An Explanation of the Vajrasattva Sādhana

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བཛྲ་སཏྭ་སཱ་དྷ་ནཾ་བྷཱ་ཁྱཱ། བོད་སྐད་དུ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་བཤད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། མདུན་གནས་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་ཀླུ་སྒྲུབ་དག་ལ་ནི། ། དང་ཞིང་གུས་པ་ཆེན་པོས་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ནས། ། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་མདོ་ནི་བསྡུས་མཛད་པའི། ། རྟོགས་དཀའི་ཚིག་ནི་འབད་པས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་སྟེ། དེའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྒྲུབ་པ་རིགས་ཀྱི་བསམ་པའི་བྱེ་བྲག་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གསུང་རབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རབ་ནི་ལུང་ངོ་། ། དེས་སྤྱོད་པས་ནི་གསུང་རབ་པའོ། ། རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་དང་བྲལ་བས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་མཁས་པའོ། ། མཐའ་དྲུག་གི་བཤད་པ་ལས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་དང་དྲང་བའི་དོན་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་ལས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་མོའི་དོན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། སྲིད་པ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེས་པའི་རིམ་པས་སོ། །

In the language of India: Vajrasattvasādhanabhāṣya. In the language of Tibet: Rdo rje sems dpa’i sgrub pa’i thabs kyi bshad pa (The Explanation of the Vajrasattva Sādhana). Homage to the Blessed One, Vajrasattva! Having prostrated with the crown of my head with pure and great devotion to the Victors and the Sons of the Victors residing before me, and to Nāgārjuna, I shall explain with effort the words of the difficult-to-realize [text] composed as a summary of the Sūtra by the glorious Candrakīrti. Regarding the phrase "those of the lineage of the realization of the Buddha-vehicle" (buddhayānābhisamayagotra): the Buddha-vehicle is the Vehicle of the Perfections (pāramitāyāna). Those who possess the specific disposition for the practice of its realization are so designated. Regarding the term "one who practices the scriptures" (pravacana): "scriptures" refers to the oral transmission (āgama). One who acts in accordance with that is a "practitioner of the scriptures." Regarding the phrase "entering into the meditative absorption of conceptual yoga": this refers to being skilled in meditating on the characteristics of the deity yoga of the generation stage, as opposed to the stages of meditating on the clear light. Regarding the phrase "looking away from the explanation of the six parameters": this means looking away from explanations such as the definitive meaning (nītārtha) and the provisional meaning (neyārtha). Regarding the phrase "by way of the literal meaning": this is intended to mean by way of the words as they are commonly renowned, because the profound meaning is not fully understood. It is by way of the generation through the moon and the vajra. Regarding the phrase "by the sequence of the arising of existence": this refers to the sequence of birth from a womb.

མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལྔའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་ས་བོན་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། སྐད་ཅིག་བཞི་ཞེས་པ་ནི། ས་བོན་དང་ཕྱག་འཚལ་ལ་མི་ལྟོས་པས་སོ། ། བཅུ་གསུམ་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་བཞི་དང་བཅས་པའི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྟེ་དགུར་འགྱུར་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒོ་བཞིའི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཁྲོ་བོ་བཞི་དང་བཅུ་གསུམ་མོ། ། བཅུ་དགུར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ལྷ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྙིང་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དགུ་དང་། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣལ་འབྱོར་མ་དྲུག་དང་། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་ཁྲོ་བོ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། ། རིམ་པ་གཉིས་རྟོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་སྒོ་ནས་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་(དེས་,ངེས་)པ་དང་པོ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། འོད་གསལ་བར་འཇུག་པ་དག་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་དུ་ངེས་པའོ། ། དགོང་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྐུ་ལ་ཨོཾ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་མཉམ་པར་བཀོད་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་འོག་ཏུ་འདི་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དགོངས་པ་ངེས་པའོ། །

Regarding the phrase "by the sequence of the five manifest enlightenments," this refers to the sequence of the emanation and withdrawal of the moon, the sun, and the seed-syllable. "The four moments" refers to the fact that it does not depend upon the seed-syllable or the homage. "It is asserted as thirteen" means that in the central maṇḍala, there are the five Tathāgatas, such as Akṣobhya, together with the four goddesses, Locanā and the rest, making nine; with the four wrathful deities, Yamāntaka and the rest, at the four outer gates, there are thirteen. "It is asserted as nineteen" refers to the sequence appearing in the Śrī Māyājāla and other sources. "It is asserted as twenty-five deities" means that, as before, there are nine in the central maṇḍala, six yoginīs such as Rūpavajrā and the rest on the outside, and ten wrathful deities such as Yamāntaka in the cardinal and intermediate directions on the outermost level, totaling twenty-five. "Having realized the two stages" means having thoroughly understood the meaning of the two stages through the gateway of hearing. "The first certainty of mantra" means the certainty of the nature of Vajrasattva, the essence of mantra, which arises immediately through the maṇḍala of superior resolve, the body maṇḍala, and the entry into clear light. "The teaching of the intention" means clearly arranging the seed-syllables, such as Oṃ, upon the body of Vajrasattva. "The formal arrangement" means the certainty of the intention regarding the formal arrangement, such as "this should be meditated upon after this."

དེ་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟར་འོད་གསལ་ལ་འཇུག་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་གདམས་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་མཆོད་ནས། དེའི་མདུན་དུ་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དགོན་པ་ཆེན་པོའི་ས་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་རྣམས་ལས་དགོན་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཅན་ལའོ། ། མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་སོགས་ཀྱིས་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་མེ་ཏོག་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རིའི་ཕྱོགས་གཅིག་དབེན་པ་དང་། དབེན་པ་གཞན་ལ་ཡང་ངོ་། ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་བསྒྲུབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་དག་བསྡུས་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་དག་བསྡུས་པ་དེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྐུའོ། ། ཁ་དོག་དཀར་པོར་ལྷག་པར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བཅུ་པའི་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་གནས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་དབུས་གནས་པར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་དབུས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་འོད་གསལ་བ་ལས་ལངས་ནས་དེའི་དབུས་སུ་གནས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། འོད་ཟེར་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་ནི་འོད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། སངས་རྒྱས་འབར་བའི་འོད་མཉམ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུའི་འོད་ལྔས་བརྒྱན་པའོ། །

Regarding the phrase "teaching that very reality," it refers to the manner of entering the clear light at that stage. Regarding the phrase "arousing a mind of great compassion for all sentient beings," it means that after first making offerings to the Blessed One according to the instructions, and having performed the confession of misdeeds and so forth in his presence, one should meditate on compassion for all suffering sentient beings. Regarding the phrase "in a location of a great wilderness," it refers to a place that is particularly distinguished as a great wilderness among all directions. Regarding the phrase "adorned with flowers, fruits, and so forth," it refers to a secluded area of a mountain, or another secluded place, that is exceptionally beautiful and endowed with fruits, flowers, water, and the like. Regarding the phrase "accomplish the gathering of all siddhis," "all siddhis" refers to both mundane and supramundane attainments; "the gathering of those" refers to that which perfectly gathers them all, which is the body of Vajrasattva. Regarding the phrase "visualizing the color white," the remainder of the text states, "abiding in the center of the hub of a ten-spoked wheel." Regarding the phrase "abiding in the center of the expanse of space" and so forth, "abiding in the center of the expanse of space" means that after arising from the instantaneous clear light, one abides in its center. "The maṇḍala of the Buddha" is Vajrasattva. "A mass of clouds of light rays" is a heap of light. Regarding the phrase "equal to the blazing light of the Buddha," it means being adorned with the five lights, like a rainbow.

ལེའུ་དང་པོ་ལས་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་མ་མི་བསྐྱོད་པ་དེ་ཉིད་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་ནི་རྩེ་གཅིག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་སྦྱོར་བའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་སྐུའི་རྣམ་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ལའོ། ། ཧཱུཾ་རིང་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པའི་པདྨ་ལྷུང་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གྱུར་པ་ལས་ཧཱུཾ་བཅུར་དམིགས་ནས་སོ། ། ཕྱོགས་བཅུར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་རྣམ་པར་གནས་པའི་རྩེ་མོ་ལ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཁྲོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཞེ་སྡང་གནས་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་དེའི་གནས་ནི་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ནས་སྐྱེས་པའོ། ། གསོད་དོན་གཉེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་གསོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགོས་པ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོ་བདུད་རྩི་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕུར་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུར་བུ་བཅུའི་རྣམ་པར་རོ། །

Regarding the "samādhi of the vajra of primordial wisdom" (jñānavajra-samādhi) taught in the first chapter: "primordial wisdom" is the lamp of wisdom, Akṣobhya himself; "vajra" refers to its indivisibility. The "mind of samādhi" that focuses upon that means the actualization of one-pointedness. Regarding the phrase "the person of knowledge (vidyāpuruṣa) of the body, speech, and mind of all tathāgatas": the Great Vajradhara is the very master of the body, speech, and mind of all tathāgatas; the "person of knowledge" is the non-dual nature. Regarding the phrase "the state of union with the mahāmudrā of Akṣobhya": this is by way of the form of Akṣobhya’s body. Regarding the phrase "in the vajra of the body, speech, and mind of all tathāgatas": this refers to the Great Vajradhara. Regarding the instruction "one should utter the long HŪṂ": this means that from the bodhicitta that has fallen into the lotus of the consort, one visualizes ten HŪṂs. Regarding the phrase "abiding in the ten directions": the meaning is that they abide upon the tips situated in the ten directions. Regarding the passage beginning with "the wrathful ones": "born from the locus of hatred" means that hatred is Akṣobhya, and its locus is the seed-syllable HŪṂ from which they are born. "Born from that" means born from that [syllable]. "Seeking the purpose of slaying" means that their essential nature is the act of slaying, by way of meditation. "The great nectar vajra wrathful one" refers to Amṛtakuṇḍalī. "Vajra kīla" refers to the form of the ten kīlas.

ཕྱོགས་བཅུའི་རྩེ་མོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ལའོ། ། ཤིན་ཏུ་འབར་ཞིང་ལེགས་པའི་འོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོད་འབར་བ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བཞིན་པའོ། ། དེ་ནས་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོའི་སྔགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཞིར་གནས་པའོ། ། བསམ་གཏན་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གང་གིས་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་ཕུར་བུས་གདབ་པས་སོ། ། ཡི་དམ་ནི་དུས་བཞིར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། གནས་གང་དུ་ནི་མཉམ་སྤྱོད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེར་ཡང་དག་པ་བརྩམ་མོ། ། བསམ་གཏན་སྦྱོར་བ་འདི་ཡི་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་འདིའི་བསྒོམ་པས་སོ། ། གནས་ནས་སངས་རྒྱས་བྱིན་གྱིས་བརླབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་གོམས་པས་སངས་རྒྱས་ཏེ། རང་གི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་བསྒོམ་དུ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་མདོར་བྱས་པའི་དཀའ་འགྲེལ་ལེགས་པར་བྱས་སོ། ། ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་དབུས་གནས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་ནི། ། དེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ནི་དེའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་སྐྱེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་གྱུར་པའོ། ། དེར་ནི་བྷྲཱུཾ་ཡིག་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སའི་ཆའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་བྷྲཱུཾ་གཞལ་ཡས་ཁང་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྤྲིན་ནི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་སྤྲོས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཡི་ཁྱོན་ཚད་དུ། །

"At the peak of the ten directions" means in the ten directions. "Blazing and excellent light" means being illuminated by blazing rays of light. "Then, by the mantra of the King of Desire" means abiding in the four directions. "By which meditative concentration" and so forth means by which meditative concentration the malevolent ones are to be struck with the ritual stake (kīla). "The yidam is blessed during the four times." "In whatever place one practices" means one should correctly begin there. "By this application of meditative concentration" means by the meditation of this protective ritual. "From that place, the Buddhas grant blessings" means that through familiarity with the yoga of Vajrasattva, one is blessed by the Buddhas—that is, by one's own deities—and accomplishes the state of equality. "There is no entity to be meditated upon" and so forth is a well-composed commentary on the Piṇḍīkṛta-sādhana. "Abiding in the center of the Vajra of Space" means the Vajra of Space; "abiding in its center" means being contained within it. "The maṇḍala born from all vajras" means the transformation of all the maṇḍalas, such as wind and so forth. "There, one should meditate on the syllable Bhrūṃ" means that upon the earth element, the syllable Bhrūṃ serves as the cause for generating the celestial palace. "The vajra clouds are equal" means that which generates the Tathāgatas emanated throughout the ten directions. "In an extent of a hundred yojanas..."

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱའི་ཁྱོན་ཙམ་ནི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ལ་དཔག་ཚད་ཉི་ཤུའི་ཚད་ཙམ་ཡིན་ནོ། ། གྲུ་བཞི་ནི་མཚམས་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་བརྒྱན་པ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་ལས་འཕགས་པའོ། ། རིན་ཆེན་བཞིའི་རང་བཞིན་ནི་ཁ་དོག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོད་རྟེན་ནི་མཆོད་རྟེན་ལྟར་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བ་ནི་ཤེལ་ལྟ་བུའོ། ། རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་སྐྱོན་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བ་དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གསལ་བ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གསལ་བ་ནི་ཤེལ་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་གཞལ་ཡས་ཁང་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་ནས་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་སྤྲིན་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཁྱབ་པའོ། ། འོད་ཟེར་འབར་ཞིང་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཁྲོ་བོའི་འོད་འབར་བའོ། ། གསལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་གདན་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་གཞལ་ཡས་ཁང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རིག་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

Regarding the phrase "and so forth," the extent of one hundred yojanas means that each side measures twenty yojanas. It is "square" because it possesses four corners. It is "exquisitely adorned" because it transcends the [abodes of] gods, humans, and so forth. It is "of the nature of the four jewels" because it possesses the four colors. It is a "stūpa" because it is to be venerated like a stūpa. It is "luminous" like crystal. It is "naturally stainless" because it is free from all defects without exception. Regarding the phrase "the very essence of that luminosity" and so forth: "the very essence of that luminosity" means that while the luminous [substance] is crystal, its own nature is the celestial mansion (vimāna), because even those dwelling outside can see the forms of the deities of the maṇḍala. It is "possessing various forms on all sides" because it possesses colors such as sapphire (indranīla) and so forth. It is "perfectly endowed with clouds of Buddhas" because it is completely pervaded by the deities of the emanated maṇḍala. It is "blazing and agitated with rays of light" because the light of the wrathful deities blazes throughout the maṇḍala of space in the ten directions. It is "possessing a maṇḍala of luminosity and so forth" because it is endowed with moon and sun seats. It is "the abode of all Tathāgatas" in the sense that the celestial mansion is the dwelling place of all Tathāgatas. It is "with the goddesses of knowledge who are the nature of the elements" because, following that, one should understand the goddesses such as Rūpavajrā, who are the nature of the objects such as form.

། ལུགས་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ལ་སོགས་པས་སྤྲས་ཤིང་བྱས་པའོ། ། དམ་ཚིག་ལས་བྱུང་ཁུ་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དམ་ཚིག་ལས་བྱུང་ཁུ་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་གནས་ཇི་ལྟ་བར་དགོད་པར་བྱའོ། ། འབྲས་བུ་འདོད་པས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཏུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཕུང་གཏོགས་ལ་མེ་ལོང་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དོན་གཉེར་བས་དེ་རྣམས་རང་གི་ལུས་ལ་གནས་ཇི་ལྟ་བར་ནང་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་བསད་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡོངས་སུ་ཞུགས་པའི་ངོ་བོ་རིམ་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ཡི་གེ་ཨོཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཡི་གེ་ཨཿཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་པདྨ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཙམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཙམ་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ནང་དུ་གཞུག་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཡིག་སྔགས་མཆོག་གི། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྐུ་བསྒོམ་པའོ། །

"Cast images and so forth" refers to those fashioned and adorned from wood and the like. Regarding the phrase "the seminal fluid arising from the samaya," and so on: "the seminal fluid arising from the samaya" means that one should instantaneously arrange the deities of the natural maṇḍala, generated through the meditative union of method and insight, in their respective positions. "One who desires the fruit should drink according to the ritual" means that those who seek the fruit of Buddhahood should cause the collection of deities—beginning with "the aggregate of form is the mirror-like [wisdom]," and so forth—to enter within their own bodies in their respective positions. "Having slain the assembly of Tathāgatas" means that the essence of the Tathāgatas, who have fully entered one's own body, should be gradually dissolved into emptiness. "The ultimate truth," and so forth, means that from the complete transformation of the syllable HŪṂ comes a sun maṇḍala, from the syllable OṂ comes a moon maṇḍala, and from the complete transformation of the syllable AḤ comes a lotus. "Meditative union with mere wisdom" means that "mere wisdom" is mere mind. "Meditative union" means the purpose of causing the stable and the moving to enter within. "By the supreme mantra of the three vajra syllables" means by the three syllables that are the foremost of all mantras. "Meditating on the Mahāmudrā" means meditating on the body of Vajrasattva.

སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་གང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་དེ་མཐར་གྱུར་པས་ན་ཐ་མ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་གནས་པའི་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ལ་ཉེ་བའི་གནས་སྐབས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་གང་རུང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་བསྒོམས་པས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལུས་བསྒྱུར་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལུས་འཛིན་པའོ། ། གཡོ་བ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཛཿཧཱུཾ་བཾ་ཧོཿཞེས་བྱ་བའི་ས་བོན་རྣམ་པ་བཞི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་གི་ལུས་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་སུ་འགོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་བཀོད་པར་བྱས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་སྟེ། རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་གང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སྐུ་འཆང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་སྐུ་འཆང་བའོ། །

Regarding the phrase "for the sake of sentient beings in their final existence": an existence is called "final" because it is the last one after which enlightenment is immediately attained. For those lords of the ten grounds who abide in that state, whether they be bodhisattvas or ordinary beings, whoever attains the state of a great being through meditation in the manner of mantra is one in their final existence; this is the meaning of the term "for the sake of" them. Regarding the phrase "having entered the aggregates, elements, and sense bases": this refers to assuming a body that arises after the body has been transformed into the nature of primordial wisdom (jñāna). Regarding the phrase "one should thoroughly contemplate the movement itself": it should be understood that immediately following this, the four seed syllables jaḥ hūṃ baṃ hoḥ are placed as the very essence of the goddesses, such as Rūpavajrā, within the objects of form and so forth that reside in one's own body. Regarding the phrase "the great being of knowledge" (vidyāpuruṣa) and so forth: the "great being of knowledge" is the Vajradhara. Regarding the phrase "blessed by all the Tathāgatas": this means being endowed with the arrangement of the seed syllables of oneself as the Tathāgatas and so forth. Regarding the phrase "all the Tathāgatas": this means being equal to all the Tathāgatas; it is the meaning of "whatever belongs to the Jewel family." Regarding the phrase "the glorious holder of the vajra body" and so forth: "holding the body of the Buddhas, the Tathāgatas," means assuming the nature of their very bodies. Thus, he is the "holder of the Buddha-body."

དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱན་མ་དང་བཅས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་བསྒོམ་པས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་དང་དབྱེར་མེད་པར་བསྒོམ་པའོ། ། དེང་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་སུ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུར་ནི་མཛད་དུ་གསོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེང་བདག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་སོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པའི་གནས་སུ་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐུ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྐུ་ཡིས་ཞེས་གཅིག་གི་ཚིག་ཏུ་འཐོབ་པོ། ། དེ་ལྟར་བདག་པོ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་དེའི་འཁོར་ལ་གསོལ་པ་གདབ་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། སྐུ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐུ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ངག་ཡིན་པའོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་རབ་ཏུ་དག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུར་གྱུར་ཅིག་པའོ། ། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལའོ། ། གསུང་ལམ་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། ། དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་དཀར་མོ་དང་ལྡན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་ལ་སོགས་ལ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་མེས་ཚོགས་གཉིས་ཞུ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པའི་འོད་དཔག་མེད་དང་གོས་དཀར་མོའི་ཚོགས་གཉིས་སོ། ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དག་ཁོ་ནའོ། ། ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་མ་ལུས་པ་བརྗོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་འཛིན་པ་དང་འདྲ་བར་ཤོག།

"Śrīmāt" refers to [the consort] Locanā. "By meditating on the three indivisible vajras" refers to the Great Vajradhara; it means to meditate on [oneself] as inseparable from him. Regarding "Having blessed me this very day, please grant me the vajra body": "me" refers to one's own body; "having blessed" means to establish it in the state of consecration. Regarding "of the vajra bodies," the singular form "by the vajra body" is obtained. Having thus supplicated the Lord, the supplication to his retinue is easy to understand in the passage beginning with "the ten directions." Regarding "which body," and so forth: "which body" refers to the body and speech. "The five aggregates are utterly pure" means the nature of the five aggregates. "Similar to that" means may I become the body of that very essence. Regarding "Dharma," and so forth: "Dharma" refers to Amitābha. "Speech-path" is so called because it is the very nature of speech. "Śrīmāt" refers to [the consort] Pāṇḍaravāsinī. "The three indivisible vajras" and so forth are as before. Regarding "from the melting of the two accumulations by the fire of great passion": this refers to the two accumulations of Amitābha and Pāṇḍaravāsinī, who possess the mode of great passion. "Whosoever," and so forth, refers to those very [beings]. "The definitive word is perfect" means the meaning is to possess the perfection of expressing all sounds without exception. "May I be like the Holder of Dharma."

ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོད་དཔག་མེད་དང་འདྲ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དགོངས་པའོ། ། དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཐུགས་འཆང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་ཐུགས་འཆང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་འཛིན་པས་རྡོ་རྗེ་ཐུགས་འཆང་བའོ། ། མཱ་མ་ཀཱི་དང་ལྡན་པས་དཔལ་དང་ལྡན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་བཟང་ཞིང་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། གསང་བའི་དཔའ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བ་ནི་སྦས་པའོ། ། སྟོན་པར་བྱེད་པས་གསང་བའོ། ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ལ་དེ་དག་གི་དཔའ་བོ་ནི་གཙོ་བོའོ། ། དེའི་བློ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་དང་བཅས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་དང་འདྲ་བར་ཤོག། ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་དང་འདྲ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལེའུ་དང་པོ་ལས་གསུངས་པའི་དམ་ཚིག་ལས་བྱུང་བ་རྡོ་རྗེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམ་ཚིག་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་ཅོད་པན་ལ་བདག་པོ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་ནས་སྤྱི་བོར་མི་བསྐྱོད་པ་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་དམ་ཚིག་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་ནག་པོའོ། ། སངས་རྒྱས་དཀྱིལ་འཁོར་དབུས་གནས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ། དེའི་དབུས་གནས་པ་ནི་དེའི་སྙིང་གར་གནས་པའོ། །

This means the intention is: "May I become like Amitābha." Regarding the passage beginning with "The glorious holder of the vajra mind," "holder of the vajra mind" means one who holds the mind that is the very essence of the vajra. Being endowed with Māmakī, he is "glorious." The phrase "the three vajras" and so forth is as explained previously. "Samantabhadra" means Akṣobhya, because he is "good" (bhadra) and acts for the benefit of all sentient beings. "Secret hero" means that "secret" refers to what is hidden; he is "secret" because he reveals [the hidden]. He is the "hero" (chief) of the sons of his own family, the bodhisattvas. "Possessing his intelligence" means together with Māmakī. Regarding "may I become like the Vajradhara," "like the Vajradhara" means like Akṣobhya. Regarding the "mode of the vajra samādhi arising from the samaya" as taught in the first chapter, "samaya" refers to the three syllables. Because he is born from them, he is "arising from the samaya," which is the Great Vajradhara; the meaning is that he is focused upon by samādhi. Regarding "the supreme lord upon one's own crown," after the empowerment, one should visualize Akṣobhya upon the crown of the head. "Wisdom samaya" refers to the wisdom-being (jñānasattva). The syllable "HŪṂ" is black in color. Regarding the passage beginning with "Abiding in the center of the Buddha maṇḍala," "abiding in its center" means abiding in its heart.

མི་བསྐྱོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། ཧཱུཾ་ཡིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བརྗོད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་ནས་དེ་ལས་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་བྱོན་ཏེ། དགའ་ལྡན་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་མཆོག་ནས་བྱོན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་བྱོན་ཏེ། སའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐྱེ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་ལ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྤྲུལ་པའོ་ཞེས་བྱར་དགོངས་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་ཅིང་གྲོལ་བའི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ལུགས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པའོ། ། གནས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་བྱེད་པ་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །

Akṣobhya is Vajrasattva. The syllable HŪṂ is said to be the samādhisattva. "Performing all" means that, having first manifested the dharmakāya in the realm of Akaniṣṭha, the nirmāṇakāya emerged from it and taught the Dharma to those residing in Tuṣita according to their inclinations. "Having performed all" after emerging from the supreme abode of Tuṣita means that he further emerged from there and demonstrated the methods of birth, awakening, and so forth upon the maṇḍala of the earth. The phrase "for the purpose of teaching the awakening born of passion" is intended to mean that this is the emanation of Vajrasattva, whose nature is insight and method. Regarding "entering into the meditative absorption of the mode of great passion," great passion is the attachment toward the objects that ripen and liberate sentient beings who possess great passion. The "mode" of that is the system or the established meditative absorption which is then actualized. "Having first performed the yoga" means generating oneself as the nature of the three sattvas. "One should abide" is an instruction for engaging in the conduct.

གང་ཡང་སྤྱོད་པ་བྱེད་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཕྱོགས་གཞན་བསྟན་པ་ནི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔགས་གཅིག་སྤྲུལ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སམ་རང་གི་སྙིང་ག་ན་གནས་པའི་སྔགས་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་ཞིང་གནས་ཇི་ལྟ་བར་དགོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བྱིན་རླབས་གོ་འཕང་གསུམ་གྱིས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། དེའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ལ་བྱིན་རླབས་གོ་འཕང་དེ་གསུམ་དང་ལུགས་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་དགོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣལ་འབྱོར་མ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཞི་ཡིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཀོད་ལ། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དགོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ནུ་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནུ་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནི་ཐུགས་ཀ་སྟེ། དེ་ལ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ། སྤྱི་བོའི་བར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྤྱི་བོར་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཨཿའོ། ། རྐང་པ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་པ་གཉིས་ལ་ཡི་གེ་ཧཱའོ། ། རྐེད་པ་ལྟེ་བ་གསང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བ་དང་རྐེད་པ་དང་གསང་བའི་ཕྱོགས་སུ་སྟེ། བརླ་གཉིས་ལ་ཡི་གེ་སྭཱའོ། ། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ནི། རིགས་ལྔ་རྣམས་ནི་དགོད་པར་རབ་ཏུ་བྱ། །

Regarding those who have not yet engaged in the conduct, another method is shown by the words "furthermore" and so forth. The phrase "performing the benefit of sentient beings by emanating a single mantra" means that one should emanate a maṇḍala from the bodhicitta or the mantra residing at one's own heart, perform the benefit of sentient beings, and arrange them in their respective places. The phrase "by the three stages of blessing" means that because they are blessed, the three natures of desire and so forth are blessed. "Their stages" refers to objects such as the attractive and so forth; the meaning is that by those three stages of blessing and by another system, one should arrange the natures of the sense bases, such as the eyes, as Rūpavajrā and the others. This means that one should arrange the four yoginīs, Rūpavajrā and the others, and the four such as Kṣitigarbha in meditative union, and furthermore, arrange the four bodhisattvas in their respective places. Regarding the phrase "between the two breasts" and so forth: "between the two breasts" is the heart, where the syllable HŪṂ is placed. "Between the crown" means the syllable OṂ is at the crown of the head. "In the middle" refers to the region of the throat, where the syllable ĀḤ is placed. "Down to the feet" means the syllable HĀ is at the two feet. "At the waist, navel, and secret place" refers to the navel, waist, and secret region; the syllable SVĀ is at the two thighs. "The sons of the Victors" means that the five families should be thoroughly arranged.

ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ཀྱང་རིགས་ལྔར་བསྡུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་ཇི་ལྟ་བར་(དགོས་,དགོད་)པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡི་གེ་ནི་ཕཊ་རྣམས་བརྟགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་གཉིས་ཀྱི་ཁར་ཡི་གེ་ཕཊ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དབང་བསྐུར་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དབང་བསྐུར་བའོ། ། མཆོད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་བྱས་ནས་སོ། ། སྙིང་པོའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མི་བསྐྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་བཟླས་པ་དང་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའོ། ། སྔར་བཞིན་དུ། རང་གི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཅུག་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དོན་དུ་རིམ་པས་བདག་ཉིད་ལ་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་དབུས་གནས་པར། ། བཀོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་དབུས་སུ་གནས་པའི་བདག་ཉིད་ལྷའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བྱས་ནས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། ཧཱུཾ་ནི་དེའི་དབུས་སུ་གནས་པར། རང་གི་གཟུགས་བརྙན་དག་ཏུ་རྟག།

This means that other [deities] should also be arranged in their respective positions, subsumed within the five families; this is the summarized meaning. Regarding the phrase "having visualized the syllables phaṭ," one should meditate on the syllable phaṭ at the openings of both the vajra and the lotus. Regarding "samādhi and empowerment," this refers to the empowerment immediately following the samādhi of having fully introduced the wisdom-being (jñānasattva). Regarding "up to the offerings," this means having performed the offerings of Rūpavajrā and the others. Regarding "all the activities of the essence," this signifies having performed the necessary purposes, such as the purification of the hatred of sentient beings, through the sequence of Akṣobhya’s samādhi and so forth, as will be explained below. Regarding "recitation consisting of the outer and inner nature," this refers to verbal recitation and vajra recitation. Regarding "having inserted [them] into one's own body maṇḍala as before," this means that for the sake of the yoga of meditative equipoise, one should gradually insert [the deities] into oneself in their respective positions. Regarding "one should meditate on the arranged maṇḍala abiding in the center of the space element," this means one should meditate on oneself as possessing the assembly of deities abiding in the center of the three worlds. To the question, "Having done that, what should be done?" it is said: "Hūṃ should be visualized as one's own reflection abiding in its center."

ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ནི་སྙིང་གར་གནས་པར་བལྟས་ནས་དེས་ཀྱང་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱིན་སྲེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ལ་མར་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་སྦྱིན་སྲེག་བྱེད་པའོ། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ནི་ལྷ་རྣམས་ལ་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚིམ་པར་བྱས་ཏེ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བྱས་སོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། ཕྲེང་བའི་སྔགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ནས་གསུངས་པའི་ཁྲོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་རྒྱས་པས་སོ། ། སྔགས་དང་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བས་ཀྱང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བསྔགས་པའི་སྨན་སྦྱིན་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཁ་སྦྱར་བ་ལ་གནས་པ་སྒྱུ་མའི་ལུས་མངོན་དུ་བྱའོ། ། དྲན་པའི་དོན་དུ་འགྲེལ་བྱས་གང་། ། བསོད་ནམས་ཡང་དག་གང་བསགས་པ། ། དེ་ཡིས་མྱུར་དུ་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན། ། ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་དོན་གཉེར་ཤོག། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་བཤད་པ། ། སློབ་དཔོན་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་རཀྵི་ཏས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། ཐོ་ལྡིང་དཔལ་དཔེ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དཱི་པཾ་ཀ་ར་རཀྵི་ཏ་དང་། ཁམ་པ་བ་རི་ལོ་ཙཱ་བས་བསྒྱུར་བའོ། །

Regarding the phrase "the syllable HŪṂ": it means that one should visualize the syllable HŪṂ abiding at the heart, and through that, view all that is stable and moving as the form of Vajrasattva. "The outer and inner nature of the fire offering" refers to performing the fire offering with ghee and so forth in an external fire. The "inner nature" is performed by satisfying the deities with food and so forth, in accordance with the pacifying and other rites. "By means of the three syllables" refers to the gateway of vajra recitation. "Or by the garland mantra" refers to the extensive mantras of the wrathful deities and so forth taught in the tantras. "Also by the application of mantras and medicines" refers to the giving of medicines that have been consecrated with mantras. "The union of the vajra and lotus" means that, abiding in the state of perfection, one should manifest the illusory body while remaining in the state of union. Whatever merit has been gathered by composing this commentary for the sake of mindfulness, by that may all living beings swiftly seek perfect enlightenment. The explanation of the Vajrasattva Sādhana, composed by the master Tathāgatarakṣita, is complete. It was translated at the glorious Pome Lhun gyi Drubpa Monastery in Tholing by the great learned Indian abbot Dīpaṃkararakṣita and the Khampa Bari Lotsāwa.