An Explanation of [Nāgārjuna’s] “Five Stages”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པཉྩ་ཀྲ་མ་བི་པ་ར་ཎ། བོད་སྐད་དུ། རིམ་པ་ལྔའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། རྗེ་བཙུན་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། མཐའ་གཉིས་སོན་པར་ལྡན་པའི་ལྟུང་བ་ཅན་གྱི་འགྲོ་ལ་སྨན་སླད་དུ། ། གང་ཞིག་དབུ་མའི་བློ་ཡིས་རྟོགས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན། ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་བ་ལས་འཁྲུངས་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་བཏུད་ནས། ། རིམ་ལྔ་རྣམ་པར་མི་གསལ་བ་རྣམས་གསལ་བར་བྱ། ། འདིར་འདི་ལ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དཔལ་ལྡན་འདུས་པ་རྟོགས་ནས། མདོར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་ཐབས་བྱ་བར་བཞེད་ནས། སྐུ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་གསུངས་པ། ཁམས་གསུམ་སྤྱོད་པ་ལས་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བདུད་བཞི་ཕས་ཕམ་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ལུས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་འདུད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྲེལ་ཏོ། ། བདེ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཟུང་འཇུག་གི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། ། མཉམ་མེད་མཉམ་ནི་མཉམ་མེད་ཀྱིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། ། མཉམ་པ་མཚུངས་པའོ། ། རྟོག་མེད་སྐུ་གཅིག་ཞེས་པ་ནི། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་རྟོག་པ་མེད་པའོ། ། གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། སྐུ་ནི་མཚན་སུམ་(བཅུ་,ཅུ་)རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེའོ། ། ཁམས་གསུམ་སྤྱོད་པ་ལས་གྲོལ་ཞེས་པ་ནི། དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་གང་ཞིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་སློང་ནས་ཐ་སྙད་འཇུག་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། མཁའ་དང་མཉམ་རྟོག་ཞེས་པ་ནི། །

In the language of India: Pañcakramavivaraṇa. In the language of Tibet: Rim pa lnga'i rnam par bshad pa (The Explanation of the Five Stages). Homage to the venerable and noble Lord Avalokiteśvara. For the sake of benefiting beings who have fallen into the downfalls of the two extremes, he taught [this] after realizing it through the intellect of the Middle Way. Therefore, having bowed to Nāgārjuna, who was born from the Victorious One, I shall clarify the Five Stages which are not clearly elucidated. In this regard, the noble Nāgārjuna, having realized the glorious Guhyasamāja and desiring to compose the Sādhana known as the Piṇḍīkṛta, spoke the homage to the Blessed One, who is the nature of the four bodies, beginning with the words: "Liberated from the conduct of the three realms," and so forth. This is connected to the meaning: "I prostrate and bow to the bodies of the Victorious Ones, who have utterly defeated the four Māras." "Bliss" is expressed by the term yuganaddha (union), which is the nature of great bliss. "Peerless equality" means that which is uncommon due to being peerless; "equality" means sameness. "Non-conceptual single body" means non-conceptual because it is free from discursive thought. "Single" means non-dual. "Body" refers to that which is adorned with the thirty-two major marks. "Liberated from the conduct of the three realms" means that, because it is free from discursive thought, it has completely abandoned the conventional engagement of the three worlds—the conceptualizations of the beings of the three worlds that give rise to such designations. "Equal to space and non-conceptual" means...

སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་གྱི་ཡུལ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་གི་དེའོ། ། དངོས་ཀུན་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དག་ཅིང་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ནི་ཞི་བའི་རོའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་དབེན་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཞིང་འདི་ནི་ཞེས་པ་ནི། ། དགེ་བ་རྣམས་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི། གཞན་གྱིས་ཡིད་ཆེས་པའི་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོགས་དཀའ་བ་ནི་འཇམ་དཔལ་ནས་བཟུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྟག་པར་དཀའ་ལ་ཞེས་པ་ནི། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྟན་མ་ཐག་པའི་ཚིག་གཉིས་པོ་འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཚུལ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། བདག་གཞན་རབ་ཕན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཁྱབ་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་རྣམས་ལ་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བར་སྤྱད་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ལས་ལམ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་གཞན་གྱིས་སྐད་ཅིག་ལ་འོད་གསལ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མཐའ་དྲུག་དོན་ནི་རྟོགས་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པ་དང་།

It is the wisdom that realizes the object of mere emptiness to be equal to space. Regarding the phrase "the essence of all things": it is the nature of all entities, such as form and so forth, which arise from that very nature of emptiness. "Pure" is because it is free from the two types of obscurations. "Peaceful" is because it is the primary taste of peace. "Utterly secluded" is because it is the ultimate truth, the essence of emptiness. Regarding the phrase "this supreme field": it is for the sake of practicing virtues. Regarding the phrase "the object of the yogi alone": it is because there is no knowledge that can be verified by others. "Difficult to realize" is because it is not an object of direct perception for those beginning with Mañjuśrī. "Difficult to examine" is because it is not something to be inferred by them. These two phrases just mentioned demonstrate the very mode of the dharmakāya. Regarding the phrase "great benefit for self and others": it is for the sake of the perfect fulfillment of the welfare of oneself and others. By this, the realization of the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya is also indicated. "Pervasive" is because it appears individually within the mental continuums of all beings to be trained. "Signless" is because, through the practice of clarity, others realize the clear light in a single instant by enjoying the path. Now, in order to teach what is relevant to the present context, it is said: "Glorious," and so forth. "One who realizes the meaning of the six parameters" refers to the explanation through intentional terminology (saṃdhāyabhāṣita).

དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པ་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པ་དང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ། ། མདོར་བྱས་རིམ་པ་ཞེས་པ་ནི། ། རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉུང་བར་རིལ་པོར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་མདོར་བྱས་པའོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིའི་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྣམ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་རྟོག་བག་ཆགས་ཉེས་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཉེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་དོན་གྱི་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། ། འདོད་པ་ལ་ནི་ཞེས་པ་ནི། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་ཅེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་ཞེས་པ་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། རྒྱུད་གང་གིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བདེ་བས་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། མི་ཕྱེད་ཅེས་པ་ནི། འདི་དག་གི་བསྒོམ་པ་འདི་ཆེས་མངོན་པར་གསལ་བར་གྱུར་པས་ཀྱང་དབྱེ་བའི་ནུས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་འོ། ། བསྒོམ་པའི་གནས་གསུངས་པ། དགོན་པ་ཆེན་པོའི་ས་ཕྱོགས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གཞན་ཡང་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ས་ཕྱོགས་སོ། །

This refers to the meaning of "thoroughly knowing the distinctions in the explanations of the non-intentional, the literal, and the non-literal, as well as the definitive and the provisional meanings," and so forth. Regarding the phrase "the sequence of the Piṇḍīkṛta": the Piṇḍīkṛta is the concise condensation into a single whole of the verses from various tantras. Its "sequence" refers to that which possesses the successive stages of the specific meditations. If one asks what the intention of this is, it is said: "By the faults of conceptualization and habitual tendencies," and so forth. "By the faults of conceptualization and habitual tendencies" means the faults such as attachment and so on, which are produced by the habitual tendencies of various superimpositions of conceptualization. "Of the Yoga Tantra" means by means of the specific meditations on the meaning taught in the Yoga Tantras. "Regarding desires" refers to forms, sounds, smells, tastes, and tangibles. "Following the Yoga Tantra" is a phrase with an implied subject: "by whom?" The intention is that by following whichever tantra of the Yoga Tantra, one should achieve enlightenment through bliss. "Indivisible" means that even if these meditations become very clearly manifest, they cannot be separated. "By the Vajra of Body, Speech, and Mind" refers to Vajrasattva. The location for meditation is taught: "In a region of a great wilderness," and so forth; here, it also refers to any other secluded location.

དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་འགྲུབ། ། ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀུན་ནི་འདིར་བསྡུས་ཤིང་བསྡོམས་པ་འདི་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྐུ་སྟེ་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའོ། ། བྱ་བར་འོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འཇམ་པོའི་སྟན་ལ་འདུག་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཡིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གནས་སུ་འདུག་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་གར་སོན་པའི་ས་བོན་ལས་འོད་ཟེར་སྤྲོས་པས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། དེ་ནས་ས་བོན་དེ་ཉིད་ལས་ཕྱུང་བའི་མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས་དེའི་མདུན་དུ་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གནས་བསྲུང་བ་རྣམས་ནི་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་འདིའི་རིམ་པ་ནི། ཡི་གེ་པཾ་ལས་བྱུང་བའི་སྣ་ཚོགས་པདྨའི་ལྟེ་བ་ལ། ཡི་གེ་ཨ་ལས་བྱུང་བའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ། ཡི་གེ་བྷྲཱུཾ་སེར་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བཅུ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་མོས་པས་ཐ་མལ་པའི་ང་རྒྱལ་སྤངས་ཏེ། སྐད་ཅིག་གིས་བདག་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མདོག་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྐུར་ལྷག་པར་བྱས་ཏེ།

"All accomplishments are gathered and achieved" means that all mundane and supramundane accomplishments are gathered and condensed here within this body of Vajrasattva; thus, it is the "gathering of all accomplishments." To explain what is to be done, it is said: "Sitting upon a soft seat," and so forth. First, one should sit in a place that is agreeable to the mind. Then, by emitting rays of light from the seed syllable located at one's own heart, one invites the Blessed One together with his retinue who are to be meditated upon. Next, having made perfect offerings of flowers, incense, and so forth, which have emerged from that very seed syllable, one should perform the confession of misdeeds and so on in his presence, and generate a mind of great compassion for all sentient beings. Immediately following that, one should undertake the protection of the site through the meditative absorption of Dveṣavajra. The sequence for this is as follows: at the center of a variegated lotus arising from the syllable paṃ, upon a sun maṇḍala arising from the syllable a, one should meditate on a ten-spoked wheel formed from the complete transformation of a yellow syllable bhrūṃ. In its center, through the conviction of emptiness, one should abandon ordinary pride and, in an instant, manifest oneself as the body of Vajrasattva, distinguished by the colors, hand-symbols, and so forth that will be explained.

རང་གི་སྙིང་གའི་ས་བོན་གྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཞལ་ནས་ཞུགས་པས་ཁུ་བར་གྱུར་ཏེ་པདྨའི་ནང་དུ་ལྷུང་བ་ཉིད་ལས། ཁུ་བ་ཡང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་པོའི་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས། བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་པའི་སྔགས་བརྗོད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་བསྐྱོད་པ་ཕྱུང་སྟེ་མདུན་དུ་བཞུགས་པར་རྣམ་པར་བལྟས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་ཆུ་དང་འོ་མ་འདྲེས་པ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མདོག་དཀར་པོར་འགྱུར་བ་ལས། སྐུ་མདོག་ནག་པོར་གྱུར་པའི་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་བཅུ་ལས་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོ་བཅུ་ཕྱུང་ནས་འཁོར་ལོའི་རྩིབས་རྣམས་ལ་གཡོན་བརྐྱང་བའི་ཞབས་ཀྱིས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞུགས་པ། འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མདོག་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་གནས་བསྲུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། བགེགས་ཀུན་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོག་གི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་ངེས་པར་གནོད་མཛེས་སུ་མཚན་གསོལ་བ་དེས་གནོད་མཛེས་གཉིས་པ་སྤྲུལ་ཏེ་ཕྱུང་ལ་རང་གི་མདུན་དུ་འཁོད་དེ་ཅི་བགྱི་བཀའ་སྩོལ་ཅིག་ཅེས་བཀའ་ནོད་པར་བསམས་ལ། ཨོཾ་སུམྦྷ་ནི་སུམྦྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱིས་བཀའ་བསྒོ་བ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ཅན་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདིར་བསྟན་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོས་བཀའ་གནང་བ་ཐོབ་ནས།

By the light rays of the seed syllable at one’s own heart, the maṇḍala circle is invited. Entering through the mouth, it becomes liquefied and falls into the lotus. From that very [liquefaction], the body of the Protector of the Mind’s protection wheel is fully transformed. By reciting the mantra vajradhṛk, the Blessed One Akṣobhya is emanated; one should visualize him seated in front. Then, just as water and milk blend into a single taste, one’s own body becomes of one flavor and turns white in color. From that, one should manifest the body of Dveṣavajra, who has turned black in color. Immediately following that, from ten hūṃ syllables, the ten wrathful deities such as Yamāntaka are emanated. They should be meditated upon as residing upon sun maṇḍalas on the spokes of the wheel with their left legs extended, possessing the colors, hand-symbols, and so forth that will be explained below, in order to protect the place of meditation. This is the meaning. Regarding the phrase "in order to utterly destroy all obstructors" and so forth: the King of Wrathful Deities, who is designated by the name Ucchuṣma, emanates a second Ucchuṣma and sends him forth. One should imagine him stationed in front of oneself and receiving the command, saying, "Please give your orders!" Then, the command should be given with the mantra oṃ sumbhani sumbha and so forth; this is the intended meaning. Regarding the phrase "by this one in the form of a wrathful deity" and so forth: immediately after what was taught here, the King Ucchuṣma receives the command.

ཕྱོགས་བཅུར་སོན་པར་གྱུར་པའི་བགེགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ལྕགས་ཀྱུས་བཀུག་སྟེ། ཞགས་པས་སྐེ་ལ་བཅིངས་ལ། ཁྲོ་བོ་བཅུ་པོ་རྣམས་ལ་གཏད་པར་བསམ་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་རྒྱལ་པོ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་བ་གཉིས་པ་སྤྲུལ་པ་ཡང་དག་པར་བཞག་ནས། བདག་ཉིད་ཕུར་བུ་བཅུའི་རྣམ་པར་མངོན་པར་སྤྲུལ་ཏེ། བགེགས་ཀྱི་བདག་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བོར་རྣམ་པར་གདབ་པར་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོ་ལངས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ཐོ་བས། ཨོཾ་གྷ་གྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་བརྗོད་ཅིང་བརྡུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྟེང་འོག་ཡང་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབ། ། ཅེས་པ་ནི། ཊཀྐི་ཧཱུྃ་ཛཿ ཞེས་བྱ་བའི་ཡི་གེ་བཞི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ལྕགས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་དུ་ར་བ་བཞིའི་རྣམ་པར་བསམ་པར་བྱའོ། ། སྟེང་དུ་ཡི་གེ་བྷཱུཾ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་གུར་མཆོད་རྟེན་ལྟ་བུ་ལྕགས་ཀྱི་ར་བའི་སྟེང་དུ་རྣམ་པར་དགོད་དོ། ། དེར་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་གོ་ཆའོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལས་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་ཆར་ཡང་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་སྒོམ་པ་མིན། ། ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་སྒོམ་པ་མི་སྲིད་དེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བསྒོམས་པ་ལས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོའང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མིན། ། ཞེས་པ་ནི་གང་ཡང་མངོན་དུ་གྱུར་ན་སྒོམ་པ་དེ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་བའོ། །

One should visualize that the kings of obstructors who have reached the ten directions are summoned with an iron hook and bound around the neck with a lasso, then entrusted to the ten wrathful deities. Regarding the passage beginning with "The great king of Vajrāmṛta," after having properly emanated the two gatekeepers of the northern direction, one should emanate oneself in the form of the ten kīlas and visualize striking them into the crowns of the lords of obstructors. Then, the king Sumbharāja stands up and, while reciting the mantra beginning with "Oṃ gha gha," should strike with a vajra hammer; this is the meaning. Regarding "The upper and lower are perfectly blessed": one should visualize the four syllables Ṭakki, Hūṃ, Jaḥ, and [the fourth] in their proper order as the four enclosures outside, consisting of iron, water, fire, and wind. Above, with the syllable Bhūṃ, one should place a vajra canopy like a stūpa upon the iron enclosure. There, from the three syllables, the armor [is formed]. From the syllable Hūṃ, one should also visualize a rain of crossed vajras; this is the meaning. Regarding "Meditation is not on non-existence": it is impossible to meditate on the existence or non-existence of all stable and moving entities, because it is purposeless. Since meditating on a non-existent thing, such as the son of a barren woman, does not result in anything manifest, [meditation on non-existence is not possible]. Regarding "Nor is an entity to be meditated upon": if anything were already manifest, meditation upon it would be impossible.

སྒོམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལས་དེའི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་དངོས་པོ་དངོས་མེད་པས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་གནས་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱོན་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒོམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་འདིས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཆོ་གའི་སྦྱོར་བ་འདི་ཡིས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོ་གའོ། ། ཡེ་ཤེས་ས་གཞི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞིའོ། ། ཧཱུྃ་གཉིས་ས་བོན་ཡཾ་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་སོན་པའི་ཡི་གེ་ཡཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་གཉིས་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་ལོགས་གཉིས་སུ་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་མཚན་པའོ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་གཞན་གསུམ་པོ་ལ་ཡང་གོ་བར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་ཁ་སྦྱར་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིམ་པས་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། བསད་ན་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱས་པའོ། ། གཟུགས་ཕུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་བོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་བྱའོ། ། གཏོགས་པ་མེ་ལོང་དང་ཞེས་པ་ནི། གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ལག་པ་གཡས་སུའོ། ། ས་ཁམས་ནི་སྤྱན་མ་སྟེ་སའི་ཁམས་ལའོ། ། མིག་གི་དབང་པོ་ནི་སའི་སྙིང་པོ་སྟེ་མིག་དག་ལའོ། །

Because the object of meditation is manifested precisely through being free from meditation. Therefore, the phrase "by means of the non-existence of entities" means that the nature of both abiding as an entity and abiding as a non-entity does not change, for that would lead to the consequence of two faults. "Meditation is non-apprehensible" means that in this manner, meditation would be impossible in all respects. "By this application of the ritual" refers to the ritual that is about to be explained. "The ground of wisdom" refers to the ground of the vajra nature. "From the seed-syllable Yaṃ between two Hūṃs" means from the complete transformation of the syllable Yaṃ situated between two syllables Hūṃ. "Endowed with two vajras" means marked by two vajras generated by two syllables Hūṃ on the two sides. In this way, it should be understood for the other three maṇḍalas as well. "Again, by the yoga of union" means that they should be gathered into the interior in their proper sequence. "If killed" means rendered without intrinsic nature because of emptiness. "The aggregate of form" and so forth refers to Vairocana, the nature of the aggregate of form, who should be placed within the crown of one's own head. "Included in the mirror" means Yamāntaka, who is the nature of mirror-like wisdom, is in the right hand. The earth element is Locanā, who is in the earth element. The eye faculty is Kṣitigarbha, who is in the two eyes.

གཟུགས་ཀྱང་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ་ལུས་ལ་སོན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། ། ཁྲོ་བོ་བྱམས་པ་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་མི་གཡོ་མགོན་པོ་རྩིབ་ལོགས་གཡས་སུའོ། ། བྱམས་པ་མགོ་ལའོ། ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ་ལྟེ་བར་རོ། ། མཉམ་ཉིད་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་སྟེ་སྣ་ལའོ། ། ཆུ་ཁམས་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་སྟེ་ཆུའི་ཁམས་ལའོ། ། རྣ་བའི་དབང་པོ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྣ་བ་དག་ལའོ། ། སྒྲ་ཡང་ནི་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ་སྒྲའི་ཡུལ་ལའོ། ། ཁྲོ་བོ་གཉིས་དང་ཡང་དག་ལྡན་ནི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ནི་ལག་པ་གཡོན་པ་ལའོ། ། འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ནི་རྩིབ་ལོགས་གཡོན་དུའོ། ། འདུ་ཤེས་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཏེ་མགྲིན་པར་རོ། ། སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་འཇམ་དཔལ་ཏེ་སྙིང་གར་རོ། ། བྱིན་ཟ་ནི་གོས་དཀར་མོ་སྟེ་མེའི་ཁམས་ལའོ། ། སྣའི་དབང་པོ་ནི་ལྕེའི་དབང་པོའི་བརྡར་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་སྟེ་དེ་ཉིད་ལའོ། ། དྲི་ཡང་ནི་དྲི་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ་དྲིའི་ཡུལ་ལའོ། ། ཁྲོ་བོ་གཉིས་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་པདྨ་མཐར་བྱེད་ཁར་རོ། ། དབྱུག་པ་སྔོན་པོ་པུས་མོ་གཡས་སུའོ། ། འདུ་བྱེད་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ་རྐང་པ་གཉིས་ལའོ། ། བྱ་བ་གྲུབ་པ་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་སྟེ་ཚིགས་རྣམས་སུའོ། ། རླུང་ཁམས་ནི་སྒྲོལ་མ་སྟེ་རླུང་གི་ཁམས་ལའོ། ། རོའི་དབང་པོ་དང་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཡང་བརྡའི་དབང་གིས་རེག་བྱའི་དབང་པོར་དགོངས་པ་སྟེ་དེ་ཡང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ་སྟེ་དེ་ཉིད་དུའོ། ། རོ་ཡང་ནི་རོ་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ་རོའི་ཡུལ་ལའོ། ། ཁྲོ་བོ་གཉིས་དང་ཡང་དག་ལྡན། །

Form is also Rūpavajrā, the object of form residing in the body. "Endowed with the wrathful Maitreya" refers to the protector Acala on the right rib. Maitreya is on the head. The aggregate of feeling is Ratnasambhava, located at the navel. The space-like equanimity is Ākāśagarbha, located at the nose. The water element is Māmakī, located in the water element. The ear faculty is Vajrapāṇi, located in the two ears. Sound is also Śabdavajrā, the object of sound. "Endowed with two wrathful deities" refers to Prajñāntakṛt on the left hand. Kāmarāja is on the left rib. Perception is Amitābha, located at the throat. Discriminating awareness is Mañjuśrī, located at the heart. The fire element is Pāṇḍaravāsinī, located in the fire element. The nose faculty is intended here as a synonym for the tongue faculty; that is Lokeśvara, located in that very place. Odor is also Gandhavajrā, the object of odor. "Endowed with two wrathful deities" refers to Padmāntakṛt in the mouth. Nīladaṇḍa is on the right knee. Formative factors are Amoghasiddhi, located in the two feet. Accomplishing activity is Samantabhadra, located in the joints. The wind element is Tārā, located in the wind element. Regarding "the taste faculty," here too, by way of a symbolic convention, it is intended as the tactile faculty; that is Sarvanīvaraṇaviṣkambhin, located in that very place. Taste is also Rasavajrā, the object of taste. "Endowed with two wrathful deities."

ཞེས་པ་ནི་བགེགས་མཐར་བྱེད་རྡོ་རྗེ་ལའོ། ། སྟོབས་པོ་ཆེ་པུས་མོ་གཡོན་པ་ལའོ། ། སྟེང་འོག་ཁྲོ་བོ་གཉིས་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སྤྱི་བོར་རོ། ། གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོ་རྐང་པ་གཉིས་ལའོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་སྣང་བ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་ལའོ། ། རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་ཤེས་ཀྱང་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་སྤྱི་བོ་དང་རྐང་པ་དག་ནས། ། ཇི་སྲིད་སྙིང་གར་སོན་གྱི་བར་དུ་རིམ་པ་འདིས་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལའོ། ། ཨོཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལའོ། ། ཡི་གེ་ཨཱཿཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་པདྨའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མན་ངག་གོ། ། དེ་ནས་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སོ། ། ཇི་སྟེ་ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བསྒོམ་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ནི་རྗེས་ཞུས་པས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། ། འདིའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། རླུང་སོགས་དེར་ནི་རིམ་པ་བཞིན། །

This refers to Vighnāntakṛt on the vajra. Mahābala is on the left knee. "Endowed with the two wrathful deities of the zenith and nadir" refers to Uṣṇīṣacakravartin on the crown of the head. Sumbharāja is on the two feet. "The very nature of appearance" refers to Sparśavajrā. "Belonging to the aggregate of consciousness" means that it is included within the body of the Blessed One. "Consciousness, moreover, is luminosity" means that the body of the Blessed One, from the crown and the feet, until it reaches the heart, is included within this emptiness by this sequence. Regarding "the space element" and so forth: from the complete transformation of the syllable HŪṂ comes the sun maṇḍala; from the complete transformation of OṂ comes the moon maṇḍala; and from the complete transformation of the syllable ĀḤ comes the lotus—this is the pith instruction. "Then, arisen from the three syllables" means from the complete transformation of the vajra that has correctly arisen from the three syllables. Furthermore, if one wishes to meditate on the principal deities such as Vairocana and so forth, they are perfected from the complete transformation of their respective individual signs. "Akṣobhya, having been requested" and so forth is the brief presentation; the detailed explanation of this will follow later. "Wind and so forth, there, in sequence."

ཞེས་པ་ནི་འདིའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོཿཞེས་བྱ་བའི་ཡི་གེ་བཞིས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། དྲི་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། རོ་རྡོ་རྗེ་མ་རྣམས་ལུས་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་རྣམས་ལ་དགོད་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་རྣམས་མཛད་དུ་གསོལ། ། ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་གཅིག་གི་ཚིག་གི་དོན་ནི་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་གཞན་གཉིས་པོའི་སྐབས་སུའང་རིག་པར་བྱའོ། ། སྤྱན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་སུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཕན་ཚུན་དུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་འདིར་ཁུ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྒོ་ནས་ཞུགས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་ཐོབ་ནས་ལུས་མཐའ་དག་གང་ཞིང་ཚིམ་པར་བསམས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གང་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། གསུང་དང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དག་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཁུ་བ་དམར་པོ་དང་། ནག་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གོ། ། ངེས་པའི་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒྲའི་རང་བཞིན་དག་ཀླུ་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་དམར་པོའོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ཞེས་པ་ནི་གནག་པའོ། ། བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལའོ། ། བཙོ་བླག་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་རང་གི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་བསྐྱོད་པས་འཚེང་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

This means that immediately following this, one should visualize the four syllables jaḥ hūṃ baṃ hoḥ being placed, in their respective order, upon the forms, sounds, smells, and tastes residing in the body—namely, Rūpavajrā, Śabdavajrā, Gandhavajrā, and Rasavajrā. Regarding the phrase "Please perform the vajra bodies," the singular form is used in the sense of the plural. One should understand that the same applies to the other two [lines]. Regarding the words "With the eyes," and so forth: after the supplication, the deities' mutual passion precedes the experience of the bliss of supreme joy. Then, in the form of seminal essence, Vairocana enters through the [aperture of the] crown; having attained the stage of primordial wisdom (jñāna-bhūmi), one should contemplate that it fills and satisfies the entire body. This is then stabilized by the verse beginning, "That which is the body of all Buddhas," and so forth; this is the general meaning. Regarding the blessings of speech and mind, one should understand that the red and black seminal essences enter their respective locations in the proper sequence. "Speech" refers to words. "Definitive expression" refers to the sounds of the Dharma teachings being understood by the nāgas and others. "Wisdom-being" (jñānasattva) refers to the red [essence]. The syllable hūṃ refers to the black [essence]. "Possessing the self" refers to the self itself. "Dyeing" means that through the gift of Dharma, Akṣobhya satisfies the bodhisattvas of one's own family; this is the meaning.

དེ་ཉིད་ལ་ནི་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ལའོ། ། ས་སྙིང་ལ་སོགས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གནས་པས་སོ། ། སྙོམས་འཇུག་ནི་བཟུང་བའི་དངོས་པོའོ། ། པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟེའུ་འབྲུ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི། ཕཊ་ཀྱི་གསང་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་རྡོ་རྗེའི་ཁར་ཡི་གེ་ཕཊ་སེར་པོ་བསྐྱེད་ལ། ཁ་ནས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་སྔགས་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སླར་ཡང་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། ། ཞེས་པའི་མཐར་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། པདྨའི་དབུས་སུ་བསྐྱེད་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཁུ་བར་གྱུར་ནས་ཡོད་པའི་ཁུ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་སོ། ། རྒྱས་པར་བསྟན་པ་གསུངས་པ་བཛྲ་དྷྲྀཀ་སྔགས་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔོ་ནག་དམར་དང་དཀར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་རྩ་བའི་ཞལ་སྔོན་པོ། ། གཡོན་དམར་བ་གཡས་དཀར་བའོ། ། ཐུགས་ཀ་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སོ། ། སྤྱན་སྔ་རུ་ནི་འདུག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལྔ་པའི་ལྟེ་བར་གནས་པའི་ཉི་མ་ལའོ། ། དཀར་དང་དམར་དང་གནག་པའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་རྩ་བའི་ཞལ་དཀར་པོ། གཡས་ནག་པོ་གཡོན་དམར་པོ། ། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ནི་ཟླ་བར་བཞུགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཤར་གྱི་འཁོར་ལོ་དཀར་པོ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ལྟེ་བར་སོན་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །

Regarding the phrase "in that very [state]," it refers to those very things, such as forms, sounds, and so forth. "By Kṣitigarbha and the others" means by those who abide in the eyes and so forth. "Meditative absorption" refers to the apprehended object. "The eight-petaled lotus" is a mere illustration; one should also meditate on the anthers arising from the complete transformation of its seed-syllable. "Then, one should utter the secret mantra phaṭ" means that first, one should generate a yellow letter phaṭ at the tip of the vajra, and it is to be uttered from the mouth as well. The passage beginning with "arisen from the letters of one's own mantra" is a summary statement ending with "once again, one becomes Dveṣavajra." "Having generated [him] in the center of the lotus" means by means of a small amount of the fluid that exists as the maṇḍala wheel within the lotus, having become fluid. The detailed explanation is stated as "arisen from the mantra Vajradhṛk" and so forth. "With faces blue, red, and white" means the central face is blue, the left is red, and the right is white. "Emerging from the heart" refers to the source of phenomena (dharmodaya). "He comes to sit in front" means on the sun disk situated at the hub of the five-pronged vajra. "With faces white, red, and black" means the central face is white, the right is black, and the left is red. "He dwells on the moon of the eastern direction" refers to the moon maṇḍala located at the hub of the white eight-spoked wheel in the east.

སེར་དང་གནག་དང་དཀར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་རྩ་བའི་ཞལ་སེར་པོ། ། གཡས་སྔོན་པོ་གཡོན་དཀར་པོའོ། ། རིན་ཆེན་སྙིང་པོར་བཞུགས་པར་གྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་མརྒད་ཆ་དགུ་པའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དམར་དང་གནག་དང་དཀར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཞལ་དང་པོ་དམར་པོ་གཡས་ནག་པོ་གཡོན་དཀར་བའོ། ། རྒྱབ་ཀྱི་པདྨ་ལ་བཞུགས་གྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་ལྟེ་བར་གནས་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ལྗང་དང་ནག་དང་དམར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གྱི་ངེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དག་ལ་བཞུགས། ། ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པའི་ཉི་མ་ལའོ། ། ཞེ་སྡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། གཏི་མུག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། དམ་ཚིག་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོའོ། ། འདོད་དང་ཐར་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའི་འདོད་པ་འདི་རྣམས་གྲོལ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དཀར་དང་གནག་དང་དམར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བཞིན་ནོ། ། ཟླ་དཀྱིལ་དུ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་གནས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཤར་གྱི་མཚམས་སུ་ཞེས་པ་ནི་མེའི་མཚམས་སུའོ། ། གནག་དང་དམར་དང་དཀར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་བཞིན་ནོ། ། ལྷོ་ནུབ་ཏུ་ནི་བཞུགས་པར་གྱུར། །

"Yellow, black, and white faces" means the central face is yellow, the right is blue, and the left is white. "Abiding in the essence of jewels" refers to the sun maṇḍala situated at the center of a nine-faceted emerald. "Red, black, and white faces" means the first face is red, the right is black, and the left is white. "Abiding on the back lotus" refers to the sun maṇḍala situated at the center of the eight-petaled lotus in the western direction. "Green, black, and red faces" follows the same determination of faces as before. "Abiding on the crossed vajras" means on the sun [maṇḍala] situated at the center of the crossed vajra. Regarding "hatred" and so forth: hatred is Akṣobhya; delusion is Vairocana; passion is Amitābha; the wish-fulfilling jewel is Ratnasambhava; and "samaya" is Amoghasiddhi. "Families" refers to the lords of the families. "Accomplishing desire and liberation" means that these accomplish the practitioner's desires and liberation. "White, black, and red faces" is like Vairocana. "In the moon maṇḍala" refers to the moon maṇḍala situated on the wheel. "In the eastern intermediate direction" means in the southeast. "Black, red, and white faces" is like Akṣobhya. "Abiding in the southwest" means...

ཞེས་པ་ནི་བདེན་བྲལ་གྱི་མཚམས་སུ་རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཞལ་ནི་དམར་དང་ནག་དང་དཀར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། ། ཨུཏྤལ་སྡོང་བུ་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་དམར་བའི་སྡོང་བུའོ། ། ཨུཏྤལ་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་དམར་པོའོ། ། པདྨའི་དབུས་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་དམར་པོའི་ཟེའུ་འབྲུའི་སྟེང་གི་ཟླ་བ་ལའོ། ། ལྗང་དང་གནག་དང་དཀར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་སྟན་ལ་ཡང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བའི་སྟེང་གི་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོཿཞེས་བྱ་བའི་ས་བོན་ནི་ལྷག་མའོ། ། དབུ་རྒྱན་ལ་ནི་རྔ་སྒྲ་བཞུགས། ། ཞེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་དབུ་རྒྱན་ཅན་ནོ། ། འདི་ལ་དབུ་རྒྱན་རང་གི་མགོན། ། ཞེས་པ་ནི་བྱམས་པ་དང་སའི་སྙིང་པོའི་དབུ་རྒྱན་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། འཇིག་རྟེན་དབང་གི་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བའི་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྩོལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ལྷའི་རྒྱུས་པ་དང་། སྤྱན་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཚིགས་རྣམས་སྟེར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སླར་བྱོན་ནས་ནི་སྟན་ལ་བཞུགས།

This refers to the moon maṇḍala situated at the hub of the vajra in the southwest corner. "Faces red, black, and white" is the same as for Amitābha. "Stalk of an utpala" refers to the stalk of a red lotus. "Utpala" refers to a red lotus. "In the very center of the lotus" means upon the moon at the anthers of the red lotus. "Green, black, and white faces" is the same as for Amoghasiddhi. "Also upon a seat of a crossed vajra" means residing upon the moon at the hub of a crossed vajra. "Emanate Vajrarūpā and the others" means that the remaining seed syllables are JAḤ HŪṂ BAṂ HOḤ. "Dundubhisvara resides in the crown ornament" means he is crowned by Amoghasiddhi. Regarding "for these, the crown is their own protector": for Maitreya and Kṣitigarbha, the crown is Vairocana; for Vajrapāṇi, it is Akṣobhya; for Ākāśagarbha, it is Ratnasambhava; for Lokeśvara, it is Amitābha; likewise, for Mañjughoṣa, it is Akṣobhya; for Sarvanīvaraṇaviṣkambhin, it is Amoghasiddhi; and for Samantabhadra, it is Vajrasattva. "The sense bases" refers to the sense bases and so forth; it means the exertion of the divine eye and so forth. The meaning is that they bestow the divine sinews, eyes, ears, nose, tongue, body, and joints. Then, having returned, they sit upon their seats.

། ཞེས་པ་ནི་རང་རང་གི་ཕྱག་མཚན་གྱི་གཙོ་བོའི་སྟེང་ན་ཟླ་བ་རྣམས་ལའོ། ། ཡ་མཱནྟ་ཀྲྀཏ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གནག་དང་དམར་དང་དཀར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལྟར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། ། པདྨ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་ལྟེ་བའི་སྟེང་གི་རྡོ་རྗེ་ཐོ་བའི་ལྟེ་བར་གནས་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དཀར་དང་གནག་དང་དམར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལྟར་རོ། ། པདྨའི་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི། པདྨའི་ལྟེ་བའི་སྟེང་གི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པའི་ལྟེ་བར་གནས་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དམར་དང་གནག་དང་དཀར་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། ། པདྨ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་པདྨའི་ལྟེ་བར་གནས་པའི་པདྨ་དམར་པོའི་སྟེང་དུ་ཉི་མའོ། ། ཞལ་ནི་སྔོ་དང་དམར་དང་དཀར། ། ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་བཞིན་ནོ། ། པདྨའི་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་པདྨའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རང་གི་གསང་སྔགས་ལས་བྱུང་བ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། ། ཞལ་ནི་གནག་དང་དཀར་དང་དམར། ། ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་བཞིན་ནོ། ། པདྨ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་སྟེང་གི་རལ་གྲིའི་ཡུ་བ་ལ་སོན་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞུགས་པའོ། ། ཞལ་ནི་གནག་དང་དམར་དང་དཀར། ། ཞེས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། པདྨ་ཉི་མར་བཞུགས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཧཱུྃ་མཛད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ནང་དུ་སོན་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞུགས་པའོ། ། ཞལ་ནི་གནག་དང་དམར་དང་དཀར། ། ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་བཞིན་ནོ། །

This means that upon the principal hand-symbols of each [deity] are moons. Regarding the phrase "Yamāntakṛt" and so forth, the description "black, red, and white faces" is certain to be like Akṣobhya. "Lotus and sun" refers to the sun maṇḍala situated at the hub of a vajra-hammer atop the center of a lotus. "White, black, and red faces" is like Vairocana. "Lotus and sun" refers to the sun maṇḍala situated at the hub of a five-pronged vajra atop the center of a lotus. "Red, black, and white faces" is like Amitābha. "Lotus and sun" refers to the sun atop a red lotus situated at the center of a variegated lotus. "Faces blue, red, and white" is like Akṣobhya. "Lotus and sun" refers to the sun maṇḍala situated at the center of a variegated lotus. "Arising from their own secret mantra" means from the complete transformation of the syllable HŪṂ. The same should be understood for the other five as well. "Faces black, white, and red" is like Akṣobhya. "Lotus and sun" means seated upon a sun maṇḍala located at the hilt of a sword atop a lotus. "Faces black, red, and white" is as before. "Seated on a lotus and sun" means seated upon a sun maṇḍala situated within the mudrā of Vajra-Hūṃkāra. "Faces black, red, and white" is like Akṣobhya.

པདྨ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་ལྟེ་བར་སོན་པའི་དབྱུག་པ་སྔོན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཉི་མ་ལའོ། ། ཞལ་ནི་གནག་དང་དམར་དང་དཀར། ། ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། པདྨ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི། པདྨར་གནས་པའི་དབྱུག་པར་སོན་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཞལ་ནི་གནག་དང་དམར་དང་དཀར། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཡང་སྔར་གྱི་བཞིན་ནོ། ། པདྨ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི། པདྨའི་སྟེང་གི་གཙུག་ཏོར་ལ་སོན་པའི་ལག་པ་གཉིས་ལ་གནས་པའི་ཉི་མ་ལའོ། ། ཞལ་ནི་གནག་དང་དམར་དང་དཀར། ། ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། པདྨ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི་པདྨར་སོན་པའི་རྡོ་རྗེར་གནས་པའི་ཉི་མ་ལའོ། ། དེ་ལྟར་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་གཞུག་པ་དང་དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། འདིའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པ་གསུངས་པ། སྣའི་རྩེ་མོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྣའི་རྩེ་མོར་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོའི་པདྨའི་སྣ་རྩེར་རོ། ། ཡུངས་ཀར་ཞེས་པ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲས་བུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའོ། ། འགྲོ་དང་མི་འགྲོ་ཞེས་པ་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་བཅས་པ་ལྷའི་ཚོགས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་གནས་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་བརྟགས་པ་ཡི། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། སླར་ཡང་བསྒོམ་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྣ་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི། རིགས་ལྔ་སོ་སོའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཕྱིར་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སོ། །

"Lotus and sun" refers to the sun situated upon the blue staff that reaches the center of the lotus. "The faces are black, red, and white" is as before. "Lotus and sun" refers to the solar maṇḍala situated upon the staff that rests in the lotus. "The faces are black, red, and white" is also as before in this context. "Lotus and sun" refers to the sun situated on the two hands that reach the uṣṇīṣa atop the lotus. "The faces are black, red, and white" is as before. "Lotus and sun" refers to the sun situated upon the vajra that rests in the lotus. Having thus emanated the maṇḍala consisting of the thirty-two deities, one should meditate on the entry of the wisdom-being (jñānasattva), the conferral of empowerment, and so forth. Immediately following this, the teaching on the subtle yoga is stated, beginning with "At the tip of the nose" and so on. "At the tip of the nose" refers to the tip of the nose of the goddess's lotus. "White mustard seed" refers to a drop of bodhicitta the size of a white mustard seed. "Moving and non-moving" refers to the assembly of deities together with the celestial palace. "The abode of supreme wisdom" means it is the cause of supramundane wisdom. "Examined by wisdom" means its nature is wisdom alone. Furthermore, to teach another meditation, it is said, "five-colored" and so forth. "Five-colored" refers to the families, such as white and so on, for the sake of the respective groups of the five families.

རིན་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཐང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་མཚན་ནོ། ། རིན་ཆེན་བརྟན་པར་གྱུར་ནས་སྤྲོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་མཚན་ལ་བསྒོམ་པ་བརྟན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྲིད་དུ་བསྒོམ་པ་བརྟན་པའི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པའི་དོན་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། བརྟན་པར་མ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྤྲོ་བ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། ། རབ་མཆོག་སྤྲིན་ནི་སྤྲོ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་སྤྲོས་པས་བརྟན་པར་གྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲིན་ཡང་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་འབར་བའི་འོད་མཉམ་པས། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་གཞན་དང་། ཁ་དོག་རྣམས་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སློང་མོ་དང་ཚུལ་མི་བཟླ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སློང་མོའི་ཆེད་དུ་སློང་མོ་སྩོལ་ཅིག་ཅེས་མངོན་པར་སྦྱོར་བར་གཟུང་བར་མི་བྱའོ། ། བསླང་བར་བྱ་ལ་ཡང་ཆགས་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཟས་ལ་རབ་ཏུ་ཆགས་པས་ཀྱང་འདོད་པར་མི་བྱའོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་བརྟན་པར་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཆོག་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གསང་སྔགས་བཟླ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། འདིའི་མན་ངག་ཀྱང་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའི་རིམ་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

"Jewel" (ratna) refers to that which is priceless. It refers to the hand implements, such as the vajra and so forth. "Once the jewel has become stable, emanate" means that as long as the meditation on the hand implements, such as the vajra and so forth, has become stable, one should emanate the generated objects in the ten directions by the power of that stable meditation. The phrase "not having become stable" and so forth prohibits such emanation. "One should emanate the supreme clouds" means that once the vajras have been emanated and stabilized, one should then emanate clouds of buddhas. "With the equal radiance of blazing buddhas" means that these are other buddhas and possess colors such as white and so forth. Now, in order to teach the vajra recitation, it is said: "One should not recite for the sake of alms." This means that yogins who practice the conduct of extreme non-elaboration should not engage in the practice of begging, thinking, "Please give me alms." "Nor should one be attached to what is obtained" means that one should not desire food through intense attachment. As long as the body remains stable, one should practice contentment. If one asks, "What should be done after that?" it is said: "Recite the secret mantra." This means one should meditate on the three syllables as having the nature of entering, abiding, and emerging. The pith instructions for this are to be taught in the Stages of Vajra Recitation itself. "With unimpaired limbs" means the yoga of the deity who is inseparable from oneself.

ངག་གི་བཟླས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འཕགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཕགས་ནས་ནི་གདན་རྣམས་ལས་ལངས་ནས་སོ། ། སྤྲོ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་བྱའོ། ། སྙོམས་འཇུག་དག་ལ་རབ་བསྡུ་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་དག་ཀྱང་གཞུག་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། དོན་དམ་པ་ཡི་བཟླས་པར་གསུངས། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་། བྱེད་པ་ནི་ངག་གི་བཟླས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཞུགས་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་གནས་ཇི་ལྟ་བར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་བཀོད་ལ། བདག་ཉིད་སྟོང་ཉིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞུགས་པར་བྱའོ། ། དགའ་བ་ཡིད་འོང་དོན་ཆེན་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི་དགའ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དགའ་བའོ། ། དེའི་རྒྱུན་གང་ཞིག་ཡིད་དུ་འོང་བའི་དོན་ཆེན་པོ་འདོད་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འཁྱུད་པ་དང་འོ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེས་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་སོ། ། གཡོན་པར་མཆིས་བཞེས་ན་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་གསོན་པར་རོ། ། སངས་རྒྱས་དོན་དུ་ང་བྱང་ཆུབ། ། དོན་དམ་རྗེས་སུ་ཕན་པར་གཟིགས། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དོན་དུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དོན་དམ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྐུའོ། ། འདི་གསུམ་རྗེས་སུ་ཕན་པར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟོད་གསོལ་ཞེས་པ་ནི།

In order to teach the verbal recitation, it is said: "Having arisen," and so forth. "Having arisen" means having stood up from the seats. "Emanating" means that one should include the nature of one's own aggregates and so forth. "One should thoroughly gather them into the meditative absorptions" means that having become thus, one should also cause the wisdom-being and the samādhi-being to enter. "This is taught by all the Buddhas as the ultimate recitation" means that for the yogi who is the identity of the one [deity], the activity is the verbal recitation; the intention is that this is the suchness of all the Buddhas. "One should enter into suchness" means that one should instantaneously arrange the deities of the maṇḍala in their respective places and enter with oneself preceded by emptiness. "Desiring the delightful joy of great purpose" means that "joy" is supreme joy. Its continuity is the desire for the great purpose that is delightful, which produces great bliss through embracing, kissing, and so forth; it is taught in that way. "If one takes the left" means that one is alive. "For the sake of the Buddhas, I am enlightened; I see the benefit of the ultimate" means that "for the sake of the Buddhas" refers to the relative truth. "Enlightened" refers to the ultimate truth. "The ultimate" is the body arising from authentic union. This is the meaning of "because of seeing the benefit of these three." "The Buddhas offer praise and prayer" means:

སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པར་གྱུར་པས་བདག་ཉིད་བསྟོད་དུ་བཅུག་ནས་སོ། ། འཁོར་ལོ་རྗེས་ཆགས་ཞེས་པ་ནི། ། གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོ་མཉེས་པར་བྱའོ། ། མཆོག་ཏུ་གསང་བར་ཇི་བཞིན་དོན་བཤད་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་འཁོར་ལོ་ལ་བསམ་པའི་རིམ་པ་གསང་བའི་མཆོག་བསྟན་ནས་སོ། ། རང་གི་འཁོར་ལོ་ལ་ནི་འཁོར་ལོ་གཞུག། ཅེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་རིམ་པས་སོ། ། ཧཱུྃ་གི་སྙིང་པོར་ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གི་རྒྱུས་སོ། ། དེ་བྱུང་འགྲོ་ཀུན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བསམ་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་དེས་སོ། ། མཐོ་གང་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། སྤྱི་བོའི་སྟེང་དུ་མཐོ་གང་ཙམ་གྱི་བར་སྣང་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཧཱུྃ་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བཟའ་དང་ཚོད་ལ་སོགས་པའི་དམ་ཚིག་གི་རྫས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཡི་གེ་ཨ་ཡིས་མཚན་པའི་ཐོད་པར་སོན་པར་བལྟས་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་སོན་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལས་བྱུང་བའི་མེས་ཞུ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་ལ་ཡི་གེ་ཨས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩིར་བྱས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འབྲུག་གི་སྒྲ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ངོ་། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཆུ་ཡིས་ཀྱང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཞུ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། ། བཟའ་བ་ཞེས་པ་ནི་བཟའ་བར་བྱའོ། ། ཁ་སྦྱོར་བ་ཡི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་སྟེང་དང་འོག་དག་གིས་མནན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐལ་བའི་མཐར་ཞེས་པ་ནི་དྲི་ཆེན་ཐུག་པར་བྱའོ། །

Having caused oneself to be praised by becoming the Buddha’s activity, [the text says]: "The wheel of passion" means that immediately after the supplication, the circle of goddesses should be pleased. "Having explained the meaning of the supreme secret as it is" means that for the sake of those goddesses, the supreme secret of the sequence of visualization for the wheel is taught. "The wheel should be inserted into one's own wheel" refers to the previous sequence. "In the essence of HŪṂ" means by means of the syllable HŪṂ. "All beings arising from that are Vajrasattva" means the nature of Vajrasattva arising from the syllable HŪṂ. "Visualize" means with the mind. "By a span" and so forth means that one should meditate on a moon maṇḍala in the space a span above the crown of the head. "HŪṂ" and so forth means that one should visualize the samaya substances, such as food and snacks, as entering a skull cup marked with the syllable A; then, preceded by melting through the fire arising from the syllable HŪṂ situated above that, they are purified of stains, and one should visualize them being transformed into wisdom nectar by the syllable A. "The sound of thunder" is the syllable HŪṂ. "All of those by water as well" means they will melt; this is the remainder. "Food" means that which is to be eaten. "By the union of the union" means by pressing together from above and below. "At the end of the ash" means until the excrement is exhausted.

རྣམ་པར་བརྟག་ཅེས་པ་ནི་བྱ་བའོ། ། ཕན་ཡོན་གསུངས་པ། རིམས་ནད་མེད་ཅིང་ལ་སོགས་པའོ། ། མདོར་བྱས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ། ། ༄༅༅། ། རྗེ་བཙུན་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། མདོར་བྱས་པའི་རིམ་པས་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ད་ནི་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱག་འཚལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་གསུངས་པ། ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་བཤད་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་སྒོམ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། གཞན་གྱིས་ཐོས་པར་མི་འགྱུར་བའི་བཟླས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་བརྒྱུད་པའོ། ། འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་ལ་ལེགས་གནས་ཤིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་ལ་ལེགས་གནས་ཤིང་། ། ཞེས་པ་ནི་མདོར་བྱས་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འདོད་རྣམས་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་རིམ་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལའོ། ། ཐབས་འདི་ཞེས་པ་ནི། རླུང་གི་དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ལས་ཀུན་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་ཞི་བ་དང་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། ། འདི་ནི་རྣམ་ཤེས་བཞོན་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞོན་པར་གྱུར་པ་ཡང་། གང་ཚེ་སྣང་བར་ལྡན་གྱུར་ཅིང་། ། རླུང་ནི་བཞོན་པ་ཉིད་གྱུར་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་དོ། ། ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། སྙིང་ག་ལ་སོགས་པར་སོན་པའི་སྲོག་དང་། ཐུར་དུ་སེལ་བ་དང་།

"Should be analyzed" refers to the action. The benefits are stated as: "free from infectious diseases," and so forth. This concludes the commentary on the Piṇḍīkṛta-sādhana. Homage to the Venerable Avalokiteśvara. Having realized the isolation of the body through the stages of the Piṇḍīkṛta, now, in order to realize the isolation of speech, the Vajra Recitation is taught, preceded by an homage. It is stated: "All," and so forth: "I shall explain the stages of Vajra Recitation." Because this is the object of meditation, recitation that is not heard by others is "Vajra Recitation." Its "stages" refers to the lineage. To demonstrate the sequence of entry, it is said: "Abiding well in the generation stage," and so forth. "Abiding well in the generation stage" refers to those who meditate on the stages of the Piṇḍīkṛta. "For those who desire the completion stage" refers to those who wish to attain the stage of union. "This method" is to be explained immediately following: "The reality of the winds, in stages," and so forth. "Performing all activities" means performing the rites of pacification, enrichment, and so on. "This is the mount of consciousness" is explained by: "When it becomes endowed with appearance, the wind becomes the mount," and so forth. "The nature of the five" refers to the life-sustaining wind, the downward-clearing wind, and so on, which have reached the heart and other centers.

གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། ཁྱབ་པར་གནས་པ་དང་། མཉམ་པར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ། བཅུ་ཡང་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པར་སོན་པའི་ཀླུ་དང་། རུས་སྦལ་དང་། རྩངས་པ་དང་། ལྷས་བྱིན་དང་། གཞུ་ལས་རྒྱལ་རྣམས་དང་བཅས་པའི་སྲོག་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུའོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་དང་པོ་ནས། བླ་མའི་ཁ་ལས་རྟོགས་པར་བྱ། ། ཞེས་པའི་བར་དུ་གོ་སླའོ། ། སྣའི་རྩེ་མོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྣའི་རྩེ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣའི་བུ་གའོ། ། ཡུངས་ཀར་ཞེས་པ་ནི་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུར་རླུང་གི་ཁམས་ཕྲ་བའོ། ། འགྲོ་དང་མི་འགྲོ་ཡུངས་ཀར་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་རླུང་གི་ཁམས་དག་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་། འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པའོ། ། རིན་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བར་རིན་ཐང་མེད་པའི་རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། ཡུངས་ཀར་གྱི་ནི་འབྲུ་ཚད་ཙམ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། སྣའི་རྩེ་མོར་ཞེས་པ་ནི། ། འདིར་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་དངོས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རླུང་ངོ་། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། ། གནས་པའི་ལྷ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གནས་པའོ། ། མི་གསལ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། །

It is of the nature of the five characteristics: the upward-moving, the pervasive, and the equal-abiding. Regarding the statement "there are also ten," these are the ten winds, such as the life-sustaining wind and so forth, together with the nāgas, tortoises, lizards, Devadatta, and Dhananjaya that have entered the eyes and other sense organs. The passage from "The reality of the winds, in sequence..." up to "...should be understood from the mouth of the guru" is easy to understand. Regarding the phrase "at the tip of the nose" and so forth: "the tip of the nose" refers to the conventional nostrils. "White mustard seed" refers to the subtle wind element, which is like a white mustard seed. "Moving and non-moving within the mustard seed" refers to the three syllables, which are the nature of the wind element's movement, its abiding, and its emergence. The passage beginning with "the abode of supreme wisdom" is easy to understand. "Five-colored" means possessing colors such as white and so forth. "Jewel" is used because it is extremely essential. It is the wind element, which, like a precious gem, is priceless. "The size of a white mustard seed" conveys that same meaning. "At the tip of the nose" also conveys that same meaning here. "The actuality of the five wisdoms" means that because it is the nature of the five Tathāgatas, it is the essence of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "That reality" refers to the wind. "Should be meditated upon" is the remainder of the sentence. "The deity who abides" refers to the abiding of the three syllables. "Possessing the nature of the unmanifest and the manifest..."

ཞེས་པ་ནི་གསལ་བའི་གཟུགས་སམ་མི་གསལ་བའི་གཟུགས་སོ། ། དབུགས་ཞེས་པ་ནི་དབུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཕྱུང་ནས་ནི་ཞེས་པ་ནི་འོག་གི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཕྱུང་བའོ། ། པདྨའི་སྣ་རྩེར་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོའི་ཆོས་འབྱུང་གི་སྣ་རྩེར་རོ། ། ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་སླར་ཡང་ཁ་དོག་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རླུང་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྣའི་རྩེ་མོར་རྣམ་པར་ཕྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞོམ་དུ་མེད་པའི་ཡི་གེ་ཕྲ་མོ་ཐིག་ལེའི་རྣམ་པའོ། ། ཐིག་ལེར་སོན་པར་བཞག་ཅེས་པ་ནི་སེམས་དེར་སོན་པར་བྱས་ནས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། སྣ་རྩེར་ཡུངས་ཀར་ཞེས་བྱ་བའི་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་བྱིས་པའི་ཡུལ་མིན་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གོ་སླའོ། ། དོན་གྱི་རྗེས་འགྲོའི་བཟླས་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་གང་གྱུར་པའི་བཟླས་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བཟླས་པས་སོ། ། རང་བཞིན་མེད་པས་ཞེས་པ་ནི། ། གཞོམ་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བའོ། ། མཛེས་པའི་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འཕྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། བརྟགས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའོ། ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པར་དེ་བཤད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་སྒྲའི་ཚིག་ཏུ་བཟླའོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། སློང་མོ་ཟ་ཞིང་མི་བཟླ་སྟེ། །

This refers to either a clear form or an unclear form. "Breath" refers to the bodhicitta that is the nature of the breath. "Having emitted" means having emitted it through the vajra-path below. "At the tip of the lotus" means at the tip of the goddess's source of phenomena (dharmodaya). Regarding the phrase "five-colored" and so forth, the meaning is that when that very wind, which is of the nature of the five colors, is emitted at the tip of the nose, at that time it is called "prāṇāyāma" (vitality-effort). "One's own mantra" refers to the indestructible, subtle syllable in the form of a drop (bindu). "Placed as having reached the drop" is the intention that one should meditate after having caused the mind to reach that [drop]. From the beginning of "At the tip of the nose, like a mustard seed" up to "The yoga is not the domain of the childish," the meaning is easy to understand. "Recitation following the meaning" refers to the recitation that follows whatever occurs in the sequence of entering, abiding, and emerging. "By way of being without intrinsic nature" means arising from the nature of the indestructible. "In a beautiful manner" means by way of an uninterrupted flow. "Imputed" means lacking intrinsic nature. "By the Buddhas of the three times" refers to the three natural syllables of the Buddhas of the three times. "That is explained as vajra-recitation" is the intention that it should be recited as the verbal expression of vajra-recitation. "One should not recite while eating alms..." [and so forth].

ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པར་གསལ་བར་བྱས་སོ། ། སླར་གསོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། ། དཔལ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དངོས་པོ་མེད་གྱུར་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ངོ་། ། རབ་ཏུ་གྲངས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་སོ། ། གཙོ་བོ་བཀའ་གང་བདག་གི་འདི། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་གང་ཞིག་དེ་བདག་གི་འདི་ཡིན་གྱི་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། ། མི་རྟོག་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། བརྗོད་དང་དམིགས་པར་བཅས་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ཞིག་བརྗོད་པར་གནས་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དམིགས་པར་བཅས་པ་སངས་རྒྱས་སྐུ། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་སྟེ། གང་ཞིག་སྔགས་ལས་བསྐྱེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་འདི་རྣམས་དེ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་བརྡ་རུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ལ་བརྡའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྡ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། དང་པོ་གཅིག་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པའི་དབྱངས་བཅུ་པོ་རྣམས། རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀ་ཨཾ་ཨཿཞེས་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡི་གེའི་སྡེ་ཚན་གཅིག་ཡིན་ནོ། ། ང་ཉ་ཎ་ན་མ་ནི་གཉིས་པའོ། །

The phrase "and so forth" clarifies the summary. "Again, the request" means to supplicate. "Glorious One" refers to Vajrapāṇi. "Great Vairocana" refers to Vajrasattva. "Even though it has become non-existent" means that although it is empty by nature, "it is thoroughly enumerated" means through the meeting of causes and conditions. "Whatever command of the Lord is mine" intends to say: "This is the command of the Blessed One which is mine, and not according to your [view]." "The nature of the non-conceptual meaning" means that which eliminates doubt. "Together with expression and the object of observation" means that whatever remains as an expression for the sake of all beings is the meaning of "expression." "The object of observation is the Buddha-body" means that it is therefore expressed; those Buddha-bodies generated from the mantra are what is called the "object of observation." "The reality of the mantra is explained as the symbol" means that the three syllables known as the reality of the mantra—the nature of which is entering, abiding, and emerging—are the domain of symbols; thus, the meaning is "symbolic vajra recitation." Now, the extraction of the mantra is taught: "The first is one," and so forth. Here, the ten vowels beginning with the letter a, excluding ṛ, ṝ, ḷ, ḹ, aṃ, and aḥ, constitute the first group of letters. ṅa, ña, ṇa, na, and ma are the second.

དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཚན་བདུན་ནི་སྡེ་ཚན་བདུན་ནོ། ། སྡེ་ཚན་དགུ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མེད་པ་ལས་དང་པོའི་ཡི་གེ་ཨ་གཅིག་གོ། ། གཅིག་ཅེས་པ་ནི་འདིར་རིགས་མཐུན་གཞན་ལ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། དང་པོ་གཅིག་ནི་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་པོ་སྟེ་ཨ། ཨ་དེ་ཤེས་པ་ནི་མཆོག་གི། ཞེས་པ་གཞན་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། འདིར་ཡང་སྡེ་ཚན་རྣམས་ཀྱི་དང་པོར་གྱུར་ཀྱང་དེས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དབུས་ན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་དང་པོ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་ལ་དུས་རྣམས་ཀྱི་དབུས་ནས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གང་གི་སྒྲ་ནི་(ཆོ་གས་‚ཚོགས་)རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བཅུ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བཅུའི་སྒྲས་འདིར་བཅུ་པ་གཞན་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཨ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཧའི་མཐར་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུའོ། ། ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་འདི་རྣམས་ལས་བཞི་ཚན་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་པ་ནི་སྦྱོར་བར་མ་བཅིངས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ལས་གང་ཞིག་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་དགུ་པོ་ཡང་བཅུ་ཡིས་མ་བཅིངས་པས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་ན། གཉིས་གཉིས་གཉིས་དེ་འདིར་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནས་གསུངས་པ། དེ་ནི་བཅིངས་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཡི་གེ་ཅུང་ཟད་གང་གིས་ཀྱང་མ་བཅིངས་པ་ནི། དེ་ཀུན་དུ་མ་བཅིངས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་མའི་ཡི་གེ་ཧ་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །

The seven groups of four letters, such as ka and so forth, which are distinct from those [vowels], are the seven groups. Among these nine groups, there is the single letter a, the first of all. The term "single" here means that there is no other of its kind. The term "first" refers to its being spoken at the beginning of all; thus, the "single first" is the first vowel, a. The phrase "knowing that" connects to the word "supreme." Although it is the first of the groups here, because it is perfectly subsumed [within them], it is said to be "in the middle," just as, for example, the first Kṛtayuga is said to be "in the middle of the ages." The word "whose" (yasya) has the sense of completing the ritual. Regarding the phrase "by ten" and so forth: here, the word "ten" indicates the tenth [group]. From a to ha, there are forty-nine letters. From these forty letters, there are ten groups of four. That which is not bound by these ten is "unbound by application," meaning that which has become external to them. If one asks: "In that case, since the nine letters [of the groups] are also not bound by ten, there would be no specific determination; which are the 'two by two' here?" To that, it is said: "That is called unbound." This means that which is not bound by even the slightest letter beyond it should be understood as entirely unbound; the intention is that the final letter of all is ha. The phrase "knowing that" and so forth is easy to understand.

སོ་སོར་སྦྱོར་བ་དགུའི་དབུས་ནས་འདིར་ནི་དགུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་སྡེ་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པས་སམ། འོན་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བར་འདོད་ནས་གསལ་པོར་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། དབྱངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དབྱངས་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པའོ། ། གསལ་བྱེད་ནི་ང་ཉ་ཎ་ན་མ་རྣམས་སོ། ། ཡི་གེ་ནི་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ལྷག་པ་གཟུང་ངོ་། ། དང་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། གྲངས་དགུའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་གོ་བར་བྱའོ། ། དགུའི་སྒྲས་གྲངས་ཡང་དག་པར་གསལ་བར་བྱས་སོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི། ། དགུའི་སྒྲ་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཅི་ཡི་གེ་ཧ་ཡན་འགར་བ་འདི་ཁོ་ནའམ། འོན་ཏེ་ཡི་གེ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་གསུངས་པ། མ་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དབྱངས་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཤིང་ཕན་ཚུན་དུ་ཡི་གེ་གཞན་གྱིས་གང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འདིར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡི་གེ་ཨ་དང་ཡི་གེ་ཧ་དག་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྔ་པ་ལྔ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཡི་གེ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་བཅིངས་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གིས་དེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ། ། འདིར་འབྱུང་བའི་མཐའ་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ། རས་ཀྱི་མཐའ་ལ་རས་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཡི་གེ་ཨུ་ཐུང་ངུ་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ། །

From among the nine individual applications, in order to dispel the doubt as to whether the word "nine" here refers to the desired group of letters beginning with a, or whether it refers to something else entirely, it is stated clearly: "Vowels and..." and so forth. The vowels are a and so on. The consonants are ṅa, ña, ṇa, na, and ma. The word "letters" (yi ge) should be understood as including those beyond that. The word "and" (dang) is used for the sake of restriction. For this very reason, it should be understood as following the number nine. The word "nine" clearly indicates the number. The intention is that it follows that [number] and fully demonstrates the word "nine." If one asks: "Is this the solitary letter ha alone, or should it be correctly joined with other letters as well?" it is stated: "Unbound," and so forth. Because vowels and so forth have followed [it] and are correctly joined with other letters in mutual relation, it is taught here without depending on them. It is not only the letters a and ha; the letters ma and so forth, which will be explained in the passage "the five with the five," are also unbound. The passage beginning with "Whoever knows that" is easy to understand. Regarding "the elements" and so forth: the elements are the great elements (mahābhūta). Here, the word "element" ('byung ba) is used for the end of the elements, just as one says "cloth" for the end of a cloth. Therefore, the short vowel u is shown to be the element.

མཐའ་ཞེས་པ་འདིར་སྒྲའི་ཉེས་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏེ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་འབྱུང་བའི་ཡིན་པར་རྟོགས་ཏེ། ཚིག་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་དོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་སྒྲ་རྣམས་འཇུག་པས་ན་མཐའི་སྒྲས་ཡི་གེ་ཨཱུ་རིང་པོ་བཟུང་སྟེ། ཡི་གེ་ཨི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་མཐའ་ཡང་ཡིན་པས་འབྱུང་བའི་མཐའ་སྟེ། དེ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བསྟན་པའི་ཡི་གེ་གཉིས་ལས་ཏེ་གཞན་ལས་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། ། གང་གིས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྔར་གྱི་ལ་འབྲེལ་ཏོ། ། ཆའི་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཆ་རྣམས་ནི་བཅུ་དྲུག་གི་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་གི་ཆའོ། ། དེ་ལ་ཡོད་པའི་དང་པོར་གྱུར་པའི་ཡི་གེའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན་གསུངས་པ། བཅུ་དྲུག་གནས་ཞེས་པ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་པ་སྟེ། དེ་ལས་ས་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པས་གནས་པའོ། ། ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དང་པོ་ལྔའི་སྒྲ་བསྟན་པ་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། གཉིས་པ་ལྔ་སྨོས་པས་ཀྱང་སྡེ་ཚན་ལྔ་གཟུང་ངོ་། ། ཡི་གེ་ལྔས་བརྒྱན་པ་ནི་སྡེ་ཚན་ལྔ་སྟེ་ལྔ་ལྔའོ། ། བར་གྱི་ཚིག་བཞི་སྟེ། བ་ལང་གི་ཤིང་རྟ་བཞིན་ནོ། ། སླར་ཡང་དེ་གང་ཞིག་ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་ནས་ཡི་གེ་མའི་མཐར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ལྔའི་ལྔ་པ་སྟེ་ཡི་གེ་མའོ། ། དེས་ཡང་དག་ལྡན་པ་ནི་གནས་གསུམ་དུའོ། ། བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གསུམ་དང་གསུམ་ཞེས་གསུམ་གཅིག་ལྷག་པར་རོ། ། བཞི་དང་གསུམ་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་སྦྱར་ལ།

Here, the term "limit" (anta) indicates a thing that has become a phonetic fault, and because it is relevant to the context, it is understood to be an "emergent" (bhava). Words follow what is intended. Furthermore, since sounds are applied [there], the word "limit" (anta) refers to the long vowel ū, and not the vowel i. Since it is both "emergent" and a "limit," it is the "emergent limit" (bhavānta). That which is "perfectly endowed" (samyukta) is from the two letters taught immediately following; "from another" (anyataḥ) is the remainder. In the phrase "by which that," and so forth, the previous [particle] la is connected to everything. Regarding "the first of the parts," and so forth: since the parts are sixteen in number, they are the parts of the sixteen vowels. The letter that is the first among those is [the first part]. If one asks what kind [it is], it is said: "abiding in the sixteenth." The completion of the sixteenth is the sixteenth; because it is situated beyond that, it "abides." Regarding "the fifth," and so forth: the mention of the "first five" is primary, but by mentioning the "second five," the five groups are also included. "Adorned with five letters" refers to the five groups, each consisting of five. This is a compound of four intermediate words, like "ox-cart." Furthermore, that which is from the letter ka up to the letter ma—the "limit" of those is the fifth of the five, the letter ma. That which is "perfectly endowed" with that is in the three places. Regarding "four," and so forth: "three and three" means three with one added. Those are definitely applied to the four and the three.

ངེས་པར་བཅིངས་པའི་གནས་གསུམ་པོ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་སྦྱར་ཞེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་དང་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་དག་དང་པོ་དང་། གསུམ་པར་གནས་པ་ལ་གསུམ་དུ་ངེས་པར་བཅིངས་ཏེ། ཡི་གེ་ཨ་དང་། ཡི་གེ་ཨོ་དང་། ཡི་གེ་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་ཧ་དང་། ཡི་གེ་ཨཱུ་དང་། ཡི་གེ་མའོ། ། གཉིས་པ་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཨ་ཡང་བཞིས་ངེས་པར་བཅིངས་ཏེ། ཡི་གེ་ཨ་གཉིས་དང་། དེ་ནས་ཚེག་དྲག་དང་། ཡི་གེ་མའོ། ། ཐིག་ལེ་རང་བཅས་ཞེས་པ་ནི། དང་པོ་ཨོཾ་ནི་ལྷག་མའི་གནས་ལ་ཡི་གེ་མ་ཐིག་ལེར་བྱའོ། ། རིང་པོར་བཅས་ཞེས་པ་ནི་གནས་གཉིས་པར་ཡི་གེ་ཨ་ལ། ཡི་གེ་ཨ་གཞན་གྱིས་རིང་པོར་རོ། ། ཡོན་ཏན་སྦྱོར་བ་ཕྱིས་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་ཡི་གེ་ཨུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཏེ། ཡི་གེ་ཨོ་ཡིན་ཏེ་དང་པོའོ། ། དང་པོ་དང་གསུམ་པ་ལ་ཐིག་ལེར་སྦྱར་བ་དང་། ཡི་གེ་ཧ་ལ་ཡི་གེ་ཨུ་སྦྱར་བ་ཡང་ངོ་། ། གཉིས་པར་ཚེག་དྲག་བཞག་སྟེ་འདིའི་ཡི་གེ་མ་དབྱི་བར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཐུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡི་གེ་ཐུང་ངུ་ཡི་གེ་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་མཐའ་དག་དང་། ཚིག་མཐའ་དག་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་སྤངས་པའི་བརྗོད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དུ་མའང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡི་གེ་དུ་མ་རྣམས་ལ་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་ལོག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་རང་གི་ངོ་བོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཅིག་མིན་ཞེས་པ་ནི།

The phrase "should be applied as appropriate to the three places of certain binding" is the remainder of the sentence. If one asks how they are to be certainly applied: the syllables oṃ and hūṃ are to be certainly bound in three ways, residing in the first and third places, namely: the syllable a, the syllable o, and the syllable ma. Likewise, the syllable ha, the syllable ū, and the syllable ma. The syllable a residing in the second place is also certainly bound in four ways: two a syllables, then the visarga, and the syllable ma. Regarding the phrase "together with the bindu": in the first place, oṃ, the syllable ma should be made into a bindu in the remaining place. Regarding the phrase "together with the long": in the second place, the syllable a is made long by another syllable a. Regarding the phrase "the qualities, the conjunction, and the subsequent": the syllable a joined with the syllable u is a "quality," which is the syllable o; this is the first. In the first and third places, the bindu is applied, and the syllable u is also applied to the syllable ha. In the second place, the visarga is placed, and the ma of this [syllable] is to be elided. To show that the syllable a is the supreme of all syllables, it is said: "the short," and so forth. The short syllable, the syllable a, is the cause for the engagement of all speech and all words; therefore, without it, not even a slight utterance is possible. Regarding the phrase "nor is it many": this is because among many syllables, it appears as a single essence, being the exclusion of those of a different class. Regarding the phrase "not one":

གཅིག་པོ་དེ་ཡང་ཡི་གེ་དུ་མའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཡི་གེ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གང་ཞིག་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་སྔོན་དུ་བྱས་ལ་ཕྱི་ནས་བརྗོད་པ་འཇུག་སྟེ། དེ་ལ་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་བུད་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྀ་རཱྀ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ནིང་ཞེས་བྱ་བའོ། ། འདི་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། ཚིག་བསྡུ་བ་དང་། ཕན་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། སྔགས་བཏུས་ནས། ད་ནི་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་གསུངས་པ། འོག་དང་སྟེང་དུ་བཅས་པར་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོག་ནི་མཐའ་མའོ། ། སྟེང་ནི་དང་པོའོ། ། དབུས་དང་བྲལ་ན་དང་པོ་དང་ཐ་མ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་པས་ན་དབུས་ཀྱང་གོ་བར་བྱའོ། ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་པོ་འདི་བརྗོད་པའི་རིམ་པ་དང་པོ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མར་རྣམ་པར་གནས་པར་བློས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་མྱུར་བ་དང་བུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། བརྗོད་པའི་སྔགས་འདི་དག་ཅེས་པ་ནི། སྔགས་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དངོས་མེད་དོ་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་ག་ན་གནས་པའི་གཞོམ་དུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །

The intention is that even that single [syllable] arises as a specific characteristic of its own nature because it serves as the basis for multiple letters. Regarding the phrase "whichever letter," and so forth: whichever letters, such as a and so on, are placed first and then followed by the utterance, those letters such as a and so on are of the nature of a woman because they are the essence of insight (prajñā). The letters such as ka and so on are of the nature of a man because they are the essence of method (upāya). The letters such as ṛ and ṝ and so on are called "neuter" because they are the essence of both method and insight. The intention is that in all these cases, one should understand them as verbal roots, case endings, compounds, or nominal suffixes as appropriate. Having extracted the mantras, the detailed explanation of the sequence of utterance and so forth is now taught: "Together with the below and the above," and so forth. "Below" refers to the end; "above" refers to the beginning. Since it is impossible to express the beginning and the end without the middle, the middle should also be understood. The intention is this: having understood with the intellect that these three letters abide in the sequence of first, middle, and last in the utterance, one should utter them free from faults such as being too fast or too slow. Regarding the phrase "these mantras of utterance": because these mantras are what is uttered, they are called "utterance." Regarding the phrase "arisen from the non-existent": they arise from the indestructible (anāhata) residing in the heart.

ལྷ་རུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་གང་། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷ་གང་ཞིག་དེར་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་གསུངས་པ། ཨ་ཡིས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་མན་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པར་བསྟན་པའི་ཡི་གེ་ཨ་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་སྒྲ་བརྗོད་པ་དེ་སྙིང་གར་བལྟས་ལ། དེ་ལ་ཡི་གེ་ཨཿགནས་པ་དང་། མཐར་ཡི་གེ་ཨོཾ་འཇུག་པའི་རླུང་དང་། ཡང་དག་ལྡན་པར་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ལས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྤྲོ་བའོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་འབྱུང་བའི་རླུང་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པས་སྔར་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཐོགས་པ་དེ་ནས་བསྡུས་ཏེ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་ཞེས་པ་ནི། ། རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། གོས་དཀར་ལ་སོགས་བཟླས་བཤད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་གོས་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ། མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་བཞིར་བྱས་ཏེ་བཟླས་པར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྦྱོར་བཞི་བསྡུས་པས་བརྒྱ་ཕྲག་དགུ། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལས་དབུགས་དགུ་བརྒྱར་འགྱུར་རོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་རིམ་གྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ཉིན་མཚན་གཅིག་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཉི་ཤུ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལས་ཞེས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྩིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། རིག་པའི་ཚུལ་གྱི་ཆོ་ག་འདིས། ། ཞེས་པ་ནི། རིག་པ་ཤེས་རབ་དའི་ཆོ་གའི་རིམ་པས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་ཆོ་གས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྔགས་དོན་ཞེས་པ་ནི།

"Whatever is perceived as a deity" means whichever deity is the object of perception therein. Regarding the explanation of vajra recitation, it begins with "explained by the letter A" and so forth. Here, the pith instruction is as follows: one should visualize at the heart the indestructible sound of the letter A, which is taught to be the wisdom of all the buddhas. Within that, the letter ĀḤ abides, and finally, the letter OṂ is joined with the entering wind; from this nature of the perfectly joined entry, the buddhas and bodhisattvas are emanated. Through the perfectly joined exiting wind of the letter HŪṂ, one should contemplate the gathering back of the previously emanated buddhas in the manner of their emergence. "With limbs unimpaired" means being together with the winds. "The recitation of Pāṇḍaravāsinī and so forth" means that the buddhas have taught that one should perform the recitation by establishing the nature of Pāṇḍaravāsinī and the others as the four maṇḍalas, such as the fire maṇḍala. "Nine hundred through the contraction of the four applications" means that from the four maṇḍalas, there are nine hundred breaths. "Twenty-four in succession" means that in one day and night, there are twenty-four counts by way of the nature of the twenty-four links, such as ignorance. "From the present" means by way of the calculation of the present. "By this ritual of the method of knowledge" means by the sequence of the ritual of knowledge, which is insight; the meaning is "by the ritual of the method of mantra." "The meaning of the mantra" means:

སྔགས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་སྟེ་སྔགས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། ། རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཟློས། ། ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ལྷ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་ཉིད་སྔགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་གཞན་བྱེད་ཅེས་དགོངས་པའོ། ། གླང་པོའི་རྗེས་ནི་འཚོལ་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་ནི་འདིར་ནི་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། ། སྦྱོར་བ་གསུམ་དུ་ལྡན་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་སྤྱན་དྲངས་པ་འཇུག་པ་དང་། གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་འབྱུང་བ་དང་། ། བཞུགས་པ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། ལྷ་འདི་ཉིད་གསལ་བར་གསུངས་པ། སྤྱན་དྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཞུགས་མ་ཡིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རླུང་ངོ་། ། མྱུར་བ་ཡིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བའི་རླུང་ངོ་། ། དལ་བར་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་གནས་པར་འདོད་པའོ། ། དབུགས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་དབུགས་ལ་བརྟན་པ་ཐོབ་པའི་རླུང་ངོ་། ། མྱུར་བའི་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། དལ་བ་ཅན་ནི་གནས་པར་འདོད་པའོ། ། རྣལ་མ་སྡུད་ནི་འཇུག་པའོ། ། སྔགས་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བའོ། ། དང་པོའི་ཡི་གེ་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་སྦྱོར་བ། རྟག་ཏུ་དབུགས་ནི་རྔུབ་པར་བྱ། ། བརྒྱད་པའི་མཐའ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧའོ། ། དབུགས་གཏོང་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། ཡི་གེ་ཧ་ཡང་གནས་པར་གོ་བར་བྱའོ། ། གསང་ཞིང་དགོངས་པ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ནང་གི་དུས་སོ། ། བསམ་གཏན་བཟླས་བརྗོད་མེད་མོད་ཀྱི། ། ཞེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། །

The object of accomplishment of mantra is the fruit of mantra. Regarding the question, "How does one recite the vajra-nature?", it is because the mantra and the deity are distinct. The intention is: if one is oneself the nature of the mantra, how could one perform a separate recitation of the mantra? "Seeking the tracks of an elephant" is the remainder of the phrase, "What is to be done here?" "Endowed with the three applications" refers to the nature of the three vajras; the remainder is: "one should invite [the deity] to enter, request [them] to depart, and [request them] to remain." This very deity is clearly explained by the words "invited" and so forth. "By the downward-moving" refers to the entering wind. "By the swift" refers to the exiting wind. "Abiding slowly" refers to the desire to remain. "Of the breath" refers to the wind that has attained stability in the breath. "Swift" refers to the exiting [wind]. "Slow" refers to the desire to remain. "Gathering the natural" refers to the entering [wind]. "Application of mantra" refers to the application of the three syllables as appropriate. "By the application of the first syllable" refers to the application of the syllable OṂ. "One should always inhale the breath." "The end of the eighth" refers to the syllable HA. "Releasing the breath" refers to the exiting [wind]. The syllable HA should also be understood as remaining. "Secretly and with intention" refers to the internal time. "Although there is no meditative concentration or recitation" refers to the three syllables that are free from meditative concentration and verbal expression.

བསྙེན་བྱ་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་བསྙེན་པ་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་བྱའོ། ། གསང་སྔགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་རླུང་བཟུང་བ་དང་འཁྲུལ་འཁོར་དུ་བྱའོ། ། ཕྱི་རོལ་གཞན་དང་གཞན་ཡང་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་བྱ་བ་གཞན་དང་གཞན་ཁྲུས་དང་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡའི་དོན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཡས་བསྒྲུབས་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་སོ། ། གང་ཅི་ཡང་རུང་ཞེས་པ་ནི། ཞི་བ་དང་། རྒྱས་པ་དང་། དབང་དང་། མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལས་བཞིའོ། ། ར་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཉིད་ཀྱི། ། ཞེས་པ་ནི་མེ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་གྱིས་སོ། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དོན་དེ་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། མེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་ནི་གཉིས་གཉིས་གནས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་ཕལ་པའང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བ་ནི་གཙོ་བོའི་ལས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། གང་ཞིག་གཅིག་པ་དེ་ལ་གཞི་ཡིན་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གཞན་གསུམ་བསྒྱུར་བ་ན་ལས་གཞན་གསུམ་པོ་ཡང་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕལ་པར་གྱུར་པ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། འབྲས་བུ་གསུངས་པ། མཆོད་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལྷག་མའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྣ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིས་སོ། ། བསྙེན་བཀུར་ཞེས་པ་ནི་བསྙེན་པར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའོ། །

Regarding the phrase "one should perform the approach," this means one should perform the previous approach of six hundred thousand [recitations]. "Without the secret mantra" means that the nature of the recitation should be performed by means of holding the winds and physical yogic exercises (yantra). "There is no other external [practice]" means that other activities such as ritual bathing, eating, and so forth are difficult [to maintain]. "By the meaning of the letter Ya" means by means of the wind maṇḍala accomplished by the syllable Ya. "Whatever it may be" refers to the four types of activities characterized by pacifying, enriching, magnetizing, and wrathful rites. "Of the three, Ra and so forth" refers to the three maṇḍalas of fire and so forth. "For the sake of the benefit of beings" refers to the very meaning of the mantra. If one asks how it should be performed, it is said: "Fire and so forth," and so on, stating: "The activities abide in pairs." This means they are both primary and secondary. In this way, when moving within a single maṇḍala, it is only the single primary activity. Because one understands that whatever is singular is the basis, when the other three maṇḍalas are transformed therein, the other three activities are also to be performed; thus, the secondary ones are engaged. The result is stated: "Diligent in worship," and so forth, which is easy to understand. "The accomplishment of the Vajra of Speech" means that the word "attained" is the remainder [of the sentence]. "By the division of the three wisdoms" means by the basis of the distinctions of the three, the nose and so forth, which will be explained. "Service" means the approach. It is the vajra recitation.

ད་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཕྱག་འཚལ་འདུད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་ཕྱག་འཚལ་བ་གསུམ་ནི་སོ་སོར་རོ། ། ཕྱག་འཚལ་འདུད་ཅེས་པ་འདིས་ཀྱང་སྤྱིར་སེམས་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་བསྟོད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་པ་ནི། ། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་རིམ་པས་བསྟོད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་སླར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དོན་དམ་པར་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ལ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་ལ་བསྟོད་ཅིང་གང་གིས་བསྟོད། ། ཅེས་པ་མིན་ནོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རང་གིས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ལེགས་མཐོང་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཕྱག་བྱ་བའི་ཚུལ་ནི་རང་ལས་ཐ་མི་དད་པར་མཐོང་བའོ། ། གང་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གང་ལའོ། ། དེ་བས་ན་ཕྱག་བྱེད་པ་དང་ཕྱག་བྱ་བ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། ། ཁྱད་པར་གསུངས་པ། འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་མཁྱེན་མ་ཐོབ་པར་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་གྱིས་སོ། ། དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱ་བའོ། ། གང་ལ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། མུན་ནག་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཁེབས་ཤིང་། ། ཞེས་པ་ནི་གང་ལས་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་ནས་ཡོད་པའོ། ། སྐྱེ་བོས་དེ་གང་ལས་ཐོབ་ཅེ་ན་གསུངས་པ། དྲིན་གྱིས་སྣང་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །

Now, in order to teach the isolation of the mind, it is said: "Homage and prostration," and so forth. Here, the three prostrations are distinct. By the phrase "homage and prostration," the homage to the three minds in general is shown. Thus, "praising and prostrating" means that while there is praise and prostration according to the sequence of the teaching, it is once again a prostration on the conventional level. In order to show that in this context of the ultimate there is no such thing, it is said: "That which is praised and that by which it is praised do not exist." If one asks, "In what manner?" it is said: "Just as," and so forth. "One's own wisdom is well-seen" means that the manner of prostrating to one's own wisdom is seeing it as non-different from oneself. "To what?" refers to the wisdom itself. Therefore, because there is no distinction between the one who prostrates and the object of prostration, it is as if there is no prostration. To state the distinction, it is said: "However," and so forth. "Until omniscience is attained" refers to the stage up to the wisdom of omniscience. "That" refers to the act of unifying. If one asks, "In what?" it is said: "Enveloped by the darkness of cataracts," which means being permeated by the latencies of ignorance. If one asks, "From what does the person obtain that?" it is said: "Through grace, light is obtained."

ཞེས་པ་སྟེ་བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་ལས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བའི་གདམས་ངག་ཐོབ་ནས་གུས་པས་རྒྱུན་དུ་ཡུན་རིང་པོར་བསྒོམས་པ་ལས་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འགྲོ་བ་གསུམ་སྣང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལས་ཕྱག་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྟོང་པ་ནི་སྣང་བའོ། ། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའོ། ། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པའོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། འདིར་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐབས་ཡིན་པས་ན་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་ཐབས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས། ། རྫོགས་པ་ཉེ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའོ། ། འདི་གཉིས་མཉམ་པར་སྦྱོར་བས་གང་བསྐྱེད་པ་དེ་སྣང་བ་ཐོབ་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་བསྒོམས་པ་ལས་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྒྱུ་ཡི་རིམ་པ་རྣམ་དག་དང་། ། རྣམ་ཤེས་གསུམ་པོ་སྦྱོར་བ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བསྟན་པའོ། ། རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་འདིས་གང་ཞིག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་འོད་གསལ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྦྱར་བ་ལས་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་གསུངས་པ།

This means that by receiving the instructions on how to proceed through the guru’s kindness and meditating upon them with devotion continuously for a long time, one will attain the luminous nature that illuminates the three realms of existence, which is the domain of the omniscient wisdom (jñāna). In order to show how that very [nature] is to be explained as the manner of prostration to the three wisdoms, it is said: "Emptiness," and so forth. Here, "emptiness" is āloka (appearance); "great emptiness" is ālokābhāsa (increase of appearance); "great emptiness" is ālokopalabdhi (attainment of appearance); and "all-emptiness" is prabhāsvara (clear light). This is taught here because it is the context of cause and result. To demonstrate the relationship between cause and result, it is said: "From the union of insight and method, the perfection is attained." Here, "insight" refers to āloka. That which follows it as "method" is ālokābhāsa. That which is generated by the equal union of these two is ālokopalabdhi. To state what the result is from meditating on the four types of emptiness, it is said: "The pure sequence of the causes and the union of the three consciousnesses." This refers to what was taught immediately following. Through this sequence of causes, from the manner of purification, the clear light endowed with the supreme of all aspects arises; this is the meaning of the "identity of the three wisdoms of various appearances" resulting from the union of the three wisdoms. The phrase "it becomes" is the remainder of the sentence. If one asks what results from that, it is said:

སྟོང་པ་གསུམ་ནི་མཉམ་སྦྱར་ན། ། བླ་མེད་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ལས་གང་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ། བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྣང་བ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་འཕྲོ་གསལ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་གློ་བུར་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པར་འགྱུར་བས་ན་རང་བཞིན་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལས་གསུམ་སྤྲོ་བ་ནི་ཉིན་མཚན་དུ་འཇུག་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་གསལ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གསལ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། དང་པོའི་ཡི་གེ་ཐིག་ལེར་བཅས། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་འདིར་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་པའི་ཐིག་ལེ་དང་བཅས་པའི་ཡི་གེ་ཨའམ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རམ། པདྨའམ་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ། དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསྒོམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་གང་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། ཐིག་ལེ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཆ་རུ་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི། འདིར་ཡང་ཡི་གེ་ཨའམ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རམ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པའམ། རིན་པོ་ཆེ་འམ། སྐྱེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་ཤེས་འདི་བསྒོམ་པར་བྱ་བར་གནས་སོ། ། ས་བོན་ཐིག་ལེར་ལྡན་མིན་ལ། །

"When the three emptinesses are joined in union, the unsurpassed state will be attained." This means that whatever is actualized through the manner of possessing the three emptinesses is the unsurpassed state of the Great Vajradhara; that is the meaning of what is called "union." Now, in order to teach the nature of those three wisdoms along with their characteristics, it is said: "Appearance is emptiness," and so forth. This is taught for the sake of all those various enumerations. Regarding "its nature is radiantly clear": although it is adventitious, because it persists for a long time, it is a nature-like nature, such as desire and so forth. "The emanation of the three from that" refers to their engagement throughout day and night. "By means of the conventional clear form" means by means of the form that is clear conventionally. "The first syllable together with the bindu" means that one should abide in meditation, thinking "this is it," upon the syllable A together with the bindu—which is the wish to actualize the three wisdoms here—or the moon maṇḍala, or a lotus, or the form of a woman. "The wisdom of appearance truly arises" means that whatever arises from the wisdom of appearance should be treated accordingly. "It should be known as the portion adorned with two bindus" means that here too, one should abide in the meditation of this wisdom based upon the syllable A, or the sun maṇḍala, or a five-pronged vajra, or a jewel, or a man. "The seed-syllable is not possessed of the bindu..." [and so on].

ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རླུང་གི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བ་མིན། ། ཞེས་པ་ནི་འདིས་ནི་མཁའ་ཁྱབ་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། མཚན་མོ་ཉིན་མོའི་མཚམས་དག་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་མཚམས་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། དེ་ལ་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པའོ། ། ཟླ་བའི་སྣང་བ་ནི་སྣང་བའོ། ། ཉི་མའི་སྣང་བ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་ཡིན་ནོ། ། སྣང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པས། ། ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའོ། ། བདག་གིས་དངོས་པོར་རྣམ་པར་བརྟགས། ། ཞེས་པ་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུར་བརྟགས་ཏེ་སྣང་བ་ཐོབ་པའོ། ། གཉི་གའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉི་གའི་ཡན་ལག་འདི་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ལས་གཉི་གའི་ཡན་ལག་ཅན་ཏེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དག་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་ཅན་ལས་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་སྤྱོད་པའི་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་གནས་སོ། ། བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་ཅན་ཉིད་དོ། ། འདོད་ཆགས་ཉིད་དང་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་མཆོག་དགའ་ཡིན་ཏེ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །

This means that one should meditate on the syllable A. To show the result of such meditation, it is said: "It does not arise from the gateway of the winds." This indicates that this very method of the all-pervading meditative absorption (samādhi) is wisdom (jñāna). "The junction of night and day itself" refers to the manner of the appearances of the junction, the moon, and the sun. Among these, the appearance of the junction is the attainment of light (ālokalabdha); the appearance of the moon is light (āloka); and the appearance of the sun is the increase of light (ālokavṛddhi). "Because it is the cause of the two appearances" means that it arises immediately following the two appearances. "I have conceptualized it as a thing" means that it is conceptualized as a body characterized by the major and minor marks, which is the attainment of light. "It becomes the limb of both" means that because this possesses the limbs of both method and insight, it is the possessor of both limbs; the meaning is that the appearances of light and the increase of light, which are the natures of method and insight, are respectively the essence of method and insight. To illustrate the characteristics of those three wisdoms even through external limbs, it is said: "From all illusions," and so forth. This means that all these men and women who are the illusory nature of the conduct of the three realms abide within. "The illusion of woman" refers to the external limb that is the illusory nature itself. "Passion itself" refers to supreme joy (paramānanda), which is the nature of the increase of light.

ཆགས་བྲལ་ནི་དགའ་བྲལ་ཡིན་ཏེ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་ཐོབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གསུམ་པོ་ནི་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ། ། དབང་པོ་གཉིས་ནི་མཉམ་སྦྱོར་བའི། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་འདུས་ལས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨོ་ནི་འཁྱུད་པ་དག་གི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དག་མཉམ་པར་སྦྱར་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་ནི་མཉམ་སྦྱོར་བས། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་རང་བྱུང་གི་མེ་ཏོག་དག་ཕྲད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་ནི་མཉམ་སྦྱོར་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བསྟན་པའི་ཐིག་ལེ་གཉིས་འདུས་པས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་གྱུར་ན། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། ། རང་བཞིན་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་སྤྲོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་ནས་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་སྤྲོ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་བའི་མཐར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གློ་བུར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ངོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐབས་སུ་བཤད་ཅེས་པ་ནི།

Freedom from passion is the absence of joy, which is the characteristic of appearance. "Between the two" refers to the innate [wisdom] in the midst of the two wisdoms taught immediately following; it is the nature of the attainment of appearance. "The three" means that by this reason, the three wisdoms are indicated. It is also stated in another way: "From the union of the two organs, the vajra and lotus meeting." This means that the male and female organs have entered into union. "Vajra and lotus" means the vajra and lotus of the embracing couple are joined in union. "By the union of the two wisdoms" means the meeting of the bodhicitta, which is the nature of the two wisdoms, and the self-arisen flower. "By the union of the two wisdoms" also refers to the gathering of the two drops taught immediately following. "If it does not exist even conventionally," here the word "always" is the remainder. "By way of the nature of appearance" means by way of the proliferation of the one hundred and sixty natures, such as passion and freedom from passion. "Having known that very [nature]" means one should understand that all those proliferated natures are adventitious, because they ultimately become the clear light. Now, in order to show that one should also maintain the pride of the three wisdoms in the generation stage, it is said: "The essence of insight," and so forth. "The essence of insight" is the nature of appearance. "Explained as method" means:

སྣང་བ་མཆེད་པའི་གོ་འཕང་ངོ་། ། ཟླ་བ་རྡོ་རྗེ་སོགས་མཉམ་སྦྱོར། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་རྡོ་རྗེའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། ཟླ་བ་རྡོ་རྗེ་སྦྱོར་བ་ཉིད་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་ནི་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་། ། ཞེས་པ་ནི། ལས་དང་ཆོས་དང་ཆེན་པོ་དང་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ལ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ལྷའི་སྐུ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེའི་སྙིང་ག་དང་མགྲིན་པ་དང་མགོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷ་གསུམ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུ་འབྱུང་བའོ། ། ཆགས་བྲལ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་ལས་དོན་གཞན་ཉིད་འོད་གསལ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་བྲལ་དེ་ཉིད་གང་། ། དགོངས་པའི་སྐད་ཀྱིས་ཞེས་པའོ། ། འདི་ཉིད་དེ་དང་དེ་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ངེས་མེད་ལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་ཀྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། སྣ་ཚོགས་རྟགས་ཅན་འདི་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདོད་པ་གསུངས་པ། རལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་འདོད་པའོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་ཉིད་དམན་པ་ཉིད། ། བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་རིམ། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། །

This is the stage of the increase of appearance. "The union of the moon, the vajra, and so forth, is mind and mental factors" means that because the moon and vajra are the essence of mind and mental factors, the very union of the moon and vajra is the meaning of the "assemblage of mind and mental factors." "Sealed by the four mudrās" refers to the action, dharma, great, and samaya mudrās. Among these, the deity’s body to be meditated upon is the samaya mudrā. The three deities at its heart, throat, and head are, respectively, the mahāmudrā, dharmamudrā, and karmamudrā. "The three wisdoms are what will arise" means that the body of union, which is the nature of the three wisdoms, will emerge. "Not free from passion," and so forth, teaches that the clear light is an entity distinct from the three wisdoms. For this very reason it is said: "That reality which is free from the three wisdoms, in the intentional language." To show that this is well-known in various contexts, it is said: "By the verse beginning with 'indeterminate,' and so forth," which is easy to understand. The aspiration of those possessing these various signs is stated: "Tresses," and so forth. "Those who desire manifest enlightenment" means those who wish for manifest awakening. However, "that very [path] is inferior; the sequence of ascetic conduct and so forth" means that here [in this context], it is the remainder that there is no result.

དང་པོའི་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམས་པས་སོ། ། སྣང་བ་གསུམ་པོ་མཐོང་བ་དག། ཅེས་པ་ནི། སྒྱུ་མའི་ལུས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ། ། གཙང་མའི་གནས་པ་ནི། གཙང་མའི་གནས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འོག་མིན་གྱི་སྲིད་པར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་འགྲོ་བའོ། ། སངས་རྒྱས་ཞིང་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སོ། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན། ། ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚེ་འདི་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་འབྱུང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི། ། ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཆོས་འབྱུང་བསྟེན་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་དབྱིངས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་ཆོས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་བསྟེན་པས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། བླ་མེད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། ། ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ཆགས་པར་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འབའ་ཞིག་བསྒོམ་པ་གང་ཞིག་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་གང་གྱུར་པ། ། ཞེས་པའོ། ། སྤྲོས་བཅས་ལ་སོགས་སྤྱོད་པ་ཡིས། ། ཞེས་པས་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྤྲོས་བཅས་དང་། སྤྲོས་མེད་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །

"By the application of the beginner's practice" means by meditating on the generation stage. "Having seen the three appearances" means having directly realized the illusory body. "Abiding in the pure realm" means that the saṃbhogakāya proceeds to the existence of Akaniṣṭha, which is a synonym for the pure realm. "In the buddha-fields" means by means of the nirmāṇakāya throughout all the world systems of the ten directions. "Omniscience in this very life" means that through the excellence of meditation, one attains perfect buddhahood directly in this lifetime. "The source of phenomena (dharmodaya) awakening" means that by relying on the source of phenomena without interruption, one awakens to the emptiness that is the source of phenomena. "Awakening to the dharmadhātu" means that the dharmadhātu itself is the source of phenomena; awakening by relying on it as it is found is the awakening to the dharmadhātu. "Unsurpassed awakening" means that by not being attached to the enjoyments of desire and meditating solely on the unsurpassed dharmadhātu, whatever awakening occurs is the unsurpassed awakening. Regarding that, it is said: "Whatever awakening has occurred." "By the conduct with elaboration and so forth" means, respectively, by means of the conduct with elaboration, without elaboration, and utterly without elaboration.

རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་རབ་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། ། ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ད་ནི་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྐུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་གསུངས་པ། ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ཆེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་གང་ཞིག་སེམས་དཔའི་སེམས་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཙོ་བོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཙོ་བོའམ་བདག་པོའོ། ། བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། རང་གི་བདག་ཉིད་ལྷའི་སྐུ་དེ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རིམ་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལ་དང་པོར་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་རོ། ། དབང་བསྐུར་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་པ་ནི། ། ཕྲེང་བ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བས་ན་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབང་བསྐུར་ཐོབ་པའོ། ། རྒྱུད་རྣམས་བཞིའི་དགོངས་པ་ཞེས་པ་ནི། བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་ཅུང་ཟད་རིག་པའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ལ་ལྷག་པར་མོས། ། ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཕྲེང་བ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི།

A "yogin" is one who possesses the yoga of the inferior, middling, or superior [levels]. The phrase "what [is it]?" and so forth is easy to understand. This is the stage of the purification of the mind. Having realized the distinctions of the three wisdoms, in order to now realize the body that is inseparable from them, the homage to that very [body] is spoken: "Having prostrated," and so forth. "To the Great Vajra" refers to the Great Vajradhara. "The Lord of Vajrasattva and the rest" means that "Vajra" is emptiness. That which is the mind of the "sattva" within that is Vajrasattva, who is Akṣobhya. The mention of "and the rest" refers to Vairocana and the others. Because he is the lord of these, Vajrasattva and the rest, he is the "Lord" or the "Master." "The stage of self-consecration" means the stage of naturally consecrating one's own identity as the deity's body. "Therein, first" means at the beginning of all [practices]. "Having received empowerment" means having received empowerment according to the ritual, through the vase, water, and so forth. "The intent of the four classes of tantra" means having some knowledge of the Action, Performance, Yoga, and Unsurpassed Yoga tantras. "Devoted to the two truths" means being devoted to the two truths of the conventional and the ultimate. Following that, "the garland, water, and so forth" means...

དེ་ནས་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་གི་རྗེས་ཐོགས་སུ་སླར་ཡང་ཕྲེང་བ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་ནས་སོ། ། སངས་རྒྱས་དང་ཞེས་པ་ནི་ཅོད་པན་ནོ། ། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཡང་གོ་བར་བྱའོ། ། བསྟོད་པར་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི། ། འདིར་ཉན་པའི་དོན་དུ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། ། ཁོང་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་འཇིགས་མེད་གསོལ་འདེབས་པའི། ། ཞེས་པ་ནི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་སྟེ། གསོལ་བ་བཏབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་བདག་ལ་བྱིན་བརླབ་བརྩམ། ། ཞེས་པ་ནི་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། ། བདེན་པ་བསྟན་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འོད་གསལ་བའི་གནས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། སེམས་གང་གིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའོ། ། སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་གནས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུའི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་ལ་ཞེས་གསུངས་པ། རླུང་གི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་གང་ཞིག་སྒྱུ་མའི་ལུས་ལྟ་བུ་འདྲ་བ། ། གང་ཞིག་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱི་དང་ནང་དུ་རྣམ་ཕྱེ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཁྱད་པར་རོ། ། ཁྱབ་པ་ཆུ་ཡི་ཟླ་བས་སོ། །

Then, immediately following the pith instructions on the stage of self-consecration, one receives the empowerments of the rosary, water, and so forth once again. "Buddha" refers to the crown. "Secret empowerment" is an illustration; the empowerments of insight and method should also be understood. "To be praised" is the subject. "For the purpose of listening" is the remainder of the phrase. "Hollow" and so forth are easy to understand. "Thus, the fearless one who makes the request" means the request has been made; it means the request has been brought to completion. "Then, begin the self-consecration" is the statement; "I shall explain" is the remainder. "Teaching the truth" refers to teaching the body whose nature is the wisdom of conventional truth. "The state of clear light" refers to the ultimate truth. "By which mind" refers to not fully knowing the body whose nature is wisdom. "By that very mind" refers to by means of full knowledge. "The nature of the mind abiding" means the aspect of the body whose nature is wisdom. Regarding the question "In what?", "the application of the winds" and so forth are easy to understand. "Like an illusion" means that which is like an illusory body; it means that which has the aspect of an illusion. "Distinguished as outer and inner" refers to the distinction between external and internal entities. "Pervading like the moon in water."

ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པའི་རི་བོང་ཅན་གཅིག་ཉིད་ཆུས་བཀང་བའི་རྡུལ་གྱི་སྣོད་སྣ་ཚོགས་སུ་འོད་ཤར་བ་དང་མཚུངས་པར་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུ་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་དེ་ལྟར་ཀུན་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱོར་བ་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་འགྱུར་བ། ། ཞེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བའོ། ། མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྱུ་མའི་ལུས་དང་འདྲ་བར་མཐོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྒྱུ་མ་ཇི་བཞིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པས་སྤྲུལ་པའི་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བའི་གཟུགས་དང་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། ། དམིགས་མེད་ཅེས་པ་ནི། དོན་དམ་པར་ན་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་སྒྱུ་མའི་ལུས་ལྟར་འགྲོ་བ་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། དོན་དམ་པར་ན་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དབང་པོ་གང་དང་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་དང་གང་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའོ། །

This means that just as the single moon dwelling in the sky appears as light in various vessels filled with water, in the same way, the Blessed One is to be viewed everywhere. "Endowed with the excellence of all aspects" means being the supreme of all, which is the meaning of "the Great Vajradhara." To demonstrate that everything should be performed in such a way as an illusion, it is said: "The application of mantra and mudrā," and so forth. "The engagement of the eyes and so forth" refers to the movement of the eye-consciousness and the rest. "Equal" means "seen as similar to the illusory body," and so forth. "Just like an illusion" refers to the horses, elephants, and so on, emanated in the form of an illusion. "The world" refers to the forms, tactile objects, and so forth of the world in that same way. "Non-apprehended" means that ultimately, because of non-duality, nothing is apprehended. "The conventional is explained as being like an illusion" means that for that reason, the Blessed One taught that in conventional terms, beings are like the illusory body. Ultimately, the intention is that the object to be taught, the teacher, and the teaching are without intrinsic existence. To demonstrate that very point, it is said: "Whichever sense faculty," and so forth. "Whichever" refers to forms, sounds, and so on.

དབང་པོའི་ལམ་དུ་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་ཡུལ་དེའི་རང་བཞིན་ནི་དོན་དམ་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། མཉམ་པར་མ་བཞག་སྤྱོད་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་བདག་ཅེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་ལུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའོ། ། སྣ་ཚོགས་ཡེ་ཤེས་རྗེས་སུ་སྡུད། ། ཅེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་བདག་ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཐམས་ཅད་ནི་བུད་མེད་ཐམས་ཅད་དོ། ། སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ནི་སྨིག་རྒྱུ་དང་རྨི་ལམ་དང་མཚུངས་སོ། ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དག་དང་མཚུངས། ། ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་བཞིན་ནོ། ། དེ་དག་སྒྱུ་མའི་རྣམ་རྒྱལ་སྨན། ། ཞེས་པ་ནི་ནད་དེ་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྨན་གྱིས་སྨན་པས་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་མན་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། རྣམ་པར་མཁས་པ་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའོ། ། སྒྱུ་མའི་ལུས་ལ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ན། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་སྟོན་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟོན་པའོ། །

Regarding the phrase "becoming the path of the faculties," the nature of the objects of the faculties, such as the eyes and so forth, is itself the ultimate. "The conduct of non-equipoise" refers to the mind that is not in meditative equipoise. "The self of all buddhas" is the essence of the illusory body; the terms "all" and so forth are easy to understand. "Great yoga" refers to the great yoga itself. "Gathering the various wisdoms" means that the nature of migratory beings is gathered into a body whose nature is wisdom. "All mudrās" refers to all women. "Like a mirage and a dream" means that the essence of the body whose nature is wisdom is similar to a mirage and a dream. "Similar to a city of gandharvas" is as explained previously. "The medicine of the illusory victory over them" means that the physician is victorious over that disease by means of medicine that is like an illusion. The passage beginning with "the instruction on self-consecration" is easy to understand. "Skilled" refers to the excellence of intention within a single continuum of analytical investigation. This is the stage of self-consecration. Since one enters the clear light by first taking the illusory body as the object of focus, in order to demonstrate that very point, the homage to the Blessed One is spoken first. The passage beginning with "Vajrasattva" and so forth is as follows: "The teacher of the emptiness of all" means that because he teaches the clear light, which is the emptiness of all, he is the teacher of the emptiness of all.

མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པས་ན་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའོ། ། སྣང་བ་དག་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་དགའ་བ་གསུམ་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ལས་གསུངས་པའི། འདོད་ཆགས་ཉིད་དང་ཆགས་བྲལ་དང་། ། གཉི་གའི་བར་དང་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པས་སོ། ། ཀ་ལ་ཤ་སོགས་དག་ཏུ་གཞག། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོན་པའི་ཐོད་པ་ལ་སོགས་པ་བུམ་པའི་སྟེང་དུ་གཞག་པར་བྱའོ། ། བརྩེ་བས་ནམ་ཕྱེད་དུས་དབང་བསྐུར། ། ཞེས་པ་ནི་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོང་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཆུ་ཚོད་བདུན་ཡན་ཆོད་དུ་ཕྲེང་བ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པས་དབང་བསྐུར་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། ནམ་ཕྱེད་ན་གསང་བ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་དག་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐོ་རངས་ཀྱི་ནི་དུས་སུ་ཡང་། ། ཞེས་པ་ནི་ནམ་གྱི་ལྷག་མའོ། ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། ཁམས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི། མིག་གི་སྒོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཐུག་པའི་བཅོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ལའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཐུག་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་ནས་རིམ་པ་འདི་ཉིད་བརྩམ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་སོ། ། རིམ་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའོ། ། བརྩམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། །

Regarding the "stage of manifest enlightenment" (abhisambodhi-krama): because one perfectly and directly realizes all aspects, it is the emptiness of manifest enlightenment. The sequence for realizing that is the "stage of manifest enlightenment." As for the phrase "the appearances should be generated," this refers to the three joys that are the essence of the three wisdoms, as stated in the "Stage of Purifying the Mind": "Desire itself, the absence of desire, and that which is between the two—these are the three." "Place in the kalaśa and so forth" means that for the purpose of the secret empowerment, the skull-cup containing the bodhicitta should be placed upon the vase. "Out of compassion, bestow the empowerment at midnight" means that starting from the first watch of the night until the seventh ghaṭikā, one should bestow the empowerments such as the garland and water. This means that at midnight, the secret empowerment and the wisdom-knowledge empowerment (prajñājñāna-abhiṣeka) are to be bestowed. "Also at the time of dawn" refers to the remainder of the night. "The aggregates" refers to the five types, from form up to consciousness. "The elements" refers to the eighteen, from the eye faculty up to the sphere of phenomena (dharmadhātu). "The sense bases" refers to the twelve, from the eye sense base up to the sense base of phenomena. "Then, begin this very sequence" means that one should proceed according to the sequence that will be explained below. "Sequence" refers to the stage of manifest enlightenment. "Should begin" is the remainder of the sentence.

ཐོག་མེད་འབྱུང་དང་ཞེས་པ་ནི། ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་རྣམས་སུ་གནས་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་པའི་ལུང་གིས་ཐོག་མ་མེད་པའོ། ། ཡང་ན་ཐོག་མར་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ནི་ཐོག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབུས་སུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ལ་གོ་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཐོག་མེད་འབྱུང་བ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་ལུས་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐོག་མར་འབྱུང་བ་ནི་སྒྲ་ཟུང་འཇུག་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབུས་མིན་འབྱུང་བའམ་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་ལུས་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐའ་མེད་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་ལས་སྔར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐར་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་ལུས་ལས་དེ་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། ། གོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་ནི་འོང་མེད་ཅིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དང་པོ་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་འདི་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་མི་སྲིད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངོ་མཚར་མིན་ཞེས་པ་ནི། དངོས་པོའི་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་པས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲོ་བའི་གཉེན་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ཡོན་པོའི་ལུས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་མཐུས་སྤོང་པའོ། ། དྲང་པོ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེས་བསྐུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའོ། །

Regarding the phrase "arising without beginning": according to the scriptural authority that "these phenomena abide as the very nature of phenomena (dharmatā)," they are without beginning. Alternatively, "arising at the beginning" refers to its primordial essence because it is all-pervasive. The same should be understood for the terms "arising in the middle" and so forth. Alternatively, "arising without beginning" is because it is other than the illusory body (māyādeha). "Arising at the beginning" is because it is other than the union (yuganaddha). "Arising not in the middle" is because it is other than the illusory body. "Arising without end" is because it precedes the union. "Arising at the end" is because it arises after the illusory body. Regarding the phrase "neither going upward nor coming down," and so forth: the intention is that for this which is primordially unborn, the designations of going, coming, and so forth are impossible. "Possessing a most wondrous form" is because its nature is likewise the dharmakāya. "Not wondrous" is because of the phrase, "by means of the various capacities of things." It is the nature of both the moving and the non-moving because it is the nature of emptiness (śūnyatā). "The sole kinsman of the world" is because its nature is compassion (karuṇā). "That is also a crooked body" refers to the abandonment [of crookedness] through the power of realizing emptiness. "It is straight" refers to engaging in the welfare of sentient beings because it is impelled by compassion.

སྟན་ལ་གནས་མེད་ཅེས་པ་ནི་གནས་མེད་པར་འཁྱམས་ཏེ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། མཁས་པས་གང་ཞིག་ཏུ་ཡང་སྟན་ལ་བཅིངས་ཏེ་གནས་པ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནི་མིག་བཙུམས་གྱུར་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་བདེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་རྒྱལ་མིན་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། ། མཉམ་གཞག་ཅེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཉམ་མ་བཞག་ཅེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྗོད་བྲལ་གསུམ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་གྱི་མཐར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིག་དང་ལྡན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ལྡན་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནོར་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་བྲལ་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་མི་ཕྱོགས་པར་དེ་དང་མི་མཐུན་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཇིག་རྟེན་མགོན་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་བྲན་འགྱུར་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་བ་དང་ནི་མི་རྒྱུ་ཉིད། ། དངོས་པོ་འོད་གསལ་བར་བྱས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི། གཟུགས་སུ་རྟོགས་པའི་མེ་ལོང་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འདིས་ན་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོངས་སུ་བསྡུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཁས་ཀུས་བཏབ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པར་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་གོམས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །

"Abiding nowhere on a seat" means wandering without a fixed location; because there is no certainty regarding specific objects, there is no certainty regarding specific locations. When the wise person is bound to a seat and remains there, it indicates a specific location. "Even if the eyes are closed" is because of the bliss of experiencing emptiness. "Not victorious" is a particular type of joy. "In meditative equipoise" is because the focus is on emptiness alone. "Not in meditative equipoise" is because all things are of the nature of the essence of emptiness. "The three inexpressibles" is because they are the culmination of emptiness alone. "Possessing words" is because of engaging in the welfare of sentient beings. "Possessing enjoyments" is because of obtaining the wealth of all perfections. "Becoming free from form" means not inclining toward the eight worldly concerns but engaging in a manner contrary to them. "Protector of the world" is because of realizing the bodies of the Buddhas. "Becoming a servant to others" is because of the total absence of substantiality. Regarding the lines: "Having made the moving and the non-moving / Into the luminosity of things," this means that by means of the aspects such as "the mirror of realizing form," the deities of the nature of the stable and the moving are included within one's own body exactly as they abide. "Arising from the prostration" refers to the nature of certain purity, which is precisely what should be cultivated in that way.

རེས་འགའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་གསུམ་ཡང་ཡིན་པ་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དང་དེ་འདྲའི་འོད་ཟེར་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི། སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་འོད་གསལ་ནས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བདག་ཉིད་བསམས་ནས་དེ་དང་དེར་དེའི་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པར་བསྟན་པའི་དེ་དང་དེར་དེའི་འོད་ཟེར་བྱུང་ནས་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་ཆོ་ག་དེ་དང་དེ་ལས་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་གྱིས་ཀྱང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ཡང་གི་དོན་ཏེ་སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཀྱང་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ། ། སླར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེངས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་མཛད་ཅེ་ན་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་འབྱུང་བར་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་འདིར་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ནི་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ལ་ལྟས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཆོས་བདག་མེད་དང་མཉམ་མེད་པ། ། རང་སེམས་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་སེམས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

It is also taught that there are three ways of acting for the benefit of sentient beings at times. Regarding the phrase "for the sake of sentient beings" and so forth: "by means of such and such rays of light" means that in an instant, having visualized oneself as Vajrasattva possessing colors such as white and so on—corresponding to activities such as pacification and the like—one should perform the respective rituals taught in the tantras, with rays of light emerging from that [visualization] in accordance with those respective activities, as taught in the vajra recitation. Regarding the phrase "also by the stage of self-consecration," the word "also" (kyang) has the sense of "furthermore" (yang); it means that it is not only by the previously taught stage, but also by the stage of self-consecration. If one asks how the Blessed One, having arisen again, acts for the benefit of sentient beings, it is said: "Just as..." and so forth. "Explained as the arising of the Net of Magical Illusion" means that here, the phrase "in an instant" is a qualification of that very [state], namely "looking toward the Buddhas of the five families" and so on; that is to say, it refers to that which possesses a dependence upon others, with the Buddhas of the five families as the primary [focus]. "The selflessness of phenomena, the peerless, one's own mind, primordially unborn, the very essence of emptiness" means that just as phenomena such as blue and yellow are without intrinsic nature because they are primordially unborn, likewise, because one's own mind is also unborn, it is of the nature of emptiness. This is the meaning.

། བྱ་བ་བྱས་ནས་བླ་མའི་ཡོན་ཕུལ་བ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གསུངས་པ། སློབ་དཔོན་ལས་ནི་དྲིན་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའོ། ། འོད་གསལ་ལ་ཞུགས་ནས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་མཐུ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ལྡང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་འཚལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཟུང་འཇུག་གི་རིམ་པ་གསུངས་པ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། རྒྱུ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྒྱུ་མའི་ལུས་སོ། ། དེ་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྒྲའི་ཚིག་གོ། ། ཡང་གསུངས་པ། བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་གྱིས་ནི། ། འོད་གསལ་བ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་འོད་གསལ་ལོ། ། ཟུང་འཇུག་རིམ་པ་བླ་མེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་ཟུང་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་ཅིང་བཅིངས་པས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་གི་ངོ་བོ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའོ། ། རིམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བླ་ན་མེད་པའོ། ། འཁོར་བ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འཁོར་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། མྱ་ངན་འདས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྡོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འོད་གསལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། རྟོག་པ་གཉིས་པོ་སྤངས་པས་ནི།

Regarding the statement on offering the guru’s fee after completing the activities: "Then," and so forth, is easy to understand. Regarding the statement on the fruit of meditation: "Having received the grace from the master," and so forth, is easy to understand. This is the stage of manifest enlightenment. In order to demonstrate the arising from the state of clear light through the power of having made aspirations and through the excellence of meditation, the stage of union is taught, preceded by prostrations: "The nature of cause and fruit," and so forth. The fruit is clear light. The cause is the impure illusory body. That is the literal expression of "self-consecration" (svādhiṣṭhāna). As it is also said: "Through the stage of self-consecration, one will attain the clear light." Because one views it as an identity inseparable from that, the nature of cause and fruit is clear light. Regarding "the unsurpassed stage of union": because one enters and is bound by the two pairs of cause and fruit, that essence which has become one is "union" (yuganaddha). The stage that brings about the realization of that is the "stage of union." It is unsurpassed, being superior to all other stages. Regarding "samsara and..." and so forth: because samsara is of an impure nature, the nature of samsara is the body of wisdom—the conventional truth, which is self-consecration. "Nirvana" is the ultimate truth, the clear light, which is the cessation that is the nature of the dharmakāya. By abandoning the two conceptualizations...

། འདིའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བསྟན་པའི་རྟོག་པ་གཉིས་པོ་སྤངས་ཤིང་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་དུ་དངོས་པོ་གཅིག་འགྱུར་བ། ། ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་གི་ལུས་གང་དུའོ། ། དངོས་པོ་གཅིག་ནི་གཅིག་ཉིད་དེ་རོ་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་བྱང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྔར་གྱི་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྒྱུ་མའི་ལུས་སོ། ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་འོད་གསལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། དོན་དམ་ཉིད་དུ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དངོས་པོ་གཅིག་ཡིན་ནོ། ། དངོས་པོ་རྣམས་བཅས་ཀུན་རྟོགས་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་གྱི་དོན་ཉིད་དོ། ། གཟུང་བ་དང་ནི་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཟུང་བ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། འཛིན་པ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། རྟག་དང་ཆད་པའི་བློ་དག་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། ཆད་པ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་གཅིག་པར་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཐབས་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། གང་དུ་ལྷག་མར་བཅས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་ལྷག་མ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། གང་དུ་གང་ཟག་བདག་མེད་ཅིང་། ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དག་གི། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། །

The meaning of "having abandoned and destroyed the two conceptualizations taught immediately following this" is as follows: "Where a single entity becomes" refers to the body of both saṃsāra and nirvāṇa. "A single entity" means that they become one and of equal taste. "The afflicted and the purified" means that the afflicted is the previously mentioned impure illusory body, while the purified is the clear light, realized as being without distinction. "In the ultimate, they become one" means that these very things are a single entity. The passage beginning with "All conceptualizations of entities" and so forth has the same meaning as before. "The apprehended and the apprehender" means that the apprehended is the clear light, and the apprehender is self-consecration. "The notions of permanence and nihilism" means that permanence is the illusory body, and nihilism is the clear light. "Wisdom and compassion as one" means that wisdom is the clear light, and compassion is the illusory body. "The union of method and wisdom" means that wisdom is emptiness, and method is the illusory body. "Where there is with remainder and likewise without remainder" means that with remainder refers to the illusory body, and without remainder refers to nirvāṇa. "Where there is no self of the person and no self of phenomena" is because they are of the nature of primordial wisdom. "The selflessness of the person" is the illusory body.

ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། གཉིད་ལོག་པ་དང་སད་པ་དང་། ། གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་སྤངས་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་པའོ། ། སད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། མཉམ་པར་བཞག་དང་མ་བཞག་པ། ། ཞེས་པ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་པའོ། ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། དྲན་དང་མི་དྲན་ལས་གྲོལ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ནི་མི་དྲན་པ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། དྲན་པ་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། ཆགས་དང་ཆགས་མེད་ལས་གྲོལ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། ཆགས་མེད་ནི་དེའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་ལོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། རྒྱུ་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་འདི་གཅིག་ཡིན། ། གཞན་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷ་དང་ནི། ། འདི་ནི་མ་དག་པར་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འོད་གསལ་ལས་ལྡང་བའོ། ། མ་དག་པ་ནི་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་པའོ། ། གཟུགས་ཅན་དང་ནི་གཟུགས་མེད་དེ། ། ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་ནི་སྒྱུ་ལུས་སོ། ། གཟུགས་མེད་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། སྤྱོད་པའང་དེ་དང་གཉིས་སུ་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་འདིར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། །

The selflessness of phenomena is the clear light. Regarding the phrase "that is," and so forth, it is easy to understand. "Abandoning the states of sleep and waking" means that the state of sleep is entering the clear light, and the state of waking is the illusory body. "Meditative equipoise and non-equipoise" means that meditative equipoise is entering the clear light, and non-equipoise is the illusory body. "Liberated from mindfulness and non-mindfulness" means that non-mindfulness is the clear light, and mindfulness is the illusory body. "Liberated from attachment and non-attachment" means that attachment is the illusory body because it is the basis for clinging, and non-attachment is the clear light because it is the absence of that entity. "Cause and effect" means that the effect is the clear light, and the cause is the illusory body. "This is the generation stage; furthermore, the completion stage" means that the generation stage is the illusory body, and the completion stage is the clear light. "The completely pure deity and the impure" means that the completely pure is arising from the clear light, and the impure is entering the clear light. "Form and formless" means that form is the illusory body, and formless is the clear light. The phrase "in that way," and so forth, is easy to understand. "Conduct is also non-dual with that" means that the remainder is "it should be practiced here."

ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་སྤྱོད་པ་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའོ། ། རིམ་པ་ལྔ་དང་འདིར་ཡང་རྣམ་དག་རིམ་པ་འདི་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ། ། ཟབ་མོའི་དོན་རྣམས་ཀུན་ལ་ཚིག་ནི་རྣམ་འབྱེད་བྱས་པའི་གོ་སླ་མེད། ། སུ་ཡང་རུང་སྟེ་སྐྱོན་བྲལ་བློ་གྲོས་དག་ལྡན་བདེ་བ་སྙམ་སེམས་ན། ། ཇི་སྟེ་རྣམ་བཤད་འདི་རྣམས་ཅུང་ཟད་བདེ་བར་འགྱུར་ན་བདེར་གྱུར་ཅིག། རིམ་པ་ལྔ་རྣམས་རྣམ་བཤད་བྱས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་རྣམ་དག་ཅེས་བྱའི་རིམ་པ་འང་། ། བདག་གིས་བྱས་ལས་བསོད་ནམས་བསགས་ཐོབ་གང་། འཇིག་རྟེན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་ངེས་གྱུར་ཅིག། རིམ་པ་ལྔ་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལི་ལ་བཛྲ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་དར་མ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྱུར་རོ། ། ། །

In order to demonstrate the conduct to be performed through the pride of the non-duality of all things, it is said: "Just as I myself," and so forth, which is easy to understand. This is the stage of union. Regarding the five stages, here too, this stage of complete purity is exceedingly profound. For all the meanings of the profound, there is no easy understanding through the mere analysis of words. If anyone, possessing a flawless intellect, should think, "How wonderful!" and if these explanations should become even slightly easier to grasp, may they be well. Through the merit accumulated by my composing the explanation of the five stages and likewise the stage called "Complete Purity," may the world be established as Vajrasattva. The explanation of the five stages and the stage of complete purity, composed by the venerable Līlavajra, is complete. It was translated by the great Indian abbot himself and the Tibetan translator, the monk Darma Blo-gros.