ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱུང་བ་ལས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དབང་དུ་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པར་འཕར་བའོ། ། རིག་འཛིན་ལ་སོགས་འཕྲུལ་པ་ཡིས། ། གཞན་གྱི་དོན་དེ་ལ་སྦྱོར་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི། བར་མའི་སྐབས་སུ་དེ་རྣམས་གྲུབ་པས་དེའི་གཟུགས་སམ། ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་བ་པ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་གནས་ནས་དེས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་ཡང་དོན་འདི་ལ་སྦྱར་ནས་ཕྱི་རོལ་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅེས་སོ། ། དེ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བརྟན་འགྱུར་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་དེ་གོམས་པས་བརྟན་པ་སྟེ་ལས་དང་པོ་པའོ།

Thus it is said. For example, just as a bodhisattva progresses from level to level, the mental aspects of yogins also develop upward. This demonstrates the following: when a beginner, having gained stability, enters meditative equipoise together with the mudrā of their own family and focuses on the form of the wheel, they attain the command of the Lord and progress to a slight mastery of wisdom. Furthermore, having realized the stability of their capacity through their own activity, they again enter equipoise with that very [mudrā] and focus on the seed-syllable of their own deity. These then become the four syllables of the three families; at the time of realizing those as the three winds, the yogin progresses to mastery of the wisdom-tilaka. Having also obtained the signs and so forth through their own activity, they enter equipoise with the goddesses and so forth according to the ritual procedures that follow. By focusing on the seed-syllable, which is like a moon, as the portion of the [respective] family, and through the emergence of its other limbs exactly as they were in the beginning and later, the yogin progresses to mastery of authentic wisdom. Regarding the line, "Through the emanations of the Vidyādharas and so forth, they apply themselves to the welfare of others": this means that during the intermediate stage, having accomplished those [states], they abide in the form of those [deities], or in the forms of Śrāvakas, Pratyekabuddhas, Brahmā, and so forth. By doing so, they apply other beings to be tamed to this very purpose and liberate them externally. "By that" refers to non-dual wisdom. "Stable yoga" refers to the beginner who has become stable through familiarity with that.

། སྒྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཚན་མའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་གྲུབ་པའི་མཚན་མ་ནི་བཞི་སྟེ། དབབ་པ་དང་། ལུང་དང་། བཀྲ་ཤིས་པའི་ལྷའི་རྨི་ལམ་དང་། ཐ་མལ་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དེ་ལྟར་གོམས་པར་བྱས་པས་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་གསུངས་པ། བདག་ཉིད་ཅན་དེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཏེ་གཞན་ལས་དམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་འོག་ནས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་གསུངས་པ། ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཕྱག་བརྙན་གྱི་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་ལ། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་དངོས་པོ་སྤྱིའི་མཚན་མ་རྙེད་པས་ལྷ་མོའམ་ཀླུ་མོའམ་གནོད་སྦྱིན་མོའམ་མིའམ་ཅི་མོ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བཀས་གནང་བ་སྟེ། དགུག་པའི་ཆོ་གས་བདག་གིར་བྱས་ནས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། མི་མོ་ནི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་རྟགས་སྣང་ན་དགུག་པའམ་ཆུ་སྦྱིན་དབང་པོའི་སྦྱོར་བས་བདག་གིར་བྱས་ནས་གསང་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་དུས་སུ་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་བསླབས་ནས། དེ་ནས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་བདག་ཉིད་གོམས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལའོ། །

"One becomes one who possesses the nature of accomplishment" refers to two types of yogis, because they possess the nature of the signs of accomplishment. Furthermore, there are four signs of accomplishment: the descent [of the deity], the prophecy, auspicious dreams of the deity, and all ordinary [signs]. That is their nature. Now, having thus familiarized oneself with non-dual wisdom, the method for its actualization is taught: "By that which possesses the nature," and so forth. "Possessing the nature" refers to the second [type], the one who possesses the nature of accomplishment. "Supreme accomplishment" is the method for accomplishing the siddhi of Mahāmudrā, because it is superior to others. Furthermore, one should begin as it is taught below: "One should undertake [the practice]." How so? The mudrā for actualization is taught: "The goddess," and so forth. Furthermore, after accomplishing the entity of the hand-emblem of one's own family, one finds the general signs of the entity as described. Having taken as one's own through the ritual of summoning a goddess, a nāginī, a yakṣiṇī, a kinnarī, or the like—whichever is authorized by the command of one's own family—one should begin the accomplishment together with her, just as it was taught. If a human woman appears with signs consistent with the family, one should summon her or take her as one's own through the application of the "water-giver" (vārāhī) empowerment. Then, having thoroughly trained in the mantra tantras and so forth during the time of the secret vow, one should begin the accomplishment just as it was taught. As for the ḍākinī, it refers to one who has exceptional familiarity with the self.

དེ་ཡང་ཕྱིའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་རང་བཞིན་ནམ་སྤྲུལ་པར་སྣང་བ་དེའི་སྤྱི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་རྒྱུད་ཅིག་ཅར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པའམ་ཡན་ལག་བདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བས་ན་རང་གི་ནུས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་རྩེ་བར་བྱ་ཞེས་ཏེ་རོལ་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཐབས་གསུངས་པ། སྨྱོན་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པས། ། ཟླ་དྲུག་སོགས་པར་རབ་ཏུ་འབད། ། ཅེས་པ་ནི་སྨྱོན་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཟླ་བ་དྲུག་ཏུ་འབད་པས་དངོས་གཞིའི་རྟགས་རྙེད་པར་བྱ་བ་དང་། ལྷ་མོའི་དབང་བསྐུར་བས་ཞིང་དག་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་ནས་ལམ་གྱི་དངོས་གཞིའི་སྦྱོར་བའི་འོག་ནས་བཤད་པའི་ས་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་གོང་དུ་གསུངས་པའི་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་ཟླ་བ་དྲུག་ཏུ་གནས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། ། དེས་མངོན་དུ་མ་བྱས་ན་ཡང་ཟླ་བ་དྲུག་ཏུའོ། ། དེས་མངོན་དུ་མ་བྱས་ན་ཞི་བའི་བསྐུལ་བ་ཞག་བདུན་དུའོ། ། དེས་མངོན་དུ་མ་བྱས་ན་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཞག་བདུན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བསྒྲུབས་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེས་མངོན་དུ་མ་བྱས་ན་ཞག་བདུན་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་དྲག་ཤུལ་དུ་བསྒྲུབས་པས་བསྐུལ་བའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་རང་གིས་བྱ་བར་ཆད་པ་བཤིག་པར་དོགས་ནས། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་། དེ་རྣམས་གནས་སུ་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་ཕུར་བུས་བཏབ་པས་དེའི་ཡེ་ཤེས་རང་དང་འདྲེས་པས་དེ་ལ་དམིགས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། མངོན་དུ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡི་གེ་མེད་པ་ཞེས་པས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །

Furthermore, in the context of external ascetic conduct, one either consecrates the physical continuum of the general form of that which appears as the nature or the emanation instantaneously, or consecrates it through the divisions such as the seven-limbed practice. Therefore, one should play with or sport in any of those one's own capacities. The method for this is stated: "By means of the madman’s ascetic conduct and so forth, strive intensely for six months and so on." This means that by striving in the madman’s ascetic conduct for six months, one should obtain the signs of the main practice; by the empowerment of the goddess, one should purify the field; and then, following the application of the main path, one enjoys the aforementioned desires while possessing the ten grounds and, by remaining for six months, brings it to direct realization. If it is not directly realized by that, then for six months. If it is not directly realized by that, then for seven days through the invocation of pacification. If it is not directly realized by that, then by accomplishing it through the stages of seven days and so forth via the method of differentiation, one brings it to direct realization. If it is not directly realized by that, then by accomplishing it forcefully through the divisions of seven days and so forth, the Buddhas who were invoked—fearing that the practitioner might destroy the obstacles to their own activity—confer their blessings upon the practitioner. By driving in the ritual stakes into those locations according to the ritual as it was taught, their wisdom merges with oneself, and by focusing upon that, one brings it to direct realization. What is the result of having brought it to direct realization? It is stated: "By that," and so forth. "Without letters" means being free from conceptual elaboration.

གཞན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་མངོན་དུ་བྱས་པ་མེད་པར་གཞན་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་མཆོག། ཅེས་པའོ། ། དེ་དེ་མ་ཐག་པས་ཐོབ་པའི་ཚུལ་གསུངས་པ། གོང་གི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གོང་མའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་དྲུག་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་དབང་གསུམ་པའི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། འབད་པ་མེད་པར་བྱས་པས་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་གི་བསྙེན་སྒྲུབ་བཞིས་སོ། ། ཇི་ལྟར་དེ་རུ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ཅན་དང་འདམ་སྐྱེས་སུའོ། ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཅུང་ཟད་རབ་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེར་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ལ་མཚན་ཉིད་ཙམ་དུ་གནས་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགའ་བ་བར་མ་དང་། གཅིག་གིས་བསྡུས་པའི་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་དུས་སུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བཞིན་པས་ཇི་ལྟ་བས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་དགའ་བ་གསུམ་ནི་སྐུ་གསུམ་སྟེ། དེ་རྒྱུད་ལ་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་རང་རང་གི་དུས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་རོ་མྱང་བའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པར་གསུངས་པ་དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པས་རྟག་པའོ། ། གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་ན། མི་གདུང་བའོ། ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚ་བ་མེད་པས་ན་བསིལ་བའོ། ། དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་གྱུར་པས་ན་གཅིག་པའོ། ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པས་ན་བདེ་བའོ། །

The rest has already been explained. Since the others cannot become purified without that being realized, it is said: "That Vajradhara is the supreme object of accomplishment for the Buddhas." The manner of attaining that immediately thereafter is taught as "the aforementioned stages and so forth." "The aforementioned stages" refers to the six months and so on. "The yogi" refers to one who has reached the conclusion of the third empowerment. "By practicing without effort" refers to the four branches of supreme approach and accomplishment. "Just as there" refers to the lotus and the one of noble family. Regarding "abiding slightly in the manner of the characteristics": at the time of the wisdom-gnosis, there are three joys that abide exactly as they are, distinguished by being non-erroneous. These are: the joy subsumed by the two applications of abiding in the mere characteristics of wisdom-gnosis; likewise, the intermediate joy subsumed by the two; and the joy of separation subsumed by the one. These three joys are the three bodies (kāyas), which will be attained in their respective times as described in the tantra. That very state is taught to possess the eight characteristics of the experience of flavor, beginning with "Then..." and so forth. Furthermore, because it remains as long as saṃsāra exists, it is permanent. Because it is unstained by conceptualizations such as the apprehended object and so forth, it is without affliction. Because it is free from the heat of the cognitive obscurations and so forth, it is cool. Because it has become the essence of all sentient beings and Buddhas in both the ultimate and conventional senses, it is singular. Because it possesses the bliss in which saṃsāra and nirvāṇa have become one, it is blissful.

ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཁྲུལ་རྟོག་དང་བྲལ་བས་ན་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། ཟབ་གསལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལས་མི་ལྡོག་ཅིང་དོན་མཛད་པས་ན་དགའ་བའོ། ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་དང་སེམས་ཅན་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ན་ཡིད་དང་བའོ། ། དེ་ལྟར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རོ་མྱང་བའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་དེ། དེའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་བདག་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ན་བདག་པོའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མི་ཤིགས་པར་དཀའ་བ་འཛིན་པས་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་བའོ། ། མཆོག་ཅེས་པས་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་པ་བས་ན་རྫོགས་པའི་རྫོགས་པའོ། ། ལས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱས་པས་ན་བྱ་བ་བྱས་པའོ། ། ལམ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པས་ན་བྱེད་པ་བྱས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་བས་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའོ། ། ལྟ་བའི་ཁུར་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་བྲལ་བས་ན་ཁུར་ཆེན་བོར་བའོ། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཟུག་རྔུ་བསལ་བས་ན་ཚེར་མ་དཀྲུགས་པའོ། ། གཟུགས་ནས་ཀུན་མཁྱེན་གྱི་བར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བར་ཤེས་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། ། ཇི་བཞིན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་འགྲན་ཟླ་མེད་པས་ན་སྐྱེས་བུ་དཔའ་བོའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྱུ་མཆོག་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་ན་གླང་པོ་ཆེའོ། ། ཇི་བཞིན་པའི་ཀླུང་དུ་གནས་པས་ན་དུལ་བའོ། ། འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་མེད་པར་ཤེས་པས་ན་འཁོར་བའི་མཐའི་ཕ་རོལ་སོན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་དམ་པ་དེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་ན་དོན་དམ་པའོ། ། སྣང་བ་མི་འགོག་པས་ན་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་བོ།

Because it is free from the deluded conceptualizations of error, it is stainless. Because it does not turn back from enlightenment and performs the welfare of others, it is joyful. Because the two wisdoms place the nature of phenomena and the minds of sentient beings in meditative equipoise, it is serene. Thus, there are eight characteristics of tasting great bliss; its enumerations are also "the Lord" and so forth. Because it has become the chief of all, it is the Lord. Because it holds the indestructible non-duality that is difficult to overcome, it is the Vajra Holder. By the term "supreme," it is not Akṣobhya. Because it is the completion of the second stage of the two stages, it is the perfection of perfection. Because all activities have been completed, it is one who has done what was to be done. Because it does not remain on the path [as a practitioner], it is one who has finished the task. Because it has become the master of all, it is the Great Sovereign. Because it is free from the four burdens such as the burden of views, it is one who has laid down the heavy burden. Because the thorns of perverted attachment and so forth have been removed, it is one who has cleared away the thorns. Because it knows from form up to omniscience as profound and vast, it is the Omniscient One. Because it arises from the way things are and is without rival, it is the Heroic Person. Because it has become like the leader of all, it is the Elephant. Because it dwells in the river of the way things are, it is the Tamed One. Because it knows all the phenomena of saṃsāra to be nothing but delusion and non-existent, it has reached the far shore of the limit of saṃsāra. Because it is the object of that sublime wisdom, it is the ultimate. Because appearances are not blocked, it is the conventional, which obscures.

དེ་གཉིས་ཀྱང་ཟུང་དུ་འཇུག་པས་ན་བདེན་པ་གཉིས་མེད་རྣལ་འབྱོར་ཆེའོ། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་མེད་པས་དེ་དང་བྲལ་བས་ན་ཐ་བ་སྤངས་པའོ། ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཡང་རང་རིག་གི་རྗེས་ལས་གྲུབ་པས་ན་ལམ་ཀུན་རྫོགས་པའོ། ། སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་པས་ན་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་སོ། ། སྒོ་གསུམ་སྐྱོན་མེད་པས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་ན་ཀུན་དུ་བཟང་པོའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མི་འགྱུར་བས་ན་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་དེ་ཁོ་ནའོ། ། མཚན་མ་མེད་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་ལ་སོ་སོའི་རྩལ་ཡོད་པས་ན་སྐུ་སོགས་ཁམས་ཀུན་འགེངས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་མར་གྱུར་པས་ན་གོང་ན་མེད་པའོ། ། ཡང་དག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་པས་ན་ཡང་དག་གནས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་མིང་གི་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཀུན་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་མཚོན་པ་སྟེ་མདོ་སྡེ་དང་རྒྱུད་རྣམས་སུ་བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ས་བཅུ་དང་ལྡན་པར་ལྷ་མོས་གསུངས་པས་བཅུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ས་བཅུ་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། ། གོང་གི་ལྷ་མོ་ནི་ཀ་མ་ལི་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ནི་ངན་པ་སྙིལ་བར་བྱེད་པས་ན་དགེ་བ་སྟེ་ས་བཅུ་གསུམ་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་སྐད་ཅིག་གིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་བར་མའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་སོ། །

Since these two are in union, it is the great yoga of the non-dual two truths. Because there is no basis for the arising of cognition that appears erroneously, being free from that, it is the abandonment of hardness. Because the paths of the śrāvakas and so forth are also established through the sequence of self-awareness, it is the perfection of all paths. Because it is the source of all the great qualities such as the powers, it is the source of qualities. Because it pervades all through the faultlessness of the three doors, it is Samantabhadra. Because it does not deviate from the nature of all phenomena, it is the suchness in which all is gathered. Because it arises from the signless and possesses its own individual expressive power, it fills all the realms of the bodies and so forth. Because it has become the guru of all buddhas, it is unsurpassed. Because it is the abode of all that is authentic, it is the authentic abode; this is a synonym for the dharmadhātu. Thus, all the infinite varieties of well-known names such as these indicate exclusively non-dual wisdom; the wise should understand them to be synonyms for the Great Vajradhara in the sūtras and tantras. Regarding the "ten" and so forth, the goddess stated that the ten grounds are its substantial cause. The ten grounds will be explained below. The aforementioned goddess is the mudrā comprised of Kāmalī and the others. Vajradhara is virtuous because he destroys the base; he abides on the thirteenth ground. "In an instant" refers to the two intermediate applications.

སྒྲིབ་བྲལ་ཞེས་པ་ནི་གདོད་མ་ནས་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟར་དངས་ཤིང་དག་པ་དེས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་སོ། ། ལྷ་མོའི་ས་བཅུ་གསུངས་པ། ཕྲེང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཥཛྫ་རཱྀ་ཥ་ནི་ཥཱ་སོགས། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱུང་བའི་གླུ་དྲུག་ལྡན་དང་། སྙན་ཚིག་དང་ཕྲ་ལ་གདུང་བ་དང་ཁྲོ་ལ་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གླུའོ། ། ཟིད་སྒྲ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའོ། ། མགོར་གནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་འཇུ་བས། ། ཞེས་པ་ནི་མགོར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལམ་ནི་དེས་ཏེ་དེས་རོ་འཐུང་བའོ། ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་རྣམ་གསུམ་ནི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཞན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་མྱོང་བར་བྱའོ། ། འདིར་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། ། ཕུང་པོ་ཁམས་སོགས་ཞེས་པ་ནི། ། བླུན་པའི་རྫ་མཁན་རྣམས་ཏེ་སྣང་བར་མི་བྱེད་པས། སྲེག་པ་སྟེ་དེ་ཡང་བསྐྱོད་པ་སྟེ་ས་བཅུ་པའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། བཅུ་པོ་དེ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པས་ཞེས་པའོ། ། དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་མི་སླུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམུས་ལོང་གིས་ཕྱག་དར་ཁྲོད་ཕུང་དུ་ནོར་བུ་རྙེད་པ་ལྟར་གང་ཟག་བླུན་པས་བླ་མའི་ཞལ་ནས་དེ་ལས་ཐོབ་པའོ། ། ཕྱིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཆོག་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་བཞིན་པར་བྱས་ན་བྱིས་པ་དབུལ་པོས་ཕའི་ནོར་ཚིག་གཅིག་གིས་བདག་གིར་བྱས་ནས་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་ཕ་ལྟ་བུ་དེ་ལས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གོང་དུ་གསུངས་པ་ཡང་དེ་གཉིས་སོ། །

"Free from obscuration" means that which is primordially free from obscuration, as clear and pure as space, and which brings about realization. Regarding the ten grounds of the goddess, they are taught as "the garland" and so forth. "Ṣajjarīṣaṇiṣā" and so on refers to the six songs of the goddess as they appear in the treatises, as well as the songs of passion such as the "melodious," the "subtle and yearning," and the "angry and wrathful." "The sound of ṣid" occurs without effort. "By melting the bodhicitta abiding at the head" means that the path of the bodhicitta abiding at the head is that [path], and by it, the taste is drunk. "Various conducts" are those taught above. "The three wisdoms" are the wisdoms of approach and so forth. "Elsewhere, the dharmadhātu" refers to joy and so forth, which are to be experienced; here, it is that which experiences. "The aggregates, elements, and so forth" refers to the foolish potters who do not manifest [the truth]; "burning" is the movement, which is the tenth ground. The rest is easy to understand and thus not explained. "By those ten" means by being endowed with them. "The first" refers to the unerring suchness, which is obtained from the mouth of the guru by a foolish person, like a blind man finding a jewel in a heap of refuse. "The supreme result later" means that if one acts according to the distinction of the method, it is like a poor child who, upon hearing a single word, takes his father's wealth as his own and enjoys it; this is because it is obtained from that father-like [source]. Those two are also what was taught above.

ད་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་བསྟན་པ་དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་འདྲའི་དོན་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་ས་བཅུ་སྐད་ཅིག་གིས་རྫོགས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་པའི་གདུལ་བྱ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་འགལ་བའི་ལས་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་ནས། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེའི་དོན་ལ་ཞུགས་པས་མཐར་ཐུག་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ཀྱང་བླ་དང་བཅས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ས་བཅུའོ། ། དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའོ། ། རྟེན་དང་རྟེན་ཅན་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། ། འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བརྟན་བྱས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་རྟེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲ་བ་དང་དྲ་བ་ཕྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གྲུབ་པའི་མཚན་མ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དང་ཕྱིའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་དེར་སྣང་བ་སྔགས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་དེ་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་རྟེན་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམ་པ་བཅུའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྣང་བ་ཅན་དང་དེའི་སྔོན་དང་ཕྱིའི་ཆོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དྲང་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞུགས་ཤིང་དེ་ལ་བློ་མི་འགྱུར་ཞིང་།

Now, for those who are unable to enter that [path], there is the teaching of an alternative, beginning with the words "Therefore..." and so forth. Regarding the phrase "such a great purpose," those disciples who are unable to enter the path that completes the ten grounds in a single instant are the followers of the Perfections (pāramitā), because they perceive purity as being in contradiction with karma. In that regard, the Sugatas of the past and so forth taught in the Sūtras and other scriptures the characteristics of the first ground, "The Joyous" (pramuditā), and so on. By engaging with that meaning through the insight (prajñā) of hearing and so forth, they realize the ultimate characteristic; however, it is an ultimate that is "with remainder," because the unsurpassed fruit is realized through a distinguished path. Regarding the phrase "exactly as it was taught in the generation stages" and so forth: "that very thing" refers to the ten grounds. "In the initial yoga" refers to abiding in the generation stage. Regarding the lines: "Having made firm the wheel of the maṇḍala, both the support and the supported," this means that the maṇḍala of the support—such as the lattice and half-lattice, the signs of accomplishment, and all the various phenomena of their preceding and subsequent stages—does not arise through mental engagement alone, but through the power of mantra. Likewise, the wheel of the supported also appears in the form of the ten goddesses, such as Rūpā and the others, and their preceding and subsequent phenomena are also the same. The yogi enters into that which was taught as the provisional meaning, and their mind does not waver from it.

བརྟན་བྱས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རིམ་པ་གཉིས་དང་བཅས་པར་བརྟན་པར་འགྱུར་བས་ཡེ་ཤེས་ཅུང་ཟད་དག་པའི་སྐུ་ཚུན་ཆད་རྟོགས་ཀྱང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པས་ཇི་བཞིན་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་འདི་མ་ཤེས་ན་དམ་པ་ཡང་དག་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བརྟེན་པ་འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ད་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གནས་པའི་སྔགས་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་གསུངས་པའོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། དེའི་ཐབས་རང་གིས་རྟོགས་པ་དང་། དེ་ལ་དེའི་རིམ་པ་དང་པོས་གོམས་པར་བྱས་པའོ། ། དེ་གཉིས་ནི་བདུད་རྩི་མཆོག་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣལ་འབྱོར་གང་འཐུང་བར་བྱེད་པའི་ཞེས་པ་ནི་བླ་མའི་ཞལ་ནས་བླངས་ནས་དེའི་རོ་ཡང་དང་ཡང་དུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་ངེས་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་སོ། ། དེ་ཉིད་སྐུའི་རིག་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་དཔོན་པོའོ། ། གནས་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱོ་རུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། ། ཉན་ཐོས་དང་རང་འདྲེན་པ་ནི་ཐེག་པ་འོག་མར་ལྟུང་བ་སྟེ། དེའི་བགེགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པས་ན། དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་གཙོ་བོའོ། ། སེམས་ཅན་ཐ་མལ་པའི་འདྲེན་པ་བས་ན་བཀུར་བའི་འོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེ་བཙུན་ནོ་ཞེས་སོ། །

Regarding the phrase "made firm," it means that by becoming firm through the two stages, one realizes the body of wisdom that is somewhat purified; yet, if one does not understand this meaning of non-duality exactly as it is through the conduct of ascetic observances and so forth, one is not a sublime, authentic Buddha. This is expressed in the passage beginning with "This very reliance..." and so on. Those points have already been explained. Now, the mantra for abiding in the suchness of the second stage is taught, beginning with "In that way..." and so on. "In that way" refers to what was stated above. The suchness of the second stage is the completion stage of the completion stage. Its method is to realize it for oneself and to familiarize oneself with it through the first stage. These two are the supreme nectar because they bring about freedom from the sufferings of death and so forth caused by conceptual construction. The phrase "whatever yogi drinks this" means that having received it from the mouth of the guru, one repeatedly experiences its flavor. Such a person is certain to be a child of the Buddhas because they are born from the nature of the Buddhas. For that very reason, they are the companions of the Bodhisattvas. They are the leaders of the Vidyādharas of the Body and so forth. They become the husbands of the Ḍākinīs born from the sacred sites and so forth. Because they prevent falling into the lower vehicles of the Śrāvakas and Pratyekabuddhas, they are the primary leaders who free one from those obstacles. Because they are worthy of honor compared to the leaders of ordinary sentient beings, they are called "Venerable" (Bhagavān).

དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། ཕྱོགས་བཅུའི་ཁམས་ན་བཞུགས་པ་ནི་གནས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། རིག་པའི་ལྷ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁྲོ་བོ་ནི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པའོ། ། སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་ཐོགས་ཤིང་ཞག་གཅིག་ལ་དུས་གསུམ་དུ་བྱས་ནས། ནམ་མཁའ་ལ་འོངས་ནས་མཆོད་པ་བྱས་ནས་སྟོན་པ་ནི་བདག་ཅག་གི་(པའོ,ཕའོ)། ། བདག་ཅག་གི་མའོ། ། བདག་ཅག་གི་འདྲེན་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བསྔགས་པ་བརྗོད་ཅིང་རང་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། ། དག་པའི་ལྷ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྷའོ། ། མ་དག་པའི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཕལ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དོ། ། གཞན་གྱིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་ལེན་པའོ། ། མགྲིན་པ་དམའ་བ་ནི་དྲེགས་པ་སྤངས་པའོ། ། ཞབས་འདུད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་བཀུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་བས་ན་རྐང་གཉིས་གཙོ་བོའོ། ། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་ལྡན་ན་གནས་པ་ལྟ་བུར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་བཏབ་པས་ན་ཀུན་མཁྱེན་རྣམས་ཀྱིས་གཞག་པའོ། ། ཕྱིན་ལོག་ཁུར་ཆེན་འབོར་བྱེད་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ངེས་པར་ཐོབ་པས་ན་མ་འོངས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བའོ། ། དེ་ལ་བརྙས་པའི་སྐྱོན་གསུངས་པ། དེ་ལ་བརྙས་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནི་གོ་སླའོ། །

In that context, "the practitioner" refers to the yogi. "Dwelling in the realms of the ten directions" refers to their abode. "Buddhas" refers to those such as the Eternal One (Nitya). "Bodhisattvas" refers to those such as Kṣitigarbha. "Knowledge deities" refers to those such as Locanā. "Wrathful deities" refers to those such as Yamāntaka. The term "and so forth" includes those such as Vajra Heruka, who, holding offerings of flowers and the like, arrive in the sky three times a day and, having made offerings, proclaim: "He is our father! He is our mother! He is our guide!" and so on, offering praise before returning to their respective buddhafields. "Pure deities" refers to deities born from primordial wisdom (jñāna). "Impure deities" refers to those such as Brahmā who are born from karma. "Ordinary sentient beings" refers to all sentient beings. "By others" means receiving [offerings] from them. "With lowered necks" means having abandoned pride. "Bowing at the feet" means for the sake of showing respect. Because he is the chief of men, he is the "chief of bipeds." Because he is sealed with the wisdom of omniscience—like a bodhisattva dwelling in Tuṣita who is hindered by only one birth—he is "established by the omniscient ones." The phrase "casting off the great burden of error" has already been explained. Because he has definitely attained the cause for becoming a buddha, he is the "future Vajradhara." Regarding the faults of disparaging him, it says: "Those who disparage him," and so forth. This is easy to understand.

དེ་ལ་བསྙེན་པའི་ཡོན་ཏན་ཅིག་ཤོས་ཞེས་ཏེ་སྒྲུབ་པ་པོ་དེའོ། ། དེའི་ལུས་ལ་ང་གནས་ཞེས་ཏེ་འཇམ་པའི་དབྱངས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཟག་གང་གིས་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་ཅིང་བདེན་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པས་ང་དེའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། ། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་རིམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། རིམ་གཉིས་འདི་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་གསུམ་དང་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། སྒྲུབ་པའོ། ། རྩེ་གཅིག་པ་ཡིས་རྣམ་པར་གཟུང་། ། ཞེས་ཏེ་དང་པོའི་ལས་ལ་ཞུགས་པ་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་པ་ལུས་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་སྤངས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་རྣམ་པར་གནས་པས་སོ། ། དེས་དེའི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་ཏེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལའོ། ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་གོང་དུ་གསུངས་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གོང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར། ལྷ་མོས་རྐྱེན་ནི་རབ་བྱས་ཏེ། ། ཞེས་སོ། ། དེས་གོང་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ལས་སྐྱེས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་བས་ན་དེ་སྐད་དེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དབང་དུ་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། དེ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འཕོ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་བྱའོ། ། ཞེས་ཏེ། ངག་གི་ཉེས་པ་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་བཅས་པ་ཟད་པ་དེས་བསྟན་པའི་གཞུང་ལ་སོམ་ཉི་ཅི་སྟེ་བྱ་ཞེས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ད་ནི་རྫུན་སོགས་བག་ལ་ཉལ། ། བཅས་པ་སྤང་ཕྱིར་ཅི་དང་ཅི། །

Regarding that, the "other quality of approach" refers to the practitioner. "I abide in his body" means that Mañjughoṣa abides there. It is said that whichever person makes offerings with flowers and so forth, and recites the qualities of truth, I shall purify the karmic obscurations of that person's body and so on. Now, the conclusion of their meaning is given by the passage beginning with "the two stages." "These two stages" refers to the three drops and the indestructible drop. What are they? They are the practice. "One should grasp them with one-pointedness" means that for one who has entered the initial stage of activity, it is sufficient to remain one-pointed on the object of focus; by merely abiding in the body, one abandons the eight worldly concerns and dwells in the enjoyment of the five desired qualities as they are attained. "At that time, in this very life" refers to the present reality. As for the substantial cause, it is the ritual of ascetic conduct mentioned above; and as for the cooperative condition, it is as stated above: "The goddess acts as the condition." By that, it refers to the Mahāmudrā mentioned above; because it is the great siddhi born from the mudrā, it is so called. It is the yogi who has gained mastery over authentic wisdom. Its "transference into one's own continuum" means it has been directly realized. "Do not have any doubt about that" means: since the faults of speech along with their latent tendencies have been exhausted, why would one have any hesitation regarding the scriptures taught by him? As it is said: "Now, in order to abandon whatever lies dormant, such as falsehoods..."

མ་ནོར་གསུངས་པས་དེ་བས་ང་། ། ཡང་དག་གསུང་བ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ། ད་ནི་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རིམ་པ་གསུངས་པ། ད་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཨ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲས་འབྲེལ་ཚིག་གཞག་སྟེ་རྒྱན་ཡིན་པར་བལྟའོ། ། རང་ཉིད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དགུ་གསལ་བ་པ་དང་། དུས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བྲལ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པ་འདི་ནི་གང་ལ་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་བྱ་བས་བསྐལ་པ་འགའ་ཞིག་ལ་ཞེས་ཏེ་དང་པོ་ལས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱ་བས་བསྐལ་པ་གཉིས་པ་ནི་གཞན་དབང་བཞིས་ཟིན་པ་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པས་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཕྲད་པ་འགའ་ཞིག་ཡལ་བར་དོར་བར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་ཏུ་ནི་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ཅེས་པ་ནི་གང་ཟག་དེས་སོ། ། གོང་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའི་བླ་མ་མཉེས་པར་བྱས་ནས། བླ་མ་དེས་གནང་བའི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་དང་བཅས་པ་རུ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གོང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ། དེ་ནས། བླ་མའི་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ཡི། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རབ་ཐོབ་ཅིང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་བདུན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དང་བཅས་པ་རྙེད་པ་གོང་དུ་གསུངས་པའི་གསང་བ་དང་མཆོག་ཏུ་གསང་བའི་རིགས་པས་ཞེས་ཏེ་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། དེས། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བྱ་བ་ཡིས། ། ཡང་དག་བསྒོམ་ནི་མི་ནུས་པས། ། ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་གསུངས་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་།

"Because he has spoken without error, I am therefore explained as the 'Speaker of Reality.'" Thus it is said. Having thus shown the stages of passing beyond sorrow in this very life, the stages of passing beyond sorrow in the intermediate state are now taught, beginning with the words "Now..." and so forth. The words "Ava..." and so forth should be viewed as an ornamental phrase used to establish the connection. "Self-consecrated" means consecrating one's own mind through mental engagement; it refers to the nine stages of full maturation becoming clear and being free from other times. To which stage does this refer? It refers to "the yogi, for some kalpas," meaning that for the first kalpa, one engages in the activities of practice, and for the second kalpa, one is sustained by the four empowerments. In order not to neglect certain extraordinary goals attained through authentic aspirations and so forth, it says: "I shall explain it correctly." How so? "Whoever" refers to that individual. Having pleased a guru as described above, and having thoroughly obtained the vase and other empowerments along with the commitments and vows granted by that guru, as previously explained, then: "Having thoroughly attained suchness as spoken from the guru's own mouth," means the practitioner has found the means to realize suchness through the seven applications, according to the logic of the secret and the most secret as explained above. Then: "Because one is unable to meditate correctly through the activities as they have been explained," refers to the generation stage and so forth as explained above.

རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་གཉིས་ལྟར་བསྒོམ་མི་ནུས་པ་ཞེས་སོ། ། ཇི་བཞིན་པ་ཡི་དེ་ཁོ་ན། ། རིམ་པ་འདི་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་དེས་བྱ་བར་འོས་པ་བྱས་པའི་གང་ཟག་དེས་གོང་དུ་གསུངས་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་འཁོར་ལོ་དང་ལྡན་པའམ། དྲན་པ་གཅིག་པའམ། གསང་བ་ལྔའམ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དང་ལྡན་པའམ། ཐིག་ལེ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པ་དང་། དེ་རེ་རེའམ། བྱ་བས་བསྐལ་བ་ལྟར་དུས་བཞི་འམ། གཅིག་གམ། ཡང་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གམ། གསུམ་མམ། ལོ་ལ་སོགས་པར་རང་གིས་ཅི་ལྟར་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་གང་ཞིག་ཅེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་དེའིའོ། ། དུས་ཕྱི་ཞིག་ན་ཞེས་པ་ནི་ལས་སུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཟད་དུ་ཉེ་བའི་དུས་སོ། ། འཆི་བའི་མཚན་མ་བདག་གིས་མཐོང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་དུས་དང་། རྐྱེན་དང་། མཐར་ཐུག་པ་ལས་ཐ་མ་བཟུང་སྟེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་ལྷ་འཁྲུགས་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་མཚན་མ་གཞན་ནས་གང་གསུངས་པ་དག་གིས་མཐོང་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོ་གས་དེ་སླུ་བའི་འབད་པ་མ་བྱས་པས་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་དུས་བྱུང་ན་ཞེས་སོ། ། ནད་ཀྱིས་ཡང་དག་མ་རྙོགས་པའི་དུས་སུ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་འཕོ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། ད་ནི་གནས་གར་སྐྱེ་བའི་རྟགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔྲལ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་དཔྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་སྒོ་བཟང་པོའོ། ། ཆུའི་གནས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་སྒོ་ངན་པའོ། །

Regarding the phrase "unable to meditate like the two who have entered the first completion stage," the expression "by this sequence of suchness as it is" is to be understood from the context. This means that the individual who has performed what is appropriate to be done should meditate on suchness by means of whatever capacity they possess—whether through the previously explained generation stage, or the completion stage involving the wheels, or the single recollection, or the five secrets, or the four mudrās, or the three such as the bindu, or each of these individually, or according to the activities, for four sessions, or one, or for one month, or three, or a year, and so forth. Regarding the phrase "for one who abides in that way," it refers to that practitioner. Regarding the phrase "at a later time," it refers to the time when, according to the systems of those who speak of karma, the karma for remaining in the present life is nearing exhaustion. Regarding the phrase "I see the signs of death," this refers to the final of the three—moment, condition, and ultimate—and one sees those signs through the external and internal signs such as the agitation of the deities, the elements, or both, as taught elsewhere. This means that when the time of death arrives and one has not made an effort to avert it through the rituals as previously explained. It means that at a time when one is not truly afflicted by disease, one should correctly perform the yoga of transference that appears below. Now, in order to show the signs of where one will be reborn, it says "the forehead," and so forth. Furthermore, the six such as the forehead are the good gates, while the three such as the place of water are the bad gates.

དེ་ལྟར་སྒོ་བཟང་ངན་གཉིས་སུ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བས་གར་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། (དབྲལ་,དཔྲལ་)བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་གི་ཚེ་དཔྲལ་བར་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡེ་ཤེས་འཕོ་བ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷར་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟེ་བར་ཡེ་ཤེས་འཕོ་བ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྤྱི་གཙུག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་འཕོ་བ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣ་གཉིས་སུ་ཡེ་ཤེས་འཕོ་བ་ན་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོར་རྣམ་ཐོས་སྲས་ལ་སོགས་པའི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྣ་བ་གཉིས་སུ་ཡེ་ཤེས་འཕོ་བ་ན་རིག་པ་འཛིན་པ་དང་མིག་སྨན་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་འགྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་བའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། མིག་གཉིས་སུ་ཡེ་ཤེས་འཕོ་བ་ན་མི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཁ་རུ་ཡེ་ཤེས་འཕོ་བ་ན་ཡི་དྭགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་གནས་ནི་ཕོ་མཚན་ཏེ་དེར་ཡེ་ཤེས་འཕོ་བ་ན་དུད་འགྲོར་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཆུ་མིན་ནི་བཤང་བའི་ལམ་སྟེ་དེར་ཡེ་ཤེས་འགྲོ་བ་ན་ཡང་སོས་ལ་སོགས་པའི་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་འཕོ་བའི་རྣམ་པའི་ཆས་གར་སྐྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགག་པའི་སྦྱོར་བ་གསུངས་པ། སྒྲོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

Thus, one should understand the signs of where one will be reborn by the movement of one’s own wisdom through the two gates—the good and the bad. If one asks how this is to be understood, it is as follows: "The forehead," and so forth. When the yogi’s wisdom transfers to the forehead, one should understand it as the sign of being reborn as a deity of the form realm. Likewise, when wisdom transfers to the navel, one should understand it as the sign of being reborn among the deities of the desire realm. When wisdom transfers to the crown of the head, one should understand it as the sign of being reborn among the deities of the formless realm. Likewise, when wisdom transfers to the two nostrils, one should understand it as the sign of being reborn in the abodes of yakṣas such as Vaiśravaṇa on the summit of Mount Meru. When wisdom transfers to the two ears, one should understand it as the sign of going to the abodes of yogis who have accomplished the eight siddhis, such as the vidyādharas and the eye-ointment. When wisdom transfers to the two eyes, one should understand it as the sign of becoming a king of men. When wisdom transfers to the mouth, one should understand it as the sign of being reborn as a hungry ghost. Likewise, "the water-abode" refers to the male organ; when wisdom transfers there, one should understand it as the sign of being reborn as an animal. "The non-water" refers to the anus; when wisdom goes there, one should understand it as the sign of being reborn in the hells, such as the Reviving Hell (Saṃjīva) and so forth. Having thus understood where one will be reborn through the aspects of the transfer of wisdom, the application of the antidote is taught because all of those are not the authentic state: "Proclaiming," and so forth.

དེ་ལ། སྒྲོགས་པ་ལྔ་ཡི་ཡི་གེ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ལྔ་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ཏེ། དེས། སྟེང་གི་སྒོ་བདུན་དགག་པར་བྱ། ། ཞེས་ཏེ། རང་གི་སྲོལ་གོང་གི་ཐད་ཀར་རང་གི་ལྕེས་བརྟེན་ནས་དགག་པའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་སོ་སོར་དགག་པའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཧཱུཾ་སངས་རྒྱས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཆུའི་སྒོ་སྟེ་མཚན་མར་སུཾ་དཀར་པོས་དགག་པར་བྱའོ། ། ཆུ་མིན་དུ་སྟེ་བཤང་ལམ་དུ་ཀྵུཾ་སེར་པོས་དགག་པར་བྱ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་སྒོ་དགུ་བཀག་ནས་རང་གི་སེམས་དབྱིངས་སུ་འགྲོ་བའི་སྦྱོར་བ་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རིམ་པ་འདི་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའོ། ། རང་སེམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཏེ། དེ་ཁ་ཏོན་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་རིམ་པ་འདིས་བཙལ་བ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པས་དབྱིངས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྲོ་བ་ཞེས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ལ་བསོད་ནམས་སྡིག་མེད་ན། ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་གསུངས། ། ཞེས་སོ། ། དེའི་རིམ་པ་གསུངས་པ། ། ཕུང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་རང་དང་གཞན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཞི་པོ་ཀུན་ནས། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་བཤད་པ་ལྟར། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བསྒོམ་བྱས་ཞེས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མདོར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནི། ། སངས་རྒྱས་ལྔར་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། །

Regarding that, the phrase "by the syllables of the five resonances" refers to HŪṂ, because it resonates the five buddhas. Furthermore, that is the seed syllable which accomplishes the nature of Vajradhara, the nature of all buddhas. As it is said: "One should block the seven upper gates." This means one should meditate in the manner of blocking by resting one's tongue directly against the upper palate. Alternatively, one should meditate in the manner of blocking each individually. It has already been explained above that HŪṂ is the nature of the five buddhas. One should block the water gate, the genitals, with a white SUṂ. One should block the non-water gate, the anus, with a yellow KṢUṂ. Having thus blocked the nine gates, the application for the mind to enter the expanse is taught in the passage beginning with "in that way" and so forth. The phrase "by this sequence" refers to what follows below. The phrase "of one's own mind" refers to a mind that is independent of the results of virtuous or non-virtuous actions. By this sequence of stages for entering the eight modes such as recitation and so forth, one seeks [the state]; because there is no pride regarding merit or sin, it is said that one "definitely enters the expanse itself." As it is said: "In whom there is neither merit nor sin, for them awakening is fully proclaimed." The sequence for that is taught in the passage beginning with "the aggregates" and so forth. Furthermore, regarding all the five aggregates, twelve sense bases, and four elements of oneself and others, it says "according to the explanation in the Yoga Tantra," which means "having meditated upon them." As it is said: "In brief, the five aggregates are renowned as the five buddhas."

རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཀྱང་ནི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག། ཅེས་པ་དང་། ས་ནི་སྤྱན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། ། ཆུ་ཡི་ཁམས་ནི་མཱ་མ་ཀཱི། ། དཀར་དང་སྒྲོལ་མ་ཞེས་བྱ་བ། ། མེ་དང་རླུང་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་གོང་ན་མེད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་ཏོ། ། ཁྱད་པར་དུ་གསུངས་བ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བདག་ཉིད་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ཆོ་ག་བཞིས་རང་གི་ལྷའི་ལུས་སུ་གྱུར་པར་བྱས་ལ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་བཏབ་ལ། ཤེས་པ་འགྲོ་བའི་གནས་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྣམ་ཤེས་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་སྐུར་གནས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་སངས་རྒྱས་སྐུར་གནས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པར་འགྲོ་བའི་གནས་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་གྲུབ་ཅིང་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི། ཁ་དོག་སྣ་ལྔས་རབ་བརྒྱན་པ། ། ཞེས་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་དགུ་པ་མཆོག་ཅེས་འགྲོ་བའི་ཆོས་བདག་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་དང་བརྟག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་། བདག་གི་སྤྱི་བོའི་སྟེང་དུ་བསམ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་རུ་ཞེས་པ་ནི་བུམ་པར་རོ། ། རང་གི་སེམས་ཇི་ལྟར་གནས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་དཀར་པོ་བཅུ་ཚལ་(ཅམ,ཙམ)། ། རྩེ་ལྔ་བསམས་ནས་བརྟག་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི།

"The vajra sense bases themselves are the supreme maṇḍala of the bodhisattvas." And: "Earth is called Locanā; the water element is Māmakī; Pāṇḍarā and Tārā are proclaimed as fire and wind." By this, it is generally taught that one will realize the unsurpassed level of wisdom. Specifically, it is said: "The self," and so forth. "The self" refers to the practitioner. "By means of what was taught" means that, through the four ritual stages of external emptiness and so forth, one transforms into the body of one's own deity, seals it with the four mudrās, and for the sake of meditating on the abode of the wandering beings, it says "of the dharma," and so forth. The "dharma-dhātu" is non-dual wisdom. "Consciousness" is one's own consciousness. "The self abides as the Buddha-body" means that those two abide in essence as the Buddha-body. The abode of the wandering beings, in which those are inseparable, is composed of various jewels and is beautifully adorned with the five colors, such as white and so forth. It is the "supreme nine-pointed vajra" from which light rays radiate in all directions; it is the pure nature of the self of the wandering beings' dharma, and it is the pure conceptualization of Locanā and the others, because it destroys the afflictions of the desire realm and so forth. Furthermore: "Visualize it above the crown of my head." "There" refers to the vase. If one asks how one's own mind abides there: "Visualize a white vajra, about ten finger-widths in size, with five prongs, and examine it." This is what is meant.

གཉེན་པོའི་རྡོ་རྗེ་བཅུ་ཚལ་ཙམ་དུ་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་བརྟགས་ལ། དེའི་ཡར་གྱི་རྩེ་མོ་ལྔ་ནི་ཐབས་ལྔ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མར་ལྟ་བའི་རྩེ་མོ་ལྔ་ནི་ཤེས་རབ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱས་ལ། དབུས་ཀྱི་བུམ་པ་ནི་དེའི་དབུས་ཀྱི་བུམ་པར་རོ། ། རི་བོང་ཅན་བསམས་ནས་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པར་བསམས་ལ། དེ་ཡི་སྟེང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྩ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེར་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་གཞན་ལ་སྟེར་བའི་སེར་པོའོ། ། འདུལ་བའི་དབང་གིས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་འདྲ་བའོ། ། དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འཛག་པའི་ངང་ཚུལ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཐིག་ལེའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཡིན་པས་ན་ཙ་ན་ཀའི་འབྲུ་ལྔ་འབྱོར་ཚད་ཙམ་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་གཞི་རྣམ་པར་བཀོད་ནས། ད་ནི་དེར་སེམས་ཉིད་འགོག་པའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་གཡོ་བ་དང་གནས་པ་ཀུན་ནོ། ། མེད་པར་བསམས་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་སོ། ། བདག་དམིགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རང་ལྷའི་སྐུའི་ཡུལ་དུ་བྱའོ། ། བདག་ཀྱང་བདག་ལ་ཐིམ་བྱས་ནས། །

One should mentally visualize the ten-pronged vajra of the antidote. Its five upper prongs should be understood as the five methods, and likewise, its five lower prongs as the five insights. The central vase is the central vase of that [vajra]. Having visualized the "hare-marked one," one should clearly contemplate the reflection of the moon. Above that is "great wisdom," which refers to the fundamental great wisdom. If one asks what the conventional form is like, it is described as "yellow" and so forth. It is yellow because it bestows the nectar-like wisdom upon others. Because it appears in various forms according to the needs of those to be trained, it is like the bodhicitta. Because a definitive cognition does not arise when one attends to it, it possesses a nature of flowing. Because it is free from conceptual elaboration, it is a bindu. Since it is the form that gathers the five wisdoms, one should meditate on it as being the size of five chickpeas. Having thus established the basis for meditation, the ritual for arresting the mind itself therein is now taught, beginning with "Then," and so forth. "All phenomena" refers to all that is moving and stationary. "Having contemplated them as non-existent" means not directing the mind toward appearances. "Focusing on oneself" means taking oneself as the object of the deity's body. "Having caused oneself to dissolve into oneself,"...

ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལྷར་སྣང་བ་ཡང་བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་འབའ་ཞིག་ལ་ཐིམ་ནས་དེ་འབའ་ཞིག་གནས་པ་ལ་སེམས་ཙམ་དེ་ཡང་དཔེར་ན་མདའ་འཕངས་པ་བཞིན་དུ་སྟེང་དུ་སོང་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཅན་སྤྱི་བོར་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་དགུ་པའི་འོག་ཆའི་དབུས་ཀྱི་སྦུ་གུར་ཞུགས་ནས་གཞན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཞུགས་ཏེ་རི་བོང་འཛིན་པའི་དབུས་ཀྱི་ཐིག་ལེར་ཐིམ་པར་བྱ་ཞེས་སོ། ། ཐིག་ལེ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་གནས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གདོད་ནས་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དེའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་ལྷ་མོ་རྣམས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་རུ་རང་གི་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་ནི་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པར་འགྱུར་བས་སེམས་ཏེ་ཐབས་ཀྱིས་སྟེར་བ་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལས་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་དེ་ལས་སོ། ། སེམས་དེ་ཡར་བ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་རིང་བསྲེལ་མཆོག་ལྟར་ཡར་ནས་རྡོ་རྗེ་རྩེ་དགུ་པའི་སྟེང་ཆའི་དབུས་ཀྱི་སྦུ་གུར་བྱུང་ནས་ཇི་ལྟར་གནས་ཤེ་ན། སྣ་ཚོགས་པདྨའི་སྟེང་ན་ཟླ་བ་ལ་གནས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྐུར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་ཏེ་དང་པོའི་བྱ་བ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལས་དེར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་པའི་སྐུ་རང་གི་རིག་མ་ལ་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་འཁྱུད་པ། མཚན་མའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་གཟུང་དུ་མེད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྐུ་མངའ་བས་ན། རྒྱན་ཀུན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཡང་ཡིན་ལ།

This means that the appearance of one’s own deity also dissolves into the mind alone, which is the suchness of the self, free from the nature of subject and object. While that alone remains, that "mind-only" likewise ascends, like an arrow shot upward. Having entered the central channel of the lower part of the nine-pronged vajra at the crown—the embodiment of emptiness—it enters others in the same way and dissolves into the drop at the center of the "hare-holder" (the moon). One should understand that this drop is the natural abode of the Tathāgatas and the goddesses; it is a form established from the beginning, abiding by its very nature. Its meaning is the wisdom of the Tathāgatas and goddesses in meditative union. When one’s own consciousness enters there, it becomes inseparable from it; thus, the mind is to be grasped again and again, just as it is bestowed by the method. "From that" means from that drop. "As if the mind ascends" means that, like the supreme relics, it ascends and emerges through the central channel of the upper part of the nine-pronged vajra. If one asks how it abides: it becomes the body of Vajrasattva, residing upon a moon on a multicolored lotus. Having actualized the initial activity, it transforms into that state. Possessing a body adorned with the thirty-two major marks and eighty minor signs, embracing his consort with both hands, and possessing a body free from all defects of characteristics, ungraspable and inexpressible, he is indeed adorned with all ornaments.

ན་བཟའ་དང་བྲལ་བར་དམིགས་ནས་བསྒོམ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་འཁོར་ལོ་ཆེ་སྟེ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འཕྲོ་ཞིང་འདུ་བར་བསམ་མོ། ། དེ་ལྟར་འཆི་ཀ་མའི་སེམས་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མོས་པ་ནི། རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་མཆོག་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འཆི་ཀའི་དུས་སུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཅི་ནུས་སུ་བསྒོམ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱུའི་ཡན་ལག་གསུམ་བསྟན་ནས། འབྲས་བུའི་ཡན་ལག་གསུམ་གསུངས་པ། བསམ་པ་དེའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསམ་པ་དེའི་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བསྒོམ་པ་དེའིའོ། ། རྐྱེན་གྱིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་བར་ཆོད་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་པའོ། ། བདག་སེམས་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པའི་ཚེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་གནས་ལས་གཡོས་པའི་ཚེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བའི་རོ་མྱང་བས་དེའི་དུས་སུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། གསལ་ཞིང་རབ་དགའ་མཁའ་འདྲ་རྟོགས། ། ཞེས་སོ། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པའི་ལས་སུ་སྨྲ་བས་དེ་ལ་ཤི་བའི་སྲིད་པ་ཞེས་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཕྱིན་ཆད་ཉི་མ་བདུན་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་ལས་སུ་སྨྲ་བས་བར་མ་དོར་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཤུགས་དང་ལྡན་པ་བྱིས་པ་ལོ་ལྔ་ལོན་པ་ཙམ་དུ་གནས་ཤིང་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་མི་ལྡོག་པ་དྲིའི་ཟས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེ་འགྲུབ་པའི་ཚེ་ན་གོས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དཔེ་མེད་བདེ་རྫོགས་རྟོགས་ཞེས་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །

"Meditate by visualizing [the deity] as being without clothing," it is said. Furthermore, this is the great wheel arising from the union of the non-duality of method and insight; one should contemplate the emanation and reabsorption of the [deity's] bodies and so forth. Thus, the conviction in the two truths regarding the mind at the time of death is the supreme meditation, for it is practiced exactly in that way. Therefore, it is said that one should meditate as much as possible, again and again, even at the time of death. Having thus taught the three branches of the cause, the three branches of the result are explained, beginning with "of that intention." "Of that intention" refers to the meditation of the specific method. "By conditions" means even if there is an interruption, it is immediately [afterward]. "When my mind enters the expanse" means when one moves from the specific state; at that time, by savoring the bliss free from all conceptualization, it is said: "Realize the dharmakāya, clear, supremely joyful, and like space." Those who speak of the activity of not knowing the nature of the mind designate that as the "existence of death." Thereafter, for a period of seven days and so forth, those who speak of the activity designate the "intermediate state" (bardo). Possessing the power of karmic miracles, remaining like a five-year-old child, and enjoying the food of fragrance, when that is accomplished, it is said: "By the condition of clothing, realize the incomparable, perfect bliss," whereby the saṃbhogakāya is manifested.

དེ་ལ་ལས་སུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་གནས་གཞན་དུ་འཕེན་པར་བྱེད་ཚེ་ཞེས་པ་ནི་སྲིད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་འགྲུབ་པའི་ཚེ་ན། སྤྲུལ་པའི་གཟུགས། ཡང་དག་ཏུ་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། དེ་མི་འགལ་བའི་དཔེ་གསུངས་པ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསམ་པ་གང་དང་གང་དག་གིས། ། ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གྲོལ་བའི་རྒྱུའི་བསམ་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་དང་དེ་ནི་མདོ་བཞིན་དུ། ། ཞེས་པ་ནི་སྦྱོང་བ་དེ་དང་དེ་ཡང་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར། སྣ་ཚོགས་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་འགྱུར། ། ཞེས་ཏེ། དེ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་སྣང་བར་འགྱུར་བའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དུས་ཀྱང་གསུངས་པ། ཆོས་སྐུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐད་ཅིག་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ལམ་དེ་ལས་རིང་དུ་ཡང་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་ཡང་དེ་བླ་མའི་མན་ངག་དང་བྲལ་བས་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། ། དེ་དང་ལྡན་པས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་རབ་ཏུ་བསྒོམས་ན་གོང་མ་ལྟར་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ནི་སྦྱོང་བྱེད་ཅེས་སོ། ། དེའི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཆོ་ག་འདི་ཡིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེའི་སྦྱོར་བ་གཞན་གསུངས་པ་དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་སྐུ་གསུམ་མ་གྲུབ་ན། ། ཞེས་པ་ནི།

Regarding that, the proponents of karma state: "When projecting into another place of birth" refers to the time when the phenomena comprised of the two types of existence are established. "In reality, the emanated form will be realized," it is said. To illustrate that this is not contradictory, the example is given beginning with "Therefore," and so forth. "By whatever intentions" means that the intentions which are the causes of happiness, suffering, and liberation are primary; just as the intentions appear, the minds of humans are likewise purified. "That and that, according to the sūtras" means that those various purifications are also as taught in the sūtras and other sources. "It becomes like a multifaceted jewel" means that by the power of those various [intentions], it appears as various forms and so forth. The time of mental engagement with non-dual wisdom is also taught beginning with "The dharmakāya," and so forth. "For even a moment" means that although great bliss free from conceptualization arises for that long on that path, one does not realize it if one is devoid of the guru’s pith instructions. If one possesses that and intensely meditates on suchness, which is what is to be experienced, then, as mentioned above, the minds of embodied beings are purified. Its qualities are also taught beginning with "By this ritual," and so forth; that is easy to understand. Another application of that is taught beginning with "Therefore," and so forth; those have also already been explained above. "If the three bodies are not accomplished," it is said:

གལ་ཏེ་རྟོག་པའི་རླབས་ཉུང་བར་མ་ནུས་པས་གོང་མ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་མ་གྲུབ་ན་རིག་པ་འཛིན་པའི་གཙོ་བོར་འགྱུར་ཏེ། དེས་བསྐལ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གནས་པས་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པ་སྟེ་གོང་མའི་རིམ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པ་སྟེ། དང་པོ་སྦྱོར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཐིག་ལེ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི། དངོས་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་དང་དངོས་གྲུབ་སྟེ་དེ་བཤད་དོ་ཞེས་སོ། ། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པའོ། ། ད་ནི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་གང་གི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ནི་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟེར་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་བཅས་པ་མ་རྟོགས་པར་གསང་བའི་རྒྱུད་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་བདག་ནི་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་རློམ་སེམས་ཤིང་བྱིས་པ་ཡང་འདྲིད་པ་དེ་ལས་དེ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཉེས་དམིགས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་བླ་མའི་ཞལ་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མན་ངག་ནི། མ་ཐོ་བ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་མིན་པའི་ཚིག་ལ་བརྟེན་གྱུར་ནས། ། སྒྲུབ་པ་པོ་གཞན་བདག་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞེས་སེམས་ཀྱིས་གང་སྨྲ་བ། ། བླུན་ཆེན་སྐྱེ་བོ་དེ་ནི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་འདོད་དོ། ། ཞེའོ། ། འདི་ནི་དོན་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་བཟློག་པའོ། ། འགའ་ཞིག་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྣོད་དུ་རུང་བའི་གང་ཟག་མང་བ་མ་ཡིན་པས་སོ། ། འཇམ་དབྱངས་ནི་དེའི་ལུས་ལ་གནས་སོ། ། ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཤེ་ན། སྒྲུབ་པ་པོ་གཞན་ལ་མཆོད་པ་ལེན་ཞེས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་མཆོད་པ་ལེན་ཞེ་ན།

If, because one is unable to diminish the waves of conceptual thought, the three bodies are not accomplished as described above, one becomes a chief of the Vidyādharas. By remaining for three aeons and so forth, one accomplishes Mahāmudrā—that is, one accomplishes the Mahāmudrā of the higher stages, though this is not the initial application. Thus, by means of the three aspects such as the tilaka and so forth, "siddhi" refers to both the great siddhi and the siddhi itself; this is what is explained. This concludes the presentation of the ritual of the means of accomplishment along with its results. Now, in order to conclude the meaning, the passage beginning with "Of whom..." is given. "This" refers to the non-dual wisdom together with its meditation. The fault is that those who, without realizing this, speak of the secret tantras and, out of conceit, claim "I am just as [the Buddha] is," thereby deceiving the foolish, will not be blessed by all the Tathāgatas. As it is said: "Those who, having failed to receive the pith instructions blessed from the mouth of the guru, rely instead on irrational words as if they were the truth, and who claim in their minds, 'I am a practitioner, I am a great yogi'—the Victors do not even desire such great fools." "This is meaningful" is the opposite [of the above]. "To some" means that there are not many individuals who are suitable vessels. Mañjughoṣa dwells within their bodies. If one asks, "Why do you dwell there?" it is because he accepts offerings from other practitioners. If one asks, "Why does he accept offerings?" [it is for the sake of the teaching].

དེ་ཡིས་དེ་མཉེས་རང་གི་རྒྱུད། ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དག་བྱེད་དོ། ། ཞེས་ཕན་ཡོན་ནོ། ། ཕན་ཡོན་གཞན་ཡང་འདིའི་དོན་རྣ་བར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། ད་ནི་དམ་པས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་གསུངས་པ། དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སིམ་བྱེད་འདི་ལ་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་བདེ་བ་དམ་པ་སྟེ། དེའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་རྣམས་སྦྱོར་དུ་ཆུག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་འདི་ལ་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་པ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཟས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་ཁྱི་མོས་འབྲས་ཆན་དང་ཞོ་སྐྱུགས་པ་དང་ཉ་ཤའི་ཚོད་མ་རྣམས་ལའོ། ། ང་ལ་ཞེས་པ་ནི་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་བས་ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་པའོ། ། འཁྲུལ་རྟོག་པས་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པའི་དབའ་རླབས་མ་འཕྲོས་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཁྲུལ་པས་མ་དད་པའོ། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལའོ། ། གཟུགས་བཅས་ཕུང་པོ་རང་ཉིད་ལས། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གོང་བུའི་ལུས་སོ། ། གནས་ནི་ཡང་དག་མི་འགྱུར་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི། གཞུང་ཚུགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྟོག་པའི་དབའ་རླབས་མ་འཕྲོས་པའི་དགོས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱ་བ་ཕལ་ཆེར་བྱས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོག་པ་དག་པར་བྱ་བ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཡང་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་བཅས་པའོ། །

"By that, he pleases him, and purifies the obscurations of karma within his own continuum." Thus are the benefits. Furthermore, the other benefits are those beginning with "the meaning of this [is heard] by the ear," and so forth. Since those are easy to understand, they are not explained here. Now, the supplication made by the Holy One is stated, beginning with "Therefore..." "In this which brings bliss" means that the Great Samaya, the suchness of the Vajra, is the supreme bliss; the meaning is to cause beings to enter the path of that. Why? Because engaging in this meaning is to be known as a genuine yogi. To show the second aggregate of form, it says "You also..." and so forth. "Regarding the conduct of eating" refers to the dog vomiting rice, yogurt, and fish curry. "To me" means that Mañjughoṣa himself, as Vajradhara, generates the pride [of identity]. "By deluded conceptualization" means that because the waves of conceptualization have not subsided, one is deluded by misconceptions regarding Vajradhara and lacks faith. "In this very life" refers to the nature of phenomena as it is seen. "From the aggregate of form itself" refers to the physical body of that very nature. "The state is not truly unchanging" means it is not a fixed foundation, for the purpose of not letting the waves of conceptualization proliferate is for the sake of sentient beings. This is because it is possible that one who possesses realization, even if they have mostly completed their tasks, might still apply themselves to purifying conceptualization; therefore, consciousness is together with saṃsāra.

མི་ཤིགས་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་བས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་ལུང་སྟོན་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡང་དག་བློས་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དབང་དུ་གྱུར་པའི་བློ་སྟེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་བའོ། ། དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གསང་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། ། གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། ཆེས་གསང་བ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་གོང་ན་མེད་པའི་ལུང་ཆེན་པོ་ནི་འདུས་པའོ། ། འདིའི་རིམ་པ་དང་པོའི་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཡན་ལག་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་མོ་གསུམ་མོ། ། སྦྱིན་སྲེག་ཅེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། སྦྱིན་སྲེག་གཉིས་ཀྱི་ཆོ་གའོ། ། གཏོར་མ་ཞེས་པ་ནི་མི་ནུབ་པའི་སྒྲོན་མའོ། ། སྣ་ཚོགས་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོའོ། ། བསྡུས་བ་ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་འབར་བའོ། ། རྣམ་བཤད་ནི་མ་མཛད་དོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཆོ་ག་ནི་ཤློ་ཀ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་པ་དེ་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་ཁྱེར་ཞེས་གྲགས་ཏེ། བདག་ཅག་གིས་མ་མཐོང་ངོ་། །

The "indestructible" is the indivisible Great Vajradhara. "Born from the mudrā" refers to the great siddhi; thus, the meaning is that the Mahāmudrā is thoroughly accomplished. Although it appears to be prophesied through a classification of aspects, one should understand that it is realized by oneself. "With the authentic mind" refers to the mind that has gained mastery over authentic wisdom, because it knows things exactly as they are. "The tantra of the assembly of all buddhas" refers to Vajradhara, because all buddhas are assembled there in the manner of the ultimate and the conventional. That which teaches this is also called by that name. "Great secret" refers to the illusion-like. "Clarity" refers to the generation stage. "Most secret" refers to the suchness of all phenomena. The unsurpassed great scripture that teaches these is the Guhyasamāja. Regarding "the first stage of this," it refers to the generation stage along with its branches. What are these? "Sādhana" refers to the three Samantabhadrī [sādhanas]. "Fire offering" refers to the generation stage; it is the ritual of the two fire offerings. "Torma" refers to the Asunset Lamp. "Various wheels" refers to the great gaṇacakra. "Compendium" refers to the Blazing Jewel. No commentary has been composed. As for the "maṇḍala ritual," it is said that the two hundred and fifty verses were taken to the land of Kashmir, and thus we have not seen it.

སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྡུས་པ་རྩ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་མཛོད་དང་། གྲོལ་བའི་ཐིག་ལེ་དང་བདག་ཉིད་གྲུབ་པར་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དང་དཔལ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཆེན་པོ་དང་། བཞི་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་དང་བཅས་པ་དང་། ཆུ་སྦྱིན་དབང་པོའི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་གསུམ་སྟེ། ལུང་དང་མཐུན་པར་ཆོས་བཅུ་བཞི་མཛད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་མཛད་ཅེ་ན། མི་ཤེས་ཞེས་ཏེ་མ་རིག་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེས་གཡོགས་པ་ནི་མུན་པ་ལྟ་བུར་བསྒྲིབས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཞེས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཡིན་ཞེ་ན། ཐུར་མ་ལྟ་བུའི་ཞེས་ཏེ་གསེར་གྱི་ཐུར་མས་ལིང་ཏོག་རྣམས་བསལ་ནས་སྣང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་བརྩམ་པར་གྱིས་ཞེས་ལུང་གནང་བ་སྟེ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཞེས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའོ། ། ད་ནི་དོན་གོང་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱངས་ཤིང་རྟོགས་པས་ས་འོག་མ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པས་དེ་ལ་འབད་པར་གསུངས་པ་དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མ་འོངས་རྣལ་འབྱོར་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་གསུངས་པའི་འཇུག་པའི་སྐྱེས་བུའོ། ། འདི་ཤེས་བླ་མ་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་གསུངས་པའི་མཉེས་བྱའོ། ། རབ་མཉེས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། ། ཡང་དག་འདོད་པས་བླངས་བྱས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་གོང་མ་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཞེས་སོ། ། སེམས་ནི་དེ་ནས་སྦྱང་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་གོང་མ་ལྟར་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། དང་པོའི་གཉིས་པས་བྱང་བའི་རྟགས་སྐྱེས་པས། སེམས་ནི་ཀུན་རྟོག་རྣམ་སྤངས་ནས། །

The word "etcetera" includes the Root Great Wisdom, the Treasury of Verses, the Drop of Liberation, the Arising of Self-Attainment, the Drop of Bodhicitta, the Great Commentary on the Glorious Auspiciousness, the Method for Entering the Fourth, and the three Sādhanas of Varuṇendra. Thus, in accordance with the scriptures, fourteen teachings were composed. If one asks why they were composed: "ignorance" refers to non-knowing, which is the obscuration of darkness. "Of such sentient beings" refers to those obscured in that way. If one asks what kind of teaching it is: "like a probe" means that just as a golden probe removes cataracts and produces vision, so too do these [teachings]. Therefore, "compose [this]" is the granting of the scriptural authorization, which is the formal request. Now, having purified and realized the preceding meaning, all subsequent stages are accomplished; thus, the instruction to strive in that is expressed by "therefore" and so forth. "Future great yogis" refers to the individuals who enter [the path] as described above. "This is the guru to be known" refers to the one to be pleased as described above. "Having thoroughly pleased" refers to the concordance described above. "Having received [the teachings] with authentic desire" refers to the sequence of the vase empowerment and so forth as mentioned above. "Then the mind should be purified" refers to the two stages as mentioned above; when the signs of purification arise through the second of the first [stages], "the mind, having abandoned all conceptualization..." [is attained].

ཞེས་ཏེ་མཐུ་ཅན་གྱི་སྟོབས་དང་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། ། དེ་སྦྱོར་ཞེས་པ་ནི་གོང་མ་ལྟར་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གས་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་གོང་མ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་རིག་པ་སྐྱེ་ཞེས་སོ། ། རིག་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་ངོ་བོ་བས་ན་དེ་འགྲུབ་ཅེས་སོ། ། དེ་གྲུབ་ནས་ས་འོག་མའི་སངས་རྒྱས་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚིག་ལ་སོགས་པའི་གཟུངས་རྣམས་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགྲུབ་ཅེས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་སྐུའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིས་ཞེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྟོབས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་བསྒོམས་ན་དེ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་སྟེ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བས་རབ་ཏུ་འབད་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་འབད་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། མཆོག་གི་དེ་ཉིད་རབ་གསང་གསང་། ། ཞེས་པ་ནི་གོང་མ་ལྟར་དེ་ཐ་མ་ནས་སོ། ། སྨོན་ལམ་གྱིས་ཀྱང་ཐ་ན་འགྲུབ། ། ཅེས་པ་ནི་མི་ནུས་པའི་ཡང་དག་སྤོང་བྱེད་བཞིས་ཟིན་པའི་གང་ཟག་དོན་ཙམ་དང་ཕྲད་པ་དེ་ཡིས་ཞེས་སོ། ། གཞན་གྱིས་ནི་སྒྲུབ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་འབད་ཅེས་ཏེ་དེས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྗེས་ལ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབད་པར་འོས་པའོ། ། ཨ་ལ་ལ་ཧོ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །

Thus, it is attained through the power of the mighty and the regent. Regarding the phrase "that application," it means that through the rituals of ascetic conduct and so forth, as described above, the three bodies are applied to that person; in that single moment, awareness arises. That very arising of awareness is the Vajradhara, the essence of Mañjughoṣa; therefore, it is said that he is accomplished. Once that is accomplished, the buddhas of the lower realms, the perfections such as generosity, the dhāraṇīs such as those of speech, and all the stages such as the Joyous (Pramuditā) are also accomplished. The term "great bliss" refers to the body that encompasses all, subsumed by the application of great bliss. The phrase "after that" does not mean "later," but rather the meaning of "power." This is because all the great qualities arise from the ocean-like great bliss. If one meditates on that great bliss, why would those not arise? The meaning is that they will certainly arise. Therefore, "with great effort" means possessing the exertion of diligence. "The supreme reality, most secret, secret" refers to that which is from the end, as described above. "Even by aspiration, it is accomplished at last" means that even a person who is unable to engage in the four right endeavors, by merely encountering the meaning, [attains it]. Others should exert themselves intensely in the practice; since all those who manifest enlightenment in this very life accomplish it subsequently, it is appropriate to strive. "A la la ho" has already been explained.

ད་ནི་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་གསུང་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་བླ་མས་སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རོལ་པའི་གར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། འཁོར་ལོར་བཅས་པས་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དུས་དེར་རོ། ། གླུ་དབྱངས་ཀྱིས་བདག་ལ་བསྟོད་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་མཛོད་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེར་ཞེས་པ་ནི་གནས་དེ་ཉིད་དུའོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་ཞེས་ཏེ་དེ་བཞིན་དུའོ། ། སྤྲིན་རྣམས་མེད་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྤྲིན་རླན་ལས་ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་ཞིང་དེར་ཞི་བ་བཞིན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཡང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྣང་ཞིང་ཡང་དེར་ཞི་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་རྒྱུའི་སྤྲུལ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་དེ་ཤེས་ནས་སྐལ་ལྡན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གསུངས་པ་བདག་གི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཅུང་ཟད་རྟོགས་པ་ཞེས་པ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ནི་བག་ལ་ཉལ་དུ་བཅས་པ་ཟད་པ་སྟེ། དེ་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་གོང་ནས་གསུངས་པ་ལྟར་རྟོགས་ནས་དཔེ་མཁྱུད་སྣོད་རུང་འགའ་ལ་ཡང་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་རྒྱབ་ནི་བྱང་ཤར་གྱི་མཚམས་ནའོ། ། རྒྱང་གྲགས་ནི་འདོམ་ལྔ་བརྒྱའོ། ། དེ་ལྔ་བཅུ་ནི་དཔག་ཚད་དྲུག་དང་རྒྱང་གྲགས་གཉིས་སོ། ། པརྦ་ཏའི་ཕུག་ཅེས་པ་ནི་མ་ཏ་ཧྲ་ནི་ཏྲ་ཞེས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཞེས་པ་སྔོན་གྱི་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་སོ། །

Now, in order to conclude the speech of Mañjughoṣa, the Guru describes the dissolution of the emanated maṇḍala, beginning with the words "In that way..." and so forth. The phrase "the dance of play" and so on has already been explained. "Together with the wheel" refers to the [deities] such as Vairocana and the rest. "At that very time" means at that moment. "Praising me with songs" should be understood from the Gāthākośa. "There" means in that very place. "Into the expanse of space" means in that same manner. "One should understand it to be like the absence of clouds" means that just as clouds arise from the moisture of the sky and are pacified back into it, so too the Blessed One, through the application of great compassion, appears within suchness and is shown to be pacified therein. Therefore, the emanations that are the causes of that should also be understood in the same way. Having thus understood that for oneself, the account of how the welfare of fortunate ones was accomplished is told, beginning with "My..." and so forth. "Slight realization" means that one has reached the far shore of the limits of all phenomena, wherein even the latent tendencies are exhausted; this is because, having realized it through the stages of the mudrā as explained above, one has abandoned the "teacher's fist" even for some who are suitable vessels. "Behind the Vajrāsana" is in the northeast direction. A krośa is five hundred fathoms. Fifty of those are six yojanas and two krośas. "The cave of Parvata" is Māṭharaṇītra, meaning "Sprout of Dharma," the abode of a great lord of siddhas of old.

དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གནས་བཅས་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དོན་བྱའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཉེ་འཁོར་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་སྣོད་དུ་རུང་བ་མང་བས། བླ་མས་ཀྱང་དེའི་དོན་དུ་ཞེས་སོ། ། འདི་བསྡུས་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གྱི་ལུང་ངོ་། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་སོ། ། རྩོམ་པ་ནི་བྱེད་པའོ། ། སྟོན་པ་ནི་བཤད་པའོ། ། སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྡུས་པ་ནི་དམ་ཚིག་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་རྒྱུ་ཡང་དམ་པས་གསོལ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཏབ་པས་ཞེས་གོང་མ་ལྟར་རོ། ། བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་བྲོད་ཅེས་པ་ནི་རང་ཡིད་ཆེས་ནས་སོ། ། དེ་རྣམས་རྩོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཞུགས་པའོ། ། དེར་གནས་ནི་ཕུག་དེར་རོ། ། འཁོར་བཅས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ས་པའི་གང་ཟག་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བཞི་ཡོད་དེ། མར་མེ་མཛད་བཟང་པོ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོ་དང་། རྡོ་རྗེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་རྣམས་བདག་ཅག་གི་དང་པོའི་གཞུང་ལྟར་དེ་བླ་མ་ཆེན་པོའི་རིམ་པ་ཇི་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་། གོས་དང་། ཟས་དང་གསེར་ལ་སོགས་པའི་ནོར་གྱི་མཛོད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། རང་དང་སློབ་མའི་ཚོགས་ཀྱི་སྣ་ཚོགས་འཁོར་ལོའི་བྱ་བ་རྣམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི། ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ་དེ་ཉིད་གཏེར་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པས་ན་མཛོད་སྲུང་ངོ་། །

Regarding the phrase "based upon that," it means having established a residence. As for "for the sake of the benefit of sentient beings," it is because those in his vicinity were particularly numerous and suitable as vessels; thus, the guru acted for their sake. "This summary" refers to the Oral Instructions. "All the chapters" refers to those mentioned above. "Composing" means creating; "teaching" means explaining. The word "etcetera" includes the bestowing of the samaya and so forth. The cause for this, as stated above, is that the holy ones made extensive supplications. "I am exceedingly joyful" means having gained confidence in oneself. "Engaged in the preparation for composing those" refers to the undertaking. "Abiding there" means in that cave. Regarding "together with the retinue," among his own followers and disciples, there were eighteen individuals on the level of the Regent (Rājaputra). Among them, there were four who attained parinirvāṇa in this very life: Dīpaṃkarabhadra, Praśāntamitra, Rāhulabhadra, and Vajramahāsukha. These are according to our own original tradition, following the sequence of the great gurus. He who provides all their requisites—clothing, food, treasuries of wealth such as gold, and vast materials for making offerings at the essence of enlightenment (bodhimaṇḍa), as well as the various activities of the wheel for himself and the assembly of disciples—is the Bodhisattva of the ten grounds. Since he is the master of those very treasures, he is the "Guardian of the Treasury."

གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཆ་ལུགས་འཆང་བས་ན་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སོ། ། དེས་ཉིན་རེ་འགྲོན་བུ་ཀཱཪྵ་པ་ཎ་བདུན་བརྒྱ་རེ་རེ་ལ་སྦྱོར་ཞེས་སོ། ། དེ་ནས་བྱིན་རླབས་ཤེས་པས་བླ་མས་སྤྱན་དྲངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཅུང་ཟད་བསྡུས་པ་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རུ་ཞེས་པ་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་དེར་རོ། ། བླ་མ་ནི་བསྲུང་བའི་ཞབས་སོ། ། སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྡུས་པ་དེར་རྟོགས་སོ་ཞེས་འཚལ་སྤུན་ཟླར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། ། མཉེས་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྔོན་གནས་ཞེས་པ་ནི་པརྦ་ཏའོ། ། སྐལ་ལྡན་དོན་འགའ་བྱས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ད་ནི་དེ་ལྟ་བུས་དད་པར་བྱས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གསུངས་པ། དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཏམ་རྒྱུད་རྒྱས་པར་ཤེས་བྱས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་ཆེན་པོའི་གཏམ་རྒྱུད་རྒྱས་པ་ན་ལེནྡྲ་འདུལ་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་མཆོད་པ་བྱས་པ་དང་། རབ་ཏུ་གནས་པ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཆེར་དད་པར་བྱས་ནས། དེས་ཀྱང་རང་གི་འདོད་པའི་གཞུང་ལ་མཁས་པ་ནི་བླ་མ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་བློའི་སོམ་ཉི་བཟློག་པས་ན་གཟུ་བོའོ། ། དེ་གོང་དུ་གསུངས་པའི་ཐབས་ཀུན་གྱིས་མཉེས་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལས་གོམས་པའི་ཕྱིར་ན་ལུང་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་སྟེ། ཀུན་དུ་བཟང་མོ་ལ་སོགས་པའོ། །

Because he maintains the appearance of a yakṣa, it is the abode of the yakṣas. It is said that he provides seven hundred kārṣāpaṇa coins every day. Then, the history of how the guru invited him through the power of blessings is told, beginning with the words "Then..." and so forth. "Somewhat condensed" refers to what was explained above. "There" refers to that location in the south. "The guru" refers to the feet of Rakṣitapāda. By the word "etcetera," those who were like brothers in understanding what is included there are meant. "Having pleased" refers to through Dharma discourses and so forth. "Former residence" refers to Pārvatī. "Having performed some purpose for the fortunate" refers to those other than those of former karma. Now, having thus inspired faith, the meditation on non-dual wisdom together with its result is taught, beginning with the words "Therefore..." and so forth. "Having learned the detailed narrative" means that through the extensive narrative of the great guru—such as the history of his taming Nālandā, making offerings at Vajrāsana, and performing consecrations—the fortunate ones are made to have great faith. Furthermore, the guru is one who is expert in the treatises of his own desire; because he dispels the doubts of the intellect, he is impartial. "Having pleased him with all the methods explained above" is the meaning. Because of familiarity with that, there is the oral transmission, such as the prakaraṇa (treatises) and so forth. A prakaraṇa is so called because it makes things very well; it refers to the Samantabhadrī and so forth.

སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྡུས་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཉན་པ་ནི་ཐོབ་བྱེད་དང་བཅས་པས་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཐོབ་པ་ལས་བྱུང་བས་སོ། ། བསམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་འཐད་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བློ་ངེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རབ་བརྟེན་ཞེས་པ་ནི་བསམ་པ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་བརྟེན་ཏེ་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགོན་སོགས་རབ་ཏུ་བརྟེན་བྱས་ཞེས་ཏེ་གོང་མ་ལྟར་རོ། ། རང་གི་སེམས་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས། ། ཞེས་པ་ནི། རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པ་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རོ། ། ཇི་བཞིན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་བྱས་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་རྟོགས་པའི་རྟགས་རྙེད་པ་དང་ཅུང་ཟད་རྟོགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པས་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པས་ལྷག་མ་ཟད་པས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་ཏེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལའོ། ། ཟླ་བ་དྲུག་གིས་ཞེས་པ་ནི་སོགས་པ་ཞེས་པ་ཐ་མའི་ཚིག་ཏུའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་རྟོགས་པ་སྟེ། ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བྱེད་པ་འདི་ནི་སུ་ཡིས་བཟློག་ཅེས་ཏེ་དེའི་ཆོས་ཉིད་དགག་དཀའ་བ་སྟེ་བར་སྣང་ལ་ཆར་གྱི་རྒྱུན་ལྟར་རོ། ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དག་པར་མ་བྱས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་དང་ལྡན་པའི་སྔགས་པ་གསུངས་པ། བདུད་རྩི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བདུད་རྩི་མཆོག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འཐུང་པ་ནི་རོ་མྱང་བ་དང་ངོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། ས་བོན་ཉམས་བྱས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བ་དང་བཅས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The term "and so forth" includes the commentaries on the tantras and similar works. Listening to these, together with the means of attainment, arises from having obtained the stages of the path. "One should reflect" means that one should repeatedly bring certainty to the mind through logical proof. "Relying thoroughly upon that" means relying thoroughly upon that reflection in order to make it exceptional, which refers to relying on hermitages and so forth, as explained above. "By meditating on that very mind of one's own" refers to the two stages and so forth. "By having realized it exactly as it is" refers to attaining the signs of realization, partial realization, and the perfect realization of reality itself; through ascetic conduct and so forth, the remainder is exhausted, and thus "in this very life" means in this very visible phenomenon. "In six months" is the concluding phrase of the "and so forth." "Attaining enlightenment" is the realization of the ultimate state. As for the question, "Who can turn back this which is performed by the extraordinary method?"—its nature is difficult to obstruct, like a stream of rain in the sky. Regarding the mantra practitioner who possesses blazing diligence and has not yet purified the ultimate nirvana in this visible life, it is said: "The nectar," and so forth. "Supreme nectar" is non-dual wisdom. "Drinking" means tasting and being satisfied. The rest is easy to understand. "Having destroyed the seed" means knowing that, together with its origin, it is the maṇḍala circle.

འཁོར་བར་གནས་ཀྱང་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་པདྨ་གཞིན་རྟག་ཏུ་གནས་ཞེས་པ་ནི། འཁོར་བའི་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཉེས་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་མི་གོས་པའོ། ། དེ་རུ་མ་ཐོབ་ཅེས་པ་ནི་ལོ་དེ་ལའོ། ། ལན་གྲངས་གཞན་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱི་མའམ། དེ་གཉིས་སམ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པ་མེད་དོ། ། དེ་ཡང་ཚོགས་པ་ཡོད་ན་ཡང་དག་མྱོང་བའོ། ། འབྲས་བུ་སྨིན་བྱེད་ཅེས་སོ། ། གང་སྨིན་ཞེ་ན། སྔགས་པའི་ཡིད་ལ་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་ཏེ་ཡིད་ཉིད་ཇི་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ན་ཡང་དག་པ་སྟེ་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་ཆེན་ནོ། ། དེ་ཐོབ་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་མཛད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་རེ་རེས་བསྟན་པ་རེ་རེ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་ན་སྤྲུལ་པའི་ཆ་ལུགས་འཛིན་ཞིང་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། གངྒཱའི་བྱེ་སྙེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ལས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཇུག་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དང་པོའི་མཐར་གྱིས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དལ་འབྱོར་འདི་(ཚེར་,ཆེར་)གནས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག་པར་གདམས་པ་དེ་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཆུ་འཁོར་དྲག་པོའི་ཁར་ལྷུང་ལྟར། ། ཞེས་པ་ནི་ཆུ་འཁོར་དྲག་པོའི་ཁར་ལྷུང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་མ་བསྐྱེད་པ་ནི་དེ་ཉིད་དུ་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་ཆུ་འཁོར་དྲག་པོ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ལུས་དང་། བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངག་དང་། རྩེ་གཅིག་པའི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་ལ་སྔོན་གྱི་རིམ་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།

"Though dwelling in saṃsāra, one is unstained by its defects, remaining forever like a lotus" means that because the yogi has thoroughly understood the reality of saṃsāra, they are not defiled by its faults. "Not attained there" refers to that very year. "In another lifetime" means there is no certainty as to whether it will be the next life, or the second, third, and so forth. Furthermore, if the conditions are assembled, it is experienced authentically; this is what is meant by "ripening the fruit." If one asks what ripens, it says: "It arises authentically in the mind of the mantra practitioner." When the mind itself is realized as it truly is, that is the "authentic," which is to say, the vast siddhi. Attaining that is the actualization of Mahāmudrā. Because each Buddha purifies a specific teaching, they assume the guise of an emanation and travel in all directions; thus, it is taught that "as numerous as the sands of the Ganges" and so forth. Therefore, it is shown that even beginners and others may enter Mahāmudrā, for it is not a matter of gradual progression alone. The instruction to strive in meditation because this "leisure and endowment" does not last long is expressed by "therefore" and so forth. "Like falling into the mouth of a violent whirlpool" means that if one does not generate diligence when falling into a violent whirlpool, one will die right there. Likewise, those dwelling in the violent whirlpool of saṃsāra should generate diligence through a body thoroughly refined, speech such as recitation, and a mind of one-pointed application, and practice exactly according to the previous stages. Why is this?

དལ་འབྱོར་ལུས་ནི་ཞེས་ཏེ་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་གཡོ་སླ་བས་ཞེས་པ་ཆེར་གནས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེའི་དཔེ་ཡང་། རླུང་གིས་མར་མེ་གསོད་པ་ལྟར། ། ཞེས་ཏེ། སྦྱོར་བའི་བྱ་བ་མ་བྱས་ན་དེས་སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་ཡང་མི་སྡོད་དེ་མེད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བས་ན་དུས་འདའ་བྱེད་དེ། ཉིན་མཚན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་འདི་ཆུད་གསན་པར་མི་བྱ་སྟེ། གོང་མ་ལྟར་དངོས་གྲུབ་དེ་ཉིད་མཆོག་ཆེན་རབ་བསྒོམ་བྱ་ཞེས་ཏེ་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་དང་ལྡན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་བློ་ངེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་གསུམ་པའོ། ། ཇི་སྐད་བཤད་བཞིན་པས་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་གསུངས་པའི་སྐུ་གསུམ་ཡན་ལག་དང་བཅས་པའོ། ། དེར་དེ་རབ་ཏུ་འགྱུར་བ་ན་སེམས་གཞན་རྣམ་པར་བཀག་ནས། སེམས་ནི་ཡང་དག་བརྟན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས། བདག་སྣོད་དུ་རུང་བ་འགའ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་ཞེས་གདམས་པའོ། ། སྣོད་དུ་རུང་བའི་སེམས་ཅན་མང་བ་མ་ཡིན་པས་གསང་བ་བླ་མའི་ཞལ་ནས་རྙེད་པར་བྱ་བ་གསུངས་པ། གང་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ན་ཞེས་པ་ནི་གཞུང་འདིར་རོ། ། གསང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་མི་སྟོན་པའོ། ། བདག་གིས་གསལ་བར་མ་བྱས་ཅི་ཡོད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཕྱུག་མའི་རྩའི་འཁོར་ལོ་བཙལ་བ་དང་། དེས་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པར་བྱ་བ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་སྟེར་བ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསལ་བར་མ་བྱས་པའོ། ། དེ་གང་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། དེས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ནི་ཞེས་པ་ནི་གསང་བར་བྱའོ།

"The body of freedoms and endowments" refers to having abandoned the eight states of non-leisure. "Extremely prone to wavering" means it does not remain stable for long. As for its analogy: "Like a lamp extinguished by the wind," if one does not perform the preparatory activities, it will not remain for even a single moment but will be destroyed. Therefore, time passes in stages such as day and night. Consequently, one should not let this birth go to waste; as stated above, one should "meditate on that very supreme great siddhi" with blazing diligence. "That very conduct" refers to the secret awareness-vow and so forth. In that regard, "certainty of mind" refers to the third type of yogi. "Just as it has been explained" refers to the three bodies along with their branches mentioned above. When one becomes proficient in that, having blocked other thoughts, the instruction is: "Make the mind perfectly stable," which is a prayer addressed to some worthy vessel. Since sentient beings who are worthy vessels are not numerous, it is said that the secret must be found from the mouth of the guru, beginning with the words "By whom..." "In this" refers to this very text. "Secret" means that the letters are not shown. "Why have I not made it clear?" refers to the search for the channel-wheel of Vajradhātvīśvarī, making it possess the five characteristics, and the experience of being granted it through skillful means; these have not been made clear. If one asks, "From where is this known?" it is from the words "Therefore..." and so forth, which are easy to understand. If one asks, "Why [is it secret]?" it is from the words "This is..." and so forth. "This" refers to that which is to be kept secret.

། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་དག་སྤྱོད་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་དག་པའི་སྐུ་ཅན་ཏེ། སྙིང་པོ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟེ་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའོ། ། དེ་ལ་སྙིང་པོ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་འབྲས་བུ་སྩོལ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐུ་འབྱིན་པ་སྟེ། དེས་ཅིག་ཅར་དུ་རང་གི་སྐུ་གསུམ་ཡང་དག་པར་སྦྱོང་བའོ། ། དེ་བས་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པའི་བླ་མ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེས་ཐབས་ཀྱིས་སྟེར་བ་འདི་ནི་ཞལ་ལས་རྙེད་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལས་གཞན་གྱི་སོམ་ཉི་བཟློག་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་གཞུང་སྟེ་ཐབས་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་དང་། མཁའ་འགྲོ་མའི་རྒྱུད་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམས་ནི་མི་སླུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱུ་དང་གོམས་པར་བཅས་པའོ། ། མི་འཚམ་པར་ནི་སྣང་ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཕལ་ཆེར་འགལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉི་མའི་དཔེ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོ་གཅིག་རྟ་བདུན་སྦྲུལ་གྱི་ཞགས་པས་སྦྲེལ་ནས། རོ་སྨད་མེད་པའི་ཁ་ཁྲིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་ཁྲིད་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བ་ནི་སྨྱོན་ཚིག་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པས་ན་ཞེས་ཏེ་མི་ལྟུང་བ་དང་། འཛམ་བུ་གླིང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲོན་མ་བྱེད་པ་ལྟར།

Regarding the term "Yogācāra," two aspects are taught. "Perfect conduct" refers to the body that is somewhat purified; the "essence" is the generation stage, which yields the desired result. In that context, the "essence" is the completion stage because it is unwavering. Bestowing its result is the production of the utterly pure body, through which one simultaneously and perfectly purifies one's own three bodies. Therefore, this which is bestowed through the skillful means of the great guru—who has reached the far shore beyond all wrong views and is the basis of all qualities without exception—must be obtained from his own lips. To dispel the doubts of others regarding this, the text says "therefore" and so forth. "Mahāyoga Tantra" refers to the scriptures that teach Mahāyoga, namely the tantras that prioritize skillful means and the ḍākinī tantras. Their meaning consists of the non-deceptive suchness, together with its causes and cultivation. "Though it appears inconsistent" is said because, for the most part, taking the afflictions as the path is seen as contradictory. Regarding the "example of the sun": it is like a chariot wheel with seven horses bound by a snake-noose, led through the sky by a driver without a lower body; although this appears like the words of a madman, because it is capable of accomplishing the welfare of oneself and others, it does not fall, and like a lamp for Jambudvīpa and the like, [it illuminates].

རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་སྦྱོར་བ་བདུན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་དང་བྲལ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ཁྲིད་པས་འཁོར་བའི་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་ཇི་བཞིན་པ་ལ་ཞུགས་ཤིང་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་བ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་འབྱུང་བས་ན། རྣལ་འབྱོར་འགས་ཞེས་ཏེ། སྣོད་དུ་རུང་བ་བཞི་ལ་མོས་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་འབད་དགོས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཐེ་ཚོམ་སོམ་ཉི་ནི་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་སྟེ་གོང་གི་དཔེས་བཟློག་ནས། ཡིད་ཆེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དད་པའི་ནོར་གྱིས་འདིའི་དོན་བླ་མ་ལས་གུས་པས་བླངས་ནས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པ་ལྟར་རང་གི་སེམས་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། དེས་བདག་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པའི་སྣོད་གཙང་མར་རྩེ་གཅིག་པ་ཆུ་གཙང་འདྲ་བའི་ནང་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ལ་ཡིད་གཉིས་མ་ཟ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱུ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བྲལ་བར་གསུངས་པ། འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རང་བཞིན་འགྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའོ། ། མན་ངག་ཅེས་པ་ནི་ཨུ་པ་དེ་ཤ་ན་སྟེ་ཐབས་ཀྱིས་སྟེར་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མན་ངག་ཅེས་པར་སྦྱར་རོ། ། བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཡང་དག་པའི་གཞི་ཅན་ཏེ་དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་སྟེ། རྒན་པོ་གཞོན་ནུའོ། ། བསོད་ནམས་ཚོགས་ནི་མངོན་བསྐྱེད་པ། །

The Mahāyoga Tantra is subsumed under the seven applications of passion. Because the Vajradhara, who is free from the phenomena of saṃsāra, leads one from suchness, one reaches the end of saṃsāra and enters into the state of reality as it is, whereby the ripening of beings through emanations and so forth occurs. Therefore, it is said, "Some yogis," meaning that one must exert great effort by cherishing devotion toward the four types of suitable vessels. How so? Doubt and hesitation are states of mental indecision; having turned away from these through the aforementioned examples, one should receive the meaning of this from the guru with devotion. Through the wealth of faith, such as conviction, and through the wisdom of hearing and so forth, one should repeatedly examine one's own mind according to the stages of yoga. By that, the great non-dual wisdom will arise within the pure vessel of the samaya and vows—like a single-pointed drop of pure water—appearing like the maṇḍala of the moon of non-dual wisdom. This is the meaning of the instruction: "Do not harbor any doubt about this." It is taught that those who lack the two causes are deprived of the sublime goal. The phrase "this is" and so forth refers to this. "Accomplishment of the nature" means that which is uncontrived. "Pith instruction" (upadeśa) means "bestowing through means"; it should be applied here as the pith instruction that brings about understanding. The lineage guru is the basis of the authentic person; being blessed by him means that through his power, one is transformed—just as an old man becomes a youth. The accumulation of merit is that which is clearly generated.

ཞེས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་དང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་དང་ཕྲད་པའོ། ། བསོད་ནམས་ཆུང་བའི་མི་ཞེས་པ་ནི། དེ་གཉིས་སམ་ཡང་ན་དེ་དང་པོ་ཁོ་ན་བྲལ་བའོ། ། འདི་དོན་མ་རྟོགས་ན་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྟོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་དེ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཁོ་ན་ལ་བློ་བརྟན་པོར་བྱ་བ་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་འདི་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཞིང་ལམ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ་སྲས་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སུ་ཞེས་སོ། ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་པའོ། ། དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྔའིའོ། ། སྤྱི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐུ་ཞེས་ཏེ། ཇི་བཞིན་པའི་འབྲས་བུའི་སྐུ་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་དེ། དེ་ཉིད་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་སོ། ། དཔལ་ལྡན་ཀུན་ཞེས་པ་ནི། རང་གི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་རིམ་པ་གཉིས་འདི་ཞེས་ཏེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་སོ། །

This refers to meeting [the teacher] through virtues such as those that exhaust the obscurations of aspiration and karma. "A person of little merit" refers to one who is devoid of those two, or perhaps devoid of the first alone. "If one does not realize this meaning" means even if one has realized the ultimate state of a bodhisattva and so forth. "It is not called the Great Yoga" is because the reality of the Great Yoga is absent. Having thus shown that this is the path of the sublime ones, the text now speaks of making the mind firm in that alone, beginning with "In that way." "In that way" means that having thoroughly understood that this path—which arises from realizing and familiarizing oneself with non-dual wisdom—is the antidote to the suffering of existence and is superior to other paths, and that it is the path of the Sugatas who possess [spiritual] sons. "The Great Perfection" refers to the second stage of the two stages. Its "wisdom" refers to the five, such as the mirror-like wisdom. "The universal form" refers to the utterly pure and completely purified state of those [wisdoms]; therefore, it is called the "completely pure body." Because it is the body of the result as it truly is, it is so designated; that very thing is called "Great Vajradhara." "Glorious All" refers to all the Buddhas, as they possess their own insight. That very thing is the ultimate and conventional nature of them all. That itself is called "this two-stage [path]," specifically the completion stage.

ལམ་རིང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ཆེ་བ་འདི་བསྒོམ་པར་གསུངས་པ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནི་མགོ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་རྣམས་ལ་བསྐལ་པ་གསུམ་དུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། དད་པས་སྤྱོད་པ་དང་། དང་པོ་ནས་བདུན་པ་དང་། བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་གྲངས་མེད་པའི་བསྐལ་པ་རང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱང་དེའི་གོང་ན་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ན་བླ་དང་བཅས་ཞེས་སོ། ། དེའི་བདེ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་ལྟོས་ན་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྟེ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཆགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཡིས་འདི་ལྟ་བུ་དཔལ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ནས་བཀྲ་ཤིས་པ་འདི། ཚེ་གཅིག་གིས་འགྲུབ་པའི་ལམ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བསྒོམ་སྟེ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སོ། ། ད་ནི་ལམ་དེ་ཉིད་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བསྒོམ་པར་གསུངས་པ། དད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་དད་པའི་ནོར་གྱིས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བླངས་ནས་མི་འགོང་མི་ལྡོག་ལོག་པར་མི་འཛིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་ལ། དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞི་གནས་ལྷག་པར་བསྐྱེད་པ་ལ། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྷག་མཐོང་བསྐྱེད་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་བྱིང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་གང་ཉམས་པ་ལས་དྲན་པའི་ཐག་པས་བློ་བཟློག་སྟེ། གོང་གི་རིམ་པ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། །

It is taught that those on the long paths should meditate upon this great method, beginning with the words "suffering" and so forth. Regarding "suffering," it is taught that the paths [of the long way] take three eons, such as through the practice of giving one's head and so on. These consist of the stage of practicing through faith, the first through the seventh [grounds], and the eighth through the tenth, during which one attains a corresponding enlightenment over incalculable eons. Nevertheless, because there remains the unsurpassed Great Buddha Vajradhara above that, it is said to be "with a superior." Compared to the application of Great Bliss, that [attainment] is merely slight; therefore, why should a yogi who is intensely attached to it not meditate upon this glorious and entirely auspicious path that is accomplished in a single lifetime? It is indeed something that must be meditated upon. Now, it is taught that this very path is to be meditated upon through the yoga of the union of calm abiding and special insight, beginning with the words "faith" and so forth. In that regard, having grasped the meaning as it is through the wealth of faith, one should generate diligence that is undaunted, irreversible, and free from wrong apprehension. Through the meditative concentration of one-pointedness on the object, one should especially cultivate calm abiding. Through the insight that thoroughly discriminates phenomena, one should cultivate special insight. By means of these two, one should turn the mind back from any decline in laxity or distraction using the rope of mindfulness. The phrase "according to the aforementioned sequence" refers to the stages of generation and completion.

ཡིད་དགའ་བའི་གནས་བསྟེན་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་ཡིད་དགའ་བར་བྱས་ཤིང་བསྟེན་ཡང་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཉེས་པས་མ་གོས་པས་ན་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་མཆོག་གོ། ། དེ་ཉིད་ལམ་སྟེ་ལེགས་པར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ལེགས་པར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ལམ་འདི་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སོ། ། ད་ནི་འདི་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྔོ་བ་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རབ་ཏུ་དང་བའི་དང་བ་ཞེས་པ་ནི་ལེན་པར་བྱེད་པའོ། ། ལེན་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་ལས་སོ། ། འདི་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་བླང་བྱའི་དོན་ཏོ། ། རབ་བསྒོམ་ཤོག་ཅེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གསུམ་དུའོ། ། བླང་བའི་དོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྔོ་བ་གསུངས་པ། བླུགས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་བླུགས་དང་ཞེས་པ་ནི་ཐུན་མོང་གི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པས་དག་པའི་སྣོད་གཙང་མར་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བླུགས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལ་གཏོར་བས་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་དག་པའི་ས་བོན་ཐོབ་པའོ། ། དེ་བས་དག་པར་བྱས་པས་ཞེས་ཏེ་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱས་པས་སོ། ། སློབ་དཔོན་ཆེར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ཐོབ་པས་སོ། ། དེས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀུན་གྱི་རྒྱུད་འཛིན་ཞེས་ཏེ་བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་སྔགས་དང་། རྒྱུད་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་འགྲོ་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུད་དེ་རྣམས་ཀུན་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་སྟེ་སྟོན་པའོ། ། དང་པོའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་ནི།

Regarding the phrase "resorting to a place that gladdens the mind": although one resorts to and is gladdened by the nature of the qualities of desire and so forth, because one is untainted by the faults of the three doors, this is the supreme Samantabhadra. That itself is the path because it causes one to reach the goal well. It is said that such a path, which leads one to reach the goal well, is precisely that which is to be meditated upon. Now, the dedication of the roots of virtue arising from having performed this is taught, beginning with the words "In that way..." "With a mind of supreme clarity" refers to the act of receiving. "Receiving" refers to receiving from the guru. "This supreme" refers to the object to be received. "May I meditate well" refers to the three stages by way of the two stages. The dedication of the roots of virtue for the purpose of receiving is taught, beginning with the words "Pouring..." In that context, "pouring" means pouring the water of wisdom and so forth into a clean vessel purified by the common vows and so forth; and by sprinkling it upon its cause, one obtains the seeds for purifying the habitual tendencies of the ālayavijñāna and so forth. "By thus purifying" means by making the vessel fit for use. "Becoming a great master" means by obtaining the empowerment of a Vajra Master. If one asks what that accomplishes, it is said: "Holding the continuum of all," because one becomes the master of the mantras and tantras of Kriyā, Caryā, Yoga, and Anuttarayoga. Through that, one also joins other beings to all those continua; that is, one teaches them. "The first stage" refers to...

བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་རྟོགས་པས་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་རྣམས་དག་པར་བྱས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཅུང་ཟད་དག་པའི་སྐུ་སྟེ་དེའི་སྣོད་དུ་རུང་བར་ཞེས་པ་ནི་ཀ་ལ་ཤ་ནི་སྣོད་དེ་བུམ་པའི་དབང་ཐོབ་པ་ནི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྣོད་དུ་རུང་བར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་འགྱུར་བར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་པའོ། ། སྙིང་རྗེར་ལྡན་པའི་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་སློབ་མ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བླ་མའི་ཞབས་ལ་ཞེས་ཏེ་རྐྱེན་གྱིས་སློབ་དཔོན་དང་བཅས་པའི་ཞབས་ལ་མེ་ཏོག་གིས་སྙིམ་པ་བཀང་ནས་མགྲིན་པ་དམའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གུས་པར་ལྡན་པས་འདུད་པའོ། ། དེ་ལ་རི་བོང་འཛིན་པའི་གཟུགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཁའི་ལམ་ནས་སྙིང་གའི་པདྨར་ཞུགས་པས་རང་རྒྱུད་རབ་ཏུ་སྨིན་བྱས་ཏེ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཞིང་དག་བྱས་པས་ཞེས་ཏེ་ཞིང་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་སྔགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྣང་ཡང་མེད་པ་ནི་དག་བྱས་པས་ཏེ་ལྟོའི་དྲི་མ་བཞིན་ནོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ན་ཆོས་ཀུན་སྒྱུ་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས། ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་དེའི་མཐའ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་གསུམ་པའི་དང་པོ་སྟེ། དེར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བར་ཤོག་ཅེས་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་སློབ་དཔོན་ནོ། ། བྱིན་རླབས་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། །

By realizing the generation stage along with its branches, the stains of the karmic obscurations of one’s own continuum are purified. "Wisdom-illusion" refers to the body of slightly purified wisdom; "becoming a suitable vessel for that" means that by receiving the vase empowerment, the practitioner becomes a suitable vessel for the illusion-like meditative absorption. "Endowed with compassion" refers to the great causal master’s desire for disciples and others to be free from suffering. "At the feet of such a guru" means that with conditions provided by the master, one bows with devotion, filling the palms with flowers and lowering the neck. In that regard, "the form of the moon-holder" means that by the moon-like bodhicitta entering the lotus of the heart through the path of the mouth, one’s own continuum is thoroughly ripened. For that very reason, it says "by purifying the field," where "field" refers to the aggregates and so forth. Although these appear in the form of mantras, they are non-existent once purified, just like the impurities of the stomach. If one asks how they are realized, it is by thoroughly realizing the meaning of the twelve [verses] beginning with "all phenomena are illusion." The bodhisattvas of the ten grounds, such as Maitreya, are those hindered by only one birth; likewise, the conclusion of that empowerment is the first of the three yogas, and it is said, "may all sentient beings go there." "Cooperative" refers to the cooperative master. "Blessing" refers to entering into meditative equipoise.

རྗེ་བཙུན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ། རང་གིས་དགའ་བ་རྙེད་པས་ཞེས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་དགའ་བ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་། ཆོས་ཀུན་དག་པའི་ངོ་བོ་མཆོག། ཅེས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེར་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་བཞིན་གནས་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་མི་སླུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་བཅུ་དྲུག་གི་ཐིག་ལེ་ཆ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་རྫུན་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་དོན་ཅན་གྱི་མི་དང་ཕྲད་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ངལ་སོ་ལས་ཐོབ་ཅེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་རྩའི་ལམ་ནས་རླུང་གིས་ངལ་སོས་པ་ལས་རྙེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཐབས་ཀྱིས་སྟེར་བས་ན་མན་ངག་ཆེན་པོ་སྟེ། ཐོབ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་པའོ། ། དེ་རྙེད་ཅེས་པ་ནི་མི་སླུ་བའོ། ། དེ་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་མགུ་བར་གྱུར་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པས་ཡི་རངས་པའོ། ། དེས་ཆོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མགྲིན་པ་དམའ་བར་བརྟགས་ན་ཞེས་ཏེ། གཞན་དུ་གཡེངས་པ་སྤངས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་གཞི་རྣམ་པར་བཀོད་ནས། དེ་ཉིད་རིམ་པ་གཉིས་པས་དེའི་དོན་ལ་བརྟགས་པས་བརྟན་པའི་རྟགས་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་གསུམ་པར་གྱུར་པས་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞི་པའི་བཞི་པས་རང་རིག་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཡང་དག་ཐོབ་ཅེས་པའོ། ། དེའི་ཐུགས་རྗེ་རྒྱས་པའི་སྦྱོར་བས་ཡང་། སྐུ་དང་ཞེས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་ལའོ། ། གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་ལའོ། །

Regarding the term "the Venerable Great Compassionate One" (Bhagavān Mahākāruṇika), the causal master taught Great Compassion. "Having found joy for oneself" refers to the joy subsumed within the three bodies (kāya), which is the wisdom (jñāna) born from that. That very [wisdom] is described as "the supreme essence of the purity of all phenomena," because all phenomena dissolve into it. "The meaning as it abides" refers to the unchanging suchness (tathatā). Within that, the suchness that is non-deceptive is the portion of the sixteen drops, which is the bodhicitta. That itself is not false in order to attain that [state], just like meeting a person who possesses the actual meaning. Furthermore, "attained from rest" means it is found when the winds are rested within the path of the channels. Since it is bestowed by means of skillful methods, it is the "great pith instruction" (mahopadeśa); thus, it says, "may it be attained." "Having found that" means it is non-deceptive. In that regard, "the mind becomes intensely delighted" means being joyful by ascertaining it exactly as it is. That is not sufficient; therefore, it says, "if one examines the throat to be low." Having abandoned distractions and established the basis through the generation stage (utpattikrama), one examines its meaning through the second stage (niṣpannakrama). By finding the signs of stability and so forth through the sequence of becoming a third-level yogi, one then attains the authentic dharmakāya of self-awareness through the fourth of the four stages, such as the ascetic conduct (vrata). Furthermore, through the application of the expansion of his compassion, "the body" refers to those of the delusion family; "speech and mind" refer to those of the desire and hatred families.

དེ་གཙོ་བོ་ཙམ་སྟེ་དཔག་མེད་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་ཞེས་ཏེ་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་དེ་སྙེད་ཀྱིས། ཁམས་ཀུན་བཀང་ནས་ཞེས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་རྟོགས་པའི་རོ་མྱང་བའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་སྐུས་བཀང་བའོ། ། དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། གཞི་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ཙམ་དུ་སྣང་ཡང་སྲིད་པའོ། ། དེ་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་གིས་འདམ་རྫབ་དང་འདྲ་བའི་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་དྲངས་ནས། དམ་ཚིག་ཆེན་པོའི་རྡོ་རྗེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་དང་འདྲ་བར་འཇོག་པ་ནི་སྒྲོལ་བ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་པའོ། ། མཛེས་པའི་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བ་རིམ་པ་གཉིས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ། ཞལ་གྱི་ལུང་གི་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བི་ཏ་པཱ་དས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀ་མ་ལ་གུ་ཧྱ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་མངའ་བདག་ལྷ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །

That is the principal [emanation], but it is said to be "immeasurable emanated forms." This means that for sentient beings who possess pride and so forth, there are as many emanated forms as there are [beings], filling all realms—that is, filling [them] with bodies endowed with the eight characteristics of the savor of realization throughout the three worlds. Through these, the existence of all sentient beings is a conceptual construction that is merely illusory and non-existent; yet, for those who have not realized the ground, it appears as such and thus constitutes existence. By means of hands such as those that teach the Dharma, they are drawn out from the suffering of existence, which is like a swamp, and established upon the jewel island of the manifest enlightenment of suchness, the Great Samaya Vajra. This is the "liberator," and it is said, "May it be so!" The Beautiful Flower: A Commentary on the Oral Instructions on the Meditation of Suchness in the Two Stages, composed by the great master Vitapāda, is hereby complete. It was translated, edited, and finalized by the Indian abbot Kamalaguhyapa and the great Tibetan translator, the sovereign Lha Ye-shes rgyal-mtshan.