An Explanation of [Nāgārjuna’s] “Five Stages” called “The Garland of Jewels”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པཉྩ་ཀྲ་མ་ཊཱི་ཀཱ་མ་ཎི་མཱ་ལཱ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། རིམ་པ་ལྔ་པའི་བཤད་པ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། རྟག་ཏུ་དགྱེས་པའི་རང་བཞིན་བདག་ཉིད་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་ཐར་པར་རབ་བརྩོན་པ། ། དག་ཅིང་གསལ་བའི་འོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ཀུན་དུ་འགེངས་མཛད་པ། ། སྒེག་པ་ལ་སོགས་རོ་དང་ལྡན་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཀུན་ནས་འཁྱུད། ། ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་གཉིས་མེད་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་དེ་ལ་བསྟོད། ། དཔལ་ལྡན་ཚངས་པའི་གནས་བསྒོམ་པ་ལ་དགྱེས་ཤིང་དེ་བཞིན་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན། ། སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའི་འགྲོ་བ་དག་ནི་གསལ་མཛད་པ། ། འདོད་ཆགས་ཐབས་ཀྱི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པ་དག་འདུལ་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་མའི། ། རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་འཛིན་མཛད་དཔལ་ལྡན་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལ་སོགས་ལ་བསྟོད། ། གདུལ་བར་དཀའ་བའི་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གྱིས་ཉམས་བྱས་ཤིང་། ། ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་ཆགས་བྱེད་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་ནས། ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་དུ་བརྟེན་ནས་སྦྱོང་མཛད་པ། ། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་སོགས་རྣལ་འབྱོར་མ་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། བདག་སོགས་ལྟ་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ངོ་བོ་བསྒྲིབས། ། ཁམས་གསུམ་ཐུགས་རྗེས་ནམ་མཁའི་ཁམས་མཚུངས་དྲི་མེད་པའི། ། དེ་ཉིད་རིན་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་སྦྱོང་མཛད་པ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཚོགས་དེ་ལ་རྟག་པར་བདག་ཕྱག་འཚལ། ། དཔག་མེད་སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་འདོད་དང་། ། དགྲ་བོ་མི་མཛའ་མཚུངས་པའི་ཕུང་སོགས་བདུད་ཀྱི་ཚོགས། །

In the language of India: Pañcakramaṭīkā Maṇimālā-nāma. In the language of Tibet: Rim pa lnga pa’i bshad pa nor bu’i phreng ba zhes bya ba. Homage to the glorious Vajrasattva! I praise the glorious Vajrasattva, whose nature is eternal joy, who strives to liberate the three realms of beings, who fills the entirety of space with a mass of pure and radiant light-circles, and who is constantly embraced on all sides by goddesses endowed with the flavors of the erotic and the rest, the non-dual conventional and ultimate reality. I praise the glorious Buddhalocanā and the others, who delight in meditating on the glorious Brahma-abodes, whose nature is that of the elements, who clarify beings who are like illusions, dreams, mirages, and the moon in water, and who, through the power of the method of passion, assume the most beautiful forms of young maidens in order to subdue the three realms without exception. I prostrate to the supreme yoginīs, Rūpavajrā and the rest, who, having observed the world afflicted by the objects of form and so forth that are difficult to tame, and by the intense attachment to enjoyments, purify them by relying upon the very essence of those objects. I prostrate constantly to that assembly of the Bodhicitta, which, with compassion, simultaneously purifies with the jewels of reality the three realms that are obscured in their true nature by the host of views such as "self," and which is stainless and equal to the expanse of space. I prostrate to the assembly of Māras, such as the aggregates, which are like enemies and adversaries, and who desire to destroy the immeasurable realms of sentient beings.

འགྲོ་བགེགས་ཐུགས་རྗེས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇོམས་ཁྲོ་བཅས་པའི། ། གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་སོགས་གང་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་གི་དྲིན་གྱིས་ཐར་མཛད་ཅིང་། ། བསྟན་བཅོས་མ་ལུས་རྒྱ་མཚོ་ཡི། ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བླ་མ་ཆེའི། ། ཞབས་ཀྱི་པདྨ་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། དང་པོར་ཐལ་མོ་སྦྱར་བྱས་ནས། ། ཁྱེད་ལ་བདག་ནི་གསོལ་བ་འདེབས། ། མཁས་རྣམས་རྩེ་གཅིག་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། བདག་ཉིད་མཉམ་པར་གཞག་མིན་གསོན། ། གསང་འདུས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཡི། ། སྙིང་པོ་བཀྲ་ཤིས་རིན་ཆེན་མཚུངས། ། རིམ་པ་ལྔ་ནི་བདག་གི་ཚིག། ཅུང་ཟད་སྦྱངས་ལྡན་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། ། བདག་ནི་འཇིམ་གོང་ལ་འཛེགས་ནས། ། ཟླ་བ་འཛིན་པར་འདོད་པ་སྟེ། ། མཁས་པ་བློ་གྲོས་ཆེ་རྣམས་ཀྱིས། ། བཞད་གད་ཉིད་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ། འོན་ཀྱང་བླ་མའི་ཞབས་ཀྱི་ནི། ། སྐུ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་དམ་པ་དང་། ། ལུང་གི་མན་ངག་ཅུང་ཟད་ཀྱིས། ། རིམ་དོན་བདག་གིས་དབྱེ་བར་བྱ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་དང་རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད། ། ཐམས་ཅད་བཤད་པ་རྣམ་བཞིར་གནས་པ་སྟེ། ། སྒྲ་བཞིན་དོན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡི། ། རྨོངས་རྣམས་བཤད་པས་རྒྱུད་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་མཐའ་དྲུག་དང་བཤད་པ། ། རྣམ་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། ། དཔལ་ལྡན་རིམ་པ་ལྔ་པ་ཡིས། ། ཡང་དག་ཇི་བཞིན་བདག་གིས་བཤད། ། དཔལ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ལུང་བསྟན་པ།

Homage to Yamāntaka and the others, who, together with the wrathful deities, instantly destroy the obstacles of wandering beings through their compassion. Homage to the lotus feet of the great Guru, by whose kindness I am liberated and who has reached the far shore of the entire ocean of treatises. First, having joined my palms, I make this supplication to you: O scholars, listen with one-pointed minds as I, who am not yet in meditative equipoise, speak. The essence of the great ocean of the Guhyasamāja is like a precious jewel of auspiciousness. These five stages are not the domain of those who have only a slight degree of training. I am like one who, having climbed a mound of clay, desires to grasp the moon; though the great-minded scholars may indeed laugh at me, nevertheless, through the most sublime kindness of my Guru’s feet and a small portion of the oral instructions of the scriptures, I shall distinguish the meaning of the stages. Yoga, supreme yoga, and the unsurpassed yoga—all are established in four modes of explanation. For the ignorant, explaining the tantras according to the literal meaning causes the tantra to degenerate. Therefore, relying upon the six parameters and the four modes of explanation, I shall explain the glorious Five Stages exactly as they are. As it is prophesied in the glorious Laṅkāvatāra Sūtra:

གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ཆེན་པོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་འབད་པ་བསྐྱེད་པ་དཔལ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་མཛེས་པས་རྣམ་པར་སྤྲས་པའི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོ་ལས། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་སྒྲུབ་ཐབས་མདོར་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་བསྡུས་སོ། ། ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ། མདོ་སྣ་ཚོགས་དང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་དང་། རིགས་པ་དང་བཅས་པའི་རིམ་པ་ལྔ་པ་ནི་ཚེ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཤེས་རབ་ཆུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མདོར་བསྡུས་ནས་བཏུས་སོ། ། འདི་ལྟར་རྩོད་པའི་དུས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུའི་དོན་རྒྱས་པ་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་གཟུང་བར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ། ཁ་ཅིག་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོའི་ཆུ་སྒོར་ཉམ་ང་བར་ལྷུང་ནས་ཉིན་རེ་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁྱམ་ཞིང་འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ཀུན་དུ་འཁྱམ་སྟེ། དམྱལ་བའི་གནས་ནས་ཡི་དྭགས་གནས་ཏེ་དེ་ནས་ལྷའི་གནས་སུ། ། དགེ་བ་ཟད་ནས་ལྷ་ཡི་སྲིད་པ་ལས་ནི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ། །

The glorious Ārya Nāgārjuna, who has realized the great system of Secret Mantra and exerted himself in accomplishing the perfect welfare of both himself and others, [extracted] from the exceedingly profound ocean of the glorious Guhyasamāja, which is beautifully adorned with the jewels of the two stages: the generation stage was condensed in the Sādhana-melāpaka and other such works. Because it is extremely difficult [to understand], the completion stage—which is uncommon to others, the principal [subject], the essence of various sūtras and the king of tantras, and the five stages accompanied by reasoning—was collected and condensed for the sake of sentient beings with little lifespan, diligence, or insight. Thus, in this age of strife, sentient beings of the present are unable to grasp the extensive meaning of the nine branches of the Buddha’s word as spoken by the Blessed One through the stages of hearing, reflecting, and meditating. Why is that? Because some sentient beings are under the power of others; that is, their mental continuums are under the power of defects such as attachment. Some, having fallen into the perilous whirlpool of the female organ, wander day by day, relying on the sufferings of saṃsāra characterized by birth, aging, and death, wandering from one state of existence to another: from the hell realms to the realm of hungry ghosts, and from there to the realm of gods; and when their merit is exhausted, from the existence of a god, they fall into the womb of an animal.

སླར་ཡང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ནས་ནི་ཤི་འཕོས་མིའི་འགྲོ་བར། ། དབང་མེད་ལས་བསྐུལ་འགྲོ་བ་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་འཁོར། ། ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཡུལ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལ་ཆགས་ཤིང་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ཆོས་ཉན་པའི་སྐབས་མེད་པ་སྟེ། བྱིས་པ་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད། ། ངེས་པར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་ནི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པར་འགྱུར་བ་ཕྱོགས་བཅུར་འཁྱམ་ཞིང་བྲེལ་བར་གྱུར་པས་ནོར་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་གྱུར་པ་དག་སྟེ། བསྒྲུབ་དང་སྲུང་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས། ། ནོར་ནི་ནོར་མིན་མཐའ་ཡས་ཤེས་པར་བྱ། ། ནོར་ཆགས་བློ་ཅན་རྣམས་ནི་བྲེལ་བ་ཡིས། ། སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་སྐབས་མེད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་པོ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བའི་བློ་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་ཉིན་མཚན་དུ་གཉིད་མི་ལོག་པར་དུས་འདའ་བར་བྱེད་པ་དག་སྟེ། རྨོངས་པ་འདོད་པས་བསླུས་པ་ནི། ། ང་རྒྱལ་དོན་དུ་བྲལ་ཉིད་འགྲོ། ། བུ་དང་ཆུང་མའི་ཆེད་ཡིན་ཡང་། ། ལོར་ཡང་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་གཞན་གྱི་དབང་བཞིས་ཟིན་པར་གྱུར་ཅིང་འདོད་པ་ངན་པ་ཅན་དག་ནི། རིགས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཉོན་མོངས་གོམས་དང་གྲོགས་ངན་དང་། ། ཕོངས་དང་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དང་། །

"Furthermore, having passed away from the animal realm, beings wander into the human state, driven helplessly by karma like the wheel of a chariot." Thus it was said. Likewise, some who are completely gripped by negative companions become attached to momentary sensory objects and fall under the power of others, having no opportunity to hear the Dharma. As it is said: "Those who associate with the foolish will certainly go to the lower realms." Likewise, some are diligent in seeking food, drink, and so forth; wandering in the ten directions and being preoccupied, they experience great suffering for the sake of wealth. As it is said: "Through the suffering of acquiring and protecting, know that wealth is not true wealth. Those whose minds are attached to wealth are so preoccupied that they have no opportunity to be liberated from the suffering of existence." Likewise, some whose minds delight in pleasing kings and the like spend their time without sleeping day or night. As it is said: "The deluded, deceived by desire, go into exile for the sake of pride. Even for the sake of children and wives, they do not see them for years." Those who are thus gripped by these four dependencies and possess base desires are unable to accomplish the welfare of themselves or others, even if they possess the potential. As the Ornament of the Mahāyāna Sūtras states: "Habituation to afflictions, negative companions, deprivation, and being under the power of others..."

རྣམ་བཞིའི་རིགས་ལ་གནོད་བྱེད་པར། ། མདོར་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལས་འདི་སྐད་དུ། ཁ་ཅིག་གཅིག་ཏུ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོད། ། ཁ་ཅིག་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་པ་དང་། ། ཁ་ཅིག་ཐར་མིན་ཆ་མཐུན་དགའ་བར་སྤྱོད། ། དགེ་བ་དམན་ཞིང་རྒྱུ་དམན་པ་ཡང་ཡོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་མི་ཁོམ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་གཟིགས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་མཛད་པ་ཐུགས་རྗེས་རིམ་པ་ལྔ་པ་ལ་འབད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མདོ་དང་བཤད་པ་དག་ཏུ་དོན། ། རྒྱས་པར་ཉེ་བར་བསྟན་པ་དག། མདོར་བསྡུས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་གང་། ། དེ་བསྡུས་མཁས་པས་ཤེས་པར་བྱ། བསྡུ་བ་དེ་ཡང་ཚིག་གི་དོན་དང་ངག་གི་དང་བསྡུས་པའི་དོན་གྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། རིམ་པ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་བརྗོད་པའོ། ། རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ངག་གི་དོན་ནི་རིམ་པ་ལྔ་པའི་ཚིག་གི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། འདིར་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཤིགས་ཤིང་སོ་དང་མཆུ་ལ་སོགས་པའི་གཡོ་བ་སྤངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་རླུང་ཙམ་གྱིས་བཟླས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།

"In short, it should be understood as that which harms the four types of lineages," and so forth, as it has been taught. From that same source, it is said: "Some are exclusively engaged in misconduct; some have abandoned the white dharmas; some delight in practices concordant with non-liberation; and there are also those of inferior virtue and inferior causes." Having observed such realms of sentient beings who lack the leisure, he composed this treatise, striving through the five stages out of compassion. Furthermore, this is a condensed work that takes the completion stage alone as its primary focus. If one asks, "What is meant by 'condensed'?" it is said: "That which was taught extensively in the sūtras and commentaries, when brought together into a single summary, the wise should understand as 'condensed.' This condensation is of three types, distinguished by the meaning of the words, the meaning of the sentences, and the summarized meaning." Regarding these, the meaning of the words is the literal sense. In the term "Five Stages" (pañcakrama), "five" expresses a number. "Stage" (krama) is defined as the attainment of successive, increasingly superior states. The meaning of the sentences refers to the subjects expressed by the words of the "Five Stages," such as vajra-repetition and so forth. Here, the meaning of the sentence is: "Vajra-repetition is the recitation by means of the wind alone, which is indestructible like a vajra, free from the movement of the teeth, lips, and so forth, and devoid of conceptual thought." The purification of the mind is the "purification of the mind."

རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དང་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངག་གི་དོན་ཏོ། ། བདག་གི་སྟེ་འདོད་པའི་ལྷའི་རྣམ་པར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱ་ཞིང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། ཡང་ན་རང་ལས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ལས་རྣམ་པར་སྤྲོ་ཞིང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྔ་པ་དེའི་སྐྱེས་བུའི་ཚིག་བསྡུ་བ་བྱས་ནས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་ངག་གི་དོན་ཏོ། ། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་གང་ལས་ཐོབ་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། ཡང་ན་མངོན་དུ་སྟེ་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལས་དུས་ཕྱིས་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། གང་ལས་དཔེ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ངག་གི་དོན་ཏོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཟུང་སྟེ། གཉིས་ཐ་མི་དད་པར་འཇུག་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རིམ་པའི་ངག་གི་དོན་ཏོ། ། ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ངེས་ཚིག་དང་ལྡན་འདྲེས་བཅས་དང་། ། རྒྱན་བཅས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡི། ། ཚིག་གི་ཚོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པ་གང་། ། ངག་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་བྱ། ། བརྡ་སྤྲོད་པ་དག་ནི་བྱ་བའི་ཚིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ངག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།

The phrase "the three consciousnesses and the completely pure collection of natures" is the meaning of the words regarding the purity of mind. "Blessing oneself" means to transform and consecrate oneself into the nature of the chosen deity through the illusion-like samādhi. Alternatively, "blessing oneself" refers to emanating and consecrating from the luminosity that is the nature of all phenomena; having formed a compound with the fifth [case], this is the meaning of the words regarding the stage of self-consecration. "Manifest awakening" refers to the fourth suchness of awakening that is to be attained through direct perception; that from which it is attained is manifest awakening. Alternatively, "manifest" refers to the awakening to be attained later through the guru’s pith instructions from the illustrative coemergent [wisdom]; that from which the illustrative coemergent is attained is called manifest awakening—this is the meaning of the words regarding manifest awakening. "Union" refers to the pair characterized by the conventional and the ultimate, the engagement of the two without distinction; this is the meaning of the words regarding the stage of union. If one asks what is meant by "words," it is said: "That which is composed of a collection of words possessing etymological definitions, mixed [metaphors], ornaments, and charm is called 'words'." Grammarians, however, say that a collection of words possessing a single verb is a sentence.

དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ངག་གི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངག་གི་དོན་ཞེས་བྱའོ། ། བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དོན་ཡང་ཡིན་པས་ན་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་དོན་བཅུ་གཅིག་གིས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་དོན་བསྡུས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཟླས་པ་དང་། སྐུའི་བཟླས་པ་དང་། གསུང་གི་བཟླས་པ་དང་། ཐུགས་ཀྱི་བཟླས་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་བཟླས་པ་དང་། དོན་ཡོད་པའི་བཟླས་པ་དང་། ཁྲོ་བོའི་བཟླས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་བཟླས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་བཟླས་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་བཟླས་པ་དང་། མ་ནིང་གི་བཟླས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འོག་ནས་སྐབས་སུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའི་དོན་ནི་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྣང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྣང་བ་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་གསུམ་ཁོ་ན་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་དོན་ནི་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་བར་མ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གིས་བསྡུས་ཏེ། རྒྱུ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། དེ་དག་གི་དབྱེ་བ་མང་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །

Whatever is the meaning of speech in such a manner is called the "meaning of speech." Because it is both a summary and a meaning, it is the "summarized meaning." In that regard, the meaning of the stage of vajra recitation is summarized by eleven points, as follows: the recitation of the Great Vajradhara, the recitation of body, the recitation of speech, the recitation of mind, the recitation of the jewel, the recitation of the unerring, the recitation of the wrathful, the recitation of passion, the recitation of hatred, the recitation of delusion, and the recitation of the neuter. These shall also be explained in their proper context below. The meaning of the stage of the purification of mind is summarized by three points, as follows: the purification of appearance, the purification of the clarity of appearance, and the purification of the attainment of appearance. Self-consecration consists of exactly three: the self-consecration of the dharmakāya, the self-consecration of the saṃbhogakāya, and the self-consecration of the nirmāṇakāya. The meaning of the stage of manifest enlightenment is summarized by three points: the purification of passion, the purification of freedom from passion, and the purification of intermediate passion. The meaning of the stage of union is summarized by cause and result. The cause consists of four types of divisions: the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, Bodhisattvas, and the way of Secret Mantra. The many subdivisions of these shall also be explained in that very context.

འབྲས་བུ་ཡང་རིགས་དང་ཡོན་ཏན་དང་བྱ་བ་དང་རྫས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མདོར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྒྱས་པར་ནི་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་ཐབས་དུ་ཞེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་རླུང་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་ཕྲ་མོའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ལྔ་དང་། ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ལྔ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེར་གྱུར་པ་རྣམས་གསང་བའི་སྣར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རིམ་གྱིས་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བས་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་དང་པོའོ། ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་སྙིང་གའི་པདྨའི་ལྟེ་བར་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེ་ལ་གསུང་གི་ས་བོན་དང་སྐུའི་ས་བོན་གྱི་རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་ཐིམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་དུ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་པ་བཀག་ནས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་གྱིས་གཟུང་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །

The result is also fourfold, categorized by lineage, qualities, activity, and substance; in brief, this is the meaning of the phrase "by way of the eight worldly dharmas." This shall be explained in detail in that very [text]. Now, this must be analyzed: if one asks how many methods there are for each of these stages, it shall be stated. The method for the stage of vajra recitation consists of the suchness of the winds and the suchness of the mantra. Regarding those, the suchness of the winds is their ultimate nature, which is called the "suchness of the winds." What is that? It is the form of a drop (bindu) the size of a tiny mustard seed. Thus, the five winds such as the life-sustaining wind and the five winds such as the "near-moving" wind, which have become drops of bodhicitta through the power of great bliss, are stabilized through the process of emanating and withdrawing them upward and downward by means of the stages of prāṇāyāma, in relation to sentient beings of the desire family. This meditation is the "drop yoga" of the yogi of the desire family, and it is the first. In the same way, in relation to sentient beings of the hatred family, one should cause the drop of the seed-syllable of Mind-Vajra at the center of the heart lotus to dissolve gradually into the seed-syllables of Speech and Body. Having thus blocked the entire mandala of winds, to hold them through the stages of emanating and withdrawing is the "drop yoga" of the yogi of the hatred family.

ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་ནས་གཡས་དང་གཡོན་དང་གཉི་ག་དང་། དལ་བར་རྒྱུ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྣའི་རྩེ་མོར་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ཐིག་ལེ་གཟུང་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྨིན་མའི་དབུས་དང་ལྟེ་བའི་དབུས་དག་ཏུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་དང་པོ་ཡིན་ནོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡང་ཡི་གེ་གསུམ་སྟེ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ངོ་། ། འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྒྲ་མེད་ན་ཐ་སྙད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལོང་བ་དང་ལྐུགས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བའི་འོད། ། འཁོར་བའི་བར་དུ་གསལ་མི་འགྱུར། ། མ་ལུས་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་འདི། ། མུན་པ་སྟུག་པོ་བཞིན་དུ་འགྱུར། ། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྙན་པའི་གཟུགས། ། ཚིག་གི་རང་བཞིན་མེ་ལོང་ཐོབ། ། དེ་དག་ཉེ་བར་མི་གནས་ཀྱང་། ། རང་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་ལ་ལྟོས། ། དེའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་སྒྲ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། སྒྲ་དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ལྟེ་བའི་གནས་ན་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་གིས་བསྐུལ་ནས་འབྱུང་སྟེ། ནམ་མཁའི་རླུང་ལས་རབ་བྱུང་ལུས་ལས་ནི། ། འབྱུང་ཞིང་ཁ་རུ་ཉེ་བར་ཕྱིན་པའི་སྒྲ། །

Furthermore, in the same manner, by emitting wheels of light rays—red and so forth—according to the sequence of the four maṇḍalas, one should hold the bindu at the tip of the nose for half a watch each, according to the distinctions of flowing through the right, the left, both, or slowly. This is the bindu-yoga of the yogi belonging to the family of delusion. Likewise, one should understand the yoga of Ratnasambhava and Amoghasiddhi at the center of the eyebrows and the center of the navel, respectively. When all of these are unified, it is called the suchness of the winds; this is the first method of the stage of vajra-repetition. The so-called suchness of mantra is the second, and that consists of the three syllables: Oṃ Āḥ Hūṃ. In this way, if all these three realms were without sound, they would be devoid of conventional expression and would become like the blind or the mute. As it is said: "If the light called 'sound' does not shine throughout the cycle of existence, this entire threefold world without exception would become like dense darkness." "The former kings, whose forms were renowned, obtained the mirror of the nature of words. Even though those [kings] are no longer present, look at how they themselves have not perished." Therefore, sound alone is the primary cause for the engagement in all modes of conduct. That sound is the Bhagavatī, whose nature consists of the forty-nine primary letters. Furthermore, it arises impelled by the wind called "life-force" (prāṇa) at the site of the navel: "The sound that arises from the space-wind, having emerged from the body and reached the mouth..."

གནས་གཞན་དག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ན། ། ཡི་གེ་ཉིད་འགྱུར་གང་ཡིན་དེའི་སྒྲའོ། ། དེ་ནི་མི་འགྱུར་ཚངས་པ་མཆོག་དང་གཙང་། ། ཕུག་ན་གནས་པར་བྲམ་ཟེ་ཡང་དག་འདོད། ། དེ་རབ་སྦྱོར་བས་ངེས་པ་ལེགས་པ་དང་། མངོན་པར་མཐོ་བས་སྐྱེས་བུས་སྦྱོར་བར་བྱེད། ། ཅེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་རང་བཞིན་ཅན་འོད་གཡས་དང་གཡོན་ནས་རྒྱུ་བ་དང་། གནས་བརྒྱད་དུ་ཐུགས་ནས་དབྱངས་དང་གསལ་བྱའི་དབྱེ་བས་འབྱུང་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་དེ། ། བྲང་དང་ལྐོག་མ་མགོ་བོ་དང་། ། ལྕེ་ཡི་རྩ་བ་སོ་དང་ནི། ། སྣ་དང་རྐན་དང་མཆུའི་གཉིས་སོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདི་ལྟར་ཡང་གནས་བརྒྱད་ལས་བྱུང་བའི་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་པོའི་རང་བཞིན་དང་། རིགས་ཀྱི་ཡུམ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་། ཡི་གེ་ཀྵ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། སྡེ་ཚན་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་དང་པོའི་ཡི་གེ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན་ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཨ་དང་ཀ་དང་ཡ་དང་ཤ་དང་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་གསུམ་དུ་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཨ་དང་ཀ་དང་ཡའོ། ། དེ་ལ་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ཤེས་རབ་པོ། ། ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་མའི་མཐར་ཐུག་པའི་སྡེ་ཚན་ནི་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་ཐབས་སོ། ། ཡ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་ཧའི་མཐར་ཐུག་པའི་སྡེ་ཚན་ནི་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་ཏེ་གཉིས་པོ་འདུས་པའོ། །

When distinguished in other locations, that which is the very transformation of the syllable is its sound. That is the unchanging, supreme Brahmā, and pure; the Brahmins truly desire it to abide in the cave. Through its excellent application, a person achieves the definitive good and the higher realms. Thus it is said. Such a source of syllables is the Bhagavatī, whose nature is the moon and the sun, flowing from the right and left [channels]. Abiding in the eight locations, it emerges through the distinction of vowels and consonants. As it is said: "The eight locations of the syllables are the chest, the throat, the head, the root of the tongue, the teeth, the nose, the palate, and the two lips." Thus, the eight groups arising from the eight locations are of the nature of the eight consciousnesses, the four Mothers of the Families, and the nature of the four [Buddhas] such as Vairocana. The syllable KṢA is of the nature of Akṣobhya. Those eight groups are also subsumed by the first eight syllables, beginning with A. If those are further condensed, they are subsumed by the four: A, Ka, Ya, and Śa, which possess the nature of the four elements. Those, too, are gathered into three: A, Ka, and Ya. In that regard, the group of syllables beginning with A is of the nature of the female, which is insight (prajñā). The group of syllables beginning with Ka and ending with Ma is of the nature of the male, which is method (upāya). The group of syllables beginning with Ya and ending with Ha is of the nature of the neuter, which is the union of the two.

དེ་ནས་འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི། ནུ་མ་སྐྲར་ལྡན་བུད་མེད་ཡིན། ཁ་སྤུར་ལྡན་པ་སྐྱེས་བུར་བརྗོད། ། དེ་དག་མེད་པ་གཉིས་པོའི་བར། ། གང་ཡིན་པ་ནི་མ་ནིང་ངོ་། ། ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ནུ་མ་དང་སྐྲ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མོའི་རྟགས་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཁྲི་དང་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྲ་བྲེགས་པའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ས་ཡང་བུད་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། ། བཅོས་པའི་སྐྲ་དང་ནུ་མ་དང་ལྡན་པའི་ཆ་བྱད་འཛིན་པའི་གར་མཁན་ཡང་མོ་ཉིད་དུ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། ཁ་སྤུ་དང་ལྡན་པ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་རི་སྒོག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པོ་སྤངས་པ་མ་ནིང་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་མ་ནིང་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན་མི་འདོད་དེ། དེ་ནི་མོའི་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཕྱོགས་འདི་ནི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་ཆུང་བ་དང་ཆེ་བ་དང་བར་མ་དག་ཕོ་དང་མོ་དང་མ་ནིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཆུང་བ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བའོ། ། དེ་ལ་ཆེ་བ་ནི་སྟོབས་ཆེ་བའོ། ། སྟོབས་འབྲིང་དང་ལྡན་པ་ནི་བར་མ་སྟེ། དེ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་རྟགས་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་བུ་མོ་གཞོན་ནུ་མའི་སྐྱེ་བར་གྱུར་ལ་དེའི་སྟོབས་སྐྱེས་པ་ན་ཕ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

Next, this should be examined here: what are those called "woman," "man," and "neuter"? Regarding this, some say: "One with breasts and hair is a woman; One with a beard is called a man; That which lacks these two, Is the neuter." This is not tenable. If having breasts and hair were the female gender, then beds, garlands, and so forth would be female, because they lack those [features]. Furthermore, because it possesses a mass of shorn hair, the earth would also be female, which is not desired. It would also follow that an actor wearing a costume with artificial hair and breasts would be female. If having a beard were the male gender, then garlic and the like would also be male because they are similar in that regard. If being devoid of both were the neuter gender, it would follow that [the earth] is neuter, which is not desired because it is a female gender. Therefore, this position is not correct. Some say that the small, the large, and the intermediate are called male, female, and neuter, respectively. In that context, "small" means having little strength; "large" means having great strength; and "intermediate" means possessing medium strength. They claim these are the definitions of the three genders. This too is not true. If such were the definitions, then when a young girl grows up and her strength develops, she would become a man, which is not desired.

དེ་བཞིན་དུ་རྒུད་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་རྒས་པར་གྱུར་པའི་སྟོབས་ཟད་པ་ནི་བུད་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བུད་མེད་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ། ། སྟོབས་འབྲིང་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་པ་འམ་བུད་མེད་ཉིད་ཀྱང་མ་ནིང་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐད་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ལ། སྐད་སྦོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕོའི་རྟགས་ཡིན་ཞིང་དེ་གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་ནི་མ་ནིང་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་མཛེ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྐད་ཕྲ་བར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཀྱང་བུད་མེད་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་གཞན་སྐད་སྦོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། སྐད་བར་མ་དང་ལྡན་པ་མ་ནིང་ཉིད་ཡིན་ན། རྒྱུད་མང་ལ་སོགས་པ་མ་ནིང་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུད་མང་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟགས་གསུམ་ཆར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དོ། ། སྦྲུམ་མ་དང་བུ་བཙའ་བ་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུད་མེད་མོ་གཤམ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཁ་སྤུ་དང་ལྡན་པ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། བོད་ཀྱི་རིགས་ཁ་ཅིག་ལ་ཁ་སྤུ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་བུད་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཁ་སྤུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཉིད་ལ་ངེས་པ་མེད་དོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་རྟགས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དེ།

Likewise, a person who has become decrepit and whose strength has failed due to old age becomes a woman, yet one does not desire that to be the state of womanhood. A man or woman possessing middling strength becomes a hermaphrodite; therefore, this definition is illogical. Some claim that a thin voice and so forth are the signs of a woman, while a coarse voice and so forth are the signs of a man, and the absence of both is the sign of a hermaphrodite. This is also not accepted, for those men who are lepers have thin voices, and thus they would absurdly follow as being women. Similarly, other women who have coarse voices would become men. If possessing a medium voice were the state of a hermaphrodite, then stringed instruments and the like would become hermaphrodites, for stringed instruments possess all three genders; this is not desired. To say that being pregnant and giving birth are the signs of a woman is also illogical, for a woman who is barren would then become a man. To say that having a beard is the sign of a man is erroneous, for since some Tibetan tribes lack beards, they would therefore become women. Furthermore, the yoginīs of the Khasarpaṇa and other lineages would become men because they possess beards. Therefore, there is no certainty regarding the defining characteristics of the signs of womanhood and so forth. Some claim that there is no distinction in the signs.

རྟགས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་སྟེ་རྟགས་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་ངོགས་དང་ཁང་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དག་རྟགས་གསུམ་ཆར་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་འདྲེས་པར་མི་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་འདིར་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཅན་དག་ནི་ཕོ་དང་མོ་དང་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མོའི་རྟགས་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ཡི་ཁྱབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ནམ། སྐྱེས་བུ་གང་ཡིན་པའི་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕོ་དང་མོའི་རྟགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཞག་པའོ། ། དེ་གཉིས་ཀ་སྤངས་པའི་བེམས་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་མ་ནིང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། དངོས་པོ་བེམས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མོ་དང་ཕོའི་སྒྲའི་ཐ་སྙད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

The claim that "the gender signs depend upon the world" is also illogical. If one accepts that they indeed depend upon the world, then why are the gender signs fixed? Just as words such as "riverbank" or "house" are all three genders, why would they not be mixed? Therefore, this definition is entirely erroneous. Consequently, our own established tenet should be stated here: the pervader, the pervaded, and the nature of both are the natures of male, female, and neuter. Likewise, the insight that pervades all things by the very essence of the nature of phenomena—which is the continuum of the mind whose nature is innate bliss—is conventionally designated as the female gender sign. That which is the pervaded, the subject of that innate [bliss], or the person who is the pervaded, is to be called the "person" (the male). This is the establishment of the distinction between male and female gender signs in the world of sentient beings through the conventions of the subject and the nature of phenomena. The vessel-world, which has the aspect of inanimate matter and is devoid of both of those, is the essence of the neuter. Any conventional designation of "female" or "male" for inanimate things is produced by a conceptual consciousness under the influence of beginningless habitual tendencies; it is not ultimate.

དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་དེ་གཉི་ག་སྤངས་པ་དག་ནི་མོ་དང་ཕོ་དང་མ་ནིང་དག་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དང་པོའི་ཡི་གེས་བསྡུས་པའི་དབྱངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་བཅུ་དྲུག་པའི་ངོ་བོ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡི་གེ་ཨའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བྱའི་སྡེ་ཚན་ནི་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དབྱངས་མེད་པར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ནི་དེ་དག་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། ཡ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་འདུས་པས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ཚད་ཕྱེད་དང་གསུམ་ཡོད་དེ་ཨ་དང་ཨུ་དང་མའོ། ། དེ་ལ་ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆའོ། ། ཡི་གེ་མ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཆའོ། ། དེ་གཉིས་འབྲེལ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཡི་གེ་ཨུ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་བྱས་ནས་ཨོཾ་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་དང་། རྩ་གསུམ་དང་། སྐུ་གསུམ་དང་། རྟགས་གསུམ་དང་། འཇིག་རྟེན་གསུམ་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །

In that way, insight, method, and the abandonment of both are the female, male, and neuter [syllables]. Therefore, the essence of the sixteen vowels, which are subsumed by the first letter and have the nature of the perfection of insight (prajñāpāramitā), is contained within the letter A, which is of the nature of the female, because it is the pervader. The class of consonants is the pervaded and is of the nature of method (upāya), and is thus male, because it cannot be articulated without vowels. Consequently, the letter Hūṃ is the essence that subsumes them. Since the class of Ya and so forth is produced by the union of method and insight, the letter Oṃ is that which subsumes them. In this regard, it has two and a half measures: A, U, and M. Among these, the letter A is the portion of insight; the letter M is the portion of method; and the letter U is the nature that connects the two. Therefore, by applying the vowel modification (guṇa), it becomes Oṃ. These three letters should be understood as the nature of the body, speech, and mind; the three realms; the three Tathāgatas; the three channels; the three bodies; the three signs; the three worlds; and the three elements, and as having the nature of entering, abiding, and arising. Such is called the suchness (tattva) of mantra.

འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་ཁམས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སྔགས་དབྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་གསུངས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་དབྱངས་དང་གསལ་བྱའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་གསུམ་དུ་འདུས་པས་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྔགས་བཏུ་བ་དང་། སྔགས་ཀྱི་བརྡ་དང་། སྔགས་ཀྱི་དོན་དང་། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་སྔགས་ཐམས་ཅད་ནི་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རླུང་གི་བཞོན་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལས་རླུང་། རླུང་གནས་རྣམས་སུ་ཐུག་པ་ལས་ཡི་གེ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག། ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་ངག། ངག་རྣམས་ཀྱིས་ངག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་བཏུ་བའོ། ། སྦྲུལ་དང་མགོ་མེད་དང་བཏུས་པ་དང་། མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྡ་སྟེ། སྔགས་རྣམས་ཀྱི་བརྡ་འདི་རྣམས་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཡིན་ནོ། །

In this way, the Blessed One, the Great Vajradhara, taught seventy-two thousand divisions of mantra according to the differences in the intentions, latent tendencies, elements, and habitual propensities of the realms of sentient beings with their various inclinations. The root of all these is the primordial letters, which consist of vowels and consonants; furthermore, according to the sequence previously explained, these consist solely of the three syllables. Therefore, it should be stated that the suchness of mantra is these three syllables alone. Moreover, because they are subsumed within the three winds—such as the entering wind and so forth—the entering wind and the others are also designated as the suchness of mantra by way of metaphorically applying the name of the cause to the effect. This [suchness] is fourfold: the extraction of mantra, the symbols of mantra, the meaning of mantra, and the suchness of mantra. Regarding these, all mantras are produced from the vowels (āli) and consonants (kāli). Likewise, conceptualization arises from consciousness mounted upon the wind, and from that, the wind [arises]. From the wind reaching the locations [of the channels], the letters arise. From the letters come words; from words come sentences; from sentences come great discourses and so forth. Through this sequence, and by way of the five fields of knowledge and so on, the eighty-four thousand heaps of Dharma arise according to the divisions of the twelve branches of the excellent speech of the Dharma—this is the extraction of mantra. The "snake," "headless," "extracted," "endless," and so forth are the symbols of the mantras; these symbols of the mantras are [determined] by the specific types of activities.

གཞན་ཡང་སྙིང་པོ་དང་། ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་དང་། སྙིང་པོ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ས་བོན་དང་། ཕྲེང་བའི་སྔགས་དང་། རིག་སྔགས་དང་གཟུངས་སྔགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་བཟླས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ལས་སྔགས་ཀྱི་བརྡ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དོན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱི་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད། ཡི་གེ་ཨཱཿནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་སྭཱ་ཧཱ་དག་གི་དོན་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དག་ཡིན་ཏེ། གཞན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་དབུ་མའི་ལམ་དང་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་བའི་གནས་ལས་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཏེ། བུ་རམ་གྱི་ནི་མངར་དང་མེའི། ། ཚ་བ་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། ། སྟོང་པ་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་མེད་ན་སྔགས་རྣམས་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྩ་བཞིན་དུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་སྔགས་རྣམས་ནི། ། རྩ་དག་གིས་ནི་དགུག་པའི་རྒྱུ། ། བྱེད་པར་ཡང་ནི་མི་ནུས་པའི། ། ཡི་གེ་གཟུགས་ཅན་མི་འདོད་དོ། །

Furthermore, one should understand that the heart mantra, the near-heart mantra, the heart-impelling mantra, the seed syllable, the garland mantra, the vidyā-mantra, the dhāraṇī-mantra, and so forth, are designations for mantras solely by way of their specific functions, such as being recited. The meaning of "mantra" is the Blessed One Vajradhara, which is the general definition. The syllable OṂ is Vairocana; the syllable ĀḤ is Amitābha; and the syllable HŪṂ is Akṣobhya. Likewise, the meaning of the syllables SVĀHĀ is Ratnasambhava and Amoghasiddhi; the distinctions of the meanings of the others should be understood in the same way. The suchness of mantra is what is called suchness, emptiness, the limit of reality, the nature of phenomena, the middle way, and the ultimate—this is the suchness of mantra. In this way, everything arises from the state of clear light and dissolves back into it. As it is said: "Just as sweetness is the nature of molasses, and heat is the nature of fire, so too is emptiness asserted to be the nature of all phenomena." For that very reason, the "thorough knowledge of suchness" is called the power of mantra; for without it, mantras and the pacification and so forth arising from them would not accomplish anything at all, just like a mere root. As it is also said: "Therefore, mantras are not asserted to be merely the forms of syllables, which are unable to act as the cause for summoning by means of the channels."

ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་སྐད་དུ་གཞན་ལས་ཀྱང་། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། ། ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དག། གང་གིས་དེ་ནི་མི་ཤེས་པའི། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ནི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་འདིས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྦྱོར་བ་ནི་མེ་གང་ཞིག་བུད་ཤིང་ཤིན་ཏུ་སྐམ་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་བསྲེག་པ་དང་། འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པར་མཐོང་བ་ལྟར་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྔགས་རྣམས་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། སྔགས་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མེ་གང་ཞིག་བུད་ཤིང་ཤིན་ཏུ་སྐམ་པོ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསྲེག་པ་ལ་སོགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འོད་གསལ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་བྲལ་བའི་སྔགས་རྣམས་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའོ། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ཀྱི་རིམ་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ཀྱང་གཉིས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པའོ། །

Thus it was said. Furthermore, it is stated elsewhere: "The Great Sage [taught] eighty-four thousand aggregates of dharmas; for those who do not understand them, all of those will be in vain." Thus it was said. In this manner, it is said that accomplishments are achieved once suchness is realized; therefore, yogins should adopt the suchness of mantra. Here, the formal argument is as follows: Just as fire that arises from the cause of very dry fuel is seen to be capable of performing functions such as burning and cooking, so too mantras that arise from the perfect realization of the suchness of clear light perform activities such as pacification. This is a reason based on essential nature (svabhāvahetu), because the pacifying and other activities of mantras depend solely upon the realization of the suchness of clear light. Conversely, just as fire that does not arise from very dry fuel is not capable of burning and so forth, likewise mantras that are devoid of the realization of the suchness of clear light do not perform activities such as pacification. This is a dissimilar example (vaidharmyadṛṣṭānta). This is a specific division of the method of the stage of vajra-repetition. The method of the stage of the purification of the mind is also twofold: the stage of mantra and the stage of mudrā.

དེ་ལ་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པར་དབྱངས་ཡིག་དང་པོ་བསྒོམས་ཏེ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་དཀར་པོས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱས་ནས་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཨོཾ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་མགོ་བོ་ལ་བཀོད་དེ། དེའི་རྗེས་ལ་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་ན་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཨཱཿཐིག་ལེས་མཚན་པ་དེར་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་བཀུག་ལ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་ནས་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་ལ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་བསྒོམས་ཏེ། དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་དང་པོའི་ཐིག་ལེ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ་བཀོད་ནས། དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཁ་དོག་དམར་པོས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་སྣང་བར་བྱས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལྐོག་མའི་ཕྱོགས་སུ་ཡི་གེ་ཨཱཿརྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་བཀོད་དེ། དེ་ཡང་བཀུག་ནས་ཚེག་དྲག་དང་ལྡན་པ་དེར་གཞུག་པར་བྱ་སྟེ་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་སྣང་བ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་གསལ་བ་དང་མཚུངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་འཁོར་ལོ་དང་།

Regarding that, as for what is called the "stage of mantra": first, one should meditate on the first vowel situated at the hub of an eight-spoked wheel of the dharmadhātu. From that, a white wheel of light rays emerges, which makes the entire body extremely radiant. That [wheel] completely transforms into a white syllable Oṃ, which is placed upon the head. Following that, upon a lotus and moon maṇḍala, there is the syllable Āḥ, marked with a bindu. One should summon and cause the wheel of light rays emerging from that to enter it. At that time, the ālayavijñāna (engaging consciousness) is transformed, and the wisdom of appearance (ābhāsa-jñāna), like the rays of the moon, arises. Following that, upon that very wheel of the dharmadhātu, one meditates on a vajra atop a sun maṇḍala. Upon that, one places the first syllable adorned with two bindus. From that, a red wheel of light rays emerges, which illuminates the entire body. By means of that, the syllable Āḥ is emanated and placed in the region of the throat. Having summoned it as well, it is made to enter that [wheel] together with the visarga. At that time, the afflicted mental consciousness (kliṣṭamanovijñāna) is completely transformed, and the wisdom of clear appearance, similar to the intensely brilliant rays of the sun, arises. Following that, the wheel of the dharmadhātu abode and—

ས་བོན་དང་མཚན་མ་བོར་བ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་དེ་ཉིད་དུ་སྙིང་གའི་པདྨའི་ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་འབྲུག་གི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་བཀོད་ལ་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་མཚམས་ཀྱི་སྤྲིན་དང་མཚུངས་པ་བཀུག་ལ་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཐིག་ལེ་དང་ས་བོན་སྤངས་པ་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་མེད་པ་ལྟ་བུ་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེའི་ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་སྣང་བ་ཉེ་བར་འཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་འོད་ཟེར་ལོག་པ་ན་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་སྣང་བ་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་ཚེ་སྣང་བ་གསུམ་ཐོབ་ནས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེའི་ཚེ་སྒྲུབ་པ་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རིགས་ལྔ་དང་བསྲེས་ཤིང་ལེགས་པར་བསླབས་པ་ཐོབ་པ་དང་། བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཡང་དག་པར་བརླན་པའི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་བླངས་ཏེ།

Having cast away the seed-syllables and signs, one should place [the deity] upon the center of the heart-lotus, endowed with the sound of thunder, within that very suchness which is like the sky free from conceptual elaboration. One should then imagine that the wheel of light rays, resembling clouds at the junction of the quarters, is summoned and dissolves into that very place. At that time, having abandoned the drops and seed-syllables, an appearance like a cloudless sky arises, and the ālaya-vijñāna is completely transformed, giving rise to the wisdom of the attainment of appearance. Following that, when the light rays of the appearance at the junction of the quarters recede, an appearance of the nature of innate joy, like a stainless sky, arises. At that time, having attained the three appearances, the suchness of clear light is born, and the practitioner becomes accomplished; this is the stage of mantra. As for the stage of the mudrā: one takes a samaya-mudrā who is of a compatible family with one's own, who has been well-trained and has attained excellence through the stages of reflection and meditation, and whose mind is thoroughly moistened by great compassion. Having taken her, one should—

སྐྱེ་བོ་མེད་པའི་གནས་སུ་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནང་གི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་པདྨར་གཞུག་པ་དང་བསྐྱོད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྔགས་དག་གིས་བྱ་སྟེ། ཧཱུྃ་དང་ཕཊ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བྱས་ནས། སྲོག་ལ་སོགས་པ་དགག་པའམ། སྔགས་དགོད་པར་ཆར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་གཞུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ཐིག་ལེ་ཙམ་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་ངེས་པར་བཟུང་ལ། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་སྤངས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རྣམ་གྲངས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གནས་ནས་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་གྱུར་པས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཐིམ་པར་གྱུར་པ་ན། ཇི་སྲིད་རྣལ་འབྱོར་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད་ཅིང་མཐའ་ཡས་པའི་ནམ་མཁའ་འབའ་ཞིག་དང་མཚུངས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བར་དུ་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པའོ། ། གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་མ་རྙེད་ན།

In a secluded place, the yogi—possessing the divine pride of his chosen deity—should perform the yoga, the subsequent yoga, the supreme yoga, and the great yoga. Having preceded this with the meditative absorption of the internal stages through the methods of approach and so forth, he should perform the entry and movement within the lotus using the mantras of the two Tathāgatas, Ratnasambhava and Amoghasiddhi. Having performed the generation stage and the consecration with hūṃ, phaṭ, and so forth, he should either arrest the vital winds and so on or maintain the focus on the placement of the mantra. Preceded by the entry of all the Tathāgatas, he should firmly hold the mere drop at the tip of the vajra. Without abandoning passion, the absence of passion, or intermediate passion, he should abide in the synonyms of coemergent joy: great bliss, luminosity, peace, and suchness. When all wisdom and consciousness are completely exhausted and the one hundred and sixty natural states arising from that have dissolved, the yogi should remain until he experiences the coemergent bliss that is the nature of the dharmakāya—pure, radiant, stainless, and like the infinite sky alone. This is the stage of the mudrā. If, by some chance, such a mudrā is not found,

དེའི་ཚེ་རང་གི་སྙིང་ག་ནས་སྤྲོས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་གོམས་པར་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་མེད་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་མཚོན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་རེ་ཞིག་དབང་གི་དུས་སུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་མོས་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ལ་བཞག་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་བསྒོམ་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། མཁས་པ་དག་ནི་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་གྲང་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིན་པས་དྲན་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དོན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཚད་མར་ཁས་ལེན་ན་ནི། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚད་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ངོ་ཤེས་པ་ན་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ངོ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བདག་གིས་མ་ག་དྷཱར་མཐོང་བའི་བ་ལང་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བ་ལང་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་མ་ག་དྷཱ་ན་གནས་པའི་འབྲས་སཱ་ལུ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ངོ་ཤེས་པ་དེ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་དང་དོན་དག་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

At that time, one enters into union with the Bhagavatī, the Wisdom Seal (jñānamudrā) emanated from one’s own heart, who is of the nature of the Perfection of Wisdom (prajñāpāramitā). In that very sequence, one should cultivate the purification of the mind. If one asks, "If there is no seal, how can the yogi come to point toward suchness (tattva)?" it is said: first, having experienced great bliss at the time of empowerment, one subsequently places that very conviction in the mind; then, through meditating on a seal similar to that, one will experience suchness. If it is argued that what is experienced through the direct perception of self-awareness (svasaṃvedana-pratyakṣa) is suchness because it is a valid cognition (pramāṇa), then one must consider this: the suchness that is coemergent with the wisdom seal is a recollection of what was previously experienced. Since recollection has a past object as its domain, is it not the case that it is not a valid cognition? If one accepts that a cognition whose object is non-existent is a valid cognition, then it would follow that cognitions and conceptual consciousnesses of things such as a rabbit's horns would also be valid cognitions. Furthermore, when one recognizes something thinking, "This is that very same thing," it is not logical to say it is not a valid cognition because there is no distinction [between the two]. If one asks, "In that case, what is this so-called 'recognition'?" it is not tenable to think, "The very same ox I saw in Magadha is this ox," or "The very same śāli rice that was in Magadha is this," because the word and the object are contradictory.

འདི་ལྟར་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་གི་སྒྲ་འདས་པའི་དུས་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་གི་ཚོགས་མངོན་སུམ་པའི་དངོས་པོ་བརྗོད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་དག་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པས་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་འདོད་པ་ཉིད་དོ། ། དོན་དང་འགལ་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་མ་ག་དྷཱ་ལ་སོགས་པར་ཟོས་པའམ་མཐོང་བའི་འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རོ་དང་ནུས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨིན་པ་གཞན་ཡིན་ཞིང་འདི་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་མཚུངས་པ་ཙམ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་བློ་ཅན་གྱི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་པོས་དཔྱད་པ་ན་ཞག་དྲུག་ཅུའི་འབྲས་ལ་སོགས་པ་དང་། འབྲས་དྲི་ཞིམ་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབའ་ཞིག་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉེ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ། ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས། ། རྫས་ལ་ནུས་པ་ཐ་དད་སྣང་། ། གཅིག་མཐོང་གཞན་ན་དེ་ཡོད་ཅེས། ། ངེས་པར་བྱ་བར་རུང་མ་ཡིན། ། ཞེས་བཤད་པའོ། ། གཞན་ཡང་རྟོགས་པ་པོའི་མངོན་སུམ་ན་གནས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་རང་བཞིན་གཞན་དང་གཞན་འཛིན་པ་ཡིན་ན། ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པས་བསྐལ་པ་གཞན་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས།

In this regard, the term "that" (tat) expresses the sound of a name for everything in the past, while "this" (idam) expresses a collection of names for a manifest object. Therefore, because the past and the present are contradictory, the relationship of qualifier and qualified is untenable; thus, one cannot assert that "this is that very same thing." Furthermore, this contradicts the facts: for instance, the taste, potency, and specific ripening of rice and so forth eaten or seen in places like Magadha are one thing, whereas those of the rice found here are quite different. Even if rice and such have an identical form, when analyzed by one with a very subtle intellect, their distinctions will certainly be perceived—just as with the sixty-day rice or the fragrant rice. As it is said: "Due to differences in place and so forth, different potencies appear in substances. It is not appropriate to be certain that what is seen in one place exists in another." Moreover, since even a single object present before the perceiver's direct perception is momentary, it is grasped as having a different nature in each moment; so what need is there to mention other things separated by space, time, and so forth?

དེ་བས་ན་དབང་གི་དུས་ན་ཐོབ་པའི་དཔེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་(དཔེར་‚དབང་)དུས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་སྐུ་དྲིན་དང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྟན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྒོམ་པ་གོམས་པར་གྱུར་པ་ལས་བསྐལ་པ་ནས་བསྐལ་པ་སྟོང་གི་བར་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དེའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་སྔར་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒོམ་པ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་དེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་སུམ་བཞིན་དུ་མདུན་ན་གསལ་བར་འགྱུར་ན། བདེན་པ་རྣམས་ནི་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཡང་དང་ཡང་། ། འདིར་ནི་གང་དང་གང་བསྒོམ་པ། ། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་དང་འབྲེལ་པ་ལས། ། དེ་དང་དེ་ཉིད་མདུན་ན་སྣང་། ། སྦལ་པ་རལ་པ་ལྡན་པ་དང་། ། འོད་བཅས་ཐལ་བས་བསྐུས་པ་དང་། ། ཚངས་སྐུད་དཀར་པོ་ལྡན་པ་དང་། ། ཕྲག་པར་སྤྱི་བླུགས་བཞག་པ་བཞིན། ། འདིར་མང་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། ། འགའ་ཞིག་གིས་ནི་བསྒོམ་བྱས་ན། ། ཁྱི་དང་རི་བོང་རྟ་དག་གི། མགོ་ནས་རྭ་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེ་སྐད་དུ་གཞན་ལས་ཀྱང་། འདོད་དང་མྱ་ངན་འཇིགས་དང་མྱོས། ། གཉིད་དང་རྐུན་མས་བསླུས་གྱུར་པ། །

Therefore, it is not certain that the suchness obtained at the time of empowerment is one thing, while the suchness at the time of entering into union with the wisdom mudrā is another. Some say that because it is not a valid cognition, it is not suchness. While that is true, the suchness experienced at the time of empowerment—which is revealed through the kindness of the guru’s presence and the power of meditation—will endure for thousands of eons through the cultivation of familiarity and will not perish. The union with the wisdom mudrā is merely a cooperative condition for that [realization] and is not its producer, because it is simply what was previously obtained. Through the cultivation of meditation, that [realization] increases. If even unreal things appear clearly before one as if they were direct perceptions, what need is there to mention the truths? As it is said: "Whatever a fool meditates upon again and again, Through the power of that meditation, That very thing will appear before them. Just as one might see a frog with matted hair, Radiant, smeared with ashes, Wearing a white sacred thread, And a water-pot resting on its shoulder." What is the use of saying more? If someone were to meditate, they would even see horns growing from the heads of dogs, rabbits, and horses. As it is also said elsewhere: "Desire, grief, fear, and intoxication, Sleep, and being deceived by thieves—"

མདུན་ན་ཀུན་དུ་གནས་པ་བཞིན། ། རྫུན་པ་དག་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་གོམས་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་བརྟན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་བཞི་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གཉི་ག་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྣང་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་པས་ཆོག་གོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། འདི་ལྟར་ཡང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གང་གི་ཚེ་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ་སྔོན་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྐྱབས་མེད་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་ཏེ། འོད་གསལ་བ་ལས་སྐད་ཅིག་གིས་དབང་པོའི་གཞུ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞིང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པས་རྣམ་པར་གནས་པར་སྤྲོ་སྟེ།

As it is said: "Just as if they were present before one, even false things will be seen." Therefore, because it is connected with the specific quality of suchness appearing clearly and continuously through the cultivation of meditation, it is not unstable. Alternatively, that which is experienced by the fourth valid cognition of yogic direct perception is the result of the ultimate limit; thus, even at the time of entering into union with both the samaya-mudrā and the jñāna-mudrā, it appears very clearly and is free from conceptual construction, so there is no fault. Enough of this excessive elaboration. The divisions of the method of the stage of the purification of the mind have been explained. The method of the stage of self-consecration is twofold: the yoga of the instantaneous aspect and the yoga of the divisions such as the attainment of appearance and so forth. In this regard, when a yogi who abides in suchness—which is of the nature of the ultimate truth alone attained through the stage of the purification of the mind—is unable to act for the benefit of others, then, by the power of previously generated aspirations, they focus with great compassion on the unprotected realms of sentient beings as if in a dream. From the clear light, they instantly emanate in the form of a rainbow, adorned with the major and minor marks, surrounded by a diverse maṇḍala, and abide as the lord of the maṇḍala.

དེ་ལས་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་གཞན་དང་གཞན་སྤྲོས་པས་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས་བདེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་རབ་ཏུ་བཀོད་དེ་སླར་བསྡུས་ནས། སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་རང་དང་གཞན་ལ་བལྟས་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་སྟོང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཐབས་ཏེ་དང་པོའོ། ། གཉིས་པས་ནི་སྔར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པར་བྱས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་གསལ་བ་དང་མཚུངས་པའི་སྣང་བ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྟེང་དུ་ཚེག་དྲག་དང་ལྡན་པའི་དབྱངས་དང་པོ་བལྟའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་པདྨའི་གདན་ལ་གནས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་དང་བཅས་པའི་དབྱངས་ཡིག་དང་པོ་བལྟ་སྟེ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་འདུས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་རྒྱས་བཏབ་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཐབས་གཉིས་པའོ། ། ཕྱོགས་འདི་ལ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་བལྟ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ།

Furthermore, by emanating various other maṇḍala wheels, one purifies the realms of sentient beings who are tormented by the three types of suffering and establishes them in Buddha-fields such as Sukhāvatī. Having withdrawn them once more, one views oneself and others as being like the twelve examples of illusion, such as a magical illusion or a mirage. For as long as one acts for the benefit of sentient beings without interruption—whether for an eon or a thousand eons—one should abide in the non-dual nature of phenomena (dharmatā). This is the first method of the yogin in the aspect of a single instant. The second method is as follows: having realized the clear light through the stages of purifying the mind as previously described, one subsequently perceives the wisdom of "near-attainment" (ālokopalabdha-jñāna), which is like the appearance at the transition. Following that, one should visualize the first vowel accompanied by the visarga (ḥ) upon a vajra resting on a sun maṇḍala, which is like the intensely brilliant rays of the sun. After that, one should visualize the first vowel together with its following vowel upon a moon maṇḍala resting on a lotus seat. Subsequently, through the union of method and wisdom—the moon, the vajra, and so forth—one should generate the wisdom body (jñānakāya) sealed by the four mudrās. This is the second method. In this context, the distinction is the viewing of oneself and others as being like the twelve examples of illusion, such as a magical illusion or a mirage.

གཞན་དུ་ན་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་རིམ་པ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་བཞི་པོས་ལྷའི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ནི་སྤྲོས་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཟིན་པར་གྱུར་པས་སྤྲོས་པ་ཕལ་ཆེར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་ཞེན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་ནས། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་ཉིད་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱིའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་དང་། ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རིལ་པོར་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆུ་དང་ཅོད་པན་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་དང་། མིང་དང་རྗེས་སུ་གནང་བ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་།

Otherwise, it would follow that this is the generation stage, following the sequence of the moon, the vajra, and so forth. If one asks, "If that is the case, what is the difference between these two stages?" it shall be explained: for the yogi of the generation stage, the sequence of meditative absorptions such as the initial application and the generation of the deity's body by means of the four vajras must be accomplished through conceptual elaboration. For the yogi of the completion stage, although one meditates on the moon and so forth, because one is embraced by the illusion-like meditative absorption, most conceptual elaborations are reversed; this is the difference. Furthermore, if one becomes attached to that very [elaboration], at that time one falls from the completion stage and becomes a yogi of the generation stage; this too shall be explained in this very context. This is the classification of the methods of the stage of self-consecration. The methods of the stage of manifest enlightenment are twofold: the stage of the mudrā and the stage of meditative absorption. The stage of the mudrā is of two types: the outer stage of manifest enlightenment and the inner stage of manifest enlightenment. The stage of meditative absorption is also of two types: the stage of meditating on the meditative absorption of "total apprehension" and the stage of meditating on the meditative absorption of "subsequent dissolution." Regarding that which is called the "stage of the mudrā," it consists of the water, crown, vajra, bell, name, permission, prophecy, encouragement, and the irreversible [empowerments].

གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས། སློབ་མ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་གྱུར་པས། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ལེགས་པར་བསླབས་ཤིང་ལེགས་པར་འདུས་བྱས་ནས་ན་སོ་གཞོན་ཞིང་སྡོམ་པ་དང་དམ་ཚིག་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། སྲོད་ཀྱི་དུས་སུ་བླ་མ་ལ་ཡོན་དུ་ཕུལ་ནས། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་གིས་མངོན་པར་བསྟོད་དེ། དེའི་འོག་ཏུ། ཁོང་སྟོང་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ལ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་བླ་མས་ཀྱང་དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ནས་དེ་ལ་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱ་ཞིང་དེས་ཀྱང་དེ་བླངས་ལ་འདོད་ཆགས་དམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱས་ཏེ། ལྡང་བར་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དེ་ལ་མན་ངག་བཞི་པ་གསལ་བར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདུས་པའི་དུས་སུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བྱེད་པ་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། བྱེད་པ་དང་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་དབང་པོ་འཁྲུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དགའ་བ་དང་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཚན་མོའི་ངོ་བོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །

Once the secret empowerment has been received, the disciple joins their palms and, having been properly trained in and properly prepared for the family of the samaya-mudrā, offers a young woman who has reached the perfection of vows and samaya as a gift to the guru during the evening. Having offered this, they praise him with verses such as "Homage, homage!" and so forth. Following that, they should make a supplication with verses beginning, "Your body is not hollow," and so on. Thereafter, the guru also generates great compassion for the disciple and bestows [the empowerment] through the stages of mantra, mudrā, and meditative absorption (samādhi). The disciple receives it and, through the meditative absorption of supreme passion, experiences the bliss of union and then arises. Following that, the Vajra Master should clearly teach the fourth pith instruction: "O person, at the time when the means of accomplishment and the object to be accomplished meet, there are various external activities. The experience of bliss characterized by the agitation of the senses and so forth through the collection of activities such as embracing and so on is the nature of the 'various' moment. Furthermore, it should be understood as the 'joy' and the 'wisdom of appearance,' the essence of night, and the nature of insight (prajñā)."

དེའི་འོག་ཏུ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་འདུས་པ་ལས་བསྐྱོད་པ་རྩོམ་པ་ན་དབང་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཟད་པར་གྱུར་ནས་རང་རིག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདག་ཉིད་དང་། སྣང་བ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཡི་གེ་ཕཊ་ཀྱི་སྒྲས་པདྨའི་སྦུབས་ཀྱི་ནང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་རྒྱུན་དག་གིས་མཆོད་པ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་དང་རྣམ་པར་ཉེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དགའ་བྲལ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་དང་། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཚམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་འགྱུར་ནས། སྒོ་དགུ་འགགས་པར་གྱུར་པ་ན། སྲོག་ལ་སོགས་པ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་སུ་རོ་གཅིག་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་ནུབ་པར་གྱུར་ནས།

Following that, when you begin the movement arising from the union of the vajra and the lotus, the conceptualizations of the sense faculties are exhausted. The experience of bliss that is to be realized solely by the mental consciousness as mere self-awareness is to be understood as the nature of the maturation moment, the nature of supreme joy, the essence of the wisdom of clear appearance, the essence of method, and the essence of intermediate passion. Then, by the sound of the syllable phaṭ, the offering made by the stream of drops of bodhicitta within the interior of the lotus is to be understood as the nature of mental unease, the nature of the moment of dissolution, and furthermore, as the nature of the joy-free, the nature of being free from passion, the wisdom of near-attainment, and the nature of the interval. Following that, when all those sense faculties, objects, and consciousnesses are exhausted and the nine gates are closed, the winds such as the life-sustaining wind become unified. When the mind, mental factors, and all stains of subtle habitual tendencies have become a single-taste entity in the state of total pacification, and passion, the absence of passion, and intermediate passion have subsided, [the state of cessation occurs].

སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་གི་ཚོགས་དང་བྲལ་བ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་འབའ་ཞིག་ཙམ་བཟུང་བ་ལ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་དང་། བླང་བར་བྱ་བ་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་། འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་ཕྱིའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དང་པོ་སྨིག་རྒྱུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་སྣ་ལྔའི་ཚོགས་དབང་པོའི་གཞུ་ལྟ་བུ་སྣ་ཚོགས་འབད་པ་མེད་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། །

One should understand that the experience of coemergent bliss—which is characterized by the thorough knowledge of the suchness of the ultimate bodhicitta that pervades all, and which is attained by grasping the mere drop of bodhicitta at the vajra-peak, free from the collection of moments such as the various [forms] and so forth, and which is the nature of the dharmakāya to be personally realized, the suchness of the nature of phenomena (dharmatā) without beginning or end—is the great bliss, the fourth suchness, that which is to be adopted, the clear light, and the fruition itself. For such a person, there are no distinctions of characteristics such as existence and non-existence, entity and non-entity, bondage and liberation, permanence and nihilism, with aspects and without aspects, empty and non-empty, saṃsāra and nirvāṇa, existence and peace, the conventional and the ultimate, cause and effect, emanation and withdrawal, or going and coming; you should know that very point. This is the stage of external awakening. Following that, prior to attaining suchness, you will first effortlessly see a collection of five-colored light rays in the form of a mirage, like a rainbow; at that time, you should understand it in this way: [The Tibetan text continues with the description of the internal stages of awakening.]

དུ་བ་ལས་མེ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་གཉིས་པ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟ་བུ་འོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་གསུམ་པ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུ་ནི་སྣང་བ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་སྣང་བ་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ནས། སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་དེ། འདི་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པའོ། ། ད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་པས་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པའི་ཡི་གེ་རཾ་འབར་བ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མེ་འཕྲོ་བས་མགོ་བོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྐང་པའི་བར་དུ་སྣང་བ་མེད་པར་བྱས་ལ་སླར་ཡང་རྐང་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མགོ་བོའི་བར་རམ་སྙིང་ག་ལ་ཐུག་པ་བསྲེགས་ནས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །

One should understand that just as fire is known from smoke, one will undoubtedly manifest suchness directly. Following that, the second [stage], which is the vision of a wheel of light like the rays of the moon, should be known as the nature of the wisdom of appearance. Following that, the third, which is like a wheel of sunbeams, should be known as the nature of the clarity of appearance. Following that, the appearance like the light of twilight should be realized as the essence of the attainment of appearance. Following that, when appearances have subsided, the appearance that is like a cloudless sky, non-conceptual and of a nature of intense clarity and joy, should be known as the luminosity that is the nature of the all-empty. That is the stage of inner awakening; this is the stage of the mudrā. Now, the stage of meditative absorption will be described. First, the yogi should cause a wheel of light to emerge from the blazing syllable RAṂ situated at the hub of the eight-spoked wheel of the dharmadhātu located at the navel. With the radiation of fire, he should make [the body] appearless from the head down to the feet, and then again from the feet up to the head or reaching the heart. The entry into the all-empty that results from this burning is the meditative absorption of "total apprehension."

དང་པོར་བ་སྤུའི་བུ་ག་ཐམས་ཅད་ནས་བྱུང་བའི་འོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་དང་བརྟན་པ་མི་སྣང་བར་བྱ་ཞིང་དེ་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྗེས་སུ་གཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་གཉིས་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དཔེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཀའི་དུས་སུ་རྙོག་པ་མེད་པའི་ཆུ་ལ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་བྱུང་བ་དེའི་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྣང་བ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པ་འཁོར་བའི་མེ་ལོང་ཆེན་པོ་ཏིལ་མར་དང་ཐལ་བས་ཕྱིས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་དབུགས་ཀྱི་རླུང་ཐིམ་པ་ན་དེ་ལས་ཐ་དད་པར་མི་དམིགས་པ་བཞིན་དུ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་པར་འཇུག་པར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་སྟེ། འདི་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྔགས་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ནུས་པ་དག་ཡོད་དེ། དུག་ལ་སོགས་པ་སེལ་བའི་སྔགས་བཞིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་འོད་གསལ་བ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་གྲུབ་པའི་སྔགས་བརྗོད་པའི་མཐུས་སྐད་ཅིག་གིས་རང་དབང་མེད་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལས་བྲེད་པའི་མིས། ། མི་འདོད་ཀྱང་ནི་ལྟུང་བ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གསུངས་པའི། །

First, one should cause the movement and stability of that very wheel of light emerging from all the pores of the skin to become unmanifest, and then one should likewise cause oneself to do so. Such is the second meditative absorption, known as "sequential dissolution." The analogy for these two meditative absorptions is as follows: just as the reflection of the moon appears in undisturbed water during the autumn season and is seen with extreme clarity, so too will the suchness of the emptiness of all things become clear within the meditative absorption. Just as when the breath-wind dissolves into the naturally stainless great mirror of saṃsāra that has been polished with sesame oil and ash, it is no longer perceived as separate from it, so too in the second meditative absorption, one will appear to enter into suchness inseparably. This is the sequence of meditative absorption; this is the division of the method of the stage of manifest enlightenment. In order to demonstrate the suchness to be attained through the methods of the sequence of mudrās and meditative absorptions, one should recite the mantra called "bodhicitta." For mantras possess inherent powers by their very nature, just like mantras that dispel poison and the like. Even if the clear light has not yet been directly realized, at that time, by the power of reciting the accomplished mantra spoken by the Blessed One, suchness will become clear in an instant and without choice. Just as a man who has fallen from a tree, even if he does not wish to, will certainly fall; likewise, by the words spoken by the Blessed One—

སྔགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ཐོབ། ། ཨ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡོད་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྔགས་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྔགས་ནི་ཐབས་ཙམ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པའམ་སྐུ་བསྐྱེད་པའམ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་ཚོགས་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་སྔགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཙམ་ནི་འཐད་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་ན་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་དེ། ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ཐོབ་ནས་གང་། ། སྤང་བྱ་དེ་ཉིད་ཐབས་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་མར་མེ་ཐོགས། ། ལམ་མཐོང་ནས་ནི་འདོར་བ་ལྟར། ། ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་མཐོང་ནས་ནི། ། དེ་བཞིན་ཤེས་པ་འདོར་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ནི་ཐབས་རྣམས་འདོར་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདོར་ན་དེའི་ཚེ་ལས་དང་པོ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། གོམས་པར་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་ཐལ་ཆེས་པས་ཆོག་གོ། ། དེས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ནི་གཉིས་ཏེ། རྒྱུའི་རིམ་པ་དང་འབྲས་བུའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལ་རྒྱུའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་།

One attains suchness through the power of mantra. One might ask: "Is it not logical that mantras such as 'A' and so forth exist in the generation stage? Why then should mantra be maintained in the completion stage?" It cannot be said so, because mantra is merely a means. It is not for the sake of mantra recitation, the generation of the deity's body, or the accomplishment of the collection of activities such as pacification and so on; rather, it is only the recollection of mantra that is appropriate, just like the meditative union with the samaya-mudrā. Once suchness is attained, there is no mantra, mudrā, or meditative absorption. As it is said: "Once that which arises from the means is attained, that very thing to be abandoned is called the means." And: "Just as someone holding a lamp discards it once the path is seen, so too, once the object of knowledge is seen by wisdom, that wisdom itself is discarded." It is not logical to discard the means during the generation stage; if one were to discard them, then because one would be a mere beginner and not yet habituated, one would remain on the level of an ordinary being. Therefore, let us stop this excessive elaboration. This concludes the explanation of the divisions of the means of the stage of manifest enlightenment. As for the means of the stage of union, there are two: the causal stage and the resultant stage. Regarding these, the "causal stage" refers to those who cling to external objects, such as the Vaibhāṣikas and others, as well as the Yogācāras and the Bodhisattvas.

རིམ་པ་གཉིས་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྣང་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་སྣང་བ་དང་། བརྟགས་པ་དང་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་གཉིས་པོ་ཐ་དད་པ་མེད་ཅིང་རོ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བྱ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་རྫས་དང་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕྱེ་བ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་དད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནམ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ་བདག་ལྟ་བུའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རང་རིག་པ་འབའ་ཞིག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཞུགས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ལ་ཐ་མི་དད་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་སྤྱོད་པ་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལྟ་བུའི་མི། ། དེ་ནི་ཉེ་བ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་། ། བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་འབྱུང་། །

For yogins who have entered the two stages, the suchness that is to be correctly realized through the valid cognition of non-conceptual yogic direct perception—by means of the non-duality and single taste of the two pairs: the selflessness of phenomena and persons; existence and non-existence; cognition with aspects and cognition without aspects; appearances as conventional and ultimate; and the yoga of the imputed and non-imputed deity, and so forth—is the stage of the union of the cause. The stage of the union of the result is the thorough knowledge, without differentiation, of all entities existing within the continuums of oneself and others, as distinguished by activity, qualities, substances, and types, by a yogin who has attained suchness. One might ask: "In the state of non-conceptual wisdom, are the distinctions of cause and result not different? Are they not merely designated by conventional terms such as 'self'?" It is said in response: those who have entered the wisdom to be realized solely through self-reflexive awareness see the distinctions of cause and result as non-different, because they are free from conceptualization. Through the power of previous aspirations, the welfare of sentient beings and their activities arise; just as it is said: "Like a wish-fulfilling jewel, by its mere proximity, even from walls and the like, the teachings arise exactly as desired."

ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། དེ་ནས་འདིར་འདི་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་ལྔ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་། ལམ་ལྔ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རང་གི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་བཅུའོ་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་གྱུར་པས་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གཟུགས་བསྐྱེད་པ་དང་གཟུགས་རགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རླུང་གི་རིམ་པ་ཕྲ་མོ་ཁོ་ན་གོམས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་སྟེ། སེམས་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཁོ་ནར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་ཉེ་བར་དམིགས་ཏེ། ཕལ་ཆེར་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པའོ། ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། འདུ་ཤེས་ནི་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཞིང་འདི་ཡང་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དངོས་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་ཡུལ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་རིམ་པར་ཐོབ་པ་ནི་འདུ་ཤེས་སོ། ། འདུ་བྱེད་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའོ། །

Thus it has been explained. This is the classification of the methods of the stage of union. Now, this should be investigated here: what is the nature of the five stages in their state of complete purity? To this it is said: they are the nature of the five aggregates, the five primordial wisdoms, the five great elements, the five empowerments, the five Tathāgatas, the five paths, and the five consciousnesses. Among those, the purification of the aggregate of form is the stage of vajra recitation. This is because one's own ten wheels, having become the form of the drops of semen and blood, produce form characterized by color and shape; and because, in order to abandon attachment to coarse form, one must practice the subtle stage of the winds alone. The purification of the aggregate of feeling is the stage of mental purity, because the mind is perceived very clearly as having the very aspects of bliss and so forth, and is for the most part of that nature. Therefore, its purification is the second stage. The nature of the purification of the aggregate of perception is the nature of self-consecration. Perception is characterized by grasping at signs in objects, and this [purification] is the perception obtained through the twelve examples of illusion regarding the objects of the collection of phenomena existing in one's own and others' continuums. The aggregate of formations consists of the virtuous and so forth; since these are the purification of attachment and so forth, their purification is the stage of manifest enlightenment.

རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའོ། ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་སྤངས་པའི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པ་ཐོབ་པ་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་རྣམས་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། རང་བཞིན་རྣམས་འོད་གསལ་བར་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ནི། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་བསྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཞུགས་པས་འབད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མ་ལུས་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དྲི་མ་མེད་ཅིང་མཐའ་ཡས་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་དེ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ནི་སའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།

Consciousness is the nature of all phenomena; its purified essence is the stage of union. The essence of mirror-like wisdom is the stage of vajra recitation; when the yogi attains the neuter recitation that has abandoned the stages of entering and so forth, they will see the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu) like a reflection. The stage of the purification of the mind is the nature of the wisdom of equality, because therein the essences of mind and mental factors, as well as wisdom, consciousness, and the [five] natures, attain equality in luminosity. The stage of self-consecration is the nature of the wisdom of individual discernment, because therein one discerns sentient beings and the vessel-like world as being like an illusion. The stage of manifest enlightenment is the nature of the wisdom of all-accomplishing activity, because by entering into suchness, the welfare of sentient beings is accomplished without effort and without exception. The stage of union is the essence of the wisdom of the utterly pure expanse of phenomena, because therein only the stainless, infinite, space-like wisdom appears. The stage of vajra recitation is the essence of the earth element, because coarse conceptualizations are thoroughly pacified. The purification of water is the stage of the purification of the mind, because wisdom, consciousness, and...

རང་བཞིན་རྣམས་འགགས་ནས་སེམས་ཆུའི་རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ནི་མེ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མེས་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྲེག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ། འོད་གསལ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་བར་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྩྭ་བཞིན་དུ་ཁྱེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ནི་རིག་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པ་ན་སླར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་དེ་ནས་བརྩམས་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད། ། བྱ་བ་བྱས་ཤིང་ཚོགས་བསགས་དེ་ལས་ནི། ། དེ་ཡི་དབྱིབས་དང་སྐུ་མདོག་ཕྱག་མཚན་ནི། ། འདོད་བཞིན་བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་སྐུ་བསམ་བྱ། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

This is because, once the [gross] natures have ceased, the mind enters in the manner of a stream of water. The stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama) is the nature of the purified fire, because the fire of the illusion-like samādhi burns away the conceptualizations of the focal object. The purified wind is the stage of manifest enlightenment (abhisambodhi-krama), because from the clear light, attachment, aversion, and neutrality are carried away like grass. The stage of union (yuganaddha-krama) is the essence of the purified space, because the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna) is the essence of space. The stage of vajra recitation (vajrajāpa-krama) is the essence of the empowerment of knowledge (vidyā-abhiṣeka), because the continuum is purified through the transformation of the consciousnesses, such as the universal ground (ālayavijñāna). The stage of the purification of the mind is the essence of the irreversible empowerment, because once the purification of the mind is attained, there is no returning. The stage of self-consecration is the essence of the secret empowerment, because the wisdom body (jñānakāya) is attained. As it is said: "From that time onward, it is without conceptualization; having completed the tasks and gathered the accumulations, one should contemplate the inconceivable body according to one's wish, with its shape, color, and hand-symbols." The stage of manifest enlightenment is the essence of the wisdom empowerment, because it is attained through the stages of wisdom characterized by the outer and inner natures.

ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་དུས་ཕྱིས་བྱ་བ་མེད་པ་དང་མི་སློབ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐོབ་པས་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་འོད་གསལ་བར་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མ་ལུས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་དག་སྔགས་ཀྱི་དོན་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ན་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

The stage of union is the essence of the wisdom-knowledge empowerment, for it is the fruition, is not to be performed subsequently, and is the state of no-more-learning. The stage of vajra recitation is the essence of Vairocana, for through it one attains the mirror-like wisdom as previously described. The stage of the purification of mind is the essence of Ratnasambhava, for by attaining it, one fulfills all intentions through the "space-treasury" samādhi, or because the wisdom rooted in pride, consciousness, and the collection of natures dissolve into luminosity. The stage of self-consecration is the essence of Amitābha, for through the illusion-like samādhi, one correctly analyzes all phenomena. The stage of manifest enlightenment is the essence of Akṣobhya, for there is no distinction between the fourth suchness and the dharmadhātu. The stage of union is the essence of Amoghasiddhi, for it accomplishes all activities without exception, such as the ripening and liberation of the entire realm of sentient beings. The stage of vajra recitation is the essence of the path of preparation, for when one analyzes the meaning of the mantra, one sees that the thirty-seven factors of enlightenment—which are the nature of the mundane and supramundane paths—become just so.

སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རེ་རེ་ཞིང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལས་གོང་ན་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་བསླབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་ཞིང་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་བདག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ།

The stage of the purification of the mind is the essence of the path of seeing, because it is seen in fifteen moments, from each of the wisdoms of appearance and so forth, up to the subsequent cognition. The stage of self-consecration is the essence of the path of meditation, because it is directly realized in a single moment characterized by the illusion-like samādhi. The stage of manifest enlightenment is the essence of the special path, because it is the very nature of the uninterrupted path and the path of liberation. The stage of union is the essence of the path of no-more-learning, because it is the very nature of the wisdom of definitive discernment, and because there is nothing further to be done or to be trained in beyond it. The nature of the five consciousnesses is as follows: forms and so forth, which are the nature of the world of sentient beings and the vessel-like environment, are the consciousnesses of objects; the nature of their purification is the stage of vajra recitation, because it reverses coarse conceptualization. The sense faculties belonging to the continuums of oneself and others are sentient beings; the nature of their purification is the stage of the purification of the mind, because the collection of natural [elements] that constitute the identity of all the faculties is exhausted. The afflicted mind is the consciousness of the self; the nature of its purification is the stage of self-consecration.

སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཕགས་པ་བྱམས་པས། དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམས་རིག། སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། ། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བོ་དེ་དོན་མེད། ། དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད། ། དེ་བཞིན་དུ། གཅིག་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས། ། གཉིས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན། ། ཉེ་བར་སྤྱོད་དང་ཡོངས་སྤྱོད་དང་། ། དེ་ཡི་འཇུག་བྱེད་སེམས་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་དང་ཞེ་སྡང་དང་ང་རྒྱལ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ཕྲག་དོག་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་པའོ། ། དེ་ལ་གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་སྟེ། སྔགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཏི་མུག་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ།

This is for the purpose of negating the view of a self and so forth within the illusion-like samādhi. The consciousnesses of the eye and so forth are the consciousnesses of representation, and their purified essence is the stage of manifest enlightenment, because that very stage effects the cessation of the engaging consciousnesses. The ālaya-vijñāna is the causal consciousness, and its purified essence is the essence of union, because it destroys all seeds together with their latencies and afflictions. As the noble Maitreya said: "Objects, sentient beings, and a self are perceived; The consciousness that appears as these Arises, yet those objects do not exist. Since those do not exist, that [consciousness] also does not exist." And likewise: "One is the causal consciousness, The second is the one that experiences. Experience, the object of experience, And the mental factors that engage them." Similarly, the purification of delusion, hatred, pride, attachment, and envy constitutes the five stages. Among these, the purification of delusion is the vajra-repetition, because it purifies the delusion of those who are attached to mantras. The purification of hatred is the stage of mind purification, because it effects the gathering of all things. The stage of the purification of pride is the stage of self-consecration.

ཐ་མལ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ང་རྒྱལ་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མའི་རིམ་གྱིས་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་ཕྲག་དོག་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཇོམས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ངག་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུས་ཐ་མལ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་གཉིས་ཀ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།

This is because its essential nature is to hold the pride of the sublime wisdom body after having completely purified ordinary pride. The stage of manifest enlightenment is the purity of desire, because its essential nature is to purify through the stages of freedom from desire and intermediate desire. The stage of union is the essence of the purity of envy, because it is the very act of utterly destroying all habitual tendencies of both affliction and purification. Likewise, the stage of vajra recitation is the purity of speech, because the three syllables are the cause of the entire nature of speech. The stage of the purity of mind is the essence of the mind, because it brings to cessation all habitual tendencies of the mind and mental factors. The stage of self-consecration is the essence of the purity of the body, because the wisdom body brings to cessation all ordinary aggregates and so forth. This stage of manifest enlightenment is the essence of the purity of conventional truth, because it is the nature of ultimate truth. The stage of union is the essence of the purity of both, because it renders the conventional and the ultimate non-dual. In that same manner, the essence of the purity of the secondary afflictions should also be explained.

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གཏི་མུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའོ། ། ཞེ་སྡང་གིས་བསྡུས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའོ། ། ང་རྒྱལ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའོ། ། ཕྲག་དོག་གིས་བསྡུས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ནས་འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་རིམ་པ་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཉུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་དང་པོར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པར་བྱེད་པ་ན། ཐ་མལ་པའི་ལུས་ངག་སྦྱངས་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལྷའི་རྣམ་པ་ཐོབ་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབས་ནས། གང་གི་ཚེ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཚེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གོམས་པར་བྱེད་དེ། དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་ཡང་རུང་། ། རྣམ་རྟོག་བྱེ་བྲག་འགའ་ཡང་མེད། ། མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ལ། ། རྟེན་གྱི་དབྱེ་བས་བྱེ་བྲག་མེད། ། འདི་ནི་ཙནྡན་ལས་བྱུང་ཡང་། ། རེག་ན་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆུང་ངུ་ཡང་། ། ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད། ། འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པས་ནི། ། སེམས་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཉིད། །

Likewise, those secondary afflictions subsumed under delusion are the stage of vajra recitation. Those subsumed under hatred are the stage of the purification of mind. Those subsumed under pride are the stage of self-consecration. Those subsumed under attachment are the stage of manifest enlightenment. Those subsumed under envy are the stage of union. Now, in this regard, some who hold misconceptions regarding the number ask: "Why are there exactly five stages, neither more nor less?" To this, it should be said: Here, first, when a practitioner of the generation stage performs the isolation of the body through the division of the hundred families, they purify the ordinary body and speech and attain the form of the sublime deity. Having accomplished the welfare of self and others, they then think, "Since this too is conceptual in nature, it must be abandoned." At that time, they cultivate the meditative absorption of the completion stage: "Whether virtuous or non-virtuous, There is no distinction among any conceptual thoughts. Just as fire, in its act of burning, Has no distinction based on its fuel, Even if it arises from sandalwood, It still burns upon contact. Likewise, even the slightest conceptual thought Must be abandoned in its entirety. By realizing the nature of delusion, The mind itself is turned back."

རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གདོན་ཆེན་གྱིས། ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བཤད་པའོ། ། དེ་ནས་དང་པོར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚིག་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་མེད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་མངོན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་འདི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པར་མི་རིགས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་ལྟ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་འདི་རྣམས་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་གིས་སམ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དཀྱིལ་འཁོར་པས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནས་བརྒྱ་ལ་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། ཉེས་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་འོད་གསལ་བ་ལ་ཞུགས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དག་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་འདྲེས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཅན། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་འགྲོ་བ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་མཛད་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཐོབ་ནས་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་སྟོང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།

"The great demon of conceptual thought causes one to fall into the ocean of saṃsāra," and so forth, as has been explained. Then, first, through the stage of vajra-repetition, one purifies the various types of speech. Following that, through the stage of purifying the mind, one purifies the mind in its essential nature—the three wisdoms and the natures—which have the character of gathering the eight consciousnesses. Then, because it would be improper for those who possess great compassion, who have no other purpose, and for whom former aspirations have been manifested, to remain in such a state [of mere emptiness], and because it would be a nature consisting solely of ultimate truth and would result in the loss of one's own view, one must eliminate these faults and act for the benefit of beings. Therefore, either instantaneously or through the stages of the "attainment of appearance" and so forth, one assumes the wisdom body (jñānakāya) endowed with the supreme of all aspects, surrounded by the maṇḍala. Then, if attachment to that very [wisdom body] should arise, in order to abandon that fault, one enters once again into the clear light and purifies the conventional truth. Then, having attained the vajra body—the essence of non-abiding nirvāṇa, the nature of the dharmakāya which is without beginning or end, and which has the aspect of the union of the two truths, conventional and ultimate—one remains for an eon or a thousand eons, acting to sustain wandering beings in a single instant.

དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ན་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རིམ་པ་གཞན་མེད་དེ་དེ་ནི་གྲངས་ལྷག་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཙམ་ཁོ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་གྲངས་ཉུང་བ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་དག་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད། འདི་ལྟར་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ནི་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་ཅིང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཐོབ་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་སྣང་བ་གསུམ་མཐོང་ནས་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་པས་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་ནི་མན་ངག་བཞི་པས་མངོན་དུ་བྱས་ནས། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཅུ་གཉིས་ཀུན་དུ་འོད་ཀྱི་ས་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་གྱིས་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལ་དུས་ཕྱིས་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་དཔེ་ལས་བྱུང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། འོ་ན་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་དག་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་མཚུངས་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།

That is the stage of the samādhi of union. In that regard, there is no other stage beyond it for the sake of performing activities; thus, any additional number is excluded. Nor is it too few, for by that alone the yogi will attain siddhi, and thus a lesser number is excluded. Now, this should be investigated here: what is the distinction between the stage of the purification of the mind and the stage of manifest enlightenment? If it is asked, "In this way, both the stage of the purification of the mind and the stage of manifest enlightenment attain the clear light," it should be said: although one attains the clear light by seeing the three appearances through the stage of the purification of the mind, because it is merely gaining mastery over wisdom, the yogi will abide on the tenth ground. Through the stage of manifest enlightenment, having actualized it by means of the fourth instruction, one attains the ground of the "Universal Radiance" (Samantaprabhā), the twelfth ground, which is the ground of a Buddha, by means of the vajra-like samādhi. Alternatively, the characteristic of attaining the exemplary innate clear light through the sequence of the samaya-mudrā is the stage of the purification of the mind. In that regard, the characteristic of actualizing the suchness that arises from the example through the guru's instructions at a later time is the stage of manifest enlightenment; thus, there is indeed a distinction. If it is asked, "What distinction is there between the stage of self-consecration and the stage of union, since they are identical in being the wisdom body and identical in their activity for the benefit of beings?"

བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ལ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱག་རྒྱ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། ། འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་འདི་དེ་རྣམས་ལ་རྟེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ། དེ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འམ་དེ་སྤང་བ་ཡང་རུང་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་རོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་དང་། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དེ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཚན་མ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་སློབ་པའི་ས་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་འཇུག་པའི་གཟུངས་ལས། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་གི་གཟུགས་ཞེས་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། ། གཞན་དག་གི་གཟུགས་ཞེས་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། ། གཟུགས་སྐྱེའོ་འགག་གོ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། ། གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །

It shall be explained: in the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama), one should perform all activities such as the mudrās, maṇḍalas, and mantras by relying upon the twelve similes, such as that of an illusion and so forth. As long as one does not rely upon these, one remains possessed of conceptual construction (vikalpa), just like a practitioner of the generation stage (utpattikrama). However, for a yogi abiding in the stage of union (yuganaddha-krama), whether they manifest the aspects of illusion and so forth or abandon them, they enter into spontaneous presence by making the conventional and the ultimate of one taste. They act for the benefit of sentient beings for as long as saṃsāra endures; this is the distinction. Thus, as long as there are signs of conceptual construction, that is the stage of training (śaikṣabhūmi). Once all signs of conceptual construction are abandoned, one directly realizes the non-conceptual expanse (nirvikalpa-dhātu). As stated in the Dhāraṇī of Entering Non-conceptuality: "In that way, when a bodhisattva mahāsattva abiding in the non-conceptual expanse directly perceives what is called 'form,' they should analyze it as follows: 'To engage in the thought "this is my form" is to engage in conceptual construction. To engage in the thought "this is another's form" is to engage in conceptual construction. To engage in the conceptual construction that "form arises, ceases, or is afflicted" is to engage in conceptual construction. To engage in the thought that "form does not exist" is to engage in conceptual construction.'"

གཟུགས་ནི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་མེད་རྒྱུར་ཡང་མེད་འབྲས་བུར་ཡང་མེད་ལས་སུ་ཡང་མེད། ལྡན་པར་ཡང་མེད་འཇུག་པར་ཡང་མེད་ཅེས་སྤྱོད་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་སྤྱོད་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། འོ་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་དག་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྤང་བའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ལངས་ཏེ་འགྲོ་བ་ལ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་བལྟས་ནས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་བུམ་པ་བཟང་པོ་ལྟར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཀུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ཞིང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དག་སྟོན་ཏེ།

"Form does not exist as an intrinsic nature, nor as a cause, nor as a result, nor as an activity; it does not exist as a possession, nor as an engagement"—if one practices in this way, one is practicing with conceptualization. Starting from this point up to the statement, "If one practices with the thought of 'omniscience,' one is practicing with conceptualization," it is explained that by abandoning all signs of conceptualization, the bodhisattva enters the non-conceptual expanse. This is precisely the meditative absorption of the stage of union. If one asks: "Since there is no distinction in the fourth suchness, and nothing else is perceived apart from it, what difference is there between the stage of manifest enlightenment and the stage of union?" It shall be said: A yogi abiding in the stage of manifest enlightenment attains only the ultimate truth, having abandoned the relative truth. However, while abiding one-pointedly in that state, they are not able to act for the benefit of beings. Therefore, in order to accomplish that, they arise from it and view beings as being like a dream; like a wish-fulfilling jewel or a vase of excellence, they spontaneously fulfill all the intentions of all sentient beings. They travel from buddha-field to buddha-field and display miraculous feats.

རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གིས་རྣམ་པར་སྤྲས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སྤྲོས་ནས། གངྒཱའི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་འདི་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་གསལ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གི་ཚེ་ལྡང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དེ་འབྲས་བུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མི་ལྡང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གཅིག་པ་ཡིན་པས་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་བཞི་པ་གཅིག་ཏུ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པ་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གནས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་ཉམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བདག་ཅག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་སྤྱོད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མཐོང་གི། དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལས་ཉམས་པ་ནི་མེད་དེ། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་གནས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། སྟོན་པའི་གནས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གྱི་གནས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་གནས་པའོ། །

Having emanated various maṇḍala wheels adorned with celestial palaces blessed by the form of the Tathāgata endowed with the supreme of all aspects, they establish world systems as numerous as the sands of the Ganges as being of the nature of the Tathāgata. Therefore, this stage of union possesses various skillful means and is the fruit of all the stages; thus, it is indeed characterized by a distinct excellence. If one asks: "When a yogi who has attained suchness arises, should that not be called the 'result'? Conversely, if they do not arise, then since the purpose of the two stages is one and the same, there would be no distinction; so what difference is there between them?" It is said in response: While it is true that the fourth stage is identical in its nature, the so-called "arising" of the yogi refers to acting for the benefit of sentient beings while remaining in suchness. It is not a case of falling away from suchness, as occurs in the awakening of the Śrāvakas. We perceive that the yogi engages in conduct because they possess conceptual thought, yet they do not fall away from suchness, for they are always in a state of meditative equipoise. There are four such modes of abiding: the abiding of the Teacher, the abiding of daily activities, the abiding of meditative concentration, and the abiding in internal meditative absorption.

སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་གནས་པའོ། ། གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོན་པའི་གནས་པའོ། ། ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་པའོ། ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བཞེངས་པ་དང་བཞུགས་པ་དང་གཟིམས་པ་དང་འཆག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། ། སྔོན་བཟུང་བའི་སྙིང་རྗེ་དང་། སྨོན་ལམ་དག་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་འབད་པ་མེད་པར་འཇུག་སྟེ། རྫ་མཁན་གྱི་ལག་པའི་བྱ་བ་བཤོལ་ཞིང་དེའི་འབྲས་བུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་སྔར་འདུས་བྱས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་ལོ་འཁོར་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཟད་ཅིང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་སྒྱུ་མས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཛད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་བྱེད་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བུའི་བུད་ཤིང་དག་ནི་བསྲེགས་གྱུར་ཅིག། བདག་གཞན་བྱེ་བྲག་ཡུལ་རྣམས་དྲུངས་ཕྱུང་གང་ཡིན་དེ་ལ་ཉེས་པ་འབྱུང་བ་མིན། །

Whatever is the physical activity of the buddhas is the abiding in deportment. Whatever is the verbal activity is the abiding in teaching. Whatever is the mental activity is the abiding in meditative concentration. Because the mental activity for the purpose of approaching gods and others is the abiding in internal meditative equipoise, the Buddha, the Blessed One, is exclusively in meditative equipoise in all deportments characterized by standing, sitting, sleeping, and walking. Likewise, the yogi who has attained the stage of union is exactly like that, and thus there is no contradiction. Through previously grasped compassion and aspirations, whatever activities there are for the sake of benefiting sentient beings—such as teaching and ripening them—proceed without effort, like a potter’s wheel. Even if the potter’s hand activity has ceased and the result, such as the characteristics of a vase, has been attained, the wheel continues to spin by the power of what was previously conditioned. Similarly, although the afflictive and cognitive obscurations have been exhausted and suchness has been attained, by the power of previous aspirations, the Buddha performs various buddha-activities like a person emanated by illusion. As it is said: "The firewood of the view of the transitory collection, which produces all faults, has been burned away. For one who has uprooted the objects of the distinction between self and other, no faults arise."

ཉེས་པ་མེད་ཀྱང་བློ་བཟང་སྒྱུ་མའི་མི་ནི་རིག་སྔགས་ལྟ་བུའི་སྙིང་རྗེ་དང་། ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དབང་གིས་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་ལས་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བཤད་པའོ། ། དེ་ནས་འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་ལྔ་པ་བསྒོམ་པ་འདིར་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་སམ། འོན་ཏེ་གཅིག་གི་ཡིན། འདི་ལྟར་རིམ་པ་རེ་རེ་ཞིང་འོད་གསལ་བའི་འབྲས་བུ་བཤད་པས་དོན་བྱས་ཟིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་ལྔ་ཡིན་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། འོན་ཏེ་གཅིག་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རིམ་པ་གཅིག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རིམ་པ་གཞན་གྱི་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདིར་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་གཅིག་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ངག་དང་སེམས་དང་ལུས་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་པར་བྱེད་པའམ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལྔ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་གྱི་གཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་ལྕགས་ཀྱི་དབྱིག་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའམ་གཞན་ཡང་རུང་གཅིག་པུ་ལ་རིམ་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། འོན་ཏེ་རང་གི་རིགས་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་རིག་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རིམ་པ་མ་ཡིན་ལ་དབྱེ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།

"Even though there is no fault, the illusory person of the noble mind is impelled toward activity by compassion, which is like a vidyā-mantra, and by the power of previous aspirations, like the form of a wheel." Thus it is said. Now, this should be examined here: Is this meditation on the five stages intended for five yogis, or is it for one? Since the result of luminosity is explained at each individual stage, the purpose of there being five yogis is already fulfilled. If, however, it is for one, then since suchness is attained through a single stage, what would be the purpose of the other stages? To this, it should be said that this is intended for a single yogi alone. This is because the purification of speech, mind, body, the conventional, and the ultimate is fully perfected during the five stages, such as vajra-repetition and so forth, but not in a single one. For that very reason, the term "stage" is meaningful, because each subsequent stage attains a more exalted state. Otherwise, how could the term "stage" be appropriate for a single stage, such as the vajra-repetition stage or any other, which would be like an iron staff? If, on the other hand, it is stated that the knowledge of that [stage] is expressed in relation to its own kind, then it is not a "stage" but rather a "classification" that should be expressed.

ཇི་སྐད་དུ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་སྐུའི་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་གཅིག་ཁོ་ན་རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་གོམས་པར་བྱེད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བསྒོམ་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་སྒྲུབ་པ་པོའི་གཅིག་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་ནི་ལེའུ་སོ་སོ་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཙནྡན་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བ་ནི་རིགས་ཤིང་དེའི་དབྱེ་བས་བཤད་པའི་དབྱེ་བ་ནི་རིགས་ཏེ། རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་རིམ་པ་རེ་རེ་ཞིང་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གང་སྨྲ་བ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི། མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། དེ་རྫོགས་ནས་ད་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྩོམ་པའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར། བསྟན་བཅོས་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དམ། ། བྱ་བ་ཅུང་ཟད་འགའ་ཞིག་ལ། ། རྗོད་བྱེད་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་དག། དམུས་ལོང་ལྐུགས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་བྱ་རོག་གི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།

As it has been said: "Just as the vajra recitation is of eleven types through the divisions of the body recitation and so forth, so too are the others," and so on, as previously explained. Therefore, because a single yogi practices through gradual stages, he will manifest the attainment of the state of the Great Vajradhara; this is just as there is a single practitioner who focuses on the meditation that is the subject matter of the eighteenth chapter of the Root Tantra. In that regard, there is no meditation performed on each individual chapter, because it is intended for a single person. Since the realm of sentient beings consists of various continuums, it is appropriate to distinguish individuals by categories such as "sandalwood-like" and so forth; and it is appropriate to explain the distinctions based on those categories. However, it is not tenable to distinguish the suchness to be attained through gradual stages. Furthermore, as for the claim that "the suchness of clear light is taught in each successive stage," that is for the purpose of demonstrating the specific qualities of suchness; since what is to be manifested is exclusively the stage of union, there is no fault. Having concluded that, one must now state the expressive words and so forth for the commencement of the treatise: "As it has been said: 'If all treatises, or even some small portion of their activity, lacked expressive words, the world would become like the blind and the mute.'" A treatise without a subject matter to be expressed would be as meaningless as the cawing of a crow.

འབྲེལ་པ་དང་ནི་རྗེས་མཐུན་ཐབས། ། སྐྱེས་བུའི་དོན་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་པ། ། ཡོངས་བརྟགས་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚིག། དེ་ལས་གཞན་པ་དབང་བྱས་མིན། ། ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། ། འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཚིག་དག་ནི་སེའུ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞིན་དུ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲེལ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ། གང་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་བསྙད་པ་ལས། ། ཉན་པ་པོ་ནི་འཇུག་པར་འགྲུབ། ། དེ་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། ཐོག་མར་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དགོས་པ་མེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་བྱ་རོག་གི་སོ་བརྟག་པ་དང་འདྲ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བསྟན་བཅོས་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དམ། ། ལས་ནི་ཅུང་ཟད་འགའ་ཞིག་གི། ཇི་སྲིད་དགོས་པ་མ་བརྗོད་པ། ། དེ་སྲིད་སུ་ཞིག་ལེན་པར་འགྱུར། ། ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། ། གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་དགོས་པའི་དགོས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདི་ལྟར་ཚད་མ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འཇུག་པར་བྱེད་པར་སྣང་བ་དང་། དོན་བྱེད་པར་སྣང་བའོ། ། དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ངོ་། ། དེ་ལས་དུས་ཕྱིས་ངེས་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལས་དྲན་པ་དྲན་པ་ལས་མངོན་པར་འདོད་པ་དེ་ལས་ཐ་སྙད་དེ་ལས་དོན་ཐོབ་པ་ན་བསྲེག་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དངོས་སུ་དོན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དོན་བྱེད་པར་སྣང་བའི་ཚད་མའོ། ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་།

It is also said: "Connected, consistent with the means, Accomplishing the purpose of the person, These are words governed by thorough investigation; Anything other than that is not so governed." Words that lack a connection become meaningless, like the words "ten pomegranates" and so forth. Therefore, the connection must be stated: "Because the listener's engagement is established Through the explanation of the connection, Therefore, at the beginning of all treatises, The connection should be stated." Likewise, a treatise without a purpose would be like examining a crow's teeth and would not be worth adopting: "Whether it be a treatise in its entirety Or even a small portion of its work, As long as the purpose is not stated, Who would ever take it up?" For the sake of accomplishing the welfare of others, the purpose of the purpose must certainly be stated. In this regard, valid cognition is of two types: that which appears as an engagement and that which appears as the performance of a function. Among these, that which appears as an engagement is non-conceptual; it is the appearance of blue and so forth to the sense faculties, such as the eye. Following that, a certain cognition arises, from which memory arises, from memory comes desire, from which comes conventional expression, and when the object is attained, the entity—consisting of actions such as burning and cooking—actually becomes effective. This is the valid cognition that appears as the performance of a function. In that very same way, the hearing, reflection, and...

བསྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་རང་གི་དོན་བྱས་ཏེ། འཇུག་པར་བྱེད་པ་སྣང་བའི་དགོས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་གཞན་དག་ཀྱང་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དོན་བྱེད་པར་སྣང་བའི་དགོས་པའི་དགོས་པ་ཐོབ་བོ། ། མེ་དང་ཕྲད་པ་ན་གྲང་བ་སེལ་བ་བཞིན་དུ་དོན་བྱེད་པར་སྣང་བ་རང་གི་དོན་ཁོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་གཙོ་བོར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ། ། རང་གི་དོན་ནི་ཡན་ལག་ཙམ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གཅིག་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བསྐལ་པར་ཡང་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱང་བར་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རུ། ། དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིས། ། སེམས་ཅན་གཅིག་ཙམ་ཡོངས་སུ་སྨིན་བགྱིད་ཀྱང་། ། འོན་ཀྱང་སྐྱོ་བ་དག་ནི་མེད་པར་ཤོག། ཅེས་གང་གསུངས་པའོ། ། རིམ་པ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། འབྲེལ་པ་ནི་རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དམ། ། ཚིག་དང་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དམ། ། ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དམ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འབྲེལ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ལྷ་མོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ལྷ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། མིའོ། །

By analyzing through the stages of meditation, one accomplishes one's own welfare, and thus the purpose of appearing to engage [in activity] is attained. Then, because others are also to be cared for, the purpose of the purpose of appearing to perform the welfare of others is attained. If one asks, "Why should appearing to perform the welfare of others not be for one's own welfare alone, just as meeting with fire dispels cold?"—that is not logical, because their primary aim is to accomplish the welfare of others. Bodhisattvas do not primarily desire what is called "accomplishing one's own welfare." Since one's own welfare is merely a subordinate factor, Bodhisattvas will experience the sufferings of hell for even a single eon for the sake of even a single sentient being. As it is said: "Even if I must experience the sufferings of hell for immeasurable eons, if I can bring even a single sentient being to full maturity, may I never feel weary." This chapter, titled "The Five Stages," is the expression. The subject matter is the stages of meditation, such as vajra recitation and so forth. The connection is characterized by the relationship between the expression and the subject matter, or the relationship between the words and the meaning, or the relationship between the means and the result, or the relationship between cause and effect. Furthermore, that connection is of six types: the Tathāgatas, goddesses, bodhisattvas, gods, asuras, and humans.

དེ་ལ་རླབས་མེད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉ་མི་འགུལ་བའི་མཚོ་ལྟར་མི་གཡོ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཏེ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དག་གིས་བསྐུལ་བར་གྱུར་པ་དེས་འོད་གསལ་བ་ལས་སྐད་ཅིག་གིས་རང་བདག་ཉིད་འཇའ་ཚོན་བཞིན་སྤྲོས་སོ། ། དེ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཆོས་དང་མཚུངས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་ཏེ། མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུངས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྲེལ་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་འབའ་ཞིག་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་ལྷ་མོ་བཞི་རྣམས་སྤྲོས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིང་ཞུས་པ་ལ་སོགས་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷ་མོའི་འབྲེལ་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྤྲོས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྲེལ་པའོ། ། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཞུས་པ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པ་ནི་ལྷའི་འབྲེལ་པའོ། ། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་དྲང་སྲོང་གི་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་པའོ། ། གསལ་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་མིའི་འོ། །

In that regard, the Blessed One, the Great Vajradhara, who is like a great ocean without waves and has abandoned all stains of conceptual construction, entered the vajra-like samādhi of the suchness of luminosity, as unmoving as a lake without ripples. Stirred by his previous aspirations and great compassion, he instantly emanated himself from that luminosity like a rainbow. Then, in order to purify sentient beings belonging to the families of desire, hatred, and delusion, he emanated the five Tathāgatas who possess qualities corresponding to those [afflictions]. Abiding in the center of them in the manner of the principal of the maṇḍala, he taught suchness for the sake of caring for future sentient beings; that is the connection of the Tathāgatas. Following that, in order to care for sentient beings belonging solely to the family of desire, he emanated the four goddesses; whatever suchness was taught in the Questions of Dharmadhātu and so forth is the connection of the goddesses. Following that, he emanated the bodhisattvas; whatever suchness was taught is the connection of the bodhisattvas. What was taught in the Questions of Śakra and so forth is the connection of the gods. What was taught with the gods, nāgas, and chief ṛṣis as the primary audience is the connection of the gods and asuras. Teaching the Dharma to Prasenajit and others is the connection of humans.

དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་གསུངས་ཤིང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷ་མོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་རོ། ། འདིར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཞུ་བ་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ལས་བཏུས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་དོན་དག་ལས་དངོས་སུ་འབྲེལ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བྱས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་དུ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། བེམས་པོ་བེམས་མིན་རྟེན་སྒོ་ནས། ། འབྲེལ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད། ། སྒྲ་དང་དོན་འབྲེལ་བེམས་པོ་སྟེ། ། ཉན་དང་འཆད་པ་དེ་ལས་གཞན། ། བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་འོང་བ་ལས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། ། གཉིས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་པར། ། བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་གོ། ། དགོས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་ཐོབ་པ་ཉིད་དང་། བསམ་པ་ཉིད་དང་། བསྒོམ་པ་ཉིད་བྱས་ལ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བདག་ཉིད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་བྱ་བ་ནི་གང་ཡིན་པའོ། ། དགོས་པའི་དགོས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རིམ་པ་དེ་རྣམས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སམ། འོད་ཟེར་སྤྲོ་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཐོག་མར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་།

Similarly, some say that the Blessed One spoke to the Tathāgatas, and they in turn spoke to the goddesses, and so forth, thus forming a lineage. In this context, however, the connection is with the Tathāgatas, because the petitioners of the Glorious Guhyasamāja Tantra are the Tathāgatas, and the chapters extracted from it are of that same nature. Although there is no direct connection between the word and its meaning, scholars have everywhere analyzed that a connection certainly exists through the construction of conceptual consciousness. Likewise, here too, the summary verses state: "Through the basis of being material or non-material, The connection is asserted to be of two types. The connection between word and meaning is material; The listener and the speaker are other than that. From the arrival of the sequential lineage, Through the divisions of the Tathāgatas and so forth, The wise have explained that the second Is of six types." The purpose is to attain, reflect upon, and meditate upon the five stages, and then to manifest oneself in the form of the glorious Great Vajradhara through the stages of vajra-recitation and so forth. The ultimate purpose is to act as the Great Vajradhara for the sake of all realms of sentient beings, either by means of teaching those stages or through the yoga of radiating light rays. Thus, the five factors, such as the expressive word and so forth, are explained. Some state that at the beginning of a treatise, the subject matter, the purpose, and the connection should be stated.

དགོས་པ་དང་གཉིས་ཁོ་ན་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རེ་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་མེད་ན་བསྟན་བཅོས་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་འབྲེལ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐབས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། སྒྲའི་དགོས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། ། དགོས་པའི་དགོས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། སྒྲ་དང་དོན་དག་གི་འབྲེལ་པ་ནི་མ་བརྗོད་ཀྱང་དོན་གྱིས་གོ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་ཚིག་ཚད་མ་ཡིན་པ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པ་ཡིན། ངེས་པ་མེད་པ་ལ་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་འཇུག་པར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་རེ་ཞིག་ཚིག་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེའོ། ། ཐེ་ཚོམ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་(ཏེ,སྟེ)། དོན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པའི་ཐེ་ཚོམ་དང་། དོན་དང་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཐེ་ཚོམ་མོ། ། དེ་ལ་དོན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ནི་དཔེར་ན་ས་འོག་ན་ཡོད་པའི་གཏེར་རྐོ་བ་ལྟ་བུའོ། ། དོན་མ་ཡིན་པའི་ཐེ་ཚོམ་ནི་ཆུ་ཀླུང་དྲག་པོ་ལ་ལག་པས་རྒལ་བའོ། ། དོན་དང་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཐེ་ཚོམ་ནི་དཔེར་ན་རོ་ལངས་བསྒྲུབས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། ། དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་ལྡོག་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། ། དོན་དང་དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡང་ལྡོག་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ལ་འཇུག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།

It expresses only the purpose and the subject matter. Likewise, for the time being, the "expressor" is not to be mentioned separately, because without the word, the treatise itself would not exist. The subject matter, moreover, should be expressed only as that which possesses a connection and a suitable means. The purpose of the word is solely to indicate the subject matter; otherwise, it would not be such. The purpose of the purpose is as before. Although the connection between the word and the meaning is not explicitly stated, it should be understood through the force of the context. One might ask: "How is this understood? If the words are not authoritative, how can the connection and so forth be ascertained? If there is no ascertainment, it is not reasonable for an intellect preceded by [such] certainty to engage [in the task], as that would lead to an over-extension." This is true; for the time being, doubt arises regarding the words. Furthermore, there are three types of doubt: doubt regarding the meaningful, doubt regarding the meaningless, and doubt regarding both the meaningful and the meaningless. In that regard, doubt regarding the meaningful is, for example, like digging for a treasure buried underground. Doubt regarding the meaningless is, for example, like attempting to cross a violent river with one's hands. Doubt regarding both the meaningful and the meaningless is, for example, like performing a ritual to summon a vetāla spirit. Among these, doubt regarding the meaningful is a factor for engagement. Doubt regarding the meaningless is a factor for withdrawal. Since doubt regarding both the meaningful and the meaningless is also a factor for withdrawal, it is therefore not reasonable to engage based on doubt.

དེ་ལ་དུས་ཕྱིས་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ན་ཐར་པའི་ལམ་བསྒྲུབས་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་ཉེས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། ད་ནི་གང་ཟག་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ལ་དབང་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དུ་ཞེ་ན། ལྔ་སྟེ། ལྔ་པོ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་དང་། ཙནྡན་ལྟ་བུ་དང་། པདྨ་ལྟ་བུ་དང་། ཨུཏྤལ་ལྟ་བུ་དང་། པདྨ་དཀར་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་རྨོངས་པའི་རིགས་ཅན་ནི། ། ཙནྡན་ལྟ་བུའོ། ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་ཨུཏྤལ་ལྟ་བུའོ། ། དབང་པོ་འབྲིང་པོ་ནི་པདྨ་དཀར་པོ་ལྟ་བུའོ། ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་པདྨ་ལྟ་བུའོ། ། དབང་པོ་རྣོན་པའི་ཡང་རྣོན་པོ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་བཞི་ནི་ཚོགས་ཀྱི་བཤད་པའི་སྣོད་ཡིན་ཞིང་། གཅིག་ནི་སློབ་མ་ལ་བཤད་པའི་སྣོད་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་པ་པོ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་དང་། ངེས་པའི་བློ་ཅན་དག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། མི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྡོ་བ་ལྟ་བུའི་བློ་ཅན་དང་། ཤེས་པར་འདོད་པའོ། ། དེ་ལ་རྡོ་བ་ལྟ་བུའི་བློ་ཅན་ནི་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་སྟེ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འདོད་པས་ནི་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཤེས་པར་འདོད་པའི་མི་ཤེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ་ཉན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དེའི་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའོ། །

In that regard, if one enters [the path] at a later time, there is not the slightest fault, as one will accomplish the path to liberation and directly realize suchness. Now, the individuals [to be taught] shall be examined: how many individuals have authority over this treatise? There are five. What are those five? They shall be stated: those who are like a jewel, those like sandalwood, those like a lotus, those like an utpala, and those like a white lotus. Among them, those of a deluded disposition are like sandalwood. Those of dull faculties are like an utpala. Those of middling faculties are like a white lotus. Those of sharp faculties are like a lotus. Those of the sharpest of sharp faculties are like a jewel. Therefore, four individuals are vessels for the "assembly explanation," while one is a vessel for the "student explanation." Some say there are four types of listeners: namely, the ignorant, the doubtful, the misconceived, and those with certain understanding. The ignorant are of two types: those with a stone-like intellect and those who desire to know. Among them, those with a stone-like intellect do not seek the meaning and do not wish to have faith; thus, they are to be discarded. The ignorant who desire to know are those who listen to the instructions of another; they are solely to be accepted. Their state of delusion will be reversed through the sequence of the treatise. Those who are doubtful are of two types: those who seek the meaning and those who do not seek the meaning.

དེ་ལ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ཐབས་གང་གིས་ཀྱང་གཟུང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་དོར་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་ཚད་མ་ཉེ་བར་དགོད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བས་ཐེ་ཚོམ་བཟློག་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་རྣམ་པར་དགོད་པར་བྱའོ། ། ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་འདོད་པ་དང་། ཤེས་པའོ། ། དེ་ལ་མི་ཤེས་པའི་བློའི་བྱེ་བྲག་མ་སྐྱེས་པའི་རྨོངས་པ་ཡིན་ལ། རིགས་པ་དང་ལུང་དག་གིས་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འདོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་བ་ལྟ་བུ་ལས་བྱེ་བྲག་མེད་པས་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་ལ་ཆགས་པའི་མི་ཤེས་པའི། ། བློ་ཡི་བྱེ་བྲག་བསྐྱེད་བྱ་མིན། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། ཤེས་པར་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། ། དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གལ་ཏེ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་བྱེད་ན། དེ་ལྟ་ན་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་བདག་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚད་མ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ལ་ཚད་མ་དང་མི་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཞིག་རིགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཙམ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁས་ལེན་པ་སྟེ། འོན་ཀྱང་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་བརྩད་པའི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་། འདི་ལྟར་དེའི་ཐེ་ཚོམ་ནི་མྱུར་དུ་བསལ་བར་ནུས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་གསུམ་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བགྲང་ངོ་། །

In this regard, one whose nature is to doubt without seeking the truth cannot be captured by any means whatsoever; therefore, such a person is simply to be discarded. As for one who doubts while seeking the truth, their doubt is dispelled by the prior presentation of valid cognition, and they should then be established in a treatise endowed with authentic valid cognition. Misconception consists of those who hold erroneous views, and it is of three types: ignorance, the desire to know, and knowing. Among these, ignorance is the lack of a specific mental state, a state of delusion in which the specific cognition has not arisen. One who does not wish to gain conviction through reasoning and scripture is no different from a stone and should be discarded, as it is said: "The specific cognition of the mind of one who is ignorant and attached to their actions is not something to be produced." The desire to know is of two types: doubting and seeking suchness. Regarding these, if one who doubts does not gain conviction, they are to be discarded, as it is said: "Doubt itself leads to ruin." Seeking suchness is also of two types: that which is not endowed with valid cognition and that which is endowed with valid cognition. What is meant by not being endowed with valid cognition? It refers to one who accepts suchness based merely on the instructions of others without relying on reasoning. However, among those who assert existence, the most excellent are not subjects for dispute, and their doubts can be swiftly dispelled. If, on the other hand, one is endowed with valid cognition, they are counted as the third type: "knowing."

རེ་ཞིག་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དང་། ཞི་བ་པ་དང་། གྲངས་ཅན་པ་དང་། རིགས་པ་པ་དང་། བྱེ་བྲག་པ་དང་། མཆོད་འོས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་མངོན་སུམ་ལས་མ་གཏོགས་པར་ཚད་མ་གཞན་མེད་པ་དེ་ནི་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་མི་འདོད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་སེམས་པ་ཐར་པ་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པའི་རང་གི་ངེས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ན་འདི་སྐད་དུ། རུས་པ་ཐལ་བ་བཞིན་སོང་ནས། ། སླར་འཚོ་བ་ནི་ག་ལ་འགྱུར། ། ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བའི་རྒོལ་བ་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་མཁས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པས་གནོད་པ་བརྗོད་ཟིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བཤད་པའི་རིམ་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་ཚིག་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་དང་རྒྱུད་དང་བསྟན་བཅོས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཅན་དེ་ནི་ཆུ་གཙང་མ་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་བླངས་ནས་ནང་པར་གདོང་བཀྲུ་བ་དང་། ཟས་ཟ་བའི་སྔོན་དང་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་ལག་པ་བཀྲུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་དྲི་མའི་འདམ་གྱིས་ཉེས་པ་ཉེ་བར་བསལ་བའི་ཕྱིར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། གདོང་དང་ལག་པའི་དྲི་མ་མཆིལ་མས་བྱུགས་པ་དང་སྐྲ་ལ་ཕྱིས་པས་བསལ་བར་མི་ནུས་སམ། གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཡིན་ཞེ་ན།

For the time being, that [opponent] must be one of the following: a Lokāyata, a Śaiva, a Sāṃkhya, a Naiyāyika, a Vaiśeṣika, an Ārhata, or a Mīmāṃsaka. Among these, the Lokāyata is exclusively a proponent of non-existence by virtue of possessing [only] valid cognition [of the present]. That which lacks any valid cognition other than direct perception is a position to be refuted. Thus, not accepting valid cognitions such as inference and so forth, and thinking that there is no future life, they follow their own fixed conviction which is turned away from liberation, saying: "Once the bones have turned to ash, how could there be a return to life?" Although other scholars who are intensely diligent have already expressed the refutation of such a proponent through their own firm conviction, nevertheless, in accordance with the very sequence of explanation, I shall state a few words by way of a certain approach. Likewise, one whose mind engages with mantras, tantras, and treatises performs rituals such as washing the face in the morning after taking very pure, stainless water, and washing the hands before and after eating. If it is argued that this is done to remove the fault of the mud of impurities, is it not possible to remove the impurities of the face and hands by wiping them with saliva or rubbing the hair? If it is argued that it is exactly like that...

སྐྱེ་བོ་མ་ལུས་པའི་བཞད་གད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོས་སྨད་པར་གྱུར་པ་མི་འདོད་པའི་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་སྨོད་པ་ཁྱོད་ལས་ངེས་པར་དད་པར་བྱ་བ་གཞན་སུ་ཞིག་ཡོད། དེ་ནས་གལ་ཏེ་ཁོ་བོས་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཙང་སྦྲ་སྤྱོད་དོ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ནི་བསྟན་བཅོས་པ་དང་བསྟན་བཅོས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་ཅིང་། བསྟན་བཅོས་མ་ཡིན་པ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཁོ་ནར་སྣང་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་གང་ནས་སོང་དེ་ལམ། ། ཞེས་གང་སྨྲ་བའོ། ། དེ་ནས་གལ་ཏེ་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འབད་པ་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་འབྲེལ་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། གདོང་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཇི་ལྟར་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། དེ་ལས་གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འདུ་བ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། སེམས་འཕེལ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། འོ་ན་འདི་ནི་བཞད་གད་དུ་མི་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ནི་ཁོ་བོའི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་གལ་ཏེ་ཡིད་ཁས་ལེན་ན་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཡིད་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་བེམས་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་བཞིན་ཚོར་བར་བྱ་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་དང་ཚོར་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན།

Who else but you, who are an object of ridicule for all people without exception, who perform irrational actions, who are censured by great beings, and who are under the sway of undesirable conduct, is there to be trusted? Now, if you say, "I practice cleanliness in order to conform to the world," the world is of two kinds: the learned and the unlearned. Among them, the learned engage with the treatises, while the unlearned appear to follow only what is seen; as it is said: "The path is wherever the great beings have gone." Furthermore, if you say, "I strive in this way to produce mental pleasure," what connection is there? How could the mere grooming of the face, hands, feet, and so forth, produce mental pleasure? If you say, "The cause is the presence of external objects in the body's sense faculties and so forth, and the specific increase of the mind," then this should not be a cause for laughter; you would be relying on the very position of my own philosophical system. Now, if you say, "If the mind were accepted, it would lead to faults, but for us, there is no mind at all apart from the primary elements," then since the elements are insentient, there would be no distinction between the felt, the feeler, and the feeling, just as there is none between a pot and a cloth. If, however, you say, "The elements that constitute the nature of the body do possess feeling,"...

དེ་ལྟ་ན་ནི་མིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཏེ་ཁོ་བོ་ནི་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རིག་པ་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཤི་བའི་ལུས་ལ་ནི་ཚོགས་པ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རླུང་དང་མེ་དག་མེད་པར་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ནི་དབང་པོས་འདིའོ་སྙམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མི་རུང་ངོ་། ། དེ་ནི་རང་རིག་པས་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ། ། དངོས་པོ་གཅིག་ནི་ཚད་མ་ཐ་དད་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་འདིའོ་ཞེས་སྣང་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ནི་ཆ་འགའ་ཞིག་གིས་རང་རིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་དེ་དང་མི་མཐུན་པར་ངའོ་སྙམ་དུ་སྣང་བ་ནི་རང་རིག་པའོ། ། དངོས་པོ་ཉིད་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དག་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཚད་མ་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འདྲ་བ་གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བ་མཐོང་བའི་འཁྲུལ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་བརྟན་པ་ཡིན་པར་སེམས་པ་ན་ཐ་དད་པར་མ་རྟོགས་པར་དངོས་པོ་བརྟན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། ། འདི་ལ་ནི་གང་གིས་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལ་རྟོགས་པ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བའི་འཁྲུལ་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །

If that were the case, you would be accepting the mind under a different name. However, I do not accept an awareness that is separate from the elements of the body. If you argue that those elements are of the nature of awareness, but that in a dead body such is not the case because the collection [of conditions] is incomplete and thus the wind and fire are absent, then the mind—like the form and so forth existing in the body—could not be experienced by the sense faculties as "this is it." Nor can it be said that it is apprehended by self-awareness (svasaṃvedana). It is not logical for a single entity to be an object of awareness by means of different valid cognitions (pramāṇa), because in all cases it appears as "this." A vase is not self-aware in any of its parts; rather, that which appears as "I" in a manner inconsistent with that [objective appearance] is self-awareness. If you ask, "Is it not the case that you yourself accept that entity-ness and momentariness, though they are of the same nature, are objects of different valid cognitions?"—this is not true, for those two are of one and the same nature as objects of direct perception (pratyakṣa). When those who assert that entities are stable fail to realize their difference and instead conceive of entities as stable due to the delusion of seeing a succession of similar but distinct occurrences, they merely seek to gain conviction through inference. In this case, however, there is no delusion whatsoever by which a difference in cognition could occur when there is no difference in the object.

སྔོན་གྱི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་འབྲུ་ངེས་པ་དང་ཕབས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཆང་ལ་དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མྱོས་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་ནུས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་ནུས་པ་དེ་ཐ་དད་དམ་འོན་ཏེ་ཐ་མི་དད། ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་གལ་ཏེ་འདུ་བའོ་ཞེ་ན། མི་རུང་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་འདིའོ་ཞེས་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། ། ཆང་གི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་ཡང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆང་གི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིག་ཅར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཆང་གི་རྫས་མ་མྱངས་པར་མཐོང་བ་ཙམ་དེའི་ཚེ་ནི་མྱོས་པའི་ནུས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཆང་གི་རྫས་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སོ། ། དེ་མ་ཞུ་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་མྱོས་པའི་ནུས་པ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དམིགས་པའི་ཚེ་ན་སེམས་མི་དམིགས་ཤིང་སེམས་དམིགས་པའི་ཚེ་ན་དེ་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་དམིགས་པར་ཡང་འདོད་དོ། །

Regarding those former Lokāyatas who assert that just as the capacity to intoxicate arises in alcohol through the transformation of time based on causes such as grain and yeast, so too the capacity of the mind arises in the elements when they are mixed with substances such as semen and blood—to them it should be said: Is that capacity distinct from them or not distinct? If it is distinct, what is the relationship between them such that it is said to belong to them? If you say it is an "inherence" (samavāya), that is untenable; for if that were the case, it would be perceived in the same way as the elements themselves, as "this is that," but this has already been refuted. Furthermore, the example of the capacity of alcohol is not analogous, because what is called the "capacity of alcohol" is merely a conceptual imputation since it is not perceived simultaneously with the substance. When one sees the substance of the alcohol without having tasted it, the power of intoxication is not experienced. When it is experienced, the substance of the alcohol is no longer perceived because it has been digested within the body. If it were not digested, it would be incapable of producing the power of intoxication within the body. Thus, according to their position, when the physical elements of the body are perceived, the mind would not be perceived, and when the mind is perceived, those elements would not be perceived; yet they assert that both are indeed perceived.

གང་དག་གང་ཁོ་ན་ལས་ལུས་འབྱུང་བ་དེ་ཁོ་ན་ལས་སེམས་འབྱུང་བས་རྒྱུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོར་གནས་པའི་ལུས་དང་སེམས་དག་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལས་མ་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་བླངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། ལུས་འཇིག་པ་ན་དེ་ཡང་འཇིག་པར་ནི་མི་རུང་སྟེ། འཁར་གཞོང་འཇིག་པ་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་འཇིག་པར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྟེན་འཇིག་པ་ན་བརྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞིང་ལུས་ཅན་དང་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་པོའི་དངོས་པོར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། ། སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་དང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དག་རང་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་དག་གི་རྒྱུ་ཡང་གཅིག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ན་ལུས་འཇིག་པ་ན་དེ་འཇིག་པར་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོའི་དབང་གིས་བྱས་པའི་མཐུ་ལས་སྲོག་དང་ལུས་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་འབྱུང་ངོ་། ། འཇིག་པའི་ཚེ་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་དེ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་འདོར་བར་བྱེད་པ་ན་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མ་མཐོང་བ་ལས་འཇིག་རྟེན་ན་ཤིའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཤིང་། དེས་ཟིན་པས་སྲོག་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་དེ་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་ལས་ལུས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བར་དམིགས་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་དག་འདི་ནི་གསོན་ནོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པ་པས་འབྱུང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཚོགས་ཡོད་དོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སྲོག་ལ་སོགས་པ་འདོར་བར་བྱེད་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།

Those who assert that the body and mind do not arise from a previous life because they share the same cause—since the mind arises from the very same source from which the body arises, and thus exist in a relationship of support and supported—must also be accepting a consciousness of a different nature. It is not tenable that the consciousness perishes when the body perishes, for we do not see the jujube fruit perish when the bronze basin is destroyed; thus, the supported does not necessarily perish when the support does. Furthermore, it is not tenable for the corporeal body and the incorporeal mind to stand in a relationship of support and supported. It is also illogical for the rice sprout and the barley sprout, which are by nature distinct, to have a single cause. If it is argued that in the world we see the consciousness perish when the body perishes, that is not so. The movement of the life-force and the body occurs through the power of the capacity produced by the entity that apprehends them. At the time of death, when those objects of apprehension are abandoned, the activities of the body and so forth that are caused by them are no longer seen; thus, the world understands, "He has died." Conversely, because the movement of the life-force is observed to occur through being grasped by that [consciousness], and because the body is observed to change accordingly, the world applies the convention, "He is alive." Therefore, there exists a collection of the six consciousnesses whose nature is awareness, distinct from the primary elements. If one asks, "If that is so, why do they abandon the life-force and so forth?" it shall be explained:

ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གྱི་སྲིད་པའི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་དབང་དུ་བྱས་ཤིང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་མཐུས་བདེ་འགྲོ་དང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སར་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཆགས་པའི་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་ངང་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ངོ་བོ་གཉུག་མ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཅན་དབང་པོའི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲི་ཟ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་སྲིད་པ་བར་མའི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ནས་སྐྱེ་གནས་གཞན་དག་ཏུ་འཁྱམ་པ་འདི་ཉིད་འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་དྲི་བཅས་སེམས། ། འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ་དེས་དབེན་པ། ། རྒྱལ་བ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཡིས། ། མདོར་ན་ཐར་པ་ཡིན་པར་གསུངས། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྲ་བར་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོས་འགྲོ་ཞིང་ལུས་སྔ་མ་སྔ་མ་བོར་ནས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་སྲོག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། ། ངེས་པར་མཐོང་བས་ཕྱུགས་ཡིན་ནོ། ། ལུས་དང་ལུས་སུ་འཛག་པས་གང་ཟག་སྟེ་ལུང་དག་ལས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པ་དག་གིས་གསུངས་སོ། ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་གཞན་ཉིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྟགས་མཐོང་སྟེ།

Driven by the latencies of enjoyment caused by the truth of the origin of existence, which has been present since beginningless time, and governed by the afflictions and secondary afflictions such as attachment and aversion, as well as by the power of dharma and adharma—the categories of well-done and ill-done—one obtains birth in the higher realms, the hells, and so forth. This very wandering from one place of birth to another within the mental birthplace of the intermediate state (antarābhava)—known by the name gandharva, possessing a subtle form and endowed with the entire collection of sense faculties, its nature being an uninterrupted continuity that is indifferent and devoid of the stains of attachment to results characterized by pleasure and suffering—is what constitutes saṃsāra. As it is said: "The mind, stained by attachment and so forth, is saṃsāra; That which is free from it, In brief, is liberation, As taught by the Victors who have abandoned obscurations." Therefore, that which moves by way of its own subtle nature, discarding each preceding body and proceeding in an uninterrupted stream, should be identified as consciousness itself. It is called "moving" because it grasps a body and grasps a life-force. It is called "beast" because it is seen as certain. It is called "person" (pudgala) because it trickles from body to body; such are the terms used in the scriptures. Thus, the sign of linking to another birth is observed.

དེ་ལྟར་ཡང་བྱིས་པ་ཁྱེའུ་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཀྲེས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་སྣང་བའི་ཟས་མི་འདོད་ཅིང་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་མྱང་བར་མི་བྱེད་པ་སྐྱེ་བ་གཞན་མང་པོས་གོམས་པར་བྱས་པའི་མའི་ནུ་མའི་རོ་མྱང་བ་ཙམ་གྱིས་བཀྲེས་པས་ལྟོ་ཞུམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་འཁྲུགས་པ་ཡུན་རིང་པོར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ངུ་བར་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་མིག་གཡའ་བར་གྱུར་པ་ལུས་ལ་གནོད་པའི་འཇིགས་པས་རང་གི་ལག་པའི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྲུག་པར་གསལ་བར་མཐོང་བ་དང་ལ་བ་འཇམ་པོ་བཏིང་བའི་ཁྲི་ལ་ལུས་བཞག་པ་ན་བདེ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྤུན་རྣམས་ཀྱི་ཕ་གཅིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་(བྱད་‚བྱེད་)པ་ཉིད་དེ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་བསྙོན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་བརྗོད་པ་ན་གཞུང་མང་པར་འགྱུར་བས་རེ་ཞིག་ཆོག་གོ། ། དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྲུབ་པས་ཚད་མ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་པའི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་སུན་བཏོན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཞི་བ་བདག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་དབང་ཕྱུག་དམ་པ་འདོད་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། བྱ་བའི་ནུས་པ་གསུམ་གསལ་བར་བྱས་པའི་དབང་ཕྱུག་དམ་པ་དང་ལྡན་པ་རིག་པའི་ངོ་བོའི་དབང་ཕྱུག་དེ་ཉིད་འདོད་པའི་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་སྤྲོ་ཞིང་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །

Thus, for example, a newborn infant does not desire the visible food that would satisfy the hunger of all people, nor does it taste the butter, honey, water, and so forth that provide nourishment. Yet, through the mere tasting of the mother’s breast-milk—habituated through many previous births—it is freed from the agitation of mind caused by the stomach’s contraction from hunger, and it ceases to weep continuously for a long time. Furthermore, one clearly sees that when its eyes are irritated, it scratches them with the back of its own hand out of fear of bodily harm; and when its body is placed upon a throne spread with soft wool, it is seen to possess the pride of pleasure. Likewise, although siblings share a single father, by the power of the latent tendencies of past karma, they are the performers of virtuous and non-virtuous deeds; thus, it is impossible to deny the various causes of the world. Moreover, to speak further would result in a voluminous text, so let this suffice for now. In this way, since the next world is established, the Lokāyata materialists, who claim to possess valid cognition, are refuted. I, Śiva, speak thus: I accept the Supreme Lord (Īśvara), the omniscient creator of all, who possesses the Supreme Lordship that manifests the triad of knowledge, power, and action. That very Supreme Lord, whose essence is awareness, emanates and withdraws the world through his powers of will and so forth.

ཚད་མའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེས་སྤྲུལ་པའི་དངོས་པོ་གཞན་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་དམིགས་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་བྱེད་པ་པོའི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གངྒཱའི་རྒྱུན་གྱི་ཆུའི་རྒྱུན་བཞིན་ནོ། ། དུག་གི་ཤིང་གི་ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་ལོ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཡང་ནས་ཡང་གཞན་དང་གཞན་དག་འབྱུང་ཞིང་དུག་གི་ས་བོན་ནི་གཞན་ཉིད་དུ་མི་སྣང་ངོ་། ། སྦྱོར་བ་ནི་གང་དང་གང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ནི་རང་བཞིན་གཞན་དང་གཞན་བྱུང་ནས་འཇིག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་རྟག་པ་གཅིག་པུའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ་ཞེ་ན་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་དབང་ཕྱུག་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་རྟག་པ་ཡིན་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་བྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གལ་ཏེ་མི་བྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་ན་དེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད། དེའི་ཚེ་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱེད་པའི་ཚེ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་ནུས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཏེ་ནུས་པ་དེ་ལས་ཐ་མི་དད་པས་ལྟོས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན།

Since that which has become the locus of valid cognition is eternal, even if the other entities emanated by it are not perceived as being eternal, the eternity of the creator himself is not impaired, just like the continuous flow of the waters of the Ganges. For instance, the seeds, sprouts, stalks, leaves, flowers, fruits, and so forth of a poisonous tree arise one after another, yet the poisonous seed itself does not appear as something else. If it is argued that the formal argument is as follows: "Whatever entity is of the nature of an effect arises and perishes through the emergence of various other natures, because it has a cause that is a single, pervasive, eternal nature, just like a sprout and so forth"—this is a reason based on essential nature (svabhāva-hetu)—then it must be said in response: First of all, it is not tenable for Īśvara to be both a creator and eternal. This is because there is necessarily a distinction in the moments of his activity; whatever is a distinction is itself impermanent. Likewise, if he were the creator during a moment of non-activity, why would he not produce [the effect] then? It is because at that time he lacks the capacity. At the time of activity, he does produce [the effect] because he possesses the capacity. Therefore, that which produces in dependence upon capacity is impermanent, because that which possesses capacity, like space, does not depend on anything else. If it is argued that there is no dependence because the capacity is non-different from him, then:

འོ་ན་སྔར་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ནར་ནི་མ་ཡིན། བྱེད་པའི་ནུས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན། འོ་ན་ནི་ནུས་པ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ། གལ་ཏེ་ནུས་པ་དེ་དེའི་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་དེའི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན། དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་སྔར་གྱི་ཉེས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནུས་པ་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པས་དབང་ཕྱུག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ན་རྒྱུ་འགགས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་སྟེ་ཉེས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བའི་འབྲེལ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། དེའི་ཚེ་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་དང་དབང་ཕྱུག་དག་ལས་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་མེད་དོ། ། གལ་ཏེ་སྣལ་མ་དང་རས་ཡུག་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་སྟེ་སྣལ་མ་ལས་མ་གཏོགས་པར་རས་ཡུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འགེབས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་སོ་ཞེ་ན། འོ་ན་སྣལ་མ་རྣམས་གང་ལ་གནས་པ་ཡིན་གལ་ཏེ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་རིགས་པས་སྣལ་མ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་ཁས་བླངས་ཀྱི་རས་ཡུག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རས་ཡུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་གང་ཡིན་པ་དེའི་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སྣལ་མ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཞན་ཡིན་ཞིང་། དངོས་པོ་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འདུ་བའི་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །

Well then, why did he not produce [the world] previously? If you accept that he is a producer only in dependence upon a capacity to act, then the capacity alone is the producer; what then is the use of Īśvara? If you say that the capacity belongs to him, what is the connection that makes it "his"? If it is of the same nature as him, the same fault as before ensues. If it arises from him, then since the capacity is the effect, it follows that Īśvara is impermanent, because it is observed that a cause ceases when its effect arises. If, in order to avoid that fault, you rely on the relation of inherence (samavāya), then since there is no appearance of difference, there is no certainty as to which of the two—the capacity or Īśvara—is the agent. If you say that there is an appearance, just as there is between threads and a cloth, this is a mere conceptual construction; for apart from the threads, nothing at all called a "cloth" is perceived. If you say it is perceived because it performs functions such as covering, then where do the threads reside? If you say they are not perceived because they reside as its very nature, then by that logic you are only accepting some threads and not the cloth. Whatever the convention "cloth" may be, it is the effect of the threads in a particular state, and since it is a distinct entity, there is no relation of inherence.

དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དང་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་བྱས་ནས་ཅིའི་ཕྱིར་སྡུད་པར་བྱེད། གལ་ཏེ་དེ་ནི་དབང་ཕྱུག་གི་རང་དབང་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྨོན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་དབང་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྨོན་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། ། ཡང་ན་རང་དབང་ཅན་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའམ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། ཅིག་ཅར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་དབྱེ་བས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། ། འདིས་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཡང་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། འདིར་ཅི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་གསུམ་ཡིན་པར་(བརྗེད་,བརྗོད་)པར་འདོད་དམ། འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དག་ཡིན། གལ་ཏེ་དུས་གསུམ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཁྱུ་མཆོག་དང་འཕེལ་བྱེད་ཀྱིས་བྱས་པའི་སྐར་མའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་བུ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅི་སྟེ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དག་ཡིན་ན་ཅི་སྟེ་སེམས་ཙམ་མམ་རང་བཞིན་ཡིན། གལ་ཏེ་སེམས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀྱང་རྩིས་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་སོ་ཞེ་ན།

Therefore, the terms "agent" and "permanent" are contradictory. Even if he were an agent, why would he create and then withdraw [the world]? If you say that this is the very sovereignty of Īśvara, is it not the case that he lacks the sovereignty to be described as merely wishing? For he creates things such as vases from the nature of earth and so forth, and then destroys them in that very same moment. Alternatively, even if he were independent, why would he not create or destroy [everything] at one and the same time? Since he does not create and destroy simultaneously, he is necessarily impermanent due to the differentiation of moments. By this, his omniscience is also refuted. For one is called "omniscient" because one knows everything. In this context, do you intend for the word "everything" to refer to the three times, such as the past and so forth, or does it refer to the mental activities of the entire world? If it refers to the three times, then even ordinary people would be omniscient, as they know the treatises on astrology composed by Ṛṣi and Vardhamāna. If it refers to mental activities, are they the mind alone or its nature? If they are the mind alone, then we too would know the minds of others through astrology and the like. He does not know the nature of the mind; if you say he knows it because he is Īśvara himself, [that is not so].

བཤད་ཟིན་པའི་རྣམ་པས་དབང་ཕྱུག་མེད་པའི་ཕྱིར། མེད་པ་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཤིན་ཏུ་ཐལ་ཆེས་པས་ཆོག་གོ། ། གྲངས་ཅན་ནི་འབིགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་བྲག་ཕུག་གི་ནང་དུ་གནས་ཏེ་བརྟུལ་ཞུགས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གནས་པའི་དབང་ཁོ་ནས་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཐ་དད་པར་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་ཞགས་པའི་བཅིང་བ་ཞི་ཞིང་གྲུབ་པ་ཐོབ་པར་གྲགས་པ་ཉིད་འབིགས་བྱེད་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་གྲངས་མེད་པ་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་འབའ་ཞིག་ཁས་བླངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་བདག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་ཡོད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་འདོད་པ་མེད་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ལོངས་སྤྱོད་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་གཙོ་བོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བེམས་པོ་ནི་རང་ཉིད་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་བེའུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ཤེས་པ་མེད་པར་རང་ཉིད་འཛག་པར་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེར་ཡང་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་བ་ཁོ་ན་དེ་འཛག་པར་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དུ་ན་བ་འདོད་པ་མེད་པ་ཁ་ཅིག་ན་རང་གི་བེའུ་ལ་ཡང་མི་སྟེར་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཐམས་ཅད་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །

Since the Lord has already been refuted by the arguments explained above, it is illogical for non-existence itself to be the primordial nature (prakṛti), just like the horns of a rabbit. Enough of this excessive elaboration. As for the Sāṃkhyas, there are countless individuals such as those dwelling in caves of the Vindhya mountains and so forth, who are renowned for having attained accomplishment (siddhi) by pacifying the bonds of the noose of the three qualities (guṇa) through the power of meditating on the distinction between primordial nature and the person (puruṣa), based solely on the strength of abiding in special ascetic observances (vrata). These individuals do not assert the Lord alone; rather, they also maintain that there are many selves. They are to be refuted in this way: likewise, since the person is inactive, lacks desire, and is not an instigator, it is not tenable that the insentient primordial nature—the "Primal Mainstay" (pradhāna)—would engage in producing effects for the sake of the person's enjoyment. As for the argument they state—that just as milk is seen to flow of its own accord without consciousness in order to produce a calf—that too is simply unestablished. In that case as well, it is only the conscious cow that has the capacity to cause that flow. Otherwise, one observes that some cows without desire do not even give milk to their own calves; therefore, consciousness alone is what instigates all activity, because that is its very nature. Consequently, the person does not exist [as an instigator].

རིགས་པ་པོ་དང་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱང་བདག་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ་དེ་རྣམས་སུན་དབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ས་ཕྱོགས་སྟོང་པ་ན་བུམ་པ་མི་གནས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཅི་སྟེ་དེ་སྐད་དུ་ཁྱེད་ཕུང་པོ་ཡིན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་བདག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ཁྱེད་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། བདག་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འཐད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་ལ་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ལ་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་ནི་གང་གི་ཚེ་བདག་བརྟེན་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ནི་བདག་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུ་རྣམས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་རེས་འགའ་བདག་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།

The Naiyāyikas and Vaiśeṣikas also rely on the assertion of a permanent self, but they are not to be refuted here. That which is called "self" does not exist, because it is not perceived, just as a vase does not exist in an empty location; this is the non-perception of an intrinsic nature. If you say, "That which you assert to be the aggregates is itself the self," then those aggregates are impermanent because they are subject to birth and death and possess the three characteristics; since the self would be similar to them, it would also be impermanent, which you do not accept. Furthermore, it is not tenable for the aggregates and so forth to exist within the self, because the relationship of support and supported is untenable between the permanent and the impermanent. It is also incorrect to say that the self exists within them, for the same reasons as before. The relationship of support and supported is exclusively that of cause and effect; therefore, in the first position, when the self is the supported, it would be impermanent because it is the cause; in the second position, the self would be impermanent because it is the effect. Moreover, since causes do not necessarily possess effects, the self would occasionally be non-existent. Nor is it perceived apart from the aggregates, for that which is apart from the aggregates is like a rabbit's horn. If you say that they are inseparable, like fire and fuel—

དེ་ལྟ་ན་ནི་ཁྱེད་ཤིན་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་བུད་ཤིང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉམས་ནས་སོལ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་མེ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། བདག་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་སྔར་བཤད་པ་ཁོ་ནའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཟད་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐྲ་འབལ་བ་དང་། རས་དཀར་པོ་གྱོན་པ་དང་། ནམ་མཁའི་གོས་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་ལྷའི་ཁྱད་པར་དང་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་ཐར་པ་དང་འཇིག་རྟེན་དང་ཕ་རོལ་ཁས་བླངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་དུས་གསུམ་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞོ་ཡང་ཡིན་ཞིང་རྔ་མོ་ཡང་ཡིན་ལ་རྔ་མོ་ཡང་ཞོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན། དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཡིན། གཅིག་པ་ཡིན་ན་ནི་ཐ་དད་པ་མི་འཐད་ལ་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། གཅིག་པ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་གཅིག་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། གསེར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣ་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་གྱུར་ཀྱང་གསེར་ནི་ཉམས་པ་མེད་ལ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།

If that were so, then according to your own assertion of extreme impermanence, those pieces of firewood that have lost their own nature and become the very nature of charcoal should be called "fire." Similarly, if the self were of the nature of the aggregates, it would incur the same faults as previously explained; therefore, the self does not exist. Likewise, the Carakas accept the plucking of hair, the wearing of white cotton, the wearing of sky-clothing, and so forth, as well as specific deities, the treatises that teach them, liberation, the world, and the hereafter. However, according to them, things exist in all three times; thus, curd is the camel, the camel is curd, and so on. These should be refuted as follows: if things are distinct, how can they be one? If they are one, distinctness is untenable; and to be both distinct and one is a contradiction. Therefore, for those who assert that things are both distinct and one, their position relies on mutual contradiction, and thus whatever they assert—such as the person—will be impermanent, just as before. If it is argued: "Even though gold and so forth become things such as earrings, the gold itself does not perish; it is merely transformed. Likewise, all things are transformed but do not perish," it must be said in response:

ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྤངས་ནས་དངོས་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཁོ་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། སྔར་གྱི་གསེར་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོག་པ་དང་ལྡན་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟད་པ་དང་ཁ་དོག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་གཅིག་པ་ཡང་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རིགས་བྱེད་ཀྱི་མཐར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ཤེས་པ་དང་བྱ་བ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལ་ཤེས་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རིགས་བྱེད་ཀྱི་ཆ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་སྤོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ཐིག་ལེ་གསུམ་དང་། ཆོས་གོས་གསུམ་དང་། དབྱུ་གུ་གསུམ་ཐོགས་པ་དང་། ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཐམས་ཅད་དཀའ་ཐུབ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དང་། བྱ་བ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་མེ་ལ་བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་དང་སྐྲ་འབྲེག་པ་དང་། དབྱུ་གུ་ཐོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་བཞད་གད་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པ་སུན་དབྱུང་བ་ནི་སྔར་བརྗོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འདིར་སྤྲོ་བར་མི་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྒོལ་བ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཐར་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཉེས་པའི་འདམ་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་མི་གཙང་བ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས།

"Transformation" (pariṇāma) means that having abandoned its own essence, it becomes another entity; that alone is impermanence. The claim that "it is the very same gold as before" is also untenable, because it is indeed something else. Since wise and discerning people perceive the exhaustion [of the gold] and its color and so forth, the position that asserts it is both different and the same is illogical. The Vedāntins are of two types, depending on whether they prioritize either cognition or ritual action. Among them, those who uphold the Vedāntic portion that prioritizes cognition accept all ascetic practices—such as the three drops, the three robes, and the carrying of the triple staff, as well as wandering from place to place—as being austerity itself, preceded by the renunciation of karma and its results. Those who prioritize ritual action perform sacrifices through offerings such as the praise of fire, and they adopt ascetic practices like shaving the hair and carrying the staff. These are worthy of ridicule; since the refutation of their liberation has already been stated, it need not be elaborated upon here. Thus, all those opponents are to be refuted in that manner. All these forms of liberation are impure because they are mixed with the mire of the faults of various views. As the Blessed One said in the Mahāsaṃnipāta Sūtra:

རྣལ་འབྱོར་མཁས་པའི་གྲངས་ཅན་གྱིས། ། རྨོངས་པས་ཕྱོགས་ནི་གང་བཟུང་དང་། ། རིག་བྱེད་ཤེས་པས་གྲུབ་པ་རྣམས། ། རིག་བྱེད་ཕྱོགས་ནི་འདོད་པ་དང་། ། གང་དག་དུས་ལྔ་དགའ་བ་དང་། ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། མེ་ལ་ཚད་མར་བྱེད་པ་དང་། ། དྲི་མེད་རལ་པ་འཆང་བ་དང་། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོར་སྨྲ་བ་དང་། ། གཞན་ཡང་ཐར་པར་སྨྲ་བ་དང་། ། དེ་ཀུན་འོག་ཏུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ། ། རྒྱལ་བས་གསུངས་པ་དེ་སྟེང་གནས། ། ཞེས་གང་བཤད་པ་དང་། ཞི་བ་དྲི་མེད་དོན་ལྔར་སྨྲ། ། བྱེད་སྨྲ་ཁྱབ་འཇུག་བྲམ་ཟེ་དང་། ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་མཆོད་འོས་པ། ། མི་རྣམས་སྤྱོད་པ་ཅན་གང་ཡིན། ། དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་ཆེན་ནི། ། མཆོག་ཏུ་སྤྱད་ན་ཕྱུགས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཕྱིར་ངས་ནི་འབད་པ་ཡིས། ། དེ་རྣམས་དང་ནི་འབྲེལ་པ་སྤངས། ། འབྲེལ་པས་དམ་ཚིག་ཉམས་འགྱུར་ཏེ། ། དངོས་གྲུབ་ཉམས་པས་ཐར་སྣོད་མིན། ། བཅུ་དང་བཅོ་བརྒྱད་བདག་ཉིད་ཀྱིས། ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་དབང་བྱེད་པའི། ། འཇིགས་བྱེད་དབང་དང་ལྡན་པ་ནི། ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་བཤད་པ་གང་། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་མ་གཏོགས་པར། ། དེ་ཀུན་ཕྱུགས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་བསྟན་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། རང་གི་སྡེ་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་ངེས་པའི་བློ་ཅན་ཡིན་ལ། ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །

"Those who are yogis of the learned Sāṃkhya, those who hold to the positions of the deluded, those who are established in the knowledge of the Vedas and desire the Vedic positions, those who delight in the five times, the yogis of Maheśvara, those who take fire as their authority, those who wear stainless matted locks, those who speak of the Great Sage, and furthermore, those who speak of liberation—all these are said to go below. That which was spoken by the Victor abides above." Thus it is said. "Those who speak of the five stainless meanings of peace, the Kriyā practitioners, Viṣṇu, the Brahmins, the Lokāyata, and the Arhatas—whatever people of such conduct there may be, if they practice the supreme Vajrayāna, they are but cattle. Therefore, with diligence, I have abandoned association with them. Through such association, the samaya is impaired; with the impairment of siddhi, one is not a vessel for liberation. Those who possess the sixty-four terrifying powers that govern the ten and eighteen philosophical systems—all these, except for the Vajrayāna, should be known as cattle." Thus it is explained. Therefore, it is established that the teaching of the Vajrayāna is exclusively irreproachable. As for our own schools that assert existence, they possess a definitive intellect; these are of four types: the Śrāvakas, the Yogācāras, the Bodhisattvas, and those of the Secret Mantra way.

དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ནི་གང་ཞིག་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་བདག་ནི་བྱ་བ་བྱས་ཤིང་བྱེད་པ་བྱས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ན་རང་གི་དོན་ཙམ་ལ་གནས་པས་གཞན་གྱི་དོན་སྤངས་ནས། འདི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ། ། རྒྱལ་བས་ཀྱང་ནི་མི་མགུ་བའི། ། མི་ཤེས་བདག་འདྲ་སྨོས་ཅི་དགོས། ། དེ་བས་འཇིག་རྟེན་བསམ་པ་བཏང་། ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིགས་པའམ། ། རིགས་པ་མིན་ལ་བརྟག་བྱ་སྟེ། ། ཕ་རོལ་པོ་ཡི་ཉེས་པ་དང་། ། བྱས་དང་མ་བྱས་དག་ལས་མིན། ། ཞེས་སྨྲ་ཞིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལྟ་བ་ཅན་དེ་ནི་གསང་སྔགས་བཤད་པའི་སྣོད་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་དགེ་སློང་དངོས་གནས་དང་། ། མི་གང་རྟོག་ལ་དགའ་བ་དང་། ། རྒན་པོ་ཉིད་འགྱུར་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ལ་དེ་ཉིད་བསྟན་མི་བྱ། ། ཞེས་གང་བཤད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞག་བདུན་གནས་པ་ལ་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པ་མ་གཏོགས་པར་སྣ་ཚོགས་འདི་དག་མི་དམིགས་ཏེ། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ནང་ན་གནས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པས་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཅིང་། དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཤིང་བསྒོམས་པས་སེམས་ཙམ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྤངས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ནི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

In this regard, a śrāvaka is one who, by merely realizing the selflessness of the person, thinks, "I have done what was to be done and accomplished my task." Abiding only in their own interest, they abandon the welfare of others and say: "The Victorious One himself cannot satisfy beings of such diverse inclinations; what need is there to mention an ignorant person like me? Therefore, I shall set aside the concerns of the world. I shall examine what is logical or illogical for myself, but not based on the faults of others, nor on what they have done or left undone." Such a person, who holds a view that clings to external objects, is not a vessel for the explanation of Secret Mantra. As it is said: "The reality should not be taught to one who is a monk in name only, to one who delights in conceptualization, or to one who has become old." Furthermore, it is taught that for a śrāvaka to stay among [tantric practitioners] for seven days constitutes a root downfall. The Yogācāras also maintain that these various appearances are not perceived apart from cognition. They hold that due to the fault of habitual tendencies residing within since beginningless saṃsāra, things appear solely as the nature of subject and object, which are the actual entities. They believe that by thoroughly analyzing and meditating on the three natures, one realizes that there is "mind-only," and by abandoning external objects, this is the dharmakāya itself. This too is illogical, because the mere cognition-only that is established is untenable as being merely the entities of subject and object.

དེ་བས་ན་དེ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་ཐར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དཔྱོད་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་བསྒོམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་ཏེ། འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་པ་བདག་ཅག་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་མེད་དེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། ཐབས་ཐ་དད་པ་དང་དུས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དགའ་བ་ཟད་པ་མེད་དང་གསལ། ། བརྟགས་མིན་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ཏེ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རོས་ཁྱབ་པ། ། ཆོས་དབྱིངས་བདག་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན། ། དོན་གཅིག་ཡིན་ཡང་མ་རྨོངས་དང་། ། ཐབས་མང་དཀའ་སྤྱོད་མ་ཡིན་དང་། ། དབང་པོ་རྣོན་པོས་དབང་བྱས་ཕྱིར། ། སྔགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་ཐབས་ལ་སོགས་པ་མ་ཚང་བས་དུས་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་པོས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དག་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཚེ་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོས་པའི་སྐུ་དྲིན་གྱི་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བསྐུལ་བ་དེའི་ཚེ། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་གི་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་ནི་རང་རྒྱལ་དག། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། །

Therefore, the liberation imagined by those [others] is not utterly pure. Because Bodhisattvas are free from subject and object, when they analyze the nature of things as being devoid of unity and plurality, they meditate on the four liberations, such as emptiness. They consider the suchness of emptiness to be Buddhahood, characterized by the dharmakāya; this is the logical position. Why is this? Because we, the practitioners of the Vajrayāna, do not have misconceptions regarding suchness, for suchness is one and only one. The distinction lies in the diversity of methods and the diversity of times, as it is said: "Blissful, inexhaustible, and luminous, Unimagined, possessing diverse forms, Pervaded by the flavor of great compassion, The dharmadhātu itself is the fruit. Though the goal is one, the Mantra system is superior Because it is non-deluded, possesses many methods, Is without hardships, and is governed by those of sharp faculties." Therefore, although the yogis of the Pāramitāyāna have attained suchness, because they lack the [necessary] methods and so forth, they attain enlightenment only after an extremely long time. When all three of them are exhorted by the specific methods of the emanated body of the Buddha Bhagavān through the radiation of circles of light, they become suitable vessels for the Secret Mantra scriptures. As it is said: "Because Śrāvakas and Pratyekabuddhas Lack great compassion..."

རང་གི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་སྟེ། ། ཐེག་ཆེན་ལ་ནི་སྨོད་པའོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རབ་བསྟན་པའི། ། རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་དཔག་མེད་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཐོས་ཀྱང་། ། དེ་ཡི་སྣོད་མིན་གྱུར་པ་སྟེ། ། རང་གི་ལམ་གྱི་ཐེག་ཆེན་ནོར། ། མ་ལུས་བསྲེགས་པ་དེ་རྣམས་ནི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་དབུས་ན། ། སྐྱེས་བུ་ཕོངས་པ་བཞིན་དུ་གནས། ། སྲིད་ལ་སྐྲག་པའི་ཡིད་ཅན་རྣམས། ། ཚེ་ཟད་པ་ལས་དགའ་འགྱུར་ཞིང་། ། མྱ་ངན་འདས་ཐོབ་འདུ་ཤེས་ཅན། ། བྱང་ཆུབ་འདི་དག་ཐོབ་པ་ཡིན། ། དེ་ལ་མྱ་ངན་འདས་པ་མེད། ། འོན་ཀྱང་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་རུ། ། དེ་དག་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་རྣམས་ཟག་མེད་དབྱིངས་ལ་གནས། ། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མི་ཤེས་པ། ། སྤངས་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས། ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ནི་ཚོགས་བསགས་ཏེ། ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པའོ། ། འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ། སྔར་ཉེ་བར་བཀོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་པས་སུན་དབྱུང་བར་མི་བྱ་ཞིང་འོན་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱ་བ་སྟེ། རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གནས་པ་ཡི། ། ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་གང་ཡང་རུང་། ། དེ་དག་ཀྱང་འདིར་སྨད་མི་བྱ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཡིན། ། ཞེས་བཤད་པའོ། ། རེ་ཞིག་ལུང་དང་རིགས་པ་དག་གིས་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་པོ་དེ་དག་ལྟ་ཞོག་གི།

They are diligent in their own self-interest and disparage the Mahāyāna. Even though they hear of the immeasurable qualities of the Victors who have perfectly taught the Mahāyāna and the power of the Bodhisattvas, they become unsuitable vessels for it. Having completely burned away the Mahāyāna—their own path—they remain among the Bodhisattvas like destitute men. Those whose minds are terrified of cyclic existence rejoice when their lives end, perceiving that they have attained nirvāṇa; yet they have not attained this awakening. There is no nirvāṇa for them; however, they will not be reborn within the three realms of existence. Abiding in the uncontaminated expanse, because they have abandoned the afflictions and ignorance, they are exhorted by the Buddhas to accumulate the collection of merit, and thus they too will become guides of the world. Thus it was said. In that way, it is a summary to say that they manifest buddhahood itself through the stages of entering Mahāmudrā. This has been stated in a very condensed manner. All that was previously set forth should not be refuted by those of the Vajrayāna, but rather should be upheld. As it is said: "Any opponent who abides by the distinctions of signs should not be disparaged here; they are the emanations of Vajrasattva." For the time being, let alone those opponents who are convinced by scripture and reasoning, [the following applies to others as well].

ཤིན་ཏུ་དྲག་པོའི་ལས་ཅན་གྱི་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། རིགས་ངན་སྨྱིག་མ་མཁན་ལ་སོགས། ། གསོད་དོན་དོན་གཉེར་སེམས་པ་རྣམས། ། ཐེག་ཆེན་བླ་ན་མེད་པ་ཡི། ། ཐེག་མཆོག་འདི་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། སེམས་ཅན་མཚམས་མེད་ལ་སོགས་པའི། ། སྡིག་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཡང་། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་རྒྱ་མཚོ་སྟེ། ། ཐེག་པ་མཆོག་ནི་འདི་ལ་འགྲུབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བཤད་པའོ། ། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ཅན་ནི་བྱ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། དེ་ལ་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་མཆོད་རྟེན་ལ་བསྐོར་བ་བྱེད་པ་དང་། བཟླས་པ་དང་སྦྱིན་སྲེག་དང་ཁྲུས་ལན་གསུམ་བྱེད་པ་དང་། གོས་ལན་གསུམ་བརྗེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་དབང་གིས་གཏི་མུག་ཆེན་པོ་དང་བར་མའི་རིགས་ཅན་ཡིན་ནོ། ། སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་དངོས་གྲུབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཆོ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་མངོན་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་གཏི་མུག་ཆུང་ངུའི་རིགས་ཅན་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཆུང་བ་ཞིག་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་གི་རིགས་ཅན་ཡིན་ནོ། །

Even those of the most violent karma, such as outcastes and the like, will attain enlightenment if they enter the Vajrayāna. As it is said in the Root Tantra: "Those of low caste, such as bamboo-weavers, And those whose minds are intent on killing— They shall achieve success in this supreme vehicle, The unsurpassed Mahāyāna. Even sentient beings who commit the great sins Such as the acts of immediate retribution, Shall achieve success in this supreme vehicle, The ocean of the Vajrayāna." Thus it is explained. Those who follow the way of Secret Mantra are of five types: the practitioners of Kriyāyoga, Caryāyoga, Yoga Tantra, the supreme Yoga Tantra, and Yoginī Tantra. Among these, the practitioners of Kriyā Tantra are of the great or middling delusion type, due to their engagement in activities such as circumambulating stupas, performing recitations, fire offerings, bathing three times a day, and changing clothes three times a day. The practitioners of Caryāyoga are of the minor delusion type, due to their aspiration to attain accomplishments, meditative absorptions, miraculous powers, and so forth. The practitioners of Yoga Tantra are of the minor or middling desire type, because they primarily focus on mudrās, maṇḍalas, and meditative absorptions.

རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་གི་རིགས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་གསུངས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་ས་བོན་ཙམ་ལས་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་རིམ་པས་ཡིན་ནོ། ། བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་མང་དུ་ཡོད་དེ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་འོད་ཟེར་གསལ་བ་འབའ་ཞིག་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རིམ་པས་ཡིན་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་རིམ་པས་སམ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཟུང་བའི་སྒོ་ནས་སམ། པདྨའི་ནང་དུ་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སམ། དེ་མྱང་བའི་སྒོ་ནས་སམ། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིགས་ལ་ཁྱབ་པའི་སྒོ་ནས་སམ།

The yogi of the Supreme Yoga Tantra (Anuttarayoga Tantra) belongs to the class of those with great passion and great aversion. The yogi of the Yogini Tantra belongs exclusively to the class of those with the greatest of great passion. Therefore, in order to purify these, the Blessed One taught the five classes of Secret Mantra. All those yogis are divided into two types: the yogis of the generation stage and the yogis of the completion stage. Regarding those, the generation stage of the Action Tantra and so forth arises from a mere seed-syllable. The generation stage of the Yoga Tantra and so forth is by way of the sequence of the five aspects of manifest enlightenment. The completion stage of the Action Tantra and so forth is the meditation on the subtle vajra and so forth. The completion stage of the Supreme Yoga Tantra and so forth is the meditation on the subtle yoga, the bindu yoga, and so forth; this is the distinction. In that regard, there are many divisions of the completion stage. The subtle yoga is the yoga of the mere clarity of light rays. The bindu yoga is by way of the sequence of prāṇāyāma (vitality and effort); likewise, it is by way of the sequence of the channels, or by way of holding the bodhicitta, or by way of the sequence of emanating the samaya maṇḍala within the lotus and so forth, or by way of tasting that, or by way of pervading the joints of all the limbs.

རླུང་གི་སྦྱོར་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟེང་དུ་འདྲེན་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་སམ། བསྙེན་པ་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ། ། ཡན་ལག་དྲུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་དང་དབང་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐིག་ལེ་སྤྲོ་བ་དང་། ཐིག་ལེ་གཟུང་བ་དང་། སླར་སྤྲོ་བ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་བདག་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུར་དམིགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ནི་རླུང་གི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིམ་པས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ། ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པས་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མའི་རིམ་པས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ། ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རིམ་པས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དཔྱད་པ་དང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འདི་ནི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དོན་ལྔས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་སླད་དུ་དང་པོ་འདོད་པའི་ལྷ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་མཛད་དེ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདོད་པའི་ལྷ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་འཇུག་པ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །

This is by way of experiencing the great bliss of drawing the bodhicitta upward through the application of the winds, or by way of experiencing the coemergent bliss through the union of method and insight according to the stages of the supreme approach and so forth. It is also by way of the stages of the six-branch yoga: the distinctions of the enjoyment of objects and faculties, their purification, the radiation of the bindu, the retention of the bindu, the re-radiation, and the visualization of the Great Vajradhara, the Lord of the maṇḍala circle, endowed with the supreme of all aspects. The vajra recitation is by way of the stage of the winds. The stage of the purification of the mind is by way of the stages of wisdom and consciousness. The stage of self-consecration is by way of the sequence of the twelve examples, such as an illusion and so forth. The stage of manifest enlightenment is by way of the sequence of passion, the absence of passion, and intermediate passion. The stage of union is by way of the stage of non-abiding nirvāṇa. Thus, the analysis and the classification of the objects of the yogi have been shown. In that regard, because this completion stage was condensed into five points by the venerable Ārya Nāgārjuna, for that purpose he first performed homage to the chosen deity; for it is the conduct of the noble ones to engage in practice preceded by homage to the deity as desired.

འདི་ལྟར་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རིགས་པ་དང་མཐུན་པ་དང་གཉི་ག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་རིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་འདོད་པའི་ལྷ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐུན་པ་ནི་དཔེར་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་དང་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ། དཔལ་འབྱོར་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱག་འཚལ་བ་བཞིན་ནོ། ། གཉི་ག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་དཔེར་ན་རྩོམ་པ་པོའི་ལྷ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དཔལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་སྒྲུབ་ཐབས་མདོར་བསྡུས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཁམས་གསུམ་སྤྱོད་པ་ལས་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱག་འཚལ་བ་བཞིན་ནོ། ། འདིར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཉི་ག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་འདོད་པའི་ལྷ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ཡང་གཙོ་བོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་དང་ཡིད་ཀྱི་དང་བླ་ན་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ནི་ཡན་ལག་ལྔས་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ངག་གི་ནི་བསྟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཡིད་ཀྱི་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །

Homage is of three types: that which is logical, that which is concordant, and that which is concordant with both. Regarding these, the logical is, for example, when an author pays homage to whichever deity is their own chosen deity, such as the homage to Mañjuvajra with the words "Glorious One" and so forth; this is because [Mañjuvajra] is the very chosen deity of the venerable Buddhajñānapāda. The concordant is, for example, the homage at the beginning of the Prātimokṣa vows to the Blessed One, the one free from passion, with the words "Abode of prosperity" and so forth. The concordant with both is, for example, when the deity is the author's own chosen deity and is also the subject of the treatise, such as the homage by the venerable Nāgārjuna in the Sādhanasamuccaya to the Blessed One, the glorious Vajrasattva, with the words "Liberated from the conduct of the three realms" and so forth. Here, too, it is likewise concordant with both, because Vajrasattva is the chosen deity and suchness is the primary subject of this treatise. Furthermore, homage is of exactly four types: physical, verbal, mental, and unsurpassed. The physical consists of prostrating with the five limbs and so forth. The verbal is characterized by the nature of praise. The mental is characterized by meditative concentration and so forth.

དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་དང་། ། ཇི་ལྟར་མར་ལ་མར་ཉིད་བཞིན། ། རང་གིས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ལེགས་མཐོང་གང་དེར་འདིར་ཕྱག་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ཕྱག་འཚལ་བར་བྱེད་པ་འདི་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དགོས་པ་ནི་བགེགས་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། ཕྱག་འཚལ་བ་བྱས་ནས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ལ་བསྟོད་པས་བསོད་ནམས་ཐོབ་པ་ན་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བགེགས་རྣམས་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལ། ཞི་བས་ནི་བསྟན་བཅོས་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བགེགས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་ཕྱག་འཚལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བེམས་པོ་དང་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་བསྟེན་པའི་བགེགས་རྣམས་སོ། ། ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔས་བྱས་པའི་བགེགས་རྣམས་ནི་བེམས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་སོ། ། ཕྱུགས་དང་རི་དྭགས་དང་བྱ་དང་སྦྲུལ་དང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་བགེགས་རྣམས་ནི་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་བགེགས་རྣམས་སོ། ། ནང་གི་ནི་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་དང་ཡིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་རྣམས་སོ། ། ངག་གི་ཚིག་རྩུབ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་རྣམས་སོ། ། ཡིད་ཀྱི་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལས་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །

Likewise, the unsurpassed homage is characterized by entering into the very nature of that [object of homage]. As it is said in that same [text]: "Just as water is placed in water, and just as butter is mixed with butter, the thorough seeing of one's own wisdom by itself—that is the homage here." This and so forth will be explained. Furthermore, if one asks what the purpose of performing this homage is: the purpose is the pacification of obstacles. By performing homage and praising the Great Being, one acquires merit; because merit causes non-merit to be averted, the outer and inner obstacles arising from non-merit are pacified. Since pacification leads to the successful completion of the treatise, the pacification of obstacles is the fruit of homage. In that regard, obstacles are those that depend upon external material and non-material things. Obstacles caused by the five great elements, such as earth and so forth, are those that depend upon the material. Obstacles caused by cattle, wild animals, birds, snakes, spirits, and the like, are those that depend upon the non-material. Inner obstacles are of three types: those of the body, those of speech, and those of the mind. Among these, those of the body are caused by wind, bile, phlegm, and so forth. Those of speech are caused by harsh words and so forth. Those of the mind are caused by attachment and so forth. All of these are pacified through the recollection of the Blessed One.

ཕྱག་འཚལ་བ་འདིར་འཁྲུལ་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ། གང་དུ་ཕྱག་འཚལ་བ་དེར་བགེགས་ཉེ་བར་ཞི་བ་མ་མཐོང་སྟེ། བཤད་པའི་རྒྱུད་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པའི་འགྲེལ་པ་ཕྱེད་བྱས་པ་ན་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཤི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དུ་ཕྱག་འཚལ་བ་མ་བྱས་པ་དེར་དེ་ཡང་བགེགས་ཉེ་བར་ཞི་བར་མཐོང་སྟེ། ནག་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་སྒྲོན་མ་བཞི་ལ་སོགས་པར་རོ་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་ནི་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་བསམས་ནས་འཇུག་སྟེ། འབྲས་བུ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་གྲགས་པ་ཁོ་ན་བགེགས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། ། གང་དུ་ཕྱག་འཚལ་བ་མ་བྱས་པར་དེར་ཡང་བཀྲ་ཤིས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་གཞན་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་དོན་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་པས་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བཀྲ་ཤིས་པའི་དོན་ཅན་ནོ། ། ཡང་ན་གལ་ཏེ་དེར་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་བ་མ་བྱས་ཀྱང་ལུས་སམ་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཉེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཤིན་ཏུ་ཐལ་ཆེས་པས་ཆོག་སྟེ། སྐབས་སུ་བབ་པ་དཔྱད་པར་བྱའོ། ། མགོན་པོ་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད། ། དཔལ་ལྡན་བདེ་ཆེན་ལ་བཏུད་དེ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་བཤད་བྱ། ། མགོན་པོ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་ལ་བཏུད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་ནས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྟེ་མི་ཕྱེད་མི་ཤིགས་པའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཤད་ཅིང་བསྙད་པར་བྱའོ། ། མགོན་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།

Is it not seen that there is an error here regarding the homage? For it is not observed that obstacles are pacified wherever an homage is performed; this is because the author of the commentary died while only half of the commentary on the explanatory tantra, the Sandhivyākaraṇa, had been completed. On the other hand, it is observed that obstacles are pacified even where no homage is performed, as in the case of the Four Lamps and other works by the venerable Kṛṣṇapāda. This is true. However, the author of a treatise engages in composition with the well-known result in mind; since the reason for that result is necessarily present, it is the renown itself that constitutes the pacification of obstacles. Where no homage is performed, the reason is another word that expresses auspiciousness; for example, the particle evam (thus) is a word possessing many meanings, and thus the word evam has the sense of auspiciousness. Alternatively, even if no homage is performed there by way of words, because it is performed by way of body or mind, there is no fault in any case. Enough of this excessive elaboration; let us examine the subject at hand. Bowing to the Protector, the essence of all sentient beings, The glorious Great Bliss, I shall explain the stages of Vajra Recitation Following the Yoga Tantras. Having bowed to and prostrated before the Protector—the Blessed One, the glorious Vajrasattva, the lord of all Tathāgatas—I shall explain and describe the stages of Vajra Recitation, that is, the stages of the indivisible and indestructible Vajra Recitation, exactly as they are. If one asks, "What is the Protector like?"...

སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད་དེ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་འགྲོ་བ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དཔལ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དག་སྟེ། གང་ལ་དེ་དག་ཡོད་པ་ནི་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། བདེ་ཆེན་ནི་ཐར་པ་སྟེ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ལའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེའི་རྗེས་འབྲངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བཏུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་མགོན་པོ་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད་དོ། ། དཔལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་བཏུད་ནས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་དེ་བཞིན་དུ་མགོན་པོ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཀུན་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དཔལ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་དཔལ་ལྡན་ནོ། །

The "Self of all sentient beings" refers to that which pervades the stable and moving worlds. "Glorious" (śrī) refers to the accumulations of merit and primordial wisdom (jñāna); one who possesses these is "Glorious." "Great Bliss" is liberation, and because it is the cause of that, it is "Great Bliss." Regarding the phrase "following the Yoga Tantra," the Yoga Tantra is that which is named the Śrī Guhyasamāja. "Following that" means "extracted from it"; this is the literal meaning. Alternatively, the "Protector" is so called because he is the very object to be adopted. The "nature of phenomena" (dharmatā) of universal emptiness is the "Self of all sentient beings" because it is the very nature of all wandering beings without exception. "Glorious" refers to the dharmakāya, and because he possesses that, he is "Glorious." Among the great enlightenments of the Śrāvakas and others, the essence of supreme enlightenment is bliss. Having bowed to that, the "stage of vajra recitation"—the definition of the recitation of the naturally pure neuter—will be explained. "Following the Yoga Tantra" is as explained before; this is the general meaning. Alternatively, likewise, the "Protector" is the principal of all things, such as the aggregates and so forth. "Existence" refers to "sentient beings," which is the bodhicitta. "All" refers to the seventy-two thousand channels. "The Self of that" means that the bodhicitta arising from the channels produces all wandering beings without exception. "Glorious" is insight (prajñā), and one who possesses that is "Glorious."

བདེ་ཆེན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། བཏུད་ནས་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བཟླས་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་མགོན་པོ་ནི་མན་ངག་བཞི་པའི་རང་གི་ངོ་བོའོ། ། ཀུན་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་རྣམས་སོ། ། སེམས་ཅན་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ལྔའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེ་རྣམས་དང་རོ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རང་གིས་རིག་པར་བྱའོ། ། དཔལ་ནི་དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་དེ་དང་འབྲེལ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། བདེ་ཆེན་ནི་དཔེ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། བཏུད་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་སྦས་པའོ། ། ཡང་ན་མགོན་པོ་ནི་འཇའ་ཚོན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའོ། ། སེམས་ཅན་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་སོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དཔལ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དག་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། བདེ་ཆེན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་ནོ། ། དེ་ལ་བཏུད་ནས། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་བཤད་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་སྦས་པ་ཡིན་ནོ། ། མགོན་པོ་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་སྡུད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོའོ། །

Great bliss is the coemergent suchness, the very essence itself. Having bowed, following the Yoga Tantras, the vajra recitation—the recitation characterized by the suchness of consciousness and wind—will be explained; this is the general meaning. Alternatively, "Protector" (nātha) is the essence of the fourth oral instruction. "All" refers to joy and so forth, as well as passion, the absence of passion, and intermediate passion. "Sentient beings" refers to the five signs, such as the mirage. "Its nature" means that one should personally realize it through the nature of being of one taste with those. "Glorious" (śrī) refers to the samaya-mudrā; because it is to be attained through connection with that, it is "Glorious." Great bliss is the essence of the coemergent suchness arising from the example. "Bowing" means following. "Vajra recitation" is as before; this is the hidden meaning. Alternatively, "Protector" is the appearance in the form of a rainbow. "Sentient beings" refers to the twelve examples of illusion. "Its nature" is the nature of those. "Glorious" refers to the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya; because it possesses those, it is "Glorious." Great bliss is the dharmakāya; because it arises from that, it is "Great Bliss." Having bowed to that, "I shall explain the stages of vajra recitation" is as before; this is the hidden meaning. "Protector" refers to the natures, and because he is the one who gathers them, he is the "Protector."

སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད་དོ། ། དཔལ་ནི་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་སྡུད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་ཏེ། དེ་ལ་བཏུད་ནས། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་བཤད་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་ཡང་སྦས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་བཞི་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད་དོ། ། དཔལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་དེ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་ནོ། ། དེ་ལ་བཏུད་ནས། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་བཤད་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། མཐར་ཐུག་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོའོ། ། སེམས་ཅན་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། ཀུན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད་དོ། ། དཔལ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སོ། །

Because they are the very cause of all sentient beings, all sentient beings are the three consciousnesses; because they enter into the clear light through the stages of mantra and mudrā, all sentient beings are the self. "Glorious" (Śrī) refers to the emptiness, the very empty, and the great empty; because it possesses the gathering of these, it is "Glorious" (Śrīmat). Because it is the nature of the emptiness of all, it is "Great Bliss" (Mahāsukha). Having bowed to that, "I shall explain the stage of vajra recitation"—this is as before and is also the hidden [meaning]. Because it is eternal, it is the "Protector" (Nātha). Because it exists within the mental continuums of all sentient beings, "all sentient beings" refers to those with passion, those free from passion, and those with intermediate passion; because they are blended together with the fourth [joy], all sentient beings are the self. "Glorious" refers to the wisdom mudrā; because one is in union with her, it is "Glorious" (Śrīmat). Because it is to be perfectly realized through the valid cognition of the yogi's direct perception, it is "Great Bliss" (Mahāsukha). Having bowed to that, "I shall explain the stage of vajra recitation"—this is as before and is the ultimate [meaning]. Because it is the vajra body itself, it is the "Protector" (Nātha). "Sentient beings" is the ultimate truth. "All" is the relative truth; because they are of an indivisible nature, all sentient beings are the self. "Glorious" is non-abiding nirvāṇa; because it possesses that, it is "Glorious" (Śrīmat). "Great" refers to the realms of sentient beings.

བདེ་བ་ནི་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་བདེ་ཆེན་ཏེ། དེ་ལ་བཏུད་ནས་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོའོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་འོད་ཟེར་གྱི་སྦྱོར་བས་བཀུག་སྟེ་བདག་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད་དོ། ། དཔལ་ནི་སྤྲོ་བ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། ཆེན་པོ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་བདེ་བ་སྟེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་བཏུད་ནས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་སྣའི་རྩེ་མོ་སྟེ་དེ་རྣམས་སུ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད་དོ། ། སྤྲོ་དང་བསྡུ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་ནོ། ། དེ་ལ་བཏུད་ནས་ཏེ། དྲན་པར་བྱས་ནས་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མགོན་པོ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོའོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་སྟེ་དེ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད་དོ། ། དཔལ་ནི་འོད་ཟེར་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། །

"Bliss" refers to the attainment of the state of great bliss, such as maturation and liberation; thus, it is "Great Bliss." "Bowing to him, I shall explain" is the ultimate meaning. Because he is the principal of the maṇḍala, he is the "Protector." "All sentient beings" refers to the four classes of sentient beings; because he draws them in through the application of light rays and causes them to enter into himself, he is the "Self of All Sentient Beings." "Glorious" means possessing radiance; because he possesses that, he is "Glorious." "The Great One" refers to the maṇḍala deities; because he generates the samādhi of bliss for them, "bowing to him, I shall explain" is the interpretable meaning. Because he is the essence of the five primordial wisdoms, he is the "Protector." The primary abode of all sentient beings is the tip of the nose; because he abides there in the form of a drop (bindu), he is the "Self of All Sentient Beings." Because he possesses the emanation and reabsorption [of light], he is "Glorious." Because he is the essence of bodhicitta, he is "Great Bliss." "Bowing to him" means having brought him to mind, "I shall explain"—this is the definitive meaning. The "Protector" refers to the elements such as earth; because he is their very nature, he is the "Protector." "All sentient beings" refers to the four maṇḍalas; because he blesses the Tathāgatas within them and thus pervades them, he is the "Self of All Sentient Beings." "Glorious" refers to the red light rays and so forth; because he possesses their emanation, he is "Glorious."

ཆེན་པོ་སྟེ་གཡས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྒྱུ་བ་དེ་རྣམས་བདེ་བ་སྟེ། སྣའི་རྩེ་མོར་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་འཛིན་པ་དེ་ནི་བདེ་ཆེན་ནོ། ། དེ་ལ་བཏུད་ནས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་ནས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད་དོ། ། དཔལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྟེ། དེ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། ཆེན་པོ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་བདེ་བ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལ་བཏུད་ནས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་ནས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། མགོན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོའོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད་དོ། ། དཔལ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། བདེ་ཆེན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་དཔལ་ལྡན་བདེ་ཆེན་ཏེ། དེ་ལ་བཏུད་ནས་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཀུན་ནི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སེམས་ཅན་ནི་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ངོ་། ། བདག་ཉིད་ནི་མེ་དང་མཉམ་པའི་རླུང་ངོ་། ། མགོན་པོ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དཔལ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ངོ་།

"Great" refers to those movements through the right [nostril] and so forth; their bliss is the holding [of the breath] at the tip of the nose for the duration of half a watch, which is "Great Bliss." Having bowed to that—that is, having prostrated—I shall explain, as before; this is an intentional explanation (sandhyābhāṣā). Because he is superior to all, he is the "Protector," the sixth [Buddha]. The wisdom that pervades all sentient beings is the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna); because he is the very essence of that, he is the "Self of All Sentient Beings." "Glorious" (śrī) refers to the five wisdoms; because he gathers them together, he is "Glorious" (śrīmān). "Great" refers to the bliss of the five consciousnesses, which has become the nature of the luminous reality (prabhāsvara-dharmatā). Having bowed to that—that is, having prostrated—I shall explain, as before; this is a non-intentional explanation (na-sandhyābhāṣā). The "Protector" refers to the three types of enlightenment; because he has attained them, he is the "Protector." "All sentient beings" refers to the practices with elaboration, without elaboration, and utterly without elaboration; because he practices these, he is the "Self of All Sentient Beings." "Glorious" is the accumulation of merit. "Great Bliss" is the accumulation of wisdom. One who possesses these is "Glorious Great Bliss"; having bowed to him, I shall explain—this is the literal meaning (yathāruta). "All" is the wind called "life-force" (prāṇa). "Sentient beings" is the wind called "downward-clearing" (apāna). "Self" is the wind "equal to fire" (samāna). "Protector" is the wind "upward-moving" (udāna). "Glorious" is the wind "pervasive" (vyāna).

། དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་ནོ། ། དེ་ལ་བཏུད་ནས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་ནས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། འོ་ན་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ཚིག་ནི་སྒྲ་སྤངས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རླུང་ཙམ་གྱི་བཟླས་པ་སྟེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྒྱུད་ནི་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དེ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྒྱུད་ནི་རྒྱུན་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱུའི་རྒྱུད་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་དང་། ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལ་རྒྱུའི་རྒྱུད་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་ནས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལུང་ཚད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་འདོད་པ་ཙམ་ཡིན་པ་འགོག་ཅིང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་མང་དུ་ཐོས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ད་ནི་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་དཔྱད་པའི་ཕྱིར། བསྐྱེད་པའི་རིམ་ལ་ལེགས་གནས་ཤིང་། །

Because it is the thorough knowledge of the suchness of those [deities], it is "Great Bliss." "Having bowed to that" means having prostrated, I shall explain; this is not to be taken literally. If one asks, "What is the meaning of 'vajra recitation'?" since it is said, "Vajra words are free from sound," it is the recitation of the winds alone, whereby the mind is brought under control through the stages of entering and so forth. If one asks, "What is the meaning of 'yoga tantra'?" since it is stated in the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja: "The union of method and insight is explicitly called yoga," a tantra in which that is primary is a yoga tantra, such as the Glorious Guhyasamāja and others. "Tantra" means a continuum; furthermore, there are three types: the causal tantra, the resultant tantra, and the method tantra. Among these, the causal tantra teaches the divine abodes and so forth, as well as the doors of liberation and so forth. The resultant tantra teaches the maṇḍala circles of the Tathāgatas and so forth. The method tantra teaches the mantras, mudrās, and so forth. By stating, "Having followed such a yoga tantra and having correctly realized it, I shall explain," this demonstrates that the scripture is an authoritative source; it refutes those who claim [the text] is merely their own preference and shows that the author himself is one who has heard much. Now, in order to examine for whose sake [this was written]: "Abiding well in the generation stage..." [and so forth].

རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འདོད་རྣམས་ཀྱི། ། ཐབས་འདི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། སྐས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རེ་ཞིག་སྒྲུབ་པ་པོས་དང་པོར་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་རིམ་པས་སམ། རྡོ་རྗེ་བཞི་པོའི་རིམ་པས་ལྷའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་ནས། རིགས་བརྒྱའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས་ལྷའི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་འབད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་མཐོང་ཞིང་འགྲོ་བ་ཡང་དེའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་ལ་ལེགས་གནས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ལས་གྱུར་པའི་རྐྱེན་སྦྱར་ཏེ། དེས་ན་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་ལ་ལེགས་པར་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་གལ་ཏེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོའི་རིམ་པ་འདོད་ཅིང་མངོན་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི་བསྟན་པའོ། ། སྐས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུ་ནི་འཛེག་པའི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྐས་ཀྱི་རིམ་པའི་ལམ་ནས་འཛེག་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་རིམ་གྱིས་ཁང་བཟང་ལ་སོགས་པའི་རྩེ་མོ་མཐོན་པོར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།

"For those who desire the completion stage, this method was taught by the Perfect Buddha like the steps of a ladder." Thus it is said. First, the practitioner generates the form of the deity through the sequence of the three meditative stabilizations, such as the initial yoga, or through the sequence of the four vajras. Then, by means of the classification into the hundred families, they engage in the isolation of the body. Following that, having attained excellence, they see the deity’s body with extreme clarity and without any effort, and they see all wandering beings as having that very same form. These are those who are well-established in the generation stage; this is the meaning of the phrase "having reached the perfection of the generation stage." Because they are well-established in the generation stage, the past participle suffix is applied. Therefore, the meaning is: those who are well-established in having brought the generation stage to its conclusion. If such yogis desire and long for the completion stage—the stage whose nature is non-conceptual and free from elaboration—then this method for those yogis, namely the sequence of meditation, was taught and explained by the Perfect Buddha, the Tathāgatas. "Like the steps of a ladder" means like a path for climbing. Just as a person climbing a path of ladder steps gradually reaches the high summit of a palace or the like, in the same way:

རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམས་པས་རིམ་གྱིས་ངག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་གྱིས་རྟག་ཏུ་དགྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨོས་པ་ནི་ལུང་ཚད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་རྟེན་རླུང་གི་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གྱུར་པ། ། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀུན་བྱེད། ། དེ་ནི་རྣམ་ཤེས་བཞོན་པ་སྟེ། ། ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་བཅུ་ཡང་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྙིང་ག་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་གཅིག་པུ་ཁ་དང་སྣ་དག་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་འཛག་མིག་གི་སྲིན་བུ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲོག་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་རྣམ་པ་བཞིའི་སྲོག་གྱུར་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་འདྲའོ། ། ཅི་འདི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གཅིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རླུང་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བརྐྱང་བ་དང་བསྐུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་རླུང་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།

By meditating on the stages such as vajra recitation, one gradually attains the nature of the dharmakāya, which is the essence of the path of no-more-learning—the state of the Great Vajradhara whose nature is perpetual bliss. This is the meaning. The mention of "perfect Buddha" is for the purpose of showing that this is authoritative scripture; it is to be taken literally. Now, in order to show the collection of winds that serve as the support for the stage of vajra recitation, it is said: "The life-force of sentient beings, The wind that performs all activities; It is the mount of consciousness, And is of fivefold nature and tenfold." The meaning of this is as follows: The single wind called "life-force" (prāṇa) residing in the heart, which has the nature of emerging from the mouth and nostrils, pervades the entire world system from the microorganisms in the eye sockets up to the peak of existence; this is the life-force. What is it like? It is the life-force of sentient beings—that is, it is like the life-faculty (jīvitendriya) for the four classes of sentient beings. If one asks, "Is this one of the great elements, or is it the nature of all of them?" it is called "wind." Wind is the nature of the great element whose function is characterized by coming and going, and by extending and contracting. If that is so, then the external wind is also exactly like that.

དེ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་པས་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུས་ནས་རྣམ་ཤེས་བཞོན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཞིང་དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བཞོན་པ་ནི་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྟ་དང་རྟ་ལ་ཞོན་པ་བཞིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་བྱ་བ་གཞན་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། ། དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། ཆོས་མངོན་པ་ལས། རྣམ་ཤེས་ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་རྟོག་པ་འབའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ནི་ཇི་སྲིད་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བར་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ལ་དོན་འཛིན་པའི་ནུས་པ་མེད་དེ། གྲུམ་པོས་རྟ་མེད་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རླུང་གིས་བསྐུལ་ནས་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། གལ་ཏེ་རླུང་གིས་བསྐུལ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་འཛིན་གྱི་རང་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་མདོ་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན། བཟང་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བཟང་སྐྱོང་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་མཐུས་འཁྲུལ་འཁོར་འཁོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དབང་གིས་ལུས་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་གཡོའོ། །

Anticipating the doubt, "Since that [wind] is also similar to that [consciousness], why should it not be apprehended?", the text states, "the vehicle of consciousness." Consciousness is characterized by the perception of objects, and it is of eight types: the storehouse consciousness (ālayavijñāna), the afflicted mental consciousness (kliṣṭamanovijñāna), and the six functioning consciousnesses (pravṛttivijñāna). Their "vehicle" is that which impels them, just as a horse is the vehicle for a rider. Thus, within the body composed of the five great elements, no activity other than these eight consciousnesses is observed. As it is said: "The perception of objects is consciousness; its specific qualities arise from the mind." This is because the Abhidharma states: "Consciousness is of the nature of the 'I'-conceit." Therefore, that which is of the nature of mere conceptualization has no capacity to apprehend objects as long as it is not impelled by the wind element, just as a cripple cannot travel to another place without a horse. Consequently, it is impelled by the wind that it apprehends objects. If it were not the case that consciousness apprehends objects by being impelled by the wind, how would this not contradict the sūtras? In the Bhadrapālaparipṛcchā-sūtra, the Blessed One said: "Bhadrapāla, just as a mechanical device turns by the power of its operation, so too the mechanical body moves by the power of its conformity with karma."

རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདི་ནི་རྟེན་དང་འཇུག་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདི་ནི་ལུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། ། སྔོན་གྱི་རྟེན་གྱི་ལུས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདི་ནི་བློ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདི་ནི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་མཚུངས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ནི་ཕྱི་ས་དང་རོ་རུལ་བ་སྟེ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་རྣམས་དང་། པདྨ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་ཞིམ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་འཆར་ཏེ་དེ་རྣམས་ལ་འདི་ནི་དྲི་ཞིམ་པའོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ཞིང་། དྲི་མི་ཞིམ་པ་བོར་ནས་ཉི་མའི་གམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདི་ནི་ཕག་ལ་སོགས་པ་མི་གཙང་བའི་ཚོགས་ཟ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཉེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བཤད་པའོ་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ། དེ་ནི་མདོ་དང་འགལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལུས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རླུང་གི་བཞོན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའོ། ། འོན་ཏེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེ་གནས་གཞན་དུ་འཁྱམ་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་རླུང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ།

This consciousness element possesses various supports and modes of engagement. This consciousness element is the agent because it is that which produces the body. This consciousness element is inexhaustible because it relies upon the dharmadhātu. This consciousness element is endowed with perfect intelligence because it recollects the body of its previous support. This consciousness element should be viewed as being similar to the rays of the sun. For example, the rays of the sun shine upon both foul-smelling things such as excrement and rotting corpses, as well as upon fragrant things such as lotuses; yet, it does not form the perception that "this is fragrant," nor does it abandon the foul-smelling things to go elsewhere. Likewise, this consciousness element takes birth in wombs such as those of pigs that consume impure things, yet the consciousness element is not defiled by those faults. If one asks, "Is this not true? Does this not contradict the sūtras?" it is true, and it does not contradict the sūtras. Why is that? One should follow the distinction that consciousness moves the body because it is accompanied by the vehicle of the wind. If it is argued, "But at the time of death, how can it wander to another womb when it is separated from the five great elements, since there is no wind at that time?" one should not say that.

དྲི་ཟ་ནི་དབང་པོའི་ཚོགས་ཕྲ་མོ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ལ། དབང་པོའི་ཚོགས་ཕྲ་མོའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་རླུང་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེས་སྐུལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཡང་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་བག་ཆགས་དག་གིས་རིག་སྔགས་ཀྱི་ཆུ་མིག་ལ་སྦྲུལ་བཞིན་དུ་སྐུལ་བར་བྱེད་དོ། ། དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་དྲི་ཟ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པའི་སེམས་གཉིས་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། ཡང་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བ་ན་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་འཁྱམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་འགལ་བ་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བཞོན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་ཕུང་པོའི་དབྱེ་བས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ་སྲོག་དང་། ཐུར་དུ་སེལ་བ་དང་མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་དང་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྲོག་ནི་སྙིང་གའི་ཕྱོགས་ན་གནས་པའོ། ། ཐུར་དུ་སེལ་བ་ནི་བཤང་སྒོ་ན་གནས་པའོ། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལྐོག་མ་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ན་གནས་པའོ། ། ཁྱབ་བྱེད་ནི་ཡན་ལག་གི་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་སྟེ་དེ་ནི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དབང་པོའི་སྒོའི་རྒྱུན་ལས་ནི། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བར་རྒྱུ་བ་དང་། །

The gandharva possesses only a subtle collection of sense faculties and is not [a coarse body] alone. Since the body faculty included within that subtle collection of sense faculties is of the nature of the four elements, because wind is present, it is impelled by that. Alternatively, it is impelled by the latencies of attachment and aversion, like a snake in a magical water-well. As the venerable Vasubandhu stated: "At that time, from among the two minds—the gandharva’s mind of passion and the mind of anger—whichever one is manifest, that is what occurs." Furthermore, there is no contradiction in its wandering through the six realms of existence when impelled by the wind of karma. Therefore, this wind called "life-force" (prāṇa) is the vehicle of consciousness. It is fivefold in nature according to the divisions of the aggregates: life-force, downward-clearing, fire-like, upward-moving, and pervasive. Among these, life-force resides in the region of the heart; downward-clearing resides in the anus; upward-moving resides in the throat; fire-like resides in the region of the navel; and the pervasive resides in all the joints of the limbs—this is the division of their locations. They are the deities known as the essences of Akṣobhya, Ratnasambhava, Amitābha, Amoghasiddhi, and Vairocana. From the stream of the sense-faculty gates, they flow as life-force and exertion.

རྟག་པའི་དུས་སུ་རྒྱུ་བ་ནི། ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་བཤད། ། རླུང་དང་གཅིན་དང་ཕྱི་ས་དང་། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཁུ་བ་སོགས། ། འོག་འདྲེན་འདི་ནི་ཐུར་སེལ་བར། ། རྟག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་བྱ། ། དགོད་དང་ཟ་དང་ལྡག་པ་དང་། ། ཀུན་དུ་འཐུང་དང་འཇིབ་པར་ནི། ། གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་མཉམ་གནས་པ། ། མཉམ་དུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། ། གྱེན་དུ་འགྲོ་ཞིང་སྡུད་པ་དང་། ། བཟའ་དང་མྱང་སོགས་ཟ་བ་ནི། ། ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་རྣལ་འབྱོར་རིག། གྱེན་རྒྱུའི་ལས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཁྱབ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དང་ནི། ། འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་ལྡོག་པ་དང་། ། ཚིགས་རྣམས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པས་ན། ། ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་ནི་བྱ་བར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། སྲོག་ནི་སྔོན་པོ་དེ་བཞིན་དུ། ། ཐུར་སེལ་ཁ་དོག་སེར་པོར་བསྒྲགས། ། མེ་དང་མཉམ་ནས་དམར་པོ་སྟེ། ། དེ་བཞིན་གྱེན་རྒྱུ་ལྗང་གུར་བརྗོད། ། ཁྱབ་བྱེད་རླུང་ནི་དཀར་པོའམ། ། ཟླ་བ་བཞིན་དུ་སེར་སྐྱར་བརྗོད། ། སྲོག་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། ། ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིད་ཐུར་སེལ་ཡིན། ། མེ་མཉམ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས། ། གྱེན་རྒྱུའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ། ། འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁྱབ་བྱེད་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། ། སྲོག་ནི་རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོ་སྟེ། ། ཐུར་སེལ་ཚོར་བ་ཡིན་པར་བརྗོད། ། མེ་དང་མཉམ་ནས་འདུ་ཤེས་ཏེ། ། འདུ་བྱེད་གྱེན་རྒྱུར་རྣམ་པར་བཤད། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་པས་ནི། ། ཁྱབ་བྱེད་ཀུན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཉིན་དང་མཚན་དུ་ལུས་ལས་ནི། ། གཡོན་དང་གཡས་དང་གཉི་ག་དང་། ། དལ་དང་གཉི་ག་དག་ཏུ་ནི། །

That which moves at all times is explained as the life-force (prāṇa). The downward-voiding (apāna) is that which always draws down the wind, urine, feces, and likewise the semen and so forth; this is what the yogi should know. That which is always present during laughing, eating, licking, drinking, and sucking is called the equal-abiding (samāna). Moving upward, gathering, and consuming food, tastes, and so forth—knowing this together with consciousness, the knower of yoga should understand it as the function of the upward-moving (udāna). Pervading, holding, going, and likewise returning, because it pervades all the joints, it is explained as the pervasive (vyāna). These are the divisions of their functions. The life-force is blue, and likewise the downward-voiding is proclaimed to be yellow in color. The fire-equal-abiding is red, and likewise the upward-moving is said to be green. The pervasive wind is white, or is said to be pale yellow like the moon. The life-force is the ālaya-vijñāna (all-ground consciousness), and the downward-voiding is the afflicted mind (kliṣṭa-manas). The fire-equal-abiding is the mental consciousness (mano-vijñāna), and the upward-moving is the mental faculty (manendriya); these are the nature of the engaging consciousnesses (pravṛtti-vijñāna). The pervasive is called the wind. The life-force is the aggregate of consciousness (vijñāna-skandha), and the downward-voiding is said to be feeling (vedanā). The fire-equal-abiding is perception (saṃjñā), and the upward-moving is explained as formations (saṃskāra). Because it is the purity of the aggregate of form (rūpa-skandha), the pervasive is everywhere proclaimed. Day and night, from the body, [it flows] through the left, the right, both, slowly, and both.

དེ་རྣམས་རྒྱུ་བར་ཡང་དག་བརྗོད། ། འཆི་བའི་དུས་སུ་ལྔ་པ་ནི། ། ཤི་བའི་ལུས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཆུ་ཡི་ཁམས་ནི་སྲོག་རླུང་སྟེ། ། ས་ནི་ཐུར་དུ་སེལ་བར་འདོད། ། མེ་ཡི་ཁམས་ནི་གྱེན་རྒྱུ་ཡིན། ། མེ་དང་མཉམ་གནས་རླུང་ཞེས་བརྗོད། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་དག་པ་ཡིན། ། ཁྱབ་བྱེད་ཡན་ལག་ཚིགས་ཀུན་གནས། ། དེ་རྣམས་ཞི་བ་དང་རྒྱས་པ་དང་དབང་དང་དགུག་པ་དང་ལས་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ་དེས་ནི་རང་བཞིན་པ་དང་དུས་དང་བྱ་བ་བཤད་དོ། ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་ཏེ་སྔར་བཤད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། དབང་པོའི་དབྱེ་བས་རྒྱུ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་དང་། ངེས་པར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་ལྔའོ། ། དེ་ལ་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་བྱ་བ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། ། རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ་ནི་སྣའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲིའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལྕེའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རོའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། ངེས་པར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་བྱའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། ཡང་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །

These are correctly described as the circulating winds. At the time of death, the fifth emerges from the deceased body. The water element is the life-sustaining wind; earth is held to be the downward-clearing wind. The fire element is the upward-moving wind; fire and the fire-accompanying wind are so described. The space element is the pure wind; the pervasive wind resides in all the limbs and joints. These are the pacifying, enriching, magnetizing, summoning, and all-accomplishing activities; by these, the nature, the time, and the function are explained. That very wind called "life-sustaining" becomes tenfold: the five previously explained, and five others—circulating, thoroughly circulating, correctly circulating, intensely circulating, and definitely circulating—distinguished by the sense faculties. Among them, the wind called "circulating" relies on the eye faculty to complete the function of form. "Thoroughly circulating" relies on the ear to perform the function of sound. "Correctly circulating" relies on the nose faculty to perform the function of smell. "Intensely circulating" relies on the tongue faculty to perform the function of taste. The wind called "definitely circulating" relies on the body faculty to perform the function of touch. Furthermore, all of these, relying on the eyes, ears, mental engagement, and the collection of forms, produce the eye-consciousness and the other consciousnesses.

དེ་ལྟར་ན་རླུང་གཅིག་ཁོ་ན་ལྔ་དང་བཅུ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐུལ་བར་བྱེད་པས་ནི་གར་བྱེད་པའི་གནས་ཀྱི་འཁོར་བ་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱན་བླངས་ཏེ་འཁོར་བ་ན་གནས་པའི་གར་མཁན་རྣམས་གར་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ། གཙང་མའི་གནས་ནི་མ་གཏོགས་པར། ། སྣ་ཚོགས་ལས་ནི་རྒྱན་ལྡན་པས། ། གང་དུ་གར་ནི་མ་བྱས་པའི། ། གར་གྱི་གནས་ནི་འགའ་ཡང་མེད། ། ཅེས་གང་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རྟེན་བསྟན་ནས། ད་ནི་གོ་རིམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་ནི། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཡང་དག་འཇུག། སྔགས་ཀྱི་རྫོགས་པ་རྟོགས་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་རྣམས་ལ་སློབ། ། ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རླུང་ལྔ་དང་ཉེ་བའི་རླུང་ལྔའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའོ། ། དེའི་རིམ་གྱིས་ཏེ་གོ་རིམ་ཀྱི་སྔགས་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལིས་བསྐྱེད་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་(ད‚དུ)། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་འཇུག་པའོ། ། དེ་ནས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པའི་སྔགས་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྟོགས་ནས་དེ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་རྣམས་ཏེ། རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་བཅུ་གཅིག་པོ་རྣམས་ལ་སློབ་པ་ནི་ལེགས་པར་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།

In that way, a single wind becomes five and ten, and by stimulating consciousness, it takes up various ornaments from the cycle of the dance-ground and causes the dancers dwelling in saṃsāra to perform. As it is said: "Except for the Pure Abodes, There is no place for dance Where the dance is not performed By those adorned with various activities." Having thus shown the support for vajra recitation, now, in order to show the sequence, it is said: "Through the sequence of the reality of the winds, One correctly enters the reality of mantra. Having realized the perfection of mantra, One trains in the vajra recitations." The meaning of this is as follows: the reality of the five winds and the five secondary winds is the ultimate. Through that sequence—that is, in that order—one correctly enters suchness, the reality of the three syllables produced by the vowels and consonants of mantra. Then, the perfection of the mantras, which are of a single nature as the three syllables, is their fully perfected essence. Having realized that and made it manifest, the yogi trains in the vajra recitations—the eleven [types] taught in the tantra—and this is what is meant by "training well." The intention here is this:

རེ་ཞིག་རླུང་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྣང་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དེ་རྣམས་ཕམ་པར་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕུང་པོ། ། བརྒྱད་ཁྲི་དག་དང་བཞི་སྟོང་གི། གང་གིས་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པ། ། དེ་ཡི་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་མེད། ། ཅེས་གང་བཤད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞུང་མཛད་པས་ཀྱང་། ། གཉིས་མེད་མཐོང་བ་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། དེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཡུངས་ཀར་ཕྲ་མོའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་རླུང་དེ་རྣམས་ནི་རྩོལ་བའི་དབང་གིས་འབྱུང་ངོ་། ། རྩོལ་བ་ཡང་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཀུན་དུ་རྩོལ་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་འདོད་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུད་ལས་འབྲེལ་པས་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེའི་བཞོན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།

For the time being, the winds, having become the nature of the aggregates, elements, and sense bases, serve as the support for the consciousnesses subsumed within the eight modes of representation that appear as the distinction between the two—the world of sentient beings and the vessel-like world. Thus, they produce the wheel of saṃsāra. Therefore, as long as these are not overcome, the mind will not become one-pointed; that one-pointedness is obtained through the power of meditating on suchness. As it is said: "Of the eighty-four thousand heaps of Dharma of the Great Sage, Whatever does not know that suchness, All of that is fruitless." And likewise, the author of the treatise also stated: "Seeing non-duality, one is liberated." The suchness of that is the yoga of the drop (bindu) the size of a tiny mustard seed. Furthermore, those winds, which by nature perform all activities such as going and coming, arise through the power of effort. When effort is analyzed, it arises from the desire for an object whose nature is to engage in total exertion. Since that is also the nature of a specific mental formation (saṃskāra), it arises from consciousness. Thus, because they are linked through a causal continuum, the winds and consciousness are one and the same, for the winds are the vehicle of consciousness. Furthermore, when consciousness is analyzed in the ultimate sense, it is the nature of bodhicitta.

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་དོན་དམ་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་འབྱུང་བ་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། ལས་ལས་ཤེ་ན་མི་རུང་སྟེ། ། དེ་དང་འབྱུང་བ་མ་འབྲལ་ཞིང་། ། ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་སེམས་ལ་གནས། ། རླུང་ལས་ཤེ་ན་རླུང་གང་ལས། ། རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་གང་ལས་ཏེ། ། འདོད་ལས་ཤེ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། ། ལམ་དེ་ཁས་བླངས་མ་ཡིན་ནམ། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དེ་ཉིད་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེའི་རིམ་པ་ནི་རིགས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབྱེ་བས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་དགོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བསྒོམ་པ་སྟེ་གནས་དེ་རྣམས་དང་། གདོང་དང་སྙིང་ག་དང་གསང་བའི་གནས་གསུམ་མོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་སྨིན་མའི་དབུས་དང་ལྟེ་བའི་དབུས་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། རིམ་པ་འདིས་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་སྔགས་ཐམས་ཅད་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དབྱངས་དང་གསལ་བྱའི་དབྱེ་བས་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུའོ། །

Likewise, through the union of method and insight, all the faculties, objects, and consciousnesses become of one taste, and one experiences the bodhicitta in the nature of both the conventional and the ultimate. In that regard, the conventional is the suchness of the support, and the ultimate is the suchness of the supported. Because the support and the supported are inseparable, the suchness of consciousness is the suchness of the winds. If one asks from what the elements arise: it is not tenable to say they arise from karma, for it is said: "It is not separate from the elements, The latencies of karma reside in the mind. If you say they arise from the winds, from what do the winds come? If you say they arise from effort, from what does that come? If you say they arise from desire, have you not Already accepted that very path?" Therefore, the suchness of the winds in the form of the bindu is the sequence of meditation preceded by the arrangement of the specific locations according to the divisions of the families and the afflictions. Those locations are the three: the face, the heart, and the secret place. Some also state that they are the center of the eyebrows and the center of the navel. Having understood the suchness of the winds through this sequence, one enters into the suchness of mantra. If one asks what that is like: all mantras are generated from the vowels and consonants; through the division of vowels and consonants, there are forty-nine primary letters.

དེ་རྣམས་ནི་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡི་གེ་དང་ཚིག་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རིམ་པའི་གནས་བཅུ་བཞི་དང་། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རིམ་པས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། བསླབ་དང་རྟོག་དང་བརྡ་སྤྲོད་དང་། ། ངེས་ཚིག་སྐར་མའི་གནས་ཤེས་དང་། ། སྡེབ་སྦྱོར་བསྡུ་བ་དྲུག་པ་སྟེ། ། རིག་བྱེད་ཡན་ལག་དྲུག་པར་འདོད། ། ངེས་བརྗོད་མཆོད་སྦྱིན་སྙན་ཚིག་དང་། ། དེ་བཞིན་སྲིད་སྲུང་བཞི་པ་སྟེ། ། རིག་པའི་གནས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། ། རིག་བྱེད་བཞིར་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། ། རིག་བྱེད་ཡུལ་ལ་དཔྱོད་བྱེད་པའི། ། བདག་ཉིད་ཅན་ནི་སྤྱོད་པ་ཡིན། ། རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་རྟོག་པ་ཡིན། ། དེ་ཡང་ལྷ་དྲུག་རིམ་པ་ལས། ། གྲངས་ཅན་མཆོད་འོས་རིག་པ་དང་། ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་བདེ་གཤེགས་པ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་དཔྱོད་པ་ཅན། ། དེ་རྣམས་ཡན་ལག་བཞི་རུ་བསྒྲགས། ། སྔོན་བྱུང་གཏམ་ནི་སྟོན་བྱེད་པའི། ། མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་སྔོན་རབས་ཡིན། ། འཇིག་རྟེན་འདོད་ཆགས་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ། བསྟན་པ་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སོ། ། དེ་རྣམས་ནི་རིག་པའི་གནས་བཅུ་བཞི་སྟེ། ཡན་ལག་རྣམས་དང་རིག་བྱེད་བཞི། ། དཔྱོད་ཅན་རིག་པ་རྒྱས་པ་དང་། ། སྔོན་རབས་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཏེ། ། དེ་རྣམས་རིག་པ་བཅུ་བཞི་ཡིན། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རིམ་པས་ན་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྒྲ་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་དང་། ནང་རིག་པ་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རིག་པའོ། །

Based on the nature of those eight categories, they produce the eighty-four thousand aggregates of Dharma through the sequence of syllables, words, and so forth. Furthermore, they produce the fourteen external branches and the five fields of knowledge (vidyāsthāna) through the sequence of their own systems. As it is said: "Grammar, logic, etymology, Lexicography, astronomy, and prosody— These six are held to be the branches of the Vedas. Recitation, sacrifice, poetry, And the fourth, the protection of the world— In all the fields of knowledge, These are called the four Vedas. That which investigates the objects of the Vedas Is the nature of the Mīmāṃsā. The treatises on knowledge are the Nyāya. Furthermore, from the sequence of the six schools: The Sāṃkhya, the Ārhata, the Lokāyata, And likewise the Sugata, And the Mīmāṃsaka— These are proclaimed as the four branches. That which teaches the stories of the past Is characterized as the Itihāsa. For the sake of the world's freedom from passion, The teaching is the Dharmaśāstra. These are the fourteen fields of knowledge: The branches, the four Vedas, The expanded Mīmāṃsā, The Itihāsa, and the Dharmaśāstra— These are the fourteen sciences," so it is explained. According to the sequence of their own systems, there are five: namely, the science of grammar, the science of logic, the science of medicine, the inner science, and the science of the arts and crafts.

དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གསུངས་པས་འདིར་རྒྱས་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་ནི་མན་ངག་གི་རང་བཞིན་མ་ལུས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག། དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་ཡིན། ། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཐུང་ངུ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཉིད་མ་ནིང་བཞི་པོ་མ་གཏོགས་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། དབྱངས་བཅུ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཟླ་བའི་ཆ་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་དང་། ཚེས་གྲངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཉིས་འགྱུར་དུ་གྱུར་པས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། ཡི་གེ་ཨའི་དབྱེ་བས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཐུང་ངུ་རིང་པོ་འཕར་བ་དང་། ། དབྱངས་རྣམས་གསུམ་དང་སྦྲེལ་བ་དང་། ། སྣ་ལས་རྗེས་འབྱུང་དབྱེ་བ་ཡིས། ། གྲངས་ལས་བཅོ་བརྒྱད་བདག་ཉིད་དེ། ། དབྱེ་བ་ནི་ཐུང་ངུ་དང་རིང་པོ་དང་གང་དུ་བསྐྱེད་པ་དང་། བཏེག་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། དབྱངས་ཅན་དང་། སྣ་ལས་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣ་ལས་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

The specific details of these have been taught by the noble Maitreya and will not be elaborated upon here. In that regard, the primordial letters are the cause of the entire nature of the pith instructions, and they arise solely from the letter A. As it is said: "The letter A is the supreme of all syllables; it is the sacred syllable of great significance. It arises from within and is unborn; it is free from verbal expression." That very [letter A], by its nature as the five short vowels, is the essence of the five aggregates and the five consciousnesses. By way of the twelve letters—excluding the four neutral vowels—it is the nature of the external and internal objects and sense faculties, and is thus the essence of the twelve sense bases (āyatana). By its nature as the sixteen vowels, it is the nature of the sixteen phases of the moon and the nature of the lunar dates. By doubling that, it is the essence of the thirty-two marks of a great being. Through the divisions of the letter A, it is the nature of the eighteen elements (dhātu). As it is said: "By the divisions of short, long, and protracted; by the connection with the three vowels; and by the divisions of nasalized and non-nasalized, it consists of eighteen." These divisions are: short, long, protracted, the connection with the vowels, the raised, the lowered, the nasalized, the nasalized with a following [consonant], and the non-nasalized. Likewise, that very [letter A] in its manifest essence is the nature of method (upāya).

རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་དང་བཅས་པའི་མཐའ་གནས་གསུམ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ལས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཞི་བཅུ་གཉིས་འགྱུར་དུ་བྱས་པ་ལས་ཡི་གེ་ཨ་ཉིད་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་(བརྒྱ་,བརྒྱད་)ཅུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་མེད་ན་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ལུས་བཞིན་དུ་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་ནི་ཨ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་གི་དབྱེ་བས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ནས། སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་གང་བར་བྱེད་པ་དང་། བུམ་པ་ལྟ་བུའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཉིན་དང་མཚན་དུ་རླུང་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་རྒྱུ་བའི་དབྱེ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་སྟེ་གནས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ལས་མི་ཤིགས་པའི་ཡི་གེར་བཞུགས་ཏེ་ལས་ཀྱི་ཚོགས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྒྲའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ས་འོག་ལས། ཡི་གེ་དང་ནི་དབྱངས་དང་སྒྲ། ། ང་རོ་ཀུ་ཅོ་སྒྲ་སྐད་དང་། ། འུར་སྒྲ་བརྩེགས་དང་གསལ་བ་དང་། ། གཅོད་དེ་སྒྲ་ཡི་མཚན་ཉིད་བཅུ། ། ལྐོག་མ་མཆུ་རྐན་སོ་ལ་སོགས། ། དབྱེ་བ་དག་གིས་དམིགས་འགྱུར་ཞིང་། ། ཡི་གེ་ཚིག་གསལ་རྟེན་དུ་འགྱུར། ། དེ་ནི་ཡི་གེ་ཡིན་པར་བརྗོད། ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སོགས་རྣམས་སུ། ། དྲུག་སྐྱེས་སོགས་དབྱངས་དབྱེ་བ་ཡིས། །

When the three terminal positions, together with the following vowels, are not produced without being connected, and through their union, the forty-two essences of method and insight are transformed, the letter A itself becomes the nature of the eighty minor marks. Why is this? Because without it, all letters would be incapable of being articulated; like a body without consciousness, it would not perform even the slightest purposeful action. Therefore, the primary letter arises from A, and having become the nature of the three letters through the divisions of female, male, and neuter, it pervades and abides within the entire realm of sentient beings through the divisions of the twenty-one thousand six hundred winds that flow day and night—by way of the distinctions of radiating, filling, and the "vase-like" [wind]. That very [letter] abides as the indestructible syllable through the divisions of pacifying and so forth, and accomplishes the collection of activities. Relying on the ten types of vocal distinctions, it generates the various wheels of mantra. From the Śrī-Vajrapātāla-mahāyoga-tantra: "Letter, vowel, and sound; Tone, clamor, and vocal language; Roar, compound, and clarity; And cutting—these are the ten characteristics of sound. Through the distinctions of the throat, lips, palate, teeth, and so forth, It is perceived; it becomes the support for the clarity of letters and words. That is said to be the 'letter.' In the world of Brahmā and so forth, Through the divisions of the six-born vowels and so on..."

ཚངས་པས་སྨྲ་རྣམས་གླུར་ལེན་པའི། ། དབྱངས་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་གནས། ། སྐད་དབྱིངས་རྟགས་དང་ཚིག་ལ་སོགས། ། འབྱུང་པོ་མིང་གི་རང་བཞིན་དུ། ། འདིར་གནས་སྒྲ་ཡི་བསྟན་བཅོས་གང་། ། སྒྲ་དེ་ཀུན་ནས་གནས་པ་ཡིན། ། སྒྲ་ཡི་མཐར་ནི་སྙན་པ་རུ། ། གང་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ། ཡིད་ནི་བདེ་བར་བྱེད་པ་ནི། ། ང་རོ་ཞེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། བྱ་དང་སིལ་སྙན་སྐྱེ་བོ་རྣམས། ། འདུས་པ་ལས་ནི་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། ། བྱེ་བྲག་མེད་ཅིང་གསལ་བ་གང་། ། དེ་ཀུན་ཀུ་ཅོ་ཞེས་བྱར་བསྒྲགས། ། རྒྱུད་མང་དྲིལ་བུ་སོགས་བརྡུངས་པ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་གྲག་པ། ། ཡིད་ནི་བདེ་བར་བྱེད་པ་གང་། ། སྒྲ་སྐད་ཅེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཇི་ལྟར་མེ་ནི་འབར་བ་དང་། ། རླུང་དང་ཆུ་ཡི་ཚོགས་དག་གིས། ། སྒྲ་ནི་གྲག་པར་འགྱུར་བ་དེ། ། འུར་སྒྲ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བརྗོད། ། རླུང་མེ་ཆར་གྱི་སྒྲ་མཚུངས་པ། ། ནང་ན་གནས་པར་གྱུར་པའི་སྒྲ། ། རྣ་བ་བཀབ་ནས་ཐོས་གྱུར་པ། ། དེ་ནི་བརྩེགས་དང་གསལ་ཞེས་བྱ། ། དཔེར་ན་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ཡིན། ། རྒྱུད་མང་ལས་ནི་བྱུང་བའི་སྒྲ། ། དེ་འདྲའི་སྒྲ་ཡི་གནས་བྱུང་བ། ། ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཐོས་པ་ན། ། ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ནས་ཡང་དག་འབྱུང་། ། དེ་ཉིད་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ན། ། བུམ་པའི་ནང་གི་བུང་བ་བཞིན། ། དེ་ནི་ཟབ་ཅིང་སྙན་པ་དང་། ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་འཇུག་པ་ཡི། ། སྒྲར་ནི་ཉེ་བར་ཐོས་འགྱུར་ཞིང་། ། སེམས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤེས་བྱ་བ། ། དེ་ནི་གཅོད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ། ཏིལ་མར་གྱིས་ནི་ཏིལ་སོགས་བཞིན། ། དེ་ཡིས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཁྱབ། །

The melodies that Brahmā speaks as song abide in seven modes. The vocal range, gender, words, and so forth, arise as the nature of the names of beings; whatever treatise on sound exists here, all such sound is contained therein. That which is obtained at the end of sound as something pleasant, which brings joy to the mind, is explicitly called "tone" (nāda). That which arises from the gathering of birds, cymbals, and people, being without distinction yet clear, is proclaimed as "clamor" (kolāhala). The sound that resounds from striking lutes, bells, and the like, which brings joy to the mind, is explicitly called "articulated speech" (śabda). Just as fire blazes, or by the gathering of wind and water, sound comes to resound; that is thoroughly described as "roar" (ghoṣa). The sound similar to wind, fire, and rain, which abides within and is heard when the ears are covered, is called "layered" (saṃghāta) and "clear" (sphuṭa). For example, like sound produced from a lute moved by the wind, when the wise hear such sound arising from its source, it perfectly emerges from the region of the navel. When that very thing is closely observed, like a bee inside a jar, it is heard as a sound that is deep, pleasant, and enters in an extremely subtle way. That which is to be known by the mind itself is called "cutting" (cheda); just as sesame oil pervades sesame seeds and the like, it pervades all of these.

ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད། ། དབྱངས་དང་ཡི་གེ་རྣམ་སྤངས་པ། ། དེ་ནི་ཕྱི་ནང་རྟག་པ་ཡིན། ། དེ་ནི་ཚངས་པ་དམ་པར་བརྗོད། ། དེ་ནི་སུས་ཀྱང་བརྗོད་པ་དང་། ། གཞིག་པར་ནུས་པ་ཉིད་མ་ཡིན། ། འདི་ལྟར་རང་ཉིད་འབྱུང་བ་སྟེ། ། དེ་ནི་ཁྱབ་བདག་ལུས་ལ་གནས། ། དེ་ནི་ཡུལ་དང་འཁོར་བ་དང་། ། ཟ་བྱེད་ལུས་དང་རྨོངས་ཉིད་དུ། ། ཇི་སྲིད་དུ་ནི་མི་ཤེས་པ། ། དེ་སྲིད་ཁོ་ནར་ཕྱུགས་ཤེས་བྱ། ། ཐམས་ཅད་ན་ནི་གནས་པ་སྟེ། ། ཚངས་པ་དམ་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཤེས་ནས་ནི། ། འཁོར་བའི་གཟེབ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལས་སྔགས་ཀྱི་རྫོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་རྣལ་འབྱོར་པས་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ལྟེ་བ་ལ་ཡི་གེ་ཨ་འབར་བར་གྱུར་པར་བསམས་ཏེ། མགོ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡང་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་ནས་དེ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བཟླས་པ་སྟེ། ཆ་ཤས་དང་ཆ་ཤས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དེ་བསྡུས་ནས་དེར་བཅུག་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཐིམ་པར་བྱས་ཤིང་། དེ་ཡང་འོད་གསལ་བའི་རང་གི་ངོ་བོར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ། གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྔགས་ཀྱི་རྫོགས་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་ལེགས་པར་བསླབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

Without doubt and inexpressible, Free from melody and syllables, That is the eternal internal and external; That is described as the supreme Brahmā. It cannot be expressed by anyone, Nor can it ever be destroyed. Thus, it is self-arisen; It dwells within the body of the Pervasive Lord. As long as one does not know it As the object, as saṃsāra, As the consumer, the body, and as delusion itself, For that long one should be known as a beast. Abiding in all things, It is described as the supreme Brahmā. Having known the suchness of mantra, One will be liberated from the cage of saṃsāra. Through the sequence of what was thus spoken, the suchness of mantra is clarified. From that suchness of mantra, the completion of mantra arises. If one asks what that is like: here, the yogi visualizes the syllable A blazing at the center of the eight-spoked wheel of the dharmadhātu located at the navel. Having also placed the three syllables at the head and so forth, one performs the recitation through the sequence of entering and so on. Having gathered them through the division of parts and sub-parts and dissolved them there, one causes them to dissolve into the wheel of the dharmadhātu. Furthermore, one should understand that as the very essence of luminosity. This "abiding" is the completion of mantra; because it is the ultimate limit, it is therefore called the "neuter recitation." The meaning is that a yogi of such a nature is one who has well trained in the vajra recitation.

དགོངས་པས་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་རིམ་པ་བཞིའི་གོ་རིམ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ། ། སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། སེམས་ལ་དམིགས་པ་རྟོགས་ནས་ནི། ། ཡེ་ཤེས་སྐུ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གནས། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཟུང་འཇུག་ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་ནས། ། སླར་ཞིང་ག་ལའང་མི་སློབ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པས་ངག་རྣམ་པར་བྱང་བ་བྱས་པ་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་སེམས་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་དོ། ། རྩ་བ་མེད་ཅིང་གནས་པ་མེད་པ་ཁ་དོག་མེད་ཅིང་རྟགས་མེད་ལ་དབྱིབས་མེད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་ནི་གློ་བུར་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རལ་གྲི་རྣོན་པོ་ཐོགས་ནས་འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་བའི་འགྲོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ནོར་ཕྲོགས་ནས་བསད་ཅིང་སྐྱེ་གནས་གཞན་དུ་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཐལ་ཚན་གྱི་ཆུ་བོའི་མདོ་ལས། འབྲོག་དགོན་པ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་ལག་པ་གྱེན་དུ་བརྐྱང་། ། ཉིན་པར་བདག་ནི་ནོར་འཕྲོག་ཆོམ་རྐུན་རྣམས་ལ་འཇིགས་པ་མེད། ། དེ་རྣམས་ནོར་ཙམ་འབའ་ཞིག་འཕྲོག་པར་བྱེད་དེ་དེ་ཡང་མེད། །

It is not [to be understood] through intentional meaning. Now, regarding the sequence of the four stages: "After the vajra recitation, the yogi will attain focus upon the mind. Having realized focus upon the mind, the wisdom body will be attained. Abiding in the illusion-like samādhi, non-dual wisdom will be attained. Abiding in the samādhi of union, one will no longer train in anything further." The meaning of what was thus spoken is as follows: when the purification of speech is accomplished through the stage of vajra recitation, the yogi will attain the purification of focus upon the mind, which consists of the three types of consciousness. These three consciousnesses—the nature of the ālaya, the afflicted, and the active consciousnesses—along with their collection of one hundred and sixty aspects, cause sentient beings to wander day and night like a waterwheel. These three consciousnesses, which are rootless, without abode, colorless, signless, and formless, wield the sharp sword of adventitious afflictive latencies; they plunder the wealth of the roots of virtue of the travelers in the wilderness of saṃsāra, slay them, and hurl them into other states of birth. As it is said in the Sūtra of the River of Hot Ashes: "A monk dwelling in a wilderness, with arms outstretched, has no fear of thieves who plunder his wealth by day; they plunder only his material goods, but even those he lacks."

ཡིད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསགས་པའི་བདག་གི་དགེ་བའི་ནོར། ། ཐ་མ་རྣམ་རྟོག་དག་གིས་དབང་མེད་པར་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད། ། ཅེས་འབོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་བྱམས་པས། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་དེ་ལ་འཆད་པར་གྱུར་པའི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ་སྦས་པའོ། ། དེ་ནས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཐོབ་ནས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་ཅིག་ཅར་ལངས་ཏེ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཆད་པའི་ལམ་སྤང་བའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་པ་དབང་པོའི་གཞུ་ལྟ་བུའི་དཀྱིལ་འཁོར་པས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་མེའི་འོད་ལས་ལྷག་པའི་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པའི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་རང་གི་སྐུ་དང་མཚུངས་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་གཞན་དང་གཞན་སྤྲོས་པས་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའམ། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་པས་ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་རྒྱས་བཏབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པ་ཡིན་ནོ། །

"The wealth of my virtue, accumulated again and again in the mind, is ultimately plundered helplessly by conceptual thoughts." Thus it is said. Therefore, it is solely through the total lack of understanding of the three consciousnesses that one wanders in saṃsāra; as the noble Maitreya stated: "The unreal conceptualization is the mind and mental factors of the three realms," and so forth. When that mind, which is the nature of the three consciousnesses, is focused upon and purified through the stages of mantra and mudrā to be explained, the mind becomes completely pure; this is the hidden meaning. Then, having attained the complete purity of mind, one arises simultaneously from the ultimate truth. For the sake of bringing the fruits of former aspirations to fruition, and in order to abandon the nihilistic path that resembles the view of Maheśvara, the yogi—surrounded by a maṇḍala like a rainbow—attains the body of the glorious Great Vajradhara, who possesses the supreme of all aspects and a splendor exceeding the light of the sun, moon, and fire. This is also known as the "wisdom body" (jñānakāya), which in a mere instant establishes all wandering beings as equal to one's own body. By emanating various maṇḍala wheels, one comes to traverse the three realms; or, one attains the wisdom body sealed by the four mudrās through the stages of the "attainment of appearance" and so forth—this is the hidden meaning.

དེའི་རྗེས་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏེ། རྣམ་གྲངས་གཞན་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་ནས་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་གཅིག་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཅིག་སྟེ། གཉིས་པོ་དེ་དག་སྤངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་དོ། ། མཚན་མོ་དང་མཚམས་གཅིག་ཉིན་མོ་གཅིག་སྟེ་དེ་དག་སྤངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་དོ། ། དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་གཅིག། དགའ་བྲལ་གཅིག་སྟེ། དེ་དག་སྤངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་མན་ངག་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཛྙཱ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྟོགས་པའོ། ། ན་ནི་དགག་པ་(ཏེ་,སྟེ་)དེས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་མེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་ལས་འཛིན་པའི་བསྡུ་བ་བྱ་ཞིང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་གཉིད་སད་པ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལངས་ཏེ་ཐོག་མ་མེད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་སེམས་ཉིད་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། དེའི་རོ་ཁོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཟུང་འཇུག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྟེ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། བཅིངས་ཤིང་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། །

Following that, one abides in the illusion-like samādhi. Having attained what is called the stage of blessing other enumerations, one will attain the suchness of non-dual wisdom, the clear light. Likewise, desire and the intermediate desire are one, and the absence of desire is one; because those two are abandoned, they are non-dual. Night and the interval are one, and the day is one; because those are abandoned, they are non-dual. Joy, supreme joy, and the joy of separation are one; because those are abandoned, they are non-dual. Wisdom is the fourth instruction. The coemergent great bliss is also wisdom, because it realizes the supramundane nature of phenomena (dharmatā). Jñā is wisdom, which is realization. Na is a negation; therefore, the absence of cognitions such as desire and so forth is wisdom. Thus, because it is both non-dual and wisdom, it is "non-dual wisdom" (advayajñāna); this should be understood as a karmadhāraya compound, and it means that one will attain the stage of manifest enlightenment (abhisambodhi). This is the ultimate point. Then, like waking from sleep, the yogi arises. Through the power of the habitual tendencies of the mind of beginningless aspiration and by the very flavor of that, one enters the samādhi of the union of the inseparable conventional and ultimate—the union of aspects and the aspectless, and so forth. To be bound and merged is "union" (yuganaddha).

ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ཀྱང་དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ལ་གནས་ནས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ཆོ་འཕྲུལ་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའི་རིམ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་བྱ་བ་བྱས་པ་དང་། བྱེད་པ་བྱས་པ་དང་། བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་ལ་ཡང་མི་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ནི། དེ་ནི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བརྗོད། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོའང་དེ། ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པའི། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་དེ་ནས་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་ཏེ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་གིས་ནི་རིམ་པ་ལྔའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རིམ་པ་ལྔ་པ་གཟུང་ངོ་། ། དེ་ནི་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། མི་སློབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྷའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དོ། །

Even when arising from that meditative absorption, the yogi who remains within that one-pointed nature and performs the welfare of sentient beings through the display of miracles, the sequence of teaching various dharmas, and the specific qualities of meditative absorption, has accomplished what was to be done, has performed the task, is free from further activity, and is without conceptual elaboration. Because they have attained the wisdom of the dharmadhātu, which is the definitive penetration that has become the fruit, it is said that "they have nothing further to learn"; this is the ultimate. Now, as for its benefits, it is said: "This is called the perfected yoga; It is also the Great Vajradhara. Endowed with the supreme of all aspects, One then becomes omniscient." Here, the term "this" refers to the fifth stage, which is the fruit of the five stages. It is "perfected" because it is the very nature of the naturally established dharmatā and because it is the state of no-more-learning. It is also "yoga" because it is to be attained higher and higher through the stages of meditative absorption. That itself is the Great Vajradhara, the divine form whose essence is Vajrasattva and who possesses the nature of the three kāyas. Furthermore, the "supreme of all aspects" refers to the major and minor marks.

དེ་དག་དང་ལྡན་པ་སྟེ་བརྒྱན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་ཅིང་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣལ་འབྱོར་པར་འགྱུར་ཞིང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཞར་ལ་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ནི། ། འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་དང་། ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྲིད་གསུམ་གནས། ། འོད་གསལ་བ་ནི་རྣམ་དག་པས། ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་མ་ལུས་མཐོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་དང་ཡུལ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ཐག་རིང་པོ་ན་གནས་པ་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་གསུམ་གནས་ཏེ་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པ་འོད་གསལ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མ་ལུས་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་མཐོང་ཞིང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་འབད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་རྣལ་འབྱོར་པའི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དོན་གཅིག་དམ་པའི་དོན་དུ་མཐོང་འགྱུར་ན། ། འགྲོ་ཀུན་དོན་གཅིག་ཏུ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན། ། འགྲམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ནི་ཆུ་འཐུངས་ན། ། རྒྱ་མཚོ་མ་ལུས་པར་ནི་ཤེས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཤད་དོ། ། འདས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གོ། །

Endowed with these and adorned with them, the omniscient one attains the six superknowledges and possesses qualities such as the ten powers and the fearlessnesses; thus becoming a yogi, one is perfectly accomplished. This is the literal meaning. As for the incidental result, it is said: "The past, the future, and the present— The abodes of the three realms of existence, Through the purity of luminosity, Are seen without exception in that very instant." This means that the mental activities of the realms of sentient beings across the times and places of the past and so forth, as well as their deaths, transmigrations, births, and so on, and even distant objects—things remote in space, time, or nature—are seen and heard. "The abodes of the three realms" refers to those dwelling within the three worlds. "Luminosity" is the state of total purity; by attaining the meditative absorption of the stage of union, "in that very instant" means in a single moment, one sees and knows without exception the fourfold distinctions of the realms of sentient beings. This is the interpretable meaning. In this way, from the realization of suchness, the accomplishments of the yogi arise without any effort at all. As it is said: "When the single ultimate meaning is seen, All beings are seen as having that same single meaning. If one drinks the water from one part of the shore, The entire ocean is known without exception." Furthermore, "the past" refers to the moment of desire.

མ་འོངས་པ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་གོ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་བར་མའི་སྐད་ཅིག་སྟེ་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ། དེ་རྣམས་ཤེས་ནས་འོད་གསལ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པས་ཞེས་བྱ་བ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་སྟེ། སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོར་མཐོང་ཞིང་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ཡང་ན་འདས་པ་ནི་འབྱུང་བའི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ངོ་། ། མ་འོངས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་གནས་པའི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཨཱཿའོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་སྲིད་པ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་རུ་གསུམ་གནས་ཏེ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འོད་ཟེར་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཡས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སྣའི་རྩེ་མོར་འཛིན་པ་ན། འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་མཐོང་ཞིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་འདས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། མ་འོངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། །

The future is the moment of detachment, which is the nature of that which will arise. The present is the moment of intermediate attachment; because these alone are conceptual, they are the nature of the three realms of existence. The particle "ni" is used in the sense of a causal ablative. Therefore, the meaning is as follows: having known those, "the luminosity is pure" means that in that very moment—the fourth moment characterized by innate joy, the suchness of luminosity—one sees and realizes it as one's own essence for a mere instant; this is the ultimate meaning. Alternatively, the past is the syllable HŪṂ, the nature of the exhalation wind. The future is the syllable OṂ, the nature of the inhalation wind. The present is the syllable ĀḤ, the nature of the abiding wind. These three syllables are existence; they abide as the three in the four maṇḍalas. Likewise, when one holds the red rays and so forth at the tip of the nose through the sequence of inhalation and so on, distinguished by the right [nostril] and so forth, one sees and attains the suchness of pure luminosity in that very moment; this is the general meaning. Alternatively, the past is the ālaya-vijñāna (all-ground consciousness). The future is the afflicted mental consciousness (kliṣṭa-manovijñāna). The present is the functioning consciousness (pravṛtti-vijñāna). The three realms of existence are the natures characterized by method, insight, and ignorance.

དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་སྟེ་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དང་མིག་བཙུམས་དང་ལག་བརྡབས་ཀྱིས་འཇུག་པ་དང་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་གལ་ཏེ་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་མ་ལུས་པ་སྟེ་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་འོད་གསལ་བར་མཐོང་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། ཡང་ན་འདས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། མ་འོངས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། སྲིད་པ་གསུམ་ན་སྟེ་ཁམས་གསུམ་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མཐོང་བ་སྟེ། གོམས་པར་བྱེད་ཅིང་མ་ལུས་པ་སྟེ་གཞན་ཉིད་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། ད་ནི་ལུང་ཚད་མ་ཡིན་པ་དང་བླ་མའི་ཞལ་ལ་བསྟོད་པའི་ཕྱིར། དཔལ་ལྡན་འདུས་པའི་རྒྱུད་དུ་ནི། ། དེ་ཉིད་འདི་དག་རྒྱས་བཏབ་གནས། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་རྟོགས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་རིམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དཔལ་ལྡན་འདུས་པའི་རྒྱུད་དུ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྒྱས་བཏབ་གནས་ཏེ་རྒྱལ་པོས་རང་གི་མཛོད་བཞིན་དུ་བཅིངས་ནས་གནས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་གསང་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་ཏེ།

All of that, in that very instant—that is, in a moment, a second, a brief duration, a blink of an eye, or a snap of the fingers—through the sequence of mantra and mudrā, if the luminosity is purified, then at that time the yogi will see and experience the luminous nature of all without exception, meaning all beings without exception; this is the hidden meaning. Alternatively, the past is the dharmakāya, the future is the nirmāṇakāya, and the present is the saṃbhogakāya. Within the three existences—that is, the three realms—the yogi sees the purified luminosity through the illusion-like samādhi. Those who are training in it and who abide as nothing other than that, without exception, also see it as being exactly like that in that very instant; this is the hidden meaning. Now, in order to provide authoritative scripture and to offer praise to the guru, it is said: "In the glorious Guhyasamāja Tantra, These very realities are sealed and reside. Following the explanatory tantras, They should be realized from the mouth of the guru." Regarding the phrase "these very realities," the five stages of the causal process explained—which possess the characteristics of the distinctions between the former and the latter and which bring about the attainment of the state of Vajradhara—reside in the glorious Guhyasamāja Tantra, very well sealed. They remain bound just as a king secures his own treasury. Therefore, because they are extremely secret, they cannot be understood [without guidance].

བཤད་པའི་རྒྱུད་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ལྟ་བུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཏེ། དེ་དག་ཤེས་པར་བྱས་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འབྲེལ་པ་ལ་འབད་པས་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བླ་མའི་ཞལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་བྱའི་གཞན་དུ་ན་གླེགས་བམ་ཀླག་པ་ཙམ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་ལྔ་བརྒྱར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་འཁྲུལ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་སྔགས་དང་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཅི་ཞིག་ཅི་ལྟར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཡང་། འོན་ཀྱང་བླ་མའི་ཞལ་མེད་པར་སྔགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རྗེ་བཙུན་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཞལ་སྔ་ནས་དད་པ་དང་འབད་པས་མཉེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཞལ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས་གནས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མདོར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དང་པོ་ཁོ་ན་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྔར་བཤད་པའོ། ། མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་ནི་གླེང་སློང་བའི་ཚིག་གོ། ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་ཏེ་དཔལ་ལྡན་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལ་གཞུག་པར་བྱ་ཞིང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། །

Following those [works] such as the explanatory tantras, which serve as commentaries to the root tantra, one should understand and realize them. If one asks, "If that is so, what is the need to strive in the commentaries?" it is said, "From the mouth of the guru." One must understand [the meaning] by relying on the mouth of the guru; otherwise, even after five hundred lifetimes, one will not attain suchness through the mere reading of books, as this would only produce delusion, for the words spoken by the Blessed One are extremely profound. Even if one possesses wisdom and understands the meaning of the mantras and tantras through great hardship, without the mouth of the guru, the mundane and supramundane siddhis of mantra will not be accomplished. Therefore, one must please the venerable guru, the Vajradhara, with faith and effort, thinking, "From his mouth, suchness will be attained." This is the literal meaning. Now, in order to show the suchness that abides in the glorious Guhyasamāja by way of a brief presentation, it is said: "First of all, one should enter the root tantra with the words that briefly present the suchness of the winds." The suchness of the winds has been explained previously. The "words of brief presentation" are the introductory words. "From the root tantra" means that one should enter and speak [of this] in the glorious Guhyasamāja Tantra; this is the literal meaning.

སྣའི་རྩེ་མོར་ཡུངས་ཀར་བསམ། ། འགྲོ་དང་མི་འགྲོ་ཡུངས་ཀར་ལ། ། ཡེ་ཤེས་གནས་ནི་ཉམས་དགའ་བ། ། གསང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བརྟགས་བསྒོམ། ། རིན་ཆེན་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ། ། ཡུངས་ཀར་གྱི་ནི་འབྲུ་ཚོད་ཙམ། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་ནན་ཏན་དུ། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་སྣའི་རྩེ་མོར་ཏེ་གསང་བ་དང་སྙིང་ག་དང་གདོང་གི་སྣའི་རྩེ་མོ་རྣམས་སུ་ཡུངས་ཀར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཐོ་རངས་ཀྱི་སྐར་ཆེན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་རྩའི་འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་ངོ་བོར་བསམས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡུངས་ཀར་དེ་ལ་འགྲོ་དང་མི་འགྲོ་སྟེ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཁམས་གསུམ་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོས་ནང་དུ་བཅུག་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་དེ་ཙམ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རླུང་བཅུ་པོ་རྣམས་སོ། ། གནས་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། ཉམས་དགའ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། གསང་བ་ནི་ལྷ་མོ་རྣམས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། བརྟགས་པ་ནི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བསྒོམ་ཞིང་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་འཕྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

Visualize a white mustard seed at the tip of the nose. Within that mustard seed, which is both moving and unmoving, meditate upon the delightful abode of wisdom, examined through secret wisdom. A five-colored jewel, the size of a white mustard seed, should be meditated upon constantly by the yogi with focused awareness at the tip of the nose. Regarding this: first, any yogi such as the Great Vajradhara and others should visualize at the tip of the nose—meaning the secret place, the heart, or the tip of the nose on the face—a white mustard seed, which is the drop of bodhicitta. It has the appearance of a great star at dawn and is the essence of the condensed bodhicitta that has emerged from within all the channel-wheels. Following that, in order to abandon external attachment, one should cause the mustard seed to be entered by a wheel of light rays arising from that which is both moving and unmoving—the three realms characterized by stability and motion—and contemplate it as the nature of all. In that way, the yogi who has abandoned the conceptualizations of self and other will abide in that state alone. Following that, "wisdom" refers to the ten winds. "Abode" refers to the three syllables. "Delightful" refers to the five Tathāgatas. "Secret" refers to the goddesses. "Wisdom" refers to the Bodhisattvas. "Examined" refers to the wrathful deities; one should meditate and contemplate them as being of that nature. For that very reason, it is five-colored, emitting a mass of light rays through the distinctions of the Tathāgata families.

། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཆེན་པོ་སྤྲོ་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བ་ནི་རིན་ཆེན་ཏེ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའོ། ། ཡུངས་ཀར་གྱི་ནི་འབྲུ་ཚོད་ཙམ་སྟེ་ཡུངས་ཀར་ཕྲ་མོའི་འབྲུ་ཚད་ཙམ། སྣའི་རྩེ་མོར་ཏེ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དེའི་རྩེ་མོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ནི་ཉིན་མཚན་ཀུན་དུ་སྟེ། ཇི་སྲིད་རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་པའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྣའི་རྩེ་མོ་གསུམ་དང་སྨིན་མའི་དབུས་དང་ལྟེ་བར་རང་དང་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྤངས་པའི་ཐིག་ལེ་ཙམ་རྣམ་པར་བཀོད་དེ། ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་གོམས་པར་བྱའོ། ། ཐིག་ལེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གསང་བའི་སྣར་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདུས་པར་གྱུར་པའི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་མོ། ། སྙིང་གའི་སྣར་ནི་ཨོཾ་དང་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གི་ས་བོན་བསྡུས་ཤིང་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་བསྡུས་ནས་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་མོ། ། གདོང་གི་སྣར་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རིམ་གྱིས་སྤྲོས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཁ་དོག་དམར་པོ་ལ་སོགས་བསྡུས་པའི་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་མོ། །

Because it completely fulfills all the intentions of the yogi who emanates the great realm of sentient beings, it is like a jewel; thus, it is a "precious jewel" or a great jewel. "The size of a mustard seed" means the size of a tiny mustard seed. "At the tip of the nose" means one should meditate at the tip of whichever is appropriate, either the vajra or the lotus. "By the yogi who knows" refers to the yogi who has realized the prāṇāyāma (vitality and effort) that is one part of the six-limbed yoga. "Constantly" means throughout the day and night, until one-pointedness is attained. This should be explained as follows: according to the specific types of yogis—those of the passion family and so forth—one should arrange a mere drop (bindu) at the three tips of the nose, the center of the eyebrows, or the navel, having abandoned the distinction between self and other, and practice until one-pointedness of mind is achieved. If one asks what kind of drop it is, the distinction must be stated: at the secret nose, one meditates on the form of a drop in which the bodhicitta has gathered through the union of method and insight. At the heart nose, one meditates on the form of a mantra drop, having gathered the seed-syllables of Oṃ and the Lord of Speech (Mañjughoṣa), and having also gathered the seed-syllable of the mind. At the face nose, one meditates on the form of a light drop, having gathered the circles of light rays of red and other colors emanated in the sequence of the four maṇḍalas.

ཁ་ཅིག་ནི་གསང་བའི་སྣའི་ཐིག་ལེ་ཉིད་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་གིས་དྲངས་ནས་གཉིས་པོར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སྨིན་མ་དང་ལྟེ་བའི་དབུས་དག་ཏུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། འདི་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དོན་དུ་འགལ་བའི་ཚིག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འབའ་ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཕ་དང་མ་ནི་གསད་བྱ་ཞིང་། ། རྒྱལ་པོ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་དང་། ། ཡུལ་འཁོར་རྗེས་འཇུག་བཅས་བསད་ན། ། མི་ནི་དམ་པ་རྗེས་སུ་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ། ད་ནི་བཤད་པ། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་འདིའི་བཤད་པའི་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་པའི་བྱ་བ་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཤིགས་ཤིང་ཟབ་མོའི་དོན་ཅན་གྱི་ཚིག་ནི་སྟེ་ཚིག་གིས་བརྩམས་པའི་ངག་གོ། ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་བཤད་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གི་བཤད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལྷ་མོ་བཞི་སྟེ་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། སྙིང་པོ་ལས་ནི་སྙིང་པོ་མཆོག། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང་བ་ནི། ། གང་དེ་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་གནས། ། དེ་ཉིད་ལྷ་མོ་བཤད་པར་བྱ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་དབུགས། ། ཡུངས་ཀར་གྱི་ནི་འབྲུ་ཚོད་ཙམ། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་གནས་པའི་ལྷ། ། མི་གསལ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།

Some say that the secret nasal drop itself should be drawn downward by the downward-clearing wind and held in the two [nostrils], because it is the very nature of great bliss. Likewise, others say it should be visualized between the eyebrows and the navel. This is an explanation by way of intentional meaning (saṃdhāyabhāṣita). Regarding the phrase "explanation by way of intentional meaning," this refers to teaching suchness alone through paradoxical language for the sake of individuals with sharp faculties, just as it is said: "If one kills father and mother, the king, the two pure ones, and the subjects of the realm, that person is called a sublime being." Now, the explanation is given: "From the Explanatory Tantra, the Questions of the Four Goddesses, regarding the explanation of these vajra words." Vajra words are words that are indestructible like a vajra and possess a profound meaning; they are speech composed of such words. "This" refers to the explanation of the aforementioned vajra words. The analysis is that it is taught in the Explanatory Tantra called Questions of the Four Goddesses—Locanā and the others—and is to be taken literally. "The essence from the essence, the secret of all Buddhas, that which abides as the self of all—that very goddess I shall explain. The breath, whose nature is the five wisdoms, the size of a mustard seed: the deity residing in its center is the nature of the unmanifest and the manifest." The meaning of what was thus spoken is as follows:

དེ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ་ཀྱེ་ལྷ་མོ་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་ཁྱེད་རྣམས་ལ་བཤད་པར་བྱ་ཞིང་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྙིང་པོ་སྟེ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ལྷའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་སྙིང་པོ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མཆོག་སྟེ་དམ་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་གསང་བའོ། ། ཡང་ན་ར་དང་ཧ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དག་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་གསང་བའོ། ། ཡང་ན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་གསང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསང་བའོ། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་དེ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དག་གི་གཅིག་པའི་དངོས་པོར་གནས་པ་ནི་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པའོ། ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་དེ་ཆ་དྲུག་པའི་ལུས་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་སོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དེའི་མེ་ལོང་གསལ་པོ་དང་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་དཀར་པོ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

That very reality is the ultimate truth, O Goddesses, the Mothers of the families such as Buddhalocanā and the rest, which I shall explain and elucidate in detail. If you ask what that reality is like: it is the essence, the form of the deity generated through the sequence of the five stages of manifest enlightenment in relation to the Carya-tantras and so forth. Among those, the essence is the completion stage characterized by the six branches and so forth. Because it is particularly exalted even beyond those, it is "supreme"; it is the alternative enumeration of vajra recitation known as the suchness of the winds. For that very reason, because it is particularly exalted among all meditative absorptions, it is "supreme" or "sublime." Because it is the very nature of all Buddhas—that is, the nature comprised by the five aggregates—it is "secret." Alternatively, it is "secret" because it arises from the union of the ra and ha, namely the vajra and the lotus. Alternatively, it is "secret" because it is to be kept secret from practitioners of the generation stage. "The identity of all" refers to abiding as a single entity of body, speech, and mind, which is the state of integration. Alternatively, "the identity of all" refers to abiding in the form of the constituent elements that are the primary factors within the body of six parts. Likewise, the "five wisdoms" are the wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth. Its "nature" is its essence. Furthermore, that which has a form appearing like a clear mirror or the white light rays of the moon is the mirror-like wisdom.

ཁམས་ཀྱི་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་རོ་གཅིག་པའི་དངོས་པོར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་དཔྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལས་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོས་པས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ནང་དུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རང་གི་ངོ་བོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡུངས་ཀར་གྱི་ནི་འབྲུ་ཚོད་ཙམ། ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེའི་ཚད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་སྔ་མ་བཞིན་སྣའི་རྩེ་མོར་གནས་པར་བསམས་ནས། ཐིག་ལེ་ཙམ་དེའི་དབུས་ན་གནས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ལྷ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་ཞལ་དང་ཕྱག་དང་སྐུ་མདོག་དང་དབྱིབས་མེད་པའོ། ། གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་གངས་དང་ཟླ་བ་དང་མེ་ཏོག་ཀུནྡ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས་པ་སྟེ། ཟླ་གསང་ཐིག་ལེ་ལས་ཀྱང་། རིན་ཆེན་ལྟར་འབར་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྤྲོས་པས། ། རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་སོ་སོར་བཤད་པ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་དོན་འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ནི།

That which exists as a single-taste entity of the twenty-four substances of the elements is the wisdom of equality. That which analyzes the nature of that as being one in terms of both moving and non-moving is the wisdom of individual discernment. That which performs the benefit of beings by emitting a wheel of light rays from that is the wisdom of all-accomplishing activity. That which is the experience of the great bliss of the wisdom of the nature of extreme clarity within that is to be called the wisdom of the expanse of phenomena. For that very reason, the phrase "the size of a mustard seed" explains its measure. Having visualized it as abiding at the tip of the nose as before, one should meditate on the deity, the Great Vajradhara, who abides in the center of that mere drop, truly present. If one asks what he is like: because he is the nature of the all-pervading, which is called "unmanifest," he is without face, hands, color, or shape. "Possessing the nature of clarity" means that he abides in a form like snow, the moon, or a kunda flower, for it is said in the Candraguhyatilaka: "By emitting the bodhicitta that blazes like a jewel, the completely pure body of all the Victors," and so forth. Now, in order to clarify this very point, it is said in the Explanatory Tantra of the Guhyasamaja: "The Explanatory Tantra of the Guhyasamaja is..." [and so on].

དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་དཀའ་བ་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་དོན་འདི་ཉིད་ངེས་པར་བསྟན་ཏེ། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གིས་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་དབུགས། ། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་ངོ་བོ་ཅན། ། པདྨའི་སྣ་རྩེར་ཕྱུང་ནས་ནི། ། གོང་བུའི་གཟུགས་སུ་བརྟག་པར་བྱ། ། རིན་ཆེན་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱར་བཤད། ། རང་སྔགས་སྙིང་གར་བསམས་ནས་ནི། ། སེམས་ནི་ཐིག་ལེར་གྱུར་པར་གཞག། ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་འདིར་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པས་བསྙེན་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རླུང་བཅུ་པོ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབུགས་སོ། ། འབྱུང་བ་ལྔ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཏེ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཅན་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དེའི་སྐབས་དང་སྲ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའོ། ། ཞུ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་ཆུའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། རེག་བྱ་དྲོ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་གསལ་བ་ཉིད་ནི་མེའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའོ། ། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རླུང་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའོ། །

This is the eighteenth chapter, the definition of the explanation of the difficult vajra words of the glorious Guhyasamāja. Furthermore, this very meaning is definitively shown therein, because the Uttaratantra is of the nature of clearing away doubts through vajra words. This is the literal meaning. "The breath, which is the nature of the five wisdoms, Possessing the essence of the five elements, Having been emitted at the tip of the lotus nose, Should be visualized in the form of a sphere. The five-colored jewel is explained As 'vitality' (prāṇa) and 'effort' (āyāma). Having visualized one's own mantra at the heart, One should place the mind in the drop (bindu)." The meaning of this is as follows: here, in the context of explaining the approach (sevā) through the stages of the six-limbed yoga, these two verses of the Tathāgatas are spoken in order to explain the three limbs of vitality and effort. The nature of the five wisdoms has already been explained. It is called "breath" because it gathers the ten winds. The five elements are those beginning with earth and ending with space; "possessing their essence" means having their nature. Likewise, in that context, that which is solidity is the great element of earth. That which is the nature of melting and satisfying is the great element of water. That which is the excellence of warm touch and clarity is the great element of fire. That which is the nature of going, coming, and moving is the great element of wind.

དེའི་ནང་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་དམིགས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ནམ་མཁའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཅན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཅན་པདྨའི་སྣ་རྩེར་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིགས་ལས་བཀུག་ནས་ཕྱུང་སྟེ་དེ་དག་གི་རྩེ་མོར་བཟུང་ནས་གོང་བུའི་གཟུགས་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་གི་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པའོ། ། སྲོག་སྟེ་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྩོལ་བ་སྟེ་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་སྤྲོ་བ་ནི་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ། ། རང་སྔགས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེའི་སྙིང་གར་ཏེ་ཐིག་ལེའི་དབུས་སུ་བསམས་ནས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསམ་ནས་སོ། ། དེ་ནས་སེམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐིག་ལེར་ཆུད་པར་ཏེ་ཡུངས་ཀར་ཕྲ་མོའི་ཚད་ཙམ་གྱི་དབུས་སུ་གཞག་ཅིང་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་དབང་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་དབང་དུ་བྱེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། ཆེ་བའི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་སོ་སོར་བཤད་པ་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏེ།

Within that, the all-pervading coemergent bliss and the essence of non-referentiality is the great element of space; therefore, it possesses the nature of the five elements. Such bodhicitta, in the form of a drop (bindu), is indicated by the phrase "at the tip of the lotus." Having drawn it from the joints of all the limbs and brought it forth to the tip of the vajra, one should hold it at that tip and contemplate it in the form of a mass, in the form of subtle particles, and apprehend it as the nature of all the Tathāgatas without exception. Because it is the nature of the unity of the conventional and the ultimate, it is "jewel-like" (ratna). Because it is the essence of the Tathāgatas, it is five-colored. The exertion (prāṇāyāma) consisting of the ten-fold nature of the vital winds (prāṇa)—their radiation upward and downward—is explained as "vitality and exertion." One's own mantra is the Blessed One, the Great Vajradhara. Having visualized him in his heart, that is, in the center of the drop, one should contemplate the Blessed One in the manner previously described, appearing both clearly and unclearly. Then, having placed the mind within the drop of consciousness, settling it in the center of a size like a tiny mustard seed, at the time of that visualization, the mind will be brought under control. That which was explained as the mind reaching the limit of the subtle and the limit of the great is not the intended meaning. Now, the individual explanation is shown by the statement: "This very explanation is taught in the explanatory tantra called the Vajramālā."

བསམ་པ་ནི་གལ་ཏེ་གང་གི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ལས་སོ་སོར་བཤད་པས་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། སྣ་རྩེ་ཡུངས་ཀར་ཞེས་བྱ་བ་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་བརྟག་པ་(ཏེ,སྟེ)། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ལ་གནས་པའི། ། འོད་ལྔ་སངས་རྒྱས་རྣམས་སུ་བསྒོམ། ། སྟེང་གི་སྣ་ལས་ངེས་བྱུང་བ། ། གཡས་དང་གཡོན་དང་གཉི་ག་དང་། ། དལ་བར་རྒྱུ་དང་རྣམ་བཞིར་འགྱུར། ། ནང་གི་དུས་ནི་ཡིན་པར་བཤད། ། ལྐོག་མ་སྙིང་ག་ལྟེ་བ་དང་། ། གསང་བའི་པདྨར་འགྲོ་འོང་སྟོན། ། ཐུན་ཕྱེད་ཀྱི་ནི་དུས་དག་ཏུ། ། གོ་རིམ་ཇི་བཞིན་གནས་པར་འགྱུར། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དང་པོར་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གནས་པར་གྱུར་ནས་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིགས་ལས་བསྡུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཙམ་སྣ་རྩེར་ཡུངས་ཀར་དང་མཚུངས་པའི་ཚད་ཙམ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྲོག་དང་རྩོལ་བར་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ཤིང་རྣམ་པར་བསྒོམས་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་དེ་ལ་གནས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ངོ་བོར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རླུང་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ལྐོག་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་སུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་འམ། ཡ་ར་ལ་ཝ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་གྲུ་བཞི་དང་ཟླུམ་པོ་དང་གཞུ་ལྟ་བུ་དང་གྲུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན།

The intention is this: if it is explained individually as it is in the Vajramālā Tantra, then because it is clear, it will be easily understood; this is the literal meaning. Regarding the phrase "the tip of the nose, a mustard seed," this is the examination of the vital breath (prāṇa) and effort (āyāma). "Abiding in the vital breath and effort, One should meditate on the five lights as the buddhas. Emerging from the upper nose, Through the right, the left, both, And flowing slowly—these are the four ways. This is explained as the internal time. It shows the coming and going At the throat, the heart, the navel, And the secret lotus. During the periods of half a watch, It abides in the proper sequence." The meaning is as follows: first, the yogi, having abided in the union of method and insight, should examine and meditate upon the mere drop of bodhicitta gathered from the joints of all the limbs, the size of a mustard seed at the tip of the nose, as previously described, according to the desired vital breath and effort. Following that, one should meditate on the five light rays abiding in that vital breath and effort as the essence of the five buddhas. That these are the essence of the five winds is exactly as explained before. Following that, in the four locations such as the throat and so forth, one should meditate on the four maṇḍalas, which are established by the nature of the four great elements, or generated by the seed syllables accompanied by the vowels following ya, ra, la, and va, having the shapes of a square, a circle, a bow, and a triangle.

སེར་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་ལྗང་གུ་དང་དམར་པོ་དང་། རྡོ་རྗེ་ཆུ་སྲིན་དང་དྲིལ་བུ་དང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གོས་དང་མེ་འོད་ཀྱི་ཕྲེང་བས་མཚན་པ་རྣམས་བསམས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལས་ཡི་གེ་གསུམ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་སྟེང་གི་སྣ་ལས་ཏེ། གདོང་གི་ཕྱོགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། སྣའི་བུ་ག་གཡོན་པ་ནས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། གཡས་པ་ལ་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་སོ། ། གཉི་ག་ལས་ནི་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་སོ། ། གཉི་ག་ཁོ་ན་ལས་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་ཏེ། འོན་ཀྱང་དལ་ཞིང་རྒྱུ་བ་དམན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཁོ་ན་ནང་གི་དུས་ཏེ་ནང་གི་དུས་ཚོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་བརྗོད་དོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་བར་བྱ་ཞེ་ན། ཐུན་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་དུས་དག་ཏུ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདིར་ཉིན་དང་མཚན་ལ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དེ། ཉིན་མོ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་དོ། ། ཉིན་དང་མཚན་ལ་ཐུན་བརྒྱད་ཡོད་དོ། ། ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་ནི་ཐུན་གྱི་ཚོད་ཡིན་ནོ། ། ཐུན་དང་ཐུན་ཚོད་དང་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། ཐུན་དེའི་ཕྱེད་ནི་ཆུ་ཚོད་བཞིའོ། ། དེའི་ཡང་ཕྱེད་ནི་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཏེ། དེའི་ཚད་ཀྱི་དུས་སུ་འོད་ཟེར་སྣའི་རྩེ་མོར་གཟུང་བར་བྱའོ། ། གོ་རིམ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པས་སོ། ། ཇི་བཞིན་ནི་གཡས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།

One should visualize [the maṇḍalas] as being marked by yellow, white, green, and red [colors], and by the vajra, makara, bell, victory banner, cloth, and garlands of fire-light. From each maṇḍala, one should emanate a wheel of light rays through the sequence of the entry of the three syllables and so forth. Furthermore, one should meditate on them emerging from the upper nostril, specifically from the direction of the face. One should emanate light rays from the wind maṇḍala through the left nostril; from the fire maṇḍala through the right; from the earth maṇḍala through both; and from the water maṇḍala through both, though in this case the movement is slow and subtle. This very [process] is explained and described as the internal time, the specific divisions of the internal period. If one asks, "For how long should the wheel of light rays be emanated?" it is said: "During the times of each half-period." If one asks what that means, here there are sixty-four ghaṭikā in a day and night; there are thirty-two in the daytime. There are eight periods in a day and night. Eight ghaṭikā constitute the measure of a period (yāma). "Period," "period-measure," and "interval" are synonyms. Half of that period is four ghaṭikā; half of that again is two ghaṭikā. At that measure of time, the light rays should be held at the tip of the nose. The sequence is according to the order of the maṇḍalas. "Just as" means in the order of the right [nostril] and so forth. The intention is as follows:

ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་པའི་ཐུན་ལས་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་སུམ་ཅུའི་ཚོད་ཀྱི་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ནི་འོད་གསལ་བའི་སྐད་ཅིག་གི་དུས་སོ། ། ཉིན་མོ་ཐུན་གསུམ་ལས་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་དང་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཉིན་མོ་ལ་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཡོད་དོ། ། མཚན་མོའི་ཐུན་བཞི་ལ་ཡང་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆུ་ཚོད་བཞི་ནི་འོད་གསལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དུས་ཏེ་ནང་གི་དུས་ཞེས་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཅུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཉིན་ཞག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་བདག་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཁ་དོག་གི་དབྱེ་བ་དང་རྒྱུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཡས་པ་ན་ནི་འབྱུང་བའི་འོད། ། དེ་ནི་མེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ། འདི་ནི་ཁ་དོག་དམར་ཞིང་གསལ། ། འདི་ནི་པདྨ་མགོན་པོའི་ལྷ། ། གཡོན་པ་ལས་ནི་འབྱུང་བའི་འོད། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ། ། ལྗང་སེར་དུ་ནི་སྣང་བ་སྟེ། ། འདིར་ནི་ལས་ཀྱི་མགོན་པོའི་ལྷ། ། གཉི་ག་ལས་ནི་འབྱུང་བའི་འོད། ། ཁ་དོག་སེར་པོར་སྣང་བ་ཆེ། ། དེ་ནི་དབང་ཆེན་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ། འདིར་ནི་རིན་ཆེན་མགོན་པོ་ལྷ། ། དལ་ཞིང་རྒྱུ་བ་དམན་པ་སྟེ། ། ཀུནྡ་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་དཀར། ། དེ་ནི་ཆུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ། འདིར་ནི་རྡོ་རྗེ་མགོན་པོའི་ལྷ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་འདིར་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྣ་བུག་གཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་གི་ལས་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་དམར་པོ་སྟེ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་སྤྲོ་ཞིང་། །

The half-hour (ghaṭikā) consisting of thirty inhalations and exhalations from the eighth watch is the moment of clear light (prabhāsvara). During the day, from the three watches, this becomes one and a half hours; therefore, there are two hours in the day. Since there are also two hours in the four watches of the night, these four hours are the time for experiencing the clear light, and are thus called the "inner time." The remaining sixty hours are established as the "worldly day and night," which is not the intended meaning. Now, in order to show the lords of the four maṇḍalas, the distinctions of their colors, and their movements, it is said: "The light arising from the right Is the maṇḍala of fire; It is red and radiant in color, The deity of the Lord Padma. The light arising from the left Is called the maṇḍala of wind; It appears as greenish-yellow, The deity of the Lord Karma. The light arising from both Appears as a great yellow color; That is the maṇḍala of the great power (mahendra); Here is the deity of the Lord Ratna. Slow and of inferior movement, White like a kunda flower or the moon; That is the maṇḍala of water; Here is the deity of the Lord Vajra." The meaning of this is as follows: the light rays that emerge from the right nostril are red in color because they possess the power for the activity of magnetizing (vaśya); they emanate from the maṇḍala of fire.

དེའི་མེའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣ་བུག་གཡོན་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགུག་པའི་ལས་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་ལྗང་གུ་སྟེ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་སྤྲོ་ཞིང་དེ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། མེ་ལས་དབང་དུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མཐོང་སྟེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོས་པ་དང་དམར་པོའི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ། ། རླུང་ལ་ཡང་འགུགས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དེ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཁྱེར་ཏེ་འོང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣ་བུག་གཉིས་ཀ་ནས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་རྒྱས་པའི་ལས་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་སེར་པོ་སྟེ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་སྤྲོ་བར་བྱ་ཞིང་། དེ་ནི་སའི་རང་བཞིན་གྱི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ས་ནི་ལོ་ཏོག་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣ་བུག་གཉིས་ཀ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་བའི་ལས་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་དཀར་པོ་སྟེ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་སྤྲོ་བར་བྱ་ཞིང་། དེ་ནི་ཆུའི་རང་བཞིན་གྱི་མི་བསྐྱོད་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདིར་ནི་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གཡས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སྤྲོས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན།

One should understand that this is blessed by Amitābha, the nature of whose fire element it is. Likewise, that which emerges from the left nostril is green in color because it possesses the power for the activity of summoning; it emanates from the wind maṇḍala and should be understood as blessed by Amoghasiddhi, the nature of whose wind element it is. The power to subjugate is seen in fire, just as the cooking of pots and the like, or the redness of substances, occurs through it. Wind also possesses the power of summoning, because that is its very nature, just as it carries away grass and other things. Likewise, the light rays that emerge from both nostrils are yellow in color because they possess the power for the activity of enrichment; they should emanate from the earth maṇḍala and should be understood as blessed by Ratnasambhava, the nature of whose earth element it is. This is because earth is capable of enriching through its very essence, such as the growth of crops and the production of jewels. Likewise, the light rays that emerge from both nostrils are white in color because they possess the power for the activity of pacification; they should emanate from the water maṇḍala and should be understood as blessed by Akṣobhya, the nature of whose water element it is. Here, this should be examined: what is the purity of the emanations according to the distinctions of the right side and so forth?

རྩ་དང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། གཡས་ཀྱི་རྩ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྤྲོའོ། ། གཡོན་ན་ཁྲག་གི་ཁམས་གནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྲག་དོག་དང་ང་རྒྱལ་དག་རིགས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དོན་ཡོད་པ་དག་གཅིག་པས་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་གཡོན་པ་ནས་སྤྲོའོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། ། དེ་ཇི་ལྟར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནམ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཁ་སྦྱོར་ལས། ། སྐྱེ་གནས་དབུས་ནས་རྩ་གཉིས་ཏེ། ། གཡས་དང་གཡོན་དང་གཉི་གའོ། ། གཡོན་ན་ཁུ་བ་གནས་ཞེས་བྱ། ། གཡས་ན་ཁྲག་ནི་གནས་པ་ཉིད། ། དེ་དག་འདྲེས་བྱེད་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སྡུད་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་འདིས་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་འགལ་བ་མེད་དོ། ། གཡོན་དང་གཡས་ཀྱི་རྩ་གཉིས་ལས་ལྐོག་མ་ནས་བརྩམས་ནས་ལྟེ་བའི་བར་དུ་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འབབ་ཅིང་ལྟེ་བ་ལས་འོག་ཏུ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ནི་འཕོ་བའི་དབང་གིས་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འབབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བུ་ག་གཉིས་ནས་འཕོ་བའི་རྩ་དབུས་མ་འདོད་པའི་གདུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་འབབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་དང་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྤྲོའོ། ། ཞེས་པ་ལ་ཉེས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཁྱབ་བྱེད་རླུང་གི་རང་བཞིན་ནི། ། ལུས་ཀུན་ལ་ནི་ཁྱབ་པའི་རླུང་། ། བྱ་བ་ཀུན་ལ་འཇུག་པའོ། །

It is said that this is established by the differentiation of the channels and the constituents (dhātu). Because the right channel is the abode of bodhicitta, it emanates as the nature of Amitābha. On the left, the constituent of blood resides; therefore, because envy and pride are of the same family, Ratnasambhava and Amoghasiddhi are one, and thus it emanates from the left as the nature of Amoghasiddhi. If one asks: "Is this not inconsistent with the Explanatory Tantra? How could it be appropriate?" It is said in the Saṃpuṭa: "From the center of the birth-place are two channels: the right, the left, and both. It is said that the semen resides in the left, and the blood resides in the right. That which mixes them is one; it is the gathering of the dharmadhātu." If one asks: "Is there not a contradiction with this authoritative source?" There is no contradiction. This is because the Vajramālā and other texts teach that from the two channels, the left and right, the semen and blood flow from the throat down to the navel; and from below the navel, those very same substances flow by the power of the transference (saṃkrānti). Furthermore, the central channel, which is asserted to be the "parasol" for the transference from the two apertures, is stainless like space, and because it flows as a single [stream], it emanates as the nature of Ratnasambhava and Akṣobhya. Thus, there is not the slightest fault. This is the non-intentional [explanation]. As for the nature of the pervasive wind: the pervasive wind pervades the entire body and engages in all activities.

དེ་ནི་རྣམ་སྣང་ངོ་བོ་སྟེ། འཆི་བའི་ལུས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་དག་པར་གནས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་རིམ་པར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་ལུས་ལ་ནི་ཁྱབ་པ་སྟེ། ཚིགས་མདུད་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། བྱ་བ་ཀུན་ལ་སྟེ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ལ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། ། འཆི་བ་སྟེ་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འགགས་པར་གྱུར་པའི་ལུས་ལས་ཏེ། ཤི་བའི་ཕུང་པོ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། སའི་བུ་ག་ལས་སྦྲུལ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྲོག་འགགས་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་རེག་བྱའི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། རླུང་གི་དེ་ཉིད་གསལ་བ་འདི། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། རྟོག་གེ་པ་ཡིས་མི་ཤེས་ཤིང་། ། རྣལ་འབྱོར་བྱིས་པའི་ཡུལ་མིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་གསལ་བ་སྟེ་གསལ་བར་བྱས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་དགོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། ། དེ་ནི་གསང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བླ་མའི་ཞལ་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་རང་གི་འདོད་པས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱོགས་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་དྲ་བ་དང་།

"That is the essence of Vairocana, which emerges from the body at death," it is said. The pervading wind, which is the essence of Vairocana—the support of all things and that which abides as the purified vessel of the world—does not have the gradual emanation and withdrawal of maṇḍalas. Nevertheless, it pervades the body, pervading every single joint. Regarding "engagement in all activities," it means it is that which initiates engagement in activities such as going and coming. "From the body at death" means from the body when the life-faculty and consciousness have ceased; it emerges and departs from the aggregates of the deceased, just as a snake [emerges] from a hole in the earth—this is the remainder of the phrase. For that very reason, at the moment the life-force ceases, one perceives only certain specific tactile sensations. The conclusion is stated as follows: "This clarity of the reality of wind, Which has the nature of the five wisdoms, Is not known by logicians, And is not the domain of childish yogis." Thus it is said. This clarity of the reality of wind is made manifest in this way. Having the nature of the five wisdoms is shown to be endowed with the intended meaning according to the sequence previously explained. Because this is a secret, it is to be realized from the mouth of the guru and is not to be understood through one's own arbitrary desires. Therefore, it is said, "by logicians," referring to the doors of positions, logical reasons, and examples, and the web of various types of conceptualization.

སོར་མོ་བསྐྱོད་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པས་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། ཡོད་པ་སུན་འདོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བས་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཏེ་རང་གི་འདོད་པས་མི་རྟོགས་ཤིང་དེ་དག་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། འོ་ན་ཅི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་སྣོད་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་རྣལ་འབྱོར་བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བརྟུལ་ཞུགས་དང་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པས་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ཡང་ཡིན་པས་རྣལ་འབྱོར་བྱིས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་བཤད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡང་རྟོག་གེ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་བྱིས་པ་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་མདོར་བསྟན་པ་གསུངས་ཏེ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་དང་།

The Blessed One has stated in all instances that suchness should not be taught to those who are intensely attached to views—those who, by means of explaining the movement of fingers, attempt to establish non-existence and refute existence. Therefore, they do not understand it; they do not realize it through their own desires, and it is not something for them to be trained in. If one asks, "Are those of the śrāvaka lineage suitable vessels?" it is said, "the yogic children." Because they have entered into meditative equipoise by relying on the path of the four noble truths, they are yogis; yet, because they cause their bodies to suffer through ascetic observances, the qualities of purification, and so forth, they are also children. Thus, they are "yogic children," which refers to the śrāvakas. That they are not the object [of this teaching] means it is not to be fully known by them and is not to be explained to them. Furthermore, "logicians" refers to the śrāvakas. "Yogic children" refers to those yogis who [practice] by way of ritual activities and so forth. That they are not the object is as explained before; this is the literal meaning. With the words "In that way" and so forth, the brief presentation of the reality of mantra is taught. "From the Root Tantra" refers to the Glorious Guhyasamāja. [It concerns] the secret of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas.

སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཀུན་དུ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་གསང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ལས་ཚིག་གི་ལམ་ངེས་པར་བརྗོད་པས་སྔགས་བསྡུས་པ་འདི་ལྟ་བུ་གསུངས་སོ། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་ཇི་སྲིད་སྔགས་འདི་མ་བསྟན་པ་དེ་སྲིད་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་སྔགས་ཀྱི་བསྐྱེད་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཏེ་རེ་རེ་ཞིང་སྐུ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉིད་དང་སྙིང་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། ། སྙིང་པོ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ནུས་པའོ། ། ཀུན་དུ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་ནི་འགུགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་གྲགས་པའི་སྔགས་དྲག་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མཐུ་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ། ། མཆོག་ནི་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གོ། ། གསང་བ་ནི་མི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་གསང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། གསུང་ལ་ཡི་གེ་ཨཱཿའོ། ། ཐུགས་ལ་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ངོ་། ། འོན་ཀྱང་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་ལམ་ངེས་པར་བརྗོད་པས་ཏེ་གསུང་གི་ལམ་གྱིས་སོ། ། ཡང་ན་ཚིག་ལས་ཏེ་གསུང་ལས་སོ། ། ལམ་ལས་ཏེ་སྐུ་ལས་སོ། ། ངེས་པར་བརྗོད་པ་ལས་ཏེ་ཐུགས་ལས་སོ། །

Regarding the title "The Universal Stimulator of the Essence of All Mantras," this condensed mantra was spoken from the vajra body, speech, and mind of the supreme secret itself. The meaning is as follows: in the context of teaching the suchness of mantra, as long as this mantra has not been revealed, the suchness of mantra must be expressed. Therefore, the generation of the mantra is first taught. "Of all the Tathāgatas" refers to the body, speech, and mind of the Vajra Body and so forth—each of which consists of the body and so on. Because these are the very seeds and the very essence, they are secret. Likewise, "of all mantras" means of all the Tathāgatas. "Essence" refers to the power of the mind. "Universal stimulator" means that which summons. Alternatively, "stimulator of the essence of all mantras"—meaning the fierce mantras renowned in external systems—means that which causes their power to decline. "Supreme" means the supreme among all mantras. "Secret" means it should be kept secret from those who rely on practices such as non-action. The syllable OṂ is the body; the syllable ĀḤ is the speech; the syllable HŪṂ is the mind. However, because the body and so forth are inseparable, it is "expressed by the path of words," which is to say, by the path of speech. Alternatively, "from words" means from speech; "from the path" means from the body; and "from expression" means from the mind.

སྔགས་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལའི་བསྡུས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསྡུས་པ་ནི་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། ། གསུངས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་གསུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། དཔེ་བརྗོད་པ་ནི། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྟེ་ཨ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སྲུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་སྟེ། སྲུང་བར་བྱེད་ཅིང་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གང་བར་བྱེད་པས་ནི་ཨོཾ་མོ། ། ཨ་བའི་མཐའ་མ་ཡང་དབྱེ་ཞིང་མན་ཡང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཝ་དབྱི་ཞིང་མན་གྱི་རྐྱེན་སྦྱར་ཏེ་ཨན་ཕྱིས་ནས་ཨ་ཨུར་བྱས་ཏེ་ཡོན་ཏན་བྱས་པས་ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཨ་ས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་གནས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། སའི་ཨ་ཕྱིས་ནས་ཨན་དང་ཨས་ཀྱི་མཐའ་ཅན་དག་རིང་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ཨ་རིང་པོར་བྱ་ཞིང་ས་ཚེག་དྲག་ཏུ་བྱས་པས་ཨཱཿཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཧཱུྃ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་ལ་མན་གྱི་རྐྱེན་སྦྱར་ནས་ཨན་ཕྱི་ཞིང་རིང་པོར་བྱས་པས་ཧཱུྃ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། ཨོཾ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཨ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། ཧཱུྃ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། ཨ་དང་ཨུ་དང་མ་འདུས་པ་ལས་ཡོན་ཏན་བྱས་པས་ཨོཾ་མོ། །

Mantra refers to the essence of the condensed āli and kāli and so forth. "Condensed" means that which is gathered through the distinctions of female and so forth. "Spoken" means spoken by the Blessed One, the Great Vajradhara; this is the literal meaning of the words. This is explained both through non-intentional and intentional [teaching]. As for the illustrative example: oṃ āḥ hūṃ. The verbal root ava is used in the sense of protection and so forth. Because it protects and, by its very nature, fills [the space], it is oṃ. Regarding the rule "the final ava is also split and man is added," the va is elided, the suffix man is applied, the an is dropped, a is changed to u, and through the application of guṇa (vowel strengthening), it becomes oṃ. Thus, the meaning is that it is of the nature of entering. The verbal root as is used in the sense of abiding. By dropping the a of as, and according to the rule "the final an and as become long," the a is made long and the s is changed to a visarga (ḥ), resulting in āḥ. Thus, the meaning is that it is of the nature of abiding. The verbal root hūṃ is used in the sense of emerging. By applying the suffix man to it, the an is dropped and it is made long, resulting in hūṃ. Thus, the meaning is that it is of the nature of emerging. This is the meaning of the syllables. Oṃ is Vairocana. Āḥ is Amitābha. Hūṃ is Akṣobhya; this is the intentional explanation. Furthermore, from the combination of a, u, and m, through the application of guṇa, it becomes oṃ.

ཨ་དང་ཨ་དང་ཐིག་ལེ་གཉིས་པོ་རྣམས་ལས་རིང་པོར་བྱས་པས་ཨཱའོ། ། མགོ་དང་ཧ་དང་ཨུ་དང་ཟླ་ཚེས་དང་ཐིག་ལེ་སྟེ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་འདུས་པ་ལས་ཧཱུྃ་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། ། ཡི་གེ་ཨཱཿནི་འདོད་ཆགས་བར་མའོ། ། དེ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་མན་ངག་བཞི་པའོ། ། མཚན་ཉིད་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། ཨོཾ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པོ། ། ཧཱུྃ་ནི་དོན་དམ་པའོ། ། དེ་དག་ཐ་མི་དད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ད་ནི་སྔགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ། དོན་རྟོགས་པ་ཡི་བཟླས་པ་ན། ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་བཟང་པོ་རུ། ། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བརྟགས་པ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པར་དེ་བཤད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། ། རེ་ཞིག་དང་པོར་རྣལ་འབྱོར་པས་མགོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་དེ། སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་བར་བྱེད་པ་དང་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་བྱ་བས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བྱས་ནས་དོན་རྟོགས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བཟླས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། །

From the two—the letter a and the a with the second bindu—by making them long, one obtains ā. From the collection of the five—the head, ha, u, the crescent moon, and the bindu—one obtains hūṃ. This is the generation of the limbs that are the nature of the three tathāgatas and the five tathāgatas. This is the general meaning. The syllable oṃ is passion and the absence of passion. The syllable āḥ is intermediate passion. The fourth instruction, which has the form of gathering these, is the definition: the syllable hūṃ. This is the hidden meaning. Oṃ is the conventional; hūṃ is the ultimate. That which makes these inseparable is the syllable a, which is the final meaning. Now, regarding the vajra recitation of mantra: "When the recitation that realizes the meaning Is the excellent lack of intrinsic nature, As analyzed by the Buddhas of the three times, That is explained as vajra recitation." The meaning of this statement is as follows: First, the yogi places the three syllables at the head and so forth. Through the stages of emanating, filling, and the activity of the vase-like [breath], one brings the mind to one-pointedness. "Realizing the meaning" refers to the recitation that understands the characteristic of the wisdom of the tathāgatas, which is practiced through repeated familiarization. That is the lack of intrinsic nature.

འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཞིང་བཟང་པོ་རུ་སྟེ་རྟོག་པའི་དྲ་བ་མ་ལུས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཡིད་དུ་འོང་བར་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ལྷག་པར་མོས་པར་བརྟག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་སྟེ་མི་ཤིགས་པའི་བཟླས་པར་བཤད་དོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡང་ན་དོན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་རྟོགས་པ་སྟེ་རང་གི་ལུས་དང་བཅས་པར་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ཀྱང་མ་ཡིན་དུ་མ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བཟླས་པ་ནི་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ལུས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་བཟང་པོ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་བཟླས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཏེ་དུས་གསུམ་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་འབྲེལ་པའི་ལུས་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་སྐུའི་བཟླས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུའི་བཟླས་པ་སྟེ་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་དོན་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ནི་དོན་རྟོགས་པ་སྟེ་ཚིག་གོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚིག་དེ་རྣམས་རང་གི་ཚིག་དང་བཅས་པས་སྒྲ་དང་སྒྲ་མ་ཡིན་པར་སྤྱོད་པ་ནི་བཟླས་པའོ། ། དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཞིང་བཟང་པོ་རུ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ངོ་བོར་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་ཐམས་ཅད་བརྟག་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་གསུང་རྣམས་ཀྱི་བཟླས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་གི་བཟླས་པ་སྟེ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། །

It is the essence of luminosity and is "excellent" because the entire web of conceptualization is thoroughly pacified. To cultivate the conviction that this is the nature of the Buddhas of the three times is the "vajra recitation," which is explained as the "indestructible recitation." This is the non-intentional [explanation]. Alternatively, the "meaning" refers to the realization of the collection of worldly bodies; that is, the "body" together with one's own body is neither one nor many. Such a recitation is what is "conceptualized." It is without intrinsic nature and is the nature of the recollection of the body, and it is "excellent." Through the insight that transcends the world, one correctly realizes the Buddhas of the three times—the bodies associated with the sentient beings of the three times. To conceptualize all mantras as the identity of the three syllables is the "vajra," which is explained as the "recitation of the body." This is the recitation of the body, explained through intentional language. Similarly, those who realize and know the meaning are "realizers of the meaning," which refers to words. The "worldly words" are the engagement with sound and non-sound together with one's own words; this is "recitation." It is without intrinsic nature and is empty by nature, and it is "excellent." To conceptualize all mantras as the identity of the three syllables—the Buddhas of the three times, which are the essence of Amitābha characterized by the wisdom of individual discernment—is the realization of luminosity. This is the "vajra," which is explained as the "recitation of speech." This is the recitation of speech, explained through intentional language.

དེ་བཞིན་དུ་དོན་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པས་ན་དོན་རྟོགས་པ་སྟེ་སེམས་སོ། ། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་དེ་རང་གི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྤངས་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་བཟླས་པའོ། ། དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ། སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་རང་བཞིན་དང་བཟང་པོ་རུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་དུས་གསུམ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་དབྱེ་བས་གནས་པས་སངས་རྒྱས་ཏེ་རང་བཞིན་རྣམས་བརྟག་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པར་བྱ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ཐུགས་ཀྱི་བཟླས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་བཟླས་པ་སྟེ་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དོན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམ་རྟོགས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་དཔྱད་པ་བྱས་ནས་བཟླས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དཔྱོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། ། རྟག་ཏུ་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོའོ། ། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། ། བརྟགས་པ་ནི་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དཔྱད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །

Likewise, because it realizes and knows the meaning, it is the "realization of the meaning," which is the mind. That which abides in the mental continua of sentient beings of the three realms, and which is the conceptualization of its own mind as being neither existent nor non-existent, is called "recitation." That is without intrinsic nature; it is the nature of the application of mindfulness to the mind and is "excellent." Because it abides as the nature of the supramundane subsequently attained wisdom throughout the three times—divided into the one hundred and sixty [afflictions] such as attachment—it is the "Buddha." The examination of these natures is the very act of becoming the essence of luminosity. That is the "Vajra," explained as the "recitation of the mind"; this is the recitation of the mind, explained through intentional language. Likewise, the "meaning" refers to the conceptualization of attachment, aversion, and delusion. Having analyzed attachment and the others as being neither attachment nor non-attachment and so forth, "recitation" is the investigation with the thought, "I shall establish sentient beings in the complete purity of attachment, aversion, and delusion." Because that very [recitation] is the essence of the complete purity of attachment and the others, it is without intrinsic nature. Because it is the essence of stainless and untainted bliss at all times, it is "excellent." The "Buddhas of the three times" are the sentient beings dwelling in the three realms. "Examination" is the investigation into their essence as being completely pure.

དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟླས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བཟླས་པ་དང་ཞེ་སྡང་གི་བཟླས་པ་དང་གཏི་མུག་གི་བཟླས་པ་སྟེ་དགོངས་པ་བཤད་པའོ། ། དོན་རྟོགས་པ་ནི་ལྷ་དང་སྔགས་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། དེས་བཟླས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པ་དང་བཟང་པོ་སྟེ། སྤྲོ་བའི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཏེ་འགྲོ་བ་རྣམས་བརྟགས་པ་ནི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐོང་བའོ། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པའི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་བཟླས་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་བཟླས་པ་སྟེ་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། དོན་རྟོགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ནན་ཏན་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བཟླས་པ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ། འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་དང་བཟང་པོའི་སྟེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་རྣམས་བརྟགས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་བཟླས་པ་སྟེ་དོན་ཡོད་པའི་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། ། དོན་ཡོད་པའི་བཟླས་པ་སྟེ་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། དོན་རྟོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ།

Regarding the statement, "That is the vajra; it is explained as the recitation of desire and so forth," this refers to the recitation of desire, the recitation of hatred, and the recitation of delusion; this is the explanation of the intended meaning (saṃdhyābhāṣita). Realizing the meaning is the oneness of the deity and the mantra. Recitation by that means is to cultivate familiarity again and again. Because of that, there is no intrinsic nature; it is excellent in that attachment is abandoned. By performing the welfare of sentient beings through the sequence of emanation, one is the Buddha of the three times. Examining transmigrating beings is the complete fulfillment of all intentions. That is described as the recitation of Ratnasambhava, the nature of the "Inexhaustible Treasury of Space" (ākāśagarbha), which is like a vajra and indivisible; this is the recitation of Ratna, explained through the intended meaning. Realizing the meaning is the wisdom that accomplishes the diligent activity of caring for all transmigrating beings without exception. That is the recitation; based upon it, there is the activity characterized by maturation, liberation, and so forth. That has no intrinsic nature. It is the nature of the complete purity of the three spheres and is excellent. Being the Buddha of the three times without grasping, examining the body, speech, and mind is to examine them as being of that very nature. That is the recitation; it is called the "recitation of Amoghasiddhi." This is the recitation of Amogha, explained through the intended meaning. Realizing the meaning refers to the Buddhas and Bodhisattvas who are omniscient regarding all phenomena.

དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ནས་ཀྱང་ཐོས་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་དད་པས་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འདོན་པས་བཟླས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དོན་རྟོགས་པའི་བཟླས་པའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་བཟང་པོའི་ས་སྟེ་སེམས་ཀྱིས་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་བརྟགས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་བཟླས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟར་བརྟན་པའི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བཟླས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཡིན་ཞིང་ཁྲོ་བོའི་བཟླས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བོའི་བཟླས་པ་སྟེ་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། དོན་རྟོགས་པ་ནི་སྲོག་དང་བརྩོལ་བ་དག་སྟེ་དེ་དག་ཕྱོགས་དང་ཡུལ་དང་དུས་དང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སྤངས་ནས་བཟླས་པ་ནི་དོན་རྟོགས་པའི་བཟླས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། ། ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོའོ། ། དུས་གསུམ་ནི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བའོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་རླུང་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་བརྟགས་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་སྟེ་མ་ནིང་གི་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པ་སྟེ་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཞན། སློང་མོ་ཟ་ཞིང་མི་བཟླ་སྟེ། ། སློང་ལ་དགའ་བར་མི་བྱའོ། ། འདོད་པ་ཀུན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་། ། སྔགས་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་བཟླས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །

The recitation performed by reciting the mantra words very clearly with the faith that thinks, "I must by all means hear these," is the recitation of realizing the meaning. The recitation performed by the mind focusing on the Buddhas of the three times—on that "excellent ground" which is the absence of intrinsic nature and the abandonment of conceptualization—is the vajra recitation of the wrathful deities who are as stable as a vajra; this is called the "wrathful recitation," which is an explanation given with intentional meaning (saṃdhāya-bhāṣita). Realizing the meaning refers to the vital winds (prāṇa) and the exertion (āyāma); the recitation performed after abandoning direction, object, time, color, and shape is the recitation of realizing the meaning. For that very reason, because it is free from all aspects, it is without intrinsic nature. Because it is peace itself, it is "excellent." The three times are the entering, abiding, and emerging. The "Buddhas" are the winds. The examination of these—the realization of them as the suchness of universal emptiness—is the vajra recitation, which is explained as the "neuter recitation"; this is the neuter recitation, an explanation given with intentional meaning. Thus, it is said that there are eleven types of vajra recitation. Now, for another classification of that very [recitation], it is said: "One should not recite while eating alms, nor should one delight in begging. Enjoying all desires, one should recite without impairing the branches of the mantra." The meaning of this is as follows:

སློང་མོ་ཟ་ཞིང་སྟེ་དམན་པའི་སེམས་སུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། སློང་ལ་དགའ་བར་མི་བྱ་བ་ནི་ཟས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་རྙེད་པས་ཆོག་ཤེས་པར་བྱའི་ཟས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་བཟླས་ཏེ། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ཐ་དད་པ་མེད་པའོ། ། དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་འདོད་པ་ཀུན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་སློང་མོ་ནི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཟ་བ་སྟེ་དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པས་བཟླས་པར་མི་བྱའོ། ། སློང་ལ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟས་ལ་དགའ་བར་མི་བྱའི་འོན་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་ཟས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པ་སྟེ་ཡི་གེ་གསུམ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་སྔགས་སོ། ། འདོད་པ་ཀུན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་སྟེ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་བཟླས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གླེང་སློང་བའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བྱས་ནས། དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པའི་རྒྱུད་ལས་བཤད་པ། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་སྣང་མཛད་ཆེ། ། ཁྱབ་བདག་ལ་ནི་སླར་གསོལ་བ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པ་པོ། ། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་སེམས་འདི་ནི། ། རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། དངོས་པོ་ཞེས་བྱར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་མཁའ་མཉམ་པ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བགྱི་བའི་ཕྱིར། ། འགྲོ་བའི་དོན་ནི་མཛད་སླད་དུ། ། སྐྱེ་བོ་མཆོག་ལ་དེ་བསྟན་གསོལ། ། བསྒྲུབ་པ་ཡི་ནི་ཐབས་ཙམ་ཞིག།

"Eating alms" means one should not adopt a base state of mind. "Not delighting in begging" means that one should be content with whatever food is obtained and should not be attached to food. "Reciting the mantra with its branches unimpaired" means that the deity yoga is without differentiation. At that time, the yogi will enjoy all desires; this is the interpretable meaning. Alternatively, "alms" refers to the distinct types of syllables. "Eating" them means that one should not recite them by merely vocalizing them. "Not delighting in begging" means that one should not delight in external food, but rather should abide by the food of meditative concentration; this is the intended meaning. "The mantra with its branches unimpaired" refers to the mantra in which the conceptualization of the three syllables as distinct is abandoned. "Enjoying all desires" means that one should recite just as one would enjoy the five sensory qualities; this is the definitive meaning. The phrase "this is a summary statement" refers to the words that introduce the suchness of mantra from the Root Tantra. Having thus provided the summary, it is explained in the Sandhivyākaraṇa Tantra: Then the glorious Great Vairocana, Addressed the Pervasive Lord once more: "O progenitor of all sentient beings, This mind, possessing diverse forms, Arises even though it lacks intrinsic nature, And is renowned as a 'thing.' In order to experience The bodhicitta equal to space, And for the sake of the welfare of beings, Please teach that to the supreme person. This is merely the method of accomplishment."

ཤེས་ནས་རྒྱུད་ལ་མི་མཁས་པ། ། འདི་ལྟར་བདག་ནི་སློབ་དཔོན་ཞེས། ། ལུང་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སྨྲ། ། བདག་གི་ཚིག་ནི་བདག་ཉིད་ཤེས། ། དེ་སྐད་སྨྲས་ནས་བྱིས་པ་འཇིག། དེས་ནི་དགོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། ཇི་བཞིན་དོན་དུ་མི་ཤེས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་གསང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་བསྟན་པ་ལ་བསྐུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་ཏེ། དེ་ནས་ཏེ་ལེའུའི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། དཔལ་ལྡན་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། སྣང་མཛད་ཆེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ཁྱབ་བདག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོའོ། ། སླར་གསོལ་ནི་ལན་དུ་དྲི་བ་ཞུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སེམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་རེ་ཞིག་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ཏེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སོ། ། སྐྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ཡང་། འོན་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་རབ་ཏུ་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་མམ།

"Those who, though knowing, are unskilled in the continuum, speak thus to those skilled in the scriptures: 'I am the master; my own words I know.' Having spoken thus, the fool is destroyed. By that, the bodhicitta of the intended meaning is not understood according to its true sense." The meaning of this statement is as follows: in order to clarify the suchness of mantra, to keep it secret from those future sentient beings who are not suitable vessels, and to exhort them toward the authentic teaching, a request is made to the Blessed One Vajradhara. "Then" means immediately following the chapter. "Glorious" refers to Vajrapāṇi. "Great Illuminator" refers to the Great Vajradhara. "Pervasive Lord" refers to the master of all tathāgatas. "Again requested" means a question was asked in response; this is the literal meaning. "O Blessed One, Great Vajradhara, this mind, consciousness, is for a time possessed of various forms and abides as the nature of all things. It is the stable and moving entities of all sentient beings. 'Producer' means its nature is that of a producer. However, when analyzed, it is without intrinsic nature; although all phenomena arise as selfless and its nature alone, yet through the power of the latencies of ignorance, it is called 'entity,' and is renowned as the essence of objects, faculties, and stable and moving things"—this is the analytical investigation. Such a nature of the mind is [realized] through yogic direct perception or...

རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བགྱི་ཞིང་མངོན་དུ་བགྱི་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་ཅག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བརྟན་པར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞིང་བཤད་དུ་གསོལ། སུ་ལ་ཞེ་ན་སྐྱེ་བོ་མཆོག་ལ་སྟེ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ཉན་པ་པོ་སྣོད་དུ་བསྡུ་བ་ལའོ། ། སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། མཁའ་མཉམ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གོས་པ་མེད་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་དོན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་སླད་དུའོ། ། འདི་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཉན་པ་པོ་འདི་དག་ནི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གང་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་དང་བཟླས་པ་ཙམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ལྷའི་བསྐྱེད་པ་ཙམ་ཐབས་གང་གིས་བསྒྲུབ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཙམ་མོ། ། དེ་ཤེས་ཤིང་ཐོས་ནས་རྒྱུད་ལ་སྟེ་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་མི་མཁས་ཤིང་མི་ཤེས་ན་རེ་ཞིག་རྒྱུད་གཞན་རྣམས་ལྟ་ཞོག་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཙམ་ཁོ་ནས་དོན་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་སོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ཡང་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་མེད་ན་བདག་ནི་སློབ་དཔོན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྨྲ་ཞིང་རང་གི་ཁ་ནས་སམ། གཞན་གྱི་ཁ་ནས་གྲགས་པ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་དོ། ། གལ་ཏེ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྨྲ་བ་དེའི་ཚེ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་ལུང་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །

This is for the purpose of experiencing and realizing [the truth] through the valid cognition of self-reflexive direct perception. Therefore, the Blessed One Vajradhara is requested to teach and explain this for the sake of stabilizing the mental continuum of ourselves. To whom? To the supreme beings, that is, to listeners who have become suitable vessels through the prior cultivation of qualities such as faith. Furthermore, the very essence of the mind is bodhicitta, the essence of ultimate suchness. "Equal to space" means being unstained, just like the sky. Why should this be taught? It is for the benefit of beings, in order to accomplish the welfare of sentient beings. The thought is as follows: those listeners of the present time are full of pride. They think that the mere generation of a deity—wherein only the seed-syllables and the like, or mere recitation, are the primary factors—is the "method of accomplishment." Having known and heard that, they are unskilled and ignorant even regarding the Root Tantra, let alone other tantras. Therefore, they believe that the purpose is accomplished by that alone. Even if that were the case, if there were no fault, they would say, "I am a master," or "I am in the presence of a Vajra Master," and they would proclaim their own renown from their own mouths or through the mouths of others. Such talk might be appropriate among the ignorant. However, they speak even to those who are learned in the scriptures—that is, those who know many treatises.

བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པ་དེ་རྣམས་ནི་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་སོ་ཞེ་འམ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགུ་བར་དཀའ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། བདེ་བས་མགུ་བར་བྱ་བར་མི་ཤེས་པ། ། ཤིན་ཏུ་བདེ་བས་མགུ་བ་མཁས་པ་སྟེ། ། ཤེས་པའི་ཆ་ཡི་བློ་ངན་གྱུར་པའི་མི། ། ཚངས་པས་ཀྱང་ནི་མགུ་བར་ནུས་པ་མིན། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་སྐད་སྨྲས་ནས་བྱིས་པ་རྣམས་ཏེ་བྱིས་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་འཇིག་ཅིང་ལམ་ངན་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། བདག་གི་ཚིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་མན་ངག་མང་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་བདག་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བསྟན་པ་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་རྒྱས་ཤིང་སྡོད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཉན་པ་པོ་བསྟན་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ངན་པའི་བདུད་ཉིད་འབྱུང་སྟེ། དེས་ནི་དགོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཏེ་དོན་ཟབ་མོ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཇི་བཞིན་དུ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་ཤིང་མི་རྟོགས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གི་ཆེད་དུ་མཛད་ནས་ཙནྡན་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་འདེབས་ཏེ་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས།

Those who are learned in the treatises do not say of what has been said to them, "This is reasonable" or "This is unreasonable." Why is this? Because they are difficult to satisfy by knowing only a little. As it is said: "One who is not satisfied by mere pleasure, but is satisfied by supreme bliss, is a wise person. A person whose intellect has become base through a mere fraction of knowledge cannot be satisfied even by Brahmā." Likewise, having spoken in that way, those who are childish—those with the intellect of a child—destroy the teaching and incite others toward evil paths. If one asks how: "This reality of mine, which is the primary [subject], is not known by anyone else; however, because there are many oral instructions, I myself know it. As long as I remain, the teaching of the Blessed One, the glorious Vajradhara, will flourish, endure, and remain in Jambudvīpa." This is the meaning. A listener of such a nature, being of an evil character who destroys the teaching, arises as a Māra. By means of the words that teach the profound meaning—the bodhicitta of intentional meaning—they do not know or realize it as it truly is, in its suchness. Therefore, having requested the Blessed One to teach suchness for the sake of jewel-like individuals, in order to care for individuals such as sandalwood-like ones, this is the literal meaning of the request. Immediately after the request was made, the Blessed One...

དེ་ནས་བདག་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཐུབ་ཆེན་གྱིས། ། ལེགས་ཞེས་ལན་གསུམ་གསུངས་མཛད་ནས། ། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་འདི་གསུངས། ། མི་རྟོག་དོན་གྱི་དེ་ཉིད་ནི། ། རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། བྷ་ག་དང་འབྲེལ་པས་འགྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་ཏོ། ། བྷ་གར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་གནས་པར་བྱེད་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་སྦས་པའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བཅོམ་པ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེན་པོའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་སྟེ་སྦས་པའོ། ། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ནས་འདི་གསུངས་སོ། ། དྲི་བ་མཆོག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་མཛད་དོ། ། མི་རྟོག་དོན་གྱི་སྟེ་སྔགས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་ཞིང་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སྔགས་བཏུ་བ་དང་སྔགས་ཀྱི་དོན་དང་སྔགས་ཀྱི་བརྡ་རྣམས་ཀྱང་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་མདོར་བསྟན་ཏེ། ། བརྗོད་དང་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ། ། བརྡར་བརྟགས་དང་ནི་དོན་དམ་མོ། །

Then the Lord, the Blessed One, Vairocana, the Great Sage, having uttered "Excellent!" three times, spoke these words to Vajrapāṇi: "I shall explain, having thoroughly analyzed, the suchness of the non-conceptual ultimate meaning." Thus it was said. "Lord" refers to the sixth [Buddha]. He is the "Blessed One" (Bhagavān) in the sense of the literal meaning, because he destroys the afflictions such as attachment. He is the "Blessed One" in the sense of the external meaning, because through connection with the bhaga he brings forth the world. He is the "Blessed One" in the sense of the hidden meaning, because he causes the bodhicitta to abide in the form of the bhaga. He is the "Blessed One" in the sense of the ultimate meaning, because he possesses the "Blessing" (bhaga), which is non-dual wisdom. Because the Great Vajradhara has entered into him, Vairocana is the "Great Vairocana." He is a "Sage" (Muni) because he knows and realizes the three wisdoms; this is the hidden meaning. Having granted the word "Excellent" to Vajrapāṇi, he spoke this. He did so three times because the question was indeed supreme. "Of the non-conceptual ultimate meaning" refers to the suchness of mantras, the ultimate reality of mantra, which I shall explain and express. "Having thoroughly analyzed" means that it is not only the suchness of mantra that will be explained, but also the extraction of mantras, the meaning of mantras, and the symbolic conventions of mantras; this is the literal meaning. Regarding that, first is the brief presentation: "Expression and the object of focus, the conventional designation, and the ultimate."

བརྗོད་ཅིང་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་ལས་བཏུ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བརྗོད་པ་སྟེ་སྔགས་བཏུ་བའོ། ། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྔགས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་དམིགས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། བརྡར་བཏགས་པ་ནི་མིང་ངོ་། ། དོན་དམ་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། བཤད་པ་ནི་ཚིག་གི་བརྗོད་པ་ཐུན་མོང་སྟེ། དམིགས་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་ཡིན། ། བརྡ་ཞེས་བྱ་བ་སྔགས་ཡིན་ཏེ། ། དོན་དམ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐུན་མོང་ཞེས་པ་སྙིང་པོ་དང་ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བའི་ནང་གི་སྐུད་པ་བཞིན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་སྟེ། དེ་ལས་སྔགས་བཏུ་བར་བྱ་བའོ། ། དེ་ནི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྟེ་སྔགས་བཏུ་བ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་དེ་རང་གི་ངོ་བོའོ། ། ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་ཕྱི་མོའི་དོན་ཡང་དབྱངས་དང་གསལ་བྱའི་དབྱེ་བས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། བརྡ་ཞེས་བྱ་བ་སྔགས་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་མིང་སྟེ། སྦྲུལ་དང་མགོ་མེད་པ་དང་མཐའ་མེད་པ་དང་བཏུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །

Because it is to be extracted from the primary letters through recitation, it is "recitation," which is the extraction of the mantra. Because the essence of the object to be expressed is to be realized and visualized by means of reciting the mantra that expresses it, the "object of focus" is the meaning of the mantra. "Symbol" refers to the name. "Ultimate" refers to suchness, which is the literal meaning. "Explanation" refers to the common verbal expression: "The object of focus is buddhahood itself; the symbol is the mantra; the ultimate is suchness." Thus it is said. "Common" refers to the heart-mantras, near-heart-mantras, and so forth, as well as all the mundane and supramundane treatises; it refers to the primary letters that pervade them like the thread in a jewel necklace, from which the mantras are to be extracted. That is the verbal expression, the literal extraction of the mantra. "Object of focus" refers to the suchness, the very essence, of the buddhas such as Vairocana and the rest. The meanings of oṃ and so forth are, in order, the vajra body and so forth. Likewise, the meaning of the primary letters is also method and insight, distinguished by vowels and consonants. This should be understood for the others as well; this is the general meaning. Regarding the statement, "The symbol is the mantra," this is the name of the mantra, such as the "snake," the "headless," the "endless," the "extracted," and so forth.

འདི་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དོན་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ད་ནི་སོ་སོར་བཤད་པ། དང་པོ་གཅིག་ནི་དགུ་དབུས་ན། ། གང་ཞིག་བཅུ་ཡིས་མ་བཅིངས་པ། ། དེ་ནི་བཅིངས་མེད་ཞེས་བྱ་སྟེ། ། ད་ནི་མཆོག་གི་གནས་ཤེས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་གཅིག་ནི་རེ་ཞིག་ཡི་གེ་ཨཱའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དང་པོ་སྟེ་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ལས། ། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགུ་སྟེ་ཡི་གེ་ཕྱི་མོའི་སྡེ་ཚན་རྣམས་ཀྱི་དབུས་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ། ། དེ་མེད་ན་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ་དབྱངས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་དབྱངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ། ཨ་ཨི་ཨུ་རྀ་ལྀ་ཨེ་ཨོ་ཨཾ་ནི་ཐུང་ངུའི་སྡེ་ཚན་ནོ། ། ཨཱ་ཨཱི་ཨཱུ་རཱྀ་ལཱྀ་ཨཻ་ཨཽ་ཨཱཿནི་རིང་པོའི་སྡེ་ཚན་ནོ། ། ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་། ཙ་ཚ་ཛ་ཛྷ་ཉ། ཊ་ཋ་ཌ་ཌྷ་ཎ། ཏ་ཐ་ད་དྷ་ན། པ་ཕ་བ་བྷ་མ། ཡ་ར་ལ་ཝ། ཤ་ཥ་ས་ཧ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་དགུའོ། ། སྡེ་ཚན་དགུ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་ན་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། བཅུ་ཡིས་ཏེ་དགུ་པོ་དེ་རྣམས་དང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། མ་བཅིངས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་ཅིང་འོན་ཀྱང་དེས་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གིས་ཤེས་པ་དེ་ནི་མ་བཅིངས་པ་སྟེ།

The distinctions among these should be understood through the specific details of their functions; this is the literal meaning. As for the term "ultimate," it should be understood as suchness, the luminosity free from all conceptual proliferation; this is the final point. Now, to explain each individually: "The first one is in the midst of nine; That which is not bound by ten Is called 'unbound'; Now, one who knows the supreme state." Thus it is said. "The first one" refers, for the time being, to the syllable A. It is the "first" because it is the cause from which all primary letters arise. As it is stated in the Mañjuśrī-nāmasaṃgīti: "The letter A is the supreme of all syllables." It abides in the midst of the nine—the groups of primary letters—as their all-pervading essence. Without it, expression would be impossible, just as it is said, "because there would be no vowels," and so forth. In that regard, there are two types of vowel groups: the short group is a, i, u, ṛ, ḷ, e, o, aṃ; the long group is ā, ī, ū, ṝ, ḹ, ai, au, āḥ. The consonant groups are ka, kha, ga, gha, ṅa; ca, cha, ja, jha, ña; ṭa, ṭha, ḍa, ḍha, ṇa; ta, tha, da, dha, na; pa, pha, ba, bha, ma; ya, ra, la, va; and śa, ṣa, sa, ha. Thus, there are nine. What is it that abides in the midst of these nine groups? It is "not bound by ten," meaning it is not pervaded by those nine, yet it pervades them. Any yogi who knows this is "unbound."

ཡི་གེ་ཨ་ཡིས་བཅིངས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་མཆོག་གི་གནས་ཏེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། རེ་ཞིག་གཅིག་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དགུ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་དབུས་ན་གནས་ཀྱང་བཅུ་ཡིས་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་ཤིང་མ་བསྒྲིབས་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་བཞིན་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་བཅིངས་མེད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་མཆོག་གི་གནས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། ཤེས་པ་ནི་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་རེ་ཞིག་གཅིག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འབྲུག་གི་སྒྲ་སྟེ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་ནི་དགུ་སྟེ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གྲུ་བཞི་དང་ཟླུམ་པོ་དང་གྲུ་གསུམ་དང་གཞུ་ལྟ་བུའི་ལྐོག་མ་དང་སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་གསང་བའི་གནས་ཏེ་བརྒྱད་ན་དགུ་པ་ནི་མགོ་བོ་ལ་སོགས་པར་གནས་པའི་ཧཱུྃ་གང་ཡིན་པའོ། ། བཅུ་ཡིས་ཏེ་དེ་རྣམས་དང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། མ་བཅིངས་པ་ནི་རླུང་གི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལམ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །

One understands and realizes the entire collection of mantras bound by the syllable A. That yogi is the supreme state; the meaning is that he knows the suchness of the three syllables that arise from it. This is the literal meaning. First, "one" is the dharmakāya, whose nature is the emptiness of all things. "Nine" refers to the five aggregates and the four great elements. Although it abides in their midst, it is "not bound by ten," meaning it is not fettered or obscured by the conceptualizations of the sense faculties and their objects, because the dharmakāya is by nature pure. That yogi who knows this to be "unbound"—meaning not overwhelmed by the conceptualizations of the afflictive and cognitive obscurations—is the supreme state, the very Buddhahood that is the nature of the dharmakāya. "Knowing" means to realize and attain; this is the general meaning. Alternatively, "one" is the Blessed One, the Sound of Thunder, the seed-syllable of the Mind-Vajra Holder. "Nine" refers to the four maṇḍalas of the nature of earth, water, fire, and wind, as well as the eight locations: the square, the circle, the triangle, and the bow-shaped [channels] at the throat, heart, navel, and secret place. The ninth is the syllable HŪṂ which resides in the head and so forth. "Ten" refers to those [nine] plus oneself. "Unbound" means not entering the path of conceptualization through the stages of the winds.

དེ་ལྟ་བུ་འདི་ནི་བཅིངས་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་བཟླས་པ་གང་གིས་ཤེས་པ་དེ་ནི་མཆོག་གི་གནས་ཏེ། འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། ཤེས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། མགོ་མེད་སྙིང་གི་པདྨོར་གནས། ། ཁ་ཡི་པདྨར་མགོ་བོ་གནས། ། སྒྲ་ནི་གསང་བའི་པདྨར་གནས། ། སྒྲ་མཐའ་ལྟེ་བའི་པདྨར་གནས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན། གཅིག་ནི་རེ་ཞིག་འདོད་པའི་གདུགས། ། ཞེས་བྱ་བའི་རྩའོ། ། དེ་ཉིད་དང་པོ་སྟེ་ཚངས་པའི་སྒོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་གསང་བའི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགུ་སྟེ་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ལྟེ་བ་དང་བཅས་པའི་དབུས་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། བཅུ་ཡིས་ཏེ་རྩ་དགུ་པོ་དེ་རྣམས་དང་རང་ཉིད་ཀྱིས་མ་བཅིངས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཅིངས་མེད་དེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའོ། ། ཤེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་མཆོག་གི་གནས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་ཤེས་ཤིང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། གཅིག་ནི་རེ་ཞིག་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོའོ། །

This [state] is unbound; whoever knows the recitation that is naturally pure is in the supreme state, the suchness that is free from engagement and so forth. "Knowing" means to manifest; this is the general meaning. As it is said in the Dharmadhātustava: "Without a head, it dwells in the lotus of the heart; With a head, it dwells in the lotus of the mouth; Sound dwells in the secret lotus; The end of sound dwells in the navel lotus." Alternatively, "One is the parasol of desire" refers to the channel. It is the first because it pervades from the Brahma-aperture down to the secret place. It is ninefold because it pervades the center of the eight-petaled lotus together with the navel. It is tenfold because, being unbound by those nine channels and itself, it is the innate nature and thus cannot be defiled by the faults of passion and so forth. Therefore, it is unbound, unmixed with passion and the like. "Knowing" refers to the yogi who, through the union of method and insight, experiences great bliss upon entering into that [state]. This is the supreme state; "knowing and attaining the level of Vajrasattva" is the hidden meaning. "One is the luminosity" is the first because it is the supreme.

འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་ཞེས་པས་དགུ་པའི་འཁོར་བ་དེའི་དབུས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་གིས་དེ་ལས་ལངས་པར་གྱུར་པ་ན་བཅུ་ཡིས་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་། འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་སུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བའོ། ། དེ་ནི་བཅིངས་མེད་དེ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་རིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཆོག་གི་གནས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཤེས་ཤིང་ཐོབ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། གཅིག་ནི་རེ་ཞིག་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དགུ་སྟེ་རླུང་དང་ཉེ་བའི་རླུང་རྣམས་ཀྱི་དབུས་ན་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོའོ། ། བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་འོད་གསལ་བ་གང་ཞིག་མ་བཅིངས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་མ་བྱས་པའོ། ། དེ་ནི་བཅིངས་མེད་དེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། ། ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་མཆོག་གི་གནས་ཏེ་ས་བཅུ་པ་ཤེས་ཤིང་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། གཅིག་ནི་པདྨའོ། ། དང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། གཉིས་པོ་དེ་དག་དགུ་དབུས་ན་སྟེ། སྒོ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་དབུས་ན་གནས་པར་གྱུར་པ་ན། དེ་དག་འདུས་པ་ལས་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་མན་ངག་བཞི་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པར་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་སྟོབས་དང་ཤེས་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་ཡིས་མ་བཅིངས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་པའོ། །

Regarding the desire realm, the four meditative concentrations, and the four formless absorptions—these nine constitute the cycle of existence. Although the nature of phenomena (dharmatā) abides in their midst, when one relies upon suchness and arises from it in an instant, one is not bound by the ten—namely, the aggregates and the conceptualizations of the elements. This is because one perceives them through the twelve examples of illusion, and thus does not fall into the side of the conventional. That stage which possesses the samādhi of being unbound and unimpeded is the supreme state. To say "the knower and attainer of the wisdom body" is the hidden meaning. One is the wind called "life-force" (prāṇa). It is the first because it is the primary among the nine—the winds and the secondary winds. That luminosity which is not bound by these ten is not made defiled by consciousness and the [eighteen] natures. That is the unbound, the all-empty. "Knowledge" refers to the engagement [of that state]. That is the supreme state; to say "knowing and attaining the tenth ground" is the hidden meaning. One is the lotus. The first is the vajra. These two are in the midst of the nine; that is, when they abide in the center of the body which consists of the nine gates, through their union and the stages of the inner self-servitude and so forth, one attains the fourth pith instruction. To be unbound by the ten conceptualizations of the grounds, the perfections, the powers, knowledge, suchness, and so forth, is to be unobscured.

དེ་ནི་བཅིངས་མེད་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། གང་གིས་ཤེས་པ་དེ་ནི་མཆོག་གནས་ཏེ། ། སྣང་བ་བཞི་པ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། གཅིག་ནི་རེ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ། ། དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དང་སྲིད་པ་གསུམ་དང་དྲི་མ་གསུམ་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགུའི་དབུས་ན་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དང་པོའོ། ། དེ་ནི་བཅུ་ཡིས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་གིས་སོ། ། མ་བཅིངས་པ་ནི་ཐ་དད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་བཅིངས་མེད་དེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པའོ། ། ཤེས་པ་ནི་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་མཆོག་གི་གནས་ཏེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྒྱས་པར། དབྱངས་དང་གསལ་བྱའི་ཡི་གེ་དེ། ། གྲངས་དགུ་ཡི་ནི་རྗེས་འཇུག་པ། ། ཨས་བཅིངས་ཕན་ཚུན་ཡང་དག་སྦྱོར། ། གང་གིས་ཤེས་ཏེ་འགྲོ་བའི་བླ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དབྱངས་ནི་རེ་ཞིག་ཐུང་ངུ་དང་རིང་པོའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། གསལ་བྱ་ནི་སྡེ་ཚན་ལྔའོ། ། ཡི་གེ་ནི་མཐར་གནས་དང་དྲོད་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྒོ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་ས་དགུ་པའི་འཁོར་བ་དང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲངས་དགུའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ཨས་བཅིངས་ཏེ་ཡི་གེ་ཨས་བཅིངས་པའོ། ། ཕན་ཚུན་ཡང་དག་སྦྱོར་བ་སྟེ། །

That is unbound, the suchness of non-conceptuality. Whoever knows that is the supreme state; it is the knowing and seeing of the fourth appearance. This is the ultimate. One is, for the time being, the twelfth level of the Buddha. Because it purifies the three realms, the three states of existence, and the three stains, it is the first, being the principal among the nine. It is by means of ten: the eight worldly dharmas, the conventional, and the ultimate. "Unbound" is to be understood as being distinct. That is unbound, abiding in the sphere of non-abiding nirvāṇa. "Knowing" is whatever realization there is. That is the supreme state; the meaning is that one knows and realizes the essence of the path of no-more-learning, which is the nature of union. This is the ultimate. Regarding that very point in detail, it is said: "The vowels and consonants, Following the number nine, Bound by A and perfectly joined together— Whoever knows this is the supreme of beings." Thus it is taught. The vowels are, for the time being, of two types: short and long. The consonants are the five groups. The letters are of two types: the semi-vowels and the sibilants. Thus, because it is the purity of the three realms—the nature of the aggregates, elements, and sense bases of the nine levels of cyclic existence and the body consisting of the nine gates—it follows the number nine. All of those are bound by A; they are bound by the letter A. They are perfectly joined together.

ཕན་ཚུན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོའམ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གང་གིས་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ནི་འགྲོ་བ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པའི་བླ་མའི་སྟོན་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེ་རང་གི་ངོ་བོ་དག་གི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཞིང་གཞན་དག་ཀྱང་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། སྤྲོ་བའི་རིམ་གྱི་སྔགས་བསྡུ་བ་གསུངས་ཏེ། བསྡུ་བའི་རིམ་གྱིས། འབྱུང་བའི་མཐའ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། བཅུ་དྲུག་ཆ་ཡི་དང་པོ་གནས། ། ལྔ་པ་ལྔ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། བཞི་ནི་གསུམ་དུ་ངེས་པར་སྦྱར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འབྱུང་བའི་མཐའ་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ས་བོན་ཡ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཡི་གེ་ཤའོ། ། ཡང་དག་ལྡན་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཡི་གེ་ཡའོ། ། བཅུ་དྲུག་ཆ་ནི་དབྱངས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་ཡི་གེ་ཨའོ། ། ལྔ་པ་ལྔ་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བྱ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཀའོ། ། དེ་ལྟར་ཨ་ཀ་ཡ་ཤ་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ལྷ་མོ་བཞི་དང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བཞི་དང་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་གསུམ་དུ་སྟེ། ཡི་གེ་གསུམ་དུ་ངེས་པར་སྦྱར་རོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་ཨའི་སྡེ་ཚན་ནི་ཡི་གེ་ཨཱའོ། ། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ངོ་། ། གཉི་གའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡ་དང་ཤ་དག་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང་། ཆ་གཉིས་པ་དང་དགུ་པ་ཉིད་དུ་བཤད། ། སུམ་ཅུ་བཅུ་པ་ལྔ་པའི་ས་བོན་ཉིད།

That which knows the entities of the mutual expressed and the expresser, or their own intrinsic nature, is realization. That is the "Gone One," the teacher of the gurus of the three realms. Because of the thorough knowledge of the nature of the letters of the Dharma and their own essences, one is liberated and causes others to be liberated as well; this is the meaning, and it is not an intentional [hidden] meaning. The collection of mantras through the sequence of emanation is taught: "Endowed with the end of the elements, Abiding in the first of the sixteen parts, Endowed with the five of the fifth, The four are definitely joined into three." Thus it is said. The "end of the elements" refers to the letter śa, which is the end of the seeds of the four great elements, such as ya and so forth. "Endowed" means the first of those, the letter ya. The "sixteen parts" are the vowels, and their first is the letter a. The "five of the fifth" are the consonants beginning with ka; because it is the primary among them, the letter ka is taken. Thus, a, ka, ya, and śa—which possess the nature of the four great elements, the four goddesses, the four activities such as pacifying, and the four joys—are definitely joined into three, namely the three letters. The class of the letter a, which is the nature of insight (prajñā), is the letter āḥ. The class of ka and so forth, which is the nature of method (upāya), is the letter hūṃ. The ya and śa which possess the nature of both are the letter oṃ. Thus, they are oṃ āḥ hūṃ. Also, from the Vajramālā: "The second part and the ninth itself are explained, The seed of the fifth, the thirtieth, and the tenth."

། ཆ་གཉིས་པ་དང་ལྔ་པ་དྲུག་པར་ལྡན། ། རྣམ་བྱུང་དེ་ནི་ཐིག་ལེ་ཡིན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ཡང་བསྡུ་བ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་བཅས་རིང་པོར་བཅས། ། ཡོན་ཏན་སྦྱོར་སོགས་ཕྱིས་དང་ལྡན། ། ཐུང་ངུ་མ་ལུས་ངག་ཏུ་འགྱུར། ། གཅིག་མིན་དུ་མ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དོན་འདི་ཡིན་ནོ། ། ཨ་དང་ཨུ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་པ་ལས་ཨོཾ་མོ། ། ཨ་དང་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་པ་ལས་ཨཱཿའོ། ། ཡི་གེ་ཧ་དང་ཨཱུ་འདུས་པ་ལས་ཧཱུྃ་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གི་ཆ་ལ་ཐིམ་པ་སྟེ་མི་སྣང་བའོ། ། ཕྱིས་པ་ནི་མི་སྣང་བའོ་ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། སྦྱོར་བ་ལ་ཡོན་ཏན་བྱས་ནས་རིང་པོར་འགྱུར་བ་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་འདུས་པ་ལས་ཐིག་ལེ་ཙམ་དུ་འདུས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཐིག་ལེ་དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨ་ལ་ཞུགས་ནས་ཡི་གེ་ཨ་ཐུང་ངུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། འདིར་བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་ཨོཾ་གྱི་ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཡི་གེ་ཨུ་ལ་དེ་ཡང་ཐིག་ལེ་ལ་ཐིག་ལེ་ནི་ཚེག་དྲག་ལ་ཚེག་དྲག་ནི་རིང་པོ་ལ་རིང་པོ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གི་ཐིག་ལེ་ལ་ཞུགས་ནས་ཆ་བཞི་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གི་ཡི་གེ་ཧ་ནི་ཡི་གེ་ཨཱུ་ལ་ཡི་གེ་ཨཱུ་ནི་ཡི་གེ་ཨཱུའི་ནང་ན་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཨ་ལ། ཡི་གེ་ཨ་དེ་ཐིག་ལེ་ལ་ཞུགས་ནས་ཡི་གེ་ཨ་ཐུང་ངུ་འབའ་ཞིག་འདུས་པར་འགྱུར། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་ལུས་དག་སྟེ་ངག་མ་ལུས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་མིན་པའོ། ། གསལ་བ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུ་མ་ཡིན་ཏེ།

"Endowed with the second, fifth, and sixth parts, that manifestation is said to be the bindu." This is the literal meaning. Now, regarding the condensation of the three syllables: "With the syllable Oṃ and the long [vowel], with the qualities, the conjunctions, and the elisions, the short [vowel] becomes the entirety of speech; it is neither one nor many." This is what is taught, and the meaning is as follows: From the union of the syllables A and U comes Oṃ. From the union of A and Ā comes Āḥ. From the union of the syllable Ha and Ū comes Hūṃ. Regarding the "elisions" of these, it means they dissolve into a single part and thus become invisible. As it is said, "elision means invisibility." When the qualities are applied to the conjunctions and they become long, they merge into one another and condense into the bindu alone. That bindu then enters the syllable A, and thus becomes solely the short syllable A. The intention here is this: first, the A of Oṃ enters the U; that [U] enters the bindu; the bindu enters the visarga; the visarga enters the long [vowel]; the long [vowel] enters the bindu of the syllable Hūṃ. The Ha of the four-part syllable Hūṃ enters the Ū; the Ū enters the A residing within the Ū; that A enters the bindu, and thus condenses into solely the short syllable A. How is that so? Because it is the cause of all speech without exception, it is the very essence of the nature of speech, and thus it is "not one." Because it is solely pure clarity, it is "not many."

དཔལ་རྡོ་རྗེ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱན་ལས། མར་མེ་ལྟ་བུ་འབར་བ་སྟེ། ། སྙིང་གའི་དབུས་ན་མི་ཤིགས་པ། ། མི་འགྱུར་མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡི། ། ཨ་ནི་གཙོ་བོ་དམ་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་སོ། ། ད་ནི་ཡི་གེ་ཕྱི་མོའི་རང་བཞིན། ཡི་གེ་གང་ཞིག་སྔར་བཤད་དང་། ། གང་ཡང་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་རྣམས། ། བུད་མེད་སྐྱེས་པ་མ་ནིང་སྟེ། ། ཁམས་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག། ཅེས་བྱ་བས་གསུངས་ཏེ། ཡི་གེ་ནི་དབྱངས་དང་གསལ་བྱ་རྣམས་ཏེ་སྔར་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་མཐར་གནས་དང་དྲོད་ཀྱི་ཡི་གེར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་། མ་ནིང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དབྱངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། གསལ་བྱའི་སྡེ་ཚན་ནི་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའོ། ། མཐར་གནས་དང་དྲོད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནི་མ་ནིང་གི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་རྒྱས་པར་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཁམས་ལ་སོགས་པར་དེ་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དང་རྐྱེན་དང་རྟགས་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིག་དང་བྱེད་པ་དང་དེ་ལ་ཕན་པ་དང་བསྡུ་བ་དང་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་བདག་གི་ཚིག་ཅན་དང་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་དང་བྱ་བ་དང་དུས་དང་འབྲེལ་པ་དང་ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་ངག་དང་ངག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འོག་དང་སྟེང་དང་ལྡན་པར་ནི། ། ཤེས་ནས་བློ་ཡིས་ངེས་པར་སྦྱོར། །

From the Śrī-vajramaṇḍalālaṃkāra: "Blazing like a lamp, The indestructible at the center of the heart, The supreme, unchanging, and most subtle— The letter A is the sacred principal." Thus it is said. This refers to the literal, the non-intentional, and the ultimate [levels of meaning]. Now, regarding the nature of the primary letters: "Whichever letters were explained previously, And those that are directed toward [specific functions], Are female, male, and neuter; They are thoroughly analyzed according to the elements and so forth." Thus it is stated. "Letters" refers to the vowels and consonants, which were explained above. Likewise, "those directed toward" refers to the semi-vowels and sibilants, which are explained as possessing the power for the various activities such as pacifying and so forth. These should be understood as having the nature of female, male, and neuter. The class of vowels is the nature of the female; the class of consonants is the nature of the male; and the class of semi-vowels and sibilants is the nature of the neuter. This has also been explained extensively previously. Furthermore, these are thoroughly analyzed and conventionally designated according to the distinctions of roots, suffixes, genders, case endings, agents, possessives, compounds, actions, persons, first-person and third-person pronouns, verbs, tenses, relations, letters, words, phrases, and great sentences, and so forth. "Having understood them as possessing the lower and the upper, One should apply them with certainty through the intellect."

འདི་ནི་སྔགས་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྟེ། ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། འོག་ནི་འཇུག་པའོ། ། སྟེང་ནི་འབྱུང་བའོ། ། ལྡན་པ་ནི་གནས་པའོ། ། རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཤེས་ནས་ཏེ་བཟླས་ནས་སོ། ། བློ་ཡིས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ངེས་པར་སྦྱར་ཞིང་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་གོམས་པར་བྱས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། ། འདི་ནི་སྔགས་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྟེ་བཏུ་བའི་མིང་ཅན་དུ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། སྔགས་བཏུ་བ་བཤད་ནས་སྔགས་ཀྱི་དོན་ནི། དེ་ལས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་གཟུགས། ། ལྷ་རུ་ཉེ་བར་ཤེས་པ་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔགས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ལྷ་གང་ཡིན་པ་ནི་གང་གི་ལྷ་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་པའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེའི་དོན་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ངག་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་བརྡ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་ཏེ་སྔགས་དེ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་དང་སྭཱ་ཧཱ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིས་པ་དང་། སྦྱར་བ་ལས་གཟུགས་ཏེ་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་རང་རང་གི་ལྷ་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། །

This is the recitation of the mantra, which is of the nature of non-substantiality. "Below" is the entering; "above" is the arising; "endowed" is the abiding. Having understood the sequence in that way, and having recited it, one attains supramundane accomplishments by means of the intellect—that is, by means of insight—through the application of certainty and training in the sequence of entering and so forth. This is the literal meaning of the words. This is the recitation of the mantras, which is designated as "extraction" (uḍḍāra). If one asks what that is like: it is "of the nature of non-substantiality," which means it is of the nature of non-conceptuality. This is the literal and non-intentional meaning. Having explained the extraction of the mantras, the meaning of the mantra is stated as: "The form that is completely transformed from that, which is known as the deity." This means that whichever deity is completely transformed from that mantra, such as the deity of a particular type, its nature should be understood as having that meaning. The point is that the meaning of the syllables Oṃ and so forth is Vairocana and so forth; this is the general meaning. By this very statement, the symbolic code of the mantra is taught. From those mantras, the forms such as Oṃ and Svāhā, which are transformed and then either elided or joined, become forms such as the "snake" (vāsuki) and so forth. The meaning is that these very forms, by relying on their respective deities, become endowed with the power for the collection of activities. This is the intentional explanation.

ད་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཨ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་ཤེས་ནི། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ནི་སྙིང་པོར་འགྱུར། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་སྔགས་བཏུ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ཆ་ཤས་དང་ཆ་ཤས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཡི་གེ་གསུམ་བཏུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གནས་སུ་གསལ་བ་ཙམ་གྱི་ཡི་གེ་ཨ་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྙིང་པོ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བྱ་བ། ཧཱུྃ་གིས་སེམས་ཅན་ཡང་དག་སྤྲོ། ། སངས་རྒྱས་སྐུར་ནི་རབ་ཏུ་བརྟག། ཨོཾ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཡང་དག་སྡུད། ། ཨཱཿས་ནི་གནས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་སྲོག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་སྟེ་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྤྲོ་ཞིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་སྤྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྡུད་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། གསུངས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ཡི་གེ་ཨཱཿནི་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བུམ་པ་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་སེམས་གནས་པར་བྱེད་པའོ། །

Now, the suchness of mantra will be explained: "Based on the letter A, wisdom Becomes the essence of the Buddha." The meaning is as follows: during the stage of extracting the mantra, having extracted the three syllables through the division of parts and sub-parts, one relies solely on the letter A, which is merely manifest in the location of the wheel of the dharmadhātu, and focuses upon it. "Wisdom" refers to the wisdom of the dharmadhātu which is to be meditated upon by the yogi. That itself is the essence of the Buddha, the glorious Great Vajradhara, and is to be described as suchness. This is the meaning of "it is described as the suchness of mantra," and it is not an intentional (cryptic) meaning. Now, the function of the three syllables is stated: "By HŪṂ, sentient beings are perfectly emanated; They are thoroughly visualized as the bodies of the Buddha. By OṂ, sentient beings are perfectly gathered; By ĀḤ, they are made to abide." Thus it is said. The syllable HŪṂ, which is the nature of the Blessed One, the Mind Vajradhara, through its nature as the vital breath, visualizes sentient beings as the very bodies of the Buddha; it emanates and generates them in that form. This is the meaning of "it emanates." Likewise, the syllable OṂ, which is the nature of the Blessed One, the Body Vajradhara, through its nature as the inhalation, perfectly gathers and causes sentient beings to enter as before. The syllable ĀḤ, which is the nature of the Speech Vajradhara, through its nature as the retention, causes the mind to abide in the state of the "vase-like" stage. This is the meaning of "it makes them abide."

སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་གང་བར་བྱེད་པ་དང་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གསུམ་པོ་ཁོ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་གོ་རིམ། འཇུག་པ་དང་ནི་གནས་པ་དང་། ། ལྡང་བ་ཉིད་ཀྱི་རིམ་གྱིས་ཀྱང་། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་གཞིར་གནས་ཏེ། ། སྔགས་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་བཟླས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ལྡོག་པ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་གཞིར་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པས་ཐ་མི་དད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གནས་ནས་སྔགས་ཡི་གེ་གསུམ་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པ་སྟེ། སྔགས་དང་ལྷ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གཅིག་པ་བཟླས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་གཞིར་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྡོ་རྗེ་པདྨ་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་ནས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མའི་རིམ་གྱིས་སྔགས་ཏེ་འོད་གསལ་བ་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཐ་མི་དད་པར་བཟླས་ཤིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་རླུང་གི་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཟླས་པའི་གྲངས། གོས་དཀར་ལ་སོགས་བཟླས་བཤད་པ། ། བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་དང་ཉི་ཤུ་ལྔ། ། བཞི་པོ་ལེགས་པར་བསྒྲེས་ནས་ནི། ། སྦྱོར་བཞི་བསྡུས་པས་བརྒྱ་ཕྲག་དགུ། ། དགུ་བརྒྱ་དག་ཏུ་གང་བསྟན་པ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་རིམ་གྱིས་ནི། ། དེ་ནི་སོ་སོར་འབྱུང་བ་ལ། ། ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

It is not the intended meaning [of the scriptures] to say that one-pointedness of mind is achieved solely through these three: the expanding, the filling, and the nature of the vase. Regarding the sequence of the stage of vajra recitation, it is said: "By the sequence of entering, abiding, and arising, Abiding in the basis of wisdom and method, Recite the mantra limbs without impairment." This means that when the yogi returns through the sequence of entering and so forth, the yogi abides in the basis of wisdom and method—the essence in which the conventional and ultimate are inseparable—and recites the three-syllable mantra with its limbs unimpaired. Because the mantra and the deity are inseparable, they are of a single nature; this is the interpretable meaning. Alternatively, "abiding in the basis of wisdom and method" refers to abiding in the union of the vajra and lotus through meditative equipoise with the wisdom mudrā. Through the sequence of entering and so forth—that is, the sequence of passion, the absence of passion, and intermediate passion—one recites and experiences the mantra, which is the clear light, with its limbs unimpaired, as the inseparability of the conventional and ultimate; this is the definitive meaning. Now, regarding the number of recitations by way of the number of winds, it is said: "The recitation of Pāṇḍaravāsinī and the others Is explained as two hundred and twenty-five. When these four are properly multiplied, The four applications combined make nine hundred. That which was taught as nine hundred, Through the sequence of twenty-four, Arises individually; It is twenty-one thousand six hundred." Thus it is said.

འདིར་རྣལ་འབྱོར་པ་ལྐོག་མ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བཞི་རུ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་གོས་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེ་དག་ཀྱང་རེ་རེ་ཞིང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཀྱང་བཞིའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་གྲངས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ལ་དགུ་བརྒྱ་ཡོད་དོ། ། དེ་རྣམས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལ་ཉིན་མོ་ལ་བཅུ་གཉིས་མཚན་མོ་ལ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ་རིམ་པ་དེས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱར་འགྱུར་རོ། ། བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཉིན་ཞག་ནི་ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཅུའོ། ། ཉིན་མོ་ལ་ཐུན་བཞི་མཚན་མོ་ལ་ཐུན་བཞི་ཡོད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་ཀྱི་ཚད་ཀྱི་ཐུན་གཅིག་གི་ནང་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་ཡོད་དོ། ། ཐུན་གསུམ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉིན་མོ་ལ་བསྡུས་ནས་ཁྲི་བརྒྱད་བརྒྱ་ཡོད་ཅིང་མཚན་མོ་ཁྲི་བརྒྱད་བརྒྱ་ཡོད་དོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ནི་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱར་འགྱུར་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་དོན་འདི་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ལུང་གི་ཚད་མ་ནང་གི་དུས་འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ནང་གི་དུས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པ་བཟླས་པའི་གྲངས་སོ། ། རིམ་པའི་ཚུལ་གྱི་ཆོ་ག་ཡིས། །

Here, the yogi should meditate on the four maṇḍalas, such as the fire maṇḍala, located in the four places beginning with the throat, which are of the nature of the four goddesses beginning with Pāṇḍaravāsinī. Each of those maṇḍalas is of the nature of the four great elements, because each single great element is itself the essence of the four. Therefore, by the count of two hundred and twenty-five parts for each individual maṇḍala, there are nine hundred in one maṇḍala. Through the sequence of entry and so forth, these become twelve for the day and twelve for the night across the four maṇḍalas; by that sequence, they become twenty-one thousand six hundred. The intention is as follows: a day and night consists of sixty ghaṭikās. There are four sessions in the day and four sessions in the night. Therefore, within a single session of the measure of seven and a half ghaṭikās, there are two thousand seven hundred vajra-recitations for the four maṇḍalas. It is the same for the other three sessions; thus, when summarized, there are eighteen hundred for the day and eighteen hundred for the night. In that way, the vajra-recitation becomes twenty-one thousand six hundred; this is the literal meaning. Now, in order to establish this very point as authoritative, following the Explanatory Tantra (vyākhyātantra), the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja is cited to clarify this very internal time through the authority of scripture: "By the ritual of the sequence of stages..." Internal time refers to the number of recitations in the sequence of the maṇḍalas. By the ritual of the sequence of stages...

ཐུན་མཚམས་བཞི་རུ་རབ་སྦྱོར་ལ། ། མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་གྲངས་ཀྱིས་ནི། ། སྔགས་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་བཟླས། ། རིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེར་དགུ་བརྒྱ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་བཟླས་པའོ། ། ཐུན་མཚམས་བཞི་རུ་རབ་སྦྱོར་ལ། ། ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་ལའོ། ། སྔགས་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཐ་མི་དད་པའོ། ། མཚོན་བྱ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སོ། ། མཚོན་བྱེད་ནི་རླུང་རྣམས་ཏེ་དེའི་གྲངས་ཀྱིས་བགྲང་བས་བཟླས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར། བསྒོམ་པ་ཡི་ནི་བར་ཆད་ཅན། ། རྣལ་འབྱོར་ཕྱི་རོལ་བཟླས་པ་སྤང་། ། སྔགས་དོན་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་བཟླས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲེང་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་བསྟན་ནས་རེ་ཞིག་དབྱེ་བས་འབུམ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའམ། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཕྱིན་པས་སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱའོ། ། ལས་དང་པོ་པའམ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་དོར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་དེ་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Engaging thoroughly in the four sessions, one should recite the mantra limbs without impairment, according to the number of the signified and the signifier. "Knowledge" refers to Locanā and the others; their manner is the four maṇḍalas blessed by them. Their ritual is the recitation in each maṇḍala according to the divisions of nine hundred and so forth, through the sequence of entering and so on. "Engaging thoroughly in the four sessions" means during the day and night. The "mantra" is the three syllables. "Without impairment of the limbs" means, as before, being inseparable from the deity yoga. The "signified" are the maṇḍalas. The "signifiers" are the winds; one should recite by counting according to their number—this is the literal meaning. Now, regarding the fact that the vajra recitation itself is what should be adopted: "A yogi with obstacles to meditation should abandon external recitation. How does the Blessed Vajra-holder, the essence of the vajra, recite the meaning of the mantra?" This is the literal meaning. "External recitation" refers to that which, by means of specific rosaries and divisions such as one hundred thousand, causes suffering to the body, speech, and mind. A perfected yogi—one who is training in vajra recitation or has transcended it—should abandon and discard that. However, a beginner or a yogi of the generation stage should not discard it, for for them, it is precisely what should be adopted.

ཕྱི་རོལ་གྱི་བཟླས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་བསྒོམ་པའི་སྟེ་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ནི་གེགས་བྱེད་པའོ། ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་ལངས་པ་བཞིན་ནོ། ། གཏན་ཚིགས་གསུངས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་བཟླས་པར་བྱའོ་ཞེས་གྲགས་ན། གང་གི་ཚེ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་སྔགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་དེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དངོས་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཟློས་ཤིང་ཟློས་པར་མི་རུང་ངོ་། ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན་ཐབས་དགོས་པ་མེད་ཕྱིར་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་དོར་བྱ་བ། ། གང་དེ་ཐབས་སུ་རབ་ཏུ་བརྗོད། ། ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེ་ནི། གླང་པོ་སྔོན་དུ་རྙེད་གྱུར་ནས། ། གླང་པོའི་རྗེས་ནི་ཚོལ་བྱེད་ལྟར། ། སྔགས་ལུས་རང་ཉིད་མངོན་གྱུར་ནས། ། གཞན་དག་ཅི་ཞིག་ཚོལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གླང་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ལམ་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ན་གླང་པོ་རྙེད་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་དུ་ལོ་མ་དང་རྩྭ་དང་རྡོ་བས་གཡོགས་པའི་ནགས་སུ་གླང་པོའི་རྗེས་ཏེ་རྐང་རྗེས་ཅིའི་ཕྱིར་ཚོལ་བར་བྱེད། ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྙེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

What is external recitation like? That which creates an obstacle to the meditation—the characteristic of luminosity—is an impediment. Because conceptual and non-conceptual states are contradictory, they are like being in meditative equipoise and having arisen from it. The reason is stated: if it is well known that one should recite mantras in order to fully understand the meaning of the mantra’s own essence, then at the time when one becomes the Vajra-holder, Vajradhara himself, through the stage of the completion yoga of vajra recitation, that very state is the meaning of the mantra. Therefore, what else remains to be attained? For that very reason, if one is the vajra-nature, the actual Vajradhara, how could one recite? It is not appropriate to recite. This is because once the result is attained, the means are no longer necessary, as it is said: "That which is to be abandoned once the result is attained is declared to be the means." As for the example, it is said: "Just as when an elephant has already been found, one would not search for the elephant's tracks; once the mantra-body has been manifested, what else would one seek?" This means: suppose a person seeking an elephant sets out on a path and finds the elephant. Why would they search for the elephant's tracks—the footprints—in a forest covered with leaves, grass, and stones for the sake of suffering? They would not search for them, because the elephant has already been found.

དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དག་གིས་སྔགས་ལུས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ན་རང་ཉིད་དེ་དག་གིས་སོ། ། མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ཏེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ནས་སོ། ། གཞན་དག་སྟེ་ཚིག་གི་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲ་བ་ཅི་སྟེ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅིང་འདོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དམ་ཚིག་གོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། འདིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དམ་ཚིག་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐུར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་སྤྱན་འདྲེན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་མཆོད་པའམ་རབ་གནས་སམ་ལས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ། དེ་ཇི་ལྟར་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་རུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་དོགས་པ་ནི། གཞན་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གང་ཞིག། སྦྱོར་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིས། ། སྤྱན་དྲངས་གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་དང་། ། དེ་བཞིན་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཚིགས་བཅད་འདིས་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ལྷའི་སྐུའོ། ། མི་གང་ཞིག་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་གང་གི་ཚེ་སྦྱོར་བ་གསུམ་དང་སྟེ། དམ་ཚིག་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྤྱན་དྲངས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡི་གེ་ཛཿས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དགུག་པའོ། །

Likewise, when yogins have become the mantra-body—the form of the Great Vajradhara, the nature of all the Tathāgatas—they are themselves those [deities]. Having become manifest, that is, having become directly manifest in this very life, why would they seek or desire the nets of other [practices] such as verbal recitation? This is the samaya. This is the literal meaning. Here, one might wonder: "Is it not the case that the yogins of the generation stage, having blessed their bodies as the identity of the samaya-sattva, jñāna-sattva, and samādhi-sattva, perform the mantra offerings such as the invitation, or the consecration, or any other collection of activities?" How, then, could that be appropriate for a yogin of the completion stage? To address this doubt, it is said: "Furthermore, any Vajradhara Who possesses the three applications, Performs the invitation and the request to depart, And likewise the request to remain." This verse follows the previous position. "Vajradhara" refers to the deity’s body generated through the sequence of the moon, the vajra, and so forth. When a person—a yogin of the generation stage—possesses the three applications, namely the yoga of the samaya-sattva, the jñāna-sattva, and the samādhi-sattva, how does he cause the jñāna-sattva to enter? For that reason, it says "invited": the jñāna-sattva is summoned with the syllable jaḥ.

དེའི་རྗེས་ལ་ཧཱུྃ་བཾ་ཧོཿའི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱིས་གཞུག་པ་དང་བཅིང་བ་དང་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་ནས་ཡི་གེ་མུཿས་གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་གཤེགས་སུ་གསོལ་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་དང་མཆོད་པ་དང་རབ་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ངེས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཇི་ལྟར་དེ་རྣམས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་དྲི་བའི་ལན་དུ། འཇུག་པ་ཡི་ནི་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། ། མྱུར་བ་ཡིས་ནི་གཤེགས་སུ་གསོལ། ། གཉི་ག་མིན་པས་བཞུགས་སུ་གསོལ། ། དབུགས་མེད་དངོས་གྲུབ་དམ་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གི་ཚེ། ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱི་དབྱངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རླུང་གིས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་དང་འབྲེལ་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་སྤྱན་དྲངས་པ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཨོཾ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྲོག་གི་རླུང་མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་གྱིས་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་དང་འབྲེལ་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་གཤེགས་སུ་གསོལ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Following that, the invitation is the entry, binding, and subjugation by means of the seed syllables HŪṂ, BAṂ, and HOḤ. Following that, once all meditation on the generation stage is complete, the dismissal is performed with the syllable MUḤ; that is, the dismissal into the expanse of space. This should be done in the same way during the rituals of the maṇḍala, the offerings, and the consecration. At that time, the welfare of oneself and others will certainly be accomplished; this is the literal meaning. In response to the question of how a yogin of the completion stage performs these, it is said: "By entering, one invites; By departing quickly, one dismisses; By neither, one requests to remain; This is the supreme siddhi of the breathless." When a yogin of the stage of vajra recitation causes the wind to enter by means of the wind that is the nature of the vowel of the syllable OṂ, at that time the circle of deities associated with the family of Vairocana is invited, because OṂ is the very nature of that [entry]. When the life-wind, which is the nature of the syllable HŪṂ and is named "the swift," causes [the wind] to exit, at that time the circle of deities associated with the family of Akṣobhya is dismissed, because the syllable HŪṂ is the very nature of that [exit].

གང་གི་ཚེ་ཡི་གེ་ཨཱཿའི་རང་བཞིན་གྱི་མཉམ་པའི་རླུང་གཉི་ག་མིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་དེའི་ཚེ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིགས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་སྟེ་གཞུག་པ་དང་བཅིང་བ་དང་དབང་དུ་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ལས་བྱས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡི་གེ་ཨཱཿནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་པར་སེམས་པ་དེའི་ཚེ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པས་དབུགས་མེད་དེ་དབུགས་རྒྱུ་བ་དང་བྲལ་བའི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་གྲུབ་དམ་པ་རྣལ་འབྱོར་པས་གང་གི་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྒོམ་པ་པོས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་འདིས་འབད་པ་མེད་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏེ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་འདི་ཉིད་གསང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མྱུར་བ་དང་ནི་རྣལ་འདུག་དང་། ། དལ་བ་ཅན་དང་སྔགས་སྦྱོར་བ། ། བླ་མས་སློབ་མའི་རྣ་དྲུང་དུ། ། རབ་ཏུ་འབད་དེ་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་བྱ་བའི་རིམ་པས་མྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སྔགས་དང་ཡི་གེ་གསུམ་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེའི་སྒོ་ནས་སྔགས་སྦྱར་བ་སྤྱན་དྲང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་སློབ་མ་ལ་བླ་མ་སྟེ།

When one abides by relying on the non-dual equalizing winds, which are of the nature of the syllable ĀḤ, at that time the deity wheel associated with the family of Amitābha is invited—that is, it is caused to enter, be bound, and be brought under control. This is because the syllable ĀḤ is the very nature of that [wind]. When one considers all of those to be equal to distraction, then by ceasing the entry and so forth, there is no breath; at that time, by practicing the "neuter recitation" which is free from the movement of breath, the yogi will attain the supreme siddhi of the Great Vajradhara, who in a single instant transforms even the three realms into that very nature. This is the meaning. Therefore, the point of the words is that whatever is accomplished through suffering by a practitioner of the generation stage is accomplished without effort by this yogi; this is the literal meaning, not the intended meaning. Now, in order to show that this very [practice] is to be kept secret, it is said: "Quick, steady, and slow, The application of mantra— The guru should explain this with great effort Into the ear of the disciple." Through such a sequence of activities, the application of the three syllables of the mantra in the sequence of "quick" and so forth is what constitutes the unification. By means of that, the guru performs the application of the mantra, such as the invitation and so forth, for the disciple.

རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྣ་དྲུང་དུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། ཡང་ན་མྱུར་བ་ནི་བྲལ་བའོ། ། རྣལ་འདུག་ནི་མཆོག་གོ། ། དལ་བ་ཅན་ནི་དགའ་བའོ། ། དེ་རྣམས་དང་སྔགས་ཏེ་བཞི་པ་དབུགས་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བ་ནི་མར་ལ་མར་བཞིན་དུ་གཅིག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་མན་ངག་གི་དབང་བསྐུར་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མའི་རྣ་དྲུང་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་སྦས་པའོ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་བྱེ་བྲག་གཞན། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་གིས། ། ཐབས་ཀྱི་དམ་པ་རབ་སྟོན་ཅིང་། ། རྣལ་འབྱོར་འབྲས་བུ་རབ་སྟེར་བའོ། ། གསང་བའི་ཡི་གེ་བསྟན་པར་བྱ། ། གང་ཞིག་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་མཆོག་སྟེར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཏེ་རྗེས་ཐོགས་སུ་གསང་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསང་བའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེའོ། ། དམ་པ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཐབས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རིམ་གྱི་ཆ་ཤས་དང་ཆ་ཤས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དགོད་པའོ། ། དེ་སྟོན་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་སྟེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཤད་པར་བྱ་ཞིང་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དེར་འབྲས་བུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་སྟེ་དེ་རབ་ཏུ་སྟེར་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །

The statement, "The Vajra Master should explain it into the ear," indicates that this is of the most extreme secrecy; thus, it is an explanation given with intentional meaning (saṃdhyābhāṣita). Alternatively, "swift" refers to separation; "sitting" refers to the supreme; "the slow" refers to joy. The union of these with the mantra—the fourth, which is breathless—is becoming one, like butter merging with butter. Such an empowerment of the pith instructions should be spoken by the Master into the ear of the disciple; it is hidden. Now, for another distinction of Vajra Recitation: "Then the Lord of Yogis, Thoroughly teaching the supreme method, Bestowing the fruit of yoga, Will reveal the secret syllables. By merely contemplating which, The yogi will be granted the supreme." Thus it is said. "Then" means immediately following. Among the three secret syllables, it is "secret" because it is the very essence of the Mind. It is a "syllable" because it is the nature itself, being the unmoving dharmadhātu. "Supreme" means having an internal nature. "Method" is the arrangement through the divisions of the parts and sub-parts of the sequence of the four maṇḍalas. "Teaching" that means causing it to be attained. It is to be explained and analyzed for the sake of the activity of the "Lords of Yogis," the practitioners of the completion stage (niṣpannakrama). "Yoga" is meditative absorption (samādhi). The "fruit" therein is the attainment of the state of Great Vajradhara; "bestowing" that means causing it to be attained.

ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་གསུངས་པ་ནི་རེ་ཞིག་བསྒོམ་པ་ལྟ་ཞོག་གི་གང་ཞིག་བསམས་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཙམ་གྱིས་(གྱང་‚ཀྱང་)རྣལ་འབྱོར་པ་སྔགས་པ་མཆོག་སྟེར་བར་འགྱུར་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། དང་པོའི་ཡི་གེ་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། རྟག་ཏུ་དབུགས་ནི་དབྱུང་བར་བྱ། ། བརྒྱད་པའི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡིས། ། ཡི་གེ་ཨུ་ནི་ཐིག་ལེར་བཅས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་དབུགས་གཏོང་བྱེད། ། འདིར་ནི་འདོད་པའི་བཟླས་པར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། ། རེ་ཞིག་དང་པོར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་དབུས་སུ་ཡི་གེ་ཨ་བསྒོམས་ཏེ། དེ་ལས་སྐད་ཅིག་གི་འོད་ཟེར་གྱི་སྒོ་ནས་ཡི་གེ་གསུམ་རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཀོད་དེ། དེ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྡུས་ནས་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་འབའ་ཞིག་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བསྟན་པ་སྟེ་དང་པོའི་ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་ཨའོ། ། དེའི་སྦྱོར་བས་དབུགས་དབྱུང་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པར་བལྟས་ལ་བསྡུས་ནས་བརྒྱད་པའི་མཐའ་སྟེ། ཡི་གེ་ཧ་ཡི་གེ་ཨཱུ་དང་ཐིག་ལེར་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་བསམས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞིར་ཆ་ཤས་རྣམས་རྣམ་པར་བསྒོམས་ནས་དེ་ཉིད་ལ་བསྟེན་ཏེ། དབུགས་གཏོང་བ་ནི་རྔུབ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བྱ་བའོ། ། དེ་ནི་འདོད་པའི་བཟླས་པ་སྟེ།

Regarding the statement of excellence: let alone meditating, even merely thinking of it—or even just remembering it—will bestow the supreme state of a mantra practitioner and bring benefit to the world; this is the intended meaning. That very point is expressed as follows: "By the application of the first letter, one should always exhale. Endowed with the end of the eighth, the letter U together with a bindu, the yogi releases the breath. This is explained here as the 'desirable recitation.'" The meaning of this is as follows: First, the yogi of vajra recitation visualizes the letter A in the center of the eight-spoked wheel of the dharmadhātu at the navel maṇḍala. From that, through the gateway of instantaneous light rays, the three letters are emanated and arranged in their respective locations. Then, having withdrawn them as before, one should contemplate the letter HŪṂ alone. To demonstrate that: the "first letter" is the letter A. By its "application," the "exhalation" refers to the emanation of the three letters. Following that, having observed them abiding in their respective locations and then withdrawing them, one contemplates the letter HŪṂ—the end of the eighth, which is the letter HA perfectly joined with the letter Ū and a bindu. Having visualized the parts within the four maṇḍalas and relied upon that very state, the "releasing of the breath" refers to the three actions of inhalation and so forth. This is the "desirable recitation."

འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ་སྐུ་དང་གསུང་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བཟླས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཟླས་པའི་གྲངས་ཀྱང་། ཁྲི་ཕྲག་གཉིས་དང་སྟོང་ཕྲག་དང་། ། དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་བརྒྱ་ཕྲག་དྲུག། རྣལ་འབྱོར་དབང་པོས་ཉིན་མཚན་དུ། ། བཟླས་པའི་གྲངས་ནི་ངེས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་འདི་ནི་སྔགས་འབའ་ཞིག་ཐ་དད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་རླུང་དང་ཐུན་མཚམས་ཀྱི་རིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རླུང་གི་རྒྱུ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ནི་ཉུང་བ་འམ་མང་དུ་བྱ་བར་སུ་ཞིག་གིས་ནུས་པར་འགྱུར། གཞན་དུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་གྲངས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་གསུངས་པར་འགྱུར། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་ལུང་གི་ཚད་མ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་འདོད་གསང་བ་དགོངས་པ་ལས། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཀློག་དང་བསམ་གཏན་མེད་མོད་ཀྱི། ། འོན་ཀྱང་བཟླས་པར་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གསང་བ་དགོངས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ལས་སོ། ། དེ་འདོད་དེ་མངོན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་འདི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་ཀློག་དང་སྟེ་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་འབུམ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་བླང་བ་དང་།

It is not the intended meaning when it is said, "It is explained as a recitation of the nature that fulfills all desires and unifies the body and speech into the essence of the Vajradhara of Mind." Now, regarding the number of recitations as before, it is said: "The lord of yogis should definitely perform the recitation count of twenty-one thousand six hundred throughout the day and night." This is the intention: this vajra recitation is identical to the mantra alone, as well as to the maṇḍala, the winds, and the sequence of sessions. Who could possibly increase or decrease the number of the naturally occurring movements of the winds? Otherwise, why would the Blessed One have taught the number of twenty-one thousand six hundred? This is the literal meaning. Now, in order to demonstrate the authority of the scriptural source, it is said: "In the Guhyasamājābhisandhi, the subtle yoga is thoroughly explained; although there is no reading or meditative concentration, it is nonetheless explained as recitation." The phrase "in the Guhyasamājābhisandhi" refers to the explanatory tantra of the Guhyasamāja, the Abhisandhinirdeśa. For those who desire it, the Blessed One explained this subtle yoga—the vajra recitation which is the nature of the suchness of mantra. This is not the practice of "reading," such as the recitation of mantras in the hundreds of thousands and so forth.

བསམ་གཏན་ཏེ་དེ་ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷའི་སྐུ་བསྒོམ་པ་མེད་མོད་ཀྱི་སྟེ་སྤངས་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པའི་བཟླས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་བཟླས་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། ། ཀློག་དང་བསམ་གཏན་མེད་པར་ཡང་། ། མི་མཁས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པས་ཟློས། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་འདི་ཡིས་ནི། ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྙེན་བྱས་ན། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས། ། ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་བཤད་པའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པས་ཆོ་ག་ཇི་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རིམ་པས་བསྙེན་པ་སྟེ་སྣའི་བུ་ག་གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་གནས་པར་བྱས་ནས་ཞི་བ་དང་རྒྱས་པ་དང་དབང་དང་དགུག་པའི་ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་འབད་པ་མེད་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་དབང་པོའི་གཞུ་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་འཛིན་པ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མཐོང་བས་ལས་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིམ་པ་འདི་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Although there is no meditation on the deity’s body possessing faces, hands, and so forth—that is, although it is abandoned—nevertheless, it is explained as the recitation of the yogi, because this recitation is established by its very nature. This is the meaning of the words. For it is said: "Even without reading and meditation, the unskilled recite with vajra-recitation." This is not an intentional [hidden] meaning. Now, regarding how vajra-recitation possesses the power to accomplish everything, it is said: "By this vajra-recitation, if one performs the service according to the ritual, one should accomplish all activities through the illusion-like samādhi." The phrase "by this" refers to the previously explained stages of vajra-recitation. "According to the ritual" means performing the service through the sequence of the four maṇḍalas, abiding for half a session at a time in the sequence of the right nostril and so forth, and thereby accomplishing all activities—pacifying, enriching, magnetizing, and summoning—effortlessly. If one asks, "In that case, what is the difference between this and the yogi of the generation stage?" it is said: "Through the illusion-like samādhi." This means that by maintaining the body of Vajradhara, which is like a rainbow, through the stage of self-consecration, and by seeing all external phenomena in the manner of the twelve examples of illusion, all activities are performed. Therefore, the meaning is that this stage does not exist for the yogi of the generation stage.

སྤྱིའི་དོན་དང་སྦས་པའི་བཤད་པ་དག་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་འགྲུབ་པ་དེ་བས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ། མཉམ་མེད་སྔགས་ནི་བཟླས་ནས་སུ། ། སྒྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་བསྒྲུབ། ། དེ་ཡིས་ཟླ་བ་གཅིག་གིས་ནི། ། ཁམས་གསུམ་འགྲུབ་པར་གདོན་མི་ཟ། ། རྣམ་ཤེས་ལས་ནི་འབྱུང་བའི་སྔགས། ། འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ནི་བཟླས་བྱ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཕྱག་བྱས་ནས། ། ཟླ་བ་ཉ་ལ་དེ་འགྲུབ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཉམ་མེད་ནི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བཟླས་པ་བྱའོ། ། སྔགས་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། སྒྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། བསྒྲུབ་པ་ནི་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཟླ་བ་གཅིག་གིས་ཁམས་གསུམ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་འགྲུབ་ཅིང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་འགྲུབ་པའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་འདིར་ཐེ་ཚོམ་མི་བྱ་སྟེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཟླ་བ་གཅིག་གིས་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གིས། འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ནི་བཟླས་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་གྲངས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ཡོད་པས་ཞག་ལྔ་ལ་བཟླས་པ་འབུམ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཞིང་འབུམ་རྩ་བརྒྱད་ནི་འབུམ་ཞེས་བགྲང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཟླ་བ་གཅིག་ལ་བཟླས་པ་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཡོད་དོ། ། དེ་གསུངས་པ་སྔགས་ཡི་གེ་གསུམ་རྣམ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།

These are the general meaning and the hidden explanation. Now, regarding accomplishment through the divisions of time, it is said in the Mahāyoga Tantra titled The Non-dual Victory: "Having recited the peerless mantra, the practitioner of the nature of accomplishment should practice. By that, in one month, the three realms will be accomplished without a doubt. One should recite six hundred thousand mantras arising from consciousness; having prostrated to Vajrasattva, it will be accomplished on the full moon." Thus it is said. "Peerless" means one should perform the recitation through the stages of entering and so forth. "Mantra" refers to the three syllables. "The practitioner of the nature of accomplishment" is the practitioner who has entered into equipoise in the illusion-like samādhi. "Practice" means that for the time being, one should enter the state of non-conceptualization of the self. "In one month, the three realms"—meaning the realms of sentient beings dwelling in the three realms—will be accomplished, up to the accomplishment of activities such as pacification; one should not entertain doubt in this regard, as this is not of intentional meaning (neyārtha). If one asks how it is accomplished in one month, it says: "In one month, six hundred thousand should be recited." Since there are twenty-one thousand six hundred counts in a single day and night, in five days the recitation becomes one hundred and eight thousand; one hundred and eight thousand is to be counted as one hundred thousand. In that way, in one month there are six hundred thousand recitations. That which was spoken is the three-syllable mantra arising from consciousness.

རླུང་གི་བཞོན་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཟློས་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བཟླས་པ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་གསུངས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཕྱག་བྱས་ཏེ་རབ་ཏུ་བཏུད་ནས་སོ། ། ཟླ་བ་ཉ་ལ་སྟེ་ཟླ་བའི་མཐའ་མའི་ཞག་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་རང་གི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་འགྲུབ་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བརྟུལ་ཞུགས་བཤད་པ་མེད། ། ཕྲེང་བ་མི་དགོས་བགྲང་མི་དགོས། ། གཟུང་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལས་རྣམས་དག། གཞན་དང་གཞན་ཡང་དགོས་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟུལ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་རྟགས་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་མེད་དེ་བསྟན་པ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ནི་རིགས་པ་དང་ལུང་དག་གིས་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། བརྟུལ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན་འོན་ཏེ་རལ་པ་ཐོགས་པ་དང་། ཆོས་གོས་གྱོན་པ་དང་། ཐིག་ལེ་གསུམ་པ་དང་། དབྱུ་གུ་གསུམ་ཐོགས་པ་དང་། ཐལ་བས་བྱུག་པ་དང་། ཚེགས་ཆེན་པོ་དང་། ཟླ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། མགོ་བྲེགས་པ་ཉིད་དང་། རུས་པའི་ཕྲེང་བ་ཐོགས་པ་དང་། སློང་མོ་བྱེད་པ་དང་། ས་ལ་ཉལ་བ་ཉིད་དང་།

Through the power of consciousness mounted upon the wind, when one recites, the recitation of the five Tathāgatas and the sixth, Vajrasattva, is accomplished. Regarding that, it is said: "Having prostrated to and bowed deeply before Vajrasattva." "On the full moon"—that is, on the final day of the month—success will be attained. This means that the yogi will obtain the siddhi of Mahāmudrā for the sake of one's own benefit, and for the sake of others, the accomplishment of activities such as pacification; this is the literal meaning, not the intentional (sandhyābhāṣā) meaning. Now, for the perfected yogi, success is attained through vajra recitation alone, because ascetic observances and the like are unnecessary. Thus it is said: "Therein, no ascetic observances are taught; No rosary is needed, no counting is needed; Retentions, fire offerings, and activities— Others and yet others are unnecessary." Regarding that, "ascetic observances" refers to the assumption of specific signs that must precede [the practice]. The Blessed One has not taught or shown these for the yogi of vajra recitation. Likewise, this should be analyzed through both reasoning and scripture. If one asks, "What is this so-called 'ascetic observance'?"—is it wearing matted hair, wearing dharma robes, the three dots (tripuṇḍra), carrying the three staffs (tridaṇḍa), smearing oneself with ashes, great hardship, following the moon and so forth, shaving the head, wearing bone rosaries, begging for alms, or sleeping on the ground?

ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མང་པོ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ན་མཐོང་བ་ནི་བདེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་གཞན་ཡང་ཁམ་པའི་སྣོད་ཞབས་མེད་པ་དང་རྩྭའི་ཆུན་པོ་དང་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་རྐེ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གདགས་པར་བྱས་ནས་ལུས་ཀྱི་ཁུར་དང་སེམས་སྐྱོ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་བཞད་གད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བྱ་ཞེ་ན། ཅི་སྟེ་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་བཞད་གད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ནི་མི་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལོངས་སྤྱོད་དང་ཐར་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པའི་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོ་ག་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་ན་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན། དེ་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་དེ་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འདིས་ངེས་པར་བྱེད་པ་ན་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེས་ཅི་ཞིག་ངེས་པར་བྱེད་དེ། ཅི་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱི་ལུས་སམ་འོན་ཏེ་སེམས་ཡིན་གྲང་ན་རེ་ཞིག་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅིང་ལུས་མེད་པའི་སེམས་ལ་ནི་རེ་ཞིག་ངེས་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་འདི་ནི་ལུས་ཅན་དང་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། ། གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་འོ་ན་རྩྭ་ཆུན་ལ་སོགས་པ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་བཞག་ནས་ཚེགས་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རུས་གོང་དང་རལ་པ་དང་དབྱུ་གུ་དང་ཁ་ཊྭཱཾ་ལ་སོགས་པ་བླངས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ།

If it is argued that one sees many varieties of ascetic observances to be practiced, such as those well-known through specific views like traveling from one place to another, then it is true that they are seen. However, why not also perform those things that result in a burden on the body, mental weariness, and the cause of worldly ridicule—such as tying clay pots without bottoms, bundles of grass, or shards of pottery to the neck, hands, and feet? If it is replied that one should only perform those things that result in suffering for the body and worldly ridicule, then what should be done? If it is said that one should only perform those rituals of a definitive nature explained in the treatises, which result in the fruits of wealth and liberation, then what is a "treatise," and how is it so? If it is asked how it is an authoritative means of knowledge and what its definitive nature is, and if it is argued that it is "definitive" because it makes things certain, then what does it make certain? Is it the body of the ascetic or the mind? First, it cannot be the mind, for it is not tenable for a pervasive, bodiless mind to be definitively certain. These dharmas belong to the embodied and are not pervasive. If it is argued that it belongs to the body because of its connection to the aforementioned dharmas, then why abandon things like bundles of grass that are accomplished with little effort and instead adopt skull-bones, matted hair, staffs, khaṭvāṅgas, and so forth, which are accomplished with great hardship?

བླངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་རང་དབང་ཅན་དག་བཞིན་དུ་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་དེ་རྣམས་རང་དབང་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་མཐོང་བས་ཇི་ལྟར་རང་དབང་ཅན་དེ་རྣམས་རང་དབང་ཡོད་པར་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྟན་པ་དང་། བདེ་བར་ཉལ་བ་དང་བདེ་བར་གནས་པ་ལྟར་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ། ། ཡན་ལག་བཤད་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འབད་པ་གཞན་གྱིས་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་སམ། ཅི་སྟེ་གོང་ན་མེད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བརྟུལ་ཞུགས་བླངས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཤི་བའི་མཐར་ཐུག་པར་ཡང་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་འགའ་ལ་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་། ། ཅི་སྟེ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་ཞིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པའི་ལྷ་དང་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པས་རྟག་ཏུ་ཚིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་མཚན་ཉིད་གཞན་དང་མི་མཐུན་པ་དུས་གཞན་དུ་ལུས་གཞན་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། ཨེ་མ་ཧོ་འདོད་པ་ངན་པའི་ཞགས་པ་བརྒྱས་བཅིངས་པའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་ལུས་གཞིག་པར་འདོད་ཅིང་རྨོངས་པས་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ནི་མྱ་ངན་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྤྲིན་ལས་བྱུང་བའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆུ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་རྨ་བྱ་རྣམས་དུད་འགྲོ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྨད་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

Since it is not observed that those who have taken up vows make others independent just as independent people do, how is it that those independent people are seen to have independence in their bodily activities—such as sleeping well and dwelling in comfort—and the practitioners of vows act in exactly the same way? Furthermore, why is it that those who are not practitioners of vows cannot achieve through other efforts the enjoyments that are accomplished merely by the limbs [of the path] just described? If you say, "It is the attainment of the status of a supreme king and so forth," even that is not seen in any practitioner of vows from the time they take up the vows until the end of their death. If you say, "It is the enjoyments to be attained by another body at another time, characterized by being unlike other characteristics, and consisting of a nature always satisfied by being pervaded by the perfect happiness of the goal to be accomplished, having become close to the desired deity who grants blessings for the attainment of a vast, extremely stable, and diverse range of infinite enjoyments," then alas! The state of one who, driven by the power of a mind bound by a hundred snares of base desires, wishes to destroy the body and is dominated by delusion, is truly worthy of lamentation. For even though they are animals, the peacocks who seek the stainless water from the clouds are not to be disparaged, because when one analyzes the happiness of their minds, they have already accomplished the very purpose of that body.

བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་དག་ཁཎྜ་དང་། ། བུ་རམ་ཡིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱད་པས། ། བདེར་འགྱུར་ལུས་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར། ། དེ་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན། ། གང་ཕྱིར་འདི་དག་དད་པ་ཙམ། ། ཡིན་པ་དེ་ཕྱིར་ཁ་རོག་སྡོད། ། རིགས་པ་འདིས་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། ། ལུང་གིས་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ནི་ལུས་གདུངས་པ། ། འབའ་ཞིག་ལས་ནི་བསོད་ནམས་མིན། ། ཕ་རོལ་གནོད་པ་སྤོང་བ་མིན། ། གཞན་ལ་ཕན་པ་བྱེད་མི་འགྱུར། ། སྦྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་གསལ་བའི། ། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལམ་ཆེན་ལ། ། མ་གུས་བྱས་ནས་དགོན་པ་ཡི། ། ལམ་ལོག་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འགྲོ། ། ཡན་ལག་སྡུག་བསྔལ་སྦྲུལ་དཀྲིས་ནས། ། འཁོར་བའི་དགོན་པ་འཇིགས་རུང་ཞིང་། ། སྐྱེ་བོ་མཐའ་ཡས་ནགས་ལྡན་པ། ། ཤིན་ཏུ་རིང་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། ལྷ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ཚེ་ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི། ། ཐབས་བཅས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་རུ། ། རྟོག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྱོད། ། བརྟུལ་ཞུགས་རྣམས་ལས་མཆོག་གི་མཆོག། དཀའ་ཐུབ་ཅེས་བྱ་ཅི་ཞེ་ན། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིས། ། རྟོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ། ། རྟག་ཏུ་ལས་རྣམས་ཀུན་སྤྱོད་པ། ། དཀའ་ཐུབ་རྣམས་ལས་དཀའ་ཐུབ་མཆོག། རྟོག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། ཡུལ་རྣམས་སྟེན་པར་བྱེད་པས་ན། ། སྨད་པས་རྡུལ་ཙམ་མི་གནོད་པ། ། རྒལ་བར་དཀའ་བའི་དཀའ་ཐུབ་ཡིན། ། གང་ཞིག་ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ། ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ངེས་སྦྱོར་ཞིང་། །

When those who observe ascetic vows consume khaṇḍa and molasses with the mind, they will become comfortable, yet this is different from the body; it is like a flower in the sky. Since these are merely matters of faith, remain silent. By this reasoning, the ascetic vows of the perfected yogi are refuted. As for scriptural authority, it is said: "Merely tormenting the body through austerities is not merit; it does not involve abandoning harm to others, nor does it bring benefit to others. Having shown disrespect for the great path of the sublime Dharma—generosity, ethical discipline, patience, and clarity—one travels the wrong path of the wilderness, which is the suffering of the body. Having been coiled by the snakes of suffering in the limbs, one will reach the terrifying wilderness of saṃsāra, a vast forest of infinite beings, for an exceedingly long time." Thus it is said. From the tantra titled The Complete Assembly of All Deities, what are the ascetic vows of yogis? "When all actions are performed without doubt, together with the means, by a mind free of conceptualization, that is the supreme among all ascetic vows. What is called 'austerity' (tapas)? Performing all actions at all times with a non-conceptual nature, free from conceptualization—that is the supreme austerity among austerities. Because one relies upon sense objects with a non-conceptual mind, not even a speck of dust is harmed by disparagement; that is an austerity difficult to cross. One who applies wisdom to all actions..."

དེ་ཡང་སྟོང་པའི་གནས་སྦྱོར་བ། ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དཀའ་ཐུབ་ཡིན། ། ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་ཞུགས་གྱུར་པའི། ། རྟོག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད། ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་དཀའ་ཐུབ་ཡིན། ། གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཐབས་མེད་པར། ། སེམས་ནི་གཞན་དུ་མི་སྤྱོད་པ། ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་རབ་སྟེར་བའི། ། ངེས་པ་ཡིན་པར་ཡང་དག་བཤད། ། མི་རྟོག་པ་ལ་རྗེས་ཞུགས་ཤིང་། ། བརྩོན་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འབྱུང་བ་ཀུན། ། བྱ་བའི་དོན་དུ་སྤྲོས་པ་ཡིན། ། ཤེས་རབ་མེ་ལོང་ནང་ཞུགས་པ། ། འདུས་བྱས་དེ་ཡི་རྣམ་པ་ཡིན། ། མི་རྟོག་བདག་ཉིད་དེ་རྣམས་ཀྱིས། ། དྲན་པ་ཤེས་རབ་རག་ལུས་ཤིང་། ། མེ་ལོང་གི་ནི་གཟུགས་བརྙན་དང་། ། རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ཆུ་བུར་དང་། ། མིག་འཕྲུལ་མཚུངས་པར་གང་ཞིག་གིས། ། མཐོང་བ་དེ་ནི་གཙོ་བོར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔལ་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བ་སྡོམ་པའི་རྒྱུད་ལས། བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཉིད། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཉིད་དེ། ། ལྷག་པའི་ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན། ། དེ་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མཆོད་པར་བྱ། ། བཅོས་མའི་གཟུགས་བརྙན་རྣམས་ལ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་རབ་བརྩོན་ན། ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ལྷ། ། རང་གི་བདག་ཉིད་སྤངས་ནས་ནི། ། དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ནི་གདུང་མི་བྱ། ། ཅི་བདེ་བར་ནི་བདེ་བར་གཟུང་། ། འདི་ནི་མ་འོངས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། འདིར་ནི་གཙང་སྦྲ་བརྟུལ་ཞུགས་མེད། ། དཀའ་ཐུབ་དཀའ་སྤྱད་མི་དགོས་ཏེ། ། སྡོམ་དང་དཀའ་སྤྱད་མེད་པ་རུ། །

Furthermore: "The application to the state of emptiness is the asceticism of the Great Beings. With a non-conceptual mind that has entered into supreme insight, one practices the conduct without doubt; this is the asceticism of the Great Beings. If, without relying on method, the mind does not wander elsewhere, it is correctly explained as the certainty that bestows great enlightenment. The yogi who possesses diligence and follows after non-conceptuality projects all the elements for the sake of the task. That which has entered the mirror of insight is the aspect of the conditioned. Those whose nature is non-conceptual depend upon mindfulness and insight; whoever sees [phenomena] as equal to reflections in a mirror, dreams, illusions, bubbles, and optical illusions, is said to be the principal [yogi]." Thus it is said, and for that very reason, from the Śrī-Ḍākinījālasamvara Tantra: "One's own self is all the buddhas, and all the bodhisattvas; it is the yoga of the supreme deity. Therefore, one should make offerings to oneself. Yoga does not arise from artificial images; if one exerts oneself in the bodhicitta, then the yogi is the deity itself. Having abandoned one's own [ordinary] self, one should not torment oneself with asceticism. One should be held in happiness just as one is comfortable. This is the future perfect buddha. Here, there is no ritual purity or ascetic discipline; there is no need for asceticism or hardship. Without vows or austerities..."

དགའ་དང་བདེ་བས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ན་ལུང་ཚད་མར་བྱས་ནས། རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་དང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་བཀག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་ཕྲེང་བའང་མི་དགོས་ཏེ་ལས་ཀྱི་ཚོགས་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ལ་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་གོམས་པར་བྱེད་ན་རླུང་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཕྲེང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་བགྲང་བའང་མི་དགོས་ཤིང་ཚེས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་བཅུའམ་བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་བརྒྱད་བླང་བར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། སེམས་དབང་དུ་བྱེད་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་གཟུང་བ་འདི་ལ་མི་དགོས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་གཟུང་བས་གཞན་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱིན་སྲེག་ལས་རྣམས་ཏེ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པར་མར་དང་ཏིལ་ལ་སོགས་པ་བསྲེགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་མི་དགོས་ཏེ། མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་དུས་སུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་མ་ལུས་པར་སྐད་ཅིག་ཙམ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བསྲེག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Success will be achieved through joy and bliss," so it is said. Thus, having taken the scriptures as authoritative, the ascetic conduct of the perfected yogi is prohibited. However, it should be understood that for beginners and for yogis of the generation stage, all of this is not prohibited. Likewise, a rosary is not required for them; for the purpose of accomplishing the collection of activities, specific types of materials such as crystal are not necessary. This is because when one familiarizes oneself with vajra recitation through the stages of entry and so forth, the mere wind itself is the rosary. In that state, counting is unnecessary, and there is no need to observe the tenth day or the like, nor to take the ten types of vows or the eightfold fasting vows, because the ascetic conduct that brings the mind under control is already constantly present. The "taking of vows" as taught in the Śikṣāsamuccaya and other texts—this taking of the bases of training for body, speech, and mind—is not required here, because by taking the jewel of suchness, the coemergent great bliss, there is no need for anything else. Furthermore, the fire offerings and activities, such as burning butter, sesame, and so forth in square maṇḍalas and the like for the sake of pacification and other purposes, are not required for the yogi; for at the time of the "neuter" recitation, the aggregates, elements, and sense bases are entirely incinerated in a single instant by the fire of primordial wisdom.

གཞན་དང་གཞན་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་དང་མཆོད་པའི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེས་བྱ་མི་དགོས་སོ། ། དེ་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པ་ཁོ་ནས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་རིམ་པ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་སྟེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡ་ཡི་དོན་གྱིས་གང་ཅིའང་རུང་། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་བྱ་བ་ནི། ། ར་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག། མེ་དང་རླུང་དང་དབང་ཆེན་དང་། ། ཆུ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་སོ་སོ་རུ། ། ཐུན་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་དུས་སུ་ནི། ། ལས་ནི་གཉིས་གཉིས་གནས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཡའི་ས་བོན་གྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེའི་དོན་ཏེ་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བས་དགུག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དངོས་གྲུབ་སྟེ་དངོས་གྲུབ་དེ་ཉིད་འདོད་ཅིང་མངོན་པར་འདོད་པས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ར་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ར་དང་ལ་དང་ཝ་ཡིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་མེ་དང་ས་དང་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་བས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྟེ། དབང་དང་རྒྱས་པ་དང་ཞི་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་མིང་གསུངས་པ། ། མེ་དང་རླུང་དང་དབང་ཆེན་དང་། ། ཆུ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་སོ་སོ་རུ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལས་འོད་ཟེར་སྤྲོས་ནས་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་བཟུང་སྟེ།

Furthermore, those other things, such as the rituals of the maṇḍala and the performance of offerings and so forth, need not be performed by him. This is because those are accomplished solely through the stage of wisdom; thus, the meaning is to ask, "What need is there for the stages of ritual action?" and it is not the intended meaning [of the previous statement]. In order to show how the yogins of the completion stage should perform the pacifying and other activities, it is said: "Whatever [activity] is to be performed by one desiring siddhi, By means of the three, Ra and so forth, One should thoroughly engage in the welfare of beings. In the individual maṇḍalas of fire, wind, the great lord (earth), and water, At the time of each half-watch, Two activities each shall abide." The meaning of this is as follows: by the seed-syllable Ya, which symbolizes the wind maṇḍala, its meaning is the radiating of light rays; whatever [activity] such as summoning and so forth is to be performed, one should accomplish it by desiring and longing for that very siddhi. Likewise, by the three, Ra and so forth—namely, the three maṇḍalas of fire, earth, and water symbolized by Ra, La, and Va—one thoroughly engages in the welfare of beings through the radiating of the wheels of light rays arising from them, thereby accomplishing magnetizing, enriching, and pacifying. The names of the maṇḍalas are stated: "In the individual maṇḍalas of fire, wind, the great lord, and water." This means that having radiated light rays from each individual maṇḍala, one should maintain them according to the previously explained sequence during the time of each half-watch.

ལས་གཉིས་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བཞི་པོ་རྣམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་བཤད་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོད་ལ་བརྩོན་པས་མཆོད་པར་འགྱུར། ། བཟླས་ལ་བརྩོན་པས་རྣམ་དག་འགྱུར། ། མེ་ལ་སྦྱིན་སྲེག་བརྩོན་པས་འབྱོར། ། བསམ་གཏན་བརྩོན་པས་ཐར་པ་ཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཆོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་སྟེ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་ཅིང་བདག་དང་གཞན་རྣམས་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་འདི་དང་སྐྱེ་བ་གཞན་དག་ཏུ་ལས་དགེ་བའི་མཐུས་མཆོད་བྱར་འགྱུར་ཏེ་མཆོད་པར་འོས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་བཟླས་ལ་བརྩོན་པ་སྟེ། ངག་གི་བཟླས་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། བཟླས་པ་ནི་སྡིག་པ་ཉེ་བར་འཐག་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་མེ་ལ་སྦྱིན་སྲེག་བརྩོན་པ་སྟེ། མེ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པར་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བརྩོན་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔགས་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ནི། །

Regarding the phrase "two actions each," this refers to the accomplishment of the four activities, such as pacification and so forth; this is an explanation that is not to be taken literally. It is taught by way of an analogy for how a practitioner of the completion stage attains liberation: "By diligence in offering, one becomes worthy of worship; By diligence in recitation, one becomes pure; By diligence in fire offerings, one attains prosperity; By diligence in meditative concentration, one attains liberation." Thus it is said. Just as one who is diligent in offering—meaning a yogi who worships the Blessed One with the five types of offerings and thereby pleases both oneself and others—will, through the power of virtuous karma in this and future lives, become one who is worthy of worship and one who is to be honored. Similarly, just as one who is diligent in recitation—meaning a yogi who applies themselves to verbal recitation—will become pure, because the nature of recitation is to thoroughly grind away misdeeds. Likewise, just as one who is diligent in fire offerings—meaning a yogi who is devoted to making offerings into the fire—will attain perfect prosperity. Similarly, "diligence in meditative concentration" refers to the yogi who has perfected the vajra recitation; their attainment of liberation means the attainment of the state of the Great Vajradhara. This is the literal meaning. To demonstrate that by abiding in non-conceptual meditative absorption, one will attain the siddhi of Secret Mantra, it is said: "Once the mantrin has understood it in this way..."

འགྲོ་ན་བྱིས་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད། ། དེ་ནས་མི་རྟོག་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས། ། གསང་སྔགས་རྣམས་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་སྔགས་པས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་ལྟར་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པས་སྔགས་བཏུ་བ་དང་སྔགས་ཀྱི་བརྡ་དང་། སྔགས་ཀྱི་དོན་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་ནས་འགྲོ་བ་ཁམས་གསུམ་པར་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་འདི་ནི་སྨྱོན་པའོ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བཞད་གད་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་སྤྱོད་པ་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་པདྨ་རྡོ་རྗེའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། ། རིགས་ཀུན་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ། ཅུང་ཞིག་སྨྱོན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ། ཕེག་རྡོབ་སྒྲར་བཅས་བྱིས་པ་ཡིས། ། ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་དང་། ། རྡོ་རྗེ་གར་གྱི་འགྲོས་ལྡན་པའི། ། རིམ་གྱིས་ཅུང་ཟད་གར་བྱེད་ཅིང་། ། གླུ་ཡི་སྒྲ་ཡང་སྒྲོགས་པ་དང་། ། མི་གསལ་རྡོ་རྗེ་གླུ་ཡང་ལེན། ། དེས་ན་ཁམས་གསུམ་གྲགས་པ་ཡིས། ། གླུ་དག་གསལ་བར་བླང་བར་བྱ། ། སྣ་ཚོགས་སྒྲ་ལྡན་གླུ་བླང་ཞིང་། ། ཡི་དྭགས་བཞིན་དུ་གང་མོས་བསྲེ། ། སྐྱེ་བོའི་ལས་རྣམས་མི་ཟད་པ། ། གང་དང་གང་གིས་བཅིངས་གྱུར་པ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་བཅས་པ་ཡིས། ། སྲིད་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །

"When moving, act like a child; then, through the non-conceptual nature of phenomena, the secret mantras will be accomplished." Thus it is said. The mantrin—that is, the yogi—having understood and realized the extraction of mantras, the symbolic code of mantras, the meaning of mantras, and the suchness of mantras through the previously explained methods such as the stages of vajra recitation, should act like a small child within the three realms of existence. This means performing conduct such that all worldly people—men, women, children, and so forth—will mock the yogi, thinking, "This person is insane." As the venerable Padmavajra stated: "Acting in a manner consistent with all classes, With a slightly mad conduct, Surrounded on all sides by children Clapping their hands and making noise, Possessing the gait of vajra dance, Gradually performing a slight dance, Proclaiming the sounds of song, And singing indistinct vajra songs— Therefore, one should clearly sing songs Renowned throughout the three realms. Singing songs with various sounds, One should mingle with whatever is desired, like a hungry ghost. By whatever inexhaustible karmic actions Of beings one has been bound, Through that very thing together with skillful means, One will be liberated from the bonds of existence." It is just as it has been taught in such passages.

སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལྟ་བུས་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་གསང་སྔགས་རྣམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་འབད་པ་མེད་པར་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། མཇུག་བསྡུ་བ། གསུངས་གི་རྡོ་རྗེ་སྒྲུབ་བྱེད་པའི། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་གསལ་བ་འདི། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། སེམས་ཙམ་ལ་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པས་སྔགས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ངག་རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བཤད་ཟིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་དང་། གནས་ངན་ལེན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚིག་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་ནི་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ཡུལ་ཉེ་བར་སྣང་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གནས་ངན་ལེན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚིག་ནི་སེམས་ཀྱིས་སྔོན་བྱས་པའི་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །

The meaning is that for such a yogi who practices the conduct free from conceptual elaboration, the activities of pacification and so forth will be accomplished without effort, and the secret mantras such as those of the snake will be achieved. This is the non-intentional [explanation]. The conclusion is stated as follows: "This clarity of the reality of mantra, Which accomplishes the Vajra of Speech, Should be applied to Mind-Only Through the divisions of the three wisdoms." This refers to the previously explained reality of mantra: the thorough knowledge of the suchness of mantras through the stage of Vajra Recitation. This is the Vajra of Speech, which, having purified speech together with its conceptualizations, accomplishes and perfectly realizes the Vajra of the suchness of clear light. The phrase "in the manner already explained" is the remainder [of the verse]. There are four types of words associated with conceptualization: namely, words of characteristics, words of dreams, words of attachment to dysfunctional tendencies, and words of conceptualization from beginningless time. Mahāmati, among these, words of characteristics arise from attachment to the signs of forms produced by one's own conceptualization. Mahāmati, words of dreams arise from the recollection of previously experienced objects and the appearance of objects. Mahāmati, words of attachment to dysfunctional tendencies arise from the recollection of actions previously performed by the mind.

བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་ནི་སྤྲོས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རང་གི་ས་བོན་གྱི་བག་ཆགས་ལས་འབྱུང་སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལས་ཀྱང་། ཚིག་ནི་མཆོག་དང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་བར་མ་དང་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། དེ་ལ་མཆོག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནང་ན་གནས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བར་མ་ནི་རླུང་བྱུང་ནས་གནས་རྣམས་སུ་ཐུག་པ་ལས་སྒྲ་མི་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཕྱི་མོའི་ངོ་བོའོ། ། གསལ་བ་ནི་ཚིག་དང་ངག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་སྒྲའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་རྣ་བའི་དབང་པོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐ་མལ་པའི་ངག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པར་གྱུར་ནས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ཚུལ་གཅིག་སྟོན་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་སྒྲ་ཡི་བརྡ་ཡིས་བསྟན། ། འདིར་ནི་ཆོས་དང་སྒྲ་དག་མི་སྣང་སྟེ། ། ཆོས་ཉིད་ཚུལ་གཅིག་དངོས་ལ་ཞུགས་ནས་ནི། ། བཟོད་སྤྱོད་བླ་ན་མེད་ལ་རེག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །

Mahāmati, the words of conceptualization from beginningless time arise from the habitual tendencies of the seeds of the dysfunctional tendencies of clinging to conceptual proliferation. Mahāmati, these are called the four characteristics of verbal conceptualization. Likewise, from another source: words are of four types—supreme, viewing, intermediate, and manifest. Among these, the "supreme" is the aspect of the habitual tendencies residing within the ālaya-vijñāna. The "viewing" is the nature of conceptualization based upon the mental consciousness. The "intermediate" is the essence of the primary phonemes, which are the nature of syllables that are indistinct in sound because they arise from the movement of the breath and strike the various points of articulation. The "manifest" is so called because it is the nature of the expressed and the expresser through the nature of phrases and speech; since it is the essence of extremely clear sound, that which is to be apprehended by the auditory faculty is called "manifest words." The meaning is that when such ordinary verbal conceptualization is reversed, one attains the nature of luminosity, which is the suchness of mantra. As it is said in the Sūtra Teaching the Single Method: "These phenomena are taught by means of verbal conventions; here, neither phenomena nor sounds appear. Having entered the reality of the single method of the nature of phenomena, one will touch the unsurpassed patient acceptance," and so forth. The divisions of the three wisdoms will be explained below.

དེས་སེམས་ཅན་ལ་སྟེ། འོད་གསལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་འབད་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པས་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་རང་བཞིན་དང་སྣང་བ་དང་། རླུང་གི་བཞོན་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་གོམས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པའོ། ། ད་ནི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དང་སྣོད་མ་ཡིན་པ་བརྟག་པ། བླ་མ་ལ་བརྙས་རྒྱུ་ཅན་དད་པ་མེད། ། སྔགས་ཀྱིས་རློམ་ཞིང་གླེགས་བམ་མཐོང་བས་ཁེངས། ། དད་པ་མེད་ཅིང་དབང་བསྐུར་དམན་པ་ལ། ། རིམ་པའི་གཏམ་ཡང་བསྟན་པར་མི་བྱའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སློབ་མ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བླ་མ་སྟེ་དབང་བསྐུར་བའི་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ལ་བརྙས་པ་ནི་སླ་ཆོས་དང་བཅས་པའོ། ། གལ་ཏེ་བསམ་པ་དག་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། སྒྱུ་ཅན་ཏེ་གཡོ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དད་པ་མེད་པ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་ཙམ་ཤེས་ནས་རློམ་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནོ། ། ཚོགས་པའི་ནང་དུ་ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་ཐོས་པ་མི་བྱེད་ཅིང་རང་གི་ཁྱིམ་དུ་གླེགས་བམ་བལྟས་ནས་བདག་གིས་ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ་སྙམ་(ན་ས་‚ནས་)ཁེངས་པ་ནི་སྟེ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའོ། ། གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལ་ཞིག་ཐོས་པ་ལ་འཇུག་ན་དེའི་ཚེ་དད་པ་མེད་པར་འདིར་བདག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐབས་ཀྱིས་ཉན་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་དབང་བསྐུར་བ་དམན་པ་སྟེ།

This refers to sentient beings; it is the effort to be applied to the luminous nature of phenomena (dharmatā). The meaning is this: having reached the perfection of isolation of speech through the stage of vajra recitation, one should subsequently familiarize oneself with the stage of purifying the mind by way of the nature, the appearances, and the consciousness mounted upon the winds. This is an explanation not of the intentional (saṃdhyābhāṣita) meaning. Now, regarding the examination of whether disciples are suitable vessels or not, it is said: "Those who disparage the guru, who are deceitful and lack faith; Those who are conceited with mantras and arrogant from seeing books; To those who lack faith and have inferior empowerments, Even the discourse on the stages should not be taught." What kind of disciple is this? One who disparages the guru—that is, the guru who confers empowerment—is one who treats the Dharma lightly. If one asks, "If their intention were pure, what fault would there be?" [the answer is] they are "deceitful," meaning they possess guile. Likewise, "lacking faith" means they are prone to anger. Similarly, "conceited with mantras" means they are arrogant, thinking they have understood just the mantras. Under the influence of pride, they do not listen in the assembly, but look at books in their own homes and become arrogant, thinking, "I know everything," which is the pride of overestimation. If they should happen to engage in listening, they do so with a lack of faith, using the pretext, "I have doubts about this." Following that, they have "inferior empowerments."

བླ་མ་ལས་དབང་བསྐུར་བ་ཡང་དག་པར་མ་ཐོབ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའི་སློབ་མ་དེ་ལ་རིམ་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་གཏམ་སྟེ་གླེང་སློང་ཙམ་ཡང་བསྟན་པར་མི་བྱའོ། ། སློབ་མ་དམ་པ་ནི། གང་ཞིག་བླ་མ་ལ་གུས་དད་པ་ལྡན། ། གུས་པར་ཉན་ལ་རྟག་ཏུ་མངོན་པར་བརྩོན། ། ཐོས་པ་འཛིན་ནུས་བླ་མ་དམ་པ་ཡིས། ། བླ་མའི་དྲིན་སྦྱིན་དེ་ལ་བརྟག་མི་དགོས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སློབ་མ་གང་ཞིག་ཆོས་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བླ་མ་ལ་གུས་པ་དང་བཅས་པས་མཉན་པར་འདོད་པ་ལ་གུས་པར་ཉན་ཅིང་དེའི་དོན་དུ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་སྟེ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཐོས་པ་འཛིན་པ་སྟེ། ཐོས་པས་ཆོག་མི་ཤེས་ཤིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཐོས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་བླ་མ་དམ་པས་ན་བླ་མ་མཆོག་གོ། ། བླ་མའི་དྲིན་སྦྱིན་པ་ནི་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའོ། ། བརྟག་མི་དགོས་པ་ནི་དཔྱད་པར་བྱ་མི་དགོས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཅིག་ཅར་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པའོ། ། ད་ནི་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་སྐུ་དྲིན་གྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རི་དབང་རྩེ་ལས་འགའ་ཞིག་ལྷུང་གྱུར་ན། ། ལྟུང་བར་མི་འདོད་ཀྱང་ནི་དེ་ལྟུང་འགྱུར། ། བླ་མའི་དྲིན་གྱིས་ཕན་པའི་ལུང་ཐོབ་པ། ། གྲོལ་བར་མི་འདོད་ཀྱང་ནི་དེ་གྲོལ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འབའ་ཞིག་སེམས་གཞན་དུ་ཡེངས་ནས་རྐང་པ་འདྲེད་ནས་རི་དབང་རྩེ་ནས་ཏེ་རི་མཐོན་པོའི་ཁ་ནས་ལྷུང་བར་གྱུར་ན་སྟེ་འདྲེད་པར་གྱུར་ནའོ། །

To a disciple of such a nature who has not correctly received empowerment from a guru, one should not even provide a mere introduction or discourse on the stages, specifically the stage of vajra recitation. Regarding the sublime disciple, it is said: "One who possesses devotion and faith in the guru, Listens respectfully and is always diligently applied, Capable of retaining what has been heard— For such a one, the sublime guru need not hesitate to bestow his grace." This means that a disciple who possesses faith in the Dharma and, with respect for the guru who teaches it, desires to listen and listens respectfully, being diligently applied—that is, possessing perseverance—for that purpose, and who retains what has been heard, meaning they are never satisfied with what they have heard but repeatedly familiarize themselves with it; for such a person, the sublime guru—the supreme guru—need not hesitate to bestow his grace, which is to say, he should take them under his care. "Need not hesitate" means there is no need for further deliberation; the meaning is that they should be taken under care immediately. This is an explanation of the non-intentional meaning. Now, in order to clarify the nature of the greatness of the guru’s kindness, it is said: "If someone should fall from the peak of the king of mountains, Even if they do not wish to fall, they will fall. Having received the beneficial instructions through the guru’s grace, Even if they do not wish to be liberated, they will be liberated." This means that just as if someone, their mind distracted elsewhere, should trip and fall from the peak of the king of mountains—that is, from the summit of a high mountain—even if they do not wish to fall, they will fall. Similarly, if one receives the beneficial instructions through the guru’s grace, even if they do not wish to be liberated, they will be liberated.

སྐྱེས་བུ་དེ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ་འདྲེད་པ་འཆི་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཀྱང་རི་མཐོན་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བླ་མའི་དྲིན་གྱིས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕན་བཏགས་པས་ཕན་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལམ་དང་ཉེ་བར་འབྲེལ་པ་དང་སློབ་དཔོན་དཔེ་མཁྱུད་དང་བྲལ་བའི་ལུང་སྟེ་མན་ངག་གིས་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གྲོལ་བར་མི་འདོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྲིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུ་འདི་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་ཐོས་ཏེ། རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་སྐྱེས་བུ་དུས་དེ་ཉིད་དུ་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལས་དུས་ཕྱིས་དེའི་ལུས་ཙམ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ཏེ། གང་གི་དུས་སུ་བླ་མ་ཡིས། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་རབ་བསྟན་པ། ། དུས་དེ་ཁོ་ནར་གྲོལ་བ་སྟེ། ། ལུས་ཙམ་འབའ་ཞིག་གནས་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གསུངས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རིམ་པ་ལྔའི་བཤད་པ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ལས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། ད་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཕྱག་འཚལ་བ། ། ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཕྱག་འཚལ་འདུད། ། ཇི་ལྟར་བསྟོད་ཅིང་ཁྱོད་ཕྱག་འཚལ། ། གང་ཞིག་བསྟོད་ཅིང་གང་ལ་བསྟོད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བོད་པའི་ཚིག་ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་སྟེ། གསུམ་གྱི་མདོའི་དོན་བསྟན་པར་བྱའོ། །

That person will fall, for slipping is the very cause of death; thus, even if one does not desire it, because the mountain is so high, one will inevitably fall. Likewise, through the kindness of the guru—that is, the benefit bestowed by the Vajra Master—one is aided. Having attained the instructions and pith advice of the Master, who is free from the "teacher’s stinginess" and is closely connected to the authentic path, one will be liberated even if one does not desire it. This means that even if one remains in cyclic existence, one will nonetheless be liberated and attain liberation. This is heard to be the very nature of things: the person who is taken under care is liberated at that very moment, and thereafter only their physical body remains, like a potter’s wheel. As it is said: "At the very moment the Guru Thoroughly demonstrates non-conceptuality, At that very moment one is liberated; Only the physical body remains." This is the literal meaning. This concludes the first stage, the Stage of Vajra Recitation, from the Explanation of the Five Stages: The Jewel Garland. Now, in order to teach the Stage of Purifying the Mind, the initial homage is stated: "Homage to you, I bow to you; Homage to you, homage, I bow to you. How do I praise and prostrate to you? Who is it that praises, and what is praised?" Thus it is said. The vocative "O Great Vajradhara, Blessed One" should be supplied here from within the context. In this way, the meaning of the sūtra is to be shown through the three methods: what is heard, inference, and what is to be supplied from within.

དེ་ལ་ཐོས་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་སྟེ་དཔེར་ན། མགོན་པོ་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད། ། དཔལ་ལྡན་བདེ་ཆེན་ལ་བཏུད་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་དེར་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པར། ། མགོན་པོ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚིག་གཞན་དུ་མི་འཐད་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཞིན་ནོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་དངོས་སུ་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞིན་ནོ། ། འདིར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཐོས་པ་མེད་ཅིང་དེའི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་ཕྱག་བྱ་བའི་ཚིག་ཡོད་དེ་དེའི་ཕྱིར་བསྟོད་པར་བྱ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་སྟེ། ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་མེད་པའི་སྒྲ་བརྟག་པར་བྱ་བའོ། ། ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འདུད་པའོ། ། ཕྱག་འཚལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བཞི་སྦྱར་བ་ནི་དད་པའི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགའ་དང་འཇིགས་སོགས་དབང་བཅས་ཡིད་ཅན་གྱིས། ། སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་བསྟོད་དང་སྨོད། །

In this context, "direct perception" refers to apprehension through direct sensory experience. For example, in the phrase, "Having bowed to the glorious Great Bliss, the Protector who is the nature of all sentient beings," the term "Great Bliss" is obtained as a word that expresses Vajradhara. "Inference" refers to understanding through a sign that leads to inference. Through the inference of specific words, even that which is not explicitly present can be understood. For example, in the Yuganaddhakrama: "The Protector, the nature of cause and effect." Because the specific nature of cause and effect is not tenable in any other word, one infers that it is the Great Vajradhara alone. This is not a case of being explicitly indicated by the words "the nature of cause and effect," as is the case with words such as "Vajrasattva." Here, the word "Vajradhara" is not heard, nor is there an inference based on the power of a sound that serves as its specific qualifier. However, there is the word of homage; therefore, the word "Vajradhara," who is the object of praise, must be drawn out from within. "Drawing out from within" means to mentally supply a word that is not present. "I prostrate to you" means to bow down with body, speech, and mind. The application of the fourfold term "prostrate" is to demonstrate the excellence of one's faith: "Those with minds subject to joy, fear, and so forth, as well as those with power, likewise praise or revile the speaker."

ཚིག་ནི་ལན་ཅིག་མིན་པར་སྨྲ་བ་གང་། ། དེ་ལ་ཟློས་པའི་ཉེས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ། ངོ་མཚར་གྱུར་དང་རྩོད་པ་དང་། ། ཁྲོ་དང་ཞུམ་དང་ངེས་བཟུང་དང་། ། དད་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ལ། ། ཚིག་གཅིག་ལན་གཉིས་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བསྟོད་པ་སྟེ་བསྟོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོད་པར་བྱེད་པ་དང་བསྟོད་པ་དང་བསྟོད་པར་བྱ་བ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བྱ་བ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བསོད་ནམས་ཙམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞིང་། དམིགས་པ་མེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། གང་གིས་བསྟོད་ཅིང་གང་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ། དམིགས་པ་མེད་པས་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་པས་སྟོད་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གང་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ། བསྟོད་པར་འོས་པ་འགའ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། ། དམིགས་པ་མེད་པར་བསྟོད་པ་ལས། ། དེ་ལྟར་བསྟོད་ན་བསྟོད་འགྱུར་གྱི། ། གཞན་དུ་ཅུང་ཟད་བསྟོད་པ་མིན། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལས། ། གང་ལ་བསྟོད་ཅིང་གང་གིས་བསྟོད། ། སྐྱེ་འཇིག་སྤངས་པ་ཁྱོད་ལ་ཡང་། ། བདག་གིས་བསྟོད་པ་ནུས་སམ་ཅི། ། བདེ་འགྲོ་ངན་འགྲོ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་། ། འགྲོ་འོང་མེད་པ་བསྟོད་མི་རུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལའོ། །

"Whatever words are spoken more than once, there is no fault of redundancy." Likewise, it is said: "In cases of wonder, debate, anger, despondency, emphasis, faith, and rejoicing, a single word should be spoken twice." How does one pay homage to you? It is by means of praise. Just as in praise, one praises in a manner where the three spheres—the praiser, the object of praise, and the act of praising—are completely pure and non-apprehensible. This is because all activities of a bodhisattva’s body, speech, and mind that are accompanied by apprehension result in mere merit, whereas those without apprehension become the accumulations of merit and primordial wisdom. As it is said: "The one who praises and that which is praised— Since homage is non-apprehension, No person who praises and no object worthy of praise Is apprehended at all. Through praise that is non-apprehending, If one praises in that way, it is true praise; Otherwise, it is not praise at all. Since all phenomena are empty, Who is praised and by whom? Even for you, who have abandoned arising and ceasing, How could I possibly offer praise? Having abandoned the higher and lower realms, You who are without coming or going are beyond praise." Such statements are of interpretable meaning. Alternatively, "I pay homage to you" refers to the essence of Vairocana.

ཡང་ན་ཕྱག་འཚལ་བ་བཞི་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་མི་བསྐྱོད་པ་དང་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ལའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཇི་ལྟར་བསྟོད་ཅིང་ཁྱོད་ཕྱག་འཚལ། ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའོ། ། འདིར་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མེད་པས། གང་གིས་བསྟོད་ཅིང་གང་ལ་བསྟོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དང་འོ་མ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱག་འཚལ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་དང་། ། ཇི་ལྟར་མར་ལ་མར་ཉིད་བཞིན། ། རང་གིས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ལེགས་མཐོང་གང་དེ་འདིར་ཕྱག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་འཚལ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དཔེར་ན་ཀླུང་གཉིས་ནས་བྲུག་པའི་ཆུ་རྒྱུན་གཅིག་ཏུ་འདུས་ནས་འདྲེས་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ། ཆུར་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བརྒྱ་ལ་ཡུལ་གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་ལས་འོངས་པའི་ཆུ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རེག་བྱ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོམ་པའི་གནས་སུ་དམིགས་པ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།

Alternatively, the four prostrations are to the essence of Ratnasambhava, Amitābha, Akṣobhya, and Amoghasiddhi. Likewise, the phrase "How you are praised and to whom you prostrate" is a prostration to the essence of the sixth, the Great Vajradhara. Here, this is a prostration characterized by entering into his very nature; therefore, the meaning is that one enters into the nature of the Great Vajradhara, who is the unified identity of the five Tathāgatas. Consequently, because there is no distinction, the phrase "By whom praised and to whom praised" is of definitive meaning, as it refers to becoming one, like water and milk. Now, in order to demonstrate the nature of this prostration of entering into his identity by way of an analogy, it is said: "Just as water poured into water, And just as butter into butter, The thorough seeing of one's own wisdom By oneself—that is the prostration here." If one asks, "What is the nature of this prostration characterized by entering into his identity?" it is like two streams of water flowing from two rivers that merge and become one; not even the slightest distinction can be perceived, because the water cannot be differentiated. If it is asked, "In that case, if water from a cold region and water from a hot region were to meet, would those skilled in the perception of tactile sensations not perceive a distinction between the two?"

དེའི་ཚེ་དཔེ་གཉིས་པ་ཇི་ལྟར་མར་ལ་མར་ཉིད་བཞིན་ཏེ་མར་གཉིས་བསྲེས་ན་སྣུམ་པ་དང་ཁ་དོག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་གསལ་བ་ལ་བཀོད་ཅིང་ལེགས་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྱག་འཚལ་བ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཕྱག་འཚལ་བའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལས་དང་པོ་པ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག་ཅེས་དེའི་དོན་དུ་ཕྱག་འཚལ་བར་བྱེད་དོ། ། འདིར་ནི་ཕྱག་འཚལ་བ་ཁོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། དགོངས་པ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། རྡོ་རྗེ་གསུམ་མཆོག་ཕྱག་རྒྱ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདིར་ནི་ཕྱག་འཚལ་བ་བཀག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་བ་བརྟེན་པར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཕྱག་འཚལ་བ་ཙམ་ཁོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསུ་ནས། འོན་ཀྱང་ཀུན་མཁྱེན་རྟོགས་མེད་པར། ། དེ་ཉིད་ཉེ་བར་དམིགས་མི་འགྱུར། ། མུན་ནག་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཁེབས་པ། ། དྲིན་གྱིས་སྣང་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །

At that time, the second example is like butter mixed with butter; because two types of butter, when combined, are identical in their oiliness and color, there is no distinction. Likewise, the cognition of the characteristics of the aggregates, elements, sense bases, and so forth—which is one's own wisdom—is established in the luminosity of the nature of universal emptiness. To see this clearly is to pay homage, for that very seeing is the fruit of homage; thus, it is homage. Similarly, when a beginner takes refuge in the Three Jewels, they pay homage for the sake of the thought, "May I attain Buddhahood." Here, however, because one is already the Buddha through the act of homage itself, there is no distinction between cause and fruit. With this intention, the Blessed One stated in the Root Tantra: "The supreme mudrā is the three vajras." In this context, homage is not being negated; rather, it is intended that homage is maintained by way of entering into its very nature. This is the intended meaning. If one should wonder, "If that is so, since suchness is realized through mere homage, what is the use of meditation?" the following doubt is addressed: "Yet without the realization of the Omniscient One, Suchness will not be perceived. Like one covered by the darkness of cataracts, One attains light through grace."

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཕྱག་འཚལ་བ་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་མཁྱེན་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཡིན་པར་བཞེད་དེ། བླ་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་རྟོགས་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱལ་བ་སྐྱེད་མ་ལས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གྱིས་རང་སྐྱོན་ལ། ། སྐྱོན་དུ་མི་ཤེས་ཡོན་ཏན་མིན། ། དགེ་བའི་བཤེས་རྣམས་བརྙས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ། དེ་ཉིད་བདུད་རྩི་ཇི་ལྟར་འཐུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ། དཔེ་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་མུན་ནག་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཏེ་མུན་ནག་ཐིབས་པོས་ཁེབས་པའི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་གསལ་བ་མར་མེའི་སྣང་བ་དང་ཕྲད་ནས་དེ་དག་ཉིད་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་མུན་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་གསལ་ཏེ་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ཐོབ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་གསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

The meaning of what was thus spoken is as follows: although realization may indeed occur through mere prostration, the intention is to consider how one might realize it as long as the nature of that prostration is not known from the mouth of the guru. Therefore, the Omniscient One is held to be the Vajra Master, for there is no distinction between the guru and Vajradhara. Without the realization—that is, the internalizing of primordial wisdom (jñāna)—derived from that, suchness (tathatā) will not be perceived. This is as stated in the Jinajananyā: "By relying closely upon a spiritual friend (kalyāṇamitra), the awakening of a Buddha is attained." Likewise: "Those with false pride do not recognize their own faults as faults, nor do they see them as virtues; they treat spiritual friends with contempt. How then shall they drink the nectar of suchness?" and so forth. An analogy is given: just as a vase, a woolen cloth, or the like, which are obscured by the darkness of a dense gloom, become clear in their specific names, forms, and so on, once they encounter the light of a lamp; likewise, although suchness exists within the mental continuum that has been defiled by the mass of darkness consisting of the latencies of afflictions such as desire from beginningless time, it is not clear. However, having obtained the grace of the guru’s presence, that suchness becomes clear in a single instant—this is the intended meaning.

དེའི་ཕྱིར་བླ་མའི་ཞལ་གྱི་མན་ངག་ལྷུར་བླང་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་། ། གསུམ་པ་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་དང་། ། བཞི་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐབས་འདིར། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མི་དམིགས་ཏེ། འཕགས་པ་བྱམས་པས། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་དང་། གཉེན་པོའི་དབྱེ་བས་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ནི་སྟོང་པ་གསུམ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་གིས་བསྟན་ཏེ། ཆར་གྱིས་བྱས་པའི་མུ་གེ་ནི་ཆར་མེད་པར་བྱས་པའི་མུ་གེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ཡན་ལག་གི་དོན་ཏོ། །

Therefore, the summary meaning is that one should diligently apply the oral instructions of the guru; this is the literal sense. Now, in order to demonstrate the distinctions between the causes and results of the stages of the purification of the mind, it is said: "Emptiness, very emptiness, Third, great emptiness, And fourth, all-emptiness: These are the distinctions of cause and result." In this context of the purification of the mind, nothing other than the conceptualizations of the mind and mental factors is observed. As the noble Maitreya said: "The unreal conceptualization is the mind and mental factors of the three realms." Therefore, it is purified through the distinction between the discordant factors and their remedies. In that regard, the discordant factors are the three consciousnesses and the three natures that arise from them. The remedial factors are the three emptinesses, which are also referred to by the synonymous term "the three wisdoms" (jñāna). Since the three consciousnesses and their associated natures are themselves to be purified into the three wisdoms of appearance and so forth—which serve as their remedies—they are designated by those [remedial] names. The meaning is that a famine caused by rain is called a "famine of no rain." Likewise, consciousness itself is to be described as the wisdom of appearance and as emptiness, because it is that which is to be abandoned. This is the meaning of the individual parts.

ཚིག་གི་དོན་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ལས་བཞི་བཞི་ཞིང་རེ་རེས་བསྡུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ནི་སྣང་བ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། བཞི་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ན། ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་རྣམ་གྲངས་གཞན་སྟོང་པ་ཉིད་གསུམ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ཞིང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ནི་འོད་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་པ། ཤེས་རབ་ཐབས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས། ། རྫོགས་པ་ཉེ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཉེ་བར་ཐོབ་པ་རྫོགས་པ་ལས། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །

Regarding the meaning of the words: among those sixteen emptinesses, such as internal emptiness and so forth, each group of four is subsumed into one, thereby resulting in the four [categories] beginning with emptiness. In this way, what is called "emptiness" is the antidote for abandoning the engaging consciousness (pravṛttivijñāna) when the wisdom of appearance (ālokajñāna) has arisen. Likewise, "great emptiness" is the antidote for abandoning the afflicted mental consciousness (kliṣṭamanovijñāna) when the wisdom of clear appearance (ālokābhāsajñāna) is about to arise. Similarly, "great emptiness" is the antidote for abandoning the foundational consciousness (ālayavijñāna) when the wisdom of near-attainment (ālokopalabdhi) arises. The fourth, "all-empty," is called the "result" because when the clear light (prabhāsvara) arises, it abandons the three wisdoms and the three other enumerations of emptiness. For that very reason, it is said: "The distinction between cause and result." Here, the distinction of the cause refers to the divisions of emptiness and so forth, while the distinction of the result is the clear light. Now, to explain suchness (tattva): "From the union of insight and method, Perfection is attained. From the perfection of near-attainment, All-empty is the clear light." Thus it is said. In that context, by the term "insight" (prajñā), because its nature is to specifically cognize the apprehension of an object, the engaging consciousness is shown to be insight.

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་སྦྱོར་བ་ལས་ཏེ་ཉེ་བར་འདུས་པས་རྫོགས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ནི་ཉེ་བར་དམིགས་པ་སྟེ། སྲིད་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་ན་གསལ་བ་ཡིན་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྫོགས་པ་ལས་ཏེ། ཆེན་པོ་སྟོང་པས་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ལས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཡང་སོ་སོར་བཤད་པ། རྒྱུ་ཡི་རིམ་པ་རྣམ་དག་དང་། ། རྣམ་ཤེས་གསུམ་པོ་སྦྱོར་བ་དང་། ། སྟོང་པ་གསུམ་ནི་མཉམ་སྦྱོར་ལས། ། བླ་མེད་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུའི་རིམ་གྱིས་ཏེ་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་གྱིས་གང་གི་ཚེ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་སྟེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྟོང་པ་གསུམ་ནི་མཉམ་སྦྱོར་ལས་ཏེ་སྟོང་པ་གསུམ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལས་བླ་མེད་གོ་འཕང་སྟེ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དུ་བསྡུས་ནས། དེ་སྔགས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་འདི་ལྟར་སྤང་བར་བྱའོ། །

Likewise, because the four [afflictions] such as the view of a self are the very cause of the entire wheel of saṃsāra, the method is the afflicted mental consciousness (kliṣṭamanovijñāna). Through their union—that is, their gathering—completion is becoming one. "Attainment" (upalaṃbha) means close observation; because it is manifest during the state of the intermediate existence (antarābhava), the all-basis consciousness (ālayavijñāna) is the attainment. From the completion of that all-basis consciousness—that is, from its being abandoned by the great emptiness—the meaning is that yogins will attain the suchness of luminosity, the nature of all-emptiness. Regarding that, it is explained individually: "Through the pure sequence of causes, The union of the three consciousnesses, And the equal union of the three emptinesses, The unsurpassed state will be attained." Thus it is said. Through the sequence of causes—that is, the sequence of mantra and mudrā—when the three consciousnesses, namely the three such as the engaging consciousness (pravṛttivijñāna), are joined, their associated natures are purified. That is: "From the equal union of the three emptinesses"—meaning from the all-emptiness in which the three emptinesses have become of one taste—the unsurpassed state, the suchness of luminosity, will be attained and found. The summarized meaning here is this: the eight consciousnesses are condensed into three consciousnesses, and these are to be abandoned in this way through the sequence of mantra.

དང་པོར་ལྟེ་བའི་གནས་སུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པ་ལ་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་དབྱངས་དང་པོའི་ཐིག་ལེས་མཚན་པ་བཀོད་དེ་མགོ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་ནས། དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་མགོ་བོ་ནས་ཡི་གེ་ཨོཾ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་བཀུག་སྟེ་དེ་ཉིད་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་སྟོན་ཀའི་དུས་ཀྱི་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་དེ་ཉིད་དུ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་ལ་གནས་པའི་ཚེག་དྲག་དང་ལྡན་པ་བཀོད་དེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ལྐོག་མ་ནས་ཡི་གེ་ཨཱཿབཀུག་ནས་དེ་ཉིད་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་མཚུངས་པའི་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་སྣང་བ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ན་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་འཁོར་ལོ་དང་ས་བོན་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་མཚམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་དང་མཚུངས་པའི་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་བདུན་དང་ལྡན་པ་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། །

First, at the location of the navel, one should arrange the eight-spoked wheel of the dharmadhātu upon a lotus and moon, marked with the bindu of the first vowel. Then, having arranged the three syllables at the head and other locations, light rays emanating from them should summon the nature of the ālayavijñāna in the form of the syllable OṂ from the head and cause it to enter that very place. At that time, an appearance like the light rays of an autumn moon arises; when the wisdom of appearance (ālokajñāna) is born, one attains the suchness of emptiness (śūnyatā-tattva), and the thirty-three-fold nature of the ālayavijñāna subsides. Following that, having arranged the visarga together with a vajra upon a sun maṇḍala in that same place, light rays emanating from it should summon the syllable ĀḤ from the throat and cause it to enter that very place. At that time, an appearance similar to the light rays of the sun arises; when the wisdom of increasing appearance (vṛddhālokajñāna) is born, one attains the suchness of great emptiness (mahāśūnyatā-tattva), and the forty-fold nature of the afflicted mental consciousness (kliṣṭamanovijñāna) subsides. After that, having abandoned the meditations on the wheel, seed-syllables, moon, sun, and so forth, one should cause the syllable HŪṂ to enter the center of the navel. At that time, an appearance similar to the intense clarity of the twilight arises; at that time, the seven-fold nature of the ālayavijñāna subsides.

དེའི་རྗེས་ལ་རིམ་པས་མཚན་མ་ལྔ་བྱུང་བ་ན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་གྱུར་ནས་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའི་སྣང་བ་དང་མཚུངས་པའི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་འགགས་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་ནི་དམ་ཚིག་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་སྣང་བ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པར་ཉེད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དགའ་བྲལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཡིན་པ་ནི་བླ་མའི་ཞལ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་འགགས་ནས། འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་མེད་ན་དཔེའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ནས་དེའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་སྟེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །

Following that, when the five signs arise in succession, even those very clear appearances vanish, and a clarity arises that is like the appearance of a cloudless sky. At that time, the three wisdoms cease, and the fourth suchness, which is naturally luminous, is born; this is the stage of mantra. As for the stage of the mudrā: when one enters into union with either a samaya-mudrā or a jñāna-mudrā, the consciousness that enters the moment of the "variegated" (nānā-rūpa) ceases, and the joy that is the nature of the wisdom of appearance arises. In the moment of "consciousness" (vijñāna), the afflicted mental consciousness (kliṣṭa-manovijñāna) ceases, and the supreme joy that is the nature of the wisdom of clear appearance arises. In the moment of "differentiation" (vimarda), the ālaya-vijñāna ceases, and the joy beyond joy (virama) that is the nature of the wisdom of near-attainment (āloka-upalabdhi) arises. How the nature of "beyond joy" is the near-attainment of appearance should be understood from the oral instructions of the guru. Following that, in the moment of "freedom from characteristics" (vilakṣaṇa), the three wisdoms cease, and the innate joy (sahaja-ānanda) that is the nature of luminosity arises; this is the classification of the mudrā. If there is no mudrā, one should recollect the suchness that was illustrated during the time of the example and meditate in that manner; this is the stage of the non-intentional (neyārtha).

ད་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དང་དེ་དག་གི་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མིང་རྣམས། སྣང་བ་སྟོང་པ་ཤེས་རབ་དང་། ། སེམས་དང་གཞན་གྱི་དབང་དག་སྟེ། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་གསལ་འཕྲོ་བ། ། ད་ནི་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྔར་བཤད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ན་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིང་དུ་ཐ་སྙད་བཏགས་ཏེ། ཟླ་བའི་སྣང་བ་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ། ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་དེ་བསགས་པས་ན་སེམས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་དུ་ཡུལ་དྲུག་འཛིན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བར་བྱ་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དབང་བྱས་ཤིང་རྒྱས་པར་བྱས་པས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། ། དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མིང་ཅན་སྣང་བ་དེའི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། གསལ་བ་ནི་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་གསལ་བར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་སོ། ། འཕྲོ་བ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱ་བ་ནི་གྲངས་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བཤད་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་རྣམས། ཆགས་བྲལ་དང་ནི་བར་མ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཆེན་པོ་དང་། ། ཡིད་ཀྱི་འགྲོ་ཞིང་འོང་བ་དང་། ། དེ་བཞིན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་གསུམ། ། ཞི་བའི་རྣམ་རྟོག་འཇིགས་པ་དང་། །

Now, regarding the names for the conventional nature, categorized by the discordant factors, the remedial factors, and the methods for the engaging consciousnesses, it is said: "Appearance, emptiness, and insight; Mind, and the dependent nature; Its nature is luminous and radiating— Now I shall explain them thoroughly." In this context, when the engaging consciousness itself is abandoned through the previously explained meditation, it is conventionally designated by the name "wisdom of appearance," because it is seen to be similar to the appearance of the moon. It is "empty" because the thirty-three natures have been abandoned. It is "mind" because it is the essence of the six engaging consciousnesses; since it accumulates, it is called "mind." It is the "dependent nature" because it arises from apprehending the six objects; since it is governed and expanded by other external objects of apprehension, it is the "dependent nature." The nature of that "appearance"—which is the essence of the mind bearing the name of the engaging consciousness—is the essence of the mental factors. "Luminous" refers to those things to be clearly realized through the direct perception of self-reflexive awareness. "Radiating" means arising. "I shall explain them thoroughly" means they shall be explained through the distinctions of number and classification; this is the literal meaning, not an intentional one. Regarding those: "Detachment, and the intermediate state, Likewise, the great; The mind’s going and coming, And likewise the three, such as sorrow; Peaceful conceptualization, and fear..."

འཇིགས་པ་བར་མ་ཤིན་ཏུ་འཇིགས། ། སྲེད་དང་སྲེད་པ་བར་མ་དང་། ། ཤིན་ཏུ་སྲེད་དང་ལེན་པ་དང་། ། མི་དགེ་བཀྲེས་སྐོམ་དག་ཉིད་དང་། ། ཚོར་དང་ཚོར་བ་མཉམ་པ་དང་། ། ཤིན་ཏུ་ཚོར་བའི་སྐད་ཅིག་ཉིད། ། རིག་པ་པོ་དང་རིག་འཛིན་གནས། ། སོ་སོར་རྟོག་དང་ངོ་ཚ་ཤེས། ། སྙིང་རྗེ་དང་ནི་བརྩེ་བ་གསུམ། ། དོགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཉིད་དང་ནི། ། ཕྲག་དོག་ཅེས་ནི་བྱ་བར་གྲགས། ། རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གང་། ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་རིག་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ནི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་རིག་སྟེ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་ངེས་པར་བྱའོ། ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་བདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་བཅུ་གཅིག་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་དང་ལྡན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ་ཇི་ལྟར་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ལས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུར་ཕྱེ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་བག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཆགས་བྲལ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འགྱོད་པའི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དག་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།

Fear, intermediate fear, and extreme fear; craving, intermediate craving, and extreme craving; grasping; the very nature of unwholesome hunger and thirst; feeling, equal feeling, and the very moment of extreme feeling; the knower and the abode of the vidyādhara; discernment and a sense of shame; compassion and the three types of affection; suspicion, doubt itself, and that which is known as envy—these are the thirty-three natures. They are the self-awareness of embodied beings. Thus it is said. These thirty-three natures are the self-awareness of embodied beings; they are to be ascertained by the direct perception of the self-awareness of embodied beings. One might ask: "Is the engaging consciousness not associated with the five [mental factors] such as contact, the five [afflictions] such as the seventh [ignorance], the eleven virtuous factors, the six root afflictions, and the twenty secondary afflictions? Therefore, how can it be said to possess thirty-three natures when it is associated with forty-seven factors?" This is true. However, just as the twenty secondary afflictions are differentiated from the six root afflictions and are of their own essential nature, so too should these [thirty-three] be understood as being of the nature of subtle latencies through the differentiation of the secondary afflictions and so forth. Likewise, the three [states] such as detachment are included within the secondary affliction of regret, because their nature is that of mental remorse. The going and coming of the mind are of the nature of investigation and analysis.

ཕྲ་བ་དང་རགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་སྟེ་སྙིང་རྗེ་ཡིན་ནོ། ། འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། འཇིགས་པ་ཡོད་ན་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་བོ། ། སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་བསྡུས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ལ་སྲེད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེ་སྡང་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འཆབ་པ་དང་འཚིག་པ་དང་ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུའོ། ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུའོ། ། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དག་ནི་རེག་པར་རོ། ། རིག་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་རོ། ། སོ་སོར་དཔྱོད་པ་ནི་རྟོག་པར་རོ། ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བའི་ངོ་ཚ་ཤེས་པར་རོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བར་རོ། ། བརྩེ་བ་གསུམ་ནི་འདོད་ཆགས་སུའོ། དོགས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་དག་ནི་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་པར་རོ། ། སེར་སྣ་ནི་སེར་སྣའམ་ཕྲག་དོག་ཏུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་དོན་དང་བཅས་པའི་མིང་རྣམས། ཀུན་རྫོབ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་དང་། ། མཚན་མའི་མིང་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། དེ་བཞིན་བུད་མེད་མིང་དུ་བརྗོད། ། འཇམ་པོའི་རྣམ་པའང་དང་དེ་བཞིན་ནོ། ། གཡོན་པ་ཡི་ནི་མིང་ཉིད་དང་། ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་པདྨ་ཅན། ། བསྟན་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཕྱིར། །

This is because they are, by nature, subtle and coarse. The conceptualization of peace is non-harming, which is compassion. The three beginning with fear are subsumed within the three virtues beginning with non-attachment; for when there is fear, one subsequently accomplishes non-attachment and the others. The three beginning with existence and grasping are subsumed within the affliction of attachment, because craving arises in one who possesses attachment. Non-virtue consists of the affliction of hatred and the secondary afflictions such as concealment, spite, and envy. The three types beginning with feeling are the three types of pervasive feeling. Hunger and thirst are subsumed within contact. The three beginning with the knower are subsumed within mental engagement. Discernment is subsumed within conceptualization. A sense of shame is subsumed within virtuous shame. Compassion is subsumed within non-harming. The three types of affection are subsumed within attachment. Hesitation and doubt are subsumed within the sixth root affliction. Avarice is subsumed within either avarice or envy. Therefore, because they are virtuous, non-virtuous, or neutral, they are exclusively mental factors by nature; this is according to the literal meaning. Now, for the names together with their meanings: The conventional is renowned as the essence of clarity, And as the name of a sign. Likewise, it is expressed as the name of a woman, And similarly as a gentle aspect. It is the very name of the left side, The lunar maṇḍala, and the lotus-holder. This is because it is the very cause to be demonstrated.

དབྱངས་ཡིག་དང་པོའི་ཐིག་ལེར་བཅས། ། ཟླ་བའི་འོད་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན། ། སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་གང་གི་ཚེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེའི་ཚེ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རམ། ཅུང་ཞིག་གསལ་བའི་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མཚན་མོའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུད་མེད་ཀྱི་མིང་སྟེ། དེ་ཡང་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ནི་རྩ་གཡོན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཡོན་པ་སྟེ། རླུང་ནི་གང་དང་གང་གནས་པ། ། རང་བཞིན་དེ་དང་དེ་འབྱུང་ངོ་། ། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་པདྨའི་གདན་ལ་གནས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དེ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་པདྨ་ཅན་ནོ། ། ཡི་གེ་ཨ་ཐིག་ལེས་མཚན་པར་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་ཨོཾ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། བསྟན་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ངག་གི་ལམ་ལ་བརྟེན་པའི་ས་བོན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་ཏེ་ཨོཾ་མོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། ཟླ་བའི་གསལ་བ་དང་མཚུངས་པའི་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་འབྱུང་ངོ་། ། འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།

"Accompanied by the bindu of the first vowel, it appears like the light of the moon; the wisdom of appearance truly arises." Thus it is said. When the nature of the engaging consciousnesses is experienced through the gathering of the conventional object, the sense faculty, and consciousness, at that time it is called the "nature of clarity." It is called "night" because one sees an appearance like the rays of the moon, or because a slightly clear appearance arises. It is given the name "woman" because its nature is insight (prajñā), as was explained previously. Because the natures of the engaging consciousnesses are the very essence of consciousness associated with the wind arising from the left channel, they are "left." As it will be explained: "Whatever wind resides in a particular place, that very nature arises there." Because one meditates upon that on a moon maṇḍala situated on a lotus seat within the wheel of the dharmadhātu, it is the "moon maṇḍala with a lotus." Because the syllable A marked with a bindu is taught as the nature of that syllable Oṃ, it is said: "Because it is the very cause to be shown." Thus, for the sake of generating the wisdom of appearance itself as that which is to be shown, the vowel Oṃ follows as the seed syllable based on the path of speech. For that very reason, at that time, it appears like the rays of the moon; because an appearance similar to the clarity of the moon arises, "the wisdom of appearance truly arises." This should be understood as the meditative stabilization (samādhi) whose essence is emptiness (śūnyatā).

དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པའོ། ། ད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྣང་བ་གསལ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཐབས་ཉིད་དང་། ། དེ་བཞིན་ཀུན་དུ་བརྟགས་པར་བརྗོད། ། དེ་བཞིན་སེམས་ལས་བྱུང་བར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྔར་བཤད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ན་སྣང་བ་གསལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉི་མ་ལྟར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་སྣང་བ་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ནི་སྣང་བ་གསལ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། ། རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའོ། ། རྩ་གཡས་པ་ནས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའོ། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་དང་ཞེན་དང་དེ་དགའ་བ། ། དགའ་བ་བར་མ་ཤིན་ཏུ་དགའ། ། རངས་དང་རབ་ཏུ་མགུ་བ་དང་། ། ངོ་མཚར་དེ་བཞིན་དགོད་པ་དང་། ། ཚིམ་དང་འཁྱུད་པ་ཉིད་དང་ནི། ། འོ་བྱེད་དེ་བཞིན་འཇིབ་པ་དང་། ། བརྟན་དང་བརྩོན་དང་ང་རྒྱལ་དང་། ། ལས་དང་ཆོས་དང་སྟོབས་དང་ནི། ། སྤྲོ་བ་དང་ནི་གྱ་ཚོམ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་གྱ་ཚོམ་ཆེན་པོ་དང་། ། གྱ་ཚོམ་བར་མ་དྲག་པོ་དང་། ། རྣམ་པར་སྒེག་དང་ཞེ་འགྲས་ཉིད། ། དགེ་དང་ཚིག་གསལ་བདེན་པ་དང་། ། མི་བདེན་པ་དང་དེ་བཞིན་ངེས། །

This is an explanation not of intentional meaning. Now, in order to demonstrate the purification of the afflicted mental consciousness, it is said: "Called 'clear appearance,' It is the method of utter emptiness, Likewise, it is described as the 'thoroughly imputed,' And similarly, it is explained as 'mental factors.'" That which is called the afflicted mental consciousness, when it has been abandoned through the previously explained meditation, is to be called "clear appearance." Because it appears with extreme clarity like the sun, the increase of appearance is explained as "clear appearance." Because the forty natural [mental factors] have been abandoned, it is "utterly empty." Because it arises from the right channel, it is the nature of method. Because it is thoroughly imputed from the four [afflictions] such as the view of self and from [the mental factors] such as contact, it is the "thoroughly imputed." Because mind and mental factors are not distinct, it is "mental factors," which is the literal meaning. Now, in order to show the number of the natures associated with that, it is said: "Attachment, clinging, and that joy, Intermediate joy, and extreme joy, Delight, and being thoroughly pleased, Wonder, and likewise laughter, Contentment, and embracing, Kissing, and likewise sucking, Stability, diligence, and pride, Action, dharma, and power, Enthusiasm, and impulsiveness, Likewise, great impulsiveness, Intermediate impulsiveness, and fierce [impulsiveness], Coquetry, and resentment, Virtue, clear speech, truth, Untruth, and likewise certainty."

ཉེར་ལེན་མིན་དང་སྦྱིན་པ་པོ། ། སྐུལ་དང་དེ་བཞིན་དཔའ་བོ་དང་། ། ངོ་ཚ་མེད་དང་སྦྱོར་དང་གདུག། གཡོ་དང་གྱ་གྱུ་ཉིད་དག་དང་། ། རང་བཞིན་དག་ནི་བཞི་བཅུ་སྟེ། ། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའི་སྐད་ཅིག་གོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མདོ་སྔ་མ་ལ་རུས་སྦལ་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རང་རིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་རྗེས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེས་ན་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་པོ་དེ་རྣམས་སྐད་ཅིག་སྟེ་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་རང་རིག་པའི་མཚན་མས་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་དང་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལོག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ། ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་སྟེ། ལྔ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་། གཞན་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་དང་ལྡན་པ་འཐད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་བཞིའི་ནང་དུ་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་པ་ནས་བརྩམས་ནས་ཚིམ་པའི་བར་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བར་རོ། ། འཁྱུད་པ་ནས་བརྩམས་ནས་སྤྲོ་བའི་བར་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པར་རོ། ། གྱ་ཚོམ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མི་བདེན་པའི་བར་ནི་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བར་རོ། ། ངེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་གྱ་གྱུའི་བར་ནི་བདག་ལ་ཆགས་པར་འདུས་ཏེ་འདུ་བྱེད་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་བཞིན་ནོ། །

"Non-appropriation, the giver, incitement, and likewise the hero, shamelessness, application, and cruelty, guile, and crookedness itself—these are the forty natures; they are the moments of the utterly empty." Thus it is said. In the previous sutra, the term "self-awareness" should be appended in the manner of a turtle's gait. Therefore, these forty natures, which arise in each and every moment, are to be correctly understood solely through the signs of self-awareness. Through the previously explained sequence, the reversal of the afflicted consciousness is to be abandoned by means of the utterly empty. One might ask: "Is it not the case that the afflicted mental consciousness is endowed with the four afflictions—view of self, delusion of self, pride of self, and attachment to self—and the five omnipresent factors—contact, mental engagement, feeling, perception, and volition—and is not endowed with anything else? Therefore, how is it tenable for it to be endowed with forty natures?" This is true; however, the forty natures are subsumed within the four afflictions. From attachment up to satisfaction is included in the view of self. From embracing up to enthusiasm is included in the delusion of self. From impulsiveness up to untruth is included in the pride of self. From certainty up to crookedness is included in the attachment to self, just as in the case of the fifty-one formations.

དེ་རྣམས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སུ་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་དོན་དང་མཐུན་པའི་མིང་རྣམས། ཉིན་མོ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་དང་། ། རྩུབ་མོའི་རྣམ་པར་བསྟན་པ་ཡིན། ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་དང་། ། དེ་བཞིན་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ། ཐིག་ལེ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཡི། ། ཆ་རུ་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ། ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ལྟ་བུ་ཡི། ། སྣང་བ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྣང་བ་འཕེལ་བའི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ནི་ཉི་མ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཉིན་མོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྩུབ་མོ་ཉིད་དོ། ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེའི་གདན་ལ་དབྱངས་ཡིག་དང་པོའི་ཐིག་ལེ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ་བཀོད་དེ་ངག་གི་ས་བོན་བསྡུས་པས་ཉི་མ་དང་མཚུངས་པའི་སྣང་བའི་ཚོགས་འབྱུང་བ་ན་སྣང་བ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཉིད། ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་ནི། ། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད། ། སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་ཚིག་དང་ནི། ། རྣམ་གྲངས་འདི་དག་རྒྱལ་བས་གསུངས། ། ཞེས་པ་གསུངས་ཏེ། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་འབྲེལ་པའི་སྣང་བ་གཉིས་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་སྟེ།

Although these are mental factors, they are nonetheless subsumed within the root afflictions; this is the literal meaning. Now, for the names that accord with the actual meaning: It is said: "Born of the day, it is shown as the coarse aspect; It is called the maṇḍala of the sun, And likewise, it is called the vajra itself. One should know that very reality As the portion adorned by two bindus. Like the rays of the sun, The wisdom of clear appearance arises." Regarding this, the intense clarity of the increasing appearance is called "day" because it appears like the sun. It is called "born of the day" because its nature is method (upāya). It is "coarse" because it possesses an appearance like the maṇḍala of the sun. Upon a sun maṇḍala, one places a vajra seat adorned with two bindus of the first vowel. By condensing the seed-syllable of speech, a mass of light equal to the sun arises; this is the meaning of the statement that the wisdom of clear appearance, characterized by the transformation of the afflicted mental consciousness, comes into being. This is the non-intentional [explanation]. Now, regarding the purification of the ālaya-vijñāna: "The attainment of appearance, likewise the attainment itself, The thoroughly established nature, and what is called ignorance, These are the synonyms for the great emptiness As taught by the Victorious One." Thus it is said. Regarding the term "attainment of appearance," it refers to the attainment of the two appearances associated with the moon and the sun.

དེ་དག་ཏུ་སྣང་བ་དང་བྲལ་ནས་མཚམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་སྒྲུབ་འཕོང་སྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་གྱུར་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་རྣམས་རིག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མི་ཤེས་པས་མ་རིག་པ་སྟེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཆེན་པོས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་རྣམ་གྲངས་འདི་རྣམས་རྒྱལ་བས་གསུངས་ཤིང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་རང་གི་འདོད་པ་ཡིན་པ་འགོག་པར་བྱེད་དེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ནི། ཆགས་པ་བར་མའི་སྐད་ཅིག་དང་། ། བརྗེད་ངས་པ་དང་འཁྲུལ་པ་ཉིད། ། མི་སྨྲར་གྱུར་དང་སྐྱོ་བ་དང་། ། ལེ་ལོ་དེ་བཞིན་རྨུགས་པ་སྟེ། ། མ་རིག་སྐད་ཅིག་བདུན་པོ་ནི། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་བྱ། །

When one is free from those appearances, a luminous appearance like the clarity of the intermediate state is attained; this is called "near-attainment" (upāya). Likewise, the term "near-attainment" refers to the attainment of that very nature and not to others such as the sun or moon; thus, it excludes other possibilities, just as one says, "Arjuna is skilled in archery." Because it is the nature of the transformation of the ālaya-vijñāna, it is the thoroughly established characteristic of arhatship, for it is said that its transformation is arhatship itself. Ignorance (avidyā) is the state of possessing all the seeds from which all consciousnesses arise. Alternatively, because it is indeterminate (avyākṛta), it does not cognize or know name-and-form (nāma-rūpa) and so forth, nor contact, mental engagement, feeling, perception, or volition; thus it is "ignorance," which is the ālaya-vijñāna possessing the nature of neutral feeling. Because it is to be abandoned by the antidote of Great Emptiness, it is the wisdom of the near-attainment of Great Emptiness. By stating that these synonyms were spoken and taught by the Victor, he refutes the notion that they are his own personal assertions; this is the literal meaning. Its nature is as follows: The moment of intermediate passion, Forgetfulness, and delusion itself, Becoming mute, weariness, Laziness, and likewise dullness— These seven moments of ignorance Should be known by the subtle yogi.

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་རྣམས་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདུན་པོ་རྣམས་དེ་རྣམས་ཁོ་ནར་འདུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཕྲ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བློ་གྲོས་རྣོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་དོན་དང་མཐུན་པའི་མིང་། ། ས་བོན་ཐིག་ལེར་ལྡན་པ་མིན། ། རླུང་གི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བ་མེད། ། སྣང་བ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་ཏེ། ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ས་བོན་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་ཐིག་ལེར་ལྡན་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་དང་ཚེག་དྲག་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྣའི་བུ་གའི་སྒོ་དག་ནས་རླུང་འབྱུང་བ་སྟེ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་འབྲེལ་བ་ཡང་མེད་དོ། ། མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་ནས། ཡོངས་སུ་སྟེ་ཀུན་ནས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ། རང་བཞིན་ཕྲ་བ་བརྒྱ་དང་ནི། ། དྲུག་ཅུ་ཐམ་པ་འདི་རྣམས་ནི། ། རླུང་གི་བཞོན་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུས། ། ཉིན་དང་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Thus it is said: Although the ālaya-vijñāna is always associated with contact, mental engagement, feeling, perception, and volition, nevertheless, as before, it should be explained that the seven [mental factors] are subsumed within those very [five]. These are to be known by those called "subtle yogis"—yogis endowed with subtle and extremely sharp insight—because it is precisely the ālaya-vijñāna that is to be known by those with sharp intelligence regarding suchness. Now, regarding the name that accords with the meaning: "It is not endowed with seeds or bindus; It does not emerge through the gateway of the winds; Whatever is the attainment of appearance Is the characteristic of the thoroughly established (pariniṣpanna)." Thus it is said: It is not endowed with seeds such as the letter A and so forth, nor is it endowed with the following vowels, the visarga, or the bindu. There is also no connection of the winds emerging and entering through the gateways of the nostrils. Because it appears as a mere appearance of the intermediate state, that very wisdom of the attainment of appearance is the thoroughly established; it is not the intention [of the text] to say that it is "thoroughly established" (pariniṣpanna) in the sense of being completely established after the ālaya-vijñāna has transformed. Now, the conclusion: "These one hundred and sixty subtle natures Arise day and night By means of the causal winds as their vehicle." Thus it is said.

ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་མ་རིག་པའི་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་འདི་རྣམས་ཉིན་དང་མཚན་དུ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་ཕྲ་བ་ཡིན་ཏེ། རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་གི་བཞོན་པ་ཅན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་དེས་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའོ། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་རྒྱུ་ཅན་ནམ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དག་མ་ཡིན་ཏེ་སྔར་བཀག་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའམ་རེས་འགའ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་མེད་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཕྱིར། ། རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་འགྱུར། ། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་ཞིག། འབྱུང་བ་ལྟོས་པ་ལས་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ནི་སེམས་ཡིན་ལ་རང་བཞིན་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་འགྱུར་བས། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བའི་རིམ་པ། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་དང་། ། མིག་འཛུམས་དེ་བཞིན་ཐལ་མོ་རུ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་དེ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་དང་ཐང་ཅིག་རེ་རེ་དང་ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡུལ་དེ་དང་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའམ། སྔར་འདས་པའི་ཡུལ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །

These one hundred and sixty natures, which are the essence of method, insight, and ignorance, arise one hundred and sixty times during the day and night. For that very reason, they are subtle, because they are to be known by oneself. They arise through the vehicle of the winds, which is the cause of consciousness and the causal agent; thus, they are subject to arising and ceasing. They are not caused by Īśvara and so forth, nor are they causeless, because that has already been refuted. If they were causeless, they would either arise constantly or never arise at all, for it is said: "Because they do not depend on anything else, causeless things would either always exist or never exist. The occasional arising of entities is due to dependence." Thus, since the three consciousnesses are the mind and the natures are mental factors, the entire wheel of saṃsāra is of that very nature; it arises and perishes again and again. Therefore, the intention is not that one should meditate on the path through the stages of emptiness and so forth in order to negate that. Now, regarding the sequence of arising by way of the divisions of time, it is said: "In moments, instants, and brief durations; likewise in the blink of an eye and the clap of hands." These natures arise in each moment, each instant, each brief duration, and so forth, either by experiencing their respective objects or by way of recollecting objects that have previously passed.

དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་ཕྲ་མོའི་ལྟ་བ་ཅན་གྱིས་དེ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐད་ཅིག་གང་ལ་རང་བཞིན་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའམ་བར་མ་གང་བྱུང་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ན། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱའོ། ། གཞན་དུ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་འདྲེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རྣམས་དགག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་བློ་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྤྱོད་པས་གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་མྱུར་དུ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། སྐད་ཅིག་སེ་གོལ་གཏོགས་པར་བཤད། ། ཐང་ཅིག་ཡུངས་ཀར་བསྐོར་བ་ཙམ། ། ཡུད་ཙམ་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་པ་ཡིན། ། མིག་འཛུམས་མིག་ནི་འཛུམས་པ་ཡིན། ། ཐལ་མོ་ལག་གཉིས་བརྡབས་པ་སྟེ། ། སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གོ། ། ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲས་བུ་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་བསྐོར་བ་སྟེ་ལག་པ་ལ་སོགས་པར་བསྐོར་བ་དེ་ནི་ཐང་ཅིག་གོ། ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་སྙིང་ག་ནས་གདོང་གི་སྣའི་བུ་ག་དག་ལ་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཡིད་ཙམ་མོ། ། དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་མིག་དག་འཛུམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མིག་འཛུམས་སོ། །

Then, the yogi possessing the subtle view should recognize these by relying on the distinctions of moments and so forth; otherwise, one will not understand the differentiation between the mind and mental factors. When one investigates which nature—virtuous, non-virtuous, or neutral—has arisen in a given moment, one should realize such distinctions and then manifest that kind of meditative concentration (samādhi). Otherwise, the concentrations will become confused, and for that reason, the natures will not be negated. The summarized meaning is that when one understands the distinction between the natures and consciousness through conduct that is the object of an extremely subtle intellect, one will swiftly attain the purification of the mind; this is the literal meaning, not the intended meaning. Now, the definitions of the moments and so forth are stated: "A moment is explained as the snap of a finger; A 'thang-cha' is the mere turning of a mustard seed; A 'yud-tsam' is the inhalation and exhalation of breath; A 'mig-'dzums' is the closing of the eyes; A 'thal-mo' is the clapping of the two hands— These are the definitions of the moment and so forth." Thus it is said: the duration of time it takes for the sound of a finger-snap to occur is a kṣaṇa (moment). The duration of time it takes to turn a mustard seed—that is, to rotate it in the hand and so forth—is a tatkṣaṇa (instant). The duration of time it takes for the vital wind (prāṇa) to emerge from the heart to the nostrils of the face is a lava (brief moment). The duration of time it takes for the eyes to close is a muhūrta (moment of blinking).

དུས་ཇི་སྲིད་དུ་ལག་པ་གཉིས་བརྡབས་པ་དེ་ནི་ཐལ་མོ་བརྡབས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཤད་དོ། ། འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་དེ་ཙམ་ལས་ཡུན་ཐུང་བའམ་རིང་བར་རང་བཞིན་རྣམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པས་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རང་བཞིན་རྣམས་ངོ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། ཤེས་ནས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པར་བྱ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་ཇི་ལྟར་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་རླུང་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་གི་འབྱུང་བ་དང་དེ་རྣམས་དགག་པ་སྟེ་གཉི་ག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་རིག་ཙམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མཚན་ཉིད་མེད། ། འོན་ཀྱང་དེ་ཡི་དབྱེ་ཡོད་དོ། ། མཚན་མོ་ཉིན་མོ་མཚམས་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རེ་ཞིག་དང་པོར་ཤེས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རང་རིག་ཙམ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་གོམས་པའི་དབང་གིས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་དག་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་རགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏེ།

The duration for which the two hands are clapped is the "clapping of palms"; these should be understood as the definitions of moments and so forth. The definition of time is explained for the purpose of fully understanding the nature of the arising of the constituents. This is what is being said: the constituents do not arise for a duration shorter or longer than that [moment], because they are extremely subtle. Therefore, the yogi should recognize the constituents through the divisions of time such as moments, and having recognized them, should apply the appropriate antidotes accordingly; this is the literal meaning. Now, in order to show both how the wheel of saṃsāra arises through the power of consciousness associated with the winds, and how to cease them: "The wisdom of mere self-awareness Is without characteristics, like space; Nevertheless, it has divisions: The nature of night, day, and twilight." Thus it is said. First, "awareness" refers to mere self-awareness, which is realized by the valid cognition of yogic direct perception as being empty of the nature of subject and object. Although it is the nature of the dharmakāya, consciousness—due to the power of habituation to the latencies of beginningless ignorance—is like space. Although it is free from the characteristics of birth, aging, and death, being equal to space, it becomes the essence of subject and object and thus takes on a coarse nature.

མི་ཤེས་པའི་མུན་པའི་དབང་གིས་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗེད་པར་གྱུར་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་དབྱེ་བ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ན་འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་དབྱེ་བ་ཡོད་ཅེ་ན་མཚན་མོ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། ཉིན་མོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། མཚམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་བཏགས་སོ། ། སེམས་འདི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་དང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་དང་དེ་རྣམས་སུ་བཤད་ཅིང་སྟོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་རང་གི་འདོད་པ་ཙམ་ཡིན་པ་འགོག་པར་བྱེད་དེ། སེམས་དེའི་སྒྲུབ་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རླུང་རྣམས་སྟོང་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། ཤེས་དང་ཡང་དག་འདྲེས་གྱུར་ནས། ། དབང་པོའི་ལམ་ནས་བྱུང་ནས་ནི། ། ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་དམིགས་པར་བྱེད། ། འདིར་སྐྱེ་བ་དང་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པས་བསྐུལ་བའི་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་དབང་པོ་ཀུན་དང་ལྡན་པའི་སྲིད་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་ན་གནས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་བག་ཆགས་དག་གིས་བསྐུལ་ནས་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་སྦྱོར་བའི་སྐབས་སུ་མངལ་གྱི་ནང་དུ་འཇུག་སྟེ།

Under the power of the darkness of ignorance, one’s own nature is forgotten, and based upon the grasping at a self and the grasping at "mine," the eight consciousnesses arise. Furthermore, when they arise based on the threefold division of the engaging consciousnesses, the afflicted mental consciousness, and the all-basis consciousness, one wanders in saṃsāra. If one asks how they are divided: the night is the engaging consciousnesses; the day is the afflicted mental consciousness; and the twilight is the all-basis consciousness. To that very [all-basis], names such as "light" and so forth are assigned from the perspective of its purity. The Blessed One explained and taught this mind in three aspects in various sūtras and the kings of tantras. This refutes the notion that [this teaching] is merely one's own personal preference. The proof of that mind—the explanation of the cause for establishing its arising—is as follows: "When the winds, through the form of emptiness, Become perfectly mixed with consciousness, Emerging through the path of the sense faculties, They perceive the objects." Here, a gandharva being, impelled by the defects of the latencies of birth and karma, and possessing all the sense faculties while remaining in the state of the intermediate existence, is further impelled by the latencies of attachment and aversion. At that time, during the union of the male and female faculties, they enter into the womb.

དེ་དག་གི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་དག་གིས་གཏུམས་ནས་མེར་མེར་པོ་དང་གོར་གོར་པོ་དང་རྐང་ལག་འགྱུས་པ་དང་། རུས་པ་དང་པགས་པ་དང་སྤུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོས་ཟླ་བ་དགུ་དང་བཅུའི་རིམ་གྱིས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་མའི་ལྟོ་བ་ནས་བྱུང་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་ཟ་བ་དང་རེག་པ་དང་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁྱམས་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་འཆི་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་འཁོར་བའི་བཙོན་རའི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། རླུང་དེ་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་གི་ཚོགས་རྣམས་སྟོང་པའི་གཟུགས་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཞེས་པ་སྟེ། རིག་པ་ཙམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་མའི་མངལ་དུ་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ཐིག་ལེ་དག་དང་ཡང་དག་པར་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས་སོ། ། ཕྱིས་བྱུང་ནས་ཏེ་མངལ་ནས་བྱུང་ནས་དབང་པོའི་ལམ་ནས་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་དམིགས་ཤིང་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཚེ་མིག་དང་གཟུགས་དང་རྣ་བ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཐུས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ། ། རླུང་ནི་བཞོན་པ་ཉིད་གྱུར་ནས། །

Enveloped by their semen and blood, it becomes the mer-mer-po (oval stage), the gor-gor-po (solid stage), and the stage of moving limbs; then, through the substances of bone, skin, hair, and so forth, it gradually becomes a living being over the course of nine or ten months. Having emerged from the mother’s womb, it perceives, hears, smells, tastes, touches, and cognizes objects. Then, wandering through the afflictions and secondary afflictions such as attachment and aversion, it dies again and again and is born in that very same way. Thus, the birth of sentient beings in the six realms of existence, which are possessed of the infinite sufferings of the prison of saṃsāra like the wheel of a water-drawing machine, is the path of birth. To demonstrate that very point: "That wind" refers to the collection of winds such as the life-sustaining wind (prāṇa), which is the form of emptiness, being empty by nature. This means that the gandharva being, endowed with consciousness that is mere awareness, becomes perfectly mixed with the drops of semen and blood in the mother’s womb. Later, having emerged—that is, having come out from the womb—it perceives and grasps objects such as forms through the pathways of the faculties, namely the doors of the sense faculties such as the eyes. At that time, through the power of the eye, form, and mental engagement, the visual and other consciousnesses arise. This is the manner in which the mind is born; it is not the intended meaning [of the ultimate]. Now, the manner in which the mental factors (caitta) arise: "The wind, having become the vehicle..."

གང་ཚེ་སྣང་བ་ལྡན་གྱུར་པ། ། དེ་ཚེ་རང་བཞིན་དེ་དག་ཀུན། ། ཅིག་ཅར་རམ་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། ། རླུང་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བཞོན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་སྣང་བ་སྟེ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡུལ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དང་ལྡན་ཞིང་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཅིག་ཅར་རམ་ནི་རིམ་གྱིས་ཏེ། ། དུས་གཅིག་ཏུའམ་རིམ་གྱིས་སོ། ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཙོ་བོ་དང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། རོལ་ཆ་མང་པོ་ཚོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁཎྜ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཚེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་རིག་པར་བྱ་བའི་རོའི་བྱེ་བྲག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚེ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་རླུང་གཡོ་བའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་དབྱེ་བ། རླུང་ནི་གང་དང་གར་གནས་པ། ། རང་བཞིན་དེ་དང་དེ་སྐྱེད་བྱེད། ། ཇི་སྲིད་རླུང་གིས་མ་བསྐྱོད་པའི། ། སྣང་བ་མི་གཡོར་མ་གྱུར་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །

"When the appearances arise, at that time all those natures emerge either simultaneously or sequentially," it is said. The intention is as follows: when that very wind becomes the mount of consciousness and possesses appearances—that is, the objects appearing as the nature of pleasure, suffering, and equanimity—and when reflections have arisen, at that time the mental factors (caitta) of such a nature emerge and are born from the mind. How so? "Either simultaneously or sequentially," meaning either at one time or in succession. One might ask: "Are not the mental factors born sequentially? How then can they arise simultaneously?" It is said that they do so by way of primary and secondary [factors], like the sound of a collection of many musical instruments. Likewise, when experiencing various objects such as khaṇḍa [sugar] and so forth, one experiences only the specific, superior distinctions of taste that are to be individually cognized by oneself; similarly, when experiencing an object, only the specific moments of mental factors arise. Therefore, the statement "they also arise simultaneously" is the manner in which mental factors are born; this is the general meaning. Now, regarding the classification of the natures by way of the movement of the winds: "Wherever the wind resides, it produces that very nature. As long as the wind has not moved, the appearance does not become unsteady." This is what was said, and the meaning is as follows:

རེ་ཞིག་རླུང་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་ཡིན་པར་སྔར་བཤད་ཅིང་དེའི་གནས་སྙིང་ག་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་དང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་བསྟན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་དཔྱད་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འོད་གསལ་བ་ལས་རླུང་བྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཡོན་དང་གཡས་དང་བར་མའི་རྩ་གསུམ་ནི་ལམ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་གང་དང་གང་དུ་སྟེ་གཡོན་ནམ་གཡས་སམ་དབུས་སུ་རླུང་གནས་པ་ནི་རང་བཞིན་དེ་དང་དེ་སྟེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དང་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྩ་གཡོན་པའི་ལམ་ནས་བྱུང་བའི་རླུང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། གཡས་ན་གནས་པས་ནི་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམས་སོ། ། དབུས་ན་གནས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཇི་སྲིད་སྣང་བ་སྟེ་ཡུལ་འཛིན་པ་ལས་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མི་གཡོ་ཞིང་བརྟན་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་སྟེ་བཞོན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐུལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་བ་སྟེ་མི་འབྱུང་ཞིང་མི་སྐྱེའོ། ། དེ་ལྟར་རྩའི་བྱེ་བྲག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་འཛིན་པ་ལས་རང་བཞིན་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་འགོག་པ་སྣང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཏེ། ། བདག་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་བརྟག། གཉི་གའི་ཡན་ལག་ཅན་ཉིད་ཀྱི། ། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

For the time being, it has already been explained that the winds are of five and ten types, and their locations—the heart and so forth—as well as their specific functions, have been shown. Nevertheless, when analyzing their essential nature, the winds arise from the luminosity of the dharmadhātu-wheel. Therefore, the three channels—the left, the right, and the middle—are the paths. Consequently, wherever the wind abides—whether in the left, the right, or the center—it produces and gives rise to those respective natures, which are the mental factors (caitta-dharma). Likewise, the wind arising from the path of the left channel produces the natures that are the essence of insight (prajñā). Abiding in the right produces those that are the essence of method (upāya). Abiding in the center produces those that are the essence of ignorance (avidyā), yet this depends upon an object of observation. Therefore, it is said: as long as consciousness—which has become a semblance of the apprehension of objects, namely "appearance"—has not become unmoving and stable, it is to be impelled by the wind, which is its very nature as a mount. Thus, as long as it is impelled by the wind, the movement of consciousness does not occur; it does not arise. Thus, it has been explained that the natures arise from the apprehension of objects in accordance with the specific channels. This is the general meaning. Now, it is said: "The cessation has the two appearances as its cause; the entity of the self is analyzed; through the state of possessing both parts, the 'near-attainment' appearance will occur." This is what was taught.

སྣང་བ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགག་པའི་དོན་དུ། ཨོཾ་དང་ཨཱཿགཉིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་དང་ཚེག་དྲག་ལ་གཞུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་མཚུངས་པའི་སྣང་བ་མཐོང་བ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་དག་གི་དངོས་པོ་སྟེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ནི་འགོག་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་གཉི་གའི་ཡན་ལག་ཅན་ཏེ་སྣང་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་དང་བྲལ་ནས་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལྟ་བུར་མཐོང་བའི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་སྦས་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་ནི། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། ། བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་འདི། ། གསལ་བར་དེ་ལས་མཚོན་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཏེ་མིག་འཕྲུལ་མཁན་དང་སྨན་དང་ནོར་བུ་དང་། སྔགས་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་བུད་མེད་སྒྱུ་མ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱ་བྱས་པའི་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དགའ་བ་དང་མཆོག་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་གསལ་བར་བྱས་ནས་མཚོན་པར་འགྱུར་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །

There are two appearances: the natural [appearances] and, for the purpose of negating [the duality of] consciousness, the appearances resembling the rays of the moon and sun preceded by the entry of the vowels and the visarga following the two syllables Oṃ and Āḥ. One should meditate on the negation of the conceptualization of the entities caused by those [appearances], namely the engaging consciousness and the afflicted mental consciousness. Following that, having become free from the perception of the two appearances that possess both parts, the wisdom characterized by the transformation of the ālaya-vijñāna arises for the yogi—this is the perception of the "near-attainment" (ābhāsaprāpti) seen like the appearance at the junction, which has become of one taste. This is the stage of cessation, the hidden [meaning]. Having thus taught the stage of mantra, the stage of the mudrā is taught as follows: "Of all illusions, the illusion of a woman is supreme. This distinction of the three wisdoms will be clearly illustrated by her." Thus it is said. "Of all illusions" refers to those produced by magicians, medicines, jewels, mantras, and so forth; among these, the "illusion of a woman"—that is, the illusion formed by the mudrā—is "supreme," meaning it has become a distinguished state. Why is this? Because by relying on that mudrā, the distinction of the three wisdoms—characterized by the joys of appearance and so forth, as well as the supreme and the beyond-joy—is clearly illustrated, pointed out, and experienced.

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་གི་དུས་སུ་ནི་སྣང་བ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མཆོག་གོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་གི་དུས་སུ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བྲལ་བ་སྟེ་སྦས་པའོ། ། ད་ནི་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བྱེད་དེ། འདོད་ཆགས་ཉིད་དང་ཆགས་བྲལ་དང་། ། དེ་དག་བར་ན་གནས་པ་ནི། ། དབང་པོ་གཉིས་ནི་མཉམ་སྦྱོར་བའི། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་འདུས་ལས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བ་སྟེ་དགའ་བའོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་སྟེ་བྲལ་བའོ། ། དེ་དག་བར་ཏེ་དབུས་ན་གནས་པའི་གསུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྣང་བ་གསལ་བ་སྟེ་མཆོག་གོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་རྡོ་རྗེ་པདྨ་འདུས་ལས་སོ། ། དབང་པོ་གཉིས་ཏེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་མཉམ་པར་སྦྱོར་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་སྦས་པའོ། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་གཉིས་ནི་མཉམ་སྦྱོར་བ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་པར་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་ནི་མཉམ་སྦྱོར་དང་། ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བྱ་བ་ཡིས། ། འབད་པས་ཡེ་ཤེས་གང་ཐོབ་པ། ། དེ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དང་པོར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཏེ་སྣང་བ་དང་གསལ་བ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་རབ་ཏུ་བཤད་ཅིང་བསྟན་ཏོ། །

Likewise, at the moment of the various appearances, it is the supreme nature of clear appearance. At the moment of the ripening [appearance], it is the nature of the attainment of appearance, which is the state of separation and is hidden. Now, that very point will be explained in detail: "Passion itself and the absence of passion, And that which abides between them, Arises from the union of the two organs, From the meeting of the vajra and the lotus." Passion is appearance, which is joy. The absence of passion is the attainment of appearance, which is separation. That which is the third, abiding in the middle between those two, is the clear appearance, the supreme. If one asks how these are experienced, it is "from the meeting of the vajra and the lotus." This means the union and meditative absorption of the two organs, method and wisdom. The hidden meaning is that, through this, the three—such as the engaging consciousness and so forth—cease. Regarding the meditative absorption of the internal method and wisdom: "The meditative absorption of the two wisdoms in union Is thoroughly explained as entering into equipoise. Through the union of the two wisdoms And the activities as previously described, Whatever wisdom is attained through effort, That is the attainment of appearance." Thus it is said. First, through the sequence of the external mudrā, the attainment of the two wisdoms—the natures of appearance and clarity—is thoroughly explained and shown as the meditative absorption of their union.

འདི་ལྟར་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་སྣང་བ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ནི་མཉམ་སྦྱོར་ཏེ། ། དེ་དག་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་དང་། ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བྱ་བ་སྟེ། ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པས་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་སྤངས་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་དགའ་བ་གཉིས་སྤངས་པའི་སྐད་ཅིག་གིས་ཡེ་ཤེས་གང་ཐོབ་པ་དེ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་མེད་ན་ཐབས་གང་ལ། ། གང་ལ་ཆུ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་སྦྱོར། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་གྱུར་ན། ། ལན་ཅིག་ཙམ་ཞིག་མྱོང་ནས་ཀྱང་། ། རྣལ་འབྱོར་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ལ་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྷན་ཅིག་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྟེ་གྲགས་པ་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཐབས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྣལ་འབྱོར་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་ཞིང་། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏེ་མཐུས་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་རང་དགའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།

In this way, the wisdom of appearance is the nature of insight, and the wisdom of clear appearance is the nature of method; their union is the meditative equipoise of method and insight. Following that, the two wisdoms are in union. Through their synthesis and the activities as previously explained, the abandonment of the seed-syllables and so forth by means of the stage of mantra, and the abandonment of the two joys by means of the stage of the mudrā, the wisdom that is attained in a single instant is called the "attainment of appearance," which is the hidden [meaning]. "If there is no mudrā, what is the method? If the union of the lotus and vajra Does not exist even conventionally, Then even after experiencing it but once, It will be accomplished through the power of yoga." Thus it is said. If for a yogi there is no union of the vajra and lotus with a distinguished mudrā of a compatible family—conventionally, meaning it is not renowned or existent—then what method is there? To this it is said: "Through the power of yoga." One should enter into meditative equipoise with the wisdom-mudrā generated by that yoga, or meditative concentration (samādhi). By its power or force, the three wisdoms, such as appearance and so forth, are to be illustrated. If one asks: "Is it not the case that this becomes suchness, even if it is merely imputed by one's own conceptualization that is not valid, like a random conceptualization?" It is not so.

ཇི་ལྟར་ལན་ཅིག་སྟེ་འོད་ཟེར་གཅིག་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གི་དུས་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་དཔེའི་སྒོ་ནས་མཚོན་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ཀྱང་དཔེ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་དུ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་དྲན་པ་ལས་དོན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་དོགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ཚུལ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཆུའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུན་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་དཔེ་དང་དཔེ་ལས་བྱུང་བ་བདག་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། ད་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཡིས། ། དབྱེ་བ་ཇི་བཞིན་ཤེས་བྱས་ལ། ། རང་བཞིན་ཉིད་ནི་སླར་ཡང་ནི། ། རྟག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པས་མཚོན་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་རྣམས་དང་འཇུག་པ་སྟེ། རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དབྱེ་བ་ཇི་བཞིན་ཏེ་དབྱེ་བའི་རིམ་པ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱས་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་མ་རིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པའི་རང་བཞིན་དེ་དག་ཉིད་མཚོན་པར་བྱ་ཞིང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྟེ་སྦས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱས་ནས། འོད་གསལ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྤྲིན་ནི་སྣ་ཚོགས་ཤིང་། ། མདོག་དང་དབྱིབས་ནི་ཐ་དད་པ། ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནས་བྱུང་ནས་ནི། །

Just as once—that is, a single ray of light—the great bliss experienced at the time of the wisdom-knowledge empowerment (jñāna-abhiṣeka) and illustrated by way of an example, that very same [bliss] should be illustrated by the yogi as having the nature of arising from an example through entering into union with the wisdom-mudrā (jñāna-mudrā). One should not suspect that this is not a valid cognition (pramāṇa) because it is a subject that is merely a recollection of a previously experienced object; for the suchness (tattva) that engages by its own nature is seen in the manner of suchness itself, like the continuous flow of a stream of water. Alternatively, it is a hidden meaning (saṃdhyābhāṣita) to say that there is no distinction between the example and that which arises from the example. Now, for the purpose of fully knowing the essential nature of the natures, it is said: "Having understood the divisions exactly as they are By means of the nature of the engagement of wisdom, The yogi should again always illustrate The natures themselves." The phrase "by means of the nature of the engagement of wisdom" refers to the engagement of cognitions. One should understand and realize the divisions of the essential nature of the natures exactly as they are—the sequence of their divisions—and then illustrate and meditate upon those very natures that abide as the identity of method, wisdom, and ignorance. This is the hidden meaning. Having thus understood the distinctions of the natures, in order to illustrate that they are the very essence of luminosity (prabhāsvara), it is said: "Just as clouds, though diverse, With various colors and shapes, Having arisen from the expanse of space..."

དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ནི། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཏེ། ། མ་ལུས་ཡུལ་རྣམས་སྤངས་ནས་ནི། ། འོད་གསལ་བར་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་དང་ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་སྤྲིན་ཏེ། ཆར་འཛིན་པ་རྣམས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནས་ཏེ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ནས་འབྱུང་ཞིང་ལངས་ནས་སླར་ནམ་མཁའ་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་ཞིང་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་གང་ནས་འོངས་པའམ་གང་དུ་སོང་བ་མི་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ལས་བྱུང་ནས་རང་རང་གི་འདོད་པའི་ཡུལ་དཔྱད་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་འོད་གསལ་བར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལྟར་གང་ཞིག་གི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། ། བུ་རམ་གྱི་ནི་མངར་དང་མེའི། ། ཚ་བ་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། ། སྟོང་པ་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལས་ཀྱང་། ཨེ་མ་ཧོ། ། རི་མོ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དག་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་། ། མཉམ་དང་མི་མཉམ་མཐོ་དམན་རྟོག་པའི་བློ་ཡི་འཁྲུལ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། ། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་ནས་སེམས་ཀྱི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལ་བྲིས་པ་ཡི། ། རྫུན་མའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དག་གིས་སྲིད་གསུམ་འདི་ནི་བསླུས་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། །

"In that very [expanse] they dissolve. Likewise, all natures, having the three appearances as their cause, abandon all objects without exception and enter into the clear light." Thus it is said. Just as clouds possessing colors such as blue and yellow, and shapes such as subtle and coarse, arise and emerge from the expanse of the sky—the center of the sky—and then dissolve and subside back into that very sky, such that the world does not know from where they came or where they went; likewise, all natures, having emerged from the three consciousnesses and analyzed their respective desired objects, enter into the fourth suchness, the clear light, which is the nature of the dharmakāya. In this way, whatever is the nature of something, that is its very essence later on. As it is said in the Commentary on Bodhicitta: "Just as sweetness is the nature of molasses, and heat is the nature of fire, so too is emptiness asserted to be the nature of all phenomena." Likewise, from another source: "Ema ho! Just as various paintings are the aspects of the consciousness of the ultimate reality, they produce the delusions of the conceptual mind regarding the equal and the unequal, the high and the low. Since beginningless saṃsāra, the three realms have been deceived by false conceptualizations painted upon the expanse of the sky of the mind." This is the final point.

རང་གི་ངོ་བོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྨོངས་པ་ནི། དེ་ཡི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པས། ། མི་ཤེས་མུན་པས་ཁེབས་པ་རྣམས། ། དགེ་དང་མི་དགེའི་ལས་བྱས་ནས། ། འགྲོ་བ་ལྔ་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ནས་མི་ཤེས་མུན་པ་སྟེ་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲ་བས་ཁེབས་ཤིང་ནོན་པའི་རྨོངས་པ་རྣམས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་བྱས་ནས་བདེ་འགྲོ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་བཞིན་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་དགེ་བ་བྱས་ནས་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ། མཚམས་མེད་ལ་སོགས་བྱས་ནས་ནི། ། དམྱལ་ལ་སོགས་པ་འཚེད་པར་འགྱུར། ། སྦྱིན་སོགས་དགེ་བ་བྱས་ནས་ནི། ། མཐོ་རིས་ལ་སོགས་དག་ཏུ་མཆོད། ། སྐྱེ་བ་དཔག་མེད་སྟོང་ཕྲག་ནི། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་འཐོབ་པ་ཉིད། ། འདི་ནི་སྔོན་ལས་རྣམ་སྨིན་ཞེས། ། རྨོངས་པ་དག་ནི་མྱ་ངན་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱས་པས་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དག་ཏུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས། ཡང་དེ་ནས་འཆི་འཕོས་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐོབ་ནས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་དབང་གིས་རྨོངས་པ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་ཨེ་མའོ་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །

Regarding the delusion of not fully knowing one's own essential nature, it is said: "Because they do not know its nature, Those covered by the darkness of ignorance, Having performed virtuous and non-virtuous actions, Will wander through the five realms of existence." The word "its" refers to the nature of consciousness and the collection of the [five] constituents. Not fully knowing that nature, those who are deluded—covered and oppressed by the net of afflictions such as ignorance, the darkness of unknowing—perform virtues such as generosity and thereby attain the higher realms; likewise, by performing non-virtues such as the acts of immediate retribution, they go to the hells. Consequently, they wander in the wheel of existence, which consists of the five realms. Specifically, it is said: "Having committed acts of immediate retribution and the like, They are cooked in the hells and so forth. Having performed virtues such as generosity, They are honored in the higher realms and so forth. Obtaining birth again and again, For immeasurable thousands of times, The deluded, regarding this as the ripening of past karma, Are filled with lamentation." Having experienced happiness and suffering in the higher and lower realms through the performance of virtuous and non-virtuous actions, they then pass away from there and obtain rebirth, linking to existence again and again for immeasurable thousands of births. Under the power of extreme suffering, the deluded say, "Alas! This is the transformation of the ripening of past karma."

རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་མ་གཏོགས་པར་སྔོན་གྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རང་བཞིན་རྣམས་ཁོ་ན་འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་དངོས་པོས་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་ལ། སྔོན་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་ལས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འཐད་པ་ཡིན་པར། རང་བཞིན་སྣང་བ་དང་ལྡན་པས། ། གང་གི་སྐྱེ་བོ་ཉོན་མོངས་པ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཅན། ། སྲིད་པའི་གཟེབ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པས་ཏེ་དེ་རྣམས་དང་འབྲེལ་པས་སོ། ། གང་གི་སྐྱེ་བོ་སྟེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འཁོར་བའི་དགོན་པར་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་ནས་ཏེ་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཤེས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྲིད་པའི་གཟེབ་སྟེ་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་དྲི་བཅས་སེམས། ། འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ་དེས་དབེན་པ། ། མདོར་ན་ཐར་པ་ཡིན་པར་ནི། ། རྒྱལ་བ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་གསུངས། ། དེ་བཞིན་དུ་རིག་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས་ཀྱང་། ལས་རྣམས་འབྲས་བཅས་ཉིད་དང་ནི། ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་གསུངས། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ཕྱིར། ། སྐྱེ་བ་མེད་པའང་བསྟན་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དེ་མཐར་ཐུག་པའོ། །

Apart from the prakṛtis, that which is called "prior karma" does not exist when analyzed in the ultimate sense. It is the prakṛtis alone that cause one to wander through the three realms of existence by means of the process of going and coming; one should consider that prior karma, which did not previously exist, does not exist. This is the literal meaning. Now, to demonstrate that the thorough knowledge of the very nature of the prakṛtis alone is logical, it is said: "By possessing the appearance of the prakṛtis, The person is afflicted. By knowing that very [nature], the one possessing wisdom Will be liberated from the cage of existence." This means that one possesses the three types of prakṛtis; that is, one possesses or is connected to those consciousnesses. The "person"—meaning ordinary beings—is afflicted in the wilderness of saṃsāra, wandering and coming and going through the divisions of the six realms of existence. By knowing that very [nature]—having known it through the sequence previously explained—the yogi possessing wisdom will be liberated from and emerge from the cage of existence, which is saṃsāra. "Mind stained by attachment and so forth is saṃsāra; That which is devoid of them is, in brief, liberation. Thus the Victorious One, having abandoned obscurations, has taught." Likewise, the Yuktiṣaṣṭikā also states: "Actions together with their results, And the realms of existence were correctly taught. Because of the thorough knowledge of their nature, Non-arising is also taught." Such statements as these are the final word.

ད་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་ཤིང་། འོན་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་གཟུགས་སུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་གྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ངོ་བོ་འདི་ཉིད་ནི། ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ཏུ་བརྟག། སེམས་ཉིད་རང་གིས་མཐོང་འགྱུར་ཏེ། ། རང་ཉིད་ཟླ་བའི་གཟུགས་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་ཡི་གེ་ཨོཾ་དང་ལྡན་པར་བྱས་ནས་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བསམས་ནས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་སེམས་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་དཔལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་ལས་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཟླ་བ་ལ་དམིགས་ནས། ། རྡོ་རྗེའི་མཚན་མར་རབ་ཏུ་བརྟག། རྡོ་རྗེ་སེམས་འདི་བསྐྱེད་པ་ཡི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་ཐབས་སྟོན་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་གསལ་བ་ལ་བལྟས་ནས་སྣང་བ་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྟེང་གི་ཚེག་དྲག་གི་གཟུགས་དང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེའི་མཚན་མ་རབ་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།

Now, in order to demonstrate that one is unable to enter the complete purity of the mind through the yoga of the three wisdoms alone, but rather that one who transforms that very [mind] into the form of a deity such as the moon and the vajra is a yogi of the imputed stage and not a yogi of the completion stage, it is said: "This very essence of insight Is visualized as the maṇḍala of the moon. The mind itself will be seen by itself, Just like the form of the moon itself." Having endowed the syllable OṂ with the entry into the wheel of the dharmadhātu, one should clearly contemplate the maṇḍala of the moon, which serves as its support, as being the very nature of insight. Because that very maṇḍala of the moon is naturally pure, it will be seen as one's own mind itself, just as it is said in the Śrī Tattvasaṃgraha: "O son of noble family, focus on the meditative concentration that individually examines your own mind." If one asks what should be done after that, it is said: "Then, focusing on the moon, One should clearly visualize the vajra mark. This shows the method for the yogi To generate this vajra mind." This means that then, having looked at the luminous maṇḍala of the moon, at the time when appearance arises, one should clearly visualize the vajra mark, which has become one with the form of the visarga (the two dots) atop the vajra situated upon the maṇḍala of the sun.

དེའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་དེ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷའི་རྣམ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཟླ་བ་རྡོ་རྗེ་སོགས་སྦྱོར་བ། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་འདུས་པ་སྟེ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ནི་འདུས་པ་ལས། ། ལྷ་ཡི་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་སྤངས་ནས་གང་གི་ཚེ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཚེ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་འོན་ཀྱང་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ལྷའི་སྐུར་སྐད་ཅིག་གིས་བསྐྱེད་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་བརྟགས་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ཟླ་བ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་སྦྱོར་བ་སྟེ་དེ་དག་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དག་འདུས་པ་ལས་ལྷའི་གཟུགས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་རྣམ་པ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཚེ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་ནི་རྒྱས་བཏབ་ནས། ། ལྷ་ཡི་ང་རྒྱལ་འཆང་བྱེད་དེ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་དང་ལྡན་པར་ནི། ། སྔགས་པ་རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་སྐུ་རྫོགས་པ་ན་དགུག་པ་དང་གཞུག་པ་དང་བཅིང་བ་དང་དབང་དུ་བྱ་བ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་གཞུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་རྒྱས་བཏབ་ནས་སམ།

At that time, because it is the nature of the five wisdoms, that vajra serves to demonstrate the method for practitioners of the generation stage. Since it is the very cause of the deity’s form, one might ask: what should be done next? For that reason, it is said: “The union of the moon, vajra, and so forth, Is the gathering of mind and mental factors; From the gathering of wisdom and method, The form of the deity arises.” This means that after abandoning the meditation on the moon, vajra, and so forth, when one enters the attainment of appearance, at that time one is a practitioner of the completion stage. When one does not enter [that state] but instead meditates by instantaneously generating the deity’s body from the total transformation of that [appearance], at that time one is a practitioner of the imputed deity yoga. That very point is stated: “The union of the moon, vajra, and so forth” refers to their becoming of one taste. From the gathering of the wisdoms that are the nature of method and wisdom—the mind and mental factors—the form of the deity, such as the form of the Great Vajradhara and others, arises and is born. At that time, what should be done? For that reason, it is said: “Having sealed with the four seals, One maintains the divine pride; Endowed with the generation stage, The mantra practitioner always acts.” This means that after the body is complete, for the purpose of entering the wisdom being and so forth, one seals [the deity] with the four seals—namely, summoning, entering, binding, and subjugating. Or:

ཡང་ན་སངས་རྒྱས་སྤྱན་དང་མཱ་མ་ཀཱི་དང་། གོས་དཀར་མོ་དང་སྒྲོལ་མ་སྟེ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་རྒྱས་བཏབ་ནས་ཏེ་འཁོར་ཉིད་ཀྱིས་བསྐོར་ནས་སམ་ཡང་ན་ལས་དང་དམ་ཚིག་དང་ཆོས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་ནས་ཏེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ལྷའི་ང་རྒྱལ་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་འདོད་པའི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་འཆང་བར་བྱེད་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་དེའི་ཚེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་སྐུའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡང་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སམ་འོད་གསལ་བ་ལས་སྐད་ཅིག་གིས་ལྷའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཇིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། དེ་ནས་ཡང་དག་བཤད་བྱ་སྟེ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཏུ་གསང་བ་ཉིད། ། དང་པོར་ཡེ་ཤེས་སེམས་བསྒོམས་ནས། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་གཟུང་། ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་ཡི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཐུགས་ཀར་གནས། ། ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་དང་ལྡན་ཞིང་། ། ཅུང་ཟད་ཉི་ཟླ་ལྟར་སྣང་བར། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོས་མཐོང་བ་ནི། །

Alternatively, having been sealed by the four mudrās—Locanā, Māmakī, Pāṇḍaravāsinī, and Tārā—and surrounded by their retinue, or else having been sealed by the action, commitment, dharma, and great mudrās and thus blessed, the yogi who maintains and upholds the divine pride of the particularly exalted chosen deity is, at that time, said to be endowed with the yoga of the generation stage, but not endowed with the yoga of completion. The deity yoga of yogis is of two types: the yoga of the mantra body and the yoga of the wisdom body. The mantra body is by way of the generation stage. The wisdom body is by way of the stage of self-consecration. The distinction is that when one apprehends the form of the deity instantaneously from the clear light, or by way of the stages of "near-attainment of appearance" and so forth, that is exclusively the stage of completion. If one asks, "What then are the action mudrā and the others?" the Blessed One stated in the Sarvajñāna-bhairava-mahāyoga-tantra: "Then I shall correctly explain The supreme secret of yoga itself: First, having meditated on the wisdom mind, One should fully grasp the great mudrā. Residing in the heart is the bodhicitta, Like a lunar maṇḍala, Endowed with the primordial letters, Appearing slightly like the sun and moon— This is what the great yogi perceives."

དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་གཟུང་བར་བྱ། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་གནས་པའི། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཅིང་བ་ནི། ། ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། ། དེ་ལྟར་ན་ནི་ངེས་འགྲུབ་འགྱུར། ། ལྕེ་ལ་རྡོ་རྗེ་རྣམ་བསྒོམས་ནས། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གཟུང་བྱ་སྟེ། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ལས་རྣམས་ནི། ། མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། དེ་ལྟའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་བཞི། ། བློ་ལྡན་གང་གིས་མི་ཤེས་པ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་། ། སྡོམ་མཆོག་ངེས་པར་འགྲུབ་མི་འགྱུར། ། གསང་ཞིང་བདེ་བའི་ཐབས་ལྡན་པ། ། སངས་རྒྱས་རོལ་པ་རྙེད་དཀའ་བའི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི། ། རྟག་ཏུ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་དོན་འདི་ཉིད་ཀྱི་ལུང་གི་ཚད་མ། དཔལ་ལྡན་འདུས་སོགས་དེ་དང་དེར། ། རབ་རྒྱས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ནི། ། ཇི་སྲིད་བསྒོམ་དང་ལྡན་གྱུར་པ། ། དེ་སྲིད་དང་པོའི་ལས་ཅན་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་རྒྱུད་དང་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་རེ་རེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཤིང་བསྟན་ཏེ། རབ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྤྲོས་ནས་གསུངས་པའོ། ། ཅི་དང་ཇི་སྲིད་དུ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་བརྟགས་པའི་ལྷའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་དང་དེ་སྲིད་དུ་ནི་དང་པོའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་སློབ་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལ་དོན་དམ་པར་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ།

One should uphold what is called the samaya. The binding of the action mudrā, which resides in the heart of the viśvavajra, should be known with certainty; in that way, accomplishment will be certain. Having visualized a vajra upon the tongue, one should uphold the dharma mudrā; there is no doubt that the activities desired will be swiftly accomplished. Those wise ones who do not know these four types of mudrās will certainly not achieve yoga or the supreme vow. "Possessing the secret and blissful methods, the play of the Buddhas is difficult to find; those called Bodhisattvas always abide in the ocean of insight." Thus it is said, and this is the literal meaning. Now, for the authoritative scripture on this very point: "In the glorious Guhyasamāja and so forth, in those various [tantras], as it was extensively taught: 'As long as one possesses meditation, for that long one is a beginner.'" Thus it is said. In those various supreme yoga tantras and mahāyoga tantras, such as the glorious Guhyasamāja, the Blessed One spoke and taught in each chapter. "Extensively" means taught in great detail. "As long as one possesses meditation" means that as long as a yogi meditates on the visualized form of the deity, for that long they are called a "beginner," because they are still conceptual and are in a state of training. In the ultimate sense, not even the slightest distinction is perceived between the conceptualizations of virtue and non-virtue.

རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཙམ་ཡང་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྷུང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགེ་བ་འམ་མི་དགེ་བ་ཡང་རུང་། རྣམ་རྟོག་བྱེ་བྲག་ཅི་ཞིག་ཡོད། ། མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ལ། ། རྟེན་གྱི་དབྱེ་བས་བྱེ་བྲག་མེད། ། དེ་ནི་ཙནྡན་ལས་བྱུང་ཡང་། ། རེག་ན་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆུང་ངུ་ཡང་། ། ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད། ། འཁྲུལ་བའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པས་ནི། ། སེམས་ནི་གློད་པར་བྱེད་པ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བཤད་པ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འོ་ན་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བཤད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ད་ནི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཉིད། ། གསལ་བ་རུ་ནི་བཤད་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ད་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གསལ་བ་རུ་བཤད་པར་བྱ་བ་ནི། བསྟན་ཅིང་བསྙད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་ཉིད། སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་དག་གང་། ། འོད་གསལ་བ་ནི་འདིར་བཤད་དོ། ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་རྣམ་དག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་གསུམ་ཏེ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་དང་མཚམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། སྣང་བ་དང་སྣང་བ་གསལ་བ་དང་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་།

This is because even the mere habitual tendencies of conceptual thought cause one to fall into the ocean of saṃsāra. As it is said: "Whether virtuous or non-virtuous, what difference is there in the particularity of conceptual thought? Just as fire, in its act of burning, has no distinction based on its source, so too, even if it arises from sandalwood, it still burns upon contact. Likewise, even the smallest conceptual thought must be abandoned in its entirety. By realizing the nature of delusion, the mind is set at ease." Such is what was explained, and it is to be taken literally. If one asks, "If that is so, then the completion stage must be explained," it is said: "Now, the yoga of completion itself shall be explained clearly." This means that the yoga of total completion—the completion stage—shall be explained clearly, which is to say, it shall be taught and described; this is to be taken literally. Regarding that very point, it is said: "The purity of the three voids, the clear light, is explained here. That is the all-void, the purity of the three wisdoms." This means that the three voids—the nature of day, night, and twilight—which are the void, the great void, and the extreme void, correspond to the engaging consciousness, the afflicted mental consciousness, and the foundational consciousness (ālayavijñāna), as well as to the appearance, the increase of appearance, and the near-attainment of appearance.

དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་གསུམ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་མཚམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་དང་མཚུངས་པའི་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་དང་ས་བོན་མེད་པར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། སྟོང་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ཙམ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ས་བཅུ་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སྤངས་ནས་བཞི་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བའི་གནས་གོམས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པས་སྔར་བཤད་པའི་སྣང་བ་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་ནུབ་པར་གྱུར་ནས་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་རྟག་ཏུ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་དུ་མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཉིན་མོ་དང་མཚམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བ་དེར་བསམ་གཏན་གྱི་ཟས་འབའ་ཞིག་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ནས་གནས་ཏེ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅིང་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། ཡེ་ཤེས་དག་གནས་དེ་ཉིད་དང་། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བླ་མེད་པ། ། འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། ། གཉིས་མེད་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འོད་གསལ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་དག་པའི་གནས་ནི་དག་པའི་གཞིའོ། །

It should be stated that the purification of these three aspects—the nature of those [appearances], insight, and method, as well as the nature of ignorance—is achieved through the stages of meditation, both with and without seed-syllables, which are like the luminous appearances of the moon, the sun, and the twilight. Furthermore, since those three empties are merely the attainment of mastery over wisdom and do not yet constitute the attainment of the Buddha-ground, one abandons them in order to attain the twelfth ground and familiarizes oneself with the fourth, the all-empty clear light. Because that too is free from the three appearances previously explained through the stage of mantra, even the wheel of the dharmadhātu sets, and one comes to experience a perpetually luminous appearance similar to a cloudless sky. Where conceptualizations of signs, day, and twilight do not arise, the yogi, possessing only the food of meditative concentration, dwells having abandoned the conceptualizations of affliction and purification, and remains performing the welfare of self and others for as long as saṃsāra endures; this is the intended meaning. Regarding its specific characteristics, it is said: "The pure abode of wisdom, the unsurpassed omniscience, unchanging and without appearance, non-dual and supremely peaceful." If one asks what that clear light is like: the pure abode of the wisdoms of appearance and so forth is the pure basis.

དེ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་གི་ངོ་བོའོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དེ་ས་བཅུ་གཉིས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། གང་ལས་གོང་ན་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། འགྱུར་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་གསུམ་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། ། སྣང་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད་པའོ། ། གཉིས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་དོ། ། མཆོག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དམ་པའོ། ། ཞི་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གནས་ནི་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ་སྦས་པའོ། ། འོད་གསལ་བ་ཁོ་ན་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འབྱུང་གི་གཞན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོད་ཅེས་པ་དང་མེད་ཅེས་པར། ། དེ་ནི་ཚིག་གིས་བརྗོད་མི་རུང་། ། དེ་ཕྱིར་འོད་གསལ་དག་པ་ལས། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་ཡང་དག་འབྱུང་། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན་འཆང་ཞིང་། ། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུར་ལྡན། ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པའི། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ནས་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འོད་གསལ་བ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།

That itself is the essential nature of the ultimate truth. The Omniscient One is Vajradhara himself, the essence of the vajra-like samādhi of the twelfth ground. Because there is nothing superior to it, it is "unsurpassed," the fourth. "Change" refers to the three, such as joy and so forth; because it is free from those, it is "unchanging." "Appearance" refers to cognition, primordial wisdom, consciousness, and the natures; because these are abandoned, it is "without appearance." "Duality" refers to the conceptualizations of the conventional and ultimate truths; because these are absent, it is "non-dual." "Supreme" means it is the most excellent because it attains the state of Vajradhara. "Peace" means it is free from all conceptual elaborations. Such a state, the abode of the emptiness of all things, is called "luminosity" and is the hidden meaning. This is taught to show that omniscience arises only from luminosity and not from anything else. "It cannot be expressed by words as 'existent' or 'non-existent.' Therefore, from the pure luminosity, the three wisdoms truly arise. Bearing the thirty-two marks and endowed with the eighty minor signs, the Omniscient One, possessing the excellence of all aspects, arises from that." Thus it is said. That luminosity is not indicated by the conceptualization that "it exists," because the consciousnesses of the conventional nature are absent. Nor is it "non-existent," because...

རབ་ཏུ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་མི་རུང་སྟེ། ། རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་མའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྐུགས་པས་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྟགས་ནས་བསྟན་པར་མི་རུང་གི། རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ་ལྷ་དང་དམྱལ་བའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་རྟག་ཏུ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དག་ཅིང་རྙོག་པ་མེད་པ་དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་འདི་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། ། འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བར་དུ་ཡང་དེ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་ལྡན་ཞིང་འབྲེལ་བ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་སྟེ་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་གཟུངས་དང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འོད་གསལ་བ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་ནས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་དེ་ལས་ཅིག་ཅར་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུའི་སྐུ་ལ་བསྟེན་ཏེ།

This is because it exists as that which is to be experienced by the valid cognition of yogic direct perception, which is of a nature that is utterly luminous. If one asks what that is like: it is inexpressible by words, because it is to be personally realized, just like the joy of a young maiden or the dream seen by a mute. It cannot be shown by imputing it conventionally, but not by way of its own essence, just as the experience of the pleasure and suffering of gods and hell-beings is shown. Therefore, it is not the domain of words. For that reason, from that suchness—which is pure, untroubled, and of a nature that is eternally luminous—three wisdoms arise and dissolve back into it; it is precisely for this reason that it was taught previously. It is not only that; even up to the state of the Omniscient One, the Great Vajradhara, they arise from it. If one asks what that is like: one will come to possess and accomplish those qualities of a Buddha, such as the thirty-two marks of a great being and the eighty minor marks, the supreme of all aspects, the ten powers, the fearlessnesses, the six superknowledges, the dhāraṇīs, the stages, the perfections, the factors of enlightenment, the unshared qualities, and so forth, as well as great compassion and the rest. This is what is taught: having correctly realized the clear light, one relies upon the body that is like a rainbow, arising instantaneously from that stage of self-consecration.

དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་པས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བར་འགྱུར་བར་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་སྦས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལུང་གི་ཚད་མས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས། ཤཱཀྱ་སེང་གེ་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་བཞེད་པ་སྟེ། ། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས། ། ནཻ་རཉྫ་ནའི་ཆུ་འགྲམ་དུ། ། བཞུགས་ནས་མི་གཡོ་བ་ལ་བཞུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་ལས་འཁྲུངས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་ཁབ་ནས་བྱུང་བ་དང་རབ་ཏུ་གཤེགས་པ་དང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཤེགས་པ་དང་བདུད་བཅོམ་པ་དང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་གཏམ་རྒྱུད་བསྟན་པའི་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། ། ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ནི་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཀྱི་རབ་མཆོག་གོ། ། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། བཞི་པ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དེ་བཞེད་ཅིང་ཐོབ་པར་བཞེད་པས་ན། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བཞེད་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་མངོན་དུ་བྱ་བར་བཞེད་པ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།

The meaning is that one will become the Great Vajradhara, capable of acting for the benefit of sentient beings for as long as saṃsāra lasts, completely surrounded by the entire maṇḍala without exception; this is the hidden meaning. In order to demonstrate this very point through the authority of scripture, it is said in the Mahāyāna sūtra Lalitavistara: "The Lion of the Śākyas, the Tathāgata, Desiring manifest enlightenment, Intended to attain the state of Buddhahood, Which is Great Emptiness." "Having sat on the banks of the Nairañjanā, He remained in the immovable posture." This was spoken in the Mahāyāna sūtra called the Lalitavistara, which teaches the life story of the Blessed One Śākyamuni, including his birth, enlightenment, turning of the wheel of Dharma, departure from the palace, renunciation, practice of austerities, descent among the gods, defeat of Māra, and final parinirvāṇa. "Lion of the Śākyas" refers to the supreme one of the Śākya clan. Because he is designated as such based on what is to come, he is the "Tathāgata," for he has realized suchness (tathatā). Because he desires and intends to attain the manifest enlightenment of the fourth [empowerment], the suchness of clear light, he is "desiring manifest enlightenment." His intention to actualize the fourth suchness is as follows: if one asks what that fourth suchness is, it is called "Great Emptiness."

འདི་ལྟར་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལས་ཕ་རོལ་ན་སྟོང་པ་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བདག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་ཞིང་རྙེད་པར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་དང་བྲལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་དབེན་པ་ཚོལ་བར་འགྱུར་བ་ན། མཐའ་མར་ནཻ་རཉྫ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འབབ་པ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གཟིགས་ནས་དེའི་འགྲམ་སྟེ་ངོགས་སུ་བྱོན་ཞིང་། དེར་བཞུགས་ནས་ཏེ་ཤིང་ཨ་ཤྭདྠའི་ཤིང་དྲུང་གི་རྩར་ཉེ་བར་བཞུགས་ནས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་གྱིས་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་པ་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་ཤིང་སྙོམས་པར་བཞུགས་སོ། ། ཀུན་ནས་མི་གཡོ་ཞིང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པའི་བག་ཆགས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པས་ན་མི་གཡོ་བ་སྟེ་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ནི་དེ་ཙམ་ཁོ་ནས་ཡོངས་སུ་མཉེས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏེ་སྦས་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ཚེ་ཏིལ་གང་བཞིན་གང་བའི། ། མཁའ་དབྱིངས་གནས་པའི་རྒྱལ་བ་ཡིས། ། རྒྱལ་བ་ཡི་ནི་སྲས་དེ་ལ། ། གཡོ་མེད་གསུང་གཅིག་གིས་གསུངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

In this way, because it is both empty and great, it is the "Great Emptiness" (mahāśūnyatā); there is no emptiness beyond it. Thinking, "Therefore, since that itself is what is to be adopted, I shall attain and find buddhahood through that very meditative absorption (samādhi)," and based on this intention, he sought a secluded place for meditative absorption, free from the crowds of people. Finally, seeing the river known as the Nairañjanā flowing with great tranquility—a cause for one-pointedness of mind—he went to its bank. Having sat there, he stayed near the foot of an aśvattha tree and, through the stages of purifying the mind, entered and remained in equipoise in the third suchness, the characteristic of the transformation of the basis, known as the "Great Emptiness," an immovable meditative absorption. Because it is entirely immovable and acts to exhaust the habitual tendencies associated with all seeds, it is called "immovable" and "Great Emptiness." The meaning of the words "The Lion of the Śākyas was completely satisfied by just that" is the hidden meaning. Following that, the Tathāgatas pointed out to him, "This is not suchness," by saying: "At that time, the Victors dwelling in the expanse of space, as full as a vessel of sesame seeds, spoke to that Son of the Victors with a single, immovable voice." Thus it was said.

མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་གཟིགས་ནས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལྷུར་ལེན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཏིལ་གྱི་གང་བུ་བཞིན་གཅིག་ལ་གཅིག་མ་འདྲེས་པར་ཁྱབ་པར་བཞུགས་ཏེ། དེའི་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་དོན་དུ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ལས་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་དེས་དེ་ལ་དབང་བསྐུར་ཏེ་སྣོད་དུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་བྱས་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མན་ངག་བཞི་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ནས་འགྲོ་བ་འདུལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་གནས་ཤིང་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་གནས་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མ་ཐོབ་པའི་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་ལ་གཡོ་མེད་པ་སྟེ་སྒྱུ་སྤངས་པའི་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བའི་བློ་དང་དབྱངས་གཅིག་སྟེ། ཚིག་གཅིག་གིས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་ཤིང་བསྟན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་ནི། བསམ་གཏན་དེ་ནི་རྣམ་དག་མིན། ། འདི་ནི་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་མིན། ། ནམ་མཁའི་ངོས་ལྟར་མཆོག་གྱུར་པ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་དེ་དམིགས་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Beholding the Blessed One Śākyamuni, who had entered the meditative absorption of the Immovable, those Blessed Ones who had previously attained accomplishment—having attained perfect enlightenment through the stages of hearing and so forth, and having become dedicated to the welfare of sentient beings, endowed with the six superknowledges, and reached the level of a Buddha—resided pervading the expanse of space like a sesame pod, each distinct from the other. Then, for the sake of taking him under their care, they emanated wheels of light rays from their own bodies and conferred empowerment upon him, thereby making him a fit vessel. Thinking, "In order to abandon the third meditative absorption, we shall teach the fourth pith instruction so that he may manifest manifest enlightenment, and having become a Dharma King in this very Fortunate Aeon, he will tame wandering beings," the Victors at that time spoke and taught these words with a single voice and a single expression—a mind of supreme clarity and a heart free from guile—while he remained on the bodhisattva level and had familiarized himself with the state of Great Emptiness, yet had not yet attained the level of a Buddha. This is the literal meaning: "That meditative concentration is not pure; this is not the ultimate Buddhahood. Like the surface of space, the supreme luminosity is the object to be perceived." Thus they spoke.

ཀྱེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་རབ་ཏུ་གསལ་ཞིང་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་བསམ་གཏན་འདི་ནི་མཐར་ཐུག་ཐོབ་བྱེད་མིན་ཏེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ནི་དོར་བར་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་བར་མ་རིམ་གྱིས་སྤངས་པའི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་དེ་ཉིད་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་སྟེ་བླང་བར་བྱ་ཞིང་བསྟེན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའི་ངོས་ལྟར་ཏེ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་བཞིན་དུ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་ཤིང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་འདི་ནའོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། ། མཆོག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོང་ན་གནས་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མཆོག་སྟེ་དེ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་མན་ངག་ཉེ་བར་བསྟན་པ་འདིས་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་རབ་ཏུ་བསྐུལ་བར་འགྱུར་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། འོད་གསལ་བ་ཡི་གནས་ཐོབ་ནས། ། རང་དགའི་གཟུགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཀུན་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཐོབ་འགྱུར་ཏེ། །

"O Bodhisattva Śākyasiṃha, that which is the focal point of the meditative concentration characterized by the great emptiness for the sake of purifying the mind is not [truly] pure. This is because it does not achieve the suchness of the emptiness of all things, and even if attachment and so forth are purified, it does not achieve the coemergent suchness that is luminous and joyful by nature. Therefore, this meditative concentration is not the means to attain the ultimate; it does not bring about the perfection of the completion stage. For that reason, it should be abandoned. However, you should focus upon, adopt, and rely upon that very luminosity of the emptiness of all things, in which attachment, the absence of attachment, and intermediate attachment have been gradually abandoned. If you ask what that is like: it is like the expanse of the sky. Like the realm of space, it is unstained by adventitious defilements, all-pervasive, and cannot be pointed out as being 'here' or 'in such-and-such a place,' for it is unimpeded. It is 'supreme' because it exists above all other forms of emptiness; thus, one should understand it to be that very suchness. By means of this instruction thus taught by those Tathāgatas, Śākyasiṃha will be thoroughly exhorted to the ultimate. The result of that is: Having attained the state of luminosity, One will be born in a form of spontaneous joy, And will attain mastery over all."

རྡོ་རྗེའི་སྐུས་ནི་དགའ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་གང་གི་ཚེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་གྱིས་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་འོད་གསལ་བའི་གནས་ཏེ་བཞི་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ཐོབ་པ་ན་རང་དགའི་གཟུགས་ཏེ་རང་དབང་ཅན་གྱི་གཟུགས་འཇའ་ཚོན་དང་མཚུངས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྐུར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་གྱུར་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཀུན་གྱི་དབང་ཕྱུག་སྟེ་ཁྱབ་འཇུག་དང་དྲག་པོ་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་སྟེ་དེ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན། ལུས་དང་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་དང་། ། དེ་བཞིན་སེམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་སྟེ། ། རྫུ་འཕྲུལ་ཡོན་ཏན་ཀུན་དབང་ཕྱུག། སྨྲ་བྱེད་བྱེད་པོ་ཡོན་ཏན་བརྒྱད། ། ཅེས་བྱ་བའི་དབང་ཕྱུག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་ན་རྡོ་རྗེ་སྐུ་སྟེ་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་གྱུར་ནས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ཞིང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ཏེ་དགའ་ཞིང་མགུ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་སྦས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་ཤཱཀྱ་སེང་གེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

It is said, "One will rejoice through the vajra body." This means that when, through the sequence of the purification of desire and so forth, one perceives the three [stages] of appearance and so on, one attains the state of clear light—the fourth, the "all-empty." Furthermore, when the coemergent great bliss is attained, at that moment of attainment, one is born in the form of self-joy, a sovereign form, a reflected image similar to a rainbow. Having become the wisdom body through the stage of self-consecration, the meaning is that one becomes capable of acting for the benefit of all sentient beings. Following that, one becomes the "Lord of All," which refers to attaining the supramundane wisdom that is superior to Viṣṇu, Śiva, Brahmā, and so forth, as well as all the śrāvakas, pratyekabuddhas, and bodhisattvas. Alternatively, one attains all the masteries described as: "Mastery of body and speech, likewise mastery of mind, mastery of all miraculous qualities, the speaker, the creator, and the eight qualities." Having become the vajra body—the fearless wisdom body—one rejoices. The hidden meaning is that one travels from buddhafield to buddhafield, and for as long as saṃsāra lasts, one acts for the benefit of sentient beings during the Fortunate Aeon, becoming joyful and satisfied. In order to demonstrate that immediately upon hearing the speech of the Tathāgatas, he entered the meditative absorption of the Lion of the Śākyas:

དེ་ལྟར་སྒྲ་དེ་གསན་ནས་ནི། ། དེ་ནས་མི་གཡོ་བཏང་བྱས་ན། ། མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་ནི་དུས་དག་ཏུ། ། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་དམིགས། ། སྐུ་ནི་དྲང་པོ་ཉིད་མིན་ཞིང་། ། མི་དྲང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། ། དབུགས་གཏོང་བ་དང་རྔུབ་པ་མིན། ། གསུང་བ་ཉིད་མིན་མི་གསུང་མིན། ། ཉིད་ཀྱི་སྤྱན་ཕྱེ་མ་ཡིན་ཞིང་། ། སྤྱན་བཙུམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། ། དང་ཞིང་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་རྨད་པོ་ཆེ། ། བླ་མའི་ཞལ་སྔའི་དྲིན་གྱིས་ནི། ། དེ་ནས་དེ་ནི་གསལ་མཐོང་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཚིག་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་གནས་ནས། འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་གཡོ་བ་བཏང་ཞིང་བོར་ནས་མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་ཏེ་ནམ་གྱི་གུང་གི་དུས་སུ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་མན་ངག་བཞི་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་གྱུར་ཏོ། ། འདིར་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ན་གནས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དང་པོར་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོས་པ་དེའི་རྒྱུད་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱས་ཏེ། དེ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་ནས་དེ་ནི་གནས་སུ་བཏང་སྟེ། དེ་དག་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་མཚམས་དང་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོའི་རིམ་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་ནས་མི་གཡོ་བ་སྤངས་ཏེ།

"Having thus heard that sound, Then, having released the immovable state, At the time of midnight, The Son of the Victor focused on suchness. The body is neither straight Nor is it crooked; There is no exhaling or inhaling, Neither speaking nor not speaking. The eyes are neither opened Nor are they closed. Through the kindness of the Guru’s presence, One then clearly sees the great, pure, and luminous wisdom, The marvelous emptiness of all." Thus it is said. Having remained in the presence of the Tathāgatas who teach suchness through words of that nature, the Son of the Victor, the Bodhisattva Śākyamuni, thought, "This is not the state of pure suchness," and released and abandoned the immovable samādhi of great emptiness. At the time of midnight, the hour of the middle of the night, he focused on the suchness of the fourth instruction. The meaning here is as follows: All the Tathāgatas residing in the expanse of space first emanated a wheel of light rays, thereby making his continuum a suitable vessel. Then, having emanated the wisdom mudrā and sent her to that place, they entered into union with her. Through the sequence of the junctions, night, and day, they manifested the coemergent suchness and abandoned the immovable state.

ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་གསང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཕྱེད་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེང་སང་ཡང་སློབ་མ་ལ་མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་གང་ཡིན་པ་བླ་མ་བརྒྱུད་པ་དེ་ཉིད་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ལུས་དྲང་པོར་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་འདུག་ནས་པདྨའི་འདུག་སྟངས་ལ་སོགས་པ་ལུས་དྲང་པོ་མ་ཡིན་པས་བསྒོམ་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་མིག་ཕྱེ་བས་རས་རིས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟས་ནས་བསམ་གཏན་བྱེད་དོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིག་བཙུམས་ནས་བསམ་གཏན་བྱེད་དོ། ། ཤཱཀྱའི་སེང་གེ་ནི་དེ་རྣམས་གང་ཡང་མི་མཛད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཐོབ་པས་ལུས་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་གཞན་རྣམས་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་གྲག་ན་གལ་ཏེ་བླ་མའི་སྐུ་དྲིན་གྱིས་དེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་ལོག་པའི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། འདི་སྐད་དུ་སྔར། གླང་པོ་མོད་ལ་རྙེད་གྱུར་ན། ། གླང་པོའི་རྗེས་ནི་ཚོལ་ལམ་ཅི། །

Because the empowerment of insight is itself the secret, the meaning is that at midnight, the fourth suchness will be perceived and attained. For that very reason, even nowadays, the empowerment of insight bestowed upon the disciple at the time of midnight remains the very lineage of the gurus; it is the ultimate. How is suchness to be seen? For that reason, it is said: some yogis meditate with the body held straight. Some, sitting in the lotus posture or other positions, focus on meditation with the body not held straight. Some perform meditative concentration by looking at forms such as painted scrolls with their eyes open. Some perform meditative concentration with their eyes closed through the preliminary applications and so forth. The Lion of the Śākyas does not perform any of these. Because he has attained the all-pervading suchness, other modes of conduct such as moving the body are unnecessary. It is said that external physical restraints and mudrās are to be practiced in order to attain suchness and to bring the mind under control. If, however, that is attained through the grace of the guru, then what is the use of false elaborations that cause suffering to the body, speech, and mind, and distract from meditative concentration? As it was said previously: "If an elephant is found immediately, Why search for the elephant's tracks?"

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་གསུངས་པ་ཉིད་དེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཤཱཀྱའི་སེང་གེ་དེས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་ཞིང་མངོན་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དང་བ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནོར་བུ་ཆུ་དངས་ཀྱིས་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་པའི་ཆུ་བཞིན་དུ་དག་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། གསལ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་གསལ་བར་སྣང་བའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་རྣམས་ནི་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གསལ་བར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་དུས་བཞིན་བསྒོམ་སྟོབས་ཀྱིས། ། གསལ་བ་ཉིད་དུ་སྣང་འགྱུར་ཞིང་། ། ཤེས་པ་སླུ་བ་མེད་གང་ཡིན། ། དེ་ནི་མི་རྟོག་མངོན་སུམ་ཡིན། ། རྣམ་རྟོག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས། ། འོད་གསལ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ། རྨི་ལམ་ན་ཡང་དྲན་མོད་ཀྱི། ། དྲན་འབྱུང་དེ་བཞིན་དོན་ལྡན་མིན། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཉིད་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། ། རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་།

Thus, what was spoken in such passages is not of intentional meaning. That Lion of the Śākyas sees and realizes the suchness of the coemergent, which is the all-empty clear light. How is it so? It is "pure," because it has abandoned the defects of conceptualization such as attachment and so forth; it is thus clean and stainless, like water purified by a water-clearing gem. It is "luminous," meaning it is to be correctly understood through the valid cognition of yogic direct perception, appearing clearly and without conceptualization. Since the stains of conceptualization are of the nature of darkness, everything accompanied by conceptualization does not appear clearly. As it is said: "Through the power of meditating on the transitory collection as [the four] times, It will appear as luminosity itself. That cognition which is non-deceptive Is non-conceptual direct perception. Because it is connected with conceptualization, Luminosity does not appear. Even in a dream one may remember, But such recollection is not meaningful in that way." It is "great wisdom" because it is the supreme among the wisdoms of appearance and so forth. It is "supreme" because it is that which is to be adopted, while others are to be abandoned. It is "all-empty" because it purifies the three emptinesses. It is that which ceases the one hundred and sixty natural [tendencies], and...

འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྨད་ཆེན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དྲིན་གྱི་དབང་གིས་གཟིགས་པར་གྱུར་ཏོ། ། འདིར་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ནི་ནམ་མཁའ་ན་གནས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་གཉི་གའི་སྐུ་དྲིན་གྱིས་ཤཱཀྱའི་སེང་གེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྙེས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དང་སང་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་ལས་ཐ་དད་དུ་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི། འོད་གསལ་བ་ནི་རྣམ་དག་པས། ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་སྲིད་གསུམ་གྱི། ། འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་དང་། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་ལུས་གཟིགས། ། ཞེས་བྱ་བས་གསུངས་ཏེ། ཤཱཀྱའི་སེང་གེ་དེས་འོད་གསལ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མན་ངག་མངོན་དུ་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་དེའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་གཟིགས་ཏེ། གསན་ཅིང་མཁྱེན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལྷག་མའོ། ། དོན་ཅིག་དམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་གྱུར་ན། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འདིས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། །

Because it fulfills all the intentions of every sentient being dwelling in the entirety of the world systems without exception, it is most marvelous. Such a guru’s presence—that is, by the power of the kindness of the Tathāgatas—was beheld. Here, "the guru’s presence" refers to two aspects: the Tathāgatas dwelling in space and the wisdom mudrā generated by them. The meaning is that by the kindness of both of these, the Lion of the Śākyas attained suchness. For that very reason, one should not consider the Tathāgatas and the guru’s presence to be separate activities; this is the meaning. This is the conclusion. Regarding the result, it is said: "Because luminosity is utterly pure, In that very instant, he beheld The three realms of the past, the future, And the present, without exception." This means that because the Lion of the Śākyas’ luminosity was utterly pure—by the power of having actualized the pith instructions on suchness—in that very instant of that state, he beheld the mental activities of all sentient beings, as well as the future and the present, and things remote in terms of place, time, and nature. The phrase "he heard and knew" is the remainder of the statement. According to the principle of "when one sees the single supreme meaning," this demonstrates the attainment of the superknowledges; this is the literal meaning.

ཡང་ན་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་གསུམ་ནི་སྲིད་གསུམ་སྟེ་རྩ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཆོས་འབྱུང་གི་ཕྱག་རྒྱའི་པདྨའི་ནང་དུ་འོད་གསལ་བས་རྣམ་པར་སྦྱངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་ཐོབ་ནས་སྐད་ཅིག་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་གཟིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མཁྱེན་ནས་རོ་གཅིག་པའི་དངོས་པོར་མཛད་པར་གྱུར་པ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི། ཆུ་ཟླ་དང་ནི་སྨིག་རྒྱུ་སོགས། ། སྒྱུ་མའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན། ། བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་བཞུགས་ནས་ནི། ། སྐྱ་རེངས་འཆར་བའི་དུས་སུ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས། ། དེས་ནི་བདུད་རྣམས་འཇོམས་པར་མཛད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཤཱཀྱའི་སེང་གེ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་སྟེ། ནཻ་རཉྫ་ནའི་འགྲམ་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ཨ་ཤདྠ་ལི་རྩར་བཞུགས་ཤིང་ཉེ་བར་བཞུགས་ནས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསྐུལ་བའི་བདུད་དཔུང་གི་ཚོགས་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་མཚོན་ཆ་སྣ་ཚོགས་དང་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་ཆ་བྱད་འཛིན་པ་ལྷའི་འཁོར་གྱི་བགེགས་རྣམས་བཅོམ་ཞིང་ཕམ་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཞིང་རྣམ་པར་སྤྲས་སོ། ། གང་གི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་བའི་རང་གི་ངོ་བོར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདུད་རྣམས་ག་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། བདུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་གཞུང་མཛད་པས། ཇི་སྲིད་ཡིད་ནི་གཡོ་གྱུར་པར། །

Alternatively, the past and so forth—namely, the three of attachment, detachment, and intermediate attachment—are the three realms, the nature of the three channels. Having purified them within the lotus of the dharmodayā mudrā through luminosity, and having attained the fourth suchness, the phrase "beholding the moment" refers to the moment of the coemergent. Having realized their own essence, they are made into a single-taste reality; this is the ultimate. Regarding the distinction of the result, it is said: "Adorned with the qualities of illusion, Such as the moon in water and a mirage, Sitting beneath the Bodhi tree, At the time of the rising dawn, By means of the vajra-like samādhi, He thereby conquers the māras." This refers to the Lion of the Śākyas. Sitting and dwelling beneath the Bodhi tree—the aśvattha tree located on the banks of the Nairañjanā River—he conquered and defeated the hosts of obstructors in the divine retinue, who possessed the four branches of the māra army and held various weapons and terrifying appearances, as urged by Śakra. How is that so? He is adorned and embellished by the twelve examples of illusion, such as the moon in water. Since all phenomena are known to be the nature of luminosity through the illusion-like samādhi, and because there is no conceptualization, how could māras arise? Māras and the like arise from conceptualization; as the author of the treatise stated: "As long as the mind is wavering..."

དེ་སྲིད་བདུད་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཡོད། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་སྐྱོན་མེད་པར། ། ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་མི་འཐད་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་བདུད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱ་རེངས་ནི་ཉི་མའི་ཤིང་རྟ་འདྲེན་པའོ། ། དེ་འཆར་ཀའི་དུས་ཏེ་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་ས་བཅུ་གཉིས་པའི་མི་ཕྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདུད་བཅོམ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཆོས་འབྱུང་དུ་བཞུགས་ཤིང་བརྟེན་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བསམ་གཏན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་སེམས་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་བདུད་རྣམས་བཅོམ་ཞིང་ཟློག་པར་མཛད་དོ། ། དུས་ནམ་ཞེ་ན། སྐྱ་རེངས་ཞེས་བྱ་བ་རྩའི་འཁོར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་འཆར་བ་ནི་འབྱུང་བ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་འཛིན་པའོ། ། དེའི་དུས་སུ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་དུས་དང་འོད་གསལ་བའི་དུས་དང་། ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་དང་མཚམས་བདག་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་རྣམས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་རྣམ་པ་ལྔ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྗེས་ཐོགས་ཁོ་ནར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། །

"As long as there is an opportunity for Māra, for that reason, why would this not be faultless and thus untenable?" so it is said. Likewise, it is stated that the conceptualization of one's own mind is Māra. Dawn is that which draws the chariot of the sun. At the time of its rising—that is, at the time of the break of day—one becomes perfectly awakened and conquers Māra through the vajra-like samādhi, the indivisible samādhi of the twelfth ground. This is the literal meaning of the words in the provisional sense. Alternatively, sitting and relying upon the source of phenomena (dharmodaya) of the wisdom mudrā at the foot of the Bodhi tree, one experiences the coemergent [bliss] and, through the vajra-like samādhi of meditative concentration, conquers and repels the Māras that distract the mind through desire, the absence of desire, and intermediate desire. When is this? "Dawn" refers to the arising of the bodhicitta produced from the seventy-two thousand channels; it is the emergence and the holding [of that bodhicitta] at the tip of the vajra. At that time—meaning at the time of coemergent joy and the time of clear light, in a single instant free from day, night, and the intermediate [twilight]—is the intended meaning. The illusory examples, such as the moon in water and so forth, serve to illustrate the five signs, such as the mirage and so forth, because suchness is attained immediately thereafter. This is the definitive meaning.

ད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གྲུབ་པར་གྱུར་པའི་རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་ཐོགས་སུ་གཞན་གྱི་དོན་ཤཱཀྱའི་མགོན་པོས་ཡང་དག་པའི། ཡེ་ཤེས་བླ་མེད་ལེགས་བརྙེས་ནས། ། འགྲོ་བ་གསུམ་ལ་ཕན་བྱའི་ཕྱིར། ། དེ་ཉིད་འདིར་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་མགོན་པོ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དེས་གསལ་ཞིང་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་མ་འཁྲུལ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་དེ་ལས་ཕ་རོལ་ན་གནས་པ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལེགས་པར་བརྙེས་ཤིང་མངོན་དུ་མཛད་ནས། དེའི་ཚེ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་བ་དེས་འགྲོ་བ་གསུམ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་དེ་གནས་ཏེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་རིམ་གྱིས་བསྐལ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་བསྟན་ཞིང་གསལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་རང་གིས་མཐོང་བའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱོབ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གིས་མཐོང་བའི་དོན་གཞན་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་གཟིགས་པ་ནི། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བཤད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ་བླ་ན་མེད་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་སྟེ།

Now, following the accomplishment of suchness for one’s own benefit, the Lord of the Śākyas taught the benefit of others: "Having perfectly attained the unsurpassed wisdom, In order to benefit the three worlds, Suchness is taught here." Thus it is said. This refers to the Blessed One, the Lord of the Śākyas, who is designated by the term "Tathāgata." He has perfectly attained and realized the fourth suchness—the unsurpassed, authentic wisdom that is luminous, non-conceptual, and unerring. Because there is nothing further to be found beyond it, it is supreme. Then, impelled by the latencies of his previous aspirations, in order to benefit the three worlds and so that they might attain that state, he taught and clarified it in the supreme yoga tantras through the sequence of the four types of reasoning, according to the respective capacities of beings. This explains the perfection of the benefit of others. For that very reason, the Blessed One is called the "Protector" (tāyin), because it is said: "One who shows the path seen by oneself is a protector." Whoever shows the meaning seen by oneself to others is a protector. This is the non-intentional [meaning]. The conclusion is stated as follows: "The vision of manifest enlightenment Is explained as the wisdom of suchness." Thus it is said. "Manifest enlightenment" refers to the unsurpassed manifest enlightenment.

དེ་གཟིགས་པ་ནི་མངོན་དུ་མཛད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་བཞི་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ། ། ད་ནི་བླ་མའི་སྐུ་དྲིན་གྱིས་སྡིག་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚམས་མེད་ལྔ་ཡི་ལས་ཅན་དང་། ། མི་གང་བསོད་ནམས་དམན་པས་ཀྱང་། ། ཡིད་བཞིན་ནོར་དང་འདྲ་བ་གཞན། ། བླ་མའི་དྲིན་གྱིས་འཐོབ་པར་འགྱུར། ། སྤྱོད་པ་ཅི་དགར་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། ། འདི་ནི་མ་འོངས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཚམས་མེད་ལྔའི་ལས་ཏེ་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཚམས་མེད་པ་དང་ཉེ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་(མཚམ་,མཚམས་)མེད་པ་ལྔའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་དམན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཚེ་རབས་སྔ་མར་བསགས་པའི་དགེ་བ་མེད་པའམ། རིགས་ཆད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པས། ཁ་ཅིག་གཅིག་ཏུ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོད། ། ཁ་ཅིག་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་པ་ཡོད། ། ཁ་ཅིག་ཐར་མིན་ཆ་མཐུན་དགེ་བ་ཡོད། ། དགེ་བ་དམན་ཞིང་རྒྱུ་དམན་པ་ཡང་ཡོད། ། ཅེས་གསུངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་དམན་པ་ཞེས་བྱའོ། །

To "behold that" means to manifest it. Because this very wisdom is the fourth [empowerment], it is "thatness" (tattva), and because it is that which purifies wisdom, it is also "wisdom" (jñāna); thus, it is explained as "thatness-wisdom" (tattvajñāna), which is the emptiness of all. This is the ultimate. Now, in order to show that even those who have committed negative acts obtain accomplishments through the kindness of the guru, it is said: "Even those who have committed the five crimes of immediate retribution, And those people of meager merit, Will obtain, through the guru's kindness, That which is like a wish-fulfilling jewel. Acting as they please in their conduct, They are the future perfect Buddhas." This means: those who have committed the five crimes of immediate retribution, such as killing one's mother and so forth, as well as those who have committed near-crimes of immediate retribution—just as it is said that for Bodhisattvas, afflictions are conceptualizations, such are the ones who have committed the five crimes of immediate retribution. Likewise, "those of meager merit" refers to those who lack the virtue accumulated in previous lives, or those whose spiritual lineage is severed. As the Blessed One Maitreya said: "Some are exclusively engaged in misconduct; Some have abandoned virtuous dharmas; Some have virtues conducive to non-liberation; And some have meager virtue and meager causes." Those such as these are called "those of meager merit."

དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བླ་མའི་དྲིན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་མན་ངག་ཐོབ་ནས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་མཚུངས་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེར་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་འདི་སྐད་དུ་རེ་ཞིག་རང་གི་དོན་ལྟ་ཞོག་དེ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཅི་དགའ་སྟེ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་འགྲེང་བ་དང་འདུག་པ་དང་ཉལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་སྤྱོད་པ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་འོངས་ཞེས་བྱ་བ་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་གང་དུ། འགའ་ཞིག་རི་བོ་རྩེ་ལས་ལྷུང་གྱུར་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་མཉེས་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་པ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་མན་ངག་བཞིའི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་མ། ཆགས་མིན་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མིན། ། དབུ་མར་ཡང་ནི་མི་དམིགས་སོ། ། སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་མིན། ། དབུ་མར་ཡང་ནི་མི་དམིགས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཉམ་སྦྱོར་ལས། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་བྲལ་དེ་ཉིད་གང་། ། དེ་ནི་དགོངས་པས་གསུངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བས་གསུངས་ཏེ།

Through these [teachings], it is shown that by the grace of the guru—the Vajra Master—one obtains the authentic pith instructions and, like a wish-fulfilling jewel, will grant whatever is desired. This demonstrates that, for the time being, let alone their own welfare, these [practitioners] also accomplish the welfare of others. "Just as one pleases" means in whatever way one desires; if one performs the activities characterized by standing, sitting, and lying down in exactly that manner, at that time one is to be called a "Perfect Buddha." Why is that? Because, as it says "for the sake of the future," one is acting solely to benefit future sentient beings. Furthermore, this is exactly as explained in the passage beginning: "If someone should fall from a mountain peak..." Therefore, the summarized meaning is that one should exert effort in pleasing the presence of the guru; this is the literal sense. Now, regarding the signs of the various tantras of the four pith instructions, it is said in the Sarvabuddhasamāyoga: "Not attached, not free from attachment, Nor is it observed in the middle. Neither empty nor non-empty, Nor is it observed in the middle. That which is the reality free from the three wisdoms In the Sarvabuddhasamāyoga— That was spoken with intentional meaning."

དཔལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་དང་པོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་དགོངས་པས་བཤད་པ་དེས་གསུངས་ཤིང་བསྟན་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཆགས་པ་སྟེ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་མིན་པའོ། ། ཆགས་བྲལ་ཏེ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མིན་པའོ། ། དབུ་མ་སྟེ་སྣང་བ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། མི་སྟོང་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དབུ་མར་ཡང་ནི་མི་དམིགས་པ་སྟེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་གང་དུ་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་སྦས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ཚད་མ། དཔལ་ལྡན་གསང་བ་འདུས་པ་ཡི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་ཀྱང་། དངོས་མེད་ལ་སོགས་ཚིག་བཤད་ཀྱི། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་མཚན་ཉིད་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བས་གསུངས་ཏེ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པ་ལས་ཀྱང་། དངོས་པོ་མེད་པས་སྒོམ་པ་མེད། ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་བསྒོམ་པ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།

From the first chapter of the Śrī-sarvabuddhasamāyoga-tantrarāja-kalpa, the Blessed One spoke and taught the fourth suchness through the application of contradictory terms, with the intention of revealing suchness. How so? "Passion" is not the wisdom of appearance (āloka). "Freedom from passion" is not the wisdom of near-attainment (ālokopalabdhi). "The middle" is not the wisdom of radiant appearance (ālokābhāsa). Likewise, "empty" is not that which serves as the antidote to the engaging consciousnesses (pravṛttivijñāna). "Not empty" is not that which is utterly empty, serving as the antidote to the afflicted mental consciousness (kliṣṭamanovijñāna). "Not even perceived in the middle" refers to the great emptiness that serves as the antidote to the foundational consciousness (ālayavijñāna); that which is not perceived therein is the fourth suchness, free from the three wisdoms—this is the meaning of what the Blessed One spoke, and it is the hidden [meaning]. Similarly, the Śrī-guhyasamāja-pramāṇa states in the chapter on bodhicitta: "Through the explanation of words such as 'non-entity' and so forth, the characteristics of manifest enlightenment are taught." Thus it is said. Furthermore, from the second chapter on bodhicitta in the Śrī-guhyasamāja-tantra: "Because there is no entity, there is no meditation; that which is to be meditated upon is not meditation." Through these five verses and so forth, that which is the teaching of suchness characterized by non-arising is [revealed].

བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་བའི་བཞི་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཤད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དཔལ་མཆོག་དང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚད་མ། དཔལ་མཆོག་ལས་ནི་གསུངས་པ་ཡིས། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་རྣམ་དག་གང་། ། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ། ། བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བས་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་མཆོག་དང་པོའི་རྒྱུད་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དམིགས་ཤིང་བསྟན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་གསུངས་ཤིང་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་དཔལ་མཆོག་དང་པོ་ལས། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་སྟེ། ། གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་དུག་ཆེན་ཡིན། ། དུག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྟེན་བྱས་ན། ། དུག་ཏུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཉིད། ། བདུད་རྩི་ཉིད་དུ་རྟེན་བྱས་ན། ། བདུད་རྩི་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདིར་ནི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་འདོད་ཆགས་ནི་དགའ་བའི་རྣམ་གྲངས་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའོ། ། ཞེ་སྡང་ནི་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའོ། ། གཏི་མུག་ནི་སྣང་བ་གསལ་བའི་རྣམ་གྲངས་དང་ལྡན་པའི་མཆོག་སྟེ། དེ་རྣམས་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་མཐོང་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་དུག་དང་མཚུངས་པའི་དུག་ཡིན་ཏེ། དུག་བཞིན་དུ་གསོད་པར་བྱེད་ཅིང་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྷུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །

The meaning is that the Blessed One Vajradhara has explained that the fourth [empowerment] is exclusively the clear light characterized by manifest enlightenment; this is the final point. Regarding the authority of the Śrīparamādya Tantra: "As it is taught in the Śrīparamādya: 'Whatever is the purification of desire and so forth, that too the Tathāgata taught as being based upon the all-empty.'" Thus it is said. Likewise, in the Śrīparamādya Tantra, whatever teaching is given regarding the purification of desire and so forth, that too is taught by focusing upon the suchness of the all-empty; it was spoken and explained by the Tathāgata, the Great Vajradhara who is the nature of all Tathāgatas. As it is said in the Śrīparamādya: "Desire, hatred, and delusion—these three are the great poisons. If one relies upon them as poison itself, they will lead to poison. If one relies upon them as nectar itself, they will become nectar." This is the meaning here: desire is the appearance associated with the aspect of joy; hatred is the appearance associated with the aspect of separation, which is the "near-attainment"; and delusion is the supreme [state] associated with the aspect of the clear appearance. These are the poisons similar to worldly poison, which, upon seeing the fourth suchness of the clear light, act like poison to kill and cause one to fall into the ocean of saṃsāra.

དུས་ནམ་ཞེ་ན་གང་གི་ཚེ་དེ་རྣམས་དུག་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟེན་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་དུག་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་གང་གི་ཚེ་བདུད་རྩི་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པའི་སྐད་ཅིག་ཏུ་ཤེས་པས་རྟེན་ཅིང་རོ་གཅིག་པར་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བདུད་རྩི་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་སྦས་པའོ། ། ལུང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚད་མ་ནི། སྣ་ཚོགས་མདོ་དང་རྒྱུད་དག་ལས། ། དེ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པ་གང་། ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གནས། ། དེར་ནི་གཞན་དག་མ་གསུངས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བས་གསུངས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྣ་ཚོགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་དེ་རྣམས་ལས་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་བཏགས་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མན་ངག་བཞི་པའི་འོད་གསལ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གནས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་དང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་རྣམས་སུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མ་གསུངས་སོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་།

When is this? At the time when those very things are relied upon and experienced through their very nature as poison—that is, through conceptualization—at that time they approach the state of being poison itself. Furthermore, at the time when they are relied upon and made of one taste through the knowledge of the fourth moment of suchness—that is, through their very nature as nectar—at that time they become nectar itself, which serves as the cause for attaining the state of the glorious Vajradhara. This is the hidden meaning. Regarding the authoritative source for all these scriptures, it is said: "Whatever suchness is taught In the various sūtras and tantras, That is the state of all-emptiness; In that, nothing else was taught." This means that the suchness taught in various Mahāyāna sūtras, such as the Bhagavatī Śatasāhasrikā, and likewise in various tantras of Action, Conduct, Yoga, and Supreme Yoga, by terms such as "lack of intrinsic nature," "suchness," "the limit of reality," "emptiness," and "mere designation," is taught with reference to the state of all-emptiness, the luminosity of the fourth instruction. In those kings of sūtras and tantras, nothing other than suchness was taught. In some Mahāyāna sūtras, suchness is presented as consciousness with aspects, while in others, suchness is presented as consciousness without aspects.

ཁ་ཅིག་ལས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། བྱ་བའི་རྒྱུད་རྣམས་ལས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་ལས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཕྲ་མོའི་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ལས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་བརྟག་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ཕྱག་རྒྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། རླུང་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གནས་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། ། དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། ། དབྱེ་བས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞིང་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཁམས་དང་བག་ཆགས་དང་བག་ལ་ཉལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་བརྟེན་ནས་སྨན་པ་བཞིན་དུ་དེ་དང་དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་བསྟན་པ་མཛད་དེ།

In some [teachings], suchness is taught to be the absence of intrinsic nature, having abandoned the duality of subject and object. In the Action Tantras, suchness is the meditation on the form of a deity; in the Yoga Tantras, suchness is the meditation on the subtle vajra; and in the Supreme Yoga [Tantras], suchness is taught as the yoga of the imputed and the thoroughly established through the two stages. Furthermore, in some [texts], are there not various classifications of suchness taught, such as the suchness of subtle yoga, the suchness of bindu yoga, the suchness of the six-branch yoga, the suchness of the channels, the suchness of the mudrās, and the suchness of the winds and mantras? If so, how can it be said that everything is solely the single state of emptiness? One should not speak in that way, for there is no difference in what is called "suchness." That which possesses [those classifications] is the conventional nature; because it is conceptual, it is not suchness at all. Those classifications taught are teachings on the classifications of methods, and the Blessed One taught these classifications of methods based on the classifications of yogis. Likewise, based on the distinctions of elements, habitual tendencies, and latent predispositions, he gave teachings corresponding to each, just like a physician.

དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཅིག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྟེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཡིན་གྱི་ཆུ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དབྱར་གྱི་དུས་སུ་ཆུའི་ཆར་པ་འབབ་པ་ནི་བུ་རམ་གྱི་ཤིང་གི་ཞིང་ལ་སོགས་པར་བདུད་རྩིའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཞིང་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པར་དེ་ཉིད་དུག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གནས་གཅིག་ཁོ་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་འཛིན་ཏོ། ། མདོ་སྡེ་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཛིན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཛིན་ཏོ། ། བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་སྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་གཅིག་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། ། གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོས་བསྐུལ་བའམ་སྔོན་ཉེ་བར་བསགས་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་གཟུང་བའམ། དགེ་བའི་(ཤེས་‚བཤེས་)གཉེན་དང་ཕྲད་པའམ། བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་སྐུ་དྲིན་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་བ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་པས་ཆོག་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕུང་པོ། །

By relying on those methods, one will attain the single suchness. The suchness of all treatises is indeed one; it is differentiated only by the distinctions of the [spiritual] bases, but not by way of its own essence, just like water. Likewise, when the rain of water falls during the summer season, it becomes a substance of nectar for fields of sugarcane and the like, yet for snakes and the like, it becomes poison itself. Similarly, the single state of the emptiness of all things is apprehended by those of the śrāvaka lineage as the nature of the meditative absorption of cessation. The Sautrāntikas and Yogācāras apprehend it by way of cognition with aspects and cognition without aspects, respectively. Bodhisattvas apprehend it by way of the suchness that is the lack of intrinsic nature, free from the duality of apprehended object and apprehending subject. Those who rely on the Kriyā and other tantras apprehend it by way of the meditation on deities and so forth; therefore, it is established that suchness is indeed one. When one is exhorted by the wheel of light rays of the Tathāgata, or when the power of the latencies of the previously accumulated collections of merit and wisdom is grasped, or when one meets a spiritual friend, or when the grace of the guru’s presence is obtained—at that time, one will certainly manifest the luminosity in all its aspects. Enough of this excessive elaboration; this is the conclusion. The summary is: The mass of the Great Sage’s Dharma...

བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དག་ལས་ནི། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་མཚན་ཉིད་ནི། ། སྙིང་པོ་ལས་ནི་སྙིང་པོར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་ཚད་བཞུགས་པའོ། ། དེ་ལས་སྙིང་པོ་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཀྱང་སྙིང་པོ་མཆོག་སྟེ་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། དེ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ནི་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཡོད་དོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་ནི་སྟོང་ཕྲག་དགུ་བཅུ་ཡོད་དོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཡོད་དེ། འོ་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་ཅི་ཙམ་ཡིན་ཞེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལྷའི་གོས་ལྟ་བུའི་གྲོ་གའམ་ཏཱ་ལ་ལ་སོགས་པ་རྐྱང་པ་རྣམས་ལ་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ཡི་གེ་བྲིས་པའི་གླེགས་བམ་ཅི་ཙམ་གྱི་གླང་པོ་ཆེ་དར་མ་སྨྱོན་པའི་རྒྱབ་ཁལ་ལོངས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་སྟེ། དེ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་སྟོང་ཕྲག་དགུ་བཅུ་དང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བ། རལ་པ་གཅེར་བུ་མགོ་རེག་གམ། ། ཅོད་པན་འདུས་པ་སྤོང་འཇུག་སྟེ། ། སྣ་ཚོགས་རྟགས་ཅན་དེ་དང་དེས། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

"From among the eighty-four thousand, the characteristic of manifest enlightenment is taught as the essence of the essence." Thus it is said. The Dharma-aggregate of the Great Sage consists of the measure of eighty-four thousand collections of the sublime Dharma. From among those, the essence—the characteristic of manifest enlightenment, which is the supreme essence to be adopted even from the meditative absorption of the generation stage—is intended to be taught as the characteristic of the emptiness of all. This is an illustration; there are eighty-four thousand collections of the Śrāvaka Piṭaka, ninety thousand collections of the Mahāyāna Piṭaka, and eight thousand collections of the Mahāyāna Secret Mantra Piṭaka. If one asks what the measure of a single Dharma-aggregate is, it shall be explained: if one were to write letters the size of a hair-tip on single sheets of birch bark, palm leaves, or the like, the number of volumes that would fill the load on the back of a mad, young elephant is one Dharma-aggregate. When such aggregates are counted as one thousand, there are eighty-four thousand, ninety thousand, and one hundred thousand; this is the ultimate number. Regarding those who seek suchness through various ascetic observances: "Whether with matted locks, naked, shaven-headed, or wearing a crown, those who enter the renunciate life with various signs and desire manifest enlightenment," thus it is said.

རལ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ལྷ་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པར་བྱས་ནས་ཤིང་ལ་སོགས་ལས་བྱས་པའི་བཅོས་མའི་གདོང་དང་ལག་པ་དང་རལ་པའི་ཚོགས་བཏགས་ཤིང་ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤྱོད་པ་བྱེད་ཅིང་འཁྱམས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། ། གཅེར་བུ་ནི་མ་ཆགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བླངས་ནས་སྨྱོན་པའི་ཆ་བྱད་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་གོས་གྱོན་ཞིང་སྤྱོད་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། ། མགོ་རེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་སྤུ་བྲེགས་ནས་དགེ་སློང་དགེ་ཚུལ་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་ལྡན་པ་དག་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པར་སློབ་པའི་གནས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དགོན་པར་གནས་པའི་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་ནི། ། སོར་གཉིས་ལས་ནི་འདའ་བར་བཞག་མི་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྲ་བྲེག་པ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཅོད་པན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙུག་ཕུད་ཙམ་བཟུང་ནས་དགེ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་སམ། དགེ་བསྙེན་གྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་པའི་གནས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། ། འདུས་པ་སྤོང་འཇུག་ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བླངས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་འདུས་པ་སྤངས་ནས། མི་སྡུག་པ་བསྒོམས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབད་པར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བསོད་སྙོམས་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་ལྷུར་ལེན་པ་དང་། སྟན་གཅིག་པ་དང་། ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་དང་། ཆོས་གོས་གསུམ་པ་དང་། ཕྱིང་པ་པ་དང་། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་དང་། དགོན་པ་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་པ་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་པ་དང་། ཅོག་པུ་པ་དང་།

Those called "long-haired ones" are those who, having fashioned themselves into forms resembling deities through the generation stage, attach artificial faces, hands, and masses of matted hair made of wood and the like, and wander about, traveling from one region to another. Those who are "naked" are those who, having taken up the ascetic discipline of non-attachment, wear the sky as their garment and conduct themselves in the guise of a madman. Those called "shaven-headed" are those who, having shaved their hair and possessing the ascetic discipline of monks, novices, and so forth, guard the dwellings of training such as monasteries; for it is said: "The hair and beard of those dwelling in the wilderness shall not be allowed to exceed two finger-widths," and thus their shaving of the hair is mandatory. Those called "crown-wearers" are those who, having retained only a topknot and relying on the ascetic discipline of virtue or the discipline of a lay devotee, guard the points of training. Those who "renounce assemblies" are those who, having taken up the ascetic qualities (dhūtaguṇa), renounce worldly assemblies and strive intensely to abandon attachment and the like by meditating on repulsiveness. Furthermore, as stated in the Yogācārabhūmi-śrāvaka-bhūmi, what are the ascetic qualities they possess? They are: the alms-seeker, the one who relies on alms, the one who eats at a single sitting, the one who does not accept food after rising, the one who wears the three religious robes, the one who wears felt, the one who wears rags from a dust-heap, the wilderness-dweller, the one who dwells at the foot of a tree, the one who dwells in the open air, the one who dwells in a charnel ground, the one who sits in a squatting posture, and the one who does not lie down.

གཞི་ཇི་བཞིན་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ནི་བསོད་སྙོམས་དང་། ཆོས་གོས་དང་གནས་མལ་བརྟན་ནས་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་སམ་བཅུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་བསོད་སྙོམས་པ་ཉིད་དབྱེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། རྙེད་པ་ལེན་པའི་བསོད་སྙོམས་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་ལྷུར་ལེན་པའོ། ། དེ་ལ་རྙེད་པ་ལེན་པའི་བསོད་སྙོམས་པ་ནི། ཅི་ནས་ཀྱང་དགེ་བ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅིང་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་ཟ་བའོ། ། བསོད་སྙོམས་ལྷུར་ལེན་པ་ནི། ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་དུ་སོང་སྟེ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་བསླངས་ནས་ཇི་ལྟར་རྙེད་ཅིང་ཇི་ལྟར་འོས་པའི་བསོད་སྙོམས་ཟ་ཞིང་བདག་གིས་འདི་ལས་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་གྱ་ནོམ་པ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་བར་དག་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་བྱིན་ཞེས་ཟེར་ཞིང་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་སུ་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། ། དེ་ལ་བསོད་སྙོམས་ལ་དབྱེ་བ་མ་བྱས་ན་ནི་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཞིང་། དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ན་ནི་བཅུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་སྟན་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྟན་གཅིག་ལ་འདུག་ནས་ཇི་སྲིད་ཚིམ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཟ་ཞིང་སྟན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ཡང་མི་ཟ་བ་དེ་ནི་སྟན་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདུག་ནས་ཇི་སྲིད་ཟ་བ་ཐམས་ཅད་མ་བླངས་པ་དེ་སྲིད་ཟས་མི་ཟ་ཞིང་། ཇི་ཙམ་གྱི་ཚིམ་པར་ནུས་པར་ཤེས་ཤིང་འདི་ལྟར་བདག་ལ་འདི་ལས་ལྷག་པའི་བཟའ་བས་བྱ་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཐམས་ཅད་བླངས་ནས་ཟ་བར་རྩོམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཆོས་གོས་གསུམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་གོས་གསུམ་གྱོན་པ་སྟེ་སྣམ་སྦྱར་དང་བླ་གོས་དང་།

These are the "as-it-is" [practices]. Based on alms-food, robes, and bedding, these become the twelve or thirteen ascetic virtues (dhūtaguṇa). Regarding the classification of the practice of alms-food (piṇḍapātika), there are two types: the alms-food practitioner who accepts whatever is obtained and the alms-food practitioner who is dedicated to the practice of alms-gathering. In that regard, the alms-food practitioner who accepts whatever is obtained eats whatever is acquired and found in order to increase virtue. The alms-food practitioner who is dedicated to the practice of alms-gathering goes from house to house and begs from the multitude of people, eating whatever alms are obtained and whatever is appropriate, without approaching the crowd of people while thinking, "I shall obtain from this [place] excellent and delightful food and snacks," and saying, "Give [me this]." If the classification of alms-food is not made, there are twelve [virtues]; if based on the classification, there are thirteen. In that regard, what is the practice of eating at a single sitting (ekāsanika)? Sitting on a single seat, one eats for as long as it takes to be satisfied; once having risen from that seat, one does not eat again—that is called "eating at a single sitting." What is the practice of not taking food later (khalupaścādbhaktika)? Having sat down, one does not eat until all the food has been taken; knowing how much is sufficient to satisfy, one should think, "I have no further need for food beyond this." Then, having taken it all, one begins to eat—that is the practice of not taking food later. How is one a practitioner of the three robes (traicīvarika)? It is wearing the three robes: the outer robe (saṃghāṭī), the upper robe (uttarāsaṅga), and...

མཐང་གོས་དང་ཆོས་གོས་གསུམ་ལས་མ་གཏོགས་པ་འོག་ཏུ་ཆོས་གོས་མ་གྱོན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་གོས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་ཕྱིང་པ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་གོས་གསུམ་མམ་ཆོས་གོས་གསུམ་ལས་ལྷག་པའི་གོས་འཆང་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་བལ་ལས་བྱས་པ་འཆང་གི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཕྱིང་པ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་གྱིས་བྱིན་པ་འམ་བོར་བའམ་ལམ་པོ་ཆེའམ་བཞི་མདོའམ། སུམ་མདོའམ་ལམ་ལོག་པར་བོར་ཞིང་བསྐུར་བའི་གོས་བཤང་གཅིས་འབགས་པའམ་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་དང་རྣག་དང་ཁྲག་དང་འཆིལ་མས་འབགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་མི་གཙང་བ་བཞག་སྟེ་སྙིང་པོ་བླངས་ནས་བཀྲུས་ཏེ། བཙེམས་ནས་ཁ་དོག་བསྒྱུར་ཏེ་འཆང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་དགོན་པ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ནགས་དགོན་པའི་གནས་ཀྱི་ཐ་མའི་གནས་མལ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་རྣམས་ལས་ཐག་རིང་པོར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པར་ལྷག་པར་གནས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དགོན་པ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་ཤིང་དྲུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤིང་དྲུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་གི་རྩ་བར་གནས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཤིང་དྲུང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་བླ་གབ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོག་མ་གཡོགས་ཤིང་མ་བཀབ་པ་བླ་གབ་མེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བླ་གབ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་དུར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་དུ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཤི་བའི་རོ་བསྲེག་པའི་དུར་ཁྲོད་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དུར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་ཅོག་པུ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།

One who wears no robes other than the lower garment and the three Dharma robes is one who possesses the three robes. How is one a wool-wearer? One who wears whatever robes one possesses—whether the three robes or more than three—made entirely of wool and nothing else, is a wool-wearer. How is one a refuse-rag wearer? One who takes refuse rags that have been discarded or cast away by others on highways, crossroads, triple junctions, or byways—rags defiled by excrement and urine, or defiled by feces, urine, pus, blood, or saliva—and having removed the impurities, taken the essence, washed, sewn, and dyed them, wears them; such a person is a refuse-rag wearer. How is one a forest-dweller? One who dwells in a remote forest hermitage, far removed from villages, cities, and towns, is a forest-dweller. How is one a tree-root dweller? One who relies on the base of a tree and dwells at the foot of a tree is a tree-root dweller. How is one an open-air dweller? One who dwells in an open space without a roof or covering is an open-air dweller. How is one a charnel-ground dweller? One who dwells in a charnel ground where the bodies of the deceased are cremated is a charnel-ground dweller. How is one a sitter?

ཁྲིའམ་སྟེག་བུའམ་རྩྭའི་སྟེང་ལ་ཙོག་པུར་འདུག་སྟེ་དུས་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་འདའ་བར་བྱེད་ཅིང་ཁྲི་འམ་རྩིག་པའམ་ཤིང་ངམ་རྩྭའི་སྟན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱབ་བམ་གློས་འབེབས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཅོག་པུ་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་གཞི་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྩྭའི་སྟན་ནམ་ལོ་མའི་སྟན་གང་ལ་ཉལ་བའི་རྩ་སྟན་ནམ་ལོ་མའི་སྟན་ཇི་ལྟར་ལན་ཅིག་ལེགས་པར་བཏིང་བའི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཉལ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་དང་ཡང་སྤོ་བ་དང་བཅོས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཞི་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་བལ་ལམ་རས་བལ་གང་གི་ཚེ། མ་རྨེལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འཇམ་པ་དང་ཡང་བ་དང་ལས་སུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྣལ་མར་བཀལ་པའམ་བེའུ་ཕྲུག་ཏུ་བཏགས་པའོ། ། གང་གི་ཚེ་རྨེལ་བ་དང་བརྡབས་པ་དང་སྤྲུག་པ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འཇམ་པ་དང་ཡང་བ་དང་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣལ་མར་བཀལ་བའམ་བེའུ་ཕྲུག་ཏུ་བཏག་ཏུ་རུང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་བསོད་སྙོམས་ལ་ཆགས་པས་བསོད་སྙོམས་ལ་སེམས་ཆགས་ཤིང་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གོས་ལ་ཆགས་པས་གོས་དང་གནས་མལ་ལ་ཆགས་པས་གནས་མལ་སེམས་ཤིང་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་དྲང་པོར་བྱེད་པ་སྟེ་ལས་སུ་རུང་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་དག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་བསོད་སྙོམས་ལ་ཟས་གྱ་ནོམ་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་།

Sitting in a squatting posture upon a throne, a stool, or a grass mat, and passing the time for as long as it takes without leaning back or falling to one’s side against a throne, a wall, a tree, or a grass seat—such a person is a "squatting practitioner" (naiṣadyika). How is one a "one who stays as it is" (yathāsaṃstarika)? One sleeps upon a grass mat or a leaf mat exactly as it was once properly spread, without repeatedly shifting or rearranging it—such a person is "one who stays as it is." Why are these called "ascetic virtues" (dhūtaguṇa)? For example, when wool or cotton has not been carded, it is not soft, light, or workable, just as it is when it remains in its raw state. However, when it has been fully carded, beaten, and shaken out, it becomes soft, light, and workable, just as it is when spun into thread or woven into cloth. Similarly, some are attached to alms-food, their minds becoming fixated and obsessed with alms-food; or attached to robes, they become fixated and obsessed with robes and bedding. In order to dwell in the holy life, one purifies and straightens the mind through these ascetic virtues, making it workable, untainted, and pure; therefore, they are called "ascetic virtues." In that regard, attachment to alms-food means attachment to exquisite food.

ཟས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་ནི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཟས་གྱ་ནོམ་པ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་བསོད་སྙོམས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཟས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟན་གཅིག་པ་དང་ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་གོས་ལ་ཆགས་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་(ཏེ,སྟེ)། གོས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། རེག་བྱ་འཇམ་པོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ལ་ཆགས་པའོ། ། དེ་ལ་གོས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གོས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། ། གོས་ཀྱི་རེག་བྱ་འཇམ་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་ཕྱིང་པ་པ་ཡིན་ནོ། ། གོས་གྱ་ནོམ་པ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ནོ། ། གནས་མལ་ལ་ཆགས་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་འཛི་ལ་ཆགས་པ་དང་། གནས་ལ་ཆགས་པ་དང་། མཉེས་པ་དང་ཉལ་བའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་། བསྡུ་བ་དང་རྐྱོང་བ་དང་སྤྲུགས་པ་ལ་ཆགས་པའོ། ། དེ་ལ་འདུ་འཛི་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་དགོན་པ་པ་ཡིན་ནོ། ། གནས་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཤིང་དྲུང་བ་དང་བླ་གབ་མེད་པ་དང་དུར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཡང་འཁྲིག་པ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དུར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ནོ། ། མཉེས་པའི་བདེ་བ་དང་ཉལ་བའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཅོག་པུ་པ་ཡིན་ནོ། ། བསྡུ་བ་དང་རྐྱོང་བ་དང་སྤྲུགས་པ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་གཞི་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་ནི་འདུས་པ་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱའོ། །

Attachment to abundant food is an obstacle; therefore, in order to abandon attachment to exquisite food, one is a "beggar for alms" (piṇḍapātika). In order to abandon attachment to abundant food, one is a "one-session eater" (ekāsanika) and a "refuser of further food" (khalupaścādbhaktika). In that regard, there are three obstacles to attachment to clothing: attachment to many garments, attachment to soft textures, and attachment to exquisite garments. To abandon attachment to many garments, one is a "wearer of the three religious robes" (traicīvarika). To abandon attachment to the soft texture of clothing, one is a "wearer of felt" (nāmatika). To abandon attachment to exquisite clothing, one is a "wearer of rags from a dust heap" (pāṃsukūlika). There are four attachments to dwellings and bedding, as follows: attachment to social bustle, attachment to a dwelling, attachment to the pleasure of reclining and sleeping, and attachment to folding, stretching, and shaking out [the bedding]. To abandon attachment to social bustle, one is a "forest dweller" (āraṇyaka). To abandon attachment to a dwelling, one is a "dweller at the foot of a tree," a "dweller in the open air," or a "dweller in a charnel ground." Furthermore, to abandon attachment to sexual intercourse, one is also a "dweller in a charnel ground." To abandon attachment to the pleasure of reclining and the pleasure of sleeping, one is a "sitter" (naiṣadyika). To abandon attachment to folding, stretching, and shaking out [the bedding], one is a "one who accepts whatever seat is offered" (yathāsaṃstarika). Thus, those who possess these ascetic virtues (dhūtaguṇa) and engage in the abandonment of social gathering are called "Hearers" (śrāvaka).

དེ་དང་དེ་རྣམས་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་རྡོ་རྗེའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁུར་ཁྱེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་སྨྱོན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འོན་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལེན་པར་བྱེད་དོ། ། སེམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་སྔར་བཤད་པའི་རིག་པས་དཔྱད་ན་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་འདོད་པ་དེ་རྣམས་བརྟུལ་ཞུགས་ཐ་དད་པའི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མི་ཤེས་པ་ནི་སྤང་བ་ལ། ཀུན་ཀྱང་བློ་གྲོས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ། སེམས་ནི་ཀུན་དུ་འཇུག་པ་ལ། ། དཔྱད་པ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མེད་ན་དེ་རྣམས་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དམན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས། ། བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་རིམ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དམན་པའི་ཕྱིར། ། དེས་ནི་གྲོལ་བར་རྙེད་མི་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་དམན་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་གྲོལ་བ་མི་འཐོབ་ཅིང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཏེ་བཞི་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ལ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་དམན་ཞིང་དེ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Those who bear the burden of suffering through various practices such as the vajra-vow (vajra-vrata) and others taught by the Blessed One are not insane; rather, they are seekers of suchness (tattva) who undertake these ascetic observances. As for the mind, when analyzed by the aforementioned knowledge (vidyā), it is precisely the stage of manifest enlightenment (abhisambodhi). Therefore, the meaning is that those who desire manifest enlightenment rely upon a collection of diverse ascetic observances. As it is said: "In order to abandon ignorance, since all have an equal intellect, the mind does not engage in analysis regarding its universal activity." This is not an intentional (sandhyābhāṣa) statement. Now, in order to show that if suchness is absent, these practices are fruitless, it is said: "By those of inferior suchness, The stages of ascetic conduct and so forth, Because of the inferiority of the wisdom of suchness, Liberation will not be attained thereby." This means that those practitioners of asceticism who are of "inferior suchness"—that is, who are devoid of suchness—will not attain liberation or reach freedom through whatever path consists of the stages of ascetic conduct, behavior, and so forth. This is because "the wisdom of suchness" is the fourth [empowerment] itself; since it is both suchness and that which purifies wisdom, it is called "the wisdom of suchness." The meaning is that because they are inferior and devoid of that [wisdom], they do not achieve the result.

རེ་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཐར་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། བརྟུལ་ཞུགས་ནི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡན་ལག་གི་གཙོ་བོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་མེད་པར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མེད་ན་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཐར་པ་མི་ཐོབ་པོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཐར་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐར་པའི་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིགས་སོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྤྲོས་པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་མཛད་པས་ཀྱང་། ། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། ། སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། ། དེ་ཉིད་ཁོ་ན་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་སའི་དབྱེ་བ། དང་པོའི་ལས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ས་བརྒྱད་པ་ནི་འཐོབ་པར་འགྱུར། ། སྣང་བ་གསུམ་པོ་མཐོང་བས་ནི། ། ས་བཅུ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རིམ་གྱིས་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་གནས་འཐོབ་པ་དེས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བར་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །

For the time being, the thorough knowledge of suchness is the primary cause of liberation, whereas ascetic observances are not the primary factor, depending on the particularity of one's inclination. The intention is that since those who know suchness attain liberation even without ascetic observances, liberation is not attained through observances in the absence of suchness. In this way, a similar result arises from a similar cause. Liberation is the abandonment of all defects of conceptualization, and suchness is the wisdom free from conceptual proliferation; therefore, it is logical that suchness alone is the cause of liberation. Ascetic observances are not, because they are characterized by much conceptual proliferation. The author of the treatise also stated: "Not known from another, peaceful, Not proliferated by proliferations, Non-conceptual, and without difference— That is the very definition of suchness." This is the intended meaning. Now, regarding the divisions of the grounds: "By the yoga of a beginner, The eighth ground will be attained. By seeing the three appearances, One will abide on the ten grounds." Thus it is said. "The yoga of a beginner" refers to the meditative absorption of the generation stage and the gradual attainment of the state of great emptiness through the sequence of the three wisdoms, such as appearance and so forth. By that, one will attain the eighth ground, the Immovable.

འདི་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ལྷའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་ཐོབ་པ་དང་དབང་བསྐུར་ལྔའི་ནི་རིག་པའི་དབང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལོག་པར་གྱུར་པར་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རིམ་གྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། བག་ཆགས་མེད་པར་གྱུར་ནས་ནི། ། ས་བརྒྱད་པ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་སྣང་བ་གསུམ་པོ་མཐོང་བ་སྟེ་འོད་གསལ་བ་རང་བཞིན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་མན་ངག་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཏེ། དེར་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་དཔེ་ལས་བྱུང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྟན་པར་གྱུར་པ་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཀུན་དུ་འོད་ཐོབ་སྟེ། དེ་ཡང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ས་བཅུ་གཅིག་པ་ཡིན་ཞིང་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ལྟོས་ནས་བཅུ་གཉིས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཤཱཀྱ་སེང་གེའི་གཏམ་རྒྱུད་གསལ་བར་བྱེད་དེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ལེགས་ཐོབ་ནས། ། གཙང་མའི་གནས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ། ། སངས་རྒྱས་ཞིང་ལས་མི་ལྡོག་ཅིང་། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་ནས་ཏེ་མན་ངག་བཞི་པ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར།

In this way, having generated the form of the deity through the generation stage, one obtains the empowerment of non-retrogression. Since the empowerment of knowledge is the very nature of the five empowerments, the consciousnesses of the universal ground (ālayavijñāna) and so forth are reversed, and one attains the Immovable Ground (acalā-bhūmi). Likewise, the gradual transformation of the universal ground consciousness through the three wisdoms of appearance and so forth is precisely the attainment of the Immovable Ground. As it is said: "Once the habitual tendencies have ceased, one approaches the eighth ground." Following that, by seeing the three appearances and obtaining the pith instructions for the sake of the natural luminosity and the cessation of consciousness, one comes to abide on the tenth ground, the Cloud of Dharma (dharmameghā). Because one has attained mastery over wisdom there, the tenth ground is also of that very nature. Immediately thereafter, when the suchness arising from the examples becomes stable, one attains the Universal Radiance (samantaprabhā) through the vajra-like samādhi; this will be explained in the section on the stages of manifest enlightenment (abhisambodhi). That itself is the eleventh ground, and in relation to the ground of conduct through aspiration, it is called the twelfth, the ground of the Buddha; this is not an intentional terminology (neyārtha). Now, to clarify the previously mentioned narrative of Śākyasiṃha: "Having well attained manifest enlightenment, one approaches the Pure Abodes. Not returning from the Buddha-field, one becomes omniscient in this very life." Having attained manifest enlightenment—that is, having actualized the fourth pith instruction—the Blessed One, for the sake of acting for the benefit of sentient beings, [proceeded].

གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གནས་གཙང་མར་སོང་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་མཆོག་ཏུ་འབར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་བསམ་གཏན་གྱི་ཟས་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་བཞུགས་ནས་མི་ལྡོག་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་སླར་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྩ་ནས་བཏོན་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་གནས་གཙང་མར་འདུག་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་སོང་ནས་ཆོས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རེ་ཞིག་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་གོམས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་སོགས་རོལ་མོ་རྒྱ་ཆེན་པོ། ། ཆོས་འབྱུང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི། ། ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི། ། ཆོས་དབྱིངས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི། ། བླ་མེད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། སྤྲོས་བཅས་ལ་སོགས་སྤྱོད་པ་ཡིས། །

A portion of the form realm became the Pure Abodes. Then, having dwelt in Buddha-fields characterized by the nature of the seven supreme, blazing precious substances and possessed of yogis who subsist on the food of meditative concentration, they become irreversible; that is, they are of a nature that never again declines from the suchness of awakening, and in this very life, they uproot the afflictions along with their habitual tendencies. They become omniscient regarding all the mental activities of the entire realm of sentient beings. Alternatively, any yogi who has attained manifest awakening through the stages of primordial wisdom also dwells in the Pure Abodes; like the Omniscient One, they travel from Buddha-field to Buddha-field and discipline sentient beings by teaching the Dharma—this is the literal meaning, not the intended meaning. Thus, those who train in the purification of the mind through the stages of mantra and mudrā have been explained. Those who practice the three types of conduct should also train in manifest awakening according to the sequence. Therefore, in order to show that the three types of manifest awakening are to be attained through the distinctions of method: The vast music of passion and so forth is the manifest awakening of the source of phenomena (dharmodaya). The conduct of how one practices is the manifest awakening of the expanse of phenomena (dharmadhātu). The unsurpassed manifest awakening is the manifest awakening of yoga. Through the conduct of the elaborate and so forth, [one attains it].

རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་འདིར་གོམས་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལ་ཆོས་འབྱུང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ལམ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རོལ་མོ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་རྙེད་པས་ལུས་གནས་པར་བྱ་སྟེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། བླ་ན་མེད་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ལྷའི་བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་དགུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱའོ། ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱའོ། ། ཟས་ནི་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་ཟས་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཟས་སོ། །

"The yogi should practice this here"—the meaning of this statement is as follows. There are three types of manifest enlightenment: manifest enlightenment of the source of phenomena (dharmodaya), manifest enlightenment of the expanse of phenomena (dharmadhātu), and unsurpassed manifest enlightenment. Regarding these, manifest enlightenment of the source of phenomena is attained through the vast play of passion and so forth, which is the path of enjoying the five sensory qualities. Likewise, manifest enlightenment of the expanse of phenomena is to be accomplished by maintaining the body with whatever food and drink are obtained. Unsurpassed manifest enlightenment is to be accomplished through the yoga of manifest enlightenment that thoroughly understands the distinctions of passion and so forth by means of the mantra stages together with the wisdom mudrā (jñānamudrā). These very [enlightenments] constitute the three types of conduct: the conduct with elaboration and the conduct without elaboration are to be performed together with the samaya mudrā, the mudrā prophesied by the Blessed One, and the summoning of goddesses and so forth. The conduct of extreme non-elaboration is to be performed together with the wisdom mudrā. As for food, there is the enjoyment of the five sensory qualities, food obtained as it happens, and the food of meditative concentration (dhyāna).

སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་གོམས་པར་བྱ་ཞིང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། འདི་ལྟར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཁང་པ་སུམ་བརྩེགས་སུ་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་ཁང་དུ་བཞག་སྟེ། རོལ་ཆའི་བྱེ་བྲག་བརྡུང་བ་རྣམ་པར་ཁང་དུ་བཞག་ནས་ཡང་ཐོག་ཏུ་ཁྲི་སྟེང་དུ་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ཉེ་བར་འདུག་སྟེ། སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོའི་རང་བཞིན་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་དང་། མཚམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལྷ་མོ་རྒྱན་དང་ལྡན་པ་ལྔས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བས་དེ་ཐམས་ཅད་ལྷའི་སྐུར་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱིས་རིགས་ལྔ་དང་བསྲེ་བ་བྱས་ནས། རྡོ་རྗེའི་གླུ་སྙན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལེན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བར་བྱས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཚིམ་པར་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བྱ་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་ཞིང་། ཇི་སྲིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ཆོས་འབྱུང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །

The statement that the yogi should familiarize themselves with these three types of conduct, such as that with elaboration, and should meditate on the stages of manifest enlightenment, is the literal meaning. The summarized meaning is as follows: A yogi engaged in conduct with elaboration should place food, snacks, and so forth in the lower story of a three-storied meditation house, and place various musical instruments in the middle story. Then, sitting upon a throne on the upper story as the central principal figure, surrounded by the five goddesses of the directions and intermediate points—who are of the nature of the samaya mudrās such as Buddhalocanā and so forth, and who possess the nature of form and so forth and are adorned with ornaments—he should first meditate on all of them as the bodies of deities. Having then performed the blending with the five families, he should delight them by singing various melodious vajra songs and satisfy them with the enjoyment of various sensual pleasures. The yogi should then enter into meditative equipoise through a variety of activities and remain in that state for as long as he experiences the suchness of great bliss. This is the conduct with elaboration and the manifest enlightenment of the source of phenomena (dharmodaya).

སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྨི་ལམ་གྱི་མཚན་མར་མཐོང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཟུང་ལ་སྤྱོད་པ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ལུང་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱས་ནས་ལེགས་པར་བསླབས་ཤིང་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བླངས་ཏེ། འདོད་པའི་ལྷ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པའི་བཅོས་མའི་རལ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་ཟས་ཀྱིས་ཆོག་ཤེས་པ་དང་བདག་དང་བདག་མེད་པས་ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་འགྲོ་ཞིང་། སུས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གསལ་བར་འགྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གོམས་པར་བྱ་སྟེ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བརྟགས་པའི་ཡུལ་སྤངས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བླངས་ཏེ། བརྟུལ་ཞུགས་དང་བཅས་པའམ་བརྟུལ་ཞུགས་མེད་པས་གང་ཡང་རུང་བར་འདུག་ཅིང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་འདི་ནི་སྨྱོན་པའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞད་གད་དུ་བྱེད་པ་སྡོང་བུ་དང་རྩ་བ་དང་འབྲས་བུའི་ཟས་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཟས་དང་ལྡན་པས་ཇི་སྲིད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསམ་གཏན་ལ་གོམས་པར་བྱ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་དང་བླ་ན་མེད་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། །

A yogi endowed with the conduct free from conceptual elaboration (niṣprapañca-caryā) should take confidence in the prophecy of the Tathāgatas seen in dream signs, who say, "Take such-and-such a mudrā and engage in the conduct." Having trained well and taken a mudrā concordant with his own family, he should fashion artificial locks of hair and so forth from wood or other materials in accordance with his chosen deity. Content with whatever food he finds, he should wander from place to place without a sense of self or selflessness. Remaining unknown to anyone, he should familiarize himself with the path of meditation together with her until manifest enlightenment (abhisambodhi) becomes clear. This is the manifest enlightenment of the dharmadhātu through the conduct free from conceptual elaboration. A yogi endowed with the extremely unelaborated conduct (atyanta-niṣprapañca-caryā) should abandon external imputed objects and take the wisdom mudrā (jñāna-mudrā). Whether with or without ascetic observances (vrata), he may dwell as he pleases. Though worldly people may mock him, saying, "This one is a madman," he should be without grasping. Sustained by a diet of stalks, roots, and fruits, or the food of meditative concentration (dhyāna-āhāra), he should familiarize himself with meditative absorption (samādhi) through union with her until he attains manifest enlightenment and achieves accomplishment. This is the manifest enlightenment of the unsurpassed through the extremely unelaborated conduct; this is the literal meaning.

ད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གོམས་པར་བྱས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་སྒོ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གཟོད་ནས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་། ། རྟོག་ལས་དེ་ཉིད་མི་སྐྱེ་ན། ། བསླབ་པའི་སྦྱོར་བས་ཅི་ཞིག་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའམ། སྤྱོད་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དང་རྟག་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞིང་རྟོག་པ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་པའི་རིམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་མི་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་གཟོད་མ་ནས་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སློབ་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་རིམ་པར་བསྒོམ་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གོམས་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ལན་དུ། ཡེ་ཤེས་རིམ་པ་སྤངས་ནས་ནི། ། གང་ཞིག་དེ་ལྟར་འདིར་རྟོག་པ། ། དེ་ཡི་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པ། ། དེ་རྣམས་སླར་ཡང་སློབ་པར་འགྱུར། །

Now, regarding those who think, "What is the use of training based on a reality that is established by way of its own nature?" the following verse is spoken from the perspective of their prior position: "If reality is established by its own nature, And is established by way of its own nature, If that reality does not arise from conceptualization, What is the use of the application of training?" Thus it is said. The claim that reality is to be attained through the stages of the purification of consciousness or through the stages of conduct is not logical. This is because what is called "reality" is the very essence of suchness. Since that suchness abides within all things, it is the nature of phenomena (dharmatā), permanent, and established by way of its own nature. Therefore, it is established by its own nature and does not arise from conceptualization; it does not arise or emerge from the conceptualization of the stages of the purification of wisdom and consciousness. If that were the case, it would be impermanent, because its essence would be that of conceptualization, and an effect must accord with its cause. Consequently, what is the use of the application of training—that is, the gradual meditation—upon suchness established from the very beginning? It is illogical to train in it in any way whatsoever. This is the literal meaning. In response: "Those who, having abandoned the stages of wisdom, Conceptualize in that way here, Not knowing its distinctions, They must train once again."

ཞེས་བྱ་བས་གསུངས་ཏེ། རྒོལ་བ་གང་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་ཤེས་རིམ་པ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་ཤེས་པ་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རིམ་པའི་དབྱེ་བ་སྤངས་ཤིང་བོར་ནས་གོམས་པར་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་གང་གི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་དང་གང་ལས་རང་བཞིན་གང་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་ཏེ་དེ་ལ་གོམས་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་ཤིང་བླ་མ་རྨོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་དབང་བསྐུར་བ་(ཏེ,སྟེ)། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པར་མ་བྱས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་སློབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སླར་ཡང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེའི་ཐབས་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གང་གི་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གྲུབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གློ་བུར་བའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པ་མི་གསལ་བ་དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་གོམས་པར་བྱས་པས་དྲི་མ་རྣམས་སྤངས་ནས། དེ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསལ་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དྲི་མ་བསལ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་མ་བསལ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་བཞིན་ནོ། །

Thus it is said. Any opponent who, relying on the position of intrinsic existence, fails to understand the sequence of wisdom—that is, the sequence of consciousness and wisdom as cause and effect—and who, having abandoned and discarded the distinctions of the sequence of the remedial side, claims that it is improper to cultivate [them], is one who conceptualizes and speaks in such a manner. Such individuals do not understand the distinctions of wisdom and so forth; they do not know the nature of wisdom, from what its nature arises, or how those [obstructions] are to be abandoned, because they have not cultivated them. Therefore, any ignorant guru who bestows empowerment without causing one to gain conviction that "you have attained suchness" means that because they have not attained suchness, they must once again undergo training. The meaning is that in order to attain it once more, they must undoubtedly apply themselves to the methods for doing so. Now, although suchness is indeed established, it is obscured by adventitious stains and is thus not manifest. Therefore, by cultivating yoga and abandoning the stains, it is cleared away by itself. It does not thereby become impermanent, because the removal of stains is the very cause of its [manifestation]. The removal of stains is essentially a process of making [what is already present] manifest, just like a lamp.

དེ་བས་ན་གོམས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་གོམས་པར་བྱ་བའི་རིམ་པ་ནི། རང་བཞིན་སྣང་བའི་དབྱེ་ཤེས་ཤིང་། ། དེ་ཉིད་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་པ། ། གང་ཞིག་རྣམ་གསུམ་སློབ་བྱེད་པ། ། དེས་ནི་འབྲས་བུ་མྱུར་ཐོབ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་གང་ཞིག་གིས་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་རང་བཞིན་རྣམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་ཤིང་། དེ་ཤེས་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་ལེན་པར་བྱེད་དོ། ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་རང་བཞིན་དང་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་འབྲས་བུ་མྱུར་དུ་སྟེ། དེ་རྣམས་འགགས་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་ཅིང་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་སྦས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པ་དག་གིས་བཤད་པ་དག་གོ། ། ད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཡང་། ། གོམས་པ་མེད་ན་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་མེ་གནས་པ། ། མ་གཙུབས་པར་ནི་འབྱུང་མི་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་གོམས་མེད་བྱང་ཆུབ་ནི། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འབྱུང་མི་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བས་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གོམས་པར་བྱ་བ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་གི་ནང་ན་གནས་པའི་མེ་ཇི་སྲིད་གཙུབ་ཤིང་དང་གཙུབ་སྟན་གྱི་སྦྱོར་བས་གཙུབས་པ་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །

Therefore, it is only through cultivation that the goal is logically attained; this is the literal meaning. Regarding the stages of cultivating that very [reality], it is said: "Knowing the distinction between the nature and the appearances of wisdom, Relying upon the fourth suchness, Whoever trains in the threefold [method], By that, the fruit will be swiftly attained." This means that whichever yogi, through the previously explained stages, knows the distinction between the natures and the appearances of wisdom, and having known that, relies upon and takes up the fourth suchness, the all-empty; and through the stages of mantra and mudrā, trains in the threefold collection of natures and cognitions—by such a person, the luminosity characterized by the attainment of the state of the Great Vajradhara, the fruit, will be swiftly attained. The meaning is that it is attained and found at the very same moment those [obscurations] cease; this is the explanation according to the hidden and ultimate [levels]. Now, to show the example that although [the nature] is established by its own nature, it will not be attained without cultivation, it is said: "Just as fire abides within wood, It will not emerge without friction; Likewise, without cultivation, enlightenment Will not arise in this very life." This means that although suchness is indeed established by its own nature, cultivation is nevertheless the primary factor. Just as fire abiding within wood will not emerge for as long as it is not rubbed by the application of the fire-drill and the fire-board, even though it exists, it will not appear.

དེ་བཞིན་དུ་གོམས་པ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་མི་འབྱུང་ན། ཁྱད་པར་དུ་ཚེ་འདིར་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་གྱིས་གོམས་པར་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པོ། ། སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལ་གནས་པར་གོམས་པར་བྱེད་ན་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་གིས་ཆོས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དང་སྣོད་མ་ཡིན་པ་བརྟག་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་གཡོ་བློ་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་བླ་མ་སྨོད། ། དབང་བསྐུར་ཐོབ་ཅེས་རློམ་པའི་སེམས་དང་ལྡན་གྱུར་པ། ། ཀུན་མཁྱེན་རྙེད་པར་དཀའ་སྙམ་ཞུམ་པའི་སེམས་ལྡན་ཞིང་། ། བླ་མའི་སྐྱོན་རྣམས་མཐོང་བྱེད་ཡོན་ཏན་མི་འདོད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཉན་པ་པོ་གང་ཟག་ལྔ་ཡོད་དོ། ། དེ་ལས་འདི་ནི་ཙནྡན་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གོ། ། གཡོའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡོན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པའོ། ། ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐོས་པ་ལེ་ལོ་བྱེད་པའོ། ། གང་ལ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་བླ་མ་དེ་ལ་སྨོད་པ་ནི། བདག་ལ་དེས་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བསྟན་པ་མེད་ཀྱི། བདག་ཉིད་རང་གི་ངང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྡན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་བའོ། ། བདག་གིས་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པོ་སྙམ་ནས་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་ནས་གལ་ཏེ་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ལམ་ལ་གོམས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བསྐུལ་བ་དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་རྙེད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ཞུམ་པའི་སེམས་ལྡན་ཞིང་མོས་པ་ཆུང་བ་དང་།

Likewise, if enlightenment does not arise without cultivation, what need is there to mention this life in particular? Although a practitioner of the Perfection Vehicle (Pāramitā-yoga) may cultivate through the stages of the paths of seeing and meditation, they attain enlightenment only after three incalculable eons. The distinction is that if one cultivates by abiding in the scriptures of Mantra, one attains it in this very life; this is the literal meaning. Now, in order to examine the suitability of the disciples to whom the Dharma is to be given through the pith instructions on the stages of the complete purification of the mind, it is said: "One who possesses a deceitful mind and laziness, and disparages the guru; One who possesses a mind of pride, thinking, 'I have received initiation'; One who possesses a discouraged mind, thinking, 'Omniscience is difficult to find'; One who looks for the faults of the guru and does not desire his qualities." Thus it is taught. Here, there are five types of listeners. Among them, this refers to the "sandalwood-like" individual. One with a deceitful mind is one who practices guile regarding offerings and the like. One with laziness is one who is indolent toward hearing the teachings. To disparage the guru from whom one has heard the teachings is to say, "He has not taught me anything at all; I am endowed with wisdom solely by my own nature." Thinking, "I have received initiation," one is possessed of pride. Furthermore, if some wise person then urges, "Cultivate the path," at that time one possesses a discouraged mind, thinking, "Omniscience is not easily found," and thus has little devotion.

དེ་བཞིན་དུ་བླ་མ་སྟེ་སློབ་དཔོན་གྱི་སྐྱོན་རྣམས་མཐོང་བར་བྱེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་མཐོང་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཙནྡན་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་སླར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གུས་ཉན་མེད་པར་དེ་ཉིད་ཐོབ་འདོད་ཅིང་། ། ཚིག་རྣམས་འཇམ་པོས་མིན་ཞེས་སྨྲ་ནས་ཁྲོ་བཅས་འགྲོ། ། ཚོགས་ནང་བླ་མ་མཐོང་ན་དེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས། ། དེ་ལ་དབེན་པར་སོང་ན་དེ་ཕྱག་བྱེད་པར་འགྱུར། ། གུས་པར་ཉན་པར་འདོད་པ་དང་དེའི་དོན་དུ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ཡང་གུས་པར་ཉན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྤངས་ཤིང་མེད་པར་མྱུར་དུ་སྟེ་ཐབས་བདེ་བས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཐབས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདོད་ཅིང་། ། གལ་ཏེ་བླ་མས་འདི་ནི་གཡོ་ཅན་ནོ། ། ཞེས་ཤེས་ནས་དེའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བར་ཚིག་འཇམ་པོས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་སྨྲས་པ་ན་ཁྲོ་བཅས་ཏེ་ཁྲོས་པར་གྱུར་ནས་འགྲོ་བ་ནི་བྲོས་པའོ། ། རང་གི་བླ་མ་ཚོགས་ནང་མཐོང་ན་(ཏེ་,སྟེ་)སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སུ་མཐོང་ན་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མགོ་བཀབ་ནས་ཡིབ་པར་བྱེད་པའོ། ། གལ་ཏེ་དབེན་པར་སོང་ཞིང་ལྐོག་ན་གཅིག་པོ་གནས་པར་མཐོང་ན་དེ་ལ་ཕྱག་བྱེད་ཅིང་འདུད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་དྲིན་མི་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ངན་གྱུར་སློབ་མ་དམན་པ་ནི། ། རང་ལ་སྐྱེས་པའི་བུ་དང་འཕགས་པའི་གཟུང་བ་ཡི། ། རྒྱལ་རིགས་རྗེ་རིགས་མཆོག་ལས་སྐྱེས་པའང་རུང་། ། བརྟན་པར་ནམ་ཡང་དྲུང་དུ་གཞག་པར་མི་བྱའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཙནྡན་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་མ་ངན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གལ་ཏེ་རང་གི་བུ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་བྱིན་པ་དང་།

Likewise, one who perceives only the faults of the guru—the master—and does not perceive their qualities is a person who is like sandalwood. To explain this further: Without listening respectfully, desiring to attain suchness, They speak with harsh words and depart in anger. Seeing the guru in the midst of the assembly, they turn their backs; If they go to a secluded place, they prostrate to him. "Listening respectfully" means desiring to listen and performing services for that purpose. Having abandoned that and being without it, they quickly—by an easy means and through the door of doubt—desire the suchness of the means. If the guru, knowing "this person is deceitful," speaks with gentle words to clear away that doubt, saying "it is not so," the student departs in anger, having become enraged; this is "running away." If they see their own guru in the midst of the assembly—that is, seeing him in the center of a crowd of people—they turn their backs, which means they hide by covering their heads. If they see him having gone to a secluded place and staying alone in private, they prostrate and bow to him. Because they do not repay his kindness, it is said: "Such a base disciple of evil nature Should never be kept in one's presence, Even if they are one's own son, Or born of the noble Kṣatriya or Vaiśya castes." This means that such a bad disciple, known as "sandalwood," even if they are one's own son or one given by another, should never be kept near.

བཅོས་མ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་རང་ལས་སྐྱེས་ཤིང་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་། འོན་ཀྱང་སྔར་བཤད་པའི་སྐྱོན་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ངན་པ་དེ་ནི་དྲུང་དུ་གཞག་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་གཞག་པར་མི་བྱ་ཞིང་ཆོས་བསྟན་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྗེའུ་རིགས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པ་ནི་མཆོག་ཉིད་ཡིན་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བ་ཡིན་ཞིང་དེ་རྣམས་ཀྱང་འཕགས་པས་གཟུང་བ་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་མཛད་པ་ཡིན་ཡང་གལ་ཏེ་སྔར་བཤད་པའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དེའི་དྲུང་དུ་གཞག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི། ཡོན་ཏན་བཟང་ལྡན་བཅས་ཤིང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ། ། དེ་ནས་བླ་མ་འཁོར་ལ་གུས་ཤིང་སངས་རྒྱས་མཚུངས་པར་བལྟ། ། རྒྱལ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་བསྟན་ལ་ཤིན་ཏུ་དད། ། དེ་འདིར་སྣོད་གྱུར་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་དྲིན་དག་སྦྱིན་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡོན་ཏན་བཟང་པོ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རྟོགས་པ་(ཏེ་,སྟེ་)དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པའོ། ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སྤྲོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གུས་པས་བླ་མའི་འཁོར་ཏེ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དང་དེའི་འཁོར་ལ་སངས་རྒྱས་དང་མཚུངས་པར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་བའི་ཆོས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཤེས་པ་དང་།

Even if it is not artificial, but rather arises from itself and is self-born, nevertheless, that base nature possessed of the collection of faults previously explained should not be placed nearby; it should not be kept close and the Dharma should not be taught to it. Likewise, the third group, such as the Vaiśya caste and so forth, are suitable vessels for excellence and are to be accepted by the Noble Ones; although the Noble Ones take their side, if they possess the aforementioned faults, they should not be placed nearby—this is the literal meaning. Regarding the jewel-like individual, it is said: "Endowed with excellent qualities and possessing diligence, Then, respectful toward the guru’s retinue and viewing them as equal to the Buddha, Having realized the Victor’s teachings and having deep faith in the doctrine— Such a person is a vessel here; to them, the kindnesses should be given." "Excellent qualities" refers to ethical discipline and so forth; they are endowed with these. "Wisdom" refers to the realization attained through the stages of hearing and so forth; because they possess that, they are "endowed with wisdom." "Diligence" is the enthusiasm for virtuous dharmas. Likewise, they view the guru’s retinue—the Vajra Master and his circle—with respect, seeing them as equal to the Buddha. Similarly, they understand the Victor’s Dharma, the Three Pitakas.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལམ་ལ་ཤིན་ཏུ་དང་ཞིང་དད་པ་དེ་ནི་མན་ངག་གི་སྣོད་དུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་དྲིན་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་ཨུཏྤ་ལ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད། རྒྱུད་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཐོས་ཤིང་ལུང་ལ་མཁས་གྱུར་ཀྱང་། ། བླ་མའི་ཞལ་སྔར་བསྙེན་བཀུར་དམན་ཞིང་མན་ངག་མ་ཐོབ་པ། ། དེ་ནི་བདག་ལའང་ཕན་པར་བྱེད་པར་མི་ནུས་བསྟན་བཅོས་གྲགས། ། དེ་ཡི་བསྟན་བཅོས་སྐྱོ་བའི་རྒྱུ་ཙམ་འབའ་ཞིག་གྱུར་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དང་པོ་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་དང་ཆོས་མངོན་པ་ཐོས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་ལུང་རྣམས་ལ་མཁས་ཤིང་བྱང་བ་དང་། དེ་ནས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པས་རྒྱུད་མང་པོ་ལ་ཐོས་པ་བྱས་པར་གྱུར་ཀྱང་འོན་ཀྱང་མན་ངག་དང་ལྡན་པའི་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཏེ་(བསྐུར་,བཀུར་)སྟི་དམན་ཞིང་མི་ཕྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མན་ངག་མ་ཐོས་ཤིང་ཡང་དག་པའི་མན་ངག་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་འབའ་ཞིག་གིས་གྲགས་པས་ན་བསྟན་བཅོས་གྲགས་པའོ། ། དེས་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པའམ་མི་ནུས་ཏེ། མན་ངག་གི་ནོར་གྱིས་ཕོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་ཐོས་པ་དེ་ནི་སྐྱོ་བའི་རྒྱུ་ཙམ་འབའ་ཞིག་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་ཉིན་རེ་ཞིང་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་པ་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རོ་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའང་མ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ཡང་རིམ་པའི་མན་ངག་གི་སྣོད་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། །

"One who possesses intense clarity and faith in the path taught by the Blessed One is a fit vessel for the pith instructions; to such a person, one should only bestow the kindness [of the teachings]"—this is the literal meaning. Now, regarding the characteristics of the utpala-like [disciple], it is said: "Though one has heard many tantras and is skilled in the scriptures, If one has little service for the guru’s presence and has not received the pith instructions, That person, though famous for their treatises, is unable to benefit even themselves; Their treatises become nothing more than a cause for weariness." This means that although one has first heard the Sūtras, Vinaya, and Abhidharma, and thus becomes skilled and proficient in the scriptural transmissions of the Mahāyāna Sūtras, and subsequently has studied many tantras through the stages of the Action Tantra and so forth—nevertheless, if one has little service and respect for the presence of a guru who possesses the pith instructions, and because of that has not heard the pith instructions and does not know the authentic pith instructions, then such a person is "famous for their treatises" because they are renowned solely for their scholarly works. Consequently, they are unable to benefit themselves, as they are destitute of the wealth of pith instructions and thus lack the capacity. Their extensive learning in treatises becomes nothing more than a cause for weariness, serving as a cause of suffering, because they engage in daily disputes with others and fail to find even the most peaceful flavor of meditation. Therefore, such a person is not a fit vessel for the pith instructions of the stages—this is the literal meaning.

ད་ནི་པདྨ་དཀར་པོ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་དེ་ནས་སྐལ་ལྡན་གྱུར་ཅིང་དེ་ཉིད་མན་ངག་ཐོབ་གྱུར་ཀྱང་། གང་ཞིག་བློ་གྲོས་བླུན་ཞིང་དོན་རྣམས་སྡུད་པར་མི་ནུས་པ། ། གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་བློ་ལྡན་བསྟན་ལ་རབ་འཇུག་ཅིང་། ། ཚིག་གི་ཡོན་ཏན་དམན་པ་དེ་ཡང་བརྙས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། སློབ་མ་གང་ཞིག་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མན་ངག་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་བླུན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་མེད་པས་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཐོབ་པ་དེའི་དོན་ནི་རིག་པ་བཞིའི་རིམ་གྱིས་སྡུད་པར་མི་ནུས་སོ། ། མི་ནུས་སུ་ཟད་མོད་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལ་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་བློ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་ཅིང་བརྩོན་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཕྱོགས་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་ཉེ་བར་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་ཡོན་ཏན་དམན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྙས་ཤིང་བཞད་གད་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དང་རང་གི་དོན་ཡང་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ལ་མི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Now, regarding the person who is like a white lotus: "Even if one has become fortunate and has received the pith instructions, if their intellect is dull and unable to synthesize the meanings, even if they possess the intent to benefit others and enter the teaching, they will be held in contempt due to their inferior quality of expression." Thus it was said. Because a student who possesses the accumulation of merit is fortunate, and because the accumulation of primordial wisdom is preceded by the accumulation of merit, they may indeed have received the pith instructions of the accumulation of primordial wisdom. Nevertheless, they possess certain personal defects. Specifically, because they lack the wisdom acquired at birth, their intellect is dull. Consequently, due to the absence of wisdom, they are unable to synthesize the meaning of whatever little they have received through the sequence of the four types of knowledge. One might ask: "Even if they are unable, what of it?" If the intent to benefit others arises in them, they will then enter into and strive in the teaching of the Dharma. At that time, because they lack the quality of expression characterized by the proper application of positions, logical reasons, and examples, and the differentiation of the provisional and definitive meanings, they will be held in contempt and become an object of ridicule. This is the meaning. Therefore, they are unable to accomplish the welfare of others or even their own welfare, because they do not know the authentic instructions, and not knowing them is due to the absence of wisdom.

དེ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། སྔོན་གྱི་དད་པ་དང་རྟོག་པས་འདུས་བྱས་པ་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི། རྒྱུད་མང་ཐོས་ཤིང་ཤེས་ལྡན་དྲུག་གིས་ཚིག་དོན་ཤེས་པ་དང་། ། དྲན་དང་བློ་གྲོས་འཛིན་ནུས་ཡིད་གཞུངས་བརྩོན་པ་ཕུན་སུམ་ལྡན། ། བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ལ་མཆོད་པས་དེ་ཉིད་མན་ངག་ཐོབ། ། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མན་ངག་དེ་ལ་བསྟན་པར་འོས་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་ཞིག་རྒྱུད་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཐོས་པ་ལས་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་བློ་གྲོས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དྲང་བ་དང་ངེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དྲུག་གིས་ཚིག་དེ་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པ་དང་། དྲན་པ་སྟེ་ཐོབ་པ་ཕྱིས་ཀྱང་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་འཛིན་ནུས་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དོན་བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཇི་སྐད་ཐོས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣོ་བའི་ཤེས་རབ་ངང་གིས་འཛིན་པ་དང་། བརྩོན་པ་སྟེ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ལས་ལ་སྤྲོ་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་འབྲེལ་པར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཉིན་རེ་ཞིང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་དབང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མན་ངག་ཐོབ་པའི་སློབ་མ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་མན་ངག་སྟེ།

"That person will come to know suchness in another birth, solely because the seeds formed by prior faith and reflection exist"—this is the literal meaning. Now, regarding the jewel-like individual, who is the most supreme of all: "One who has heard many tantras and possesses the six types of knowledge, who understands the words and their meaning; who possesses mindfulness, intelligence, the capacity to retain, a sharp mind, and perfect diligence; who has obtained the pith instructions on suchness by making offerings at the feet of the guru—such a person is worthy of being taught the pith instructions of this King of Tantras." Thus it is said. One who has heard a great many tantras and thereby possesses knowledge and an outstanding intellect; likewise, one who understands the meaning of the words of the tantra through the six meanings, such as the provisional and the definitive; one who possesses mindfulness, meaning the ability to remember what was attained even later; and intelligence, meaning the capacity to specifically realize and retain the meaning of the Dharma exactly as it was heard from the mouth of the guru for as long as one lives; one who possesses a sharp mind, meaning a naturally acute insight that spontaneously retains; and one who possesses diligence, meaning the quality of enthusiasm for virtuous activities such as listening—when such qualities are perfect, complete, and interconnected, and subsequently, by the power of serving the guru at his feet every day without any manifest pride, the disciple obtains the pith instructions on suchness. Such a disciple is [the proper recipient of] the pith instructions of the King of Tantras.

དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་རིམ་པ་ལྔའི་མན་ངག་བསྟན་ཞིང་རྣམ་པར་བཤད་པར་འོས་པ་ཡིན་ཞིང་སྣོད་དུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བླ་མས་མན་ངག་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དེ་ནི་གཞན་རྣམས་ལ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམ་པར་འཆད་པར་འོས་པ་ཡིན་ཏེ། རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་རིམ་པའི་མཐའ་མར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ། འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་དྲིན་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་རབ་ཏུ་མང་ཐོས་པ། ། གསལ་བར་རྣམ་པར་བཀོད་པའི་ཚིག་གིས་བྱང་ཆུབ་ལམ་ནི་རྣམ་ཕྱེ་བ། ། ཤཱཀྱའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ནི་དགེ་བ་བསགས་པ་གང་ཡིན་དེས། ། གསལ་ལ་མྱུར་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་ནས་བྱང་ཆུབ་སྣོད་གྱུར་ཤོག། ཅེས་པ་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་སྐུ་དྲིན་གྱིས་རྒྱུད་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཐོབ་པའི་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་བདག་གིས་གསལ་ཞིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བྱས་ནས་ཚིག་གི་ཕྲེང་བས་རྣམ་པར་བཀོད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱས་ཤིང་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་དགེ་བ་མཐོ་ཞིང་བསོད་ནམས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའི་དགེ་བ་དེས་གསལ་བ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅིང་དུས་མྱུར་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པའོ། །

It is appropriate to teach and explain the pith instructions on the Five Stages, which constitute the essence of the glorious Guhyasamāja, and such a person is a fit vessel; therefore, the guru should teach the pith instructions to them. Alternatively, such a person is worthy of explaining the King of Tantras to others, because they possess knowledge and are non-deceptive. Consequently, one should understand that they are capable of accomplishing the welfare of both themselves and others; this is the literal meaning. Now, for the final dedication of the stages: "By whatever merit has been accumulated by Śākyamitra, who has heard a great many tantras through the kindness of the noble Vajra-Rāhulabhadra, and who has distinguished the path to enlightenment through clearly arranged words—may that merit ripen clearly and swiftly, and may he become a vessel for enlightenment." Thus it is said. Through the kindness of the noble Vajra-Rāhulabhadra, I, Śākyamitra, have heard a vast number of tantras. Having clarified and removed all doubts, I have arranged them in a sequence of words. Through the merit and the attainment of virtue gained from clearly elucidating and distinguishing the path to enlightenment of the pure mind—by way of the nature of the discordant factors and their remedies—may whatever ripened fruit is obtained be clear, free from doubt, and swiftly attained.

འབྲས་བུ་དེ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སྣོད་དེ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། འདིར་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་ཡིན་ལ། གྲགས་པའི་མཚན་ནི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་ནི་དེའི་སློབ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྩེ་བའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ནང་དུ་དེའི་མིང་བཅུག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་བླ་མ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་བསྟན་བཅོས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་ཀྱང་སློབ་མས་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་ལུགས་ཡིན་ནོ། ། བསོད་ནམས་བསྔོ་བ་ནི་ཞབས་སུ་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདིར་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་དཀའ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀའ་བ་ཉིད་ནི་སེམས་ལས་སྦྱང་དཀའ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིམ་པ་ལྔའི་བཤད་པ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བརྩམ་པ་ཕྱག་འཚལ་བ། རྡོ་རྗེ་ཀུན་གྱི་དང་པོ་གཙོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། ། བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་པ་འདི། ། བརྩེ་བས་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཆེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཆེ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཀུན་གྱི་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

The meaning is: "By means of that result, may sentient beings attain the vessel of awakening and achieve manifest enlightenment through the stages of the purification of the mind." This is the literal meaning. Here, the name Śākyamitra is the ordination name given by the venerable Nāgārjuna, while his renowned name is Ārya Nāgārjuna. Furthermore, because the master Śākyamitra was a disciple of the latter, the master’s name was inserted into the treatise out of affection; for it is the custom of compassionate gurus to say that a treatise was composed by a disciple even when it was composed by themselves. Although the dedication of merit is normally placed at the end, it is placed here because the sequence of the work is difficult. It is difficult because there is nothing else more difficult to train the mind in than this. This concludes the second chapter, the Stage of the Purification of the Mind, from the Jewel Garland: An Explanation of the Five Stages. Now, to begin the Stage of Self-Consecration, the homage is stated: "Having prostrated to the Great Vajra, The foremost of all vajras, I shall explain this Stage of Self-Consecration Out of compassion." Thus it is said. "The Great Vajra" refers to the five primordial wisdoms; because its essence is the unity of those five, it is the "Great Vajra," the sixth. For that very reason, it is "of all vajras," because it is the progenitor of the five Tathāgatas.

དང་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་བདག་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡང་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་གྱི་དང་པོ་གཙོ་བོ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ཕྱག་འཚལ་ནས་ཏེ་ཕྱག་བྱས་ནས་སྔར་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ། བདག་གིས་ཏེ་སློབ་མ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་བློ་ཡིས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་སྟེ་བྷ་གའི་དབུས་ན་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དེ་ཉིད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཀུན་གྱི་སྟེ་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་ལས་ཀྱང་། བྷ་ག་ཡི་ནི་དབུས་གནས་པ། ། མྱོས་བྱེད་འཛག་པའི་རྩ་གང་ཡིན། ། དེ་ནི་རྩ་གཞན་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། དེ་རྣམས་ནང་ནས་གཙོ་བོ་ཡིན། ། ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པོ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཡིན་ཞིང་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོའོ། །

Because it is both the first and the sovereign, it is the "Lord of all Vajras," which is the Great Vajradhara. "Having prostrated" means having performed homage, I shall explain the stage of self-consecration—the stage of the illusion-like samādhi—which was previously analyzed in meaning. This is the literal meaning of the words. Alternatively, "Vajra" refers to the channel called Dharmadhātveśvarī, which resides in the center of the bhaga. How is that so? Because everything arises from it, it is the first of all the thirty-two channels, and because its nature is great bliss, it is also the sovereign. Having prostrated to Vajradhara, who is the bodhicitta of that nature, I shall explain the stage of self-consecration; this is the general meaning. As it is said in the Vajrāmṛta: "The channel that resides in the center of the bhaga, From which the intoxicating [fluid] flows— That is the sovereign among the other thirty-two channels." Furthermore, the "Great Vajra" refers to the three: freedom from passion, passion, and intermediate passion. The "Vajra of all" for these is the suchness of clear light, which is the nature of the all-empty. Because it is the essence in which all are unified, it is the "first," and because it is the fearless, coemergent essence, it is the "sovereign."

དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱས་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་ཆེ་ནི་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བའོ། ། དེ་ལས་ལངས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྡོ་རྗེ་ཀུན་གྱི་དང་པོ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། གཙོ་བོ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཏེ་བརྟེན་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྦས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ་གཞག་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཆེའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཀུན་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཡིན་ཞིང་། བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་སྟེ། འོད་གསལ་བ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཞུགས་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྦས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་ཆེ་ནི་བཞི་པ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཀུན་ཏེ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་ལྔའི་དང་པོ་ནི་མཚོན་པར་བྱའོ། ། གཙོ་བོ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཏེ་ཐོབ་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་ཆེ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཀུན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་ཐ་མི་དད་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཡིན་ཞིང་།

Regarding that, "having prostrated" means having experienced [it], and "it shall be explained as before" is the hidden meaning. Likewise, "Great Vajra" is the Clear Light because it is indivisible. Having arisen from that, one prostrates to the maṇḍala of all vajras, which is the first—the illusion-like—and to the Lord, the master of the maṇḍala, the wisdom body; "having prostrated" means relying upon that, and "it shall be explained" is also the hidden meaning. Alternatively, it is "Great" because it pervades all, and it is "Vajra" because it cannot be set aside; thus, the three consciousnesses are the "Great Vajra." "All vajras" refers to the natures. Because it abandons those, it is the "first," and because it is that which is to be adopted, it is the "Lord"; prostrating to that Clear Light and entering into its identity, "it shall be explained" is also the hidden meaning. Likewise, "Great Vajra" is the fourth, the coemergent. "All vajras" refers to the five signs, such as the mirage-like, and it is the "first" to be indicated. The "Lord" is the cause for attaining the supramundane state; "having prostrated" means having attained that, and "it shall be explained" is the ultimate meaning. Alternatively, "Great Vajra" is the essence of non-abiding nirvāṇa. "All vajras" refers to the conventional and the ultimate, and it is the "first" because they are distinguished as inseparable.

གཙོ་བོ་སྟེ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཏེ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་བརྩེ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ད་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བའི་སློབ་མའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བླ་མ་ལ་མཆོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དང་པོར་རེ་ཞིག་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་ཅིང་། རྒྱུད་རྣམ་པ་བཞིའི་དགོངས་པ་ཤེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཞིང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཐོས་པ་འཛིན་པ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་པར་མཉེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་མཉེས་པར་གྱུར་པའི་བླ་མ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བྱས་ནས། ལོ་བཅུ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལ་ཕུལ་ཏེ་དེའི་འོག་ཏུ་བླ་མའི་ཞལ་ནས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་ཐོབ་པས་ཕྲེང་བ་དང་ཆུ་དང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་སྦྱིན་པ་དང་། མེ་ལོང་དང་མིང་དང་སློབ་དཔོན་དང་རྗེས་སུ་གནང་བ་རྣམས་དང་བཅས་པར་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་ནས་བསྟོད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་ཚེའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་ཏེ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་རིམ་པས་སོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའོ། །

Having prostrated to—the embodiment of Vajradhara to be attained through the path of no-more-learning, the primary [deity]—and having realized it, I shall explain the stage of self-consecration for the sake of acting for the benefit of sentient beings out of compassion; this is the ultimate [meaning]. Now, in order to show the characteristics of a disciple who is a suitable vessel for self-consecration, and the offerings to the guru for the sake of attaining it: first, having followed the generation stage and received empowerment, possessing insight that understands the intent of the four classes of tantra, and being a retainer of learning who is isolated in body, speech, and mind, one should properly please the Vajra Master through an exceptional devotion to the two truths. Then, having performed a great feast offering to the pleased guru and offered a sixteen-year-old [consort] to the great Vajra Master, one subsequently receives the secret empowerment from the guru’s own mouth, together with the instructions on the stage of self-consecration. Having received the secret empowerment—including the bestowing of the rosary, water, the perfect Buddha, the vajra, and the bell, as well as the mirror, the name, the master [empowerment], and the authorization—one should offer praise with these [verses]. Regarding the phrase "first," it refers to the time of requesting the self-consecration. "Following the generation stage" means by way of the sequence of the five aspects of manifest enlightenment. "Having received empowerment" means having received the master empowerment.

རྒྱུད་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཐའ་དྲུག་གི་བཤད་པའི་རིམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ལམ་དང་ལུང་དང་རིགས་པ་དག་གིས་ཞེས་པ་ནི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་པའོ། ། ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབེན་པ་འཛིན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་པའོ། ། ཐོས་པ་འཛིན་པ་ནི་མང་དུ་འཛིན་པའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཏེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཐ་དད་པའི་རིམ་པ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ལྷག་པར་མོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་མོས་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སློབ་མས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་བླ་མ་རྒྱུ་མེད་ཅིང་དད་པས་ཡང་དག་པར་མཉེས་པར་བྱས་ཤིང་ལན་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་སོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་དེས་གསོལ་བ་བཏབ་པས་མཉེས་པར་གྱུར་ཅིང་སློབ་མ་ལ་བརྩེ་བ་དང་བཅས་པའི་བླ་མ་ལ་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལྔ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བྱས་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་གསང་བའི་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལོ་བཅུ་དྲུག་མ་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་གཟུགས་བཟང་བ་རྒྱན་དང་བཅས་ཤིང་ལུས་དྲི་ཞིམ་པ་ལེགས་པར་བསླབ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཕུལ་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཕུལ་བའི་འོག་རོལ་གྱི་དུས་སུའོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དེས་དེ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པར་བྱས་ནས།

The four classes of tantra—Action, Performance, Yoga, and Supreme Yoga—possess the stages of explanation according to the six parameters of intention. Through the paths, scriptures, and reasonings associated with these, one realizes the specific distinctions of the meaning. Grasping the isolation of the body and so forth is the knowledge of the divisions of meditative concentration (samādhi). Retaining what has been heard is the retention of much learning. Regarding the two truths, because one possesses superior resolve for the purpose of fully knowing suchness—the state in which the stages of union are without differentiation—it is called "superior resolve"; this is the meaning of exerting oneself in order to attain the result. Such a disciple, having perfectly pleased the Vajra Master—the Vajra Guru—through causeless faith, and having made supplications two or three times, [proceeds]. Following that, the Guru, being pleased by those supplications and possessing compassion for the disciple, performs a great feast offering (gaṇacakra) centered primarily on the five sensory enjoyments. After that, in order to perform the secret offering, the disciple offers a mudrā who is sixteen years of age, of a compatible caste, beautiful in form, adorned with ornaments, fragrant of body, and well-trained. "After that" means at the time following the offering of the mudrā. "Having attained the stage of self-consecration" means that the Vajra Master, through entering into union with her, causes the disciple to receive the secret empowerment of the bodhicitta arising therefrom.

དེའི་རྗེས་དེ་ལ་བྱིན་ནས་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་ཏེ་འོད་གསལ་བ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དེ་ལས་ལངས་པར་གྱུར་པ་ན། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞུགས་པའི་མགོ་ལ་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལས་བླངས་ཏེ་གཞག་པར་བྱའོ། ། ཆུ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་གནང་བ་ལ་ཐུག་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། ། གསང་བ་ནི་ངག་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་དང་བཅས་པར་ཐོབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་ནས་སོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མན་ངག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བསྟོད་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་བསྟོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་དང་སྦས་པའོ། ། ད་ནི་བསྟོད་པ། ཁོང་སྟོང་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ལ་མེད། ། ཤ་དང་རུས་པ་ཁྲག་མེད་ཀྱང་། ། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་འཇའ་ཚོན་ལྟར། ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐུ་ནི་སྟོན་པར་མཛད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཁོང་སྟོང་སྟེ་སྒོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤ་དང་རུས་པ་ཁྲག་སྟེ་ཁམས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དེ།

Following that, having bestowed [the empowerment] upon them, the wisdom empowerment is conferred by way of meditating on the four seals. Once they have understood the clear light and arisen from it, one should say, "You have received the pith instructions on the stage of self-consecration." Regarding the "garland": at the beginning of entering the maṇḍala, it should be taken from the vase and placed [on the head] in order to be consecrated by the maṇḍala of the deity. The master’s empowerments, beginning with the water and ending with the permission, are for the purpose of purifying the body. The secret [empowerment] is for the purpose of purifying speech. "Having received these together" means having received the wisdom empowerment. Following that, in order to receive the pith instructions on the wisdom-gnosis, and for the sake of attaining the suchness of the pith instructions on the stage of self-consecration, one should praise the guru—the Vajra Master—with the words of praise that will be explained; this is the general meaning and the hidden meaning. Now, the praise: "Your body has no hollow interior; Though it lacks flesh, bone, and blood, Like a rainbow in the sky, You manifest your body." The meaning of this is as follows: O Blessed Vajra Master, your body has no hollow interior—that is, it is not empty in the manner of the successive [openings] such as the gates. Likewise, it lacks flesh, bone, and blood; that is, it lacks the channels of the elements which serve as their indicators.

དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་གང་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐུ་ཉིད་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་འཇའ་ཚོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དབང་པོའི་གཞུ་ཁ་དོག་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་འཕྲོ་བ་དང་གཞུ་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་སུ་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སྣང་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཆེད་དུ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐུ་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་བརྟན་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། སྐུ་ལ་སྙུན་མེད་མི་གཙང་མེད། ། བཀྲེས་དང་སྐོམ་པ་འབྱུང་མེད་ཀྱང་། ། ཁྱོད་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐུན་པའི་ཕྱིར། ། འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་སྟོན་པར་མཛད། ། ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་དང་འབྲེལ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྙུན་མེད་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཆོས་རེག་བྱའི་བྱེ་བྲག་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་མཐུན་བྱའི་ཕྱིར་དང་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་དབང་དུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ངག་རྣམ་པར་སྦྱང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་གསལ་བར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

This is because its nature is the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna), which possesses the aspect of the reflected images of all things. If that is so, one might ask: how can that which lacks even the slightest thing appear as a body? It is just like a rainbow in the sky; just as the bow of Indra appears in the nature of five colors and in a bow-like shape, even though it does not exist, in that very same way, you display and stabilize your body for the purpose of purifying the afflictions of ignorance and so forth, and for the sake of performing activities such as pacification. This is a praise by way of Vairocana, and it is not an intentional (ābhiprāyika) statement. Your body is without illness, without impurity, And hunger and thirst do not arise; Yet, in order to conform to the world, You display the activities of the world. In your body, there is no illness associated with the affliction of desire, nor are there physical phenomena such as the specific sensations of hunger and thirst. This is because all [afflictions] such as desire have been completely purified by the discriminating wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna). Nevertheless, in order to conform to the world and to care for sentient beings, you display and clarify the activities of the world, such as subjugation and so forth, for the sake of purifying speech and abandoning desire. This is a praise by way of Amitābha, and it is not an intentional statement.

ཆུ་ཟླ་བཞིན་དུ་གཟུང་དུ་མེད། ། ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་གནས་པ་མེད། ། ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་རྨོངས་མི་མངའ། ། དམིགས་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཆུ་ཟླ་གཟུགས་བརྙན་དུ་ལྟུང་བའི་ཟླ་བ་ནི་ཆུ་ཟླ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཟུང་དུ་མེད་པའོ། ། ཆུ་ཟླ་ནི་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཡང་གཟུང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱང་གཟུང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་མི་གནས་ཤིང་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་དག་པས་ང་རྒྱལ་མེད་པའོ། ། ནོར་གྱིས་རྒྱགས་པའི་སྒོ་ནས་ཁེངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་ནི་རྨོངས་པ་སྟེ་དེ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རྨོངས་པ་མི་མངའ་བའོ། ། དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ། དམིགས་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། གཤེགས་དང་བཞུགས་དང་དེ་བཞིན་གཟིམས། ། སྤྱོད་ལམ་དག་ནི་ཀུན་ལ་ཡང་། ། ཁྱོད་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག། དམིགས་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་སུ་བྱ་བ་ནན་ཏན་སྒྲུབ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའོ། །

Like the moon in water, it cannot be grasped; In all phenomena, there is no abiding. Without pride and without delusion, To you, the non-referential, I prostrate. The "moon in water" refers to the moon reflected in water, which is likewise ungraspable. Just as the moon in water cannot be grasped despite its appearance, so too you cannot be grasped because your nature is that of the expanse of space. You do not abide as distinct entities within any phenomena, such as the aggregates, but abide as the very distinction of all things, because your essence is the wisdom of equality. Because the affliction of pride is completely purified, you are without pride. "Delusion" refers to the ignorance of those who are arrogant due to wealth; because you have abandoned that, you are without delusion. "Referential" refers to the clinging to things as real entities; because you are the very absence of that, "to you, the non-referential, I prostrate." This is a praise from the perspective of Ratnasambhava, and it is not of intentional meaning. Whether walking, staying, or likewise sleeping, In all modes of conduct, You are always in meditative equipoise. To you, the non-referential, I prostrate. In these four modes of conduct, such as walking and so forth, you are in meditative equipoise for the sake of accomplishing the welfare of all sentient beings. This so-called "meditative equipoise" is of a singular, non-conceptual nature.

དམིགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས། ། ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་རྣམ་འཕྲུལ་ཞིང་། ། ཐ་དད་མེད་ལ་སྙོམས་འཇུག་པ། ། དམིགས་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་འཕར་བ་དང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་(གསུངས་,གསུང་)དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུས་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་མིན་ཏེ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆུའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དམིགས་མེད་དོ། ། ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་སྟེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། བསྟོད་པ་བྱས་ནས་གསོལ་བ་གདབ་པ་ནི། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་བདེན་པར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་བསྟོད་ནས། མཉན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

"Non-referential" means that you are free from the conceptualizations of gathering and dispersing in order to act for the benefit of sentient beings; "homage to you" is a praise from the perspective of Amoghasiddhi, and is not an intentional (cryptic) meaning. "By means of the illusion-like samādhi, Manifesting great miraculous displays, You are in meditative equipoise in non-duality; Homage to you, the non-referential!" Great miraculous powers refer to the leaping of the body, the manifestation of light, and so forth; the sixty branches of melodic speech; and the teachings. The "illusion-like samādhi of the mind" is the vajra-like wisdom of the dharmadhātu. Its "manifestation" is the exertion made to abandon the afflictions and secondary afflictions, such as attachment. For that very reason, the wisdom of the utterly pure dharmadhātu is non-dual because it is the nature of the dharmatā of all phenomena; it is endowed with the state of equipoise in indivisibility. For that very reason, because it purifies the conceptualizations that take the water element as a referent, it is "non-referential." "Homage to you" is a praise from the perspective of Akṣobhya, and is not an intentional meaning. Having offered praise, the supplication is as follows: "Having thus correctly praised the Vajra Master through the gateway of his assembly of truly existent qualities, one should offer a supplication with this verse in order to listen," so it is said.

དེ་ལྟར་སྔར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་བདེན་པར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་འབྲེལ་པའི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་བསྒྲགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བྱས་ནས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་མཉན་པར་བྱ་བ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་པ་འདིས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚོགས། ། སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་རྣམ་སྦྱོང་བ། ། དེ་རིང་བཤད་པའི་རིན་ཆེན་གྱིས། ། གཙོ་བོས་བདག་ལ་བཀའ་དྲིན་སྩོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་ནི་རང་གི་རིག་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་རེ་ཞིང་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། ། འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པས་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་ཏེ། ། མེད་པས་སྲེད་པ་འདི་ལས་མིན། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཡོངས་ཤེས་པས། ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་གྲོལ། ། གང་ཞིག་རྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས། ། ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་ནི། ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ལོག་མིན་པར། ། འདོད་པ་དེ་དག་ལྟས་མི་ཕྲོགས། །

Thus, having offered praise by means of the five preceding verses, which proclaim the collection of qualities that are true—the collection of unerring qualities associated with the five Tathāgatas—one should now make a supplication with this single verse that is to be explained, in order to hear the pith instructions on the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama). That verse is: "O Lord, bestow your grace upon me today with the jewel of the explanation Of the collection of omniscient wisdom, which completely purifies The wheel of existence." This is what is said. "Omniscient wisdom" refers to the wisdom of the Great Vajradhara, who gathers the five wisdoms. Therefore, "collection" is the nature of the great wisdom to be personally realized. For that very reason, the "wheel of existence"—which is the nature of the twelve links of dependent origination and revolves daily like a waterwheel of afflictions, karma, and suffering—is "completely purified" by non-conceptual wisdom; this means thoroughly knowing its own essence. Purifying the wheel of saṃsāra is exclusively the thorough knowledge of its own essence and nothing else. As it is said: "One is not liberated by existence, Nor is one freed from this craving by non-existence. By thoroughly knowing both existence and non-existence, The Great Self is completely liberated. Those who assert that things which arise dependently Are like the moon in water— Neither real nor false— Are not carried away by views."

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་རིང་བཤད་པའི་རིན་ཆེན་ཏེ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིན་ཆེན་གྱིས་བདག་ལ་བཀའ་དྲིན་ཏེ། ། རྗེས་སུ་གཟུང་བར་མཛད་དུ་གསོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། སྐྱབས་གཞན་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཞབས་པདྨ་སྤངས་ནས་ནི། ། གཙོ་བོ་གཞན་ན་སྐྱབས་མ་མཆིས། ། དེ་བས་ཐུབ་ཆེན་སངས་རྒྱས་གཙོ། ། འགྲོ་བའི་དཔའ་བོ་སྐུ་དྲིན་སྩོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཞབས་པདྨ་སྟེ་ཞབས་པདྨ་གཉིས་སྤངས་ནས་སྐྱབས་གཞན་མ་མཆིས་ཏེ། ཁྱོད་ཁོ་ན་སྐྱབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྐུ་དྲིན་སྩོལ་ཅིག་པ་སྟེ་བརྩེ་བར་མཛོད་ཅིག་པའོ། ། ཐུབ་ཆེན་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་གཙོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འགྲོ་བ་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འདུལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་དཔའ་བོ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བོད་པ་སྟེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མན་ངག། དེ་ལྟར་འཇིགས་མེད་གསོལ་འདེབས་པའི། ། ཚིག་དེ་ཐོས་པར་གྱུར་ནས་ནི། ། སྙིང་རྗེ་སློབ་མ་ལ་བསྐྱེད་དེ། ། དེ་ནས་བདག་བྱིན་བརླབ་པ་བསྟན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པར་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་ཚིག་དེ་ཐོས་ཤིང་གུས་ནས་སློབ་མ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་སྐྱེད་ལ།

Thus it was said, and so forth. Such a Blessed One, the Vajra Master, is the "jewel" explained today; because he teaches the pith instructions on the stage of self-consecration and thereby completely fulfills all aspirations, [the disciple prays:] "O Jewel, please grant me your grace; I pray that you take me under your care." This is the literal meaning, not the intentional one. To demonstrate that there is no other refuge, it is said: "Having abandoned the lotus of your feet, there is no other refuge, O Lord. Therefore, O Great Sage, Chief of Buddhas, Hero of Beings, grant your grace." This means that having abandoned the lotus of your feet—that is, the two lotus feet—there is no other refuge; the meaning is that you alone are the refuge. Therefore, "grant your grace" means "act with compassion." "Great Sage" refers to the nature of the Vajra Body. "Chief of Buddhas" refers to the nature of Akṣobhya. "Hero of Beings" refers to the nature of Amitābha, because he tames beings by means of teaching the Dharma; thus, he is the nature of the three Tathāgatas. This is the literal address, not the intentional one. Now, regarding the pith instructions from the presence of the Guru, it is said: "Having heard those words of fearless supplication, he generates compassion for the disciple and then teaches the self-consecration." This means that having heard those words of supplication offered with great skill and fearlessness, and having become respectful, he generates affection for the disciple.

བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བཤད་ཅིང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་ཞེས་པ། ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་མཐོང་བ་སྟེ། ། དེ་ནི་བླ་མའི་དྲིན་དག་གིས། ། འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱིས་གཞན་དུ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་དོན་གསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ལྷའི་སྐུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ནི་གཅིག་དང་དུ་མས་ཆ་ཤས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་དཔྱད་ན་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་འབའ་ཞིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་ཡང་ལྷའི་སྐུ་ཉེ་བར་མི་དམིགས་ཏེ། འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རླུང་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པས་ལུས་ལ་གཅིག་དང་དུ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་སྐུ་བསྒོམ་པ་མེད་དོ། ། འདིར་ནི་སྐད་ཅིག་གིས་སམ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་རིམ་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལས་ལངས་ཏེ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པ་ཡོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་མཐོང་ནས་ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་སྟེ་སྐུ་བསྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་སྟེ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་།

The stage of self-consecration shall be explained and taught; this is the literal meaning. Regarding that very point: "The stage of self-consecration Is the vision of conventional truth; It is attained through the grace of the guru, And not otherwise." The meaning of this statement is as follows: O son of noble family, that which is the clarity of the meaning attained through the stage of the purification of the mind does not possess a deity’s body. This is because when sentient beings are analyzed into parts—whether as one or many—they are found to be non-existent, and because they are of the nature of the ultimate alone. Furthermore, in the vajra recitation of the isolation of speech, a deity’s body is not perceived, because the winds, by their very nature of entering and so forth, are formless. Through the isolation of the body, since the body lacks the nature of being one or many, there is no meditation on a deity’s body. In this context, however, one arises from the clear light through the sequence of the moment, or through insight, method, and near-attainment. Having seen the nature of that which is generated through the sequence of the twelve examples of illusion as the wisdom body, one should view external objects in that very same way. This is the stage of self-consecration. It is the vision of the truth of all the collections of activities, such as the conventional—the nature of deity meditation, forms and so forth, sentient beings, the vessel of the world, the peaceful [deities] and so forth, as well as mantras, mudrās, and the like—[all of which are like] illusions and mirages.

གཟུགས་བརྙན་དང་ཆུ་ཟླ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། འཇའ་ཚོན་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་ཞིང་ཇི་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དེ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་སྐུ་དྲིན་ཁོ་ནས་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱིས་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་སྦས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར། བདག་བྱིན་བརླབ་རིམ་སྒྲུབ་པ་པོ། ། གང་གིས་རྙེད་པར་མ་གྱུར་པ། ། མདོ་སྡེ་རྒྱུད་དང་རྟོག་པ་ལ། ། དེ་ཡི་ངལ་བ་དོན་མེད་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གིས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་མ་ཐོབ་པ་དེའི་མདོ་སྡེ་སྟེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་དང་། བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་ངལ་བ་སྟེ་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བླང་བར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐམས་ཅད་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འབྲས་བུ་ནི། བདག་བྱིན་བརླབ་རིམ་ཐོབ་ནས་ནི། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གཙོ། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི། ། འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཙོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་གྱུར་ཏེ།

One should say that seeing [reality] as similar to the examples of illusion—such as a reflection, the moon in water, a city of gandharvas, an echo, a rainbow, and so forth—and seeing it exactly as it is, is the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama). Furthermore, the statement that this is obtained solely through the kindness of the guru’s presence and not otherwise is shown to be the very secret, which is to say, it is hidden. Regarding the fact that this very [stage] is what must be adopted, it is said: “The practitioner who does not find The stage of self-consecration Will find their toil in the sūtras, tantras, and treatises To be entirely without purpose.” This means that for any yogi who has not received the pith instructions on the stage of self-consecration from the presence of the guru, their toil—their exertion in the sūtras, which are the Mahāyāna sūtras, and in the tantras of the kriyā class and so forth—is indeed without purpose. The meaning is that they have not attained the suchness (tattva) that is to be adopted from those [teachings]. Therefore, all suchness is what must be adopted. As for the result, it is said: “Having attained the stage of self-consecration, One becomes the principal nature of all buddhas; In this very life, one will undoubtedly Attain the state of a buddha.” This means that having attained the previously explained stage of self-consecration, one becomes Vajradhara, the principal nature of all buddhas—that is, the nature of all the Tathāgatas. In this very life, one will undoubtedly attain the state of a buddha.

སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་ཚེ་འདི་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་རྙེད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལྷའི་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པས་མ་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཏགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། ། འདིར་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་བཏགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་རྣམ་པའི་བསྒོམ་པ་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག། བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་ཏིང་འཛིན་དང་། ། དེ་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཡི་གནས། ། བདེན་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ནི། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་རིམ་པ་གསུམ་པས་སྒྱུ་མའི་སྐུ་འཛིན་པ་དང་འོད་གསལ་བའི་གནས་ཏེ། རིམ་པ་གཉིས་པས་རང་བཞིན་དང་སྣང་བ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེའི་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་སྐུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

This is because, through the very nature of being like an illusion, one attains the natural body of all the tathāgatas. Thus, in this very life, one will undoubtedly attain and find the state of buddhahood itself, the state of Vajradhara. Here, there is no doubt. The underlying intention is as follows: when a yogi meditates on the form of a deity through the generation stage, at that time, because the illusion-like samādhi is absent, it is an impure buddhahood. For that very reason, it is called the "imputed yoga" and the "mantra body." In this context, however, because the illusion-like nature is primary and not merely imputed, the meditation on the form of the deity is certainly buddhahood itself; therefore, it should be called the "wisdom body." This is the literal meaning. Now, regarding the distinction between cause and result: "The samādhi of self-consecration And likewise the state of clear light— These are taught as the two truths; This is the division of cause and result." The intended meaning of this statement is as follows: the samādhi of self-consecration, which is the third stage, involves assuming the illusory body; and the state of clear light, which is the second stage, is for the purpose of purifying the nature and appearances. The characteristic of realizing the suchness of clear light constitutes its two truths—the nature of the two, the conventional and the ultimate. These should be understood as the distinction between cause and result. Clear light is the cause, because the body arises from it.

བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་གཞན་ཡང་། བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་གྱིས་ནི། ། འོད་གསལ་བ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། དེ་བས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས། ། དང་པོར་བདག་བྱིན་བརླབ་པ་བསྟན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་རྫོབ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིམ་པ་བཞི་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་པར་བྱས་པས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འོད་གསལ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེ་བའོ། ། དེ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་དང་པོར་གང་གིས་འོད་གསལ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་ན་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པའི་རིགས་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་སའི་བྱེ་བྲག་ལས་དེ་དག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིང་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཡང་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་པར་རོ། ། འོན་ཀྱང་རིམ་པ་བཞི་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་རིམ་པ་གསུམ་པ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། རིམ་པ་གཉིས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། ། རིམ་པ་གསུམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་གཉིས་པ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། རིམ་པ་གསུམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་བཞི་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། །

Self-consecration is the result, for it arises from that. Furthermore, regarding the distinction between cause and result: "Through the stage of self-consecration, one will attain the clear light. Therefore, the Vajra Master first taught self-consecration." Thus it is said. Then, by relying on the illusion-like samādhi of the stage of self-consecration, in order to purify the conventional, one purifies desire and so forth through the fourth stage, whereby one attains the clear light characterized by manifest enlightenment. Therefore, the distinction is that the stage of self-consecration is the cause and the clear light is the result. Consequently, the meaning is that the Vajra Master should first teach the stage of self-consecration by which the clear light is understood. In that case, the second and fourth stages belong to the same category; they are distinct only due to differences in method and level. Therefore, the clear light is both cause and result, and self-consecration is also both cause and result. However, in relation to the fourth stage, the third stage is the cause; in relation to the second stage, the third is the result. In relation to the third stage, the second is the cause; and in relation to the third stage, the fourth is the result—this is the hidden meaning.

ད་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ། འགྲོ་ཀུན་རང་དབང་མེད་པ་སྟེ། ། རང་དབང་དུ་ནི་འབྱུང་མ་ཡིན། ། དེ་ཡི་རྒྱུ་ནི་འོད་གསལ་བ། ། འོད་གསལ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འགྲོ་བ་འདི་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་མེད་པ་སྟེ་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཞིང་། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལྷའི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རང་དབང་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་རང་དབང་སྟེ་རང་གི་མཐུས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷའི་སྐུར་རང་དབང་ཅན་དེ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྐུ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མཚུངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་ཡིན་གྱི་འོད་གསལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་སྔགས་ཀྱི་བརྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་གསལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་གཞན་དུ་ན་སྔགས་བརྗོད་པ་ལ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འདིར་ནི་སྔགས་ལ་སོགས་པ་དགོས་པ་མེད་དོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བླང་བར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷའི་སྐུ་རང་དབང་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།

Now, regarding the essential nature of the stage of self-consecration along with its cause, it is said: "All beings lack autonomy; They do not arise independently. Their cause is the clear light; The clear light is the all-empty." This means that because these beings are bound by the habitual tendencies of karma and the afflictions, they lack autonomy and are under the power of others. Furthermore, the deity’s body of a practitioner of the generation stage also lacks autonomy, because it is produced through the sequence of the moon, the vajra, and so forth. Therefore, it does not arise independently—that is, it does not emerge or originate through its own power. Consequently, the cause for the accomplishment of that autonomous deity’s body, which is of the nature of mind, is the clear light alone and nothing else. If one asks: "Does not the body of a practitioner of the generation stage also arise solely from the vision of emptiness? Therefore, does it not follow that the two are the same?" They are not the same. That [body of the generation stage] is merely emptiness, but it is not the clear light. In this way, since this [clear light] is that which is stabilized by mantra, it is not [mere] clarity; otherwise, what connection would there be to the recitation of mantra? Here, mantra and the like are not required. The all-empty clear light should be taken as the actual cause. Therefore, the hidden meaning is that from the cause of the clear light, the autonomous deity’s body of the nature of mind arises. The clear light is a single entity.

རང་དབང་ཅན་དང་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་ཐ་དད་པ་ཡོད་ན་འོ་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། སེམས་གང་གིས་ནི་བྱིས་པ་རྣམས། ། འཁོར་བར་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་ཡི། ། སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ། ། བདེ་གཤེགས་གནས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཉམས་པར་བྱས་པའི་གང་གིས་བྱིས་པ་རྣམས་འཁོར་བར་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅིངས་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་དང་སྣང་བའི་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་བདེ་གཤེགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གནས་དེའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་དག་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་རང་དབང་ཅན་དང་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་ཉམས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ། ། དོན་དམ་པར་བཅིང་བ་དང་ཐར་བ་དག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐུགས་ལ་བདོག་ནས། འདིར་ནི་འགའ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད། ། འགའ་ཡང་འཆི་བ་ཡོད་མ་ཡིན། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་གནས་པ། ། འཁོར་བ་ཉིད་དེ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་འགྲོ་བ་ལ་སྐྱེ་བའམ་འཆི་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་འདི་དག་ནི་བཏགས་པ་ཡིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པར་ནི་ཡོད་དེ་དེ་སྐད་དུ་ཡང་།

If there were a distinction made by that which is independent and that which is not independent, then it would follow that [the mind] is not suchness. To clear away that fault, it is said: "The very mind by which the foolish Are bound in saṃsāra, By that same mind, the yogi Goes to the state of the Sugatas." This means that by which the foolish are bound in saṃsāra is the mind impaired by the latencies of karma and afflictions. By means of that very bound mind, through the thorough knowledge of the distinction between nature and appearance, yogis attain the state of the Sugatas, the Buddhas. Therefore, luminosity is one alone; bondage and liberation are produced by the non-recognition of that. Since suchness is independent and not independent, its pervasiveness is never impaired. With the thought that in the ultimate sense there is no bondage or liberation, and no birth or destruction, it is said: "Here, there is no birth of anything, Nor is there any death of anything. The very nature of the mind abiding Is to be known as saṃsāra itself." When analyzed in the ultimate sense, there is not the slightest birth or death for beings, because the three realms are by nature unborn from the very beginning. These births and destructions are merely imputed and not established; because they lack intrinsic nature, they are delusions. As it is said:

མ་རིག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ལ། ། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བལྟས་ན། ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་དག། འགའ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་འཁོར་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་ན། སེམས་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ། འདིར་དོན་དམ་པར་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་ལས་ཀྱི་ལུས་སྐྱེ་བ། ། རླུང་གི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ནི། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཟུང་དུ་མེད། ། རང་བཞིན་རྒྱུར་གྱུར་སེམས་ལས་ནི། ། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རེ་ཞིག་དང་པོར་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འདྲེས་པའི་ནང་དུ་དྲི་ཟའི་སེམས་ཞུགས་པ་ན་དེའི་ནང་དུ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དང་འདྲེས་པས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་མངལ་ནས་བྱུང་ནས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སེམས་ལས་རང་འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཡུལ་འདྲ་བ་བཟུང་ནས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱ་སྟེ། དེའི་རྗེས་ལ་ཤི་འཕོས་ནས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་འཁོར་བ་པའི་ལས་ཀྱི་ལུས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་ནི། རླུང་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས། ། གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་སླར་ཡང་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་ལུས་སུ་འགྱུར། ། སྒྱུ་མའི་ལུས་ཞེས་དེ་ལ་བྱ། །

"When viewed with authentic wisdom, That which arises from the condition of ignorance, Neither arising nor ceasing Can be observed at all." Thus it is said. If one asks, "If that is so, how can saṃsāra exist?" the nature of the mind is the nature of the mind itself; the very appearance of the aspects of the apprehended and the apprehender is saṃsāra. It is not the intended meaning here to say that, in the ultimate sense, there is no such thing as saṃsāra at all. Now it is said: "Without the application of the winds, The nature of the mind cannot be grasped. From the mind, which is the causal nature, Karma and birth arise everywhere." To begin with, when the mind of the gandharva enters into the mixture of semen and blood, it merges with the wind called "life-force" (prāṇa), whereby the nature of the mind becomes the essence of the eight consciousnesses. Following that, after emerging from the womb, the self-arisen aspects of the nature of the mind arise from the mind itself. Subsequently, by perceiving similar objects, one performs virtuous and non-virtuous actions. After that, upon death and transition, the connection to another birth occurs, and the karmic body of such a saṃsāric being arises everywhere. This is the literal meaning. As for the wisdom body: "The consciousness endowed with wind— Those three themselves once again Become the body of the yogi; That is called the 'illusory body.'"

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རླུང་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་འོད་གསལ་བར་ཞུགས་ཏེ། སླར་ཡང་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ལྷའི་སྐུར་གྱུར་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཁོ་ན་སྒྱུ་མའི་ལུས་དང་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་སྦས་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གནས། ། ཐམས་ཅད་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་འདྲ་བར་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ཉིད་དང་ནི། ། འདུ་ཤེས་དང་ནི་འདུ་བྱེད་ཉིད། ། ལྔ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་ཁམས་ནི་བཞི་པོ་དང་། ། དབང་པོ་རྣམས་དང་ཡུལ་རྣམས་དང་། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་ཉིད་དང་ནི། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་བྱེ་བྲག་སྟེ། ། ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་གཞན་དུ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷ་མོ་བཞི་དང་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ།

Thus it is said: that very third consciousness, endowed with wind, enters into the clear light. Once again, through the sequence of the "near-attainment of appearance" and so forth, it becomes the deity’s body in the nature of the mental essence, and arises as the body of the yogins—the body of wisdom. This very thing is the illusory body, and it is a synonym for the aggregates of an illusory nature; furthermore, it is the wisdom body of the mental essence. This is the hidden meaning. Through this meditative absorption, everything should be viewed in exactly that same way. Therefore, it is said: "Abiding in the illusion-like absorption, One should view everything as being like that." A yogin abiding in the illusion-like absorption should view all the aggregates, sense bases, and so forth, as being of an exclusively illusory nature, just like that. Regarding that very point, it is said: "Form and feeling itself, Perception and mental formations themselves, The fifth, consciousness, And likewise the four elements, The sense faculties and the objects, The five wisdoms themselves, And the distinction between the outer and the inner— Everything is illusion, and nothing else." Thus it is said: the five aggregates, such as form, are the Tathāgatas such as Vairocana; likewise, the four goddesses who are the nature of the four elements; and the goddesses such as Rūpavajrā, who are the nature of the objects and sense faculties, as well as the Bodhisattvas.

དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་གི་བྱེ་བྲག་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་སྟེ་སྣང་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་ཁོ་ན་འོ་ཞེས་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་སྦས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐ་མལ་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པར་གནས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལུས་སྒྱུ་མའི་དཔེ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད། མེ་ལོང་གི་ནི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན། ། སྒྱུ་མའི་ལུས་ནི་ཤེས་པར་བྱ། ། ཁ་དོག་རྣམས་ནི་འཇའ་ལྟ་བུ། ། ཁྱབ་ཉིད་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་བཞིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་སྒྱུ་མའི་ལུས་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཁ་དོག་ནི་འཇའ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྤངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཁྱབ་པ་ཉིད་ནི་ཆུའི་ཟླ་བ་སྟེ་དེ་ཡང་ཆུའི་བུམ་པ་གཅིག་ཏུ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་བུམ་པ་སྟོང་དུ་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་སྦས་པའོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། མེ་ལོང་དྲི་མ་མེད་པ་ལ། །

One should meditate that all of these, as well as the internal and external distinctions such as blood, semen, and so forth, and the elements such as dharma and so on, which are the nature of Vajradhara and the rest, are all merely illusory, being of the nature of mere appearance; this is the hidden meaning. Likewise, the statement that the five ordinary aggregates, abiding in their purified state as the five primordial wisdoms, should also be known to be like an illusion is the interpretable meaning. The statement that the body of the Great Vajradhara, whose nature is the purity of the five primordial wisdoms, should also be viewed in exactly that same way is the definitive meaning. The very fact that the illusory body should be known to be similar to the examples of illusion is expressed as follows: "Just like a reflection in a mirror, The illusory body should be known. Its colors are like a rainbow, And its pervasiveness is like the moon in water." Thus it is said. The colors of the yogi’s illusory body are like a rainbow; it should be known to be of an illusory nature. Its own essence should be known to be like a reflection in a mirror, having abandoned both existence and non-existence. Its pervasiveness is like the moon in water: just as it is seen in a single water vessel, it is likewise seen in a thousand water vessels. Just as one perceives oneself in the form of an illusion, one should view the entire threefold world as being of one and the same illusory nature; this is the hidden meaning. The conclusion of the illusory body is: "In a stainless mirror..."

དངོས་དང་དངོས་མེད་སྤང་བ་ཡི། ། གཟུགས་བརྙན་གསལ་བར་སྣང་བ་བཞིན། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རབ་སྤྲོས་པ། ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་ཞིང་། ། སྐུ་ནི་ལྟ་བས་མི་ངོམས་པ། ། སློབ་མ་བཟང་ལ་དེ་བསྟན་པ། ། དེ་ནི་བདག་བྱིན་བརླབ་ཅེས་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་དྲི་མ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་དང་དངོས་མེད་དེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྤྲས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་དང་ལྡན་ཞིང་སྐུ་ལྟ་བས་མི་ངོམས་པ་སྟེ། གང་ཞིག་མཐོང་ནས་ཆོག་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མ་ལ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། སྐུ་ཐོབ་པ་ལས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྟན་པའི་མཚན་ལྡན་སྒྱུ་མ་ནི། ། འདི་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་བྱ་སྟེ། ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་སྒྱུ་མ་ཉིད། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡང་དེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྒྱུ་མ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སྤྲོས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་གྱི་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ཉིད་དང་ཤིང་ཤ་པ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་སྒྱུ་མ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །

"Just as a reflection appears clearly, Having abandoned both existence and non-existence, So too, the Vajrasattva who is fully emanated, Possessing the excellence of all aspects, A body that one never tires of beholding— When that is shown to a worthy disciple, That is called 'self-consecration.'" Thus it is said. Just as a reflection appears in a stainless mirror, having abandoned the extremes of existence and non-existence—being and non-being—likewise, the body of Vajrasattva is exquisitely adorned with the major and minor marks. It is endowed with the excellence of all aspects, such as the ten powers and the fearlessnesses, and is a body that one never tires of beholding; one never reaches satiety upon seeing it. When the Vajra Master shows such a wisdom body to the disciple, that is what is called "self-consecration." This is the hidden meaning. To demonstrate that the illusory-like samādhi is nothing other than the attainment of the body, it is said: "The illusion possessing the marks of the teaching Should be known as this very thing. The illusion of relative truth Is also the saṃbhogakāya." Thus it is said. This very thing—the wisdom body that is emanated through the stages of the near-attainment of the appearance of illusion and so forth—is itself the illusion; it is not separate from it. Just as "tree" and "śiṃśapā" are not distinct, there is no difference between the wisdom body and the illusion.

གཞན་དུ་ན་སྐུ་དང་སྒྱུ་མ་དག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྱུ་མ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཤད་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དམ་ལྷའི་སྐུའི་བདེན་པ་སྟེ་དོན་དམ་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། ད་ནི་སྒྱུ་མའི་ལུས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར། དེ་ཉིད་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་ཡིན། ། རྡོ་རྗེ་སྐུ་ཡང་དེ་ཉིད་དེ། ། བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡིན། ། དེ་བས་བདག་ཉིད་མཆོད་ལ་འཇུག། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཟ་མ་ཏོག་བོར་ཏེ་དབང་པོ་ཀུན་དང་ལྡན་པས་ལུས་གཞན་ལེན་པར་བྱེད་པའོ། ། འདིར་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལུས་ལ་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་དང་སྒྱུ་མའི་ལུས་ལ་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་སྟེ་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། སྲ་ཞིང་བརྟན་ལ་ཁོང་སྟོང་མེད། ། གཅད་ཅིང་གཞིག་པར་མི་ནུས་ཏེ། ། སྲེག་ཅིང་གཞོམ་པར་མི་ནུས་པའི། ། སྟོང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ།

Otherwise, if the body and the illusion were distinct, it would not be the illusion-like samādhi, because it would possess the conceptualization of distinctness. If one asks what the illusion is like: it possesses the characteristics already explained. The conventional—the nature of the aggregates, elements, and sense bases, or the truth of the deity’s body—is the ultimate illusion itself. That very thing should be understood as the Blessed One’s saṃbhogakāya; furthermore, by the word "also," it is implied that the nirmāṇakāya is also the illusion itself. Now, because the illusory body is the very nature of Vajradhara, it is the object of worship. Thus it is said: "That itself is the gandharva being; That itself is the vajra body; I myself am Vajrasattva. Therefore, engage in worshipping yourself." Regarding the term "gandharva being," it refers to one who, having cast off the casket of the body, takes up another body while possessing all the sense faculties. In this context, because the conceptualization of the aggregates is not perceived in the illusion-like body, it is precisely a gandharva being; there is no difference whatsoever between a gandharva being and an illusory body. By the statement "that itself is the vajra body, the indivisible body," the dharmakāya itself is shown. As it is said: "Solid, stable, and without hollows, Unable to be cut or destroyed, Unable to be burned or shattered— Emptiness is explained as the vajra."

རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་སྐུ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བདག་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་སེམས་དཔའ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལྟ་བུས་གང་ཅུང་ཟད་ཟ་བའམ། རེག་པའམ་གཞན་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རང་བདག་ཉིད་ལ་མཆོད་པར་བྱ་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིས་རང་དང་གཞན་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་མཆོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བདག་ལ་མཆོད་པའམ། བདག་ལ་མཆོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་ལུང་གི་ཚད་མས་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཉིད། ། དེ་བས་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། བདག་ཉིད་རྟག་ཏུ་མཆོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱ་སྟེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ལ་མཆོད་པར་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། །

The body whose nature is vajra is called "vajra," which means it is the dharmakāya. This is the samādhi of the nature of Vajrasattva; that wisdom body arises from the suchness of the emptiness of all things. Here, the meaning of the individual terms is as follows: "vajra" is emptiness and "sattva" is compassion; their nature is Vajrasattva itself. Therefore, by means of such a samādhi, whatever one eats, whatever one touches, or whatever offerings one makes to others—all of that is an offering to one's own self. Because there is no distinction between self and other through this samādhi, one should think: "Whatever is an offering to others is an offering to myself, and whatever is an offering to myself is an offering to others." This is the intended meaning. Now, in order to demonstrate through the authority of scripture that one's own self is the Buddha, it is said: "I am all the Buddhas, And all the Bodhisattvas themselves. Therefore, with every effort, I should always make offerings to myself." In this context, "all the Buddhas" refers to the five aggregates. "All the Bodhisattvas" refers to the Bodhisattvas who are the nature of the sense faculties. Since one's own self is of that very nature, one should make offerings to oneself with every effort; this is the interpretable meaning. Because all Buddhas and Bodhisattvas arise from the natural luminosity of one's own self, making offerings to oneself is the definitive meaning.

དེ་ནི་རང་གི་དོན་ཏོ། ། གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་སྦྱོར་བ་དང་། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་རྣམ་རྟོག་དང་། ། སྦྱིན་སྲེག་གཏོར་མའི་བྱ་བ་ཀུན། ། རྟག་ཏུ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བཟླས་པའི་དུས་སུ་སྙིང་པོ་དང་ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་རྣམས་དང་བཅིང་བའི་དུས་སུ་ཞི་བ་དང་དྲག་པོ་དང་བར་མའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་དབང་བསྐུར་བ་དང་། སློབ་མ་ལྷག་པར་གནས་པ་དང་། ས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། ལྷག་པར་གནས་པའི་ཆོ་ག་དང་། སྤྱན་དྲང་བ་དང་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང་། གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དམ་ཚིག་གི་མེ་ལྷའི་སྒོ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ལྷ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན་སྲེག་གི་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་གཏོར་མའི་བྱ་བ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་གཞན་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་སྟེ་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བྱ་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་དག་ཉིད་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས། ཞི་བ་དང་ནི་རྒྱས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་དབང་དང་མངོན་སྤྱོད་དང་། ། དགུག་སོགས་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་ནི། །

That is for one's own benefit. In order to demonstrate that whatever activities are to be performed for the sake of others should be done exactly in that way, it is said: "The application of mantras and mudrās, The conceptualizations of maṇḍalas and so forth, And all activities of fire offerings and torma offerings— One should always perform these like an illusion." This means that at the time of recitation, the application of mantras such as the heart and near-heart mantras, and at the time of binding, the application of the peaceful, wrathful, and intermediate mudrās—whatever specific applications are determined by the particular activity—as well as the maṇḍala, such as the maṇḍalas of the body and so forth; and by the word "and so forth," the empowerment, the preparatory rite for the disciple, the seizing of the site, the ritual bathing, the rite of consecration, the invitation, the request to remain, the request to depart, and so on—the conceptualization of these, which is their accomplishment exactly as they are; and likewise, the activity of the fire offering characterized by satisfying the wisdom fire deity through the medium of the samaya fire deity; and the activity of the torma offering which satisfies all elemental spirits; and whatever other activities there may be that accomplish the benefit of oneself and others—all of these should be performed and accomplished like an illusion, according to the stage of self-consecration. This is the literal meaning. From among those very activities, by way of their specific types: "Pacifying, enriching, Likewise, magnetizing and wrathful, And whatever there is, such as summoning and so forth— All of these..."

དབང་པོའི་གཞུ་དང་མཚུངས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ནད་པ་རྣམས་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་དབུལ་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་མངོན་སྤྱོད་དང་། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དགུག་པ་དང་། སོགས་པ་སྨོས་པས་སྨན་བཟང་པོ་དང་། དངུལ་ཆུ་དང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དང་། གསེར་འགྱུར་རྩི་དང་། དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། ས་གཏེར་དང་། རོ་ལངས་དང་། རལ་གྲི་དང་། དྲིལ་བུ་དང་། མིག་སྨན་དང་། རྐང་མགྱོགས་དང་། ཁུང་གི་སྒོ་དབྱེ་བ་དང་། ཁུང་དུ་འཇུག་པ་དང་། སྔགས་དབབ་པ་དང་། འབྱུང་པོ་དབབ་པ་དང་། སྣོད་དུ་རུང་བ་དབབ་པ་དང་། པྲ་བརྟག་པ་དང་། ཆུ་རེངས་པར་བྱ་བ་དང་། དམག་རེངས་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྲ་མན་མ་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། མི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་དམ་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་སྙེད་དེ་རྣམས་དབང་པོའི་གཞུ་དང་མཚུངས་ཤིང་སྣང་ཙམ་གྱི་སྒྱུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བྱ་སྟེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རིམ་པས་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཁ་དོག་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བའི་སྦྱོར་བས་ནང་གི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་གང་གི་ཚེ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་དབང་པོའི་གཞུ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་བྲལ་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ་བྱ་བ་གཞན། སྒེག་སོགས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ། གླུ་དང་རོལ་མོ་སོགས་བརྟེན་དང་། ། སྒྱུ་རྩལ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ནི། །

"One should make it like a rainbow," it is said. This refers to pacifying the sick, enriching the poor, magnetizing kings and others, performing wrathful rites against those who harm the Three Jewels, summoning the daughters of gods and asuras, and so forth. By the word "and so forth," it includes excellent medicines, mercury, alchemy, the gold-making elixir, magnetizing, the garuḍa, earth-treasures, zombies, swords, bells, eye-salve, swift-footedness, opening the doors of underground tunnels, entering tunnels, invoking mantras, invoking spirits, invoking those who are suitable vessels, examining omens, freezing water, freezing armies, magnetizing sorceresses, invisibility, and so on—whatever various supreme mundane and supramundane accomplishments there may be, these should be performed through the illusory samādhi of mere appearance, like a rainbow; this is the interpretable meaning. Likewise, by means of the sequence of the four maṇḍalas, through the application of emitting wheels of light rays of red and other colors, when one performs pacification and so forth based on the internal timing, at that time one should examine the wheel of light rays—which, like a rainbow, is free from existence and non-existence; this is the definitive meaning. As for the other activities: "Engaging in the enjoyments of the graceful and so forth, Relying on song, music, and the like, And entering into the arts..."

ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་སྒེག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གར་གྱི་རོ་དགུ་སྟེ། སྒེག་དང་དཔའ་དང་འཇིགས་རུང་དང་། དགོད་དང་དྲག་པོ་འཇིགས་བྱེད་དང་། ། སྙིང་རྗེ་ངོ་མཚར་ཞི་བ་ནི། ། གར་གྱི་རོ་དགུ་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་སྒེག་པའི་རོའི་སྤྱོད་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དགུ་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་འཁྱུད་པ་དང་འོ་བྱེད་པ་དང་། འཇིབ་པ་དང་སེན་མོ་འདེབས་པ་དང་། སོ་འདེབས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འདོད་པ་ལྔ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱག་རྒྱ་དང་ཕྱག་རྒྱའི་ལན་གྱི་རིམ་གྱིས་ལུས་དང་ངག་གི་བརྡ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དཔའ་བོའི་སྤྱོད་པ་ནི་མཚན་མོའི་རོ་ལངས་སྒྲུབ་པ་དང་། འབྱུང་པོ་དབང་དུ་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་གོ་ཀུ་ད་ཧ་ན་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཙོག་པའི་སེམས་དང་འཇིགས་པ་སྐྱེད་པ་ནི་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དགོད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་རོ་ལངས་སྒྲུབ་པའི་དུས་སུ་གད་རྒྱངས་སམ་སྒེག་པའི་རོའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། དྲག་པོའི་སྤྱོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཧཱུྃ་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པའོ། ། འཇིགས་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་དེའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་བགེགས་སྐྲོད་པའོ། ། སྙིང་རྗེའི་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"One should act like the moon in water," it is said. Regarding this, the "nine dramatic sentiments" (rasas) are as follows: "The erotic, the heroic, the terrifying, the comic, the fierce, the wrathful, the compassionate, the marvelous, and the peaceful—these are explained as the nine dramatic sentiments." Thus it is taught. In that context, the conduct of the erotic sentiment consists of the nature of enjoying great bliss through the sequence of mudrās and counter-mudrās, by means of displaying physical and verbal signs; specifically, embracing, kissing, sucking, scratching with the nails, and biting the lips together with the nine samaya-mudrās, acting as the central principal deity, and the nature of enjoying the five sensory pleasures in their presence. The conduct of the heroic sentiment is the nature of accomplishing the vetāla at night and subjugating elemental spirits (bhūtas). The conduct of the terrifying sentiment is the nature of consuming go, ku, da, ha, and na (meat, blood, marrow, fat, and excrement); it is said that the terrifying consists of generating a sense of revulsion and fear. The conduct of the comic sentiment is the loud laughter or a specific variety of the erotic sentiment at the time of accomplishing the vetāla. The conduct of the fierce sentiment is the meditation on the maṇḍala of wrathful deities such as Vajra-Hūṃkāra. The conduct of the wrathful (or "frightening") sentiment is the expulsion of obstructors by means of that very form. The conduct of the compassionate sentiment is the nature of benefiting sentient beings, for the Buddhas are of that very nature.

ངོ་མཚར་གྱི་སྤྱོད་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དམ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་གཞན་དང་གཞན་སྤྲོ་བས་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡོངས་སུ་འགེངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞི་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་ནི་སྒེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གླུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཆོད་པའི་སྐབས་སུ་གླུ་དབྱངས་བདུན་གྱིས་གླུ་ལེན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དྲུག་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། དྲང་སྲོང་པ་དང་། ས་འཛིན་པ་དང་། བར་མ་པ་དང་། བློ་གསལ་བ་དང་། ལྔ་པ་དང་། འཁོར་ཉན་རྣམས་ཏེ་རྒྱུར་གྱུར་པ་བདུན་པོ་དེ་རྣམས་ལ་ཆགས་པའི་གླུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའམ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། ། གླུ་དབྱངས་བདུན་དང་ཆགས་གླུ་གསུམ། ། རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག། རྒྱས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་སྟེ། ། དེ་རྣམས་གླུ་དབྱངས་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཞེས་གང་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་གླུའི་བྱ་བ་སྟེ་གླུ་ཉུང་ཟད་ཀྱང་བཟླས་པ་སྟོང་དང་མཉམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བཤད་པའོ། ། རོལ་མོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་རིམ་གྱིས་བརྡུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱང་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པས་དེ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། ། སྒྱུ་རྩལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གར་དང་རི་མོ་དང་འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། གསོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། གར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་པ་མཉམ་པ་དང་། རྐང་པ་མི་མཉམ་པ་དང་། གཡས་བརྐྱང་བ་དང་། གཡོན་བརྐྱང་པ་དང་། ལག་པ་དང་།

The wondrous conduct is characterized by taming sentient beings through the performance of pacification and so forth, or by the characteristic of completely filling the expanse of space by emanating various maṇḍala wheels. The conduct of pacification is characterized by innate joy, which is the enjoyment of the graceful gestures and so forth. Likewise, "song" refers to singing with the seven musical scales during the occasion of the maṇḍala offering. These arise from the seven causal factors: the six-born, the ṛṣi-born, the earth-holder, the intermediate, the clear-minded, the fifth, and the retinue-listeners. From these, sixty-four or thirty-two passionate songs arise. As it is said: "The seven musical scales and the three passionate songs, Generated in sequence, twenty-one; The extensive, twenty-nine— These are the maṇḍala of musical scales." Such is the activity of song, as it is said: "Even a small amount of song is equal to a thousand recitations," and so forth. As for "music," it refers to the gradual striking of instruments and so forth, primarily categorized by the families of the five Tathāgatas. Since these are taught in the Śrī Sarvabuddhasamāyoga Tantra, one should certainly rely upon that very source. "Arts" refers to dance, painting, the treatises on desire, medicine, and so forth. "Dance" refers to equal steps, unequal steps, the right leg extended, the left leg extended, and the hands.

རྐང་པ་དང་། རྐེད་པ་དང་། མགྲིན་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་དབང་ཕྱུག་དམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་གར་བྱེད་དོ། ། རི་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དམིགས་ནས་དེའི་ཕྱག་རྒྱ་འདི་བྱའོ། ། འདོད་པའི་སྒྱུ་རྩལ་ནི་པདྨ་དང་། ཁ་སྦྱར་དང་རབ་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱི་བུད་མེད་ཀྱི་ཡན་ལག་མཆོག་ལ་རེག་པའོ། ། གསོ་བའི་སྒྱུ་རྩལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་མཐུན་པའི་སྨན་གྱིས་བཟློག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ཚོགས་ནི་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ་སྟེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བ་མེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། གཞན་ཡང་། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དེ་བཞིན་དྲི། ། རོ་དང་རེག་བྱ་ཉིད་དག་ལ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་ཡང་། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ། ། འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ལས་འབྱུང་སྟེ། གཅིག་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ལས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ལས་ཏེ་ཤེས་པ་གཉིས་པོ་དག་ནི་དོན་བྱེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དང་། དོན་བྱེད་པའི་སྣང་བའི་ཤེས་པའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་བྱིས་པ་དང་ལྐུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་དང་པོ་དབང་པོ་འཇུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཤིང་ངེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། འདིར་མང་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པས་ཡང་དག་ཏུ། །

One performs the dance by means of recollecting the Supreme Lord through the generation of the feet, waist, neck, and so forth. "Drawing" refers to focusing on the Blessed One and performing this mudrā of his. "The arts of desire" refers to touching the supreme limbs of women through specific activities such as the lotus, the union, and the supreme mantra. "The arts of healing" refers to averting diseases such as wind disorders with appropriate medicines. Such a collection of activities should be understood to be like the moon in water—free from the appearances of conceptualizing existence and non-existence; this is the literal meaning. Furthermore: Regarding forms, sounds, and likewise smells, Tastes, and tactile objects themselves, Even the engagement of the eyes and so forth, Should be known to be like an illusion. Here, consciousness arises from two causes: one is from the state of non-conceptuality, and the second is from the nature of determinate cognition. These two types of cognition are the cognition of the appearance that engages in purposeful action and the cognition of the appearance of the purposeful action itself. The engagement with the five objects such as form—like the consciousness of an infant or a mute—is the initial engagement of the sense faculties, and the arising of the consciousness that apprehends their aspects, as well as the subsequent arising of determinate cognition, should be viewed as being like an illusion; this is the ultimate point. Likewise: What is the use of speaking much here? In the Vajrayāna, truly...

རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་གང་དག་དམིགས། ། དེ་དེ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་བརྟག། མང་དུ་བརྗོད་པས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་སྟེ་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་གི་ལམ་ཆེན་པོར་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གང་དང་གང་ཅུང་ཟད་བྱ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། འཕགས་པ་བྱམས་པས། སྤྱོད་ནས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་ཡུལ་ལ། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རིགས་ཤིང་མཚུངས་པའི་ཚིག་དག་གིས། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་ཕྱིར་མངོན་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་སྣང་བ་ནི། མེ་ལོང་གི་ནི་གཟུགས་བརྙན་དང་། ། རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ཆུ་བུར་དང་། ། མིག་འཕྲུལ་མཚུངས་པར་གང་གིས་མཐོང་། ། དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པ་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྨི་ལམ་དང་མཚུངས་པ་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆུ་བུར་དང་མཚུངས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་འཕྲུལ་དང་མཚུངས་པར་གང་གིས་མཐོང་བ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དེ་སྦས་པའོ། ། དོན་བྱེད་པ་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། མཐོང་བ་དང་ནི་རེག་པ་ཉིད། ། འགྲོ་བ་སྒྱུ་མ་ཇི་བཞིན་ཏེ། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དམིགས་པར་བྱེད། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་གསུངས་ཏེ།

Whatever the yogi perceives, that should be analyzed as being like an illusion. What is the need for much further explanation? In the great path of the Vajrayāna, the scriptures of Secret Mantra, whatever slight benefit for oneself or others is to be performed, all of that should be understood and contemplated as being like an illusion; this is the ultimate point. As the noble Maitreya said: "Engaging in various spheres of activity through the nature of compassion, In whatever way they manifest, In that very way, through appropriate and fitting words, They apply themselves for the benefit of sentient beings." And so forth. Regarding the appearances of the five consciousnesses, such as the eye and so on: "Whoever sees the appearances of the eye and so forth As being like reflections in a mirror, Like dreams, illusions, bubbles, and Like magical illusions, Is explained to be the principal one." This means that whoever sees the eye-consciousness as being like a reflection in a mirror, the ear-consciousness as being like a dream, the nose-consciousness as being like an illusion, the tongue-consciousness as being like a bubble, and the body-consciousness as being like a magical illusion, is explained to be the principal Great Vajradhara; this is the hidden meaning. Regarding the purity of the consciousness that perceives the performance of purpose: "Seeing and touching themselves Are just like the world of illusion; Even conventionally, they are perceived As being explained to be like an illusion." Thus it was clearly taught.

མཐོང་བ་དེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདི་ནི་སྔོན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ངེས་པར་བྱས་པ་ནས། རེག་པ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདི་ནི་འཇམ་པའམ་རྩུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱ་ཞིང་། དེ་ལས་དུས་ཕྱིས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པ་ནི་དམིགས་པ་སྟེ་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པའི་དངོས་པོ་དང་ཕྲད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་བློས་ཉམས་སུ་མྱང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་བཤད་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་བློས་ཉམས་སུ་མྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་སྦས་པའོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གང་དབང་པོའི་ལམ་ཅན་ཉིད། ། འབྱུང་བ་དེ་དེའི་རང་བཞིན་དུ། ། མཉམ་གཞག་མིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་རང་བཞིན་བལྟ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་ལ་དབང་པོའི་ལམ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དབང་པོའི་ལམ་ཅན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གོ། ། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུག་པའོ། ། དེ་དང་དེའི་རང་བཞིན་དུ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། མཉམ་གཞག་མིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་འདུས་པ་ལས་སོ་སོར་བསྡུས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ཕྱོགས་དང་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །

Regarding the "seeing," once it has been ascertained by the eye-consciousness as "this is blue" and so forth, and up to the "touching" by the body-consciousness as "this is smooth or rough" and so forth, these should be viewed as being like an illusion. Subsequently, the "encountering" of blue and so forth—which is the apprehension of an entity capable of performing functions such as burning or cooking, and which is experienced by a conceptual mind as a conventional characteristic of encountering—is explained as being like an illusion; the meaning is that it should be experienced by a non-apprehending mind. This is the hidden [meaning]. In order to specifically demonstrate that very purity, it is said: "Whatever arises through the path of the senses, In the nature of each of those elements, Through the yoga of non-equipoise, One should view all as the nature of the Buddha." This means: that which possesses the path of the senses is "possessing the path of the senses," referring to the six [consciousnesses] such as the eye-consciousness. "Arising" refers to rushing toward the objects for the sake of enjoyment. One should meditate upon each of those in their own nature, that is, as the illusion-like samādhi. Through the yoga of non-equipoise—the withdrawal from the meeting of object and sense faculty—one should view the entire threefold realm of yoga as the nature of the Buddha, the nature of the Tathāgata, by means of the yoga of meditative concentration. This is the ultimate [meaning]. In dependence upon direction, object, time, and so forth, the illusion-like samādhi...

ཀུན་དུ་ཀུན་ནས་ཐམས་ཅད་དང་། ། བདག་གིས་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་ནི། ། དངོས་སུ་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ནི། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་མཐོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་ཏེ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། ཀུན་ནས་ཏེ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་དང་དམན་པའོ། ། བདག་གི་ཐམས་ཅད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་སྟེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། དངོས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་གནས་སྐབས་དེ་རྣམས་སུ་རང་གི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ད་ནི་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ། གཙོ་བོ་བདེ་བ་ཀུན་རང་བཞིན། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཤེགས་དང་བཞུགས། ། གནས་དང་ཟས་དང་བཞོན་ལ་སོགས། ། སྐད་ཅིག་དག་གིས་མཁའ་རུ་དམིགས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་མཛད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོའོ། ། བདེ་བ་ཀུན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མའི་བདག་ཉིད་དེ། དེའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གང་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆེན་པོ་ལ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པ་ནི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྟེ་དེས་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་མཁའ་རུ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པའོ། ། ད་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི། སྲིད་པ་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། །

"Everywhere, in every way, and in all things, I always see the nature of all buddhas, the very essence of actual accomplishment." Thus it is said. "Everywhere" means in all objects. "In every way" means from all directions. "All things" refers to both sublime and inferior entities. "I always" means at all times. "Directly" means through the valid cognitions of direct perception or inference; in those states, one sees one's own nature as the nature of all buddhas, the nature of all tathāgatas—this is the ultimate meaning. Now, regarding the purity of conduct: "The Lord, the nature of all bliss, the Great Being, whether walking or staying, in places, food, vehicles, and so forth—visualize these in an instant as space." Thus it is said. He is the "Lord" because he benefits meditative concentration. "All bliss" refers to the nature of freedom from passion and intermediate passion; "the nature of those" means that because they are subsumed therein, it is the nature of the coemergent. A "Great Being" is one who possesses the great illusion-like meditative concentration; that "Great Being" visualizes those four modes of conduct, such as walking and so forth, "as space," meaning they are known to be the nature of space. Now, regarding the result of the stage of self-consecration: "It will sever cyclic existence..." [and so forth].

སྟོན་པ་འགྲོ་ན་མཆོག་འགྱུར་ཞིང་། ། ལྷ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱག་བྱས་མཆོད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་གཅོད་པ་སྟེ་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་དང་། འགྲོ་བ་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལས་མཆོག་སྟེ་དམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་དང་བཅས་པ་ཀུན་གྱིས་ཏེ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་མི་སྣང་བར་བྱས་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱག་བྱས་ཤིང་བཏུད་ནས་མཆོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། འཇིག་རྟེན་ཕན་པར་བཞེད་པས་གཤེགས། ། དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ནི། ། རང་གི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ། ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པར་བཞེད་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དག་ཏུ་ཕན་པར་མཛད་པར་གཤེགས་ཤིང་རྒྱུ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་སྟེ་འདི་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ་གྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་ཡིན་པས་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།

"The Teacher becomes supreme among those who go, and is repeatedly prostrated to and honored by all, including the gods." Thus it is said. This yogi is a "severer of existence," meaning one who cuts through the fears of saṃsāra. Because he acts as a teacher for the worlds, he is the "Teacher." Among those who go, he is "supreme"—that is, the most excellent—compared to yogis such as the śrāvakas and others. Likewise, "by all, including the gods"—meaning by Indra and the rest—having made their bodies invisible, they repeatedly prostrate, bow, and offer worship. This is the definition of the accomplishment of Mahāmudrā, and it is to be taken literally. Similarly: "Just as the Teacher, the Perfect Buddha, Goes forth desiring the welfare of the world, So too the Great Yogin, For the sake of generating his own insight." Just as the Teacher, the Bhagavān, the Truly Perfect Buddha, goes forth and wanders through the world of sentient beings dwelling in the three realms, desiring their welfare—that is, acting for their benefit in this world and the world beyond—so too, in that very same way, the "Great Yogin"—meaning one who is both an accomplished Mahāmudrā and a yogi—will act for the welfare of the world systems. If one asks why:

རང་དེ་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རབ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པར། བསྒྲུབ་པར་མི་བྱ་ཅུང་ཟད་མེད། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དམིགས་པས་ན། ། བདེ་ཆེན་ཕྱག་རྒྱ་ཐམས་ཅད་ནི། ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་བསྒྲུབ་པར་མི་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཅིང་དེ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེས་ནི་འབད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་ཕྱག་རྒྱ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པའི་བུ་མོའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྟེ་རང་གི་འདོད་པས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་དབང་དུ་འགྱུར་ཏེ་དྲང་བའི་དོན་ཏེ། ཡང་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་རང་རིག་པའི་ཚད་མས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། རི་རབ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི། ཕྲ་རབ་རྡུལ་ནི་ཇི་སྙེད་པ། །

"By the nature of the stage of self-consecration" means that because the nature of supramundane wisdom—the supreme, non-conceptual [wisdom]—arises and emerges, one will act for the benefit of all sentient beings just like a Tathāgata; this is the literal meaning. Regarding the statement: "There is nothing whatsoever to be accomplished, When Vajrasattva is visualized; All the mudrās of great bliss Will be accomplished by oneself." For the yogi who has reached the perfection of the stage of self-consecration, there is nothing that is not to be accomplished; there is not the slightest thing that is not to be accomplished, and all of it is indeed to be accomplished. Because he visualizes all things as Vajrasattva through the illusion-like samādhi, all the mudrās of great bliss—such as the action mudrās and the mudrās of the daughters of gods and asuras—will be accomplished and brought under his control by himself, according to his own desire; this is the interpretable meaning. Alternatively, the definitive meaning is that all mudrās, such as those of desire and so forth, which have become the great bliss of the coemergent nature, will be accomplished by oneself and will be known through the valid cognition of self-awareness. As it is said in the Root Tantra: "As many atoms as there are In thirty-six Mount Merus..."

ཡོན་ཏན་གནས་གྱུར་བུད་མེད་རྣམས། ། དེ་སྙེད་དག་ནི་དེ་ཡི་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མཇུག་བསྡུ་བ། ཉོན་མོངས་ལས་ལམ་ལུས་དང་ནི། ། བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད། ། སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དག་དང་མཚུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུའོ། ། ལས་ལམ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་རྣམས་སོ། ། ལུས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་བཞི་བྱེ་བྲག་གི་ལུས་སོ། ། བྱེད་པ་པོ་ནི་རྒྱུ་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་རང་བཞིན་རྣམ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ་དེ་རྣམས་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། ། ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། ལུས་ནི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷ་མོ་རྣམས་སོ། ། བྱེད་པ་པོ་ནི་ཤེས་པས་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། འབྲས་བུ་ནི་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སམ། ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། །

"Women who have become the abode of qualities will become as many as those [afflictions]," and so forth, it is said. The conclusion: "Afflictions, the path of action, the body, The agent, and the result itself Are like a mirage and a dream, And are similar to a city of gandharvas." Thus it is said. In that context, "afflictions" refers to the six root afflictions, such as attachment, and the twenty secondary afflictions. "The path of action" refers to the acts of killing and so forth committed by body, speech, and mind. "The body" refers to the specific bodies of the four types of sentient beings' birthplaces. "The agent" refers to the cause, which consists of the six types and four modes of causes and conditions. "The result" is characterized by the happy migrations and the realms of existence; these should be understood as being similar to a mirage and so forth. This is the provisional meaning of the stage of self-consecration. Alternatively, "afflictions" refers to the Tathāgatas, whose nature is attachment and so forth. "The path of action" refers to the Bodhisattvas, whose nature is the purification of the sense faculties. "The body" refers to the goddesses, whose nature is the elements. "The agent" refers to Rūpavajrā and the others, whose nature is the objects endowed with activity produced by cognition. "The result" refers to the joys and so forth arising from the enjoyment of those [objects], or the supremely exalted innate joy (sahajānanda) in all of them; these should all be understood as being similar to a mirage and so forth. This is the definitive meaning.

ཆོས་དང་ཆོས་མིན་དཀའ་ཐུབ་གཏོང་། ། ལེགས་སྡོམ་ཉེས་སྡོམ་འདུལ་བ་དང་། ། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་དང་། ། ལྷ་དང་བཅས་པའི་མི་རྣམས་དང་། ། འབྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཕུང་པོ་དང་། ། ཁམས་དང་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་དང་། ། སྟོན་པ་དང་ནི་ཉན་ཐོས་ཏེ། ། ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་བསྟན། ། དང་པོའི་ལས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དག། དམ་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ། ཐབས་འདི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། སྐས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུར་གསུངས། ། དེ་ཀུན་ཐ་མར་འཇིག་པ་སྟེ། ། དེ་ནི་བྱིས་པ་བྲིད་པ་ཡིན། ། བརྟག་བྱ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མིན། ། གཞན་(དགའ་,འགའ་)ཞིག་ནི་གསལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་མ་ཤེས་པས། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཉེར་དམིགས་པས། ། ནད་རྣམས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་དག་སྒྱུ་མའི་རྣམ་འཕྲུལ་ལོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་སྒྲུབ་པ་པོ་གང་ཞིག་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་མན་ངག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཤེས་ཤིང་། འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་གནས་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་ཉེ་བར་དམིགས་པས་སམ། བཏགས་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ་ནད་བཞིན་དུ་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་ཉིད་ནི་སྒྱུ་མའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཏེ།

Dharma and non-Dharma, asceticism and renunciation, the well-restrained and the ill-restrained, the Vinaya, the hells, hungry ghosts, animals, humans together with gods, the primary elements and their derivatives, the aggregates, the constituents, the teaching of the Sage, the Teacher, and the Śrāvakas—all these are taught to be merely conventional. In order to lead those of beginner's mind into the ultimate truth, the Perfect Buddha taught this method like the rungs of a ladder. In the end, all of these perish; they are merely a means to entice the childish. "That which is to be analyzed is inexpressible; something else will become clear," and so forth, he said. If one lacks meditative concentration, one remains an ordinary being under the power of the afflictions. As it is said: "By not knowing this meditative concentration, and by perceiving [things] conventionally, various diseases will arise; these are the magical displays of illusion." This means that any practitioner who knows this meditative concentration characterized by the pith instructions on self-consecration, yet remains in a state of yogic pride, perceives conventionally—that is, perceives through conceptualization—or abides in the yoga of an imputed deity. For such individuals, various diseases arise and occur; that is, conceptualizations such as attachment, which cause one to fall just like a disease, will arise. These very things for them are the magical displays of illusion.

སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོར་ཀུན་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་པའི་སྲེད་པ་ཡིན་ཞིང་དེའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ནི་རོལ་པ་དང་མཐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་མན་ངག་ནི། ། གང་གིས་བླ་མ་ལས་མ་བསྒྲུབས། ། རྟག་དང་ཆད་པ་ལ་དམིགས་ནས། ། མི་དེ་ཕྱིར་ལྡོག་འགྱུར་བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་པོ་གང་གིས་བླ་མའི་ཞལ་ལས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་ནས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལ་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འོད་གསལ་བའི་རིམ་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྟག་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པ་དེའི་ཚེ། རྟག་པའི་ལྷའི་རྣམ་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། ། ཅི་(ཏེ་,སྟེ་)རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པའི་འོད་གསལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཆད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་མེད་པས་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་ཆད་པའི་ལྟ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །

"Illusion" refers to the craving that causes one to revolve within the wheel of saṃsāra; its "emanation" is its play and power—this is the meaning. To clarify that very point, it is said: "The pith instructions on self-consecration, If not obtained from the guru, By focusing on permanence and nihilism, That person will turn back." This means that any practitioner who has not received the pith instructions on the stage of self-consecration from the mouth of the guru will turn back by relying on the positions of permanence and nihilism. Having fallen away from suchness, they will become an ordinary being. In that regard, the tantric scriptures present two stages: the generation stage and the completion stage. The completion stage is of two types: the stage of clear light and the stage of the wisdom body. In that context, if one meditates by constantly relying on the generation stage, it is the position of permanence because of the attachment to the form of a permanent deity. If one enters by relying on the clear light of the second and fourth stages, it is the position of nihilism; because it is the nature of the ultimate truth alone, and because there is no benefit for others, one's previous aspirations would become meaningless, and one would fall into a view of nihilism like that of Maheśvara.

དེ་བས་ན་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ཞིང་དོན་དམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆད་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་དྲན་པར་བྱ་སྟེ། ཐར་པ་འདོད་པས་འབད་པས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་མཉེས་པར་བྱས་ནས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་ཐོབ་སྟེ་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བརྩལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། གང་གི་སྐུ་དྲིན་གྱིས་གྲོལ་བར་གྱུར་པའི་བླ་མ་དེ་ལ་མཆོད་པ་ནི། མཆོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སྤངས་ནས། ། བླ་མ་མཆོད་པ་ཡང་དག་བརྩམ། ། དེ་མཉེས་པས་ནི་ཀུན་མཁྱེན་པའི། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་སྟེ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་མཆོད་པ་ཐམས་ཅད་དེ་རང་དང་གཞན་ལ་མཆོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བླ་མ་ལ་མཆོད་པ་བརྩམ་ཞིང་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གཞན་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པས་བདེ་འགྲོ་ཙམ་ཐོབ་པར་བྱེད་ལ་བླ་མ་དེ་མཉེས་པས་ནི་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རིམ་པ་ལྔས་བརྟན་པར་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལྟོས་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་དག་ནི་ཁྱད་པར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་སློབ་དཔོན་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་མཆོད་བྱས་པས། ། དེ་ཡི་བསོད་ནམས་མ་བྱས་ཅི། ། དཀའ་ཐུབ་མ་བརྟེན་ཅི་ཞིག་ཡོད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Therefore, because the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama) is the very body of wisdom (jñāna-kāya), it is not the position of eternalism; and because it is the very form of the deity arising from the ultimate truth, it is not the position of nihilism. For that reason, one should correctly recollect the suffering of saṃsāra throughout the three times. Those who desire liberation should strive to please the Vajra Master (vajrācārya), obtain the pith instructions (upadeśa) on the stage of self-consecration, and seek the means to purify it—this is the intended meaning. Regarding the offering to that Guru by whose kindness one is liberated, it is said: "Abandoning all other offerings, One should properly undertake the offering to the Guru. By pleasing him, one will obtain The supreme wisdom of omniscience." This means that one should abandon all other offerings to oneself and others and undertake the offering to the Vajra Master, the Guru. Why? Because while offering to others only results in attaining a higher rebirth (sugati), by pleasing the Guru, one obtains the supreme wisdom of omniscience—the precious suchness (tathatā) to be stabilized through the five stages—which is superior when compared to the generation stage. This is the literal meaning of the statement: "The difference between higher rebirth and liberation is great." Regarding the fruit of offering, it is said: "By making offerings to the unsurpassed master, Who is Vajrasattva, what merit is not performed? What austerity is not relied upon?" Thus it is taught.

བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་ཤེས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་མཚུངས་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་གང་གིས་མཆོད་པ་བྱས་པའི་སྒྲུབ་པ་པོ་དེས་ནི་བསོད་ནམས་བྱས་པ་སྟེ། དགེ་བ་མ་བསགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅིང་ཚངས་པའི་གནས་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་མ་བརྟེན་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡོད་དོ་བྱས་པ་ཁོ་ནའོ། ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་བདག་ཅག་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་ཡིན་ནོ། ། བདག་ཅག་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུས་གསུམ་དུ་བརྗོད་ཅིང་མཆོད་པ་མཛད་ནས་གཤེགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། མཆོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི། དེ་ཉིད་མི་ཟད་འདོད་པ་ཡིས། ། ཤིན་ཏུ་གཅེས་པ་གང་དང་གང་། ། ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་དག། དེ་དང་དེ་ནི་བླ་མར་དབུལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་གཅེས་པ་གང་དང་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནོར་བུ་དང་མུ་ཏིག་ལ་སོགས་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ཤིན་ཏུ་སྲོག་པས་ཀྱང་ལྷག་པའི་རང་གི་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་དེ་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཕྱི་རོལ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཅི་ཞིག་མི་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་ཞིང་དག་པ་ལ་ཕུལ་བས་ནོར་དེ་མི་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་དང་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེ་ལ་དབུལ་བར་བྱ་སྟེ།

The unsurpassed guru, the Vajra Master, who is the embodiment of wisdom and compassion and is equal to Vajrasattva—any practitioner who makes offerings to such a person has performed merit. What virtue could there be that has not been accumulated? What asceticism of the characteristics, such as the meditations on the Brahma-abodes, could there be that has not been relied upon? This is the very point. The Root Tantra also states: "We are the fathers of all Buddhas; we are the mothers of all Buddhas." Having spoken thus, they made offerings and departed throughout the three times. Therefore, there is no difference whatsoever between Vajrasattva and the Vajra Master; this is the literal meaning. Regarding the specific types of offerings, it is said: "Those who desire the inexhaustible reality, Whatever is most cherished, And whatever is most exceptional— All of that should be offered to the Guru." "Whatever is most cherished" refers to external wealth such as jewels, pearls, and so forth. "Most exceptional" refers to those things dearer than one's own life, such as one's own wife and so on; these should be offered to the Guru, the Vajra Master. Why is this? If one is seeking liberation for the time being, what use are external things? Even if one does not desire them, by offering them to the pure field of merit, that wealth becomes inexhaustible. Therefore, one should offer to him all that one possesses, as well as ordinary gifts, exceptional gifts, and great gifts.

དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་ན་བརྒྱ་འགྱུར་ཐོབ། ། སྡིག་པ་ཅན་ལ་བྱིན་ན་སྟོང་འགྱུར་ཐོབ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པས་འབུམ་འགྱུར་ཐོབ་པ་ཡིན། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་ལས་བྱེ་བ་བརྒྱ་འགྱུར་ཏེ། ། གང་ཞིག་མི་སློབ་པ་ལ་བྱིན་བྱེད་པ། ། དེས་ན་ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་འཕགས་འཐོབ། ། སྐྱེས་བུ་གང་གིས་སངས་རྒྱས་ལ་ཕུལ་ན། ། དེ་ཡིས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་ཚོགས་ཟད་མི་འགྱུར། ། ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། སློབ་དཔོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་སྡིག་པ་འཕྲོག། སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་འཇིགས་པ་སེལ། ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི། ། རྒྱ་མཚོ་འཇིགས་པ་ཕ་རོལ་སྒྲོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་རིག་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་སྒོ་ནས་སྡིག་པ་འཕྲོག་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བས་ནི་འཇིགས་པ་སེལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཇིགས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་འཇིགས་ཆེན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། སློབ་མ་སྣོད་དང་སྣོད་མ་ཡིན་པ་བརྟག་པ། གང་ཞིག་ང་རྒྱལ་གྱིས་སྦགས་ཤིང་། ། བདེན་མིན་རིམ་པ་སྟོན་བྱེད་དང་། ། དེ་ཉིད་ཆོས་ལ་བརྙས་བཅས་པ། ། དེ་ལ་དེ་ཉིད་བསྟན་མི་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་སློབ་མ་གང་ཞིག་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ།

If one gives to animals, one obtains a hundredfold. If one gives to those who have committed misdeeds, one obtains a thousandfold. If one gives to those possessing ethical discipline, one obtains a hundred-thousandfold. If one gives to those free from attachment, one obtains a billionfold. For one who gives to those beyond training, they will obtain an exceedingly sublime wealth. It is also said: "If a person offers to a Buddha, their perfect wealth will never be exhausted." Regarding the characteristics of a master: "The master removes misdeeds; the master dispels fear; the master ferries one across the terrifying ocean of suffering to the further shore." This is taught because the master removes misdeeds by means of the empowerment of knowledge (vidyā), thereby transforming consciousness. By the secret empowerment, fear is dispelled because the fear of conceptual thought is abandoned. By means of the empowerment of primordial wisdom (jñāna), one is liberated from the terrifying ocean of suffering—the cyclic existence (saṃsāra) characterized by the obscurations of afflictions and the knowable—and is brought to the further shore; this is the ultimate. Examining whether a student is a suitable vessel or not: "To one who is defiled by pride, who teaches an incorrect sequence, and who treats suchness and the Dharma with contempt—to such a person, suchness should not be shown." This is taught because if one were to correctly show suchness to a student who possesses pride, what fault would there be? [There would be a great fault.]

འོན་ཀྱང་བདེན་མིན་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་སྟོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཏེ་བླ་མའི་མན་ངག་གི་ཚིག་རྣམས་ལ་བརྙས་པ་དང་བཅས་ཤིང་སླ་ཆོས་དང་བཅས་པའི་སློབ་མ་དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་ཞིང་བཤད་པར་མི་བྱ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། སློབ་མ་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། བླ་མ་ལ་གུས་བདེན་པར་སྨྲ། ། རྣམ་པར་བདེན་ཞིང་རྒྱུད་གཅིག་ལ། ། དམ་ཚིག་སྤྱོད་པ་སྲུང་བྱེད་པ། ། དེ་ལ་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་འཆད་པ་པོའི་བླ་མ་ལ་གུས་ཤིང་ཞེ་ས་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བདེན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབེན་ཞིང་དབང་པོ་ཐུལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བཤད་པའི་གཞལ་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་འཛིན་པས་རྒྱུད་གཅིག་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དམ་ཚིག་ཉམས་སུ་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་གི་སྤྱོད་པ་སྲུང་བ་དང་། གང་གི་སྒྲས་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་སློབ་མ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་རིམ་པ་སྟེ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཞིང་བླ་མས་མན་ངག་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རིམ་པ་ལྔའི་བཤད་པའི་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ལས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་སྐབས་སུ་དང་པོར་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི།

However, it is not the case that the stages of suchness that are untrue and incorrect are to be shown. Likewise, the ultimate suchness should not be shown or explained to a student who, while possessing the words of the guru’s pith instructions, treats them with contempt and approaches the Dharma with a casual attitude; this is the literal meaning. Regarding the characteristics of a sublime student, it is said: "Respectful toward the guru, speaking the truth, Completely sincere and of a single continuum, Guarding the conduct of the samaya— To such a one, the stages should be shown." This means: one who is respectful and reverent toward the guru who explains; who speaks the truth because they are free from deceit and the like; who is secluded and has subdued the senses because they lack attachment to external objects such as sensory enjoyments; who is of a single continuum because they grasp the meaning and words of all the subjects explained together due to possessing the insight arising from the definitive investigation of the Dharma; and who guards the conduct of the samaya because they practice whatever constitutes the result of the treatise. The word "who" refers to a student endowed with diligence in the activities of sentient beings; to such a student, the stages—the stage of self-consecration—should be shown, and the guru should bestow the pith instructions. This is the literal meaning. This concludes the third chapter, the stage of self-consecration, from the Jewel Garland: An Explanation of the Five Stages. Now, regarding the homage at the beginning of the section on the stage of manifest enlightenment:

ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་སྟོན་པ་པོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། ། བཞི་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི། ། རིམ་འདི་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་སྟོན་པའོ། ། གང་ལ་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་དེ་ལ་སེམས་ཤིང་ཕྱག་ན་བསྣམས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བཞི་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་བདག་གིས་བཤད་ཅིང་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་གསུམ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་དེ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པ་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་ཞིག་དེ་ལ་སེམས་ཤིང་གནས་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་སོ། ། བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཞི་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་སྟེ་དེ་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ཡིན་ཞིང་སེམས་དཔའ་ནི་འདོད་ཆགས་བར་མ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །

"Having prostrated to Vajrasattva, the teacher of the emptiness of all, I shall explain this stage of the fourth manifest awakening," it is said. Because he is the one who teaches the emptiness of all, which is the suchness of the eighteen types of emptiness, he is "the teacher of the emptiness of all." One who possesses a vajra—that is, a five-pronged vajra—upon which they meditate and which they hold in their hand, is Vajrasattva, the Blessed One Vajrasattva. Having prostrated to him, "I shall explain and teach this stage of the fourth manifest awakening" is the interpretable meaning. Likewise, "the emptiness of all" is the suchness that subsumes the three types of emptiness; because he is the one who teaches that, he is "the teacher of the emptiness of all." "Vajra" is unobscured wisdom. One who meditates upon and abides in that is Vajrasattva; having prostrated to him. "The fourth" is so called because it subsumes the three, such as desire and so forth; because it is that which brings about the attainment of manifest awakening itself, it is "manifest awakening." Its "stage" is the stage of the mudrā and meditative absorption; "I shall explain that" is the definitive meaning. Alternatively, the "vajra" refers to desire and the absence of desire, while the "sattva" is the intermediate desire. The "emptiness of all" of these is the coemergent.

དེ་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ཞིང་སེམས་དཔའ་ནི་པདྨ་སྟེ་དེ་དག་འདུས་པ་ལས་ཐོབ་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་སྟོན་པ་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་ཞིང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པས་ན་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟོན་པའོ། ། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རྡོ་ནི་སའོ། ། རྗེ་ནི་ཆུའི་ཁམས་སོ། ། སེམས་ནི་མེའི་ཁམས་སོ། ། དཔའ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། ཐམས་ནི་གཟུགས་སོ། ། ཅད་ནི་སྒྲའོ། ། སྟོང་ནི་དྲིའོ། ། པ་ནི་རོ་སྟེ་ཁམས་དང་ཡུལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་ཅིང་འཆད་པ་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། གང་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་སེམས་ཤིང་གཏོད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། བརྟན་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟོན་པ་པོའོ། ། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །

"Having prostrated to that Teacher, I shall explain"—this is the intentional (sandhyābhāṣā) explanation. "Vajra" is the secret vajra and "Sattva" is the lotus; the great bliss obtained from their union is the "all-empty" (sarvaśūnya). "Having prostrated to the Teacher of that, I shall explain"—this is the non-intentional (na-sandhyā) explanation. "Vajrasattva" is the sixth, Vajradhara. Because he constantly and in every way teaches suchness—the emptiness of persons and phenomena—he is the "Teacher of the All-Empty." "Having prostrated to him, I shall explain"—this is the literal (yathāruta) explanation. "Vajra" is earth; "Ji" is the water element; "Sems" is the fire element; "Pa" is the wind element; "Tham" is form; "C" is sound; "N" is smell; and "Pa" is taste. "Having prostrated to the Teacher who reveals the luminous suchness of those elements and objects, I shall explain"—this is the non-literal (na-yathāruta) explanation. He who possesses the mind that contemplates and focuses upon the vajra of suchness, which is the nature of the five wisdoms, is "Vajrasattva." Because he reveals the non-dual wisdom in which all stable and moving entities are empty, he is the "Teacher of the All-Empty." "Having prostrated to him, I shall explain"—this is the word-meaning (akṣarārtha). "Vajra" refers to the cognitions that grasp.

སེམས་དཔའ་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་དང་དུ་མ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཅིང་རང་བཞིན་མེད་པའི་གནས་སུ་སྟོན་པ་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ཡིན་ནོ། ། སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་སྤྲུལ་པའོ། ། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟོན་པ་པོའོ། ། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་དགའ་བའོ། ། སེམས་དཔའ་ནི་མཆོག་གོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་བྲལ་བ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལས་ལངས་པའི་ལྷའི་སྐུའོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཏེ་དེ་རྣམས་སྟོན་པ་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མོ། ། སེམས་དཔའ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པ་དེའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེ་སྟོན་ཅིང་ཐོབ་པར་མཛད་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །

The general meaning is as follows: "Sattva" refers to the objects of apprehension and the sense faculties; by way of demonstrating that all of these are empty—being devoid of both unity and plurality—and by paying homage to the Teacher who reveals them as being without intrinsic nature, I shall explain. "Vajra" refers to the seventy-two thousand channels. "Sattva" refers to the emanation of beings by means of the bodhicitta arising from those channels. Furthermore, because its very essence is the nature of great bliss, it is all-empty; and because he is the one who reveals that, he is the "Teacher of All-Emptiness." Paying homage to him, I shall explain—this is the general meaning. "Vajra" is joy; "Sattva" is the supreme. "Everything is free [from inherent existence]; their emptiness is the coemergent, and I prostrate to the one who teaches that"—this is the hidden meaning. "Vajra" is the clear light. "Sattva" is the deity’s body arising from that. "All-empty" refers to the twelve examples of illusion; "I prostrate to the teacher of these and shall explain them"—this is the hidden meaning. "Vajra" refers to the three consciousnesses that are indivisible like a vajra. "Sattva" refers to the natures associated with those. The "emptiness of all those" is the clear light. "I prostrate to the one who teaches and causes the attainment of that and shall explain it"—this is the hidden meaning. "Vajra" is the meditative concentration of the totalizing grasp.

སེམས་དཔའ་ནི་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བ་དེ་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་དེ་ལ་དམིག་པར་མཛད་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། སེམས་དཔའ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ་དེ་དག་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། ། དེ་སྟོན་པ་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ད་ནི་ཕྱག་བྱ་བར་འོས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས། དེ་ནི་རང་འབྱུང་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། གཅིག་ཉིད་བདག་ཉིད་ཆེ་བའི་ལྷ། ། མན་ངག་རྣམས་ནི་རབ་སྟེར་བས། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དེ་བས་ལྷག། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་བག་ཆགས་རྣམས་བཅོས་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སམ་བྷ་ག་ལ་བཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་རང་འབྱུང་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་རྒྱུ་འགའ་ཞིག་གིས་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པར་བྱ་བའམ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རང་ཉིད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་འབྱུང་ངོ་། །

"Sattva" refers to the meditative concentration of subsequent dissolution; I prostrate to the one who reveals and focuses upon that all-empty luminosity arising from those [concentrations], and I shall explain it—this is the ultimate meaning. "Vajra" is the ultimate truth. "Sattva" is the relative truth; because it is the very nirvāṇa that does not abide in those two, it is the all-empty in which there is no distinction. I prostrate to the teacher of that, and I shall explain it—this is the ultimate meaning. Now, intending to explain that the Vajrasattva worthy of prostration and the Vajra Master are inseparable, he said: "The self-arisen Blessed One, The single deity of great selfhood, Because he bestows the quintessential instructions, The Vajra Master is superior to that." He is the "Blessed One" (Bhagavān) because he has conquered the afflictions and purified the latencies of both the afflicted and purified classes, and because he dwells in the bhaga. In what way? He is "self-arisen," the essence of the nature of phenomena (dharmatā) that pervades all phenomena. The nature of phenomena, suchness, is not something to be attained or produced by depending on a specific collection of causes; rather, because it is self-arisen just like space, it is "self-arisen."

མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པའམ་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པས་ནི་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་བཅོས་མ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རང་བཞིན་གཞན་དུ་བྱ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། ། བུ་རམ་གྱི་ནི་མངར་དང་མེའི། ། ཚ་བ་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། ། སྟོང་པ་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད། ། དེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་བཞིན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཆེ་བའི་ལྷ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲུག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལྷག་ཅིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་མན་ངག་རབ་སྟེར་བ་སྟེ་ཁྱད་པར་དུ་སྟེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པ་ནི་རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་འམ་ལུང་འབོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །

Through the paths of seeing and meditation, or by means of mantras, mudrās, meditative absorptions (samādhi), and so forth, the adventitious, artificial stains are to be abandoned, but suchness (tathatā) is not something to be produced. Its nature cannot be altered, just as it is impossible to make space visible and so on. As it is said: "Just as sweetness is the nature of molasses, And heat is the nature of fire, Likewise, emptiness is asserted To be the nature of all phenomena." That [emptiness] is also taught to be "one," and the particle "itself" (nyid) has the sense of restriction. This is because there is no differentiation within the nature of phenomena (dharmatā). If it were merely possessed of that [nature], it would not be all-pervasive, just like conventional phenomena. It is the "Great Self Deity" because it subsumes the Tathāgatas, who are the nature of the five primordial wisdoms (jñāna). It is also the sixth, the Lord of the Tathāgatas. One should understand that the Blessed One Vajradhara, who possesses such a form, is superior and more exalted than the Vajra Master. Why is that? Because he bestows the supreme instructions for attaining the state of the Great Vajradhara; he bestows them in a particularly distinguished way. The intended meaning is that, for the time being, the Blessed One Great Vajradhara is not someone to be seen directly or to be approached for oral transmission; rather, through the power of meditation, one will come to realize this suchness.

བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་བླ་མའི་སྐུ་དྲིན་ཁོ་ནས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་གང་ཞིག་སྔོན་མ་ཤེས་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བས་ཆེས་ལྷག་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་མཉེས་པར་བྱ་བ་ནི། ཟླ་བ་ཕྱེད་དམ་ཟླ་བ་རུ། ། དེ་ནི་ཡང་དག་མཉེས་བྱ་སྟེ། ། མཉེས་པར་གྱུར་པའི་བླ་མ་ལ། ། ཅི་ནུས་པས་ནི་མཆོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དང་པོར་རེ་ཞིག་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སློབ་མས་ཟླ་བ་ཕྱེད་དམ་ཟླ་བའམ། དམ་གྱི་སྒྲས་ལོ་ལ་སོགས་པར་ཡང་དག་པར་གུས་པའི་བསྙེན་བཀུར་གྱིས་མཉེས་ཤིང་ཐུགས་དགྱེས་པར་བྱ་སྟེ་ཅི་ནུས་པ་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཆོད་པར་ཡང་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་བསྙེན་བཀུར་དང་མཆོད་པའི་རིམ་གྱིས་མཉེས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་པར་བསླབས། ། ཅི་འབྱོར་པ་ནི་འབུལ་བྱས་ནས། ། ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དབུས་སུ་ནི། ། ཆོ་ག་ཇི་བཞིན་མཆོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དེའི་རྗེས་ལ་དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་པར་བསླབས་ཤིང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཅི་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་གདོལ་པ་དང་བཙོ་བླག་མཁན་གྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་དེ་མེད་ན་ཁ་དོག་གམ་འདོད་པའི་ལྷ་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པར་དབུལ་བར་བྱས་ཏེ་ཕུལ་ནས་སོ། །

Furthermore, because that meditation is obtained solely through the guru’s kindness, one should understand that whatever essence was previously unknown and is now made known is far superior to that [previous state]; this is the intended meaning. Regarding the way to please him, it is said: "For half a month or for a month, One should truly please him. To the guru who has been pleased, One should make offerings to the best of one's ability." This means that first, a disciple seeking the pith instructions on the stages of manifest enlightenment should please and delight the guru with respectful service for half a month, a month, or—as indicated by the word "or"—even for a year or more. One should also make offerings characterized by the enjoyment of the five sensory pleasures to the best of one's ability. Following that, if one asks what should be done once the guru has been pleased through the sequence of service and offerings, it is said: "To him, having well-instructed in the mudrā, And having offered whatever is available, In the center of the maṇḍala of the assembly, One should make offerings according to the ritual." This means that after that, having well-instructed him in the mudrā—that is, the samaya-mudrā—and having offered whatever is available through the sequence of hearing and so forth, one should offer a consort who has reached the perfection of the samaya and vows. "Whatever is available" refers to one who is born into the caste of a caṇḍāla or a washerman; if such a one is not available, one should offer a consort who is of a suitable color or who pleases one's chosen deity, in accordance with one's own lineage. Having thus offered her, one should proceed.

དེའི་རྗེས་ལ་བླ་མ་དེ་ལ་ཚོགས་འཁོར་དབུལ་ཏེ་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་མཆོད་པ་བྱ་ཞིང་རྗེད་པར་བྱའོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོ་ག་ལས་མ་འདས་པར་རོ། ། དེ་ལ་ཆོ་ག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དང་པོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་སློང་དང་། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་བསོགས་ཏེ་དེ་རྣམས་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གདན་གདིང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་གྲལ་གཅིག་ཏུ་བསླབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བསྙེན་གྱི་ཚོགས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འདུག་ཏུ་བཞུག་གོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚོགས་དགེ་སློང་གི་ཚོགས་ཀྱི་མདུན་གྱི་གྲལ་ལ་བཞུགས་སུ་གསོལ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཚོགས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་ཁོ་ན་(ཏེ་,སྟེ་)རྣལ་འབྱོར་པ་དགེ་བསྙེན་ནམ་དགེ་སློང་ངམ་དགེ་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ་གོང་དུ་བཞག་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་སྒྲུབ་པ་པོ་མདུན་དུ་འོངས་ནས་ཕྱག་བྱས་ཏེ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐང་པ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྙེན་བཀུར་བ་གཅིག་བསྐོ་བར་བྱ་སྟེ། དེར་དེ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་བདུད་རྩི་ལྔའི་ཆོས་འབྱུང་གི་ཕྱག་རྒྱ་གྲུ་གསུམ་དུ་བྱ་ཞིང་། དེའི་ནང་དུ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཟླུམ་པོ་བྱ་སྟེ་དེའི་ནང་དུ་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་པོ་བལྟ་བར་བྱའོ། །

Following that, one should present a gaṇacakra to the guru and perform offerings and acts of veneration in the center of the gaṇacakra. "According to the ritual" means without deviating from the ritual procedure. The ritual procedure is as follows: first, with the exception of those belonging to the śrāvaka lineage, one should assemble the lay practitioners (upāsaka), monks (bhikṣu), Vajra Masters (vajrācārya), and yogins, and arrange seats for them in their proper order. In a single row, one should request the community of monks to be seated according to their respective levels of training, and below them, the assembly of lay practitioners should be seated in their proper order. Following that, one should request the assembly of Vajra Masters to be seated in the row in front of the assembly of monks. As for the assembly of yogins, they should be requested to sit at the very top of all; for the Blessed One has stated that regardless of whether a yogin is a lay practitioner, a monk, or a novice (śrāmaṇera), it is appropriate to place them at the top. Immediately after that, the practitioner should come forward, prostrate, and wash the feet of everyone in the proper sequence. In that regard, one should appoint a single attendant who is the essence of the Vajra Activity (vajrakarmā). There, in front of them, one should draw a triangular dharmodaya mudrā with the five nectars (pañcāmṛta), and within that, a circular drop (bindu). Within that, one should visualize the first maṇḍala wheel, which is like a reflection in a mirror.

དེའི་འོག་ཏུ་ཐོད་པ་དུམ་བུ་གཅིག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ས་བོན་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བདུད་རྩི་ལྔས་གང་བ་གཞག་པར་བྱ་ཞིང་མེ་ཏོག་དགྲམ་པར་བྱའོ། ། ཐོད་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ཐོད་པ་གཞན་གཉིས་བཞག་སྟེ་གཅིག་ནི་རྒུན་ཆང་གིས་གང་བ། ཅིག་ཤོས་ནི་འབྲུའི་ཆང་གིས་གང་བ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཧཱུྃ་དང་ཧྲཱི་ཡིག་གི་ས་བོན་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་། མེ་ཏོག་དགྲམ་པས་མཛེས་པར་བྱས་ཏེ་པདྨའི་སྣོད་གསུམ་པོ་དབུས་མ་ནས་བརྩམས་ཏེ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་དག་གོས་སྔོན་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དགབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་འཚལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱིས་རྫས་དྲི་ཞིམ་པོ་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔས་མཆོད་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་སྣོད་དབུས་མ་ལས་བདུད་རྩི་བླངས་ཏེ་སྣོད་གཉིས་པོ་ལ་གཏོར་བར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་སྣོད་གཅིག་བླངས་ཏེ་གོས་བཤུས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པའི་གྲལ་ལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དྲང་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་བསྙེན་དང་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་གྲལ་ལ་སྟེ་དྲངས་པའི་འོག་ཏུ་རེ་རེ་ཞིང་ཕྱག་བྱའོ། ། འདྲེན་པ་གང་ནས་བརྩམས་པ་དེ་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་དྲང་བར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཤའི་ཚོད་མ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་མང་པོ་དང་འབྲས་དྲི་ཞིམ་པོའི་འབྲས་ཆན་དང་འབྲས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་འབྲས་ཆན་རོ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་བསླབ་པའི་གྲལ་རིམ་བཞིན་དུ་སྣོད་རྣམས་སུ་དྲང་བར་བྱ་ཞིང་ཨོཾ་ཨཱཿདི་བྱ་ཨ་ན་ས་མཱ་དྷཱི་དྷྱ་ན་པྲི་ན་ནི་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །

Following that, one should place a single-fragment skull cup filled with the five nectars (pañcāmṛta) consecrated by the seed syllables of the five tathāgatas, and scatter flowers. On either side of the skull cup, place two other skull cups: one filled with grape wine and the other filled with grain wine. These should be consecrated by the seed syllables HŪṂ and HRĪḤ, which are the nature of method and insight, and beautified by the scattering of flowers. Then, starting from the central vessel, the three lotus vessels—the right and left ones—should be covered with blue, white, and red cloths. Then, preceded by the vajra-action prostration, one should make offerings with the five types of offerings, such as fragrant substances and so forth. After that, take nectar from the central vessel and sprinkle it into the two vessels. Following that, take one vessel, remove the cloth, and serve it in order to the row of yogins. Then, in the rows of the monks (bhikṣu), novices (śrāmaṇera), lay practitioners (upāsaka), and vajra masters, one should prostrate to each person after they have been served. One should also serve from the same point where the serving began. After that, various kinds of meat curries, fragrant rice, and "king of rice" (śāli) cooked with the six flavors should be served into the vessels according to the order of the training ranks, while reciting the mantra: OṂ ĀḤ DIVYA-ANASAMĀDHĪ-DHYĀNA-PRĪṆANI SVĀHĀ.

ཕྱེད་ཟོས་པ་ན་སྣོད་ཆེན་པོ་གཅིག་བླངས་ནས་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་ཀུན་གྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། བཏུང་བའི་རྫས་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་མྱང་བར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་རྡོ་རྗེ་ལས་ཀྱི་ཅང་ཏེའུ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་གསུམ་བཟླས་ནས་ཧཱུྃ་དང་ཕཊ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རོལ་མོའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པར་བྱ་ཞིང་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྡོ་རྗེའི་གར་སྣ་ཚོགས་པ་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་དངོས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེའི་གླུ་དབྱངས་བླང་བར་བྱའོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་གར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོས་གར་བྱེད་ཅིང་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ན་གླུ་དང་རོལ་མོ་བྱའོ་ཞེས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་ན་གར་གཞག་པར་བྱའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ན་ངང་པ་དང་ཅེ་སྤྱང་དང་བུང་བ་རྣམས་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྟགས་སོ། ། གལ་ཏེ་དེའི་ནང་དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་བཞད་གད་བྱེད་དམ་རྩོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་བསྐྲད་པར་བྱ་ཞིང་གུས་པས་འབུལ་ན་ཆད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་གཞུག་གོ། ། དེ་ནས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ལོ་མ་དང་བསྲེས་པའི་གོ་ལ་དྲངས་ཏེ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་ཕུལ་ནས་ཟས་ཀྱི་ལྷག་མ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་སྔགས་འདིས་དུར་ཁྲོད་དུ་གཏོར་བར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཀུ་རུ་ཀུ་རུ་ཝཏྟཱ་ལི་མ་ཧཱ་ཝཏྟཱ་ལི། སིདྷཱ་མུ་ཧི་ཤྨ་ཤཱ་ན་ཝསི་ནི། པྲེ་ཏ་ཝ་དྷ་ནི། ཙཎྜི་ཀ་རཱ་ལི། རུ་དྷི་པྲི་ཏི་ཡི། ས་མ་ཡཾ་རཀྵཾ་ཏི། ཡོ་ག་དྷ་རི། ཀི་ལི་ཀི་ལི་ར་ཝེ།

When half has been eaten, one should take a large vessel, mix everything together, and all should eat it simultaneously. The substances for drink should likewise be mixed into one and tasted. Following that, one should make an offering to the vajra-drum of the Action [Family]; having recited the three syllables, one should sound the musical instruments of the nature of hūṃ and phaṭ, and the Vajrayoginīs should also perform various vajra dances. One should sing vajra songs such as: "Homage to the causeless reality!" Some say that everyone should dance. Others say that the Lord of the Mandala should dance while the others perform song and music, and when supreme joy is attained, the dancing should be set aside. The crying of geese, jackals, and bees in the outer grove is a sign of the Blessed One’s blessing. If, within that, anyone should laugh or engage in dispute, they should be expelled at that very moment; if they offer with devotion, they should be made to undergo the punishment. Then, having served golā mixed with the three fruits and leaves to everyone, and having offered the four types of qualities, one should collect the leftovers of the food into one and scatter them in the charnel ground with this mantra: oṃ kuru kuru vattāli mahāvattāli sidhāmuhi śmaśānavasini pretavadhani caṇḍikarāli rudhipritiye samayam rakṣanti yogadhari kili kili rave.

བཛྲ་པྲི་ཏི་ཝ་ན་མ་དྷྱེ། བྷུཉྫ་ཧི། བྷཀྵ་ཁ་ཧི། ཀུཀྵན་དཱུ་ཏེ། དྷཱུ་མཱངྒ་རི། ཙཎྜི་ཀ་རཱ་ལི། ཏིཥྛ་ཏིཥྛ། ཨི་མཱ་མུཙྪིཥྛ་པ་ལི་གྲྀཧྞ་སརྦ་དུཥྚཱཾ། བྷཀྵ་ཡ་བྷཀྵ་ཡ། ཧོ་ཕེཾ་ཕེཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་དུར་ཁྲོད་དུ་གཏོར་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཐམས་ཅད་ནི་བདེ་བར་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། མཆོད་པར་བྱས་ནས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེ་ནས་འདོད་ཡོན་ལྔ་སྤྱད་པས། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་མཉེས་གྱུར་པས། ། ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྙོམས་འཇུག་བྱ། ། སྣང་བ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་མཆོད་པ་དང་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་མཉེས་པར་གྱུར་པས་ན། སྣང་བ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ན་སྟེ་དྲོད་ཀྱི་དུས་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ་ས་བོན་ལྔས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སློབ་མ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱའོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཆོ་ག་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། དེ་ནས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྐད་ཅིག་གིས་སྤྲོས་ནས། ལྷ་མོ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ནས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱིས་མགོ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གོ་ཆ་བཀོད་དེ།

Vajra pritīvanamadhye bhuñja hi bhakṣa khāhi kukṣan dūte dhūmāṅgari caṇḍikarāli tiṣṭha tiṣṭha imām ucchiṣṭapali gṛhṇa sarvadūṣṭāṃ bhakṣaya bhakṣaya ho pheṃ pheṃ phaṭ svāhā. Having consecrated [the offering] with this, one should cast it into the charnel ground. Then, everyone should remain in a state of bliss. This is indicated by the phrase "according to the ritual," which is to be taken literally. If one asks, "What should be done after making the offerings?" it is said: "Then, by enjoying the five sensory qualities, The great yogi becomes pleased; One should enter into union according to the ritual. When the appearances arise..." This refers to the great yogi—the Vajra Master—becoming pleased by means of the feast-circle offering (gaṇacakra) and the enjoyment of the five sensory qualities. When the appearances arise, that is, at the time of "heat," one should enter into union. For the purpose of guiding the disciples, one should engage with the samaya-mudrā consecrated by the five seed-syllables. "According to the ritual" means it should be performed according to the ritual taught in the tantra. In that regard, the condensed ritual is as follows: First, one should contemplate emptiness. Then, through the stage of self-consecration, one instantaneously emanates the wisdom body (jñānakāya). Having likewise visualized the goddess and consecrated her body, speech, and mind, one should arrange the armor (kavaca) on the head and other parts using the seed-syllables of the five Tathāgatas.

སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་ནུ་མ་དང་མཆུ་དང་པདྨ་དང་པདྨའི་ནང་རྣམ་པར་དག་པར་བསྒོམས་ནས། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་ནས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་དེའི་པདྨ་ཡང་ཡི་གེ་ཨ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་བསམས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལས་བྱུང་བའི་རྩེ་མོ་ལྔ་པ་ཨོཾ་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ནོར་བུའི་ཆ་དང་ལྡན་པར་བྱས་ནས། དེ་དག་གི་རྩེ་མོར་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་དང་ཕཊ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཆར་དགག་པའི་དོན་དུ་བཀོད་དེ། རང་གི་ལྷའི་འདོད་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་ཏུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་སྒྲས་བཅུག་སྟེ། ལམ་དབུ་མ་ནས་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཅན་བཟུང་ནས་དེའི་ནང་གི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་པདྨའི་ནང་དུ་དབྱུང་བར་བྱ་སྟེ་སྦས་པའོ། ། དེ་ལས་ལངས་ནས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རབ་འབད་པས། ། བུམ་པ་ལ་སོགས་དག་ནི་གཞག། སློབ་མ་བཟང་བ་བླ་མ་ཡིས། ། བརྩེ་བས་ནམ་ཕྱེད་དུས་དབང་བསྐུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Having meditated on the purification of the breasts, lips, lotus, and the interior of the lotus by means of the four mudrās, such as Buddhalocanā and the rest, and having purified the objects by means of Rūpavajrā and the rest, one likewise blesses one’s own eyes and so forth with Kṣitigarbha and the rest. Then, one should visualize one’s lotus as an eight-petaled lotus arisen from the transformation of the syllable A, blessed by the syllable Oṃ and endowed with bliss. The vajra is also made to have a five-pronged tip arisen from the syllable Hūṃ, with its jewel portion blessed by the syllable Oṃ. Having placed the syllables Hūṃ and Phaṭ at their respective tips in sequence for the purpose of arresting the flow, one experiences great bliss through the divine pride of one’s own deity. Then, having caused all the Tathāgatas to enter with the sound of supreme passion, one holds the bodhicitta in the form of a drop at the tip of the vajra via the central channel. One experiences the innate suchness that pervades its interior and should emit the bodhicitta, which is the nature of all the Tathāgatas, into the lotus; this is the hidden [meaning]. If one asks what should be done after arising from that, it is said: "With great effort, the bodhicitta Should be placed in the vase and so forth. The excellent disciple, by the guru, With compassion, should be empowered at midnight." Thus it is taught.

དེའི་རྗེས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་པདྨའི་སྒོ་ནས་ལག་པས་མ་རེག་པར་བླངས་ནས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དུང་ཆོས་དང་ཉ་ཕྱིས་དང་པདྨའི་སྣོད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་དུ་བཞག་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ངང་གིས་སློབ་མ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྡོ་རྗེར་བསམ་སྟེ། དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་དབང་བསྐུར་བ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། དེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བློས་བཏུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ་སྦས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་བ་ནི། དབང་བསྐུར་ཡང་དག་ཐོབ་ནས་ནི། ། ཐོ་རངས་དུས་སུ་ཡང་མཆོད་ལ། ། སློབ་མ་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། བསྟོད་པས་བླ་མ་མཉེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དགོངས་པ་འདི་ཡིན་ནོ། ། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཤེས་རབ་དེ་བླ་མས་དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་དེས་ཀྱང་སྐྲ་གྲོལ་ཞིང་གོས་མེད་པར་གྱུར་པས་དེ་ལ་ཚིག་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བི་དང་མུ་ཏྲ་སོགས་ཟ་དང་། ། རཀྟ་ཤུ་ཀྲ་དེ་བཞིན་ཤ། དེ་བཞིན་བུད་མེད་རྣམས་ལ་གུས། ། བྷ་གའི་པདྨར་ཙུམ་པ་ན། ། རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནུས་སམ་ཅི། ། རྡོ་རྗེ་ཅི་བདེ་བར་ནི་སྨྲོས། ། བི་དང་མུ་ཏྲ་སོགས་ཟ་དང་། ། རཀྟ་ཤུ་ཀྲ་དེ་བཞིན་ཤ། དེ་བཞིན་བུད་མེད་རྣམས་ལ་གུས། ། བྷ་གའི་པདྨར་ཙུམྦ་ན། ། ལྷ་མོ་བདག་གིས་ཅིས་མི་ནུས། ། ཐམས་ཅད་བདག་གིས་ནུས་པ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །

Following that, having taken the bodhicitta arising from the meditative absorption (samādhi) through the lotus [of the consort] without touching it with the hand, and having placed it into the vase and so forth—namely, the conch, the mother-of-pearl shell, the lotus vessel, and so on—one should, within that very state, visualize the disciple as Vairocana-Vajra. Having generated compassion for him, the empowerment should be bestowed at the time of midnight. The disciple, too, should bow with a mind that perceives the essence of the assembly of all the Tathāgatas; this is the secret empowerment, which is concealed. Regarding the wisdom-gnosis empowerment (prajñājñānābhiṣeka), it is said: "Having correctly received the empowerment, at the time of dawn, the disciple should please the guru with offerings and with praise while joining the palms." This is the intended meaning: immediately after receiving the secret empowerment, the guru should give that wisdom [consort] to him. That Blessed Lady, with her hair loosened and being without clothing, should speak these words to him: "Eating feces, urine, and so forth, Blood, semen, and likewise flesh, And likewise devotion to women, Kissing the lotus of the bhaga— O Vajra, are you able to do this? O Vajra, speak what is comfortable for you." "Eating feces, urine, and so forth, Blood, semen, and likewise flesh, And likewise devotion to women, Kissing the lotus of the bhaga— O Goddess, how could I not be able? I am indeed able to do all of it." Thus should he speak.

དེ་ནས་ལྷ་མོ་དེས་རང་གི་ལག་པ་དག་གིས་པདྨོའི་ངོས་གཉིས་ནས་བཟུང་སྟེ་པདྨ་བརྒྱངས་ནས་རྩའི་འཁོར་ལོ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་པདྨའི་ནང་དུ་རྩའི་འཁོར་ལོ་འདི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཀྱེའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དབུས་ན་གནས་པའི་མིའི་སྣ་ལྟ་བུའི་རྩར་མས་གཡོགས་པར་གྱུར་པས་སྐྱེས་བུའི་ལིངྒ་དང་མཚུངས་པའི་རྩ་དེ་ནི་རྩ་དབུ་མ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཀུན་དུ་བཟང་མོ་ཡིན་ཞིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་ལས་གསུངས་པའི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་རཀྟ་དང་ཤུ་ཀྲ་དག་སྡུད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ཁམས་གསུམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྩ་གཡོན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་ཅིང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་གི་རང་བཞིན་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། གཡས་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་རྩ་རུས་སྦལ་ཞེས་བྱ་བ་རཀྟ་འབབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་མདུན་གྱི་ཆ་ན་གནས་པའི་རྩ་བྱང་སེམས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །

Then, that goddess, grasping the two sides of the lotus with her hands and opening the lotus, should reveal the wheel of channels. In that regard, the wheel of channels within the lotus should be shown as follows: O son of noble family, the channel situated in the center, which resembles the nose of a human and is covered by the lower [opening], is the channel similar to a person’s liṅga. That is called the central channel, the Sovereign Lady of the Dharmadhātu. It is also known by the synonym Samantabhadrī, and among the thirty-two channels taught in the Śrī Vajrāmṛta, it is the principal one that gathers the rakta and śukra. From that very [channel], the three realms are born, and into that very [channel] they dissolve. Because it is the essence of the Tathāgata Akṣobhya, it is the Perfection of Wisdom (Prajñāpāramitā), the nature of the wisdom of the Dharmadhātu, and that which generates and gathers all sentient beings. This left channel, through which the bodhicitta flows, should be known as the "Moon," the nature of the Blessed One, the Tathāgata Amitābha; it should be understood as the nature of the downward-clearing wind (apāna-vāyu) and that which generates all transmigrating beings. The channel situated on the right side, called the "Tortoise," through which the rakta flows, should be known as the nature of Method (upāya). Following that, the channel situated in the front portion, through which the bodhicitta arises, should be known as the nature of Vairocana.

དེའི་རྗེས་ལ་རྒྱབ་ཀྱི་ཆ་ན་གནས་པའི་རྩ་གཞུ་ལས་རྒྱལ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཕྱི་རོལ་ན་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ལྟ་བུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྩ་བརྒྱད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་རིགས་ཀྱི་བུ། བྷ་གའི་དབུས་ན་ནམ་མཁའ་གང་། ། ནམ་མཁའ་ལྔ་ཡིས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ། ལྟེ་བ་གེ་སར་རྣམས་དང་ལྡན། ། འདབ་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྣམ་སྤྲས་པ། ། དེར་གནས་བདུད་རྩིའི་ཐིག་ལེ་ཡི། ། གཟུགས་སུ་རྟག་ཏུ་འཛག་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་སྐད་དུ་ཡང་། བྷ་ག་ཡི་ནི་དབུས་གནས་པ། ། མྱོས་བྱེད་འཛག་པའི་རྩ་གང་ཡིན། ། དེ་ནི་རྩ་གང་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། དེ་རྣམས་ནང་ནས་གཙོ་བོ་ཡིན། ། ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར། ཀྱེ་མའོ་བདག་གི་པདྨ་འདི། ། བདེ་བ་ཀུན་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། གང་ཞིག་ཆོ་ག་བཞིན་བརྟེན་པ། ། དེ་ཡི་མདུན་ན་བདག་གནས་ཤིང་། ། འདི་ནི་ཆོས་དབྱིངས་དག་པ་སྟེ། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་རབ་གྲོལ་བྱེད། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་རབ་ཉིད་ནི། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱིས་འདི་ལ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་ཚིག་དེ་ལྟ་བུ་ཐོས་ཏེ་དེ་ནས་དེས་མིག་དང་ལྕགས་ཀྱུ་དང་བ་དན་དང་སྡིགས་མཛུབ་ཟུང་གཅིག་གིས་དེའི་ནང་དུ་ཇི་སྲིད་རེག་བྱ་དྲོ་བའི་བར་དུ་བསྐྱོད་དེ།

Following that, the channel located in the posterior part called the Dhanurjayā (Victorious Bow), from which the flesh arises, should be known as the nature of the Blessed One Amoghasiddhi. Then, that which appears externally like an eight-petaled lotus should be known, O son of noble family, as the eight channels that are the nature of the purification of the eight consciousnesses. As it is said: "In the center of the bhaga is the space, Adorned by the five spaces, Possessing a navel and filaments, And arrayed with eight petals. There, the drop of nectar Constantly flows in the form of a [divine] image." And furthermore, O son of noble family, it is said: "Whatever channel in the center of the bhaga Is the one from which the intoxicating [fluid] flows, That is the principal among the thirty-two channels." Therefore, one hears such words of the mudrā: "O, this lotus of mine Is perfectly endowed with all bliss. Whoever relies upon it according to the ritual, I abide before them. This is the pure dharmadhātu, Which brings complete liberation to the realm of sentient beings. The very state of great bliss Abides in this through all phenomena." Having heard this, one should then move [the organ] within it with the eyes, the hook, the banner, and the pair of threatening gestures, until the tactile sensation becomes warm.

དེ་ནས་ལྕེའི་རྩེ་མོས་ཀྱང་ཨ་སྤ་ད་ནཾ་བྱས་ནས་ཨ་ལིང་ག་ན་དང་ཙུམ་པ་ན་ལ་སོགས་པ་བྱ་ཞིང་ཤེས་རབ་དང་དེའི་རྡོ་རྗེ་སྟབ་དཱ་ན་ཨུ་པ་རེ་འདུག་ནས་སངྒ་ར་ཤ་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཤེས་སམ་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་མཐོང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཐུགས་ཀ་ནས་གཏི་མུག་དགའ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་སློབ་མའི་ཁར་བཅུག་སྟེ། གཏི་མུག་དང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་ཕྲག་དོག་གི་རྒྱུན་རྣམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་ནས་དབང་གི་རིམ་གྱིས་དཔེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཤེས་སུ་གཞུག་གོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་དང་ཕཊ་ཀྱི་སྒྲས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡན་ལག་མཆོག་གི་ནང་དུ་ཕྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་ལས་མ་ལྷུང་བར་ར་ས་ཡ་ནས་མྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་ནམ་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་ནས་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་སུ་སྟེ་སྐྱ་རེངས་འཆར་ཀའི་དུས་སུ་སྟེ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་མཆོད་དེ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་མས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བྱས་པས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བསྟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བླ་མ་མཉེས་པར་བྱ་ཞིང་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། ཁམས་གསུམ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་ཞིང་། ། ནམ་མཁའ་དང་ནི་མཉམ་པར་གྱུར། ། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པ། ། དམིགས་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

Then, with the tip of the tongue, one should perform aspadanam, aliṅganam, cumbanam, and so forth. The wisdom consort and her vajra should remain in the stambhana and uparati positions, and one should perform saṃvaraśa. Following that, having seen the entry into union with the consort, the four goddesses such as Moharati are emanated from the heart of the Vajra Master and placed in the mouth of the disciple. Having conferred empowerment through the streams of delusion, attachment, aversion, and envy, one should cause the disciple to recognize the example of the coemergent (sahaja) through the stages of empowerment. Following that, with the sounds of the syllables HŪṂ and PHAṬ, the bodhicitta is emitted into the supreme limb. Without letting it fall from there, it should be tasted as rasāyana; this is the conferral of the wisdom empowerment (prajñā-abhiṣeka). Having thus correctly received the wisdom empowerment at the time of midnight, at the time of dawn—when the first light of day breaks—the disciple should perform the fivefold offerings. In order to obtain the wisdom-gnosis empowerment (prajñājñāna-abhiṣeka), the disciple should join their palms and please the Vajra Master Guru with the praises to be explained, and then make the supplication; this is the hidden meaning. That very [supplication] is: "Completely liberated from the three realms, Become equal to space, Untainted by desires— To you, the non-referential, I prostrate."

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སློབ་དཔོན་དམ་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ་བྲལ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་གྱུར་པ་ནི་ཐོབ་པའི་འདོད་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་གཏི་མུག་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སའི་ཁམས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས། དམིགས་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ཁམས་རྣམས་དང་། ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་མི་བརྟེན་ཞིང་། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། ། དམིགས་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མི་བརྟེན་ཞིང་མ་ཆགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་བྲལ་བ་དང་། མེའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་མེད་དེ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གནས་མེད་ཅིང་། ། སྤྲོས་མེད་གོས་པ་མེད་པ་སྟེ། ། མཁའ་མཉམ་པ་ཡི་ཐུགས་མངའ་བ། ། དམིགས་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་གནས་མེད་ཅིང་། །

Thus it is said: "O Blessed One, the sublime master is liberated—that is, free—from the conceptualizations of the mind and mental factors that are the nature of the three realms. Likewise, being equal to space is the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna). Its transformation is the attainment of desire; being unstained by the affliction of delusion and the secondary afflictions associated with it is to be unobscured. For that very reason, because it purifies the focal objects of the earth element, I prostrate to you, the objectless one." This is the praise by way of Vairocana. "Not relying on the aggregates, the elements, or the sense bases, and being liberated from error—I prostrate to you, the objectless one." Because the wisdom of individual discernment has abandoned the conceptualizations of subject and object regarding the aggregates, elements, and sense bases, one does not rely on them and is without attachment. Likewise, being liberated and free from error—that is, from the conceptualizations of the secondary afflictions associated with the conceptualization of desire—and because it purifies the conceptualizations of the fire element, I prostrate to you, the objectless one who has become such. This is the praise by way of Amitābha. "Abiding nowhere like space, without conceptual elaboration and unstained, possessing a mind equal to space—I prostrate to you, the objectless one." Just as space abides nowhere, and so forth.

རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་མེད་པ་དང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོས་པ་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་ཐུགས་མངའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་སྟེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། བསྟོད་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་མཐོང་འདོད་པས། ། བསྟོད་ནས་སླར་ཡང་སློབ་མ་ཡིས། ། བླ་མ་ལ་ནི་བསྐུལ་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཅིག་ཏུ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དཔེ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མན་ངག་ཀུན་དུ་བསྟན་པའོ། ། མཐོང་འདོད་པ་ནི་ཤེས་པར་འདོད་པའོ། ། བསྟོད་ནས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བྱས་ནས་སོ། ། ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་སྤྱི་བོར་བཞག་པའི་སློབ་མ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། བླ་མ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ནོ། ། བསྐུལ་བར་བྱ་བ་ནི་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ལས་དང་སྐྱེ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ཞིང་། ། སྣང་བ་གསུམ་པ་སྤངས་པ་ཡི། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་བསྟན་པ་ནི། ། མགོན་པོ་ཆེན་པོ་བདག་ལ་སྩོལ། །

Just as [the mandala] is free from the nature of a support and the supported, so too you are the wisdom of the dharmadhātu. Because you are free from all abiding, conceptualization, and analytical investigation, you are without conceptual proliferation (niṣprapañca). Because you are without connection to the latencies of the afflictions, you are unstained. Because you purify the conceptualizations of hatred and the water element, you possess a mind equal to space. To you, who are such, I pay homage. This is the praise by way of Akṣobhya, and it is not of intentional meaning (neyārtha). Immediately following the praise, the supplication is made: "Having the nature of the emptiness of all, Desiring to see manifest enlightenment, After praising, the disciple Should again exhort the guru." Thus it is said. "Having the nature of the emptiness of all" means having the nature of the singular clear light (prabhāsvara). This is the complete teaching on the coemergent (sahaja) pith instructions arising from the example of manifest enlightenment. "Desiring to see" means desiring to know. "Having praised" means having performed the praise by way of the nature of the vajra body and so forth. The "disciple" who places palms joined at the crown of the head is the practitioner. The "guru" is the Vajra Master. "Should exhort" means should offer a supplication. This is the literal meaning. "Completely liberated from karma and birth, Having abandoned the three appearances, The teaching on manifest enlightenment— O Great Protector, grant it to me!"

ཀྱེ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་ཐ་མི་དད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མགོན་པོ་ཆེན་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་ཞིང་བཤད་པ་བདག་ལ་སྩོལ་བ་ནི་དཔེ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཐོང་གི་དཔེ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། ། དེ་ཡི་དབང་གིས་འཁོར་བར་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྟེ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྣང་བ་གསུམ་པོ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་སྤངས་པ་ནི་བོར་བའོ། ། རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། དེའི་མཐུ་ལས་བྱུང་ཞིང་དེའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཟད་པ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་སྟེ་ས་བོན་ཚིག་པ་ལས་མྱུ་གུ་དང་། ཤིང་རྩ་བ་ནས་བཏོན་པ་ལས་སྡོང་བུ་དང་ལོ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་སྒོ་ནས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་གནས། ། རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད། ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བདག་ལ་སྩོལ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཆེན་པོའི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་བདག་ལ་སྩོལ་བ་སྟེ་སྟོན་ཅིག་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཤིགས་ཤིང་མི་གཡོ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པའོ། །

"O Great Protector, whose nature is inseparable from the Mind-Vajradhara, please grant me the teaching and explanation of the manifest awakening of the fourth suchness. This is to be understood by way of the example itself, and not by way of what arises from an example. How so? 'Karma' refers to the actions of body and speech arising from the power of the nature of virtuous and non-virtuous deeds. By the force of that, one is born and takes rebirth in saṃsāra; [the request is for] liberation from that. Why? Because the three appearances—the three of consciousness and wisdom—have been abandoned, meaning they have been cast off. The collections of natures have consciousness as their root; since they arise from its power and birth occurs by its force, when the cause is exhausted, the result does not arise, just as a sprout does not come from a burnt seed, or a trunk, leaves, flowers, and fruit do not come from a tree whose roots have been pulled out. This is the supplication by way of Akṣobhya: The great wisdom of all Buddhas, The abode of all Tathāgatas, The unsurpassed Vajra-wisdom, Great Master, grant it to me! Because it is that which purifies the great realm of sentient beings through the gateway of words, the Great Master, whose nature is Amitābha, grants the Vajra-wisdom to me; that is, he teaches it. The Vajra-like indestructible and immovable wisdom is the fourth suchness."

གང་ལས་བླ་མར་གྱུར་པ་གཞན་མེད་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་བཞི་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྟེ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་རོ་གཅིག་པའི་དངོས་པོས་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་གསོལ་བ་འདེབས་པའོ། ། ཐོག་མཐའ་མེད་ཅིང་ཞི་བ་དང་། ། ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྦྱོང་ཞིང་། ། ལུས་དང་ངག་སེམས་དག་བྱེད་པ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོས་བདག་ལ་སྩོལ། ། ཀྱེ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དག་པར་བྱེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་བདག་ལ་སྩོལ་ཏེ་བདག་ལ་སྟོན་ཅིག་པའོ། ། ཐོག་མ་ནི་དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའའོ། ། མཐའ་མ་ནི་བྲལ་བ་སྟེ་དེ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མཐའ་མེད་པའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་དེའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ནི་འོད་གསལ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་སྒོ་ནས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བླ་མའི་བཤད་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ། ། བརྗོད་པས་མཉེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། ། སྙིང་རྗེ་སློབ་མ་ལ་བསྐྱེད་དེ། ། དེ་ནས་རིམ་པ་འདི་སྐད་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

That which has no other superior is the "unsurpassed," because in the fourth [empowerment] there is no suchness other than that. The "great wisdom" of all Buddhas—that is, of the [deities] such as Emptiness—is the "all-empty." The "abode" of all Tathāgatas—that is, of the aggregates and so forth whose nature is the five wisdoms—is "abiding as a single-taste entity." This is the supplication by way of Amitābha. "Without beginning or end, peaceful, Purifying all afflictions, Purifying body, speech, and mind— Grant me the Great Vajra!" O Great Vajra, whose nature is the Vajradhara of Body, grant me the fourth suchness that purifies the body and so forth; that is to say, "teach it to me." "Beginning" refers to joy and supreme joy. "End" refers to the "separation" [joy]; because it is free from those, it is "without beginning or end." "All afflictions" refers to the natures and their roots, the consciousnesses. "Purifying them" means making them into clear light. This is the supplication by way of the Vajra Body, and it is not an intentional [hidden] meaning. Immediately following the supplication, the Guru’s explanation is as follows: "Thus, the yogi, pleased by the Proclamation of these authentic qualities, Having generated compassion for the disciple, Then explains this sequence as follows." Thus it is said.

དེ་ལྟར་ཏེ་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་ཅིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་སྤྱོད་པ་དམ་པ་རྣམས་ལ་བསྟོད་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་སློབ་མ་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་སྙིང་རྗེ་སྟེ་སྙིང་བརྩེ་བ་བསྐྱེད་ནས། འདི་སྐད་དེ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་བཤད་ཅིང་མན་ངག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། མཚན་མོ་སྣང་བའི་ཆ་སྟེ་གསལ་བའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་སྣང་བ་གསལ་བ་ཡིན། ། མཚམས་ནས་སྣང་བ་ཐོབ་པ་རང་གི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མིན་པར་ལྡན། ། མཚན་མིན་ཉིན་པར་མ་ཡིན་མཚམས་མིན་གང་ཞིག་རང་བཞིན་རྣམས་དང་རྣམ་བྲལ་བ། ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྐད་ཅིག་ཡིན་ཏེ་བླ་མ་མཆོག་བཤད་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཡུམ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀྱེ་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་སུ་དང་པོར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཅུང་ཞིག་གསལ་བའི་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མོའི་ཆ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མཚན་མོ་ཟླ་བའི་སྣང་བ་ཡོད་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་གསལ་བར་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་སྐད་ཅིག་འདོད་ཆགས་བར་མའི་རང་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྣང་བ་གསལ་བའི་མཚན་མོ་ལ་ལྟོས་ནས་སྣང་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གསལ་བ་སྟེ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་གསལ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །

Thus, by praising the sublime conduct of those who abide exactly as it is and by correctly describing their qualities, the yogi—the practitioner who is the disciple of the Vajra Master—should generate compassion and affection, and then explain and teach the pith instructions according to the sequence that will be described; this is the literal meaning. Regarding that very point, it is said: "The aspect of light at night is the clear radiance of the sun's rays. From the juncture, the attainment of light is not conjoined with its own natures. That which is neither night nor day, nor the juncture, and is free from natures— That is the moment of awakening; the supreme Guru has explained that the yogi himself is the Mother." This means: O child, at the time of the union of method and wisdom, you should know that the first experience of the moment of passion, which is of the nature of joy, is called "light" (āloka), because a slight clarity of bliss arises. That very bliss is called the "aspect of night," because although there is the light of the moon at night, one does not see things clearly. The experience of the moment of supreme joy, which is of the nature of intermediate passion, should be known as the "clear radiance of the sun's rays," because, in relation to the night of the light of attainment, the joy increases and becomes exceptionally clear, just like the brilliant rays of the sun. It is the "clear radiance of the sun's rays" because it is similar to the intense brilliance of the sun's light.

བྲལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་སྣང་བ་མེད་པ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་སྣང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། རིགས་ཀྱི་བུ་གསུམ་པོ་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྐད་ཅིག་དེ་རྣམས་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་ཞིང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་མཚན་མིན་ཏེ་དགའ་བ་དང་སྣང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉིན་པར་མ་ཡིན་པ་དང་མཆོག་དང་སྣང་བ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚམས་མིན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་དང་བྲལ་ཞིང་། དྲི་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྟེ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་སྐད་ཅིག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་མི་ཤེས་ཤེ་ན་གསུངས་པ། བླ་མ་མཆོག་བཤད་དེ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཞན་དུ་ན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་གློག་གི་སྐད་ཅིག་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བླ་མ་མཉེས་པ་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཞིང་ངེས་པར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་སྦས་པའོ། །

That which is the nature of freedom from passion, free from passion, should be understood as having the characteristic of the attainment of light, which is devoid of the light of the moon and sun, and has the characteristic of the perfection of light. Noble son, these three are not suchness. Why is that? Because these moments are the natures of their own identity, being endowed with and connected to the mental factors. Furthermore, noble son, it is not the night, for it is not of the nature of joy and light; it is not the day, for it is not of the nature of the supreme and clear light; it is not the twilight, for it is not the essence of freedom from passion and the attainment of light. For that very reason, it is free from the natures of the ordinary; that which is stainless is the moment of awakening, the moment of the nature of clear light that is difficult to realize. If that is so, why is it not known by everyone? It is said: it should be known from the mouth of the supreme guru, the Vajra Master. Otherwise, even if it exists, it will not be known due to the power of ignorance. Because it is as difficult to know as a flash of lightning, it is obtained through pleasing the guru. For that very reason, it is the object of yogis—practitioners endowed with the valid cognition of self-knowing direct perception—and it is to be ascertained and attained; this is the hidden meaning.

དེ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཐབས་ནི། མཚན་མོའི་མུན་པ་མ་ལུས་པ་དང་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་གང་དུ་ནུབ་པ་དང་། ། ཇི་སྲིད་ཉི་མ་མ་ཤར་སྐད་ཅིག་དྲི་མེད་དེར་ནི་ཡང་དག་མཐའ་བསྟན་བྱ། ། སློབ་དཔོན་མཆོག་ནི་རབ་རིབ་སྤངས་པས་སློབ་མ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་བྱང་ཆུབ་བསྟན། ། ནང་གི་བདེ་བ་གནས་མཆོག་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་འགའ་ཞིག་སྐད་ཅིག་གིས་ཐོབ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་མཚན་མོ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཡིན་ཞིང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་མུན་པ་སྟེ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་སྐད་ཅིག་གང་ཡིན་པ་ནུབ་སྟེ་མ་བྱུང་ཞིང་ཞིག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཚམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་སྟེ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་དེའི་སྣང་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཡང་ནུབ་ཅིང་མ་བྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉི་མའི་མཆོག་གི་སྐད་ཅིག་སྟེ་བར་མ་དང་སྣང་བ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཤར་བ་སྟེ་མ་བྱུང་ཞིང་མ་ཐོས་པའི་སྐད་ཅིག་དྲི་མེད་དེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དེར་ཡང་དག་མཐའ་སྟེ་འོད་གསལ་དཔེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མན་ངག་བཞི་པའི་གཏམ་བསྟན་ཞིང་གསལ་བར་བྱའོ། ། སུ་ལ་ཞེ་ན་སློབ་མ་སྟེ་སྒྲུབ་པ་པོ་ལའོ། ། སློབ་དཔོན་མཆོག་ནི་བླ་མ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། གང་གིས་རབ་རིབ་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མའི་ཉེས་པ་དཔེའི་སྒོ་ནས་སྤངས་ཤིང་བསལ་བ་དེ་ནི་རབ་རིབ་སྤངས་པ་སྟེ་བླ་མའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོ་རངས་ཀྱི་མཚམས་ཀྱི་དུས་སུ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་། ཉི་མ་ཤར་བའི་དུས་སུ་སྣང་བ་གསལ་བ་དང་།

The method for knowing that very reality is stated as follows: "When the darkness of night has entirely subsided, and the light of the twilight has vanished, at that stainless moment before the sun has risen, the ultimate reality should be shown. The supreme master, having abandoned the cataracts, shows the external awakening to the disciple. The inner bliss, the supreme state, the awakening of the Buddha, will be attained in a single instant." Regarding this: "night" refers to the moment of passion, and the "darkness" arising from it refers to the moment of mental unease. When these have subsided, ceased, and no longer occur; and likewise, "twilight" refers to the moment of being free from passion, which is of the nature of mental unease. When its "light"—the intense clarity—has also subsided and no longer occurs; and likewise, the "supreme sun" refers to the intermediate moment, the nature of which is middling clarity. When this has not yet arisen, has not occurred, and has not been heard—that stainless moment, free from the stains of passion and so forth—it is at that point that the "ultimate reality," the nature of the luminosity of the fourth instruction, the suchness of the example, should be shown and clarified. To whom? To the disciple, the practitioner. Who is the "supreme master"? The most excellent guru. How is he "one who has abandoned the cataracts"? He is the guru who has abandoned and cleared away the faults of passion, the absence of passion, and the intermediate passion by means of examples. How is this done? "External awakening" refers to the state of total emptiness at the time of the dawn twilight, and the clarity of light at the time the sun rises.

ནུབ་པའི་མཚམས་ཀྱི་དུས་སུ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་། མཚན་མོ་བྱུང་བའི་དུས་སུ་སྣང་བ་སྟེ་དེ་བསྟན་ཞིང་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ནང་གི་བདེ་བ་སྟེ་ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དེ་ནི་དང་པོ་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་ལྔ་པོའི་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་གཉིས་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་། གསུམ་པ་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལྟ་བུར་སྣང་བ་སྟེ། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་བྱེ་བྲག་རྒྱུ་བ་འགའ་ཞིག་གོ། ། བཞི་པ་མར་མེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་། ལྔ་པ་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་མཚམས་ཀྱི་མུན་པ་དང་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྣང་བ་བཞི་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའོ། ། ཡང་ན་ཕྱིའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་སྒོ་ནས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་དཔེ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བའོ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པོ། ། འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་པའི་ཚད་མས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་སོ། །

At the time of the transition of sunset, there is the attainment of appearance, and at the time of the onset of night, there is light. By way of demonstrating and explaining these, the inner bliss—that is, the inner manifest enlightenment—is as follows: first, the appearance of a mass of five-colored light rays; second, the appearance like a mirage; third, the appearance like fireflies (the term "firefly" refers to certain types of moving insects); fourth, the appearance like a lamp; and fifth, the appearance like a cloudless sky. One should understand that this includes the moon, the sun, the twilight darkness, and the four appearances other than those. This is the teaching on the stages of inner manifest enlightenment. Alternatively, outer manifest enlightenment is the coemergent [wisdom] experienced by way of the samaya-mudrā. Inner manifest enlightenment is the coemergent [wisdom] arising from the example; therefore, through the method of outer manifest enlightenment, one attains inner manifest enlightenment. Furthermore, because it completely pacifies all conceptual thoughts without exception, it is bliss. "Buddha-enlightenment" refers to perfectly complete enlightenment. "Some" refers to that which is to be realized by the valid cognition of self-awareness, and is not an object of words. Although practitioners of the yoga of the Perfection of Wisdom also attain enlightenment, they do so over three incalculable eons.

འདིར་ནི་སྐད་ཅིག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྐད་ཅིག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྦས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཐོག་མིན་གྱུར་དང་དེ་བཞིན་ཐོག་མར་གྱུར། ། དབུས་མིན་གྱུར་དང་དེ་བཞིན་དབུས་གྱུར་དང་། ། མཐའ་མིན་གྱུར་དང་དེ་བཞིན་མཐའ་གྱུར་པ། ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་སངས་རྒྱས་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོག་མ་སྟེ་དགའ་བ་དང་དེ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མིན་གྱུར་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་མེད་པ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་གྱུར་པ་འམ། ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་གྱུར་པའོ། ། དབུས་མ་ནི་མཆོག་སྟེ་དེ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབུས་མིན་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབུས་སུ་གྱུར་པའོ། ། མཐའ་ནི་བྲལ་བ་སྟེ་དེ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐའ་མིན་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་མཐར་གྱུར་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་ཤིང་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་ནི། གང་ལ་འགྲོ་བ་དང་ནི་འོང་མེད་ཅིང་། ། ཟད་དང་འཕེལ་མེད་དངོས་དང་དངོས་མིན་མེད། ། ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་གཟུགས་ཅན་ངོ་མཚར་མིན། ། གནས་པར་འགྱུར་མིན་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་མིན། ། ཞེས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་གང་ལ་འགྲོ་བ་སྟེ་འབྱུང་བའི་རིམ་གྱིས་སྤྲོ་བ་དང་།

Here, the meaning is: "by the moment of experiencing the fourth suchness in an instant." This is the hidden [meaning]. Regarding its definition, it is said: "Neither beginning nor likewise beginning, Neither middle nor likewise middle, Neither end nor likewise end— That is the emptiness of all, as the Buddha taught." This is what was spoken. That which is the fourth suchness is the "beginning," yet because it is devoid of joy (ānanda), it is "not the beginning." Likewise, because it pervades that which is without beginning, it is "the beginning," or because it is the producer of all, it is "the beginning." "The middle" refers to the supreme (parama); because it is devoid of that, it is "not the middle." In that regard, because it is all-pervasive, it is the "center." Because it is free from extremes—that is, because it is the very state of being free from them—it is the "non-extreme." Because it is all-pervasive, it is the "limit." That which possesses such characteristics is the fourth reality, the "all-empty" (sarvaśūnya), as spoken and proclaimed by the Buddha; this is the ultimate meaning. As for its essential nature, it is said: "In which there is no going or coming, No exhaustion or increase, no entity and no non-entity, A most wondrous form that is not wondrous, It does not abide, nor does it swiftly depart." This means that in this all-empty state, which is neither this nor that and is not existent, there is no "going"—that is, no emanation through the sequence of arising.

འོང་བ་སྟེ་འཇུག་པའི་རིམ་གྱིས་བསྡུ་བ་དང་། དང་གི་སྒྲས་གནས་པ་སྟེ་དེ་དག་གང་ལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཟད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མོ། ། འཕེལ་བ་ནི་སྣང་བ་གསུམ་མོ། ། དངོས་པོ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། དངོས་མིན་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། ངོ་མཚར་གཟུགས་ཅན་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་གཞན་དང་གཞན་སྤྲོ་བའི་སྒོ་ནས་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའོ། ། ངོ་མཚར་བྱེད་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་རང་བཞིན་དག་འོད་གསལ་བར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། གནས་པར་གྱུར་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་མི་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་མིན་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། གང་ཞིག་ཡོད་མེད་ཐ་སྙད་ལས་གྲོལ་ཞིང་། ། བསོད་ནམས་དངོས་མིན་སྡིག་པ་དངོས་མ་ཡིན། ། བསོད་ནམས་སྡིག་གི་བདག་མིན་མཆོག་གྱུར་པ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྒྱལ་བས་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །

The phrase "not having" refers to the absence of the sequence of withdrawal, which is the process of entering, and the sequence of abiding, indicated by the word "and." This demonstrates that it is not the stage of vajra recitation. "Exhaustion" refers to the three consciousnesses; "increase" refers to the three appearances; and "entity" refers to the clear light. "Non-entity" refers to the [eighteen] natures. The phrase "because these are absent" demonstrates that it is not the stage of the purification of the mind. "Wondrously embodied" refers to performing the welfare of beings in a single instant by means of emanating various maṇḍala wheels. "Performing wonders" refers to knowing the natures to be clear light through the twelve examples of illusion. The phrase "these also are absent" demonstrates that it is not the stage of self-consecration. "Not abiding" means not abiding in either saṃsāra or nirvāṇa. "Not moving swiftly" means abiding in the immovable vajra-like samādhi. By this, it is demonstrated that it is not the stage of union. One should understand that the essence of the emptiness of all things is just like that; this is the ultimate. Regarding that very point, it is said: "That which is liberated from the conventions of existence and non-existence, Is neither merit nor non-merit, Nor is it the self of merit and sin; The Victor has taught that to be the supreme emptiness of all." Thus it is said. The Vaibhāṣikas, however, claim that the aggregates, elements, and sense bases exist because they are established by valid cognition.

རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པོ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་དེ། ཕྱི་རོལ་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ཡོད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དབུ་མ་པ་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གཅིག་དང་དུ་མ་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ལས་གྲོལ་ཞིང་སྤང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་དངོས་མིན་སྡིག་པ་དངོས་མིན་པའོ། ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་འདྲེས་མའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཆ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ་དམ་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ་སྣང་བ་བཞི་པ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དགའ་བ་ཡིན་པ་འགོག་པར་བྱེད་དོ། ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་བྱས་ནས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The Yogācāras assert that all phenomena exist as the aspect of representation-only, and that there is not even the slightest thing existing externally. The Sautrāntikas assert that external objects exist through inference but do not exist as direct perceptions. The Madhyamikas assert that because the apprehended and the apprehender do not exist as either one or many, there is only emptiness. The Lokāyatas assert that because the elements alone are the nature of the sentient being, there is no future life; thus, one is liberated from and abandons such conventions of existence and non-existence. Likewise, meritorious formations are faith and so forth; non-meritorious formations are killing and so forth. Because it is free from these, it is neither actual merit nor actual sin. It is also not of the nature of mixed formations of merit and non-merit, because both of those parts are absent. For that very reason, because it is free from all conceptual elaborations, it is supreme and sublime. To say that "such is the all-empty, the fourth appearance, as taught by the Buddhas" is to prevent [the view] of being merely arbitrary. The intended meaning is this: for the time being, merit, non-merit, and their results do exist; however, when these are analyzed, they do not exist ultimately, because for one who knows suchness, there are no higher or lower realms.

ལས་རྣམས་འབྲས་བཅས་ཉིད་དང་ནི། ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་བཤད། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་པས། ། སྐྱེ་མེད་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན། ། དགོངས་པའི་དབང་གིས་རྒྱལ་བ་རྣམས། ། ང་དང་བདག་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་དགོངས་པའི་དབང་གིས་ནི། ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གསུངས། ། འབྱུང་བ་ཆེ་ལ་སོགས་བཤད་པ། ། རྣམ་པར་ཤེས་སུ་ཡང་དག་འདུ། ། དེ་ཤེས་ནས་ནི་བྲལ་གྱུར་ན། ། ལོག་པར་རྣམ་བརྟག་མ་ཡིན་ནམ། ། གང་ཚེ་རྒྱལ་བས་མྱ་ངན་འདས། ། གཅིག་པུ་ཁོ་ན་བདེན་པར་གསུངས། ། དེ་ཚེ་ལྷག་མ་ལོག་མིན་པར། ། མཁས་པ་སུ་ཞིག་རྟོག་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་པ་ནི། ། དེ་ལྟའི་དེ་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་བདག་ཉིད་འགྲོ་གཉེར་གཅིག། ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་མི་ཡི་སེང་གེ་རྒྱུ། ། འགྲོ་ཀུན་གནས་ནས་མི་ཟད་དུས་ཐོབ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་སྔར་བཤད་པའི་དེ་ཁོ་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་རྙེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དེ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་སོ། ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་གཅིག་ཡིན་པ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པར་ལྷུར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པས་གནས་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་ལས་རྣམ་པར་མི་གཡོ་བའོ། །

Actions together with their results, and the realms of existence, have been correctly explained. Through the thorough knowledge of their nature, non-arising is also taught. Just as the Victors, by the power of their intention, spoke of "I" and "self," likewise, by the power of their intention, they spoke of the aggregates, elements, and sense bases. The explanation of the great elements and so forth is perfectly subsumed within consciousness. If, having known that, one becomes free from it, is that not the cessation of false conceptualization? When the Victors taught that nirvāṇa alone is the sole truth, at that time, what wise person would conceptualize the remainder as not being false? Thus it is said, and this is the final point. Regarding the conduct of a yogi who has attained suchness: A yogi who has attained suchness as described, The sole friend of the world, consisting of the moving and the unmoving, A lion among men whose nature is wisdom, Has attained the inexhaustible state from the abode of all beings. Thus it is said. A yogi who has attained and found suchness as previously explained pervades the nature of all things, both stable and moving—the essence of the moving and the unmoving. Being the sole friend of all beings is because of their dedication to benefiting others. "Moving" refers to abiding in the conduct of non-elaboration and the utterly non-elaborated. If one asks what that is like: "whose nature is wisdom" refers to the ultimate truth, which is unwavering from its activity.

དེ་བཞིན་དུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྡེར་མོའི་རྩེ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་གླང་པོ་ཆེའི་མཚོག་མའི་ཀླད་པ་འགེམས་པའི་ཕྱིར་སེང་གེ་དང་འདྲ་བས་ན་སེང་གེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མིའི་སེང་གེ་འམ། སེང་གེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིའི་སེང་གེའོ། ། སེང་གེ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་ཐོག་ཏུ་མཆོངས་ནས་བསད་དེ་རང་གནས་སུ་འོངས་ནས་འདུག་གོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སེང་གེས་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་འཛིན་པས་རོལ་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་རོལ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་ནི་རབ་འདྲེས་པ། ། སེང་གེ་རྣམ་རོལ་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན། ། ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀུན་གྱི་ནང་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་མི་ཟད་པའི་དུས་ཏེ་ཟད་པ་མེད་པའི་དུས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཐོབ་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་བྱ་བ། དེ་ནི་ཡོན་པོའི་ལུས་ཀྱང་ལུས་དྲང་ཡིན། ། དེ་ནི་སྟན་མེད་གྱུར་ཀྱང་སྟན་གནས་བརྟན། ། དེ་ནི་མིག་བཙུམས་གྱུར་ཀྱང་མིག་གདངས་ཡིན། ། དེ་ནི་མཉམ་གཞག་མིན་ཡང་མཉམ་གཞག་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་གལ་ཏེ་རེས་འགའ་ཡོན་པོའི་ལུས་ཏེ་ལུས་དྲང་པོ་མ་ཡིན་པས་མལ་ན་ཉལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་ལུས་དྲང་པོ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དྲང་པོར་གནས་པ་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །

Likewise, among humans, because they crush the frontal lobes of the elephant of cyclic existence with the tips of the claws of insight, they are like lions; thus, they are "Lions of Men." Furthermore, because they enter into meditative equipoise in the "Lion’s Liberation Samādhi," they are "Lions of Men." It is said that a lion leaps upon an elephant, kills it, and returns to its own place; similarly, one who sports by grasping the cognition of others with the lion of one's own wisdom is a yogi who sports with the king of beasts of wisdom. As it is said: "The two wisdoms are perfectly blended; this is the mudrā of the Lion’s Play." Likewise, among all beings—the animate and inanimate world—that yogi is the inexhaustible time, the meaning of which is the time of non-exhaustion and the coemergent time. To "attain that" means to be the one who causes it to be attained; this is the literal meaning. Now, regarding the activities of conduct, it is said: "Though his body is crooked, his body is straight. Though he is without a seat, he is a steadfast sitter. Though his eyes are closed, his eyes are open. Though he is not in meditative equipoise, he is in equipoise." This means that if at times that yogi has a crooked body—meaning his body is not straight—and even though he is lying in bed, nevertheless his body is straight. Just as if he were abiding in a straight body, meditative concentration becomes manifest.

གལ་ཏེ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཚེ་སྟན་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་འོན་ཀྱང་མན་ངག་གི་མཚན་ཉིད་སྟན་ལ་གནས་པས་བརྟན་ཞིང་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་གལ་ཏེ་མིག་གདངས་པ་སྟེ་མིག་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་དང་གཉིས་ཀ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ནར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མིག་བཙུམས་པ་ཡིན་ཏེ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་གཞག་མིན་ཡང་སྟེ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་བརྟན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྤྲོས་པ་མེད་དང་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲེན་མོའམ་གལ་ཏེ་སྒྲེན་མིན་པས། ། གང་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེས། ། རང་གི་ལྷ་རུ་དམིགས་བྱས་ཏེ། ། དེ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་རྣམ་བསམ་བྱ། ། ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པའི་དགོངས་པ་བསུས་ནས། དེ་ནི་ཚིག་དང་ལྡན་ཡང་ངག་བསྡམས་ཡིན། ། དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལྡན་ཡང་དམིགས་བྲལ་ཡིན། ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་ཡང་གཞན་བྲན་གྱུར། ། གང་ཞིག་དེ་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་ཉེས་ཀུན་ཟད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་ཚིག་དང་ལྡན་ཡང་སྟེ་ཚིག་དང་ངག་དང་གླུ་དང་རྐྱལ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངག་བསྡམས་ཤིང་ངག་ཀུན་དུ་ཐུལ་བར་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་སྟེ་ངག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྒྲ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

If, at the time of meditative equipoise, one is without a seat, nevertheless, because one abides on the seat of the characteristics of the pith instructions, one is stable and unwavering. Even if the eyes are open—that is, the eyes are wide open—nevertheless, because one sees everything, both external and internal, as being solely the nature of suchness, the eyes are closed, meaning they are directed inward. Likewise, even when not in formal equipoise—while remaining in the four modes of conduct—one is in equipoise and the mind is one-pointed, because the vision of suchness has become stable. It should be said that such a yogi who sees suchness engages in the conduct of non-elaboration and the utterly non-elaborated: "Whether naked or not naked, Wherever and however one dwells, Having visualized one's own deity, One should contemplate that very reality alone." Thus it is said. Furthermore, anticipating the thought of what else it might be like, it is said: "Though possessing speech, they are restrained in speech; Though possessing enjoyments, they are free from objective reference; Though the protector of the world, they have become servants to others— Whoever realizes suchness, all faults are exhausted." Thus it is said. Likewise, that yogi, though possessing speech—meaning that although they possess various kinds of words, such as speech, talk, songs, and the like—they are restrained in speech and their speech is fully subdued; this is because they do not perceive the sounds of verbal conceptualization.

དེ་མི་དམིགས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དེ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་རྣམས་དང་ལྡན་ཞིང་འབྲེལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་དམིགས་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལྟ་བ་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་རིགས་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་བཅུག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་ཐོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བདུད་རྩིས་ཐུགས་བརླན་པའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོན་པའི་གནས་སུ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་གནས་པའི་ཉན་ཐོས་ལྔ་བརྒྱ་གཟིགས་ནས་འོད་ཟེར་གྱི་སྦྱོར་བས་དགེ་སློང་གི་ཆ་བྱད་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་སྤྲུལ་ཏེ་སྤྲོས་སོ། ། དེ་ནས་དེ་འཆག་ཅིང་སོང་བ་དང་། ལམ་གྱི་དབུས་དགོན་པར་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་པོ་དེ་དག་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ་བཙུན་པ་ཁྱོད་སུ་ཡིན། དེས་སྨྲས་པ་བཙུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ་སྡོམ་པས་རྒན་ནམ་བཞོན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། དེ་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ་བརྟུལ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་གང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་ཡིན། རྒན་པ་ནི་གང་ཞིག་གཞོན་པ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ཁྱོད་གང་ནས་འོངས་གང་དུ་འགྲོ། །

That non-apprehension is for the sake of realizing the clear light. Likewise, although that enjoyment is endowed with and connected to the five qualities of sensory desire, it is called "free from apprehension" because there is no close apprehension of objects such as forms; this is because those very objects are seen as being pure by the nature of the illusion-like samādhi. Thus, it is heard in the Mahāyāna sūtras that the Blessed One, in a single instant, caused five hundred monks of the Śrāvaka lineage—who held views involving apprehension—to enter the suchness of the clear light through the illusion-like samādhi. For example, the Blessed One, the Truly Perfect Buddha, whose heart was moistened by the nectar of great compassion, saw five hundred Śrāvakas dwelling in the state of monks in a forest hermitage. Through the application of light rays, he emanated and dispatched certain individuals in the guise of monks. Then, as he was walking along, he met those five hundred monks in the middle of the path in the forest. They asked, "Venerable one, who are you?" He replied, "Venerable ones, there is no such thing as 'someone' at all." They asked, "Are you senior in terms of vows or junior, or are you neither?" He said to them, "What is this so-called 'vow'? Whose vow is it? Who is the elder and who is the youth?" They asked, "Where have you come from, and where are you going?"

དེས་སྨྲས་པ་གང་ནས་མ་འོངས་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ་འགྲོ་བ་ནི་སུ་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་བྱ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ཁྱེད་གང་ན་གནས་མིང་དང་རུས་ཅི་ཡིན། དེས་སྨྲས་པ་གང་ན་མི་གནས་ཤིང་ངའི་མིང་དང་རུས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་ང་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགའ་ཡང་མེད་དེ་ང་ནི་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། ། དེ་ནས་དགེ་སློང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཐུས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཡང་དག་པའི་ཚུལ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ཀྱི་བྲན་དུ་གྱུར་ཅིང་ཁོལ་པོ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་གདོལ་པའི་ཕྲུ་གུ་བཞིན། ། རྒྱགས་དང་ང་རྒྱལ་དྲེགས་པ་སྤངས་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པས་ན་དེ་ཉིད་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཀུན་ཟད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། མན་ངག་ཐོབ་པའི་སློབ་མ་ཡིས། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་གཉིས་བསླབ། ། རིལ་པོར་འཛིན་པའི་རིམ་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་རྗེས་སུ་གཞིག་པས་སོ། །

He replied, "I have not come from anywhere, nor do I go anywhere. Who is it that goes, and where would they go?" They asked, "Where do you dwell? What are your name and clan?" He replied, "I dwell nowhere, and I have no name, clan, or the like at all." They asked, "What is your meditative absorption?" He said, "I have no meditative absorption whatsoever; I am just as I am." Then, through the power of the Buddha's blessing, those monks in a single instant entered the illusion-like meditative absorption, which is free from coming and going and so forth, and thereby directly realized suchness, the nature of reality. Likewise, because he acts for the benefit of the world, he has become a protector of the world; yet, because he is without pride, he has become a servant and is equal to a slave to other sentient beings. As it is said: "Like a child of the outcaste, having abandoned Arrogance, pride, and haughtiness..." Because he knows the non-dual suchness, he has realized that very reality. For that reason, the ultimate point is that he is one in whom all faults such as attachment have been exhausted. Now, regarding the manifest enlightenment by way of the two meditative absorptions: "The disciple who has received the pith instructions Should then train in the two yogas: The stage of total apprehension And likewise, the stage of subsequent dissolution."

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་མན་ངག་སྟེ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་ཐོབ་ནས་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་གཉིས་ཏེ། བྱེ་བྲག་གཉིས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གོམས་པར་བྱའོ། ། གཅིག་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ཞིང་གཉིས་པ་ནི་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། བཤད་པ་ནི། མགོ་ནས་རྐང་པའི་བར་དག་གམ། ། ཇི་སྲིད་སྙིང་གར་ཕྱིན་པའི་བར། ། རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་མཐར་འཇུག་པ། ། རིལ་པོར་འཛིན་པ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལྟེ་བ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པ་ལ་ཡི་གེར་བཀོད་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་བློས་དེ་ལས་འདི་སྤྲོས་ཏེ་དེའི་སྟེང་དུ་སོང་ནས་མགོ་བོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྐང་པའི་བར་དུ་བསྲེགས་ནས་སླར་སྙིང་གར་སོང་སྟེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་བྱས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་དག་མཐའ་སྟེ་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཆ་དྲུག་པའི་གོང་བུ་མི་དམིགས་པར་འཛིན་པ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པའོ། ། བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལུང་ཚད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རྒྱུ་བ་དང་ནི་མི་རྒྱུ་ཉིད། ། དང་པོ་འོད་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། ། ཕྱི་ནས་དེ་བཞིན་བདག་ཉིད་བྱ། ། དེ་ནི་རྗེས་གཞིག་རིམ་པ་ཡིན། །

Thus it is said. Having received the pith instructions from the mouth of the guru—namely, the pith instructions on the stages of manifest enlightenment—one should cultivate meditative concentration through two types of yoga, distinguished by two methods. "One is the stage of total apprehension, and the second is the stage of subsequent dissolution" is the teaching, which is to be taken literally. Regarding the explanation: "From the head down to the feet, Or until reaching the heart, The yogi enters the ultimate reality; This is explained as 'total apprehension.'" Thus it is said. Having placed the syllables upon the eight-spoked Dharma wheel at the navel, one should, with the mind of the selflessness of all phenomena, emanate [light] from that [wheel] and, having gone above it, burn [the body] starting from the head down to the feet. Then, returning to the heart and acting in exactly the same way, the yogi enters the ultimate reality—the absolute truth. This is to be called the meditative concentration of total apprehension. "Apprehending the six-part aggregate as unobservable is total apprehension." By the phrase "is explained," it is shown that this is an authoritative scripture; this is the final point. "The moving and the non-moving Should first be made into clear light; Thereafter, one should likewise make oneself so. This is the stage of subsequent dissolution."

རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བ་སྤུའི་བུ་གའི་གསེབ་ཐམས་ཅད་ནས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་སྣང་བ་མེད་པར་བྱ་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྣང་བ་མེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་བཞིན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ཕྱེ་ནས་འགྲོ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་གཞིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། འདིར་དཔེ་གཉིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་བོའམ་ལྟེང་ཀའི་ཆུ་ནི་དྲི་མེད་དག་ལ་ཟླ་བ་གནས་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་རིམ་པ་འདི་ཡིས་རྗེས་སུ་གཞིག་ཅེས་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་རྟག་ཏུ་བསམ། ། མེ་ལོང་ལ་ནི་རླུང་དག་རིམ་གྱིས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུའང་བལྟ་བྱ་སྟེ། ། རིལ་པོར་འཛིན་པ་དག་ལ་བྱ་བའི་རིམ་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཡང་དག་བརྟག། ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། ། འོད་གསལ་བ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབུགས་ཀྱི་རླུང་ནི་མེ་ལོང་ལ། ། ཇི་ལྟར་ཀུན་དུ་ཐིམ་འགྱུར་བ། ། དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་མཐའ། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་འཇུག་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་དབུགས་ཀྱི་རླུང་སྟེ་ཁའི་རླུང་བཞག་པ་ན་སྐད་ཅིག་ཉིད་ཀྱིས་ཐིམ་ཞིང་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་དག་མཐའ་སྟེ་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བརྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དུ་ན་གློག་བཞིན་དུ་གཡོ་བའི་དོན་དམ་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི། ། འགྲོ་དང་འདུག་དང་ཉལ་དང་ཟ། ། མིག་འབྱེད་འཛུམས་དང་དགོད་པ་དང་། །

By this very sequence, one should cause the world—which is the nature of the universal monarch of the wheels of light rays emerging from every pore of the body—to become non-apparent, and likewise cause oneself also to become non-apparent. This is called "subsequent dissolution" because, by analyzing each atom into its subtle particles, the world is no longer perceived; this is the culmination. Regarding this, there are two examples: "Just as the moon remains in the stainless, pure water of a river or a pond, So too should the yogi always contemplate this sequence of subsequent dissolution. Just as the wind is gradually exhausted upon a mirror, So too should this sequence of practice for the 'total apprehension' be correctly examined." In order to familiarize oneself repeatedly with the clear light, it is said: "Just as the wind of the breath dissolves completely Upon a mirror, so too should the yogi Repeatedly enter the ultimate reality, the clear light." This means that just as the wind of the breath—the air from the mouth—placed upon a stainless mirror dissolves and subsides in an instant, so too should the yogi enter the ultimate reality, the clear light, in every single moment. This teaches the very stabilization of familiarity. Otherwise, like a flash of lightning, one will not abide in the ultimate moment, which is the culmination. Entering the clear light during all activities is as follows: "While walking, sitting, sleeping, or eating, While opening and closing the eyes, or laughing,"

བསམ་གཏན་སྦྱོར་བ་འདི་ཡིས་ནི། ། དེ་ཉིད་རིག་པ་རྟག་ཏུ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དབང་པོའི་བྱ་བ་རྣམས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ན་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཉིད་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་དང་མཚན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནི། བརྒྱ་ལ་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ན། ། དེ་དང་དེ་མཐུན་འོད་ཟེར་དང་། ། རྣམ་ཤེས་རླུང་དང་ལྡན་པ་ནི། ། བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་པས་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དང་དེ་མཐུན་པའི་འོད་ཟེར་སྤྲོས་ལ་རྣམ་ཤེས་རླུང་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷའི་སྐུ་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་གཞན་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུའི་སྐུར་བསྐྱེད་ནས་སྐུ་དེ་དང་འོད་ཟེར་གྱི་སྦྱོར་བས་བཤད་པ་ན། སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར། ཇི་ལྟར་དང་བའི་ཆུ་ཀླུང་ལས། ། ཉ་དག་མྱུར་བར་འཕར་བ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་སྟོང་གསལ་ལས། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

"By this application of meditative concentration, the knower of reality abides constantly," it is said. "Going" and so forth refer to the four types of conduct. "Eating" and so forth are used to illustrate the activities of the sense faculties; thus, when engaging in any activity, the yogi is directed toward this very samādhi. "Knower of reality" means the direct realization of the ultimate just as it is. "Constantly" means day and night; this is the final point. Regarding the benefit of sentient beings who have entered the clear light: "If, by chance, one wishes to act for the benefit of sentient beings, One should perform it through the stage of self-consecration, Emitting rays of light corresponding to each [being], With consciousness joined to the winds." It is said: when the yogi desires to act for the benefit of sentient beings, at that time, by means of the principal deities of the five Tathāgata families, one should emit rays of light corresponding to each. With consciousness joined to the winds—that is, the deity's body of mental nature, also known as the stage of self-consecration—one generates the body of another as being like a rainbow. When that body and the rays of light are joined as explained, one should act for the benefit of the world through the modes of maturing them and so forth; this is the hidden meaning. As for the clear light being the very cause from which everything arises: "Just as fish leap swiftly from a clear river, So from the all-empty clarity, The Net of Magical Illusion arises." Thus it is said.

ཇི་ལྟར་དང་ཞིང་འདམ་གྱི་ཉེས་པའི་རྙོག་པ་མེད་པའི་ཆུ་ཀླུང་སྟེ་ཆུ་བོའི་ཆུ་ལས་གློ་བུར་དུ་ཟས་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཉ་དེ་ཉ་རྣམས་མྱུར་དུ་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་འཕར་ཞིང་འབྱུང་སྟེ་ཆུ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ནང་དུ་མྱུར་དུ་འགྲོ་བར་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་འདམ་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་གསལ་བ་ལས་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷའི་སྐུ་འདི་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གིས་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་འམ་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དྲ་བ་སྟེ་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ནས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་བྱས་པ་དང་རང་དབང་ཅན་དང་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིམ་པ་གསུམ་པར་བཤད་ཟིན་པས་འདིར་མི་སྤྲོ་སྟེ་སྦས་པའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནི། རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ལ་ལྟོས་པའི། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་བརྟག་པ་ནི། ། འོད་ཟེར་ལྔ་ནི་འབྱུང་བ་སྟེ། ། ནམ་མཁའ་འཇའ་ཚོན་མཚུངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པས་འོད་གསལ་བ་དེ་ལས་སྐུ་སྤྲོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། །

Just as fish that seek food suddenly leap and emerge from the water of a river that is clear and free from the turbidity of the faults of mud, because they are aquatic creatures and thus capable of moving swiftly within it; in the same way, from the luminous suchness of universal emptiness—which is clear and free from the stains of the mud of afflictions such as attachment—this illusory nature of the deity’s body arises and is born or transferred in an instant for the sake of benefiting beings. The entire web of the wheel of saṃsāra also arises from that very same source. One should understand that there is a distinction between yogins and ordinary beings based on whether they have full realization or not, and whether they are independent or not independent. That itself is the presentation of bondage and liberation; since it has already been explained in the third stage that the cause of all afflicted and purified phenomena is one and the same, and that they also dissolve into that very same state, it will not be elaborated upon here but remains hidden. Regarding the nature of the body arising from that, it is said: "Depending on the Buddhas of the five families, The conceptualization of Mahāmudrā Arises as five-colored light rays, Similar to a rainbow in the sky." This means that whatever emanated body the yogin projects from that luminosity is Mahāmudrā.

དེའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱག་དང་ཞལ་དང་སྐུ་མདོག་དང་དབྱིབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་ཡིན་ལ་འོད་གསལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། བརྟག་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུའམ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། རིགས་ལྔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་ལྔ་འབྱུང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པའི་འོད་ཟེར་རིམ་པའམ་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གསུངས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་སྟེ་ནམ་མཁའི་འཇའ་ཚོན་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པའི་ཚོགས་འཕྲོ་བར་བྱེད་པ་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་སྦས་པའོ། ། སྐུ་བསྐྱེད་ནས་ཕྱག་རྒྱ་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཁོ་ནས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས། ཕྱག་རྒྱ་འཆིང་བར་བྱེད་པའམ། ། གལ་ཏེ་གསང་སྔགས་བཟླས་པའམ། ། གཞན་དག་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ན། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གཞི་ལ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་བཅིང་བ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའམ། ནང་གི་དགུག་པ་ལ་སོགས་པའམ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པའམ་ལས་ཏེ་གསང་སྔགས་ངག་གི་བཟླས་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་བའམ།

Because it possesses the supreme of all aspects—hands, faces, body color, and shape—it is a mudrā; and because it arises from luminosity (prabhāsvara), it is also "great" (mahā), and is thus the "Great Seal" (mahāmudrā). It should be understood as an investigation. If one asks what kind [it is], it is in dependence upon the Buddhas of the five families for the sake of gathering sentient beings through the various modes of devotion, or for the sake of pacification and so forth; it is the nature of the Tathāgatas of the five families. For that very reason, when it is said "when the five-colored light rays arise," it is the cause for the arising of light rays of five colors, whether sequentially or simultaneously. The specific teaching regarding the yoga of the generation stage is as follows: just as a rainbow in the sky, a collection of five-colored light rays, appears while radiating, so too should this be understood to be like an illusion—neither existent nor non-existent. This is the hidden meaning. Thinking that the binding of mudrās and so forth must be performed only by one who abides in suchness, it is said: "Whether binding a mudrā, or reciting secret mantras, or performing any other [activity], one should abide in the basis of universal emptiness." This refers to the binding of mudrās, such as external hand gestures (mudrā), or internal [actions] such as summoning, or the activity characterized by entering into union with an action seal (karmamudrā), or the clarity [attained] through the recitation of secret mantras with the voice.

རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་སྒོ་ནས་མི་གསལ་བར་ཟློས་ཤིང་འདོན་པའམ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཕྱག་རྒྱ་སྔགས་དང་བྱ་བ་དང་གནས་ཐབས་དང་བཟླས་པ་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གཞི་སྟེ། འོད་གསལ་བའི་གནས་ལ་གནས་ཤིང་འདུག་པས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་དེའི་དེ་དག་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དུ་ན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་མཚུངས་པར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཙམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཟ་དང་ཐམས་ཅད་འཐུངས། ། ཀུན་ལ་ཕྱག་བྱེད་ཀུན་དུ་འགྲོ། ། ཐམས་ཅད་བྱེད་དང་མཚན་མ་ཀུན། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པའམ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ན་འགལ་བའམ་མི་འགལ་བ་ཐམས་ཅད་ཟ་བ་ན་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་འཐུངས་ན་ཡང་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཀུན་ལ་སྟེ་བྱིས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སམ། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱག་བྱེད་པ་ན་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་འགལ་བ་དང་མི་འགལ་བའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འགྲོ་བས་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དེ།

Whatever is performed—whether reciting or chanting indistinctly by way of vajra-repetition, or likewise engaging in the maṇḍalas of others, meditative absorptions, mudrās, mantras, activities, postures, recitations, fire offerings, and so forth—all of these must be done while abiding and remaining in the state of clear light, which is the basis of universal emptiness. If done in that way, they will become fruitful and will constitute the accumulations of merit and wisdom. Otherwise, they would be similar to the yogi of the generation stage, resulting in nothing more than the accumulation of merit; this is the final point. Regarding abiding in suchness during all activities, it is said: "Eating everything and drinking everything, Prostrating to all and going everywhere, Doing everything and all signs— Through universal emptiness, these are accomplished." Any yogi of the completion stage accomplishes or will accomplish [these] by relying on the fourth suchness, universal emptiness. If one asks what that is like: "Eating everything" means that at all times, when eating anything—whether contradictory or non-contradictory—in all objects and all directions, no fault will occur. Likewise, even if one drinks everything, no fault will occur. "To all" means that when prostrating to children, ordinary beings, or noble beings, no fault will occur. Similarly, if one goes everywhere—whether to contradictory or non-contradictory objects and so forth—and is thus "going everywhere," even then there is no fault.

དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཟིན་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་མཆོག་དང་པོ་ལས། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་སྟེ། ། གསུམ་པོ་འདི་དག་དུག་ཆེན་ཡིན། ། དུག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བརྟན་བྱས་ན། ། དུག་ཏུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཉིད། ། བདུད་རྩི་ཉིད་ཀྱིས་བརྟན་བྱས་ན། ། བདུད་རྩི་ཉིད་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་ཀྱང་འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཞིང་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཞིང་དང་ལྡུམ་ར་རྣམས་ལ་ལུད་ཀྱི་ཕུང་པོས་ཕན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཉོན་མོངས་པས་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ་སྔགས་དང་སྨན་གྱིས་ཟིན་པའི་དུག་གིས་གསོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། གང་གིས་རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ། དེ་ཡིས་མཁས་པ་གྲོལ་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་བསྒོམས་པ་ཡིས། ། འདི་དག་མ་ལུས་བཟློག་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་གཞན་ལས་ཀྱང་། ལས་ནི་དྲག་པོ་གང་གང་གིས། ། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འཆིང་འགྱུར་བ། ། ཐབས་དང་བཅས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ། སྲིད་པ་འཆིང་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། །

The meaning is that attachment and the other afflictions, when embraced by the exceptional mental engagement that realizes suchness, bring about the attainment of the unsurpassed fruit. As it is said in the Śrīparamādya, a Mahāyoga Tantra: "Desire, hatred, and ignorance— These three are the great poisons. If stabilized by poison itself, They become the very essence of poison. If stabilized by nectar itself, They will become nectar itself." And from the Ratnakūṭa Sūtra: "Kāśyapa, it is like this: just as a field of sugarcane, a field of rice, or a garden is benefited by a heap of manure, likewise, the afflictions benefit a bodhisattva. Kāśyapa, it is like this: poison that is counteracted by mantras and medicine does not kill; likewise, a bodhisattva endowed with skillful means and insight does not fall due to the afflictions." For that very reason, the Amoghasiddhi Tantra states: "That which causes delusion for the ignorant, By that very thing, the wise are liberated. Thus, by meditating on awakening, All these are reversed without exception." And from another source: "Whatever fierce actions Bind ordinary beings, By those very same actions, when combined with skillful means, One is liberated from the bonds of existence." Such are the final words.

ད་ནི་མན་ངག་ཐོབ་པའི་སློབ་མ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྔགས་བླ་མས་བྱིན་པ་གདོན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མཆོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས། སྐལ་བཟང་སློབ་མ་བཟང་པོར་མན་ངག་ཐོབ། ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་མེ་ཏོག་འཛིན་པ་ཡིས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་སྔགས་དོན་དམ་ཞེས་བྱ་བ། ། བླ་མ་ལས་ནི་སླར་ཡང་བླང་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མན་ངག་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པའོ། ། སྐལ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུར་འཛིན་པ་སྟེ་དེ་སྐད་དུ་ཡང་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུད་ལས། ཀུན་དུ་སྣ་ཚོགས་སྐལ་བཟང་ལས། ། རང་བདག་སྒྲུབ་པ་སྐལ་བཟང་ཡིན། ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་དང་ལྡན་ཞིང་། ། དམ་ཚིག་སྡང་བ་སྐལ་ངན་ཡིན། ། སྲིད་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་སྐལ་བཟང་ཡིན། ། ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡི། ། འཇིག་རྟེན་ཉན་ཐོས་སྐལ་ངན་ཡིན། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་སྐལ་བཟང་ཡིན། ། སྟོང་ཉིད་ཤིན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡི། ། རང་རྒྱལ་རྣམས་ནི་སྐལ་ངན་ཡིན། ། འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་སྐལ་བཟང་སྟེ། ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི། ། འཇིག་རྟེན་མུ་སྟེགས་སྐལ་ངན་ཡིན། ། དོན་དམ་མཆོག་ནི་སྡུད་པའི་ཕྱིར། ། རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་སྐལ་བཟང་སྟེ། ། རང་གི་ལུས་ལའང་ཆགས་མེད་པའི། ། དཀའ་ཐུབ་ཅན་ཀུན་སྐལ་ངན་ཡིན། ། རྒྱལ་སྲིད་མཆོག་ཏུ་སྡུད་པའི་ཕྱིར། །

Now, thinking, "In order that the disciple who has received the pith instructions may not turn back, I shall make an offering to him so that he may recite the bodhicitta mantra bestowed by the guru, as taught by the Blessed One," he set this in his mind and spoke as follows: "The fortunate disciple, having received the pith instructions, With palms joined and holding flowers, Should once again receive from the guru The bodhicitta mantra known as the ultimate." Regarding the phrase "having received the pith instructions," it means having attained the stages of manifest enlightenment. "Fortunate" refers to one who, for the sake of realizing suchness, maintains the body as the nature of the five Tathāgatas. As it is said in the Śrī Sarvabuddhasamāyoga Tantra: "Because of the various universal fortunes, One's own self-accomplishment is fortunate. Possessing the selflessness of phenomena, One who hates the samaya is unfortunate. For the sake of thoroughly accomplishing existence, The Buddha, the Blessed One, is fortunate. The world of Śrāvakas, who are in extreme nirvāṇa, Is unfortunate. For the sake of accomplishing all conceptualizations, Vajrapāṇi is fortunate. Those Pratyekabuddhas who are intensely absorbed in emptiness Are unfortunate. For the sake of purifying all desire, The Lord Avalokiteśvara is fortunate. Those worldly non-Buddhists who possess wrong views Are unfortunate. For the sake of gathering the supreme ultimate, Vajrasūrya is fortunate. All those ascetics who lack attachment even to their own bodies Are unfortunate. For the sake of gathering the supreme sovereignty..."

དཔལ་ལྡན་རྟ་མཆོག་སྐལ་བཟང་སྟེ། ། བདག་གི་མེད་ཅིང་འཛིན་མེད་པའི། ། སྡོམ་བརྩོན་ཐམས་ཅད་སྐལ་ངན་ཡིན། ། བདེ་ཀུན་བདག་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། སློབ་དཔོན་ཐམས་ཅད་སྐལ་བཟང་ཡིན། ། ལྟས་ངན་དམ་ཚིག་ལ་སྡང་བའི། ། སློབ་མ་ཐམས་ཅད་སྐལ་ངན་ཡིན། ། དེ་ཉིད་གསང་བ་འདི་ཡིས་ནི། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་གསལ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཉིད་ཡིན་པས་སློབ་མ་བཟང་པོ་སྟེ་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། ། ཐལ་མོ་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་བོར་ལག་པའི་ཐལ་མོ་སྦྱར་བའོ། ། གང་གིས་ལག་པ་དག་ན་མེ་ཏོག་སྟེ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྣམས་འཛིན་པ་སྟེ་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ལྷ་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་གཙོ་བོ་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་བླ་མ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་པདྨ་ལས་བླང་ཞིང་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྔགས། ཨོཾ་དངོས་པོ་ཀུན་དང་རྣམ་བྲལ་ཞིང་། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་སྤངས་པ། ། ཆོས་ཀུན་བདག་མེད་མཉམ་ཉིད་ལས། ། རང་སེམས་གཟོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཀུན་ནི་བདག་དང་སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། སྲོག་དང་། དུས་དང་། ངེས་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་།

"The glorious Hayagrīva is fortunate; all those who are without a self and without grasping, yet diligent in their vows, are unfortunate. In order to accomplish the nature of all bliss, all masters are fortunate. All disciples who are ill-omened and hostile to the samaya are unfortunate. Through this secret reality, consciousness becomes clear in its meaning." Thus it was said. For that very reason, because he is a jewel-like individual, he is an excellent disciple, a distinguished son. "With palms joined" means joining the palms of the hands at the crown of the head. "Holding flowers in the hands" means holding garlands of flowers in order to make offerings to the deity in the presence of the guru; such is the meaning. Because it reveals the bodhicitta, the "mantra of awakening" is what is spoken. Because the primary subject to be expressed is the ultimate itself, the "ultimate" is what is to be expressed. That should be received and held from the lotus-like face of the guru, the Vajra Master; this is the literal meaning. Now, the mantra of bodhicitta is spoken: *Oṃ. Free from all entities, Abandoning aggregates, elements, and sense bases, And completely relinquishing subject and object, From the equality of the selflessness of all phenomena, One's own mind is primordially unborn, The nature of emptiness.* The meaning of this is as follows: first, "all entities" refers to a self, a person, an individual, Īśvara, a life-force, time, necessity, primordial nature, and so forth.

གཟའ་དང་། ལས་དང་། ལྷ་དང་། སྐལ་བ་དང་། བསོད་ནམས་རྣམས་ཏེ་གཞན་དག་གིས་བརྟགས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མི་དམིགས་ཏེ་ཚད་མ་མེད་པ་དང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་བོ་མཐོ་བ་ཉི་ཤུ་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གཏན་མེད་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། ། གང་ཞིག་སྒྱུ་མ་ཡིན་ཞིང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་ཟག་ཀྱང་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དབང་ཕྱུག་ཀྱང་བྱེད་པ་པོའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཞིང་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ན་རྒྱུ་འགག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཚེ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་ནི་སྐད་ཅིག་གཞན་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་རྣམས་དུས་ཀྱིས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ། ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།

These are the planets, karma, gods, destiny, and merit—whatever has been imputed by others. In that regard, when the so-called "self" is analyzed, it is not observed as something separate from the aggregates and so forth, because it lacks valid cognition and because, when analyzed, the self arising from the twenty high peaks of the view of the transitory collection is simply non-existent. Furthermore, a "person" (puruṣa) that is not of the nature of cause and effect does not exist either, because it is utterly non-existent, like the horns of a rabbit. An entity such as that which is said to be "neither an illusion nor an effect" would not be observed. It is a contradiction to say that a person is both permanent and yet undergoes rebirth. It is also illogical for Īśvara to be both endowed with the power of an agent and yet be permanent; since he is an agent, it is observed that the cause ceases when the effect arises, and therefore he would have to be impermanent. It is illogical for the so-called "life-force" (jīva) to be an all-pervading nature, because consciousness, the sense faculties, and the lifespan cease. Since time consists of a succession of distinct moments, it does not exist in itself; so why say that the elements are ripened and produced by time? "Necessity" (niyati) refers to death; it is also untenable to claim that it produces and withdraws the elements according to its own will.

དེ་རྒྱུ་ཡིན་ན་དེའི་རྟག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་མི་འཐད་དེ་རང་བཞིན་ནི་གཅིག་པུ་ཡིན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་དང་། ། འཇིག་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལས་སུ་སྨྲ་བ་ཡང་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཞན་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་སེམས་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་དང་། སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ལས་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ལས་མེད་ཅིང་། ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མེད་ལ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལྷའི་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་ཐམས་ཅད་བཟང་བའམ་ངན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བྱེད། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་ནུས་པ་ཁོ་ན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་གྱི་ལྷ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གི་འབྲེལ་པ་ནི་སྔར་བསལ་ཟིན་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྐལ་བ་དང་བསོད་ནམས་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཀུན་དང་རྣམ་པར་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཉན་ཐོས་རྣམས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འགྲོ་བའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།

If that were the cause, its permanence would be undermined. For those who propound an intrinsic nature (svabhāva), it is untenable for things to be diverse, because an intrinsic nature is singular, and because everything would be seen to arise and perish simultaneously. As for those who propound karma, that is merely a conceptual construction of the deluded; in the ultimate sense, karma does not exist. Since it is necessarily connected to the mind and is momentary, how could there be the capacity of karma? Likewise, karma depends upon an agent; karma does not exist apart from the agent, nor does an agent exist apart from karma. Because they are mutually dependent, neither is established. If one says that a god creates everything, why does he not make everything either good or bad? If one says he has the capacity to create diverse forms, then the capacity itself is the creator, not the god; the connection between them has already been refuted. Their synonyms, such as "fortune" (bhāga) and "merit" (puṇya), should also be understood as before; thus, one is completely free from and has abandoned all such things that are contradicted by valid cognition (pramāṇa). If the Śrāvakas say: "Even if that is so, the nature of the aggregates of beings and so forth is such that the Blessed One also said, 'Subhūti, 'everything' refers to the five aggregates, the twelve sense bases, and the eighteen elements,'" that too is untenable.

རྣམ་པར་རིག་པ་ཁོ་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པར་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གང་གསལ་བ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་གང་མི་གསལ་བ་དེ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་ཉིད་གསལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ངོ་བོ་གང་གིས་གསལ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བདེན་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ན། བུད་མེད་ཤི་བའི་རོ་གཅིག་ལ་བློའི་སྣང་བ་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བུད་མེད་ལུས་ནི་གཅིག་པོ་ལ། ། རོ་དང་འདོད་བྱ་བཟའ་བ་ཤེས། ། ཀུན་རྒྱུ་འདོད་ཅན་ཁྱི་རྣམས་ཀྱིས། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་གསུམ་མོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་བཅོམ་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་རྣམས་གཞུག་པའི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་སྤངས་ཤིང་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བ་རྣམས་གལ་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བ་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ཞིང་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཅི་ཞིག་ཤེས་པར་བྱེད། རང་གི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་གཟུང་བའི་དོན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བས་དེ་མེད་པ་ནི་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །

It is only representation (vijñapti) that appears as those [objects], because in the ultimate sense, external objects do not exist. Likewise, that which is manifest exists, while that which is not manifest does not exist; since forms and so forth lack self-manifestation, they are non-existent. Since that by which [objects] are manifest is representation, the world is of that very nature. If external objects existed as true entities, the mental appearances regarding a single corpse of a dead woman would not be diverse: "In a single female body, The corpse, the object of desire, and the meal— These three conceptualizations are held By the wandering ascetic, the lover, and the dog." Therefore, the aggregates and so forth do not exist; they were taught by the Blessed One for the purpose of introducing the Śrāvakas. Consequently, the aggregates, elements, and sense bases are abandoned and transcended. If the Yogācāras should say: "Even if that were so, all that moves and is stationary exists solely as the appearance of representation, and everything is of that nature," that too is untenable. One must state what "representation" is. If you say it is representation because it cognizes, what is it that is cognized? If you say it is one's own aspect that is the apprehended object, then because it is devoid of being one or many, that [aspect] does not exist, and thus the apprehender also does not exist.

གཞན་ཡང་དོན་འདས་པའམ་མ་འོངས་པ་འམ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་རིག་པ་བསྐྱེད་གྲང་ན་རེ་ཞིག་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ཞིག་ཟིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་མ་ཐོབ་པས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ལྟར་བས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་གཉི་གའི་ཆས་ཟིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཅིག་ཅར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་རིམ་གྱིས་ཡིན། རིམ་གྱིས་སྐྱེད་ན་ནི་དོན་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞིག་པ་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཇི་ལྟར་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅིག་ཅར་གྱིས་ན་ནི་གང་ཞིག་གང་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན། རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན་གསུངས་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀུན་གྱི་བདག་མེད་པ་ནི་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་དང་མཉམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་སྟེ་དེ་ཡིས་སོ། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་མ་རིག་པའི་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རང་གི་སེམས་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་སྤངས་ཤིང་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདག་གིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལྷག་མའོ། །

Furthermore, if one considers whether an object—past, future, or present—produces a representation (vijñapti), first of all, it is not the past, because that has already ceased. Nor is it the future, because it has not yet been attained and thus does not appear. Even the present is incapable of producing it, because it is momentary and is grasped by both [the preceding and succeeding moments]. Even if it were capable of producing it, would it produce it simultaneously or sequentially? If it produces it sequentially, then since the object is momentary, once it has ceased, how could the representation arise in dependence upon it? If it produces it simultaneously, what is related to what? Furthermore, why would the representation not produce the object? Therefore, the apprehended and the apprehender are abandoned. If that is so, what is the nature of that bodhicitta? It is said: the selflessness of all phenomena, such as the aggregates, is that which is the absence of a self. That which is equal to that is all-pervasive; it is by means of that. The nature of the three—mind, mental factors, and the consciousness whose essence is ignorance—is one's own mind, which is primordially unborn, lacking intrinsic nature, and free from arising, ceasing, and abiding, and devoid of the views of permanence and nihilism. Therefore, that emptiness is the emptiness of all, and it is the fourth suchness (tattva). The remainder of the sentence is: "I shall meditate upon the bodhicitta that is the nature of that."

སློབ་མས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྔགས་དེ་བརྗོད་ནས་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞབས་ཀྱི་རྩར་སྙིམ་པས་མེ་ཏོག་དབུལ་བར་བྱ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཡུལ་དབུལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཐུགས་བཞག་ནས། དེ་ནས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡོན། ། བླ་མ་ལ་ནི་དབུལ་བྱ་སྟེ། ། རིན་ཆེན་ཁྱིམ་དང་གླང་པོ་དང་། ། ཡུལ་དང་རྟ་དང་མལ་སྟན་བཅས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། རང་གི་ནུས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཡོན་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་བླ་མ་ལ་དབུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་པོ་དེ་བཞིན་དུ། བྲན་དང་བྲན་མོ་ཆུང་མ་སྡུག། བུ་མོ་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པ་དང་། ། བདག་ཉིད་ཀྱང་ནི་དབུལ་བྱ་ན། ། ལྷག་མ་གཞན་ལྟ་སྨོས་ཅི་དགོས། ། བྲན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོའོ། ། བདག་ཉིད་དབུལ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཡིན་པས་ལྷག་མ་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་དབུལ་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་མན་ངག་ཐོབ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ལས་ནི་དྲིན་ཐོབ་དྲི་མེད་བརྟན་པའི་བློ་ལྡན་དངོས་ཀུན་རང་བཞིན་ཅན། ། གསལ་དག་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་མཆོག་གི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་པའི་ཁམས། ། གཉིས་མེད་རྟོག་བྲལ་མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། བསོད་ནམས་བསོད་ནམས་མིན་གྲོལ་རང་ཉིད་འདིར་ནི་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

The disciple, having recited the mantra of bodhicitta, should offer flowers with cupped hands at the feet of the master; this is the conclusion. Following that, with the thought, "I shall offer the object," one should then offer the appropriate fee to the guru, as it is said: "Precious jewels, a house, an elephant, a land, a horse, and bedding." Following that, "appropriate" means one should offer the seven types of precious jewels to the guru in accordance with one's own capacity. Just as the donor is described, it is said: "If one should offer servants, maids, a beloved wife, a most cherished daughter, and even one's own self, what need is there to mention other remaining things?" Servants and the like are great gifts; offering one's own self is a sublime gift, so what need is there to mention other remaining things? The meaning is that there is nothing else that is not worthy of being offered; this is the literal sense. Thus, in order to show that by receiving the pith instructions and meditating on suchness, one attains the siddhi of Mahāmudrā, which is the result, it is said: "Having received grace from the master, the one with a stainless and stable mind, possessing the nature of all things, clear, pure, and extremely subtle, the supreme nature, the realm of the Buddha’s nirvāṇa; the yogi who meditates on that suchness, which is non-dual, free from conceptualization, and of the nature of supreme bliss—liberated from merit and non-merit, he himself here becomes the Blessed Vajrasattva." This is what was taught.

དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་ཡང་དག་པའི་མན་ངག་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞིང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། གང་གིས་སློབ་དཔོན་ལ་དྲིས་ཏེ་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ལུང་ཐོབ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་འདམ་དང་བྲལ་བའོ། ། གང་ལ་བརྟན་པ་སྟེ་བསྒོམ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པའི་བློ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དངོས་ཀུན་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དངོས་ཀུན་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསལ་བ་སྟེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དག་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དག་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་ནོ། ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། མཆོག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །

The four suchnesses are the authentic pith instructions. Any yogi who meditates in such a manner will become free from the conceptualizations of merit and non-merit, and will thus become and achieve the state of the Blessed Vajrasattva, the Great Vajradhara. What kind of yogi is this? It refers to one who has questioned the master and received the oral transmission from the presence of the guru. Likewise, it is one who is free from the mire of the afflictions, such as desire, which are naturally stainless. It refers to one who possesses a mind that is steadfast—that is, extremely stable in meditation. "All things" refers to those of a stable and moving nature; because their nature is thoroughly known in the ultimate sense, they are the "nature of all things." What is suchness like? It is "clarity," the nature of the mirror-like wisdom that purifies. "Purity" is the essence of the wisdom of equality that purifies. "Extremely subtle" is the nature of the discerning wisdom. "Supreme" is the nature of the wisdom that accomplishes the welfare of sentient beings, which is not [limited] and is peaceful. It is the nature of non-conceptual wisdom; the nature of supreme peace is the essence of the all-accomplishing wisdom. The nirvāṇa-realm of the buddhas, the tathāgatas, is the essence of the wisdom of the utterly pure dharmadhātu.

དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་མེད་དེ་གཉིས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་དོ། ། བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་དག་པ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་དེ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞིང་དེའི་རང་བཞིན་དེ་དེའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རིམ་པ་ལྔའི་བཤད་པ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ལས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་རྩོམ་པ་ན་ཕྱག་འཚལ་བ། མགོན་པོ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བདག་ཉིད། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྤངས་ལ། ། ཕྱག་འཚལ་ནས་ནི་ཟུང་འཇུག་པའི། ། རིམ་པ་ཐ་མ་བདག་གིས་བྲི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མགོན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གོ། ། རྒྱུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དབྱེ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་དོ། ། གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་དེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ནི་སྤངས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རིམ་པ་ཐ་མ་སྟེ་ཕྱི་མ་བྲི་ཞིང་བཤད་པར་བྱ་བ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཡང་ན་མགོན་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གོ། །

Likewise, "non-dual" means that duality consists of passion and its absence; since that [duality] is absent, it is non-dual. Because it is merely imputed, "supremely pure" refers to conceptualization, and because it is free from that, it is "free from conceptualization." For that very reason, "supreme bliss" is the great bliss of coemergent joy. The yogi who meditates on that very nature, that very essence, becomes Vajrasattva—this is the literal meaning and the ultimate point. This concludes the fourth stage, the Stage of Manifest Enlightenment, from the Explanation of the Five Stages: A Garland of Jewels. Then, in beginning the Stage of Union, the homage is stated: "I prostrate to the Protector, the nature of cause and effect, Who has completely abandoned all duality; Having prostrated, I shall write The final stage, the Stage of Union." Thus it is said. "Protector" refers to the supreme among all Tathāgatas. "Cause" refers to the twenty-two divisions of the generation of the mind of enlightenment, and "effect" is perfect, complete enlightenment; he is the nature of these. "All duality" refers to being free from faults such as passion and so forth; this is "abandonment." Having prostrated to that Blessed One, I shall write and explain the final stage—the Stage of Union—which is the nature of the realm of non-abiding nirvāṇa; this is the literal meaning. Alternatively, "Protector" means the supreme of all.

རྒྱུ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ལྷའི་སྐུ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞིང་འབྲས་བུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། མགོན་པོ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེའི་རྒྱུ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་ཐབས་དེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། ། གཉིས་དེ་དགའ་བ་དང་མཆོག་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། མགོན་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྒྱལ་བའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། རྒྱུ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་ལམ་གཉིས་སྟོན་པར་མཛད་པའོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། འབྲས་བུ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་རུ་ཆ་ཤས་དང་ཆ་ཤས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ངོ་། ། རྒྱུ་ནི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་བཟླས་པའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་འདོད་པའི་བཟླས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མགོན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་བོན་ནོ། །

The cause is the meditation on the deity’s body through the generation stage, and the result is the attainment of the state of the Great Vajradhara; their identity is the nature of that [result]. Second, the non-intentional explanation is: "Having paid homage to that which is free from and has abandoned all conceptual elaborations of the aggregates and so forth, I shall write the stage of union." Here, "Protector" is great bliss; "result" is bodhicitta; "cause" is the meditative equipoise of method and insight; and "identity" is that which is to be attained by that method. The intentional explanation is: "Having paid homage to that which is free from and has abandoned all [states] such as joy, supreme joy, and the joy of separation, I shall write the stage of union." Here, "Protector" is the one who has triumphed over the afflictions; "result" is nirvāṇa; "cause" is the selflessness of phenomena and persons; and "identity" is the one who teaches those two paths. The interpretable meaning is: "Having paid homage to that which is free from and has abandoned all [afflictions] such as attachment and aversion, I shall explain the stage of union." Here, "result" is the syllable HŪṂ, which abides in the four maṇḍalas through the distinctions of parts and sub-parts; "cause" is the recitation of that very [syllable] through the stages of entering and so forth; "identity" is the nature of the recitation of that desire; and "Protector" is the seed-syllable of Vajradhara.

གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཨོཾ་དང་གསུང་གི་ས་བོན་གྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འབྲས་བུ་ནི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ངོ་། ། རྒྱུ་ནི་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ངོ་། ། བདག་ཉིད་ནི་མེ་དང་རླུང་སྟེ་དེ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཁ་དོག་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་དང་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་སྟེ་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཞིང་ཕ་དང་མ་ལས་བྱུང་བའི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁམས་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། དེ་གྱུར་པའི་ལུས་འབྱུང་བ་ལ་གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་བྱེད་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་མགོན་པོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བཞི་ཐོབ་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། །

Second, the definitive meaning is as follows: "Having paid homage to and recollected that which is entirely devoid of the limbs of Oṃ and the seed-syllable of speech, the stage of union shall be written." Here, the result is the wind called "life-force" (prāṇa), and the cause is the downward-clearing wind. The self is fire and wind; because it is that which gathers these, the Protector is the Clear Light. "Entirely devoid of the second" refers to colors such as red and so forth; having paid homage to that which is free from and abandoned these, "the stage of union shall be written"—this is the non-literal meaning. Cause and result are the cause and result, which are the agent and the action, and are the six elements of the nature of beings born of father and mother. Regarding the arising of the body from those, there are the specific types of causes known as the efficient cause, the co-emergent cause, the homogeneous cause, the associated cause, the omnipresent cause, and the ripening cause. Because it is that which purifies these, it is the Protector; having paid homage to him, "the stage of union shall be written"—this is the literal meaning. Alternatively, the Protector is emptiness. One should attain the four doors of liberation, which are the nature of cause and result. "Having paid homage to and entered that which is entirely devoid of the second"—the conceptualizations of subject and object—"the stage of union shall be written"—this is the general meaning.

རྒྱུ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་ས་བོན་གྱི་རིམ་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་ལྷའི་སྐུ་བསྐྱེད་པའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མགོན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐུ་འཛིན་པའོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་དང་གཞན་དུ་དགྱེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་དང་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་རྒྱུ་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་པདྨ་སྟེ་དེ་དག་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། མགོན་པོ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་སྤངས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཏེ། རབ་ཏུ་ཞུགས་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། འོད་གསལ་བའི་རིམ་པ་སྟེ་དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མགོན་པོ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཡིན་ལ་དེ་དང་བྲལ་ཞིང་སྤངས་ནས་ཏེ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཏེ་འོད་གསལ་བ་ལས་སྤྲོས་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། མགོན་པོ་ནི་བཞི་པའོ། ། རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མོ། །

The cause is the sequence of suchness, the moon, the vajra, and the seed-syllable. The result is the generation of the deity’s body. The Protector who is the essence of that is the one who assumes the bodies of the five Tathāgatas. "Having paid homage to the one who is free from and has abandoned all duality—the conceptualization of self and other—I shall write the stage of union" is the general meaning. Alternatively, the cause is the vajra and the result is the lotus; the attainment of the state of complete purity through their perfect union is the essence of cause and result. The Protector is great bliss. "All duality" refers to those who are free from passion and those with moderate passion. "Having paid homage to the coemergent [wisdom] that has abandoned those" means having entered into it, I shall write the stage of union; this is the hidden meaning. The cause and result are the stages of self-consecration and clear light; their essence is the nature inseparable from them. The Protector is one who has entered into equipoise in the illusion-like samādhi. "All duality" refers to the conceptualizations that perceive discordant factors through the twelve examples of illusion, such as the illusion itself. Being free from and having abandoned those means the sense of being endowed with the examples of illusion. "Having paid homage to that" means having emanated from the clear light, I shall write the stage of union; this is the hidden meaning. The Protector is the fourth [empowerment]. The cause is the three consciousnesses.

འབྲས་བུ་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་དག་པར་བྱེད་པ་འདི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་བོར་བའི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གཞི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་དེ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། མགོན་པོ་ནི་མན་ངག་བཞི་པའོ། ། རྒྱུ་ནི་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། འབྲས་བུ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པའི་བདག་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་སྤངས་ཤིང་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཏེ་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཐོབ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རྒྱུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐ་མི་དད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགོན་པོའོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་།

The result consists of the natures, and because this [text] purifies them, it is the identity of cause and result. Second, having paid homage to suchness—the ground of the "all-empty" which is the abandonment and casting off of the "empty," the "very empty," and the "great empty"—and having actualized that, the stage of union will be written; this is the hidden [meaning]. The "Protector" is the fourth instruction. The "cause" is the meditative concentration of subsequent dissolution. The "result" is the meditative concentration of grasping as a whole; the identity attained by these is the nature of all things. Second, having paid homage to suchness—the nature of the joy of supreme clarity in which the collection of latencies of the consciousnesses, such as the universal ground, has been abandoned—and having attained that which is to be realized through the direct perception of self-awareness, the stage of union will be written; this is the ultimate [meaning]. The "cause" is the relative truth. The "result" is the ultimate truth; because these are made inseparable, it is the identity of cause and result. Because it is the essence of the sphere of non-abiding nirvāṇa, it is the "Protector." Second, the "all" refers to that which is with aspects and...

རྣམ་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་གཙང་བ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་བོར་བ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མི་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་ཐོབ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟུང་ནི་གཉིས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། རིམ་པ་གང་གིས་དེ་དག་འཇུག་པ་སྟེ་འཆིང་ཞིང་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། མི་སློབ་པ་ཉིད་དང་འདི་ལ་ཕ་རོལ་ན་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཐ་མ་སྟེ་དེ་བདག་གིས་བྲི་བར་བྱ་ཞིང་ཕྲེང་བར་བརྒྱུ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རེ་རེ་ནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། རྟོག་པ་གཉིས་པོ་སྤངས་པ་ན། ། གང་དུ་དངོས་པོ་གཅིག་གྱུར་པ། ། དེ་ནི་ཟུང་འཇུག་ཅེས་བྱར་བཤད། ། དེ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་སྡེ་པ་དང་གཞན་གྱི་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཁས་ལེན་ཏོ། ། དེ་ལས་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ནི་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། གསལ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་མི་གསལ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའི་སྐྱེས་བུ་འཆིང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའོ། ། དེ་དག་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ནི་ཐར་པ་སྟེ།

Having paid homage to those who have abandoned and cast aside the aspects of formlessness and so forth, as well as purity and impurity and so forth, one attains the essence of the enlightenment of no-more-learning, which is the nature of union. Regarding the "stage of union" (yuganaddhakrama): "union" (yuga) refers to the two, namely the conventional and the ultimate, and so forth. The "stage" (krama) is that by which these two are joined—that is, bound together, made into one, and rendered inseparable. This is the nature of the sphere of non-abiding nirvāṇa. This is the final stage, as there is nothing further to be done beyond this state of no-more-learning; thus, "I shall write this and string it together" is the conclusion. Now, each of its specific details will be explained: "When the two conceptualizations of saṃsāra and nirvāṇa are abandoned, That in which things become one Is explained as 'union' (yuganaddha)." This is the general definition of the fifth stage. Likewise, all our own schools and other schools accept saṃsāra and nirvāṇa through the gateway of their various philosophical views. Among them, the Sāṃkhyas hold that saṃsāra is of the nature of the manifest and the unmanifest. The manifest is of the nature of the twenty-three principles (tattva), while the unmanifest is the essence of the three qualities (guṇa). Because they do not fully understand the distinction between these, the twenty-fifth principle, the Person (puruṣa), becomes bound; this is saṃsāra. When these become separate, that is liberation.

ཇི་ལྟར་འོ་མ་སེམས་མེད་པ། ། བེའུ་བསྐྱེད་ཕྱིར་འཇུག་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་སྐྱེས་བུ་ཐར་བྱའི་ཕྱིར། ། གཙོ་བོ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན། ། རིག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པ་ནི་བདག་གི་ཡོན་ཏན་དགུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་བདག་གིས་དངོས་པོ་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་འཁོར་བའོ། ། ཞི་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡོངས་སུ་མ་བཅད་པ་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་ནོ། ། སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མེའི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་མེད་པས་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ཉམས་སུ་ལེན་པས་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་མེའི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་འཁོར་བ་ཡིན་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཚངས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བལྟ་བ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ནོ། ། མཆོད་འོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་འཁོར་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བློ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། ཐར་པ་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་དུའང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བར་ཤེས་པས་དག་པའི་བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའོ། ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་མེད་པར་ལྟ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དེ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་བདེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཡིན་ནོ། ། རེ་ཞིག་རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།

Just as insentient milk functions to produce a calf, so too the Primal Nature (Prakṛti) functions for the sake of the liberation of the person (Puruṣa). According to the Naiyāyikas, liberation is the complete knowledge of the nine qualities of the self, through which the nature of the self is fully understood; the failure to fully understand this is saṃsāra. According to the Śaivas, liberation is through the severance of the thirty-six principles (tattvas), and the failure to sever them is saṃsāra. According to the Mīmāṃsakas, in the aspect of ritual action, the failure to practice fire offerings and so forth is saṃsāra, while practicing them is liberation. In the aspect of wisdom, the practice of fire offerings and so forth is saṃsāra, while beholding the suchness of the utterly peaceful Brahmā is liberation. According to the Ārhats, saṃsāra is the transformation of the mind through attachment and so forth, while liberation is seeing the suchness of the pure self by knowing that all things are subject to transformation throughout the three times. According to the Lokāyatas, because they hold the view of non-existence, they assert that there is no next world; this is their presentation of bondage and liberation. These are the saṃsāra and nirvāṇa of others. Now, the assertions of our own schools shall be stated.

བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཁམས་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་གྲངས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་པས་ཁམས་གསུམ་པ་བཅིངས་པ་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ཉིད་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་གཅིག་དང་དུ་མ་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དོ། ། དེ་བས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་པ་ནི་འཁོར་བའོ། ། དྲི་མ་མེད་ཅིང་མཐའ་ཡས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་ལ། གཟུགས་བརྙན་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །

According to the Vaibhāṣikas, there are ninety-eight afflictions and secondary afflictions when divided by realm and aspect. Thus, being bound by the three realms is saṃsāra, and the purification of the stages of the grounds through the paths of seeing and meditation, followed by the attainment of the meditative absorption of cessation, the meditative absorption of non-perception, and the enlightenment of a śrāvaka, is nirvāṇa. According to the Sautrāntikas, because external objects are established through inference, the failure to fully realize external entities as being the very nature of the mind is saṃsāra, while the full realization of those very entities as the nature of the mind is nirvāṇa. According to the Yogācāras, because external objects do not exist as either one or many, there is no external referent. Therefore, the delusion characterized by the aspects of apprehended object and apprehending subject is saṃsāra. The mere cognition that is the nature of the dharmakāya—stainless, infinite, and like space—is nirvāṇa. According to the Yogācāras who propound aspectless mere cognition, cognition with aspects is saṃsāra, while mere cognition itself, free from reflected images, is nirvāṇa.

དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བརྟག་པའི་འཁྲུལ་པ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། ། བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བ་ནི་ཐ་མལ་པའི་རང་གི་ལུས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ལྷའི་སྐུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བ་ནི་ལྷའི་སྐུ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བ་ནི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཡིན་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་བསྡུས་པ་ནི་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བྱེ་བྲག་ཕྲ་བའམ་རགས་པ་གང་རུང་བ་དེ་ནི་འཁོར་བའི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སེམས་ཀྱི་དགའ་བ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། ། འཕགས་པ་ཀམ་པ་ལའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་དྲི་བཅས་སེམས། ། འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ་དེས་དབེན་པ། ། མདོར་ན་ཐར་པ་ཡིན་པར་ནི། ། རྒྱལ་བ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་གསུངས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་སྤངས་ཤིང་བཅོམ་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དུ་དངོས་པོ་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་ཞིང་།

According to the Madhyamikas, this threefold realm—the nature of the world of sentient beings and the environment, which is of the nature of the mere delusion of conceptualizing subject and object—is saṃsāra. The "all-emptiness" to be attained gradually through the eighteen emptinesses is nirvāṇa. For yogins of the Action [Tantra] and so forth, saṃsāra is the clinging to one's own ordinary body, and nirvāṇa is the accomplishment of the deity’s body. For yogins of the generation stage, saṃsāra is the meditation on the deity’s body, and nirvāṇa is the full assumption of the wisdom body. For yogins of the completion stage, saṃsāra is any conceptualization whatsoever that has an object of observation, and nirvāṇa is the mere entry into luminosity. Therefore, what is summarized here is that any subtle or coarse variety of conceptualization characterized by an object of observation belongs exclusively to the side of saṃsāra. That which is free from these, the very joy of the mind that is suchness, is nirvāṇa. As the noble Kamalaśīla said: "The mind stained by desire and so forth is saṃsāra; That which is devoid of them is, in brief, liberation. Thus the Victors, having abandoned obscurations, have taught." Because those conceptualizations of saṃsāra and nirvāṇa have been abandoned and destroyed, in that meditative absorption all things become one and inseparable.

འགྲུབ་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་ཏེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འོད་གསལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མི་གཡོ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལས་མི་གནས་པ་ཡིན་ལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འཛིན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་དོན་དང་མཐུན་པའི་མིང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་བྱང་། ། དོན་དམ་ཉིད་དུ་ཤེས་ནས་ནི། ། གང་གི་གཅིག་པ་ཉིད་ཤེས་པ། ། དེ་ཡི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་བསྡུས་པའི་ཁམས་གསུམ་པའོ། ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། ། འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་སྒྲོལ་མ་ལས། གཉིས་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་དག་ཡིན་ལ། ཡང་གཉིས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་གང་དང་གང་ཡིན་ཞེ་ན།

That accomplishment is the union, which is to be called the samādhi of non-abiding nirvāṇa. Likewise, because it is unwavering from the samādhi of clear light, it does not abide in saṃsāra; and because it assumes a wisdom body like a rainbow, it is capable of accomplishing the welfare of all sentient beings, and thus does not abide in nirvāṇa. This is the presentation of the name that accords with the actual meaning of the stage of union. This is the general definition and is not an intentional terminology. The specific definition is stated as follows: "Having known the thoroughly afflicted and the purified As the ultimate itself, Whoever knows their oneness Knows the union." Regarding this, "thoroughly afflicted" refers to the three realms comprised of the mind and mental factors. "Purified" refers to the virtuous dharmas that serve as their antidotes. Likewise, there are the four noble truths: the noble truth of suffering, the noble truth of the origin, the noble truth of cessation, and the noble truth of the path. As it appears in the Venerable Noble Tārā: "Two are the truths of the noble śrāvakas, and the other two are the noble truths." In that regard, what are the truths of the noble ones?

སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་སྤང་བར་འདོད་པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བདེན་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་འགོག་པ་དང་། ལམ་དག་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དང་རང་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་དང་ཚད་མས་འཐད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེན་པའོ། ། དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱང་བར་བྱེད་ཅིང་ཉམས་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ཞིང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལམ་མོ། ། དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པས་ཁམས་གསུམ་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐད་ཅིག་བཞིའི་དབྱེ་བས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རྟོགས་པའི་དུས་དེ་སྲིད་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། ། འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བྱའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སྣང་བ་མེད་ཅིང་།

Suffering and its origin are so called because noble beings who wish to abandon cyclic existence examine them as being true in the sense of being cause and effect. Their antidotes, cessation and the path, are noble because they are unconditioned and are themselves free from afflictions; they are truths because they are preceded by correct knowledge and are established by valid cognition. These constitute purification, for they specifically purify and diminish the afflictions; thus, they are the path comprised of the side of virtue. Therefore, through the stages of the paths of seeing and meditation, the afflictions that take the three realms as their object are pacified. For yogins of the Perfection Vehicle, the dharmakāya is realized through the comprehension of the factors conducive to penetration by way of the four moments. Until that time of realization, conceptualizations of the discordant side and the side of the antidote arise. However, because the suchness of clear light has been manifested, in that meditative concentration there is no appearance of the conceptualization of affliction and purification as being the discordant side and the side of the antidote, thinking, "This is it."

འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གིས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པ་དེས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མར་བཀོད་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་མི་དད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། དངོས་པོ་རྣམས་བཅས་ཀུན་རྟོག་དང་། ། རྣམ་པ་མེད་པའི་རྟོག་པ་དང་། ། གཅིག་བཅས་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་ཤེས་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་གི་ཕྱོགས་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཕྱི་རོལ་ན་སྣང་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་རྣམས་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རང་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་གང་དང་གང་རང་གསལ་བའི་ངོ་བོ་དེ་ཡོད་དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་བཞིན་ནོ། ། གང་ཞིག་གཞན་གྱི་གསལ་བ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ལ་རག་ལུས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཁོ་ནས་གསལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་རག་ལུས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་མེ་ལོང་དུ་བྱུང་བའི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་རྟོག་པ་འབྱུང་བའོ། ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།

However, the meaning is that the yogi who knows and realizes oneness—that is, the non-dual nature—knows the stage of union; this is the literal meaning, not the intended meaning. By way of presenting the prior position of the Proponents of Consciousness, it is said: "With entities, with conceptualization, With non-conceptualization, and with the one, The yogi who practices thus Knows the state of union." This is the position of certain Proponents of Cognition-Only (Vijñaptimātra). It is as follows: whatever external entities appear, such as vases, cloths, and so forth, do not exist by way of their own essence, because they are self-luminous. Whatever entity exists as a self-luminous essence is like cognition itself. That which is luminous through another does not exist, because it is dependent upon another. Since that which is dependent on another must be made luminous by cognition alone, the aspects such as blue, yellow, and so forth, are entirely dependent upon cognition-only, just like reflections appearing in a mirror. This is the conceptualization of entities by the Proponents of Consciousness, the arising of conceptualizations that appear as external collections. Other Proponents of Cognition-Only think as follows:

དྲི་མ་མེད་ཅིང་མཐའ་ཡས་པའི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཤིང་རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབའ་ཞིག་དེ་ལ་དོན་ལས་འབྱུང་བའམ་དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་གོས་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། ། གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་རྣམས་སྣང་བ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་ལྟ་བུར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་གཉིས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཏེ་རོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་སྤྱོད་ཅིང་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་སྟེ་མཐོང་བའམ་ཐོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དབུ་མའི་ཕྱོགས་ནི། གཟུང་བ་དང་ནི་འཛིན་པ་ཡི། ། བློ་རྣམས་གཉིས་ནི་ཡོད་མིན་གྱི། ། གང་དུ་མི་ཕྱེད་ཡོད་གྱུར་པ། ། དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དབུ་མ་པ་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བ་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མེད་པར་འདོད་དོ། །

It is like the stainless and infinite sky. Having abandoned all affliction and purification, it is a mere non-aspectual cognition. It is not possible for it to be stained by those aspects that arise from or appear as objects, because it is naturally pure, just like the sky. The appearance of adventitious stains is nothing but non-appearance, because it is the Bhagavatī herself. Whatever is experienced as if it were an appearance is non-existent, like an illusion, a mirage, a double moon, and so forth; therefore, it is said to be a mere non-aspectual cognition—this is the Yogācāras' conceptualization of non-aspectuality. By realizing and unifying these two positions into the luminous suchness, and by practicing and knowing them as a single taste, the yogi who abides in the thoroughly established suchness is one who knows, sees, or hears the suchness that is the nature of the sphere of non-abiding nirvāṇa, the union. This is not the intended meaning [of the union]. As for the Madhyamaka position, it is said: "The two cognitions of the apprehended and the apprehender do not exist; That which is indivisible is explained as the union." The Madhyamikas assert that external apprehended objects do not exist because they are devoid of being either one or many.

དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་མེད་པས་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་མེད་ཅེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་བློ་སྟེ་ཤེས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་རྣམས་ནི་འདི་སྐད་དུ་དངོས་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་དེ་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ། ། དངོས་པོ་གང་ཞིག་གཅིག་དང་དུ་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཚད་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་སྨྲའོ། ། དེ་ལྟར་ན་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་མེད་དེ། དེ་ནི་དོན་དམ་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དུ་མི་ཕྱེད་པ་ནི་གཅིག་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་ཅིང་། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཚད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་དགག་པའི་ཕྱིར། རྟག་དང་ཆད་པའི་བློ་དག་ནི། ། གང་གིས་སྤངས་ནས་རབ་གནས་པ། ། ཟུང་འཇུག་རིམ་པ་ཤེས་བྱ་བ། ། གང་གིས་དེ་ཤེས་མཁས་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Therefore, because there is no apprehended object, there is also no apprehending subject; thus, they say there is no apprehension. According to them, the intellect—that is, consciousness—does not exist as having the two aspects of the nature of apprehended and apprehender. Likewise, they assert: "All these entities lack intrinsic nature because they are devoid of being one or many, like a reflection. Any entity that possesses oneness, multiplicity, and so forth, such as the twenty-five principles of reality (tattvas) and so on imagined by others, is the discordant position and is entirely devoid of valid cognition." In that case, for the Madhyamikas, there is no dualistic appearance, as that is the side of the ultimate alone. To refute that, it is said: "The samādhi whose nature is the union, which is indivisible, is the 'one.' The Blessed One taught that the samādhi which yogis take as their object exists as the non-dual entity of the conventional and the ultimate; this is called 'union'." This demonstrates that the word of the Blessed One is valid and is not of indirect intention. In order to refute the positions of all opponents, it is said: "The wise are those who, having abandoned The minds of permanence and nihilism, Abide in that which is known as the stage of union; Whoever knows that is a scholar." Thus it was spoken.

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བདག་ཏུ་ལྟ་བས་ཟིན་པ་ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་གང་དུ་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འཁོར་བའི་དུག་གི་ལྗོན་ཤིང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཐེར་ཟུག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་ཞགས་པའི་མདུད་པ་ལས་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐར་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་རང་གི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འགགས་པ་ལས། ཏིལ་མར་ཟད་པས་མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་དུ་མར་མེ་ལྟ་བུའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཉིས་ལས་འདས་ཤིང་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐར་པ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་བློ་སྤངས་ཤིང་མི་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་གང་གིས་ཤེས་ཤིང་རིག་པ་དེ་ནི་མཁས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རྒྱལ་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང་། བདག་གཞན་ཕན་པ་ཡོངས་ཤེས་ནས། ། རྟག་ཏུ་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས། ། ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་སུ། ། བྱེད་པ་དེ་ནི་མཁས་པ་ཡིན། ། བདག་མེད་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ། བདག་གི་མེད་ཅིང་ཡོད་མི་འགྱུར། ། ཞེས་པས་བྱིས་པ་སྐྲག་པར་འགྱུར། ། མཁས་པ་སྲིད་པ་ཟད་པར་འགྱུར། །

Likewise, all opponents who are gripped by the view of a self are established on the path of the eternalist position, which is another synonym for the "poisonous tree of saṃsāra." They are not liberated from the knots of the noose of saṃsāra because they do not fully understand the path to liberation. Some, such as the Vaibhāṣikas, assert a nirvāṇa like an extinguished lamp, where the aggregates and so forth cease just as a lamp goes out when the oil is exhausted. Because they lack the bliss and mental ease of acting for the benefit of sentient beings, they transcend the two valid cognitions and assert a liberation characterized by nihilism. They too will not be liberated, because their liberation is of an impure nature. By the power of realizing the suchness of luminosity, one brings all phenomena to a single taste in meditative absorption. One who knows and realizes such a stage of union, in which the intellects of permanence and nihilism are abandoned and one does not abide in them, is a wise person; they are called a yogi who sees things as they truly are. As it says in the Ratnāvalī: "Having fully understood the benefit of self and others, One who always thoroughly examines All actions of body, speech, and mind And then performs them is a wise person. 'Self' does not exist, nor will it exist; 'Mine' does not exist, nor will it exist.' By such [teachings], the foolish are terrified, But the wise exhaust cyclic existence."

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་གཅིག་པར་ནི། ། ཤེས་ནས་རབ་ཏུ་འཇུག་འགྱུར་བ། ། ཟུང་འཇུག་ཅེས་བྱར་བཤད་པ་སྟེ། ། རིམ་འདི་སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། གཉིས་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་ཐ་མ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་དག་གཅིག་པར་ཏེ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞིང་དེ་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གཅིག་པ་ཤེས་ཤིང་མངོན་དུ་བྱས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ།

Thus it is said, and so forth; this is not of intentional meaning. Regarding that very point: "Knowing wisdom and compassion to be one, One enters [the path] thoroughly; This is explained as 'union' (yuganaddha); This stage is the domain of the Buddhas." Thus it is said. In that context, "wisdom" (prajñā) is of three types: that arising from hearing, that arising from reflection, and that arising from meditation. Among these, that which arises from hearing and so forth is with an object of observation, whereas the subsequently attained [wisdom] is without an object of observation. "Compassion" (karuṇā) is of three types: that directed toward sentient beings, that directed toward phenomena, and that which is without an object of observation. The first two are with an object of observation, while the last is without an object of observation; that is itself great compassion (mahākaruṇā). Knowing and realizing wisdom and compassion to be one—that is, without distinction—the yogi enters [the path] and acts for the benefit of sentient beings. This is the domain of the Buddhas, the domain of the Tathāgatas, and is explained as the "stage of union." This is the interpretable meaning. Alternatively, "wisdom" is the wisdom mudrā, and "compassion" is the glorious Vajradhara, the mahāmudrā. Knowing and manifesting their oneness in meditative equipoise, the yogi who enters [the path]...

སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་མི་འདྲ་བ་གཞན་དང་གཞན་སྤྲུལ་པའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ས་བཅུ་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ཞིང་དེ་དག་གཅིག་པར་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་འཛིན་པའི་ཡན་ལག་གིས་རོ་གཅིག་པར་ཤེས་ཤིང་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་སྟེ་དེ་དག་གཅིག་པ་ནི་འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུར་ཤེས་ཤིང་བསྒྲུབས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རིམ་པ་མངོན་པར་ཤེས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཕྱོགས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པས། ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ཤེས་ནས་ནི། །

The stage of union is that which accomplishes the welfare of beings by means of emanating various distinct maṇḍala wheels through the process of emanation; it is explained that this is to be attained as the twelfth ground, the domain of the Buddha, which is non-abiding nirvāṇa. This is the definitive meaning. Alternatively, insight is the ultimate bodhicitta, and compassion is the conventional mind. When these two are unified—having known and experienced them as of one taste through the branch of holding at the tip of the vajra—the yogi who enters into that, abiding in the suchness of coemergent great bliss, is said to have realized the nature of union through the valid cognition of self-knowing direct perception. This is the non-intentional meaning. Alternatively, insight is the perfection of wisdom, and compassion is the other five perfections. Their unification is accomplished by way of the complete purity of the three spheres. Having known and accomplished this, the yogi who enters into it—that is, the yogi who enters into generosity and so forth—is said to be the stage of union, the stage of non-duality, who realizes the domain of the Buddha and abides on the level of the Tathāgata. This is the general meaning. Now, from another perspective: "Through the meditative union of method and insight, Having known the nature of all things..."

རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་གང་དུ་གནས། ། དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་སྟེ་དེ་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་དུ་གནས་ཤིང་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའོ། ། ཐབས་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་དག་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། དེས་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ཏེ་བསྡུས་ནས་ཤེས་ཤིང་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ཉེ་བར་རྟོགས་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་གང་དུ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དུ་གནས་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཉན་ཐོས་ཕྱོགས་སྔ་མར་བཞག་པའི་སྒོ་ནས། གང་དུ་ཕུང་པོ་ལྷག་བཅས་དང་། ། དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཅེས། ། དེ་ལྟའི་རྟོག་པ་མེད་གྱུར་པ། ། དེ་ཤེས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའོ། །

"Where the great yogi abides, that is the union," it is said. Here, insight is the wisdom mudrā, and method is the body of Vajradhara. Through the application of their meditative equipoise, all [afflictions] such as desire are known and realized as the nature of the coemergent. The place where the yogi abides and enters into that coemergent state is called "union"; this is the interpretable meaning. Alternatively, insight is the stage of the purification of mind, and method is the stage of self-consecration. Their meditative equipoise is the radiation and reabsorption of these as cause and effect. Having gathered and known all the three realms as their own nature, and having closely realized them as being similar to the twelve examples of illusion, the great yogi of the completion stage’s superknowledges abides in the vajra-like samādhi. That is to be called the suchness of the stage of union; this is the definitive meaning. From the perspective of establishing the Śrāvakas as the former position: "Where there is no conceptualization of the aggregates with remainder, And likewise the aggregates without remainder— That knowledge is union." It is said that the nirvāṇa of the Śrāvakas is of two types: with remainder of the aggregates and without remainder of the aggregates.

དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བཅིངས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་སྟེ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ། ། གང་གི་ཚེ་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་མ་ཟད་པ་དེའི་ཚེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་གྲོལ་ཡང་མ་གྲོལ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། ། གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་ཅིང་ཕུང་པོ་རྣམས་ནུབ་པ་དེའི་ཚེ་ཏིལ་མར་ཟད་པའི་མར་མེ་བཞིན་དུ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གཉིས་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཕྱོགས་དེ་ཉིད། གང་དུ་གང་ཟག་བདག་མེད་དང་། ། ཆོས་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡི། ། རྟོགས་པ་ཡིས་ནི་དབེན་གྱུར་པ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་མེད་པའི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། །

In this context, the aggregates and so forth, which are bound by the latencies of the afflictions and secondary afflictions, are the "aggregates"; to abide together with those is to be "with remainder of the aggregates." At the time when the afflictions have been abandoned by the paths of seeing and meditation, yet the body has not perished due to the power of prior latencies, those of the śrāvaka lineage think, "I am liberated," even though they are not. At the time when the afflictions are exhausted and the aggregates have subsided, their subsiding—like a lamp when the oil is spent—is what is called "nirvāṇa without remainder of the aggregates." Therefore, the statement that "one should know and realize that the samādhi in which those two conceptualizations do not exist is the samādhi characterized by union" is not the intended meaning. Regarding that very position, it is said: "That which is devoid of the realization of what is called the selflessness of the person and the selflessness of phenomena is the characteristic of union." The Blessed One taught the selflessness of the person—the absence of a person—by way of teaching the aggregates, and he taught the selflessness of phenomena—the absence of the aggregates and so forth—by way of teaching "mere cognition." Furthermore, this is the general meaning: the characteristic of the stage of union is that samādhi in which the appearance of those two conceptualizations of the Vaibhāṣika and Yogācāra positions does not exist; it is the nature of phenomena (dharmatā). This is the general sense.

ཡང་ན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པས་ནི་སྐུར་སྒྲུབ་པས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དག་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་ན་གནས་པ་སྟེ་དེ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་པ་ཡིན་ནོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་རྟོགས་པ་དེ་གཉིས་མེད་པ་ནི་མི་སློབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་ནི། བདག་བྱིན་བརླབ་དང་འོད་གསལ་དང་། ། དེ་ཉིད་རིག་པས་རིམ་ཤེས་ནས། ། དེ་དག་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ནི་ཟུང་འཇུག་རིམ་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་བྱིན་བརླབ་པ་ལས་ཅིག་ཅར་ལྷའི་རྣམ་པར་སྤྲོ་བ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པ་དག་གིས་གཞུག་པའོ། ། དེ་དག་རིམ་སྟེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་ཤེས་ཤིང་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཕྱིས་རིམ་པ་ལྔ་པས་གཉིས་པོ་དེ་དག་འདུས་པ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་ཐ་མི་དད་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི། རིལ་པོར་འཛིན་དང་རྗེས་གཞིག་གིས། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་གཞིར་འཇུག་དང་། ། དེ་ལ་མཉམ་དུ་ལྔ་པ་གང་། །

Alternatively, the "selflessness of the person" refers to the path of meditating on the liberations of emptiness and so forth, whereby one realizes the suchness of emptiness. Through the "selflessness of phenomena," one establishes the absence of negation by way of the non-apprehension of body, speech, and mind, abiding in the center of the mandala of the deity; this is the supreme suchness for yogins of the generation stage. As for the samādhi of the yogins of the completion stage, the non-duality of those two realizations is the state of no-more-learning; therefore, it is the definition and the nature of the stage of union. This is the general meaning. Regarding the aspect of the completion stage, it is said: "Through self-consecration and clear light, Having known the stages through the knowledge of suchness, The union of those two Is the stage of union." This means that from self-consecration, the forms of the deity are emanated simultaneously; this is the nature of the relative truth. "Clear light" refers to the entry into that very state through the second and fourth stages. Having known and realized those stages as the concordant and discordant causes and effects, one subsequently unites those two through the fifth stage—making them one and inseparable. That which is thus accomplished is called the "stage of union"; this is the hidden meaning. Regarding the aspect of the method of the stage of manifest enlightenment: "Through the total apprehension and the subsequent dissolution, Entering the basis through suchness, And the fifth which is equal to that—"

དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ནི་གཉིས་པ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པའོ། ། རིལ་པོར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་ནས་རྐང་པའི་བར་དང་དེ་དག་ཡང་མགོ་བོའི་བར་དུ་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོས་རང་བདག་ཉིད་སྣང་བ་མེད་པར་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་རྗེས་གཞིག་ནི་རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དང་པོར་ཁམས་གསུམ་པ་སྣང་བ་མེད་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ནས་བདག་ཉིད་སྣང་བ་མེད་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དེ་དག་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སྟེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱ་བ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཏེ་འོད་གསལ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལས་མཉམ་ཞིང་དུས་མཚུངས་པར་སྐད་ཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་ལྡང་བ་སྟེ། སྐུ་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་སྐུ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རིམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས། ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་དག།

"It is the union," it is said. The stage of manifest enlightenment is the second method for yogins: the stage of the mudrā and the stage of meditative absorption. Regarding that, the stage of meditative absorption is of two types: the "total apprehension" and the "subsequent dissolution." As for "total apprehension," one should cause oneself to become non-apparent by means of a wheel of light rays, from the head down to the feet, and then from those [feet] back up to the head. Following that, "subsequent dissolution" means that by that same sequence, one first causes the three realms to become non-apparent, and then causes oneself to become non-apparent; these are called the meditative absorptions of total apprehension and subsequent dissolution. Through those meditative absorptions, one enters the manifest enlightenment of the basis of suchness, which is the nature of the emptiness of all things, and should subsequently enter into the identity of that yogin. Following that, knowing that "this is the side of the ultimate and not the conventional," like a dream, in order to act for the benefit of beings, one simultaneously arises from that—namely, from that suchness of clear light—with a mind free from the conceptualizations of the two meditative absorptions, in an instant. Whatever emanation of the body occurs is "union"; it should be stated that this is the deity's body arising from the cause of the two meditative absorptions—this is the remaining words, the final point. By way of another sequence: "The conventional and the ultimate..."

ཐ་དད་བྱེ་བྲག་མེད་ཤེས་ནས། ། གང་དུ་ཡང་དག་འདྲེས་གྱུར་པ། ། དེ་ནི་ཟུང་འཇུག་ཡིན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། དོན་དམ་ནི་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཀམྦ་ལའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་མེད་པའི། ། རྣམ་རྟོག་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ནི། ། ལོག་པར་བྱེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གནས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་དོན་དམ་པ་ནི་མི་དམིགས་ཏེ་དོན་དམ་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཆོས་ཅན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་། བུ་རམ་གྱིས་ནི་མངར་དང་མེའི། ། ཚ་བ་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། ། སྟོང་པ་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད། ། བྱས་པ་ཉིད་དང་མི་རྟག་བཞིན། ། མེད་ན་མི་འབྱུང་ངེས་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། གཟུགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ། ། གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ལས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

"Having known that there is no distinction or difference, that which is perfectly blended is called 'union' (yuganaddha)." Thus it is said. "Conventional" refers to the conceptualizations of vases and so forth that appear to a conceptualizing consciousness. "Ultimate" refers to the cessation of the conceptualizations of subject and object that occurs by relying on the sublime path. As the venerable Kamalaśīla also said: "Conceptualization that is other than [the ultimate] is called conventional; that very conceptualization, when it is subverted, is the ultimate." Although these two exist as distinct entities through the differentiation of saṃsāra and nirvāṇa, they nonetheless abide without distinction in the ultimate sense. The ultimate is not perceived apart from the conventional, because the ultimate is the very nature of phenomena (dharmatā). Furthermore, the conventional is not separate from the ultimate, because a phenomenon (dharmin) is not perceived apart from its nature. As it is said in the Bodhicittavivaraṇa: "Just as sweetness is the nature of molasses, and heat is the nature of fire, so too is emptiness asserted to be the nature of phenomena. Just as being produced and impermanence are necessarily inseparable, so too are they certain." And from the Prajñāpāramitā: "Form is empty of intrinsic nature. Form itself is emptiness. Emptiness is not other than form; form is also not other than emptiness," and so forth.

དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཤེས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དུ་ཡང་དག་པར་འདྲེས་ཏེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དག་སྟེ་དེ་དག་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཤེས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དུ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡང་དག་པར་འདྲེས་པར་བྱེད་པ་ནི་དེའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ཉིད་ལས། ཇི་སྲིད་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པ། ། དེ་སྲིད་དང་པོའི་ལས་ཅན་ཡིན། ། ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། ། དོན་དམ་པ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་སྟེ་དེ་དག་བྱེ་བྲག་མེད་ཅིང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཤེས་ནས་ཡང་དག་པར་འདྲེས་པར་བྱེད་ཅིང་རོ་གཅིག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། ། གང་དུ་ལྡང་བ་ཉིད་མེད་པ། ། དེར་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་མི་ཟད་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཞིང་རྣམ་གྲངས་གཞན་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་བཞུགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་དེ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེ་འམ། བདག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་།

Thus, having understood the conventional and the ultimate to be without distinction, the meditative absorption in which they are perfectly blended, become one, and are without differentiation is to be called "union" (yuganaddha); this is the general meaning. Alternatively, the conventional and the ultimate are the generation and completion stages; having understood them to be without distinction, the meditative absorption in which the yogi perfectly blends them is to be called their "union." Alternatively, the conventional consists of the four stages, such as the vajra recitation, as it is said in this very text: "As long as one possesses meditation, for that long one is a beginner." The ultimate consists of the five stages; having understood them to be without distinction and without differentiation, that which perfectly blends them and makes them of one taste is to be called "union"; this is the final meaning. Regarding the completion stage, it is said: "Focusing on suchness, where there is no arising at all, therein union occurs; the yogi abides in the inexhaustible." Suchness is a specific meditative absorption free from all the faults of conceptualizing the afflicted and the purified; it is also known by the synonym "clear light." Even while abiding in that, there is no conceptual grasping that focuses on suchness, such as thinking "this is it," or "I have attained suchness."

དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ལྡང་བ་ནི་སྤྲོ་བས་ཏེ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་བསྐྱེད་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཟད་ཅིང་ཟད་པ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་གནས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། གཉིད་ལོག་སད་པ་ཞེས་བྱ་བའི། ། གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ། གཉིད་ལོག་སད་པ་དང་བྲལ་བའི། ། སྟོན་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་གཉིད་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་མ་རིག་པའི་ཉེས་པའི་མཚན་མོའི་དུས་སུ་སེམས་ཀྱི་གཉིད་ལོག་པ་སྟེ་མི་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། ། སད་པ་ནི་ཚད་མས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། གནས་སྐབས་དེ་གཉིས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་གིས་བྱེ་བྲག་ཉིད་སྤངས་ཤིང་གསལ་བའི་ཕྱིར་གཉིད་ལོག་སད་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཤེས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་སྤངས་པའི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གཉིད་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གི་ནང་དུ་ཐིམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། སད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་དེ་རྣམས་ནས་འཛག་ནས་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་གནས་པའོ། །

Likewise, arising through the stage of self-consecration for the sake of benefiting sentient beings is the stage of generation; not generating conceptual thoughts directed toward that is the stage of completion. This is the state for yogins who practice the completion stage to manifest the very state of the inexhaustible and undecaying Great Vajradhara; it should be said that this is the abode of the Tathāgatas. This is the hidden and ultimate meaning. Regarding that very point, it is said: "In order to abandon the states Called 'sleeping' and 'awake,' Free from sleeping and awake, The Teacher is the union." "Sleeping" refers to the sleep of the mind during the night of the fault of ignorance, which is the failure to fully understand the nature of things; it is simply lack of knowledge. "Awake" refers to the full understanding of the individual essence of things through the means of valid cognition. Because these two states—the specific distinctions of the mind's engagement—are abandoned and clarified, one is "free from sleeping and awake." The meditative absorption in which the Teacher, the Buddha, who has abandoned both knowledge and ignorance, abides is what the yogin should understand as "union." This is the general meaning. Alternatively, "sleeping" refers to the bodhicitta dissolved within the seventy-two thousand channels. "Awake" refers to that very [bodhicitta] descending from those [channels] through the union of method and insight and abiding at the tip of the vajra.

གནས་སྐབས་དེ་ལྟ་བུ་གཉིས་སྤངས་པ་ལས་གཉིད་ལོག་པ་དང་སད་པ་སྟེ་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བ་དག་སྤངས་ཤིང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། མཉམ་པར་གཞག་དང་མ་གཞག་པ། ། གང་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མེད། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་རྣམ་སྤངས་པའི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ལྷའི་སྐུ་བསྒྲུབ་པའོ། ། མཉམ་པར་མ་གཞག་པ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱས་ནས་ཐུན་མཚམས་སུ་སྤྱོད་ལམ་བཞིས་གནས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། ། མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡང་བའོ། ། གཉིས་པོ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་སྟེ་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་མེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་དངོས་དང་དངོས་མིན་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དག་རྣམ་པར་སྤངས་ཤིང་བོར་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ཡང་ན་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་འཇུག་པ་དང་གནས་པའོ། ། མཉམ་པར་མ་གཞག་པ་ནི་འབྱུང་བའོ། །

Having abandoned those two states, one abandons both sleeping and waking—that is, entering and arising—and by abiding in the stage of union, one becomes the Teacher, the Omniscient One; this is the ultimate. Regarding that very point, it is said: "In whom there is never, in any way, Meditative equipoise or non-equipoise, The yogi who has abandoned both Entity and non-entity abides in union." The meditative equipoise of a yogi of the generation stage is the accomplishment of the deity’s body through the sequence of the preliminary application and so forth. Non-equipoise is remaining in the four types of conduct during the intervals after having performed all those [rituals]. Likewise, the meditative equipoise of a yogi of the completion stage is the delight in the meditation of vajra recitation and so forth. Non-equipoise is arising from that through the very appearance [of phenomena]. In whichever meditative concentration those two do not exist in any way—that is, even throughout the three times—that yogi should be understood to have abandoned and cast aside both entity and non-entity, namely meditative concentration and distraction, and to abide in union; this is the remainder of the verse and is the ultimate. Alternatively, meditative equipoise is entering and remaining, while non-equipoise is arising.

དེ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་སྟེ་རླུང་གི་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་དངོས་དང་དངོས་མེད་དེ་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རླུང་དག་གིས་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་སྤངས་ཤིང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་ནི། དྲན་དང་མི་དྲན་ལས་གྲོལ་ཞིང་། ། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་དུ་གནས་པ་སྟེ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འདོད་བཞིན་སྤྱོད། ། ཟུང་འཇུག་རིམ་པ་ལ་གནས་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དྲན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འོད་གསལ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། ། མི་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དང་རང་བཞིན་རྣམས་འགགས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་ཐོབ་པ་སྟེ་དེ་དག་ལས་གྲོལ་བ་ནི་སྤངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་དུ་སྟེ་འཁོར་བའི་རྒྱུན་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྡོད་པས་ན་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་དུ་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འདོད་བཞིན་ཏེ་རང་དབང་དུ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་རྟེན་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་དག་ནི། ཆགས་དང་ཆགས་མིན་ལས་གྲོལ་ཞིང་། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ལུས་དང་ལྡན། ། ཟུང་འཇུག་རྣམ་པར་སྒོམ་བྱེད་པ། ། འཁོར་བ་སྲིད་དུ་གནས་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཆགས་པ་ནི་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དག་གོ། །

Regarding those, the yogi in whom the samādhi is present in every respect—that is, at all three times of the winds—should be understood as one who has abandoned the application of the exiting and entering of the winds of prāṇa and āyāma (vitality and effort), and who abides in union; this is the non-intentional [explanation]. As for the section on the stage of the purification of the mind, it is said: "Free from both mindfulness and non-mindfulness, Abiding constantly and continuously, The yogi acts according to his will, Abiding in the stage of union." Here, "mindfulness" refers to the realization of the clear light through the emptiness of all things. "Non-mindfulness" refers to attaining the state of non-conceptuality through the cessation of the three consciousnesses and the [eight] natures; "free from these" means having abandoned them. For that very reason, "constantly and continuously" means abiding for as long as the stream of saṃsāra lasts, remaining for the sake of the welfare of sentient beings; thus, it is "abiding constantly and continuously." Such a yogi "acts according to his will," meaning he engages in the four modes of conduct with autonomy. "Abiding in the stage of union" should be understood as the hidden [meaning]. Regarding the stages of self-consecration and manifest enlightenment, it is said: "Free from both passion and the absence of passion, Possessing a body of supreme joy, Meditating on union, He remains as long as saṃsāra exists." Here, "passion" refers to joy and supreme joy.

ཆགས་མིན་དགའ་བྲལ་ཏེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྣམ་པར་ཉེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་དག་ལས་གྲོལ་ཞིང་སྤངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་གིས་རང་བཞིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཡིན་ཞིང་། གང་ལ་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཏེ་ངོ་བོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ལུས་དང་ལྡན་པའོ། ། མཆོག་སྟེ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དགའ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ཡིན་ཞིང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་མཆོག་ལས་ཕ་རོལ་གྱི་དགའ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་པས་འཛིན་པའི་ཚིག་བསྡུ་བ་ལ་ལོ་མའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་ཡིན་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བཞི་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་མཁའ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་གི་དོན་བཤད་དུ་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྒྲགས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་སྦྱོར་བས་གྲག་པའི་སྒྲ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་གཉིས་པ་ལ་འཇུག་པས་ཉེས་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སྐད་ཅིག་གིས་ལངས་ཏེ་ལྷའི་སྐུར་དམིགས་ནས། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་དུ་སྟེ་འཁོར་བའི་མཐར་ཐུག་པར་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་གང་གི་ཚེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་མི་འདྲ་བ་གཞན་དང་གཞན་སྤྲོ་བའི་སྒོ་ནས་གནས་པ་སྟེ་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པའོ། །

It is free from and has abandoned passion, the absence of joy, and those natures of the various, the ripened, and the dissolving. For that very reason, supreme joy is the innate bliss of the nature of the moment free from characteristics; that which possesses the body or essence of that nature is "endowed with the body of supreme joy." Supreme joy is the innate joy, and it should be stated that supreme joy is the fourth. Alternatively, "supreme joy" is understood as the joy beyond the supreme, where the intermediate word is elided in a compound, as in "king of leaves" and so forth; thus it should be stated that supreme joy is indeed the fourth. Alternatively, just as with the term "ḍākinī" and so forth, because the term "supreme joy" is proclaimed as having no etymological meaning of its parts, it expresses the fourth; and because it is a term renowned through conventional usage, there is no fault in its application to the second—this is the ultimate meaning. Following that, in order to act for the benefit of sentient beings, one arises from that state in an instant and visualizes the deity's body, remaining until the end of saṃsāra. When one remains by way of emanating various other maṇḍala wheels, at that time the yogi should be known as abiding in the stage of union—this is the hidden meaning.

རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རིམ་པ་ལྔ་པ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་ནི། ། རང་བཞིན་མི་ཕྱེད་བྱས་ནས་སུ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གང་ཞིག་གནས། ། དེ་ནི་ཟུང་འཇུག་སངས་རྒྱས་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ཐིག་ལེ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་སོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དེ་དག་མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་གནས་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཡང་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་པདྨ་དག་གོ། ། དེ་དག་མི་ཕྱེད་པར་བྱས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་རྣམས་གསུངས་ཏེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱུ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞིའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་མི་ཕྱེད་པར་བྱས་ཤིང་རོ་གཅིག་པར་བྱས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་གནས་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་རྣམས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་འདི་གཅིག་དང་། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ། ། གཉིས་པོ་གང་དུ་གཅིག་གྱུར་པ། ། དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཐུན་མོང་གི་བསྙེན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཞི་པོ་སྟེ།

Regarding the fifth stage by way of its own characteristic: "Having made the cause and the result And their nature indivisible, The yogi who abides therein Is taught by the Buddhas to be the stage of union." Thus it is said. "Cause" refers to the collection of habitual tendencies associated with the all-ground consciousness (ālayavijñāna). "Result" refers to the body produced from the drops of semen and blood. Having made those causes and results indivisible in nature—that is, having rendered them of a non-arising nature—the yogi who abides therein is taught by the Buddhas to be the stage of union; this is the literal meaning. Alternatively, "cause and result" refers to the coemergent [wisdom] and the lotus of insight. Having made those indivisible, the yogi who abides therein is taught by the Buddhas to be the yogi’s stage of union; this is the interpretable meaning. "Cause" refers to the four stages, such as vajra recitation and so forth. "Result" is the fifth stage. Having made those indivisible and of a single taste, the yogi who abides therein is taught by the Buddhas to be the stage of union; this is the definitive meaning. Now, by way of the two stages: "This generation stage is one, And that which is called the completion stage— Where these two become one, That is taught to be the stage of union." Thus it is said. The common service consists of the four vajras.

རིམ་པ་དེས་ལྷའི་རྣམ་པ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྩ་རྒྱུ་བའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་དེའི་ཡན་ལག་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལྔ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་རིགས་མཐུན་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། རིམ་པ་དེ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དུ་གཅིག་སྟེ་ཐ་དད་པའི་བློ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་འོད་གསལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུའི་སྐུ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཏེ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྣང་བ་མེད་དེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ནུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ནི་བསྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ལྷའི་སྐུའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས། འདི་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷ། ། འདི་ནི་མ་དག་པར་གྱུར་ཞེས། ། རྟོག་པ་གང་དུ་གཅིག་པ་ཉིད། ། དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་ལས་སྐད་ཅིག་གིས་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་སྐུ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

That which is the accomplishment of the deity’s form through that sequence is the generation stage. The yoga of the six branches, the yoga of the moving channels, the subtle yoga, the yoga of the drops, the union of method and wisdom, its branches such as the approach and so forth, the five stages such as vajra recitation and so forth, and furthermore, the path of meditation characterized by the nature of phenomena (dharmatā) free from conceptual elaboration in a similar vein—this is the completion stage. The Blessed One taught that when those stages become one within a single meditative absorption (samādhi), such that there is no longer any perception of difference, that is "union" (yuganaddha). Likewise, in that meditative absorption, there is no appearance of "this is the manifestation of clear light," "this is the rainbow-like body," or "these are the maṇḍala deities," because it is the very nature of the sphere of non-abiding nirvāṇa and because all stains of conceptual thought have subsided. However, it is not the case that the welfare of all sentient beings is not accomplished. From the perspective of the two divisions of the deity’s body in the generation stage, it is said: "This is the completely pure deity; This has become impure." Where these two are one in conceptualization, That is union. The meaning is that the generation of the body instantaneously from clear light through the stage of self-consecration is the completely pure deity’s body, which is the wisdom body (jñānakāya).

ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ལྷའི་སྐུ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྲོ་བ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། སྐུ་དེ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དུ་ཐ་དད་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ནི། གཟུགས་ཅན་དང་ནི་གཟུགས་མེད་ཅེས། ། རྟོག་པ་གཉིས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ། ཞི་བ་རྣལ་འབྱོར་དབང་པོ་ཤེས། ། དེ་ནི་ཟུང་འཇུག་ཐོབ་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་རྟོགས་པའི་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། ། གཟུགས་མེད་ནི་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་སྣང་བ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞི་བ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་དབང་པོ་སྟེ། རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གཟུགས་ཅན་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུའི་སྐུའོ། ། གཟུགས་མེད་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །

The emergence of the body by relying on the three meditative stabilizations, such as the initial application, through the sequence of the moon, the vajra, and so forth, is the body of the deity that is not completely pure, because it involves a great deal of the proliferation of conceptual thought. For that very reason, it is called the "mantra body." When those bodies become inseparable within a meditative stabilization, that is to be called "union"; this is not the intended meaning. Regarding the two divisions of the completion stage: "Form and formless, In order to abandon the two types of conceptualization, The lord of yogis knows the peace; That is the attainment of union." Thus it is said. In that context, "form" refers to the aggregates, elements, and sense bases that are not realized as consciousness. "Formless" refers to the two: space and consciousness. Because those two types of conceptualization do not appear in that meditative stabilization, it is "peace," being free from all the elaborations of conceptual thought. When the lord of yogis—that is, the yogi of the completion stage—knows that, at that time it is said that he has attained the stage of union; this is the interpretable meaning. Alternatively, "form" is the body like a rainbow that arises from the clear light. "Formless" is the suchness of the clear light.

དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དེ་གཉིས་སྤངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབང་པོ་ནི་མི་གནས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཞི་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་འབྲས་བུ་ནི། དེ་ལྟར་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཟུང་འཇུག་རིམ་ལ་གནས་པ་སྟེ། ། དེ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་དེ་ཉིད་མཐོང་། ། སྣ་ཚོགས་འཛིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དེ་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་ཤིང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་ཏེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོས་མཁྱེན་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟུང་དུ་འཇུག་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་སྣ་ཚོགས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་མི་འདྲ་བ་གཞན་དང་གཞན་སྤྲོ་བའི་སྒོ་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་སྣ་ཚོགས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་དེའི་ཐབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། མི་སློབ་པ་ཉིད་ནི། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་མངོན་སངས་རྒྱས། ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་སོན། ། བྱ་བ་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས། །

It should be stated that the sovereign yogi who has abandoned those two appearances in terms of suchness has attained the peace of the stage of union, which is the nature of the non-abiding expanse; this is the definitive meaning. Regarding the fruit of the yogi of completion: "The yogi who abides in that way, Abiding in the stage of union, Is omniscient and sees suchness; He is called the 'Grasper of the Multiform.'" Thus it is said. One should understand that the yogi who abides by the stages of meditative concentration just explained abides in the stage of union and has attained the expanse of non-abiding nirvāṇa. For that very reason, he is "omniscient" because he knows the intrinsic nature of all things, and he "sees suchness" because he sees suchness through the union of the nature of all things as emptiness. For that same reason, by means of emanating various and distinct maṇḍala wheels of the three realms, he holds and attains the state of Vajradhara; therefore, he is the "Grasper of the Multiform." This clarifies the perfection of the welfare of oneself and others, as well as the perfection of the means for that; this is the non-intentional meaning. Regarding the state of no-more-learning: "Manifestly awakened through the Net of Magical Illusion, Having reached the far shore of the ocean of saṃsāra, The yogi who has completed what was to be done Abides in the manner of the two truths."

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐོར་བའི་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། དེར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ཉིད་རྒལ་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བས་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་ལ། སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པ་རྣམས་དང་འདིས་དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་སོན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བྱ་བ་བྱས་པ་སྟེ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཕ་རོལ་ན་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་བ་སྟེ། དེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་སྟེ་རྟག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཕ་རོལ་དུ་སོན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བྱ་བ་བྱས་པའི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་སྟེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Thus it is said: the yogi who abides in the stage of union, the nature of which is the inseparability of the two truths—the conventional and the ultimate—is of such a character. If one asks what that is like: the "Net of Magical Illusion" refers to the wheel of saṃsāra, which is encircled by the latencies of the afflictions. To be "perfectly awakened" therein means to realize suchness through the thorough knowledge of its own essence. Likewise, "saṃsāra" refers to the phenomena of the mind and mental factors; because these are difficult to cross, it is like an ocean. Because one has gone beyond it by means of the stages previously explained, one is "one who has reached the far shore." For that very reason, because one abides on the path of no-more-learning, one has "done what was to be done," meaning the perfect fulfillment of the welfare of oneself and others has been accomplished. Since there is nothing further to be done beyond that, this is the interpretable meaning. Alternatively, the "Net of Magical Illusion" is the vision of things as being similar to the twelve examples of illusion. To be "perfectly awakened" by that means to abide in the illusion-like samādhi. For that very reason, because one has reached the far shore of the ocean of saṃsāra through the yoga of permanence, the perfected yogi who has "done what was to be done" should be understood as abiding in the stage of the nature of union, the way of the two truths. This is the definitive meaning.

ད་ནི་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན། ། སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་ཀུན་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་དང་། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་དང་ནི། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་དང་། ། གཉིས་སུ་མེད་པར་དེ་བཤད་དོ། ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་དེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཏེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལས་མི་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ས་བཅུ་གཉིས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་དབང་ཕྱུག་གི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་དང་གར་ཡང་ཕྱིན་པ་དང་། འདོད་དགུར་ལྡན་པ་དང་། ཡང་བ་དང་། བདག་པོར་གྱུར་པ་དང་། དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། དགའ་མགུར་གནས་པ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་བརྒྱད་ནི་ཀུན་གྱི་དབང་ཕྱུག་སྟེ་དེ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གྱི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། ཡང་ན།

Now, for those who are attached to names, the enumerations of the stages of union shall be expressed in verse itself: "It is non-dual wisdom, The non-abiding nirvāṇa, The Buddha, Vajrasattva himself, And likewise the Lord of All. The vajra-like samādhi, And the completion stage itself, The illusion-like samādhi, And non-duality—it is explained as such." Because the dualistic conceptualizations of subject and object are absent, "non-dual" is the general meaning. Because the dualistic conceptualizations of the conventional and the ultimate are absent, "non-dual" is the ultimate meaning. Because its own nature is supramundane and preeminent, "wisdom" is the general meaning. Because it gathers the five wisdoms, "wisdom" is the ultimate meaning. Because it does not abide in either saṃsāra or nirvāṇa, it is "non-abiding nirvāṇa," which is the ultimate meaning. Because the twelfth ground has been attained, it is "Buddha," which is not a mere intentional term. Because it gathers the five Tathāgatas and is the very basis of all the qualities of mastery, it is "Vajrasattva himself," which is the ultimate meaning. Because it possesses the eight miraculous powers—smallness, greatness, reaching anywhere, having whatever one desires, lightness, becoming a master, mastery, and abiding in joy—it is the "Lord of All," and because it has attained that, it is the "Lord of All." Alternatively:

སྐུ་ཡི་དབང་ཕྱུག་གསུང་དབང་ཕྱུག། དེ་བཞིན་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་། ། རྫུ་འཕྲུལ་ཡོན་ཏན་ཀུན་དབང་ཕྱུག། བྱེད་པོ་ཟད་བྱེད་ཡོན་ཏན་བརྒྱད། ། ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་པ་དང་། ། ཕུང་པོའི་བདུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་སྐུ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། ། རིམ་པ་གསུམ་པ་ལས་འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་རིམ་པ་གསུམ་པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་རིམ་པ་བཞི་པས་དག་པར་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། རིམ་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དག་པར་བྱེད་པ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ་མི་སློབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེར་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ་སྦས་པའོ། ། སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། །

"Lord of body, lord of speech, likewise lord of mind, lord of all miraculous qualities and powers, the agent and the destroyer—these are the eight qualities." To comprehend these is to be the "Lord of All," which is the literal meaning. When the consciousnesses, such as the ālayavijñāna, are transformed and the wisdom of the dharmadhātu is manifested, and because one cannot be moved by the māra of the aggregates and so forth, this is the "vajra-like samādhi," which is the ultimate. Because it is free from all conceptual elaborations and is established by its very nature, the vajra-like samādhi itself is the completion stage (niṣpannakrama), which is the non-intentional meaning. The body, illustrated by the twelve examples of illusion, is the "illusion-like samādhi." If one asks, "Is there no distinction between this and the third stage?" it shall be explained: the third stage will not become completely pure until it is purified by the fourth stage. This stage is naturally pure, so no other purification is required, as it is the state of no-more-learning (aśaikṣa). The distinction is that in the former one views things as being like an illusion, whereas here they are spontaneously present; this is the hidden meaning. Because samsara, nirvana, and so forth are not distinct according to the stages previously explained, it is called "non-dual," which is the ultimate meaning.

རྒྱུད་ཐམས་ཅད་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡིན་པར། སྐྱེ་བ་མེད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་སྟོན་པ་རྣམས། ། ཐམས་ཅད་འདི་ཡིས་རྗོད་བྱེད་དེ། ། དེར་ནི་གཞན་དག་མ་བསྟན་ཏོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་དང་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལས་གསུངས་པ་དང་། ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དང་། དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཏེ་མི་གནས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་ཅིང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྗོད་བྱེད་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེར་གཞན་མ་བསྟན་ཏེ་རིམ་པ་འདི་མ་གཏོགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེས་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ཐ་དད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། ལམ་ཐ་དད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐ་དད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་ཉིད་དང་གཅིག་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚུལ་བཞིན་དུ་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་པས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། ། རིགས་འདི་ཐ་དད་རུང་མ་ཡིན། ། བརྟེན་པ་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །

"All tantras are the valid authority for this very [stage]. The terms such as 'unborn' and so forth, which teach non-dual wisdom, are all expressed by this; nothing else is taught therein." Thus it was said. The Blessed One, in various sūtras and tantras, taught terms such as "unborn," "suchness," "the limit of reality," "equality," "emptiness," "non-conceptual wisdom," "pure mundane [wisdom]," "supramundane [wisdom]," "liberation," "freedom," "mere cognition," and "the middle way." All such terms teach and express the suchness that is the nature of the expanse of non-abiding, which is non-dual wisdom. These are all expressed and taught by this very stage of union. The meaning is that in those sūtras and so forth, nothing else is taught; there is nothing else to be expressed apart from this stage. Therefore, although the texts of the Action [Tantra] and so forth are distinct, the suchness they explain is one and the same. Different paths do not establish a difference in suchness, because it is permanent, unitary, and the very essence of the nature of phenomena (dharmatā). Regarding how it appears as distinct through the differences of the supports [of practitioners], the noble Maitreya said: "Because the expanse of phenomena is indivisible, this lineage cannot be differentiated. Through the distinctions of the supported phenomena..."

དེ་ཡི་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རིམ་པ་འདི་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར། གངྒཱ་ཡི་ནི་བྱེ་སྙེད་ཀྱི། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཉིད་ཀྱི། ། ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའི། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་གྲུབ། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རེ་ཞིག་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཏེ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གྲུབ་ཅིང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་བོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིམ་པ་གཉིས་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་ཤཱཀྱ་སེང་གེས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པོ་ཞེས་གསུངས་པའི་རིགས་པ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རྒྱུའི་རིམ་པ་བཤད་ནས་འབྲས་བུའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ། ཟུང་འཇུག་གོ་འཕང་ལ་གནས་པའི། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་སྤྱོད་པ་ནི། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བསྒོམ་པ་བཞིན། ། སྤྱོད་པའང་དེ་དང་གཉིས་མེད་བྱ། །

"The divisions of that shall be fully described," it is said, and this is the literal meaning. This stage is that which brings about the accomplishment of the buddhas of the three times. As it is said: "By as many buddhas as there are grains of sand in the Ganges, the nature of Mahāmudrā is accomplished, having abandoned the positions of existence and non-existence." For the time being, this means that those who are the buddhas of the three times—the Tathāgatas as numerous as the sands of the river Ganges—accomplish Mahāmudrā and attain the state of the Great Vajradhara by means of this very stage, which is the nature of union. If one asks how that is, it refers to the positions of existence and non-existence; the meaning is that it is the essence of the samādhi of union, which is free from and has abandoned the positions of existence and non-existence. For that very reason, this is the ultimate reasoning, as stated in the second stage: "Exhorted by all the Tathāgatas, Śākyasiṃha attained buddhahood." Having explained the causal stage, the conduct by way of the resultant stage is as follows: "The conduct of the great yogi who abides in the state of union should be made non-dual with that, just like the meditation on union."

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་སྔར་བཤད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གང་གི་ཚེ་སྤྱོད་ན་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་ནས་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྤོང་པ་དེའི་ཚེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པའང་འདི་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་གོམས་པར་བྱ་ཞིང་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་དགྲ། ། ཇི་ལྟར་ཆུང་མ་དེ་བཞིན་ཕ། ། ཇི་ལྟར་སྨད་འཚོང་དེ་བཞིན་མ། ། ཇི་ལྟར་བྲམ་ཟེ་དེ་བཞིན་གདོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་བདག་ཉིད་གཞན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དགྲ་བོ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆུང་མ་དང་ཕ་དག་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་དང་སྨད་འཚོང་མ་དག་ལ་ཡང་ཐ་དད་པར་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་འདོད་པར་བྱ་བ་དང་འདོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁམས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེ་དང་གདོལ་པ་དག་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི། ཇི་ལྟར་པགས་པ་དེ་བཞིན་གོས། ། ཇི་ལྟར་ཁྲག་ཉིད་དེ་བཞིན་དུག། ཇི་ལྟར་གཅི་བ་དེ་བཞིན་ཆང་། ། ཇི་ལྟར་བཟའ་བ་དེ་བཞིན་བཤང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་གོས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་བགོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་གོས་དང་པགས་པ་དག་ལ་ཐ་དད་པར་བལྟ་བར་མི་བྱའོ། །

Thus it is said. When the yogi previously described, who abides in the samādhi of union, acts—that is, when he has arisen from samādhi and engages in all activities—he should practice and conduct himself in such a way that his conduct is non-dual with the way he meditated on union. This is the literal meaning. Regarding that very point, it is said: "Just as oneself, so the enemy; Just as a wife, so a father; Just as a prostitute, so a mother; Just as a Brahmin, so an outcaste." One should view others, from oneself down to an enemy, as being the same. One should view the wife and the father, who are the produced and the producer, as equal, because there is no conceptualization of the distinct characteristics of male and female. One should not think of the mother and the prostitute as different, because from the perspective of the ultimate truth, there is nothing to be desired and nothing not to be desired. Because they are not perceived as distinct due to the equality of their elements, one should view the Brahmin and the outcaste as equal; this refers to the equality of their caste, which is the literal meaning. Regarding the distinction of qualities, it is said: "Just as skin, so clothing; Just as blood, so poison; Just as urine, so wine; Just as food, so excrement." Since any garment whatsoever is something to be worn, one should not view clothing and skin as different.

སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པས་ན་ཁྲག་སྟེ་ལུས་ལ་ཕན་པའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བས་ན་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་ཕན་པར་བྱེད་པ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྲག་དང་དུག་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། བཏུང་བའི་གནས་སྐབས་དང་བཟའ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་བབ་པ་ན་ཆང་དང་གཅི་བ་དག་དང་བཟའ་བ་དང་བཤང་བ་དག་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་དེ། རིགས་པ་དང་ལུང་དག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་གཙང་བ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐུས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རྫས་དང་བྱ་བ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་དྲི་བཟང་ག་པུར་དང་། ། དེ་བཞིན་བཤང་བ་ལས་བྱུང་དྲི། ། ཇི་ལྟར་བསྟོད་པ་བྱེད་པའི་ཚིག། དེ་བཞིན་དུ་ནི་སྨོད་པའི་ཚིག། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དྲི་མཆོག་དང་དྲི་མཆོག་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པས་ཡིད་བདེ་བ་དང་མི་བདེ་བར་བྱེད་པའི་རྫས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ག་པུར་དང་བཤང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་དང་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཚིག་རྣམས་ཐོས་ནས་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རྗེས་སུ་དྲན་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བའམ་མི་དགའ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཚིག་གི་སྤྲོས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསམས་ནས་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི། དྲག་པོ་ཇི་བཞིན་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། ཇི་ལྟར་མཚན་མོ་དེ་བཞིན་ཉིན། །

Because it gladdens the mind, it is "blood," referring to elixirs that benefit the body and so forth. Therefore, since there is no distinction between that which causes harm and that which provides benefit, one should understand blood and poison to be equal. When the occasion for drinking or eating arises, what difference is there between wine and urine, or between food and excrement? When things are analyzed through reasoning and scripture, no distinct qualities of substance—such as purity or impurity—are perceived. Thus, for a yogi, everything is of a single nature solely through the power of omniscient wisdom; this is the literal meaning. Regarding the lack of distinction between substances and their functions, it is said: "Just as the fragrance of camphor, So too is the scent arising from excrement. Just as words of praise, So too are words of abuse." Substances such as camphor and excrement, which possess superior and non-superior scents and thus produce mental pleasure or displeasure, should be viewed as equal by the yogi as before. Upon hearing words of praise, blame, or those that are predominant, one should not become joyful or displeased by recollecting the isolation of speech. This is because, having contemplated that the proliferation of words is without inherent nature, they are of the nature of clear light; this is the non-intentional meaning. As for the specific distinctions: "Just as the fierce one, so is the Vajra-holder. Just as the night, so is the day."

ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དེ་བཞིན་སད། ། ཇི་ལྟར་གཞིག་པ་བཞིན་དུ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་སྡེ་པ་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་རྣམས་དང་། རང་གི་ལུགས་ཀྱི་འདོད་པའི་ལྷ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐ་དད་པར་ཤེས་པར་མི་བྱའོ། ། རྟགས་ཀྱི་བྱ་བས་གནས་པ་ཡིས། ། ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་གང་ཡང་རུང་། ། དེ་དག་ཀྱང་འདིར་སྨད་མི་བྱ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཡིན། ། ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དག་ཀྱང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྨི་ལམ་དང་སད་པའི་གནས་སྐབས་དག་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གནས་པ་དང་། གཞིག་པ་དང་། དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་བལྟ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཁོ་ན་ལས། ། སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་ཆོས་རྣམས་མེད་པ་ནི། ། ཇི་ལྟར་བདེ་བ་དེ་བཞིན་སྡུག། ཇི་ལྟར་སྡང་བ་དེ་བཞིན་བུ། ། མནར་མེད་དེ་བཞིན་མཐོ་རིས་ཏེ། ། དེ་བཞིན་བསོད་ནམས་སྡིག་པ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ།

It is said: "Just as in a dream, so in the waking state; just as in destruction, so in abiding." One should not perceive any distinction between the fierce deities of other schools and the deities of one's own system, such as Vajradhara. It is also said: "By abiding in the activity of the signs, whatever opponents there may be, they too are not to be disparaged here, for they are the emanations of Vajrasattva." Because night and day are themselves the nature of method and insight, they should be known as one. The states of dreaming and waking should be realized as one by way of seeing all things as like an illusion. One should not view abiding, destruction, and things as distinct, for by the reasoning: "From phenomena that are only empty, empty phenomena arise," all phenomena are primordially unborn, and because they lack arising, abiding, and ceasing. This is the non-intentional [meaning]. It is said: "The worldly phenomena are non-existent; just as pleasure is, so is suffering; just as an enemy is, so is a son; just as the Avīci hell is, so are the higher realms; likewise, merit and sin themselves." Thus, when encountering pleasant and unpleasant objects, one should know that pleasure and suffering are equal, because through the stages of the purification of the mind, they are one in the nature of clear light. This is an illustration.

རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། བུ་དང་གཞན་སྡང་བ་ལ་མཚུངས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁྲོ་བ་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དག་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་སུ་འདུས་པས་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐོ་རིས་དང་མནར་མེད་པ་དག་ནི་འབྲས་བུའོ། ། བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་དག་ནི་རྒྱུ་སྟེ་དེ་དག་ཀྱང་འདུས་པས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། མཇུག་བསྡུ་བ། དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཅན། ། དོགས་མེད་ཐམས་ཅད་བྱེད་སྤྱོད་ཅིང་། ། སྦས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀུན་བསྒྲུབས་ནས། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་སེམས་ལ་ཡང་དག་པར་བཟུང་ནས་ཡེ་ཤེས་ཅན་གང་ཞིག་དོགས་མེད་དེ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའམ། གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་སྤངས་ནས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ཅིང་སྤྱོད་པ་སྟེ་སྤྱོད་པ་བྱེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྦས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རལ་པ་དང་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་སྤངས་ནས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀུན་དུ་བསྒྲུབས་ཤིང་བླངས་ན་གང་གི་ཚེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དེའི་ཚེ།

Gain, loss, and so forth should also be understood in that very same way. One should view one's own children and others with equanimity; for the secondary afflictions of anger and attachment are included within the [ultimate] natures, and are therefore of the nature of clear light. The higher realms and the Avīci hell are the results, while merit and non-virtue are the causes; since these are also included [within the nature] and are not distinct, they should be understood as being equal. This is the intended meaning. The conclusion is stated as follows: "Having understood it thus, the one possessing wisdom, Acting without hesitation in all ways, Having fully accomplished the hidden conduct, All perfections will be achieved." Regarding this: "Having understood it thus" means understanding according to the manner previously explained and correctly grasping it in the mind. The "one possessing wisdom" is one who acts without hesitation—that is, free from conceptual elaboration—in all ways, performing the welfare of all sentient beings; or, having abandoned the stains of conceptualization such as [the distinction between] pure and impure, they engage in and consume food, drink, and so forth. How so? Having abandoned the "hidden conduct" of external ascetic practices such as matted hair and the topknot, and having fully accomplished and adopted the conduct characterized by the union of method and insight, at the time they engage in that conduct:

དེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་ཅིང་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི། ། རིམ་པ་ལྔ་ཡི་མཆོག་གི་དོན། ། བཤད་པས་བསོད་ནམས་གང་ཐོབ་པ། ། དེ་ཡིས་འཇིག་རྟེན་ཟུང་འཇུག་གི། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རོལ་པར་ཤོག། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རིམ་པ་ལྔའི་མཆོག་གི་དོན་ཏེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བཤད་ཅིང་གསལ་བར་བྱས་པ་ལས། བདག་གིས་བསོད་ནམས་ཏེ་དགེ་བ་གང་ཐོབ་ཅིང་བསྒྲུབས་པའི་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་དེས་འཇིག་རྟེན་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་འཁོར་བ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཐོབ་ནས་རང་གི་དོན་བྱས་ཏེ། གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་པས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཏེ་ལྷ་མོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་རོལ་ཅིང་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མཛད་དོ། ། གྲགས་པའི་འོད་ཀྱིས་ས་སྟེངས་མ་ལུས་པར་ནི་ཁྱབ་གྱུར་ཅིང་། ། བདེ་གཤེགས་གསུང་གི་རྒྱ་མཚོའི་རིན་ཆེན་སྙིང་པོ་བརྙེས་གྱུར་པ། ། གཞན་ལ་ཕན་དགྱེས་བདག་ཉིད་དཔལ་ལྡན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ནི། ། གླང་ཆེན་སྨྱོན་མཚུངས་རྒོལ་ཚོགས་ཀུན་ལས་སེང་གེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ། །

"That all perfections—the mundane and supramundane accomplishments connected with the Great Vajradhara himself—shall be achieved and perfected" is the literal meaning. Regarding the dedication of merit, it is said: "By whatever merit is obtained Through explaining the supreme meaning of the Five Stages, May the world, through the samādhi of union, Delight in the play of that [realization]." This means that through whatever merit or virtue I have obtained and accomplished by explaining and clarifying the supreme meaning of the Five Stages—primarily the completion stage—may all beings of the six realms who wander like a waterwheel, those of the four types of birth, attain the sphere of non-abiding nirvāṇa through the samādhi of union. Having thus fulfilled their own welfare, may they, for the sake of others, be completely surrounded by the entire maṇḍala and, together with the goddesses, enjoy the five sensory pleasures. May they sport and manifest emanations from buddhafield to buddhafield through the samādhi of great bliss. Thus he performs the dedication. "His fame pervades the entire earth, Having attained the precious essence of the ocean of the Sugata’s speech. The glorious Ārya Nāgārjuna, who delights in benefiting others, Is like a lion who triumphs over all the hosts of opponents, who are like mad elephants."

དེ་ཡི་མན་ངག་འགའ་ཞིག་ལེགས་ཐོབ་ནས། ། བཅོམ་ལྡན་རྒྱུད་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྗེས་འབྲངས་ཏེ། ། དོན་བཅུའི་རིམ་པའི་དོན་གྱི་ཚུལ་འདི་ནི། ། རྒྱས་པར་གསལ་བར་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན། ། སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་དང་བྲལ་བའི་ནམ་མཁའི་ཟླ་བ་ཉ་བ་དང་། ། མཚུངས་པའི་བསོད་ནམས་ས་བོན་བདག་གིས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ། ། དེས་ནི་ཚོགས་ལྡན་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་བྲལ་བའི། ། བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་སྲིད་སྐད་ཅིག་དེ་ནི་ངེས་པར་ཐོབ་པར་ཤོག། རིམ་པ་ལྔ་པའི་བཤད་པ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ལས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། རིམ་པ་ལྔ་པའི་བཤད་པ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ཀླུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀརྨ་བཛྲའི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་གཞོན་ནུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། ། ། །

Having properly obtained some of its quintessential instructions, and following the principal tantra of the Blessed One, I have merely clarified in detail this manner of the meaning of the ten stages. Whatever merit I have gained, which is like the full moon in a sky free from the mass of clouds, by that may the fortunate beings, free from all suffering, certainly attain the sovereignty of enlightenment in a single instant. This is the fifth stage, the stage of union, from the Explanation of the Five Stages: A Garland of Jewels. The Explanation of the Five Stages: A Garland of Jewels, composed by the master Nāgabodhi, is hereby complete. It was translated, edited, and finalized by the Indian abbot and great Vajrācārya Karmavajra and the translator, the monk Zhönnu Tsültrim.