Personal Instructions on the Stages of the Path to Great Vajradhara called “The Secret Elixir”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ཧཱ་བཛྲ་དྷཱ་རོ་མ་ཐཱ་ཀྲ་མོ་པ་དེ་ཤ་ཨ་མྲྀ་ཏ་གུ་ཧྱ། བོད་སྐད་དུ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་མན་ངག་བདུད་རྩི་གསང་བ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་བདེ་བ་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་དང་། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་དངོས་གྱུར་པ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། ། པདྨ་ལྟ་བུ་དམ་པའི་ཆོས། ། སྐྱོན་མེད་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། གཉིས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རིགས། ། དཀོན་མཆོག་ཐོག་མར་འབྱུང་ལ་འདུད། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། མན་ངག་བླ་མ་བརྒྱུད་པ་ཡི། ། རིམ་པ་འབབ་པ་རྨི་ལམ་ན། ། རིན་ཆེན་གཏེར་དང་ཕྲད་པ་བཞིན། ། འགྱུར་གྱིས་དོགས་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ། གསང་བ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དབང་། ། བསྐུར་བའི་སློབ་མ་སྙིང་རྗེ་ཡིས། ། གཟུང་བའི་ཕྱིར་ན་བྲི་བར་བྱ། ། དེ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་འགྱུར་བའི་ལུས་སུ་གྱུར་ནས། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དང་། ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པའོ། ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་དྲུག་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་མཉེས་པར་བྱ་བ་དང་། དབང་ནོད་པ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། གྲོགས་མཐུན་པ་དང་། མཆོད་པའི་མངོན་སྤྱོད་དང་། མཐུན་པའི་གནས་སོ། ། ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཀའི་འཁོར་ལོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།

In the language of India: Mahāvajradharakramopadeśāmṛtaguhya. In the language of Tibet: rDo rje ’chang chen po’i lam gyi rim pa’i man ngag bdud rtsi gsang ba (The Secret Nectar: Pith Instructions on the Stages of the Path of the Great Vajradhara). Homage to the glorious Vajrasattva! I prostrate to Vajradhara, who is the great bliss of manifest enlightenment, the vajra-like meditative absorption, and the embodiment of the five wisdoms. I bow to the Vajradhara who is the stainless teacher of the sublime Dharma, which is like a lotus, and who is the second [family], the Vairocana family. I pay homage to the source of the Jewels. Just as a dream of encountering a treasure of jewels, the sequence of the pith instructions of all the Tathāgatas descending through the lineage of gurus has come to me. Out of fear that it might be lost in translation, and for the sake of holding the disciples who have been granted the secret wisdom-knowledge empowerment, I shall write this out of compassion. In this regard, having become a body composed of the primary elements and their derivatives, there are three paths for attaining the wisdom body of the Great Vajradhara: the stages of the path for first generating the mind of enlightenment, the stages of the path for those newly entering the vehicle, and the stages of the path for the yogi. The stages of the path for first generating the mind of enlightenment have six parts: pleasing the sublime spiritual friend, receiving empowerment and hearing the sublime Dharma, having compatible companions, performing the activities of offering, and the conducive place. The stages of the path for those newly entering the vehicle have four parts: the meditative absorption of great compassion, the meditative absorption of the wheel of the word, and so forth.

སྲུང་བའི་འཁོར་ལོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་ལམ་དང་། མཆོག་གི་ལམ་མོ། ། ཐུན་མོང་གི་ལམ་ནི་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། མཆོག་གི་ལམ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་གོ། ། དེ་སྐད་དུ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། ཐུན་མོང་མཆོག་གི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། སྒྲུབ་ཐབས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར། ། ཐུན་མོང་རྡོ་རྗེ་རྣམ་བཞི་སྟེ། ། མཆོག་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། དང་པོ་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཆེ། ། གཉིས་པ་ས་བོན་འབྱུང་བའོ། ། གསུམ་པ་གཟུགས་རྣམས་རྫོགས་པ་སྟེ། ། བཞི་པ་ཡི་གེ་དགོད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་རྣམ་བཞི་དེ་དག་ནི། ། ཐུན་མོང་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་བསྙེན་པ་དང་། ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་བཞི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་སའི་ཆ་བསྐྱེད་ནས་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པའི་བར་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ཤིང་སྒྲུབ་པ་ལ་བསྙེན་པའི་ཕྱིར་བསྙེན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་སྔོན་དུ་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་པས་ན་དང་པོ་སྟོང་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། ལྡང་བར་བྱ་བ་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་བསྐྱེད་པའི་བར་ནི་སྒྲུབ་ཅིང་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།

There is the meditative absorption of the protection wheel and the meditative absorption of emptiness. Regarding the stages of the path of yoga, there are two types: the common path and the supreme path. The common path consists of the four vajras, and the supreme path consists of the six branches. As it is said in the Explanatory Tantra of the Glorious Guhyasamāja, the Mahāyoga Tantra: "Through the division of common and supreme, The sādhana becomes two-fold. The common is the four vajras, And the supreme is the six branches." What are the four vajras? That same tantra states: "First is the great awakening of emptiness, Second is the arising of the seed-syllable, Third is the perfection of the forms, And fourth is the arrangement of the syllables. These four vajras Are the means for common accomplishment." This explains the four stages in their proper order: approach (sevā), close approach (upasādhana), accomplishment (sādhana), and great accomplishment (mahāsādhana). How are they explained? From the generation of the site up to the meditation on the ultimate maṇḍala, it is called "approach" because one approaches the accomplishment by focusing on awakening. Since the meditation on the ultimate maṇḍala precedes the three stages of close approach and so forth, it is also called "first, the awakening of emptiness." From the process of arising up to the generation of the Great Vajradhara Samayasattva, it is called "close approach" because it involves the accomplishment and generation [of the deity].

བསྙེན་པའི་འོག་ཏུ་ཡིག་འབྲུ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ལྷའི་སྐུ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་གཉིས་པ་ས་བོན་བྱུང་བའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་དེ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྤྱི་བོར་དགོད་པ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པའི་བར་ནི་བདག་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ལྷའི་སྐུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པས་ན་གསུམ་པ་གཟུགས་རྣམ་པར་རྫོགས་པ་སྟེ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། དང་པོ་སྦྱོར་བ་ནས་ལས་རྒྱལ་མཆོག་གི་མཐར་ཐུག་གི་བར་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། བསྒྲུབས་པའི་འོག་ཏུ་སྔགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དབྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་བཞི་པ་ཡི་གེ་དགོད་པའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡན་ལག་དྲུག་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཡང་རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། ། སོ་སོར་སྡུད་དང་བསམ་གཏན་དང་། ། སྲོག་རྩོལ་དེ་བཞིན་འཛིན་པ་དང་། ། རྗེས་སུ་དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་རྣམས། ། སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅེས་བྱ། ། ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས་བཤད་པ་ནི། ། དབང་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་རྣམས་ཀྱི། ། རང་གི་འཇུག་གནས་ཐམས་ཅད་དུ། ། འདོད་པ་སོ་སོར་སྡུད་པས་ན། ། སོ་སོར་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདོད་པ་ལྔ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་རུ་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། བརྟག་པ་བསམ་གཏན་ཞེས་བཤད་དེ། ། བསམ་གཏན་དེ་ལས་རྣམ་ལྔར་འགྱུར། ། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་དགའ་བ་དང་། ། དེ་བཞིན་བདེ་བ་ཉིད་དང་ཡང་། ། སེམས་ནི་རྩེ་གཅིག་གྱུར་པ་སྟེ། ། ལྔ་བོ་དེར་ནི་བསམ་གཏན་བསྡུས། །

Following the stage of approach (sevā), the deity’s body arises from the cause of the three syllables; therefore, it is also said, "the second is the arising of the seed-syllable." From the placement of Vairocana upon the crown of the body of the Great Vajradhara up to the meditation on the samādhi-sattva is called "accomplishment" (sādhana) because it accomplishes one's own welfare. Following the stage of near-accomplishment (upasādhana), the deity’s body to be meditated upon as the form of Vajradhara is perfected; therefore, it is also said, "the third is the perfection of form." From the initial union (prathama-yoga) up to the culmination of the supreme sovereign of activities (karmarāja-uttama) is called "great accomplishment" (mahāsādhana) because it accomplishes the great welfare of others. Following that accomplishment, one is brought forth into the mantra maṇḍala; therefore, it is also said, "the fourth is the arrangement of the syllables." If one asks what the six branches are, the same tantra states: "Withdrawal (pratyāhāra) and meditative concentration (dhyāna), Likewise breath control (prāṇāyāma) and retention (dhāraṇā), Recollection (anusmṛti) and meditative absorption (samādhi): These are called the six branches of union." These are also explained in that very tantra: "Because the ten types of sense faculties Withdraw their respective objects of desire In all their modes of engagement, It is called 'withdrawal' (pratyāhāra). When the five objects of desire are, in brief, Joined with the five Buddhas, This analytical meditation is explained as 'meditative concentration' (dhyāna); That meditative concentration consists of five aspects: Discernment (vitarka), analysis (vicāra), joy (prīti), Likewise bliss (sukha) itself, And one-pointedness of mind (citta-ekāgratā); These five comprise meditative concentration."

གསང་བ་གསུམ་འབྱུང་རྟོག་པ་སྟེ། ། དེ་ཉིད་རབ་རྟོགས་དཔྱོད་པའོ། ། གསལ་བ་དགའ་བ་གསུམ་པ་སྟེ། ། བདེ་བས་བསྡུས་པ་བཞི་པའོ། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་བྱུང་ཟད་པའི། ། རང་སེམས་ལྔ་པར་ཤེས་པར་བྱ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་དངོས་ཞི་བ་ནི། ། འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་རང་བཞིན་གནས། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་དབུགས། ། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད། ། གོང་བུའི་གཟུགས་ཀྱིས་བྱུང་ནས་ནི། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་རབ་ཏུ་བརྟག། རིན་ཆེན་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱར་བཤད། ། རང་སྔགས་སྙིང་གར་བསམས་ནས་ནི། ། སྲོག་ནི་ཐིག་ལེར་གྱུར་པར་གཞག། རང་དབང་རིན་ཆེན་བཀག་པ་ཡི། ། གཟུང་བ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་བཤད། ། སེམས་ནི་འགོག་པའི་རྡོ་རྗེར་གྱུར། ། མཚན་མ་ཉེར་འཛིན་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། མཚན་མའི་ཁམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔར། ། བྱང་ཆུབ་རྡོ་རྗེས་གསུངས་པ་ཡིན། ། སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་བ་དང་པོ་སྟེ། ། དུ་བ་ལྟ་བུ་གཉིས་པ་ཡིན། ། མཁའ་སྣང་འདྲ་བ་གསུམ་པ་སྟེ། ། མར་མེ་ལྟར་འབར་བཞི་པའོ། ། སྤྲིན་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ནི། ། རྟག་ཏུ་སྣང་བ་ལྔ་པའོ། ། བརྟན་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ནི། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་སྤྲོ་བར་བྱ། ། རྗེས་དྲན་གང་ཞིག་རྣམ་བསྒོམ་པ། ། དེ་དང་འདྲ་བར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། རྗེས་སུ་འདྲ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་ལས་སྐྱེས། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པས། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ནས། ། གོང་བུའི་ཚུལ་གྱིས་བསྡུས་ནས་ནི། ། དབུས་ནི་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཡུད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་བྱེད་པ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བརྟགས་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ།

The arising of the three secrets is conceptualization; the thorough realization of that very [reality] is investigation. Clarity is the third joy; that which is gathered by bliss is the fourth. One should know the fifth to be one's own mind, in which the arising of the knower and the known has ceased. The peace that is the actual nature of all buddhas abides naturally in all beings. The breath is the nature of the five wisdoms and the essence of the five elements. Having emerged in the form of a sphere, one should visualize it intensely at the tip of the nose. The five-colored jewel is explained as "vitality and effort" (prāṇāyāma). Having visualized one's own mantra at the heart, one should place the vitality within the drop (bindu). By arresting the jewel of self-mastery, it is explained that the apprehended and the apprehender are [united]. The mind becomes the vajra of cessation, and the signs of apprehension will arise. The element of signs is taught by Bodhivajra to be of five types: the first is like a mirage, the second is like smoke, the third is like fireflies in the sky, the fourth is like a blazing lamp, and the fifth is the constant appearance like a cloudless sky. Once stabilized, one should radiate [the light] into the expanse of space through the vajra path. Whatever one meditates upon in recollection, one should meditate in a manner similar to that; this is called "resemblance." From that, individual appearances arise. Through the union of method and insight, all phenomena are condensed; having gathered them in the manner of a sphere, one should visualize the center as a form. That which instantaneously perfects wisdom is designated as "meditative absorption" (samādhi). Thus it was said.

དེ་དག་གིས་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་། ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཟུང་འཇུག་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལམ་རྣམས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དང་པོར་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་གྱི་ང་རྒྱལ་གྱིས་གནས་པའི་ལུས་ཐ་མལ་པ་ལས་དབེན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་ནི་དབང་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ཡུལ་ཅན་གྱི་མིང་ཡུལ་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་འཇུག་པ་ནི་རང་གི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་འཇུག་ཅིང་གནས་པ་ནི་འཇུག་གནས་སོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་ཤའི་ཁམ་ཚད་དང་། རྩ་དང་རྒྱུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའོ། ། འདོད་པ་ནི་བདག་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཏེ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཅིང་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་རྣམས་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་རང་རང་གིས་སྡུད་ཅིང་ལེན་པས་ན་སོ་སོར་སྡུད་པ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་གཞི་བཤད་པ་སྟེ་ཡན་ལག་དང་པོའོ། ། ། ། ཐ་མལ་པ་ལས་རྣམ་པར་དབེན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ལྔ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདོད་པ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། ཕུང་པོ་དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ནང་གི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་དུ་མ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྔར་བསྡུས་པས་ན། མདོར་བསྡུས་ནའོ། །

These passages teach the isolation of body, the isolation of speech, the isolation of mind, the conventional truth, the ultimate truth, the union, and the path of spontaneous presence. First, regarding the basis of the isolation of body: in order to demonstrate the isolation from the ordinary body that abides through the pride of subject and object, it is said, "the ten faculties," and so forth. The ten faculties consist of the five sense faculties and the five objects, because the name of the subject is applied to the object. Their "engagement and abiding" refers to their engaging and abiding in my own form and so forth through their own nature of subject and object. "In all" refers to the collection of the physical mass of flesh, channels, sinews, and so forth. "Desires" refers to my own form and so forth as objects, because they are the objects of desire and attachment for the sense faculties. Therefore, because these are individually gathered and taken up by the sense faculties, it is explained as "individual withdrawal." This concludes the explanation of the basis of the isolation of body, the first branch. In order to demonstrate the isolation from the ordinary, it is said, "the five desires," and so forth. The five desires are the five aggregates, such as the aggregate of form and so forth. Since each of those aggregates also has many distinct internal divisions, and all of these are subsumed within the five, it is said, "in brief."

དེ་དག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བས་ན་སངས་རྒྱས་ལྔ་རུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ལྷར་བརྟགས་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་ཞེས་བཤད་དོ། ། བསམ་གཏན་དེ་ལས་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་འགྱུར་ཏེ། རྟོག་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལས་དབྱེ་བ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། གསང་བ་གསུམ་ནི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡུལ་ཏེ། གསང་བ་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་རྟོག་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་རྟོག་པ་འདི་ནི་དཔྱོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དཔྱད་པས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་མཐོང་བ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ཞུགས་པས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་གང་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བདེ་བས་བསྡུས་པ་བཞི་པའོ། ། དེ་ཡང་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས། མདོར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནི། ། སངས་རྒྱས་ལྔར་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དག་ཀྱང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག། ས་ཡི་ཁམས་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན། ། ཆུ་ཡི་ཁམས་ནི་མཱ་མ་ཀཱི། ། མེ་ཡི་ཁམས་ནི་གོས་དཀར་མོ། ། སྒྲོལ་མ་རླུང་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། གཟུགས་དང་སྒྲ་སོགས་སྔགས་པ་ཡིས། ། ལྷ་ཉིད་དུ་ནི་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་དབེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་དང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་དང་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་འཛིན་པའོ། ། ཤེས་བྱ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་སྟེ་གཟུང་བའོ། ། བྱུར་བ་ནི་དེ་དག་རྟོགས་པའོ། ། ཟད་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་སྟེ།

Because these are joined with the nature of the five buddhas, such as Vairocana and the others, they are joined as the five buddhas. Thus, that conceptualization of the deity is explained as meditative concentration (dhyāna). From that meditative concentration, there are five divisions: "conceptualization" (vitarka) and so forth are the divisions thereof, which are easy to understand. The "three secrets" are the elements, the sense bases, and the objects; the conceptualization that those three secrets are the identity of the five tathāgatas is "conceptualization." The thorough differentiation of that very [conceptualization] is "discernment" (vicāra). Seeing with extreme clarity through such discernment is the third joy. The bliss obtained by engaging in such yoga, such as the pliancy of the body and so forth, is the fourth, which is subsumed by bliss. Furthermore, the Glorious Guhyasamāja states: "In brief, the five aggregates Are renowned as the five buddhas. The vajra sense bases themselves Are the supreme maṇḍala of the bodhisattvas. The earth element is Buddhalocanā, The water element is Māmakī, The fire element is Pāṇḍaravāsinī, And Tārā is renowned as wind. Form, sound, and so forth, the mantrin Should always meditate upon as the deity." In order to show the solitude of the yogi, it says "knowledge" and "the object of knowledge" and so forth. "Knowledge" refers to the consciousnesses of the eye and so forth, which are the subjects (grāhaka). "The object of knowledge" refers to the deities of the aggregates and so forth, which are the objects (grāhya). "Arising" is the realization of those. "Exhaustion" is the knowledge of the emptiness of subject and object.

དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་རང་སེམས་ལྔ་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱའོ། ། རང་སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་དངོས་པོ་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་མི་ཕྱེད་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དབེན་པ་གཉིས་ནི་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ནས་གནས་སོ། ། དེ་ཡང་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས་ཁྱེད་ཀྱིས་སེམས་ལུས་ལྟ་བུ་དང་ངག་སེམས་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལྟ་བུར་སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་བཤད་པ་སྟེ་ཡན་ལག་གཉིས་པའོ། ། ། ། ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐ་མལ་པ་ལས་དབེན་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་དབེན་པའོ། ། ཐ་མལ་པ་ལས་དབེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྤྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་རྩ་བའི་རླུང་ལྔ་དང་ཡན་ལག་གི་རླུང་ལྔ་སྟེ་བཅུ་གནས་སོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། སྲོག་དང་ཐུར་དུ་སེལ་བ་དང་། མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་དང་། གྱེན་དུ་རྒྱུ་དང་། ཁྱབ་བྱེད་དང་། རྒྱུ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་དང་། ངེས་པར་རྒྱུ་བ་དང་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། རླུང་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དབུགས་ཞེས་བྱའོ། ། རླུང་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ན་འབྱུང་བ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུའོ། །

The definition of such wisdom is to be understood as the fifth [state] of one's own mind through one-pointedness of mind. One's own mind is the peaceful reality of all buddhas, because it has become the indivisibility of body, speech, and mind. Such two types of isolation exist naturally established in all wandering beings. Furthermore, the glorious Guhyasamāja states: "Generate the mind as being like the body, speech as being like the mind, and the mind as being like the expression of words." This concludes the second branch, the explanation of the isolation of body. Regarding the isolation of speech, there are two aspects: isolation from the ordinary and isolation from the yogi. To demonstrate isolation from the ordinary, it is said, "the five wisdoms," and so forth. In general, ten winds reside in the bodies of sentient beings: the five root winds and the five branch winds. Furthermore, the Vajramukha, a Mahāyoga tantra, states: "Life-sustaining, downward-clearing, fire-accompanying, upward-moving, pervasive, circulating, thoroughly circulating, perfectly circulating, intensely circulating, and definitely circulating." These ten winds become the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, as they function as inhalation and exhalation; therefore, they are called "breath" which is the nature of the five wisdoms. Because they are the essence of the five elements, such as wind and so forth, they are the very nature of the five elements.

རླུང་དེ་རྣམས་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བས་ན་གོང་བུའོ། ། དེ་ཡང་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་གསུམ་གྱི་གཟུགས་སུ་གྱུར་ནས་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ནས་གཟུགས་ཀྱིས་བྱུང་ནས་སོ། ། བྱུང་ནས། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་རབ་ཏུ་བརྟག། ཅེས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་སྒོ་གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བྱུང་བར་རྟག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་བརྟག་ཅེ་ན། རིན་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇུག་གནས་ལྡང་བ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་རིན་ཆེན་ནོ། ། སྐུ་མདོག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་དང་ལྡན་པས་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པའོ། ། འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་སྲོག་ཅེས་བྱ་ལ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉིན་དང་མཚན་དུ་སྤྲོ་ཞིང་སྡུད་པས་ན་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་བྱེད་པར་བརྟག་ཅིང་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ལྐོག་མ་ན་གོས་དཀར་མོའི་རང་བཞིན་གྱིས་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་སྒོ་གཡས་ནས་རྒྱུ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་འོད་ཟེར་དམར་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ལས་ཀྱི་རླུང་རྣམས་དབང་པོའི་སྒོར་སྤྲོ་བ་དང་། བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། ། མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་ལྟེ་བ་ན་སྒྲོལ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་ཤིང་སྣ་གཡོན་ནས་རྒྱུ་བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་འོད་ཟེར་ནག་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།

Since those winds undergo the three phases of entering, abiding, and arising, they are called a "mass." Furthermore, having transformed into the forms of the three syllables Oṃ Āḥ Hūṃ, they emerge from the fire maṇḍala and so forth in the form of [light]. Having emerged, it says: "One should clearly visualize them at the tip of the nose." This means one should visualize them emerging sequentially through the conventional nostrils, such as the right and so forth. If one asks how they are to be visualized, it is taught by the words "Jewel" and so forth. Because the three syllables, inseparable from the entering, abiding, and arising, are the nature of the five Tathāgatas, they are "jewels." Because they possess the five light rays, such as white and so forth, according to the distinctions of their body colors, they are "five-colored." Because they sustain life, they are called "vitality" (prāṇa); and because they are emitted and withdrawn day and night in a spontaneous manner, they are also explained as "effort" (āyāma). The meaning is that one should visualize and meditate upon performing such vajra recitation. Furthermore, the upward-moving wind, which abides in the throat as the nature of Pāṇḍaravāsinī within the fire maṇḍala and flows through the conventional right nostril, is the nature of the Tathāgata Amitābha, the essence of red light rays. It emits the karmic winds into the doors of the sense faculties and causes the experience of food and so forth through the tongue consciousness. The fire-accompanying wind, which abides in the navel as the nature of Tārā within the wind maṇḍala and flows through the left nostril, is the nature of Amoghasiddhi, the essence of black light rays.

ལས་ནི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་དུས་མཉམ་དུ་འཇུ་བར་བྱེད་དོ། ། ཐུར་དུ་སེལ་བ་གསང་བ་ན་སྤྱན་མའི་རང་བཞིན་གྱི་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་ཤིང་སྣ་སྒོ་གཉིས་ཀ་ལས་རྒྱུ་བ་(རིན་,རིན་ཆེན་) འབྱུང་ལྡན་གྱི་བདག་ཉིད་འོད་ཟེར་སེར་པོའི་ངོ་བོ་སྟེ། རླུང་དང་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པ་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་ལས་བྱེད་དོ། ། སྲོག་སྙིང་ག་ན་མཱ་མ་ཀཱིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་ཤིང་དལ་ཞིང་རྒྱུ་བ་བུལ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་བདག་ཉིད་འོད་ཟེར་དཀར་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་པ་སྟེ། རླུང་རྣམས་དབང་པོའི་སྒོར་སྤྲོ་བ་དང་ནང་དུ་སྡུད་པའི་ལས་བྱེད་དོ། ། ཁྱབ་བྱེད་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པ་སྣང་མཛད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་འོད་ཟེར་ཅན་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། གང་དང་གང་བྱུང་བ་དེ་དང་དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚུལ་དུ་འབྱུང་ལ་འཆི་བའི་ཚེ་གཙོ་བོའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་བ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་འགྲེང་གུག་དང་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། རླུང་དེ་དག་གི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བཞོན་པ་བྱེད་དོ། ། རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་གི་རླུང་ལྔ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་གནས་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རླུང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་འཇུག་གནས་ལྡང་བ་གསུམ་ཡིན་ལ།

The karma-vāyu causes food and so forth to digest simultaneously. The apāna-vāyu resides in the secret place upon the earth maṇḍala, which is the nature of Locanā; it flows through both nostrils, is the essence of yellow light, and is the identity of Ratnasambhava. It performs the function of clearing away wind, feces, urine, and so forth. The prāṇa-vāyu resides at the heart upon the water maṇḍala, which is the nature of Māmakī; it flows slowly and gently, is the essence of white light, and is the purity of the identity of Akṣobhya. It performs the function of projecting the winds through the doors of the sense faculties and withdrawing them within. The vyāna-vāyu resides in all the joints; it is the identity of the Tathāgata Vairocana, possessing all-pervading light rays and the nature of space. It emerges in the manner of whichever maṇḍala is appropriate for whatever arises, and at the time of death, it emerges in the manner of the primary [wind]. It performs the activities of the body, such as standing, bending, and moving. The common function of these winds is to serve as the vehicle for consciousness. The five branch winds, such as the nāga and others, reside respectively in the five sense faculties, such as the eyes, and perform the functions of external objects, such as forms. The suchness of all such winds consists of the three: entering, abiding, and arising.

འཇུག་གནས་ལྡང་བ་གསུམ་ནི་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་གསུམ་གྱི་བཞོན་པར་གྱུར་ནས་མི་ཕྱེད་པའི་ཚུལ་གྱི་སྙིང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་པདྨའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པའི་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་ལས་ལྡང་བ་ཧཱུཾ་དང་འཇུག་པ་ཨོཾ་དང་གནས་པ་ཨཱཿའི་རང་བཞིན་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་སྒོ་གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཕྱུང་ནས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་བྱས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྱང་བར་བྱེད་དོ། ། གཞན་ཡང་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྐབས་སུ་སྔགས་ཀྱི་ལུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། ཐ་མལ་པའི་དུས་སུ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བའི་རིམ་གྱིས་ལུས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་ཁ་ཐུར་དུ་བལྟས་ནས་གསང་བའི་སྣའི་བུ་ག་ནས་ས་བོན་གྱི་གཟུགས་ཀྱིས་བྱུང་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། ལས་དང་པོ་པའི་དུས་སུ་ཡི་གེའི་གཟུགས་སུ་བརྟགས་ནས་ངག་གི་བཟླས་པ་བྱས་ཏེ། ཕྱིའི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཁ་ཟས་ཟ་བའི་དུས་སུ་སྦྱང་བ་དང་རྟོགས་པ་དང་འབར་བར་བྱས་ཏེ་བདུད་རྩིར་བྱེད་དོ། ། དེ་དག་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་གནས། ། སྣ་རྩེའི་བུ་ག་ལས་བྱུང་བའི། ། རླུང་ལྔ་སྟེང་དུ་ཡང་དག་རྒྱུ། ། ལུས་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར། ། ཀུན་རྫོབ་སྣ་ལས་ངེས་འབྱུང་བ། ། གཡོན་དང་གཡས་དང་གཉི་ག་དང་། ། དལ་བར་རྒྱུ་དང་རྣམ་པ་བཞི།

The three—entering, abiding, and arising—act as the mounts for the three syllables OṂ ĀḤ HŪṂ. In an indivisible manner, they arise from the indestructible drop (akṣara-bindu) abiding at the center of the lotus in the heart maṇḍala. Arising is HŪṂ, entering is OṂ, and abiding is ĀḤ. By relying on the characteristics of the water maṇḍala and so forth, which are white in color and so on, they are gradually emitted through the conventional nostrils, such as the right one. By spontaneously accomplishing activities such as pacification, one performs the vajra recitation, which purifies all previous karmic obscurations. Furthermore, during the generation stage, those very three syllables generate the mantra body. In ordinary times, they sustain the body through the sequence of entering, abiding, and arising. At the time of the union of the two organs, they face downward and emerge from the secret nostril in the form of a seed-syllable, generating all sentient beings. For beginners, they are visualized in the form of syllables and used for verbal recitation; by relying on external colors and so forth, they perform activities such as pacification. When a yogi eats food, they purify, transform, and ignite it, thereby turning it into nectar. Regarding these, the Vajramālā-mahāyoga-tantra states: "The nature of the five Buddhas abides Emerging from the apertures of the nose tips, The five winds flow perfectly upward, Constantly engaging with the body. Emerging from the conventional nose, There are four types: the left, the right, Both together, and the slow flow."

། ནང་གི་དུས་ནི་ཡིན་པར་བཤད། ། གཡས་པ་ནས་ནི་འབྱུང་བའི་ཁམས། ། མེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། ཁ་དོག་དམར་པོའི་མཆོག་འདི་ནི། ། པདྨའི་མགོན་པོ་རྒྱུ་བའོ། ། གཡོན་པ་ནས་ནི་འབྱུང་བའི་ཁམས། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱུང་བ་དག། ལྗང་སེར་དག་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ། ། ལས་ཀྱི་མགོན་པོ་རྒྱུ་བའོ། ། གཉིས་ཀ་ལས་ནི་འབྱུང་བའི་ཁམས། ། གསེར་གྱི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ། ། དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད། ། རིན་ཆེན་མགོན་པོ་རྒྱུ་བའོ། ། དལ་ཞིང་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཁམས། ། དག་པ་ཤེལ་ལྟར་སྣང་བ་ནི། ། ཆུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། རྡོ་རྗེ་མགོན་པོ་རྒྱུ་བའོ། ། ལུས་ཀུན་ལ་ནི་གནས་པའི་རླུང་། ། ཁམས་འདི་ཀུན་གྱི་འཁོར་འབྱུང་བ། ། རྣམ་སྣང་མཛད་ཆེན་སྐུ་ཡིན་ཏེ། ། འཆི་བའི་ཚེ་ན་གཙོ་བོར་འབྱུང་། ། ལྐོག་མ་སྙིང་ག་ལྟེ་བ་དང་། ། གསང་བའི་པདྨར་འགྲོ་འོང་སྟོན། ། ཐུན་ཕྱེད་ཀྱི་ནི་དུས་དག་ཏུ། ། གོ་རིམ་ཇི་བཞིན་གནས་པར་བསྟན། ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་འདི་དག་ཉིད། ། མཉམ་པར་གཞག་པས་རང་ཉིད་ཀྱིས། ། ཟློས་པའི་སྔགས་བཞི་སྦྱོར་བ་ནི། ། ཉིན་དང་མཚན་དུ་རྟག་པར་ཟློས། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྔགས་ཟློས་པའི་གྲངས་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ཟློས་སོ། ། དེ་ལ་ཐུན་ཕྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། ། ཐུན་ཆེན་པོ་བཅུ་གཉིས་སོ། ། དབྱུག་སྐོར་དྲུག་གོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ལས། གོས་དཀར་ལ་སོགས་བཟླས་བཤད་པ། ། བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་དང་ཉི་ཤུ་ལྔ། ། བཞི་པ་ལེགས་པར་བསྒྲེས་པ་ཡིས། །

The internal time is explained as follows: The element that emerges from the right is the fire maṇḍala itself; this supreme red color is the movement of the Lord of the Lotus. The element that emerges from the left is the arising of the wind maṇḍala; appearing as greenish-yellow, it is the movement of the Lord of Action. The element that emerges from both is appearing as the color of gold; it is the maṇḍala of the Great Powerful One (Mahendra), the movement of the Lord of Jewels. The element that is slow and without movement, appearing pure like crystal, is the water maṇḍala itself, the movement of the Lord of the Vajra. The wind that abides throughout the entire body, which causes all these elements to circulate, is the body of the Great Vairocana; it emerges as the primary [wind] at the time of death. It is shown to move to and from the throat, the heart, the navel, and the secret lotus. It is taught to abide in its respective order during the periods of half-yāmas. One should personally, through meditative equipoise, apply the four recited mantras of these four maṇḍalas and recite them constantly day and night. Thus it was said. Regarding the number of mantra recitations, one recites twenty-one thousand six hundred in a single day and night. In that regard, there are twenty-four half-yāmas and twelve great yāmas, which are six dhuḷi-cycles. Furthermore, from the Mahāyoga Tantra, the Sandhivyākaraṇa: "The recitation of Pāṇḍarā and the others is explained as two hundred and twenty-five; by properly multiplying the fourth [set],..."

སྦྱོར་བཞི་བསྡུས་པས་བརྒྱ་ཕྲག་དགུ། ། དགུ་བརྒྱ་དག་ཏུ་གང་བསྟན་པ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རིམ་གྱིས་ནི། ། དེ་ནི་སོ་སོར་འབྱུང་བ་ལས། ། ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་ལས་བྱུང་བའི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་གསུམ་ཡིན་ཏེ་སྔགས་ཐམས་ཅད་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་གི་ཚུལ་གྱིས་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་དེར་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཆོག་ཏུ་གསང་བ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལས་ཚིག་མ་ངེས་པར་བརྗོད་པས་སྔགས་བསྡུས་པ་འདི་ལྟ་བུ་གསུངས་སོ། ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་ལས་དབེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་སྔགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་སྔགས་ནི་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ངོ་། ། སྙིང་གར་བསམ་པ་ནི་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་གསུམ་འཇུག་གནས་ལྡང་བ་གསུམ་ལ་ཐིམ། དེ་གསུམ་ཡང་སྙིང་གའི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ལ་ཐིམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་རང་སྔགས་སྙིང་གར་བསམ་པའོ། ། དེ་ནས་ནི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ཡང་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་ལ་ཐིམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན། སྲོག་ནི་ཐིག་ལེར་གྱུར་པར་གཞག། ཅེས་བྱའོ། ། ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་བཤད་པ་སྟེ་ཡན་ལག་གསུམ་པའོ། ། ། ། སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་མ་རྟོགས་པའི་སྐྱོན་དང་། ཐ་མལ་པ་ལས་དབེན་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་ལས་དབེན་པའོ། །

"By condensing the four applications, nine hundred are taught; through the sequence of twenty-four, they arise individually as twenty-one thousand six hundred." Thus it is said. The suchness of all mantras arising from the vowels and consonants, such as the snake-mantras and so forth, is the triad of Oṃ Āḥ Hūṃ, because all mantras are subsumed within those three syllables by way of female, male, and neuter. Furthermore, from the Glorious Guhyasamāja: "This supreme secret, called the 'Exhorter of the Essence of All Secret Mantras of the Body, Speech, and Mind of All Tathāgatas,' was spoken from the vajra body, speech, and mind of this very [deity] in indeterminate words, and thus this condensed mantra was taught: Oṃ Āḥ Hūṃ." To demonstrate isolation from yoga, the passage beginning with "one's own mantra" is taught; "one's own mantra" refers to Oṃ Āḥ Hūṃ. "Visualizing at the heart" means that the three—Oṃ Āḥ Hūṃ—dissolve into the three phases of entering, abiding, and arising. Meditating on those three dissolving into the wind called the "life-force" at the heart is "visualizing one's own mantra at the heart." Then, since one must meditate on the wind called the life-force dissolving into the indestructible drop, it says: "The life-force is established as the drop." This concludes the explanation of isolation of speech, the third branch. Isolation of mind has three aspects: the fault of not realizing isolation of mind, isolation from the ordinary, and isolation from yoga.

སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་མ་རྟོགས་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཞེས་གསུངས་སོ། ། རང་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གཟུང་བར་སྣང་བའོ། ། དང་པོ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ། རྟེན་གྱི་མིང་རྟེན་ཅན་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་འཛིན་པར་སྣང་བའོ། ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྟོང་ཞིང་དབེན་པ་ཡིན་པ་ལ། དེ་ལྟར་མ་ཤེས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོར་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་ངའི་ལུས་དང་ངའི་ངག་དང་ངའི་སེམས་སོ་ཞེས་བདག་ཏུ་རློམ་པ་དང་། ངར་སེམས་པ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱས་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་གྱིས་ཕུང་པོ་སྤངས་ཏེ། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་འཕངས་ནས་སྲིད་པ་བར་མ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ནས་འགྲོ་བ་ལྔ་རྣམས་སུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་ལུས་བླངས་ཤིང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་། དགོངས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས། ། དེ་འདྲའི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པས། ། མི་ཤེས་མུན་པས་ཁེབས་པ་རྣམས། ། དགེ་དང་མི་དགེའི་ལས་བྱས་ནས། ། འགྲོ་བ་ལྔར་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར། ། མཚམས་མེད་ལ་སོགས་བྱས་ནས་ནི། ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་འཚེད་པར་འགྱུར། ། སྦྱིན་སོགས་དགེ་བ་བྱས་ནས་ནི། ། མཐོ་རིས་ལ་སོགས་དག་ཏུ་འགྱུར། ། སྐྱེ་བ་དཔག་མེད་སྟོང་ཕྲག་ནི། ། དུ་མར་ཡང་དང་ཡང་ཐོབ་པ། ། འདི་ནི་སྔོན་ལས་རྣམ་སྨིན་ཞེས། ། རྨོངས་པ་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་བྱེད། ། ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །

To demonstrate the fault of not realizing the complete isolation of the mind, it is said, "autonomous." "Self" refers to the appearance of objects such as form as being apprehended. "First" refers to the consciousnesses of the eye and so forth, because the name of the support is applied to that which is supported. That is the appearance of the apprehender. While the nature of the appearance of the apprehended and the apprehender is empty and isolated, by not knowing it to be so, the apprehended and the apprehender arise from one's own conceptualization. Thus, the great aggregate of suffering is fully established. Then, through the conceit of "I" and the thought of "mine"—thinking, "This is my body, my speech, and my mind"—one performs virtuous and non-virtuous actions. Having experienced the ripening of those results, one abandons the aggregates through the stages of entering the clear light. Then, propelled by the wind element, one becomes what is called the intermediate state (antarābhava) and, by taking rebirth from one to another among the five classes of beings, one takes up a body and experiences the sufferings of saṃsāra. Furthermore, the Unsurpassed Intention (Abhisandhitantra) states: "By not knowing such a nature, Those shrouded by the darkness of ignorance Perform virtuous and non-virtuous actions And wander through the five classes of beings. Having committed the immediate [sins] and so forth, They are boiled in the hells and so forth. Having performed virtues such as generosity, They are born in the higher realms and so forth. Obtaining [bodies] again and again In many thousands of countless births— This is the ripening of former karma; Thus the deluded ones lament." So it is said.

ཐ་མལ་པ་ལས་དབེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་དབེན་པར་ཤེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རིན་པོ་ཆེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་རིན་ཆེན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མདོ་ལས། ། སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ། ། སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་མ་ཚོལ་ཅིག། ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་དེའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་རང་རིག་པ་ཙམ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། ། འོད་སྲུངས་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་མི་རྙེད། མི་རྙེད་པ་དེ་མི་དམིགས་སོ། ། གང་མི་དམིགས་པ་དེ་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་ཡང་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གྱུར་ཏེ། སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཐོབ་པའམ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་མ་རིག་པའམ། སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཆེན་པོའམ། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་གསུམ་རླུང་ལ་ཞོན་ཏེ་རླུང་དང་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་ནས་དབང་པོའི་ལམ་ནས་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དང་མིག་བཙུམས་པ་དང་ཐལ་མོ་བརྡབས་པ་ཙམ་དུ་བྱུང་ནས། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་སེམས་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་། དགོངས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས། ། རང་རིག་ཙམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ནམ་མཁའ་འདྲ་བར་མཚན་ཉིད་མེད། །

To demonstrate the isolation from the ordinary, it is said, "the jewel." If one knows the mind to be isolated, it is the cause for the arising of the precious wisdom of a buddha; therefore, the mind is called a "jewel." As it is said in the Sūtra of Wisdom at the Hour of Death: "The mind is the cause from which wisdom arises; do not seek the Buddha elsewhere." If one asks what the nature of that mind is, it is mere self-awareness, free from all signs, and non-referential. As it is said in the Great Ratnakūṭa Sūtra: "Kāśyapa, if one thoroughly searches for the mind, it is not found. That which is not found is non-referential. That which is non-referential is not of the past, not of the future, and not of the present," and so forth. When that mind is divided, it becomes threefold: appearance, increase of appearance, and attainment of appearance; or mind, mental factors, and ignorance; or emptiness, very emptiness, and great very emptiness; or attachment, intermediate attachment, and freedom from attachment. These three, mounting the winds and becoming inseparable from them, emerge through the pathways of the sense faculties in a mere instant, a moment, a brief flash, a blink of an eye, or the snap of a finger, and then take all objects as their referents. At the time of suchness, the eighty types of mental states, such as attachment and so forth, arise in that same manner. Furthermore, from the Unsurpassed Intention: "The wisdom of mere self-awareness is without characteristics, like space."

འོན་ཀྱང་དེ་ལ་དབྱེ་ཡོད་དེ། ། མཚན་མོ་ཉིན་མོ་མཚམས་བདག་ཉིད། ། སྣང་བ་དང་ནི་སྣང་བ་མཆེད། ། དེ་བཞིན་སྣང་བ་ཉེར་ཐོབ་པ། ། སེམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་ནས། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་བཤད་པར་བྱ། ། ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཅན་རླུང་དང་ནི། ། ཡེ་ཤེས་དག་ནི་འདྲེས་གྱུར་པ། ། ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་དམིགས་པར་འགྱུར། ། གང་ཚེ་སྣང་བ་ལྡན་གྱུར་པ། ། རླུང་གི་བཞོན་པར་གྱུར་པ་ཡིན། ། དེ་ཚེ་རང་བཞིན་དེ་ཐམས་ཅད། ། མ་ལུས་ལུས་པ་མེད་པར་གྱུར། ། རླུང་ནི་གང་དང་གང་གནས་པ། ། རང་བཞིན་དེ་དང་རྡོ་རྗེས་སྤྱོད། ། ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྟོན་གྱི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་ཟེར་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ཁྱབ་སྟེ་གསལ་བ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་བའི་རྣམ་པར་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་ན་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་སེམས་དང་སྟོང་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ། སྟོན་གྱི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ཁྱབ་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་ལ་དམིགས་པས་ན་སྣང་བ་མཆེད་པ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ། མཚམས་ཀྱི་སྨག་ལ་བབ་པ་ལྟར་མཚན་མོའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བར་ནུབ་པ་ཕྲ་ཞིང་བདག་མེད་པ་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་རྒྱུ་བ་མེད་པས་ན་སྣང་བ་ཐོབ་པ་མ་རིག་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དེ་གསུམ་ཆར་ཡང་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་མེད་པ་མཚན་མའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །

Nevertheless, there is a division therein: night, day, and the interval; appearance, increase of appearance, and likewise the near-attainment of appearance. Having explained the mind in these three aspects, its nature shall now be explained. The subtle form of the wind and wisdom, having become blended, come to perceive objects. When appearance occurs, it has the wind as its mount. At that time, all those natures, without exception or remainder, are present. Wherever the wind abides, the vajra engages with that very nature. Thus it is said. What are the characteristics of appearance and the others? Like the autumn moon’s maṇḍala, its rays pervading the stainless sky and shining clearly, appearance is so called because it perceives all things without exception in a naturally luminous manner; it is also called "mind" and "emptiness." Like the autumn sun’s rays pervading the stainless sky, the increase of appearance is so called because it perceives all things without exception in an extremely clear and stainless essence; it is also called "mental factors" and "great emptiness." Like the onset of twilight darkness, when all things of the night have vanished and are no longer seen, being subtle, selfless, and devoid of the movement of vital breath and effort, it is the near-attainment of appearance, or "ignorance"; it is also called "great emptiness." Nevertheless, all three of these should be understood as being without body, speech, or mind, and as being free from all things characterized by signs.

དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། སེམས་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ནང་ན་ཡང་མེད་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མེད། གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཡང་མི་གནས་སོ། ། གསང་བའི་བདག་པོ་སེམས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མ་གཟིགས་གཟིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་པོར་མ་ཡིན། སེར་པོར་མ་ཡིན། དམར་པོར་མ་ཡིན། དཀར་པོར་མ་ཡིན། ལེ་བརྒན་དུ་མ་ཡིན། ཤེལ་གྱི་ཁ་དོག་ཏུ་མ་ཡིན། ཐུང་ངུར་མ་ཡིན། རིང་པོར་མ་ཡིན། ཟླུམ་པོར་མ་ཡིན། གྲུ་བཞིར་མ་ཡིན། སྣང་བར་མ་ཡིན། མུན་པར་མ་ཡིན། བུད་མེད་དུ་མ་ཡིན། སྐྱེས་པར་མ་ཡིན། མ་ནིང་དུ་མ་ཡིན། གསང་བའི་བདག་པོ་སེམས་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མ་ཡིན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་ལས་དབེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་ཡིས། གཟུང་བ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་དང་པོར་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱས་སྔོན་དུ་འདུས་བྱས་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཉེ་བར་བརྟག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །

Furthermore, from the Vairocanābhisambodhi Tantra: "That mind is naturally and utterly pure; it is not within, nor is it without, nor does it abide in between the two. Lord of Secrets, that mind has not been seen, nor will it be seen, by the Tathāgatas, Arhats, and perfectly complete Buddhas. It is not blue, not yellow, not red, not white, not crimson, and not the color of crystal. It is not short, not long, not round, not square, not light, and not dark. It is not female, not male, and not neuter. Lord of Secrets, that mind is not of the nature of the desire realm, not of the nature of the form realm, and not of the nature of the formless realm," and so forth. In order to demonstrate the isolation of yoga, it is said: "By means of cessation, the apprehended and the apprehender are explained." This means that first, without the union of the vajra and the lotus, the three consciousnesses cannot be manifested. As it is said in the Jñānavajrasamuccaya, a Mahāyoga Tantra: "Without the union of the vajra and the lotus, which are previously prepared through mantra and mudrā, the three consciousnesses cannot be examined."

དེ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྦྱོར་བ་ལས་རྩ་ཕྲན་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ནས་རྩ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྩ་བར་ཕྱིན་པའི་ཚེ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ། རྡོ་རྗེའི་སྐེད་པར་ཕྱིན་པའི་ཚེ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པའི་ཚེ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བས་གང་དང་གང་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། ། དེ་ཡང་འདས་མ་ཐག་པའི་རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྦྱོར་བའི་ཆགས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་བར་མ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་གང་སྐྱེས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་གྱི་བདེ་བར་བཅུག་པ་ནི་འགོག་པའི་ཞེས་བྱའོ། ། བདེ་བ་དེར་སེམས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་གཟུང་བའོ། ། བདེ་བ་དེས་སེམས་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུང་བ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་བཤད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་། དགོངས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས། ། ཇི་ལྟར་སྤྲིན་ནི་སྣ་ཚོགས་ཤིང་། ། མདོག་དང་དབྱིབས་ནི་ཐ་དད་པ། ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སུ་བྱུང་ནས་ནི། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ནི། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་བབས་པ། ། མ་ལུས་ཡུལ་ལ་ཞུགས་ནས་ནི། ། འོད་གསལ་བར་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་སྔོན་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་ཤེས་ན་འཁོར་བ་ལས་མྱུར་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། རྡོ་རྗེ་པདྨ་སྦྱར་བ་ལས། ། རང་བཞིན་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི།

Therefore, through the union of the vajra and the lotus, the bodhicitta is stirred by the winds through the seventy-two thousand minor channels. When it reaches the base of the vajra where all channels converge, the wisdom of appearance arises. When it reaches the middle of the vajra, the wisdom of increase of appearance arises. When the bodhicitta reaches the tip of the vajra, the wisdom of attainment of appearance arises; thus, whatever arises should be directly realized. Furthermore, from that very tantra just mentioned: "From the passion of the union of the vajra and the lotus, one should understand the wisdom of passion, the wisdom of intermediate passion, and the wisdom of freedom from passion. For that reason, it is said that there are three consciousnesses." All minds that have arisen are placed into the bliss of clear light; this is called "cessation." Because the mind is to be held within that bliss, it is called "grasping." It is explained that the very holding of the mind by that bliss is the "grasping of the grasped." Furthermore, from the Unsurpassed Intention: "Just as various clouds, with diverse colors and shapes, arise in the expanse of the sky and then dissolve back into that very expanse, so too all natures, which descend as the flow of the three appearances, enter all objects without exception and then enter into the clear light." Thus, if one knows the method for first bringing about the bliss of the mind, one will be swiftly liberated from saṃsāra. As it says in that very tantra: "From the union of the vajra and the lotus, by way of the appearance of nature..."

། གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་ཉོན་མོངས་པ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཅན། ། སྲིད་པའི་གཟེབ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཚུལ་ལས། ། གཅིག་ཏུ་འགྲོ་ཞིང་རིང་དུ་རྒྱུ། ། ལུས་མེད་དབང་བོའི་ཕུག་ན་གནས། ། འདུལ་བར་དཀའ་བའི་སེམས་འདུལ་བྱེད། ། བདུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཙུག་ཏོར་ཅན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་པའི་མདུད་པ་གྲོལ་བར་འདོད་པས་ཁོང་ནས་ཁྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་བཤད་པ་སྟེ་ཡན་ལག་བཞི་པའོ། ། ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་ལས་སྐྱེས། ། ཞེས་གསུངས་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་མན་ངག་གིས་ལྷའི་སྐུར་སྤྲུལ་པའོ། ། དེ་ཡང་རང་གི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ནང་གི་འོད་གསལ་བ་མ་རིག་པ་རླུང་ལ་ཞོན་ཏེ་བྱུང་། མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་རླུང་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཙམ་དུ་སྣང་བ་འོད་ཟེར་ལྔ་དང་བཅས་པ་ལས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྷའི་སྐུ་འབྱུང་བར་བསམ་མོ། ། དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་འཕགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ལས་རིགས་ཀྱི་བུ་མཉམ་པར་ཞོག་ལ་རང་གི་སེམས་ལ་སོ་སོར་རྟོགས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྒོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པས་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ། །

"Whoever understands that birth is affliction, that very person possesses wisdom and will be liberated from the cage of existence." Furthermore, from the system of the Three Pitakas: "Moving alone and wandering far, bodiless yet dwelling in the cave of the senses, it tames the mind that is difficult to tame; one will be liberated from the bonds of Māra." And from the Uṣṇīṣavijaya Sūtra: "Those who wish to untie the knots of the afflictions should untie them from within." This concludes the fourth branch, the explanation of the isolation of the mind. To demonstrate the conventional truth, it is said: "Arising from that, the various appearances [occur]." In this context, conventional bliss is the emanation of the deity’s body through the pith instructions of self-consecration. That, too, arises from knowing one’s own mind exactly as it is. Thus, the inner luminosity arises when ignorance mounts the wind. One should contemplate that from the mental factors and mental appearances arising from ignorance—which are inseparable from the wind and appear as mere wisdom together with five-colored light rays—the illusory body of the deity emerges. This is also called the "mental body." Therefore, the Āryatattvasaṃgraha Tantra states: "O son of noble family, rest in equipoise and examine your own mind!" And from the Dhyānamukha Sūtra: "That which is accomplished by means of external signs cannot be attained even in countless eons."

ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རིག་ན་ཡུད་ཙམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སེམས་ཡུད་ཙམ་གྱིས་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མན་ངག་གིས་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྐུར་སྤྲུལ་པ་ནི་རྩིག་པའི་རས་ཀྱི་སྐུའི་གཟུགས་བརྙན་མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྐུ་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་སོ་སོར་གསལ་ཞིང་སྐུ་མདོག་འཇའ་ཚོན་ལྟར་སྣང་བས་ན་སོ་སོར་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྒྱུད་ལས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དེ་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེས་ཉེ་བར་མཚོན་ཏེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་དང་། མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། བྲག་ཅ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། དབང་པོའི་གཞུ་དང་། གློག་དང་། ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་། མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུའི་ལུས་དག་ནི། ། དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །

It is said that if one realizes the essential nature of the inner mental feeling, one will attain unsurpassed enlightenment in an instant. As it is stated in the Bodhisattvapiṭaka Sūtra: "By possessing insight for even a moment, one attains unsurpassed enlightenment." Thus, through the pith instructions of self-consecration, one emanates oneself in the form of Vajrasattva. This is like the reflection of a painted image on a wall appearing in a mirror; because the body is never enough to behold, with the eighty minor marks and major signs appearing individually and clearly, and the body color appearing like a rainbow, it is called "individual appearance." Furthermore, the Jñānavajrasamuccaya Tantra states: "The great yoga of the mind and mental factors is the samādhi of great bliss. This is illustrated by the example of an illusion. Therefore, the Tathāgatas of Buddha-fields as numerous as the sands of the river Ganges are like an illusion, like the moon in water, like an optical illusion, like a dream, like an echo, like a city of gandharvas, like a magical display, like a rainbow, like lightning, and like a bubble on water, or like a reflection in a mirror. The samādhi of great bliss is illustrated by these twelve examples of illusion." And the Vairocanābhisambodhi Tantra also states: "Bodies like rainbows are attained by meditating on suchness."

བདག་འབའ་ཞིག་དེ་ལྟར་སྒོམ་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མན་ངག་གསང་བ་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཅན་ང་རྒྱལ་བཅག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ལྔར་མཐར་སྤངས་ཏེ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་འོད་གསལ་བསྒོམས་ནས་དེ་ལས་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བཤད་པ་སྟེ་ཡན་ལག་ལྔ་པ་ལས་ཕྱེའོ། ། ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྱིའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། ཕྱིའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་བཞི་སྟེ། ཇི་སྲིད་ཐོ་རངས་ཀྱི་ཐུན་མཚམས་ནས་ཉི་མ་ཤར་བའི་བར་དེ་སྲིད་དུ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་ཉི་མ་ཤར་ནས་ཉི་མ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའོ། ། ཇི་སྲིད་ཉི་མ་ནུབ་པ་ནས་ཟླ་བ་མ་ཤར་བའི་བར་དེ་སྲིད་ནི་མ་རིག་པ་སྟོང་པ་ཆེན་པོའོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་ཟླ་བ་ཤར་བ་ནས་ཐོ་རངས་ཀྱི་ཐུན་མཚམས་དེ་སྲིད་དུ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གང་ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། ། ཐུན་མོང་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་ན་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་འོང་གསལ་བ་མི་གཡོ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ནས་གནས་སོ། །

Not only should one meditate in that way oneself, but one should also understand all phenomena to be like an illusion. This illusion-like samādhi is the secret pith instruction of all the Tathāgatas; furthermore, it is established by abandoning the five branches at the end in order to humble the pride of the wise. By abiding in that illusion-like samādhi and meditating on the clear light, the wisdom of clear light arises from it; therefore, it is said to be "born from that." This concludes the explanation of the relative truth, which is derived from the fifth branch. Regarding the ultimate truth, there are two types: external manifest enlightenment and internal manifest enlightenment. There are four aspects to external manifest enlightenment: from the time of the dawn interval until the sun rises, it is the characteristic of the emptiness of all that is separated from body, speech, and mind. When the sun has risen and is present, it is the increase of appearance, the very emptiness. From the time the sun sets until the moon has not yet risen, it is the great emptiness of ignorance. From the time the moon has risen until the dawn interval, it is the characteristic of the emptiness of the attainment of appearance. As for internal manifest enlightenment, there are two types: the common and the uncommon. The common is the indestructible drop at the heart maṇḍala of all sentient beings, the tathāgatagarbha, which is naturally luminous, immovable, the cause of all phenomena, and abides as naturally established.

དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་བའི་སྐུ་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་(སྤྱེན་,སྤྱན་)དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་གཡོ་བར་བཞུགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོག་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་ལྡན་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་མཆིས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་དག་པ་དང་། ཆུའི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་དག་པ་དང་། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་དག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ནས་དག་པའང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མན་ངག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་གསང་བའི་འང་གསང་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ལྔ་པ་དང་། དྲུག་པ་གཉིས་སུ་དཀྲུགས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་པ་ལས། སྙིང་པོ་ཤིན་ཏུ་སྙིང་པོ་མཆོག། གང་དེ་ཀུན་བདག་ལ་གནས་པའི། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང་ཆེན་ནི། ། ལྷ་མོ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། གསང་བ་དེ་ཡང་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བསྟན་ཏེ།

Furthermore, the Tathāgatagarbha Sūtra states: "The body of the Tathāgata, endowed with wisdom and eyes, dwells immovably within the bodies of all sentient beings, exactly as it is." The Laṅkāvatāra Sūtra also states: "The tathāgatagarbha is naturally luminous and pure, possessing the characteristics of being primordially pure, endowed with the thirty-two major marks and the eighty minor marks; it exists within the bodies of all sentient beings." The Suvarṇaprabhāsa Sūtra states: "The tathāgatagarbha is the complete purity of all signs. For example, just as the nature of gold is primordially pure, the nature of water is primordially pure, and the nature of space is primordially pure and not non-existent, likewise, the primordially pure nature of all phenomena is also not non-existent." This uncommon [teaching] is the quintessential instruction of all Buddhas, the domain of the Mahāyāna, and the greatest of secrets. For this reason, the fifth and sixth branches are taught in an intermingled manner. As stated in the Mahāyoga Tantra: The Questions of the Four Goddesses: "The essence, the supreme quintessence, which dwells as the self of all—this great secret of all Buddhas, I shall explain to you, O Goddess." This secret is also manifested through the two meditative concentrations of "total apprehension" and "subsequent dissolution."

དེ་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་བསམ་གཏན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དང་པོར་ཤེས་རབ་མཚན་དང་ལྡན་པ་བསླབ་པ་ལ་འབྱོངས་པ་དང་། དུས་མཉམ་དུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྷའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ལ་འཁྱུད་པ་དང་འོ་བྱེད་པ་དང་། མ་མཆུ་འཇིབ་པ་དང་། ཐལ་མོ་(བརྡབ་པ་,བརྡབ་) པ་དང་། སོ་དང་སེན་མོས་འདེབས་པ་དང་། ནུ་མ་ཉེད་པ་དང་། འཕྱང་ཐག་དང་། བརྒྱང་བ་དང་། གྲོང་གི་བྱ་བ་དང་། མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་དང་། དཔུང་རྒྱན་དང་། གདུ་བུ་དང་། རྐང་གདུབ་ཀྱི་སྒྲ་དང་ལྡན་པར་ཡུལ་དང་དབང་པོ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དགའ་བས་མགོ་བོ་ནས་རྐང་པའི་བར་དུ་གནས་དགུ་ལ་སོགས་པ་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྩ་ཕྲན་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནས་དྲངས་ནས་དྲེགས་པ་དང་། རུས་སྦལ་པ་དང་། ཟླ་བ་གང་བ་སྟེ།

In that regard, in order to teach the meditative concentration of grasping as a whole, it is said: "the meditative equipoise of method and insight." First, having mastered the training with a wisdom consort who possesses the [proper] marks, one simultaneously enters the meditative absorption of the illusion-like deity. Then, through embracing, kissing, sucking the lips, clapping the palms, biting with the teeth and scratching with the nails, massaging the breasts, the hanging cords, the stretching, the village activities, the pearl garlands, the armlets, the bracelets, and the sounds of the anklets—while the objects and faculties, the vajra and the lotus, are joined in union, it is called "the meditative equipoise of method and insight." Through the joy of such equipoise, the bodhicitta residing in the nine locations and so forth, from the head down to the feet, is drawn up from the seventy-two thousand minor channels, [resulting in] the states of dre-gpa, rus-sbal-pa, and the full moon.

རྩ་སྦུབས་གསུམ་སོར་མོ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱོད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྐུལ་བས་མགོ་བོ་ནས་རྐང་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་མེས་ཞུ་བར་གྱུར་ནས་དངུལ་ཆུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལྟ་བུར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འོད་གསལ་བ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་དང་བ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡུངས་ཀར་ཀྱི་ཕྱེད་ཙམ་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་འབར་བ་སྙིང་གའི་དབུས་ན་ཡུངས་ཀར་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་པདྨ་དཀར་པོ་འདབ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་ལྟེ་བ་ན་ཐུན་མོང་གི་དོན་དམ་པ་གནས་པ་ལ་མེ་ལོང་ལ་ཁྱབ་པའི་དབུགས་རིམ་གྱིས་དབུས་སུ་འདུ་བ་ལྟར་བསྡུས་ཏེ་ཐིམ་ནས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཆུ་དང་འོ་མ་ལྟར་དབྱེར་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་པ་ལས་ཕྲ་མོ་དང་ཐིག་ལེ་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དག་འོད་གསལ་བ། ། ཟླ་བ་ཤེལ་དང་མཉམ་པའི་འོད། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་དངོས། ། ཡུངས་ཀར་ཆེ་བའི་འབྲུ་ཚད་ཙམ། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་བཞུགས་པའི་ལྷ། ། མི་གསལ་གསལ་བའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། ། ཕྱེད་ཚད་ཙམ་གྱི་ཕྲ་མོ་མཆོག། ཡིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས། ། རྟག་ཏུ་སྙིང་གའི་དབུས་གནས་པ། ། འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་འབར་བ་ཅན། ། ཇི་སྙེད་དུ་ནི་དགུ་ཡི་བར། ། དཔྲལ་བ་ལ་གནས་རྐང་མཐིལ་བར། ། ཐིག་ལེ་ཁོ་ནར་བསྡུ་བ་སྟེ། ། ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་རྣམ་པར་གནས། ། ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་གསལ་བར་བསྟན་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་།

By moving and intensely stimulating the three channels with the three fingers, all the Tathāgatas—the very nature of the aggregates, elements, and sense bases from the head to the feet—melt through the fire of great passion. Like stainless mercury, the bodhicitta of supreme joy, the great bliss, becomes luminous, extremely clear, and pure, the essence of the five wisdoms. About the size of half a mustard seed, blazing with various rays of light, it dwells in the center of the heart upon an eight-petaled white lotus as the common ultimate. Just as breath pervading a mirror gradually gathers into its center, it is withdrawn and dissolved. One should then abide in that meditative concentration endowed with the great bliss of the inseparable common and uncommon, like water and milk, and enter the limit of reality. Furthermore, the Questions of the Four Goddesses speaks of the subtle and the bindu: "The pure bodhicitta is luminous, Its light equal to a crystal moon. That very reality is the essence of the five wisdoms, The size of a large mustard seed. The deity residing in its center Has a form that is both unmanifest and manifest. The supreme subtle [bindu], about half that size, Is the bindu-form of the mental entity, Always dwelling in the center of the heart, Possessing blazing great rays of light. As far as the nine [levels], From the forehead to the soles of the feet, It is withdrawn into the bindu alone, And dwells perfectly in the center of the navel." This clearly demonstrates it, and also from the Vajramaṇḍalālaṃkāra Tantra:

སྙིང་གའི་དབུས་སུ་མི་ཤིགས་པ། ། འབར་ཞིང་མར་མེ་དག་དང་མཚུངས། ། མི་འགྱུར་མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་སྟེ། ། ཨ་ནི་གཙོ་བོ་དམ་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས་ཀྱང་། རིན་ཆེན་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ། ཡུངས་ཀར་གྱི་ནི་འབྲུ་ཚད་ཙམ། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་ནན་ཏན་དུ། ། དེ་ཉིད་སྦྱོར་བས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀུན་དངོས་ཞི་བ་ནི། ། འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་རང་བཞིན་གནས། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་དབུགས། ། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད། ། གོང་བུའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཕྱུང་ནས་ནི། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་རབ་ཏུ་བརྟགས། ། རིན་ཆེན་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཞེས་སུ་བཤད། ། རང་སྔགས་སྙིང་གར་བསམས་ནས་ནི། ། སྲོག་ནི་ཐིག་ལེར་གྱུར་པར་གཞག། ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་ལུང་དེ་དག་ལས་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་གྱིས་བཤད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གསང་བའི་རྡོ་རྗེའི་གནས་ནས་པདྨའི་སྣ་རྩེར་ཡིག་འབྲུར་གྱུར་པར་བསམས་ཏེ། ཕྱུང་བ་ནི་སྦས་པའི་དོན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། སྟེང་གི་སྣ་རྩེར་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལ་ཡིག་འབྲུ་བསམས་པ་ནི་སྤྱིའི་དོན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་སྒོ་གཡས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་རླུང་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣ་རྩེར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བསམ་གཏན་དེ་མི་ཐུབ་པ་འདྲ་ན་གསང་བའི་པདྨའི་སྣ་རྩེར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ།

"In the center of the heart is the indestructible, blazing like a lamp; it is unchanging, supremely subtle, and the syllable A is the supreme essence." Thus it is said. Furthermore, from the Glorious Guhyasamāja: "A five-colored jewel, the size of a mustard seed, should be meditated upon constantly through the application of suchness at the tip of the nose." And from the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja: "The peaceful reality of all Buddhas abides naturally in all beings. The breath, which is the nature of the five wisdoms and the essence of the five elements, is drawn out in the form of a sphere and visualized at the tip of the nose. The five-colored jewel is explained as 'vitality' (prāṇa) and 'effort' (āyāma). Having visualized one's own mantra at the heart, the vitality is placed within the drop (bindu)." The meaning of these scriptural citations explained according to the ultimate sense is as follows. Visualizing the syllable as the transformed [state] of the superior bodhicitta at the tip of the secret lotus from the secret vajra location is the explanation according to the hidden meaning. Visualizing the syllable upon the signs, such as the vajra, at the upper tip of the nose is the explanation according to the general meaning. Teaching that the suchness of the winds and mantras emerges from the conventional nostrils, such as the right, is the explanation according to the definitive meaning. Alternatively, if one is unable to maintain the meditative concentration of great bliss at the tip of the wisdom nose, one should visualize it at the tip of the secret lotus.

ཐིག་ལེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེས་རྡོ་རྗེའི་རྩ་བར་ཕྱིན་པའི་ཚེ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ། རྡོ་རྗེའི་རྐེད་པར་ཕྱིན་པའི་ཚེ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ། རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པའི་ཚེ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གབ་ཚེར་ཕྱིན་པའི་ཚེ་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཏེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་བསམ་གཏན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་ལས་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་། སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། སྣང་བའི་རིམ་པས་འོད་ཟེར་ལྔ་འབྱུང་བས་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་དང་པོར་འོད་གསལ་བར་བྱས་ཏེ། མི་ཤིགས་པ་ལ་བསྡུ་བ་ཡིན་པས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུ་ནའོ། ། གོང་བུའི་ཚུལ་གྱིས་བསྡུས་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འོད་ཀྱི་གོང་བུའི་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ནས་དེ་ཉིད་ལ་ཐིམ་པའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་བདག་གི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་མི་ཤིགས་པ་ལ་ཐིམ་པར་བསྒོམས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚན་མ་ཉེར་འཛིན་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ནི་མཚན་མ་སྣང་བའོ། ། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། མཚན་མའི་ཁམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔར། ། བྱང་ཆུབ་རྡོ་རྗེས་གསུངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་དང་པོར་ས་ཆུ་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་པ་ལས་སྨིག་རྒྱུ་དང་སྣང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དང་པོའོ། །

When the bindu of bodhicitta, the great bliss, reaches the base of the vajra, the wisdom of appearance arises. When it reaches the middle of the vajra, the wisdom of increase of appearance arises. When it reaches the tip of the vajra, the wisdom of attainment of appearance arises. When it reaches the jewel-casket of the Buddha, the wisdom of clear light arises; one should abide in that and enter the ultimate reality (bhūtakoṭi). To teach the meditative concentration of sequential dissolution, it is said, "all things," and so forth. From the indestructible bindu of bodhicitta, the attainment of appearance, the increase of appearance, and the stages of appearance emerge as the five-colored light rays. Because these pervade all things, both animate and inanimate, they first render them luminous and are then withdrawn into the indestructible; thus, "all things are summarized." "Having gathered them in the manner of a mass" means that by means of that very mass of light of bodhicitta, they are gathered and dissolved into it. Following that, to teach the meditation on the dissolution of one's own earth element and so forth into the indestructible, it is said, "the apprehension of signs will arise," and so forth. In this context, the "apprehension of signs" is the appearance of signs. "Will arise" means they will be produced. "The elements of signs are of five types, as taught by Bodhivajra" means that first, from the dissolution of earth into water, the mirage and the appearance arise; this is the first.

དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་མེ་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་པ་ལས་དུ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། མེ་རླུང་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་པ་ལས་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ཁམས་ཕྲ་བ་སྣང་བ་ལ་ཐིམ། སྣང་བ་མཆེད་པ་སྣང་བ་ཐོབ་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་པ་ལས་མར་མེ་ལྟར་འབར་བ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། སྣང་བ་ཐོབ་པ་འོད་གསལ་དུ་ཆུ་ལ་ཆུ་ཐིམ་པའམ་མར་ལ་མར་ཐིམ་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་སེམས་ནི་འགོག་པའི་རྡོ་རྗེར་གྱུར་ཞེས་བྱའོ། ། དེར་གྱུར་པ་ལས་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རྟག་ཏུ་སྣང་བ་འོད་གསལ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་མེ་དང་ནོར་བུའི་འོད་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་གིས་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མཚན་མ་ལྔ་པའོ། ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས། དང་པོ་ས་ནི་ཆུ་ལ་ཐིམ། ། ཆུ་ཡང་མེ་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར། ། མེ་ནི་རླུང་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར། ། རླུང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་ལ་འཇུག། རྣམ་ཤེས་གཟུང་བ་དེ་ཉིད་ནི། ། འོད་གསལ་བར་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་སྟེ། སྟོང་པ་བཞི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་འོད་གསལ་ཆེན་པོ་དང་། དོན་དམ་ཆེན་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བཤད་པ་སྟེ་ཡན་ལག་ལྔ་པའོ། ། ། ། ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།

Likewise, from the dissolution of water into fire, there is the appearance like smoke, which is the second. From the dissolution of fire into wind, there is the appearance like space, which is the third. The subtle element dissolves into appearance; from the dissolution of appearance into increase and increase into attainment, there is the appearance like a blazing lamp, which is the fourth. When attainment dissolves into luminosity—like water dissolving into water or butter dissolving into butter—the mind is said to become the "vajra of cessation." Having become that, there is a constant appearance like a cloudless sky, a luminosity as extremely clear as the light of the sun, moon, fire, or a jewel; this is seen by the eye of primordial wisdom (jñāna) and is the fifth sign. As it is said in the Analysis of the Limits of Activity: "First, earth dissolves into water; water also dissolves into fire; fire dissolves into wind; wind also enters into consciousness; that very consciousness, the object of apprehension, also enters into luminosity." Thus, the three consciousnesses are purified, and the four empties become one. This is called the great luminosity, the great ultimate, the expanse of phenomena (dharmadhātu), suchness, the bodhicitta of great bliss, the perfection of wisdom (prajñāpāramitā), nirvāṇa, the Buddha, liberation from karma and birth, the emptiness of all, manifest enlightenment, and the limit of reality (bhūtakoṭi). This concludes the fifth branch, the explanation of the ultimate truth. Now, in order to teach the meditative absorption of union (yuganaddha):

བརྟན་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། བརྟན་འགྱུར་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྟེ་བརྟན་པར་འགྱུར་བའོ། ། རྡོ་རྗེའི་ལམ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། ཅི་འདྲ་བ་སྤྲོ་བར་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་དྲན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་སྔོན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཐོབ་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་མུན་པ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྣང་བ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལས་སྣང་བ་མཆེད་པ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ལྟར་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལས་སྣང་བ་སྟོང་པ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟར་བསིལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། སྤྲོ་བ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། ། དེ་ཡང་དཔལ་མཆོག་དང་པོ་ལས། ། ནམ་མཁའ་ལས་ནི་ནམ་མཁའ་འབྱུང་། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནམ་མཁའ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་བཞི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་ནམ་མཁའི་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ལྟ་བུས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱས་ཏེ། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དང་། རྫོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།

Regarding the passage beginning with "becoming stable" and so forth: "becoming stable" refers to the bhūtakoṭi (the limit of reality), which is to become stable. Since the vajra path is that very bhūtakoṭi, it should be emanated into the realm of space—that is, throughout all world systems. To explain how it is emanated and for the sake of stabilizing it, the passage beginning with "recollection" and so forth is taught. One should emanate the light from the nature of the great emptiness, which is like darkness, similar to the appearance of the bhūtakoṭi previously attained through the stages of recollection such as the mirage-like appearance. From that, one should emanate the light of "increase," which is the extreme emptiness, having a nature of heat like the rays of the sun. From that, one should emanate the light of "near-attainment," which is the emptiness of light, having a nature of coolness like the rays of the moon. This emanation is also explained as "recollection." Furthermore, the Śrīparamādya states: "From space, space arises; the great space is the emptiness of all." Thus, when the four empties have become one, all world systems are illuminated by the various appearances of space. At the time of that manifestation, one abides in the samādhi of union, the samādhi of the heroic gait, the samādhi of perfection, the non-conceptual samādhi, the utterly pure dharmadhātu, the purified state, the state of perfect buddhahood, and non-dual wisdom.

དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱའོ། ། སློབ་བཞིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཞུགས་པས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ལམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྲིད་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་ཏེ། ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པའི་བར་དེ་སྲིད་དུ་ནི་བསླབ་པར་བྱ་བའི་བར་ལམ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ་ལས། གང་གིས་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མཆིས་པ་ལགས་སོ། ། རང་དབང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བགྱིད་པ་ལགས་སོ། ། གང་གིས་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་ང་མི་སྨྲའོ། ། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ནི་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཞེས་ང་མི་སྨྲའོ། ། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ང་མི་སྨྲའོ། ། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ཞེས་ང་མི་སྨྲའོ། །

It is called suchness, unsurpassed perfectly complete awakening, non-abiding nirvāṇa, and the suchness of all phenomena. Even when a practitioner in training has entered such a meditative absorption, they should engage in any of the practices of the path, including those involving attachment, by means of the non-dual meaning. One should understand that from the initial generation of the mind of awakening until this meditative absorption of union is directly realized, it is the path of training. Furthermore, the Śūraṅgamasamādhi Sūtra states: "Those sublime beings who have attained the Śūraṅgama meditative absorption have entered the domain of all Buddhas and have gained mastery over independent wisdom. I do not say that a bodhisattva who has not attained this Śūraṅgama meditative absorption has attained the superknowledges. Because they have not attained this Śūraṅgama meditative absorption, I do not say that such a bodhisattva has undergone purification. Because they have not attained this Śūraṅgama meditative absorption, I do not say that such a bodhisattva possesses generosity, ethical discipline, patience, diligence, meditative concentration, and insight. Because they have not attained this Śūraṅgama meditative absorption, I do not say that such a bodhisattva is one of great learning."

དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ནི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ང་མི་སྨྲའོ། ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བས་ན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རློམ་སེམས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔ་པ་ལས་ཕྱེ་བའོ། ། ། ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལམ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབུས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱ་སྟེ། མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་གཙུག་ཏོར་གྱི་མདོ་ལས། ། བསྐལ་པར་བསགས་པའི་མཚན་མ་ཕྱིན་ཅི་ལོག། མ་སྤངས་པར་ཡང་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ཡིས། ། བརྒྱན་པའི་རྒྱལ་པོ་འདི་ནི་ཡུན་རིང་མཐར། ། མི་ཐོགས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་རྫོགས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཡུན་རིང་མཐར་མི་ཐོགས། ། ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཁམས་ཕྲ་བ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེའོ། ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས།

Because they have not attained this śūraṅgama-samādhi, I do not say that such a bodhisattva possesses eloquence. Therefore, noble son, a bodhisattva who desires the definitive emergence of the supreme of all paths should train in this śūraṅgama-samādhi in order to be free from all conceit. This concludes the explanation of the yuganaddha-samādhi, which is the fifth branch. In order to teach the path of spontaneous accomplishment, the text says "the center" and so forth. "The center" refers to the dharmakāya, because it is free from all extremes. Having attained the śūraṅgama-samādhi, one will attain the dharmakāya before long. As it is said in the Uṣṇīṣa-sūtra: "Without abandoning the signs accumulated over aeons, Through the śūraṅgama [samādhi], This King adorned with ornaments Will, before long, perfect the dharmakāya." Regarding the phrase "before long," it is evident that having attained the śūraṅgama-samādhi in the first moment, the wisdom of enlightenment and omniscience arises in the second moment, and in the third moment, one receives the name dharmakāya. Enlightenment and omniscience arise in the manner of the spontaneous accomplishment of the five wisdoms, which are inseparable from the subtle element that takes the tathatā of all phenomena as its object. As it is said in the Buddhabhūmi-sūtra:

བྱང་ཆུབ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་འདི་ཡང་འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། བྱང་ཆུབ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འདི་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ནམ་མཁའ་འམ་གྲིབ་མ་ལྟར་གཅད་དུ་མེད་ཅིང་གཞིག་ཏུ་མེད་པ། ཟག་པ་མེད་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པ་འདོད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལུས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཡང་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསལ་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་མོད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་ཆུ་ཀླུང་དང་བ་ལས་ཉ་ལྡང་བའམ།

Enlightenment is the wisdom of equality. Omniscience is the wisdom of individual discernment and so forth; thus it has been taught. These five wisdoms, known as enlightenment and omniscience, are of a single essence here because they are identical in their focal object, which is the suchness of all phenomena. Furthermore, the Vairocanābhisambodhi Tantra states: "These two, enlightenment and omniscience in all its aspects, are non-dual and cannot be divided." The essence of the dharmakāya is like space or a shadow: it cannot be cut or destroyed. It is untainted, completely liberated from all obscurations such as the afflictions, and possesses all the great qualities of a Buddha without exception. It is attained simply by wishing, and it exists in an inseparable manner as the suchness of all phenomena and the wisdom that focuses upon that suchness. Regarding this, the Suvarṇaprabhāsa Sūtra states: "Having completely eliminated the obscurations of the afflictions and so forth, and in order to bring virtuous qualities to full completion, that which comes to possess only the wisdom of the suchness of all phenomena is called the dharmakāya." Although the dharmakāya is devoid of conceptual thought, because it has attained mastery over former aspirations and by the power of having previously meditated upon the form of the Great Vajradhara, in a single instant—like a fish leaping from clear water—[it manifests].

གཉིད་ལོག་པ་ལས་མྱུར་དུ་སད་པ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་གསལ་བར་རྫོགས་པར་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་ཡུད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གདགས་སོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་ཀྱང་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དེ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་འདུལ་བ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་སྐུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ཡང་གསང་བ་འདུས་པ་ལས། ཨེ་མའོ་རྡོ་རྗེ་ཨེ་རྡོ་རྗེ། ། ཨེ་མའོ་རྡོ་རྗེ་བསྟན་པ་ནི། ། གང་དུ་ལུས་ངག་སེམས་མེད་པ། ། དེར་ནི་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། རྣམ་པར་དག་པའི་འོད་གསལ་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས། ། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ། ། ཐོབ་ནས་སྐྱ་རེངས་འཆར་བའི་ཚེ། ། ཆུ་ཟླ་དང་ནི་སྨིག་རྒྱུ་སོགས། ། སྒྱུ་མའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན། ། བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་བཞུགས་ནས་ནི། ། བདུད་ཀྱི་དཔུང་རྣམས་ཕམ་པར་མཛད། ། ཤཱཀྱའི་མགོན་པོ་ཡང་དག་པའི། ། ཡེ་ཤེས་བླ་མེད་ལེགས་ཐོབ་ནས། ། འགྲོ་བ་གསུམ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ཉིད་འདིར་ནི་སྟོན་པར་མཛད། ། ཅེས་གསུངས་པ་དང་། གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་ཡང་རྟོག་པ་མེད། ། ཆུ་དང་མེ་ལོང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད། ། འོད་སྣང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །

Just as one awakens swiftly from sleep, the wisdom body of the Great Vajradhara—resembling the moon in water—manifests the major and minor marks, complete and vivid, endowed with the eight masteries; therefore, it is designated as "swiftly perfecting wisdom." Because its essence is unchanging, it is also designated as "samādhi." From that body of the Great Vajradhara, which one can never tire of beholding, he displays forms that appear in whatever way is necessary to discipline sentient beings. Regarding this, the Guhyasamāja states: "O, Vajra! O, Vajra! O, the teaching of the Vajra! Where body, speech, and mind do not exist, There, one should meditate on the form." Furthermore, the Lalitavistara Sūtra states: "By the vajra-like samādhi of great, utterly pure luminosity, Having attained the vajra body of supreme joy, At the time of the rising dawn, Adorned with illusory qualities such as the moon in water and a mirage, He sat at the heart of enlightenment and Defeated the hosts of Māra. The Protector of the Śākyas, having perfectly attained Unsurpassed wisdom, For the benefit of the three realms of beings, Reveals that very reality here." And the Suvarṇaprabhāsa Sūtra also states: "Noble son, it is like this: the sun and moon are without conceptual thought; the water and the mirror are also without conceptual thought; and the appearing light is likewise without conceptual thought. Nevertheless, from the convergence of these three, a reflection arises."

དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྔོན་སྨོན་ལམ་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གློག་སྣང་ངོ་། ། གློག་ལ་བརྟེན་ཏེ་འོད་སྣང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལམ་བཤད་པ་སྟེ་ཡན་ལག་དྲུག་པའོ། ། ལམ་ལོག་ཐེག་དམན་རྟོག་གེ་ཁེངས་སེམས་སྒྱུ་དང་ལྡན། ། སྙིང་རྗེ་བློ་གསལ་དད་པ་ལྷ་དབང་བླ་མ་མཉེས་བྲལ་ལ། ། མན་ངག་མི་སྦྱིན་ཚིག་ཙམ་ཡང་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ན། ། དེ་བས་ལྷག་པའི་སྣོད་ངན་རྣམས་ལ་མི་སྦྱིན་སྨོས་ཅི་དགོས། ། སྣོད་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་མན་ངག་སྟེར་བ་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ལ་མཁའ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱང་རིག་སྔགས་ཆད་པས་གཅོད་པར་འགྱུར། ། ཁྲག་སྐྱུག་མཛེ་དུག་འབྲས་བུ་གདོན་གྱིས་བཏབ་ནས་ཚེ་ཡི་དུས། ། བྱས་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གནས་སུ་ཡུན་རིང་གནས། ། སྣོད་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་གཉིས་པ་གསུམ་པའི་དབང་བསྐུར་ཚེ། ། རིན་ཆེན་ཡུལ་མཁར་ལ་སོགས་ཡོན་མཆོག་ཕུལ་བ་བླངས་ནས་ནི། ། བླ་མ་མདངས་དང་ལྡན་པར་བྱས་ཏེ་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་བྱས་ལ། ། མན་ངག་སྦྱིན་བྱ་བྱིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་གྲོལ་བར་འགྱུར། །

Likewise, although the suchness of phenomena and the wisdom of suchness are free from conceptual construction, because they have attained mastery over former aspirational prayers, they manifest the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya for fortunate sentient beings. It is said: "For example, lightning appears in dependence upon the empty sky; light appears in dependence upon lightning. Likewise, in dependence upon the dharmakāya, the saṃbhogakāya is manifested; in dependence upon the saṃbhogakāya, the nirmāṇakāya is manifested." This concludes the explanation of the spontaneously accomplished path, the sixth branch. To those who follow wrong paths, the lower vehicles, or the conceited logicians, and who are deceitful, lacking compassion, intelligence, and faith, and who do not please the guru—the pith instructions shall not be given, nor should even a single word be spoken to them. What need is there to mention that they should not be given to those who are even more inferior vessels? If one bestows the pith instructions upon those who are not suitable vessels, the ḍākinīs will sever their life-force with secret mantras. They will vomit blood, be afflicted by leprosy, poison, tumors, and spirits, and when their time comes, they will dwell for a long time in the realms of the hell beings. When bestowing the second and third empowerments upon those who are suitable vessels, one should accept supreme offerings such as jewels, lands, and castles. Having made the guru radiant and generated compassion, the pith instructions should be given; by the very act of giving them, the disciple will be liberated.

ཨུ་དུམྺཱ་རའི་མེ་ཏོག་ཇི་བཞིན་ལམ་འདི་ཤེས་པ་དཀོན། ། རིམ་གཉིས་མན་ངག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་སྒྲོན་མའི་མཆོག། དེ་ནི་རིན་ཆེན་ལྟ་བུའི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་གཡུང་དྲུང་སྐུ། ། སྐུ་དང་ཐུགས་ཀྱི་མན་ངག་བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་བདག་བློ་རིན་པོ་ཆེ། ། ཟ་མ་ཏོག་ཏུ་བཅུག་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ལུང་། ། སྔོན་དུ་བལྟས་ཤིང་བསྒོམས་ནས་མན་ངག་བདུད་རྩི་སྟོན་པ་འདི། ། འགྲོ་ཀུན་ཉོན་མོངས་གཅོད་དང་བྲལ་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ལམ། ། དམ་པ་འདིར་ནི་ཞུགས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ཐོབ་ཤོག། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་མན་ངག་བདུད་རྩི་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་སྒྲ་དབྱངས་བཅུ་གཅིག་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དྷརྨཱ་ཤྲཱི་བྷ་དྲ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །

As rare as the udumbara flower, this path is difficult to understand. Because it clarifies the pith instructions of the two stages, it is the supreme lamp. It is the attainment of the precious, noble Dharma, the eternal body. The pith instructions of body and mind, like nectar, are placed within the precious casket of my own intellect. This scripture, possessing the eight branches, which reveals the nectar of pith instructions after having been previously studied and meditated upon, severs the afflictions of all beings and leads to the path of Vajradhara. May all enter this sublime path and attain the level of the Tathāgata. The Pith Instructions on the Stages of the Path of the Great Vajradhara: The Secret Nectar, composed by the great master Ekādaśasvara, is hereby complete. It was translated, edited, and finalized by the Indian abbot Dharmashribhadra and the translator-monk Rinchen Zangpo.