An Extensive Commentary on the Mahāyoga Tantra, The Glorious Vajra Rosary called “A Commentary on the Profound Meaning”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤྲཱི་བཛྲ་མཱ་ལ་མ་ཧཱ་ཡོ་ག་ཏནྟྲ་ཊཱི་ཀཱ་གཾ་བྷཱི་རཱརྠ་དྷི་པི་ཀ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོའི་དོན་གྱི་འགྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་ཞིག་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཆགས་ཕྱིར་བདུད་རྩིའི་རོ་ལ་ངེས་བརྟེན་པ། ། གང་ཞིག་མ་ལ་ཡ་རྩེའི་ལོགས་ལས་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་ཚིམ་བྱེད་ཅིང་། ། གང་ཞིག་འཁོར་བའི་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ནི་ཐབས་བསྟན་མཛད། ། ཡུམ་བཅས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དེས་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ནི་དགེ་ལེགས་སྟེར་གྱུར་ཅིག། དཔལ་ལྡན་གསང་བ་འདུས་ཉིད་ཀྱི། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི། ། འགྲེལ་པ་མན་ངག་དྲི་མེད་ནི། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་དག་བཤད། ། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དངོས་རྒྱལ་བུ་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པས་ཆུ་བོ་ནཻ་རཉྫཱ་ནའི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཁའ་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། འདི་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། འོག་མིན་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་དང་། བདེ་བ་ཅན་དང་། མེ་ཏོག་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་ནས་བྱོན་ཏེ། རྒྱལ་བུ་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ལ། བསམ་གཏན་འདི་ནི་རྣམ་དག་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྐུལ་བས་དེ་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བསམ་གཏན་དེ་དོར་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་བར་སྣང་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བར་རྣམ་པར་གཟིགས་ནས།

In the language of India: Śrī-vajramālā-mahāyoga-tantra-ṭīkā-gambhīrārtha-dīpikā-nāma. In the language of Tibet: rNal ’byor chen po’i rgyud dpal rdo rje phreng ba’i rgya cher ’grel pa zab mo’i don gyi ’grel pa zhes bya ba (The Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, the Great Yoga Tantra, titled "The Commentary on the Profound Meaning"). Homage to the glorious Vajrasattva! May that Vajrasattva, together with his consort—who, for the sake of those devoted to the yoga of caṇḍālī, relies resolutely upon the taste of nectar; who, from the slopes of the Malaya peak, brings satisfaction within the body; and who demonstrates the methods for the complete purification of beings in saṃsāra—grant you excellence and well-being! This stainless quintessential instruction, the commentary known as the Vajra Garland, belonging to the glorious Guhyasamāja itself, is correctly explained according to the explanatory tantra. Here, the Blessed One Vajradhara, in his actual emanation body, Prince Sarvārthasiddhi, went to the banks of the Nairañjanā River and entered into the meditative absorption called "Pervading Space," which is a perverted samādhi. Thinking, "This itself is enlightenment," he remained there. Then, [Buddhas] arrived from the Buddha-fields known as Abhirati, Akaniṣṭha, Ratnākara, Sukhāvatī, and Kusumavatī, and exhorted Prince Sarvārthasiddhi with the words, "This meditative concentration is not pure," and so forth. Consequently, he abandoned that perverted meditative concentration. Following that, he beheld the entire expanse of space completely filled with all the Tathāgatas.

ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝཱཀ་ཙིཏྟ་པྲ་ཎ་མེ་ན་བཛྲ་བནྡྷ་ནཾ་ཀ་རོ་མི་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བསྐོར་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སློབ་མ་སྟ་གོན་ལ་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བཞི་དང་། དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་སྦྱིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་དབང་བསྐུར་བཞི་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དང་། རིགས་བརྒྱ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རིམ་པ་ལྔ་བསྟན་པའི་རིམ་པ་མན་ངག་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་རང་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ཉེ་བར་གཤེགས་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་མན་ངག་གི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མངོན་དུ་མཛད་ནས་ནམ་ཕྱེད་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་སུ་བདུད་བཅོམ་པར་མཛད་ནས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་གཤེགས་ཏེ། རང་གི་སྐུའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ལས་བྱས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་སྤྲོས་སོ། ། ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་། ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་ལས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་མ་བཞི་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་།

"Oṃ sarvatathāgatakāyavākcittapraṇāmena vajrabandhanaṃ karomi." Having thus performed prostrations and circumambulations, he made a request to those very Blessed Ones in order to demonstrate the meditative concentration (samādhi) whose essence is the unerring suchness (tathatā). Then, those Blessed Ones, preceded by the emanation of the maṇḍala of the Great Seal (mahāmudrā), performed the preliminary rites for the students, including the preparation (sāmagrī), the generation of the mind of awakening (bodhicitta), the four empowerments, and the bestowal of the samaya and vows. Having conferred the four empowerments along with their detailed classifications, and having closely taught the instructions on the stages of the three meditative concentrations, the classification of the hundred families, and the five stages, those Tathāgatas departed to their respective Buddha-fields. Then, the Blessed One Śākyasiṃha, because he possessed the sharp faculties of the instructions previously taught by the Blessed Ones, actualized them and attained manifest, perfect buddhahood at midnight. At the time of dawn, he subdued the Māras and proceeded to the Tuṣita abode. From the great elements of his own body and so forth, he emanated a celestial palace (vimāna) made of the seven types of precious gems. From his own five aggregates (skandha), he emanated the five Tathāgatas; from the elements such as earth and so forth, the four consorts such as Locanā; and from the six [senses] such as the eyes, the entire collection of limbs.

རྒྱུས་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་དང་། རང་གི་སྐུའི་ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་བཅས་པ་རྣམས་ལས་ཁྲོ་བོ་བཅུ་སྤྲོས་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ནམ་མཁའི་ངོས་ཁྱབ་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས། འདོད་ཆགས་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དབྱེ་བས་རིགས་རྣམ་པ་བཞི་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་བསྟན་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་སླར་ཡང་ཚེ་དང་ལྟ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐལ་བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མས་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་གཟིགས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་དེ་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པས་ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཞུང་གི་ཚད་བརྒྱ་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་བསྟན་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ཡང་སྡུད་པ་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའམ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་བརྒྱུད་ནས་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འོངས་སོ། ། དེ་ལ་རྫོགས་ལྡན་དང་གསུམ་ལྡན་དང་གཉིས་ལྡན་དང་རྩོད་པ་ཅན་གྱི་དུས་སུ་ཞལ་གྱི་གདམས་ངག་དང་། རྩ་བའི་རྒྱུད་དང་ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་དང་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་སྨྲའོ། ། གཞན་དག་ནི་རྩོད་པའི་དུས་འདི་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཉུང་ངུའི་རྩ་བའི་རྒྱུད་བསྟན་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་དང་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཞེས་ཟེར་རོ། །

From all [the channels] together with the sinews, as far as possible, the five [consorts] such as Rūpavajrā and the eight bodhisattvas, as well as the ten wrathful deities, were emanated from the primary and secondary limbs of his own body. Following that, having supplicated the Blessed One—who pervades the expanse of space with the maṇḍala wheel of which he is the principal—He taught the Great Tantra of the Guhyasamāja in twenty-five thousand verses, having first presented the four families through the distinction of being free from passion in order to abandon the passion of those possessed by passion. Subsequently, looking again upon the realm of sentient beings pervaded by the degenerations of lifespan, views, afflictions, and the degeneration of the era, and having supplicated those members of the maṇḍala, He taught the King of Short Tantras known as the Glorious Guhyasamāja, which consists of eighteen hundred verses and eighteen chapters. This was then brought down into the human world through the lineage of the compiler, either Vajrapāṇi or Mañjuśrī. Regarding this, some say that during the Kṛtayuga, Tretāyuga, Dvāparayuga, and Kaliyuga, there was an engagement with the oral instructions, the root tantra, the branch tantras, the explanatory tantras, and so forth. Others say that in this very Kaliyuga, for the sake of caring for all sentient beings, the Blessed One taught the branch tantras, explanatory tantras, and so forth immediately after teaching the short root tantra.

ཕྱོགས་འདི་ཡང་འོངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྩོད་པ་ཅན་གྱི་དུས་སུ་ཤེས་རབ་དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུད་བསྟན་པ་དེ་ཡང་འདུས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཆོ་ག་ལྔའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསྡུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་དང་། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ཆུང་ཞིང་ཆུང་ལ། གཏི་མུག་ཆེ་ཞིང་ཆེ་བ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་གནས་སུ་དཔལ་སྒྲོན་མ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པར་ཁྲུས་ལན་གསུམ་བྱེད་པ་དང་། གོས་ལན་གསུམ་བརྗེ་བ་དང་། འོ་མ་དང་ཐུག་པ་ཟ་བའི་སྤྱོད་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་རིགས་པའི་དབང་ལྔ་པོ་རྣམས་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་མཛད་དོ། ། དེ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ཆུང་ཞིང་གཏི་མུག་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཁྱབ་འཇུག་ལ་མོས་པ། རྗེའུའི་རིགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཔལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་བསྟན་པས། བསྙེན་གནས་དང་འདྲ་བའི་ཐུན་མོང་བ་བཅུ་གཉིས་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་བར་དུ་སྨྱུང་བ་དང་ཁྲུས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྔོན་གྱི་རང་དང་འདྲ་བར་དབང་བསྐུར་སྟོན་པར་བྱེད་པ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གཅིག་པུ་ཙམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་མཛད་པའོ། །

This position is also tenable, for during the age of conflict, the Blessed One taught the classification of the Root Tantra to sentient beings because of their inferior insight; thus, it is undoubtedly essential. That teaching of the tantra by the Blessed One is a compendium of the applications of the tantras of the five rituals, namely: the Action, Performance, Yoga, Mahāyoga, and Yoginī tantras. In that regard, based on sentient beings of the Brahmin caste who have little desire and little hatred but great and increasing ignorance, the Blessed One taught at the abode of the gods in the Heaven of the Thirty-Three, in the Śrīpradīpodaya and other texts, primarily the five logical empowerments for those who practice the conduct of bathing three times a day, changing clothes three times, and consuming milk and gruel. Then, based on sentient beings of the Vaiśya caste who are devoted to Viṣṇu and have little desire and hatred but extremely great ignorance, the Blessed One taught the Śrī-Vairocanābhisambodhi-caryā-tantra. This primarily teaches conduct such as fasting and bathing for twelve to twenty-four periods, similar to the upavāsa (fasting vows), and presents empowerments similar to those previously mentioned, teaching only the generation stage, which was performed in the realm of Akaniṣṭha.

དེའི་རྗེས་སུ་གཏི་མུག་འབྲིང་དང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་འབྲིང་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གདུལ་བའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ཐོབ་ནས་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོར་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེང་གེའི་ཁྲིར་གྱུར་པ་ལ་དམ་པ་ཏོག་དཀར་པོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་བཞུགས་ནས། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་སེར་སྣས་གནོན་པའི་དབང་པོ་དང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཨེ་ལ་བི་ལ་གདུལ་བའི་ཕྱིར་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་དང་། ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དང་། འགྲོ་བ་འདུལ་བ་དང་། དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དཔལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ནི། གཙོ་བོར་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་བསྐུར་མ་ལུས་པ་སྟོན་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྟེང་དུ་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་དང་བཅས་པ་མཛད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དེ་ཉིད་དུ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོའི་རྒྱུད་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དགའ་བྱེད་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ལྷའི་བུ་ནོར་བུའི་འོད་གདུལ་བའི་དོན་དུ་ངན་སོང་ཐམས་ཅད་སྦྱོང་བའི་རྒྱུད་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ནས་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་དུ་སྒོ་གླེགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ནང་དུ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་གཟུགས་ཀྱིས་གསང་བའི་བདག་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གདུལ་བའི་དོན་དུ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད་བསྟན་པར་མཛད་དོ། །

Following that, in order to discipline those of the kṣatriya caste who possess middling delusion, attachment, and aversion, he assumed the form of the Great Vairocana. By the power of his previous aspirations, he sat upon a lion throne at the summit of Mount Meru in the form of the sublime Śvetaketu. To discipline Īśvara, Maheśvara, Ajātaśatru, and Elāpattra—who were oppressed by attachment, aversion, delusion, and avarice—he sequentially taught the Glorious Compendium of Suchness (Tattvasaṃgraha), the king of tantras characterized by the four modes of realization, namely the Vajradhātu, Trailokyavijaya, Sarvārthasiddhi, and Sarvārthasiddhi maṇḍalas. This primarily teaches the complete empowerment of the Vajra Master, including the meditation on the yoga of the drops (bindu) upon the generation stage. Subsequently, he taught the Glorious Vajra Peak (Vajraśekhara) tantra in that very place. Following that, in the form of the delightful Śākyamuni, he taught the Tantra for Purifying All Lower Realms to discipline the divine son Maṇiprabha. Then, on the summit of Mount Meru, inside the temple of the Door-Panel, in the form of Vajrapāṇi, he taught the Vajrapāṇi Empowerment Tantra to discipline the Lord of Secrets, Vajrapāṇi.

དེ་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་ཀྱིས་བདུད་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དཔལ་མཆོག་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ཆེ་ཞིང་། གཏི་མུག་ཆུང་བའི་རྗེའུ་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ལ་གཙོ་བོར་དབང་བཞི་སྟོན་པ། རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཨུ་རྒྱན་དུ་ནུབ་ཀྱི་རི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཁྲོ་བོ་བཅུའི་སྒོ་ནས་གཙོ་བོར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བཅུ་འདུལ་བའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པ་དང་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་གཉིས་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཁ་བ་ཅན་གྱི་རི་ལ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་དཔལ་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་གྱི་རྒྱུད་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ལྷ་མོ་བཞིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རི་བོ་འབིགས་བྱེད་ཀྱི་རྩེ་མོ་ལ་དཔལ་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་ཀྱི་རྒྱུད་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་གངྒཱའི་འགྲམ་དུ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུའི་དབྱེ་བས་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་གཏི་མུག་ཆུང་ཞིང་ཆུང་བའི་གདོལ་པའི་རིགས་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས།

Then, in the Heaven of Controlling Others' Emanations (Paranirmita-vaśavartin), he taught the Śrīparamādya-tantra in the form of Vajrasattva in order to subdue Māra. Following that, for the sake of beings of the merchant class (vaiśya) who possess great desire and hatred but little ignorance, he taught the Guhyasamāja-tantra, which is comprised of the two stages and primarily teaches the four empowerments to the gods of Tuṣita. After that, in Oḍḍiyāna, on the western mountain, the Blessed One in the form of the glorious Vajrasattva taught the Vajramālā-tantra in twelve thousand verses and the Laghu-vajramālā-tantra in order to primarily subdue the ten directional guardians by means of the ten wrathful deities. Following that, at the request of the Tathāgata, the Blessed One in the form of the glorious Vajrasattva taught the Śrī-sandhivyākaraṇa-tantra among the people of the Land of Snows (Himālaya). After that, at the request of the four goddesses, the Blessed One taught the Śrī-caturdevīparipṛcchā-tantra on the peak of the Vindhya mountain. Following that, on the banks of the Gaṅgā, he taught the great Jñānavajrasamuccaya-tantra in its extensive and concise divisions. After that, for the sake of beings associated with the outcaste (caṇḍāla) class who possess the greatest of desires and hatred but little ignorance:

བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུའི་རྒྱུད་ཀྱི་དབྱེ་བས་རིམ་པ་གཉིས་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་དང་། གཙོ་བོར་དབང་བཞི་སྟོན་པ་དང་། ཤེས་རབ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་བཞི་དང་བཅས་པ་གནས་གཙང་མ་འཕགས་པའི་གནས་སུ་བསྟན་པར་མཛད་དེ། རྒྱུད་བཞི་པོའི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འདིར་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་དུ་མ་ག་དྷཱར་བདུད་བཞི་འདུལ་བའི་དོན་དུ་དཔལ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་བསྟན་པ་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུའི་རྒྱུད་བཤད་པའི་རྒྱུད་དང་བཅས་པ་བསྟན་པར་མཛད་དེ། དེའི་ཡང་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་འདིར་མ་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱུད་སྡེ་ལྔའི་ནང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཨུ་རྒྱན་དུ་ནུབ་ཀྱི་རི་ལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ཆུང་ངུ་བསྟན་པར་མཛད་དེ། ལེའུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དྲི་བ་དང་ལན་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། འདི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིམ་པ་གཉིས་ནི་གཙོ་བོའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་སྡུད་པ་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའམ་འཇམ་དཔལ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཐུགས་ལ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་ངག་དང་པོ་གླེང་གཞི་ངག་གི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དང་ལྡན་པ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདི་ལ་དོན་གསུམ་སྟེ། གླེང་གཞིའི་ངག་གི་དགོས་པ་དང་། གླེང་གཞིའི་བསྡུས་པའི་དོན་དང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་ཉན་པ་པོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་དབུགས་དབྱུང་བ་བསྐྱེད་པ་དང་།

The Blessed One, the Great Glorious Cakrasaṃvara, taught the two stages primarily through the divisions of the extensive and concise tantras, as well as the four explanatory tantras in which insight is primary, in the Pure Abode, the realm of the Noble Ones. Since the detailed classification of the locations of those four tantras is not required here, they have not been presented. Subsequently, in this very Jambudvīpa, at Magadha, for the purpose of subduing the four māras, he taught the great and concise tantras of the glorious Hevajra, together with the explanatory tantras. Since the classification of their locations and so forth is also not required here, they have not been presented. Therefore, from among the five classes of tantra, the Blessed One, endowed with great compassion, taught the concise Vajramālā Tantra on the Western Mountain in Oḍḍiyāna. It consists of sixty-eight chapters and contains eighty-two questions and answers. The two stages to be expressed are its primary subject matter. Regarding that, first, the compiler of the Vajramālā Tantra—either Vajrapāṇi or Mañjuśrī—having placed the entire meaning of the tantra in his mind, spoke the initial words of the introduction, "Thus have I heard," and so forth, which possess other synonymous expressions. This has three parts: the purpose of the words of the introduction, the summarized meaning of the introduction, and the meaning of its individual branches. Regarding the first, it is to generate encouragement in the listeners.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཡོངས་སུ་བསྐྱང་བ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་གདམས་ངག་ཐོབ་པས་བདག་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཉན་པ་པོར་སྟོན་པ་ཉིད་དོ། ། བསྡུས་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མདོར་བསྟན་པའོ། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྟོན་པ་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་རྣམས་ལ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་ཡན་ལག་གི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ནི་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། གཉིས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པའི་དབྱེ་བའོ། ། དེ་ལ་ཡི་གེའི་དོན་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཟླ་བ་དང་། ས་བོན་དང་། ལུས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྫོགས་པའི་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ནང་དུ་བཞུགས་པ་ནི། མཐའ་དྲུག་གི་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་འདི་དག་གི་ཞེའམ། འདི་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡི་གེ་གཉིས་ལ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོའི་ཁུངས་ཀྱིས་ཨེ་བྃ་གི་ཚིག། ཀུན་གྱི་གཞི་དང་ཕ་མ་ནི། ། ཡི་གེ་གཉིས་དང་དེ་བཞིན་བསྟན། །

By fully upholding the command of the Blessed One and receiving the instructions of trust, one demonstrates oneself as an especially exalted listener. Regarding the "summary meaning," it possesses the five perfections. Among these, the phrase "Thus [have I heard]" and so forth indicates the perfection of the teaching. The phrase "By me [was heard]" and so forth is a brief indication of the perfection of the retinue. The phrase "At one time" and so forth indicates the perfection of the time. The phrase "The Blessed One" and so forth indicates the perfection of the teacher. The phrase "Dwelling in the bhagas of the Vajra Consort, the essence of the body, speech, and mind of all Tathāgatas" and so forth expresses the perfection of the place. In that regard, there are two types of branch meanings: the first is the fourfold explanation, and the second is the distinction between the outer and inner explanations. In the context of explaining the literal meaning, one should explain by means of the five perfections. Following the explanation of the six parameters, one should understand and realize that the Blessed One, having completed [the stages] through suchness, the moon, the seed-syllable, and the divisions of the body, dwells within the celestial mansion as described. Following that, setting aside the inexhaustible [repetitions] such as "of these" or "by these," one should understand the word evam (thus) through the source of the Sūtra Requested by Śakra, which states: "The basis of all and the parents, Are taught as the two syllables, E and Vaṃ."

ཡི་གེ་ཨེ་ནི་མར་གྱུར་ལ། ། བཾ་ནི་ཕ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པས་བརྗོད་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ས་བོན་ངོ་བོས་གང་སྤྲུལ་པ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཁོར་ལོ་མཆོག། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དུས་གང་ཡིན། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། ། དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ཀྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་ལ་བཞུགས། ། འདི་ཡི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྒྱལ་བ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན། ། དེ་ཡི་བདག་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་འདིར་བདེ་ཆེན་པོ། ། བཙུན་མོ་ལེགས་སྦྱངས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། ལེགས་སྦྱངས་པདྨ་བྷ་ག་ཡིན། ། བཞུགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེར། ། ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱིའི་དོན་གྱི་བཤད་པས་དོན་བསྟན་ཏོ། ། སྦས་པའི་དོན་ནི་ལེའུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དགུ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་དམ་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། མཐར་ཐུག་པའི་དོན་ནི་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། རྒྱུད་ནི་བདག་གིས་འདི་སྐད་ཐོས། ། གསལ་བ་འགའ་ཞིག་དུས་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་དོ། ། འདིར་ཡང་རྒྱུད་འདི་ཕལ་ཆེར་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བཤད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་དང་། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་གླེང་གཞི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།

Having explained it through such statements as, "The letter E is the mother, and BAṂ is known as the father," he then said, "Thus have I heard." "Whatever is emanated by the essence of the seed-syllable, The supreme wheel of the deities, At the time of supreme joy— This is explained as 'at one time.' The Blessed One, possessing the eight masteries, Dwells in the state of great bliss. His five aggregates are the Victors, All the Tathāgatas. Their very nature is body, speech, and mind; Here, the Vajra Essence is great bliss. The consort is the well-purified Mahāmudrā, The well-purified lotus is the bhaga. The Vajra Holder dwells therein, Abiding in the form of the bindu." Thus, the meaning is shown through this general explanation. As for the hidden meaning, following the fifty-ninth chapter, it will be presented below with such statements as, "E is the sublime insight." As for the ultimate meaning, following the Sandhivyākaraṇa-tantra, it is explained with such statements as, "I have heard this tantra; the clarity is the time." Furthermore, since this tantra is for the most part an explanation of the common tantras, the introduction shall be explained here by following the Mahāyoga and Yoginī tantras.

དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཕྱི་རོལ་གྱི་བཤད་པའི་ཕྱོགས་སུ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བས་རྒྱུད་མ་ལུས་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཀྱིས་སྡུད་པ་པོའི་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་སྣང་བ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ན་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྡུད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་སྟེ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འཁོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་མ་དང་། རྗེས་སུ་སྤྱོད་མ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ། ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཇི་ལྟར་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འཁོར་གྱིས་སོ། ། ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་སྟོན་པ་པོ་ལས་ཐོས་པ་སྡུད་པ་པོས་སྡུད་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འོག་ནས་སྡུད་པ་པོ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། ། དངོས་སུ་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པའམ་གཞན་དུ་ཐོས་པ་ལ་སྡུད་པ་པོ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་དངོས་སུ་ཐོས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་བདག་གི་བླ་མ་དང་དེའི་བླ་མ་རྣམས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དུས་གཅིག་ནི་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་ན་འདི་ཐོས་ལ་གཞན་དུ་ནི་གཞན་དག་ཐོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྡུད་པ་པོ་མང་དུ་ཐོས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །

Regarding this, first, from the perspective of the external explanation, the phrase "Thus [have I heard]" is taught as a summary of the meaning of the tantra, using a particle that indicates the compiler’s intention to express the entire meaning of the tantra without exception. In that regard, "Thus" means exactly as it was compiled, and not through the faults of superimposition or denial. "By me" refers to the compiler himself, who is the principal of the retinue, together with the Tathāgatas, the consorts, the female attendants, the Bodhisattvas, and those in the form of wrathful deities. Thus, as will be explained below, it is by the retinue of which he is the principal. "Heard" does not mean "realized." The compiler collects what was heard from the Teacher, who taught the Dharma for his own complete enlightenment; therefore, by the word "heard," the compiler is indicated below. If it were not heard directly, or if it were heard from another, the compiler would not be an authoritative source. Therefore, by stating "heard by me," it is shown that it was not from his own guru or the gurus of those gurus. Why is this? For that reason, it says "at one time," which means that at one time this was heard, and at another time other things were heard; by this, the compiler is shown to be one of great learning.

ཡང་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ལ་སྟེ་དུས་གཞན་དུ་འདི་ལྟ་བུ་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྒྱུད་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་འདི་ཐོས་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་གྱི་པདྨ་ལས་རྒྱུད་བསྟན་པའི་ངག་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཉིད་ལ་བདག་གིས་ལྷག་ཆད་མེད་པར་བཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་སྤོབས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་སྡུད་པ་པོ་ལ་བསྟན་ཏོ། ། སུ་ལས་ཐོས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བཞུགས་པ། དེའི་ཚེ་དྲུང་ནས་ཐོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལ་བདུད་བཞི་བཅོམ་པའམ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དེ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་པས་འཆི་བདག་གི་བདུད་བཅོམ་མོ། ། ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་རང་གི་ལུས་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་མོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རྣམ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་བཅོམ་མོ། ། བགེགས་བསྐྲད་པའི་དུས་ན་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ལ་ཕུར་བུས་བཏབ་པས་རྣམ་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དབང་ཕྱུག་ཚང་བ་སྟེ། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཚང་བ་སྟེ།

Furthermore, the phrase "at one time" means at a single time, because such a teaching was not given at any other time; thus, it is said that the tantra is difficult to find. Alternatively, "at one time" means when it was heard: the meaning is that at the very moment the words of the tantra were taught from the lotus-like face of the Blessed One, I retained them in a single instant without addition or omission. By this, the excellence of the compiler’s eloquence is demonstrated. From whom was it heard? For that reason, the term "Blessed One" is used. The meaning is that it was heard from the presence of the Blessed One at the time he was residing in a sublime location. In that regard, he is the "Blessed One" (Bhagavān) because he has conquered the four māras or because he possesses the six qualities such as sovereignty. By meditating on emptiness, he has conquered the māra of death. By thoroughly knowing his own body as the form of the maṇḍala circle consisting of the thirty-two deities, he has conquered the māra of the aggregates. By thoroughly knowing the five afflictions through the forms of the five Tathāgatas, he has conquered the māra of the afflictions. At the time of expelling obstructors, because he has utterly destroyed the world-protectors of the ten directions, such as Indra, by driving them with ritual daggers, he has conquered the māra of the son of the gods. Likewise, the Blessed One possesses sovereignty because he has abandoned all afflictive and cognitive obscurations along with their habitual tendencies. Likewise, the Blessed One also possesses wisdom.

བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲགས་པ་ཚང་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་པའི་སྒྲ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔལ་ཚང་བ་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ཚང་བ་སྟེ་མཚུངས་པ་མེད་པའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རྣམས་ཀྱིས་ཡན་ལག་རྣམ་པར་མཛེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབད་པ་ཚང་བ་སྟེ་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་ཆེད་དུ་ཡང་འཁོར་བའི་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་གང་དུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་དང་། འཁོར་བ་ལས་ཇི་ལྟར་གཤེགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་དང་། དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཇི་ལྟར་སོང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། ། ནམ་མཁའི་གཏོས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཐམས་ཅད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ། བསྡུ་ན་རིགས་ལྔ་དང་འབྲེལ་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དག་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་དག་ལ་འདུས་པའི་ཕྱིར་གསང་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་རྣམས་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྷ་ག་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་ཕྱག་རྒྱའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། །

This is because all phenomena are thoroughly understood through the aspect of selflessness. It is complete in renown, because through the recollection of the Buddha, one attains a reputation that is renowned everywhere. It is complete in glory, because in every way one strives for the benefit of all sentient beings. It is complete in form, because the limbs are beautified by the peerless major and minor marks. It is complete in effort, because for the sake of even a single sentient being, one remains until the very end of saṃsāra. If one asks, "In what place?" it is for that reason that the Blessed One spoke the words "of all the Tathāgatas," and so forth. They are called Tathāgatas because they have gone to suchness, because they have gone to the non-abiding nirvāṇa in the same manner as they departed from saṃsāra, and because they become exactly as they have gone in terms of any given entity. They are "all" because they pervade the entire expanse of space. Since they are both "all" and "Tathāgatas," they are the "all Tathāgatas"; in brief, these are those associated with the five families. Their body, speech, and mind are the nature of the three secrets, because they are all subsumed within Vairocana and Amitābha, as appropriate for Ratnasambhava and Amoghasiddhi. Their essence, the Vajra Queens, are Locanā and the others. Their bhaga is the nature of the mudrā of the source of phenomena (dharmodaya).

དེ་ལ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གནས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ན་བཞུགས་པར་གྱུར་པའོ། ། འདི་སྐད་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་པའི་རྗེས་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་ཕྱག་རྒྱའི་སྟེང་དུ་ཡཾ་རཾ་བཾ་ལཾ་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་དང་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་རིག་མ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རླུང་དང་མེ་དང་ཆུ་དང་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་སྟེང་དུ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་གདན་གྱི་སྟེང་དུ་གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་བདག་གིས་ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་གནས་པ་བཞིས་བཞུགས་པའོ། ། དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་གནས་པ་བཞི་ནི་གང་ཞེ་ན། སྟོན་པའི་གནས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གྱི་གནས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་གང་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོན་པའི་གནས་པའོ། ། གང་ཞིག་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་གནས་པའོ། ། གང་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མཉམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་པའོ། ། གང་ཞིག་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གི་གནས་པ་སྟེ། ཕྱིའི་བཤད་པའོ། །

Regarding the phrase "dwelling therein," it means he was dwelling in the celestial palace situated there. This is what is being shown: following the meditation on emptiness, from the complete transformation of the Great Vajradhara, there arises the mudrā of the source of phenomena (dharmodaya). Upon that, from the complete transformation of the seed syllables Yaṃ, Raṃ, Vaṃ, and Laṃ, there arise Amoghasiddhi, Vāgīśvara, Cittavajra, and Ratnasambhava together with their consorts. From the complete transformation of these, upon the maṇḍalas of wind, fire, water, and earth, and upon the celestial palace arising from the complete transformation of Vairocana, when the Blessed One dwells upon seats such as the sun and moon, that is the meaning of the phrase "I heard." The phrase "dwelt" means he dwelt by means of the four bases of miraculous power. What are those four bases of miraculous power? They are: the dwelling of teaching, the dwelling of deportment, the dwelling of meditative absorption, and the dwelling of internal composure. Among these, all the verbal activities of the Blessed One are the dwelling of teaching. All the physical activities of his body are the dwelling of deportment. All the mental activities involved in entering into meditative concentrations and absorptions are naturally in a state of meditative equipoise; these are the dwelling of meditative absorption. All the mental activities that are naturally pure in relation to the approach of gods and so forth are the dwelling of internal composure. This is the external explanation.

ནང་དུ་ཨེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་། དེའི་མཚན་མ་དང་། དེའི་རྩ་བ་དང་། དེའི་རིག་པའོ། ། བཾ་ཡིག་གིས་ཐབས་དང་། དེའི་རྒྱལ་མཚན་དང་། དེའི་རྩ་བ་དང་དེའི་རིག་པའོ། ། ཐིག་ལེས་ནི་དེ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། འདིས་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཚོན་པའོ། ། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཨ་ཧཾ་གི་ངོ་བོས་རྒྱུད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐིག་ལེ་བཞིའི་ངོ་བོས་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚོན་པའོ། ། ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཛག་པའི་དོན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མཚོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གཅིག་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་སྟེ། ། གཞན་ནི་ཟླ་བ་རྫོགས་པ་འདྲ། ། མཁའ་འདྲ་གང་ཞིག་འདི་དག་གི། ། སྐྱོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དེ། ། གང་ཞིག་ཟླ་བ་རྫོགས་པ་ལྟར། ། དེ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚོན་པའོ། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་གསུངས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བཟང་བའི་དུས་དང་ངན་པའི་དུས། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་དུས་ཉིད་དང་། ། སྣ་ཡི་བུ་ག་གཉིས་ནས་ནི། ། འོངས་པ་བཟང་པོའི་དུས་ཞེས་བརྗོད། ། སོང་བ་དུས་ངན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་དེ་བཞིན་འགྱུར། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་རྣམ་སྤངས་པ། ། འབྱུང་དང་འཇུག་པ་སྤངས་པ་དང་། ། འགྲོ་དང་འོང་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། ། དུས་གཅིག་ཅེས་ནི་བརྗོད་པ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །

Internally, the syllable E represents insight (prajñā), its sign, its root, and its awareness. The syllable Vaṃ represents method (upāya), its banner, its root, and its awareness. The bindu represents the experience of the essence of great bliss (mahāsukha) through the perfect union of those two. This also symbolizes the dharmakāya, preceded by the experience of ultimate great bliss. The phrase "by me" symbolizes the saṃbhogakāya within the four wheels by way of the essence of the four bindus, through the nature of the continuum and the stages of primordial wisdom (jñāna) in the form of ahaṃ. The phrase "heard" symbolizes the nirmāṇakāya by way of the meaning of "flowing." As it is said: "One is like space, The other is like the full moon. That which is like space is the dharmakāya Of the Protectors. That which is like the full moon Symbolizes the saṃbhogakāya." The phrase "at one time" refers to the inconceivable time. As it is said: "The good time and the bad time, And the inconceivable time itself: That which comes from the two nostrils Is called the good time. That which goes is called the bad time. The inconceivable is likewise. When life-force and effort are abandoned, When arising and entering are abandoned, And one is liberated from going and coming, It is not called 'one time'." Thus it is said.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དགའ་བ་གསུམ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་འཁོར་ལོ་བཞིའམ་དྲུག་རྣམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་དེ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རྩ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཉིད་ནི་སྙིང་པོ་སྟེ་རྩ་གསུམ་པོ་དེའི་དབང་གིས་རྩ་གཞན་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ངོ་བོའི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་རྣམས་ནི་ལས་དང་དམ་ཚིག་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྷ་ག་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་འབྱུང་གི་ལྟེ་བའི་གནས་རྣམས་ལ་གང་གི་ཚེ་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོས་གནས་པ་མཛད་པ་དེའི་ཚེ་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ནང་གི་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གླེང་གཞི་བཤད་ནས་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཙམ་ཉིད་དུ་གཞལ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ལེན་པས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་རིམ་པས་རྫོགས་པའི་སྐུར་བརྗོད་དོ། ། དེའི་དོན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པ་སྤྲོས་པའི་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་དང་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་བསྒོམ་པ་གང་ཞིག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ལ་བཞུགས་པ་ནི་གནས་པ་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་རོ། ། དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་།

The term "Bhagavān" (the Blessed One) refers to the coemergent [wisdom] that destroys the three joys. "All Tathāgatas" refers to the four or six wheels that gather the seventy-two thousand channels, because they are the very nature of all Tathāgatas. Their body, speech, and mind are the three channels that have the aspect of gathering those [wheels]. That itself is the essence, because by the power of those three channels, the other channels are generated. The Vajra Queens of its essence are the natures of the action, commitment, and wisdom mudrās. Their bhagas are, conventionally, the locations of the centers of the source of phenomena (dharmodaya); when they abide in the nature of the bindu, that is the meaning of the phrase "at that time I heard." This is the internal explanation. Having thus explained the introduction, wishing to teach the detailed explanation of the excellence of the retinue, he says "immeasurable" and so forth. It is "immeasurable" because it cannot be measured as being merely this much. "Mahāmudrā" (Great Seal) is so called because it takes up great joy; it is described as the complete body through the stages of the non-profound and the extremely profound. For that purpose, those who abide in the realization of the meditation on the sequence of the vajra, moon, and so forth, and the divisions of the hundred families, as taught in the Abhisambodhi-alaṃkāra-tantra, are "those who abide" in that way. "Immeasurable Vajra Family," and...

རབ་ཏུ་འབྲེལ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ལ་སེམས་དཔའ་ནི་དགོངས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་དེ་ལྟར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བ་ནི་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་ཁྲིག་ནི་ས་ཡའི་རྣམ་པའོ། ། དེའི་གྲངས་བརྒྱ་སྟོང་ནི་འབུམ་མོ། ། དེའི་གྲངས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་བཅད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ངག་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་མེད་པ་སྔར་བཤད་པའི་ཚིག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཏེ། རྒྱས་པར་ནི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་རླུང་གི་གྲངས་ཅན་དང་བསྡུ་ན་ཡང་རླུང་བཅུའི་རྣམ་པའི་གྲངས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་གྲངས་ཀྱིས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་དབུགས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལ་གནས་པར་འགྲོ་བ་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། བསྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའོ། ། དེ་ལ་གནས་པ་ནི་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་བཞུགས་པའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བསྟན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་ན། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཉིས་མེད་ནི་གཟུང་འཛིན་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སེམས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་དེའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི།

The Bodhisattvas who are thoroughly connected practice the conduct by way of mantra. "Enlightenment" (bodhi) refers to the nature of the three bodies, and "heroic beings" (sattva) refers to those who possess the corresponding realization. Their divisions are in the form of ten hundred-thousands (lakṣa); their "trillions" (koṭi) are in the form of millions (niyuta); and their "hundred-thousands" (śatasahasra) are in the form of hundred-thousands (lakṣa). The meaning of "together with the number of those" is that they are distinguished by that count. If one asks what they are like, it is for that reason that "all of them" is said. Regarding the phrase "the clear realization of Mahāmudrā": Mahāmudrā is the nature of speech as luminosity, which is formless, according to the words previously explained. Therefore, "clear realization" (abhisamaya) is the means of attainment. In detail, it is preceded by the indication of the number of the ten winds through the count of one hundred and eight, or in brief, through the count of the three—entry and so forth—of the twenty-one thousand six hundred breaths. Those who abide in that are the ones who "actualize" it; that is, they proceed to the ultimate limit of meditation. To abide in that is to remain in the actualization of it. By this, the Bodhisattva who actualizes Vajra Recitation is indicated. Furthermore, if one asks by what means they know it, it is for that reason that "non-dual great bliss" is said. "Non-dual" means being free from the duality of subject and object, pervading all sentient beings. "Great bliss" is the aspect of the mind as luminosity; the experience of that is—

སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རིག་པ་དེས་དགྱེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བདེ་བའོ། ། དེས་ཁ་འབྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའོ། ། མཆོག་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། ཞལ་གྱི་པདྨ་ནི་གང་གིས་དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུའོ། ། འདིས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་མཐོང་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་དག་གིས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་བག་ཆགས་སུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་སྤོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། ། དེ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཉིད་དུ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་རྣམ་པ། དོན་དམ་པ་དེ་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The delight of that awareness by way of the three wisdoms, such as the appearance and so forth, is the sublime bliss. Its opening is the full expansion. "Supreme" refers to the essence of being particularly exalted; "the lotus of the face" refers to those [wisdoms] in that manner. This is the meaning of the activities performed by those who have reached the perfection of the isolation of mind. Likewise, regarding the phrase "all phenomena" and so forth: all phenomena, such as the aggregates and so on, are just as they are in the twelve examples of illusion. The experience of the aspects of those twelve examples of illusion is wisdom; seeing that is the meaning of the "perfection of the stage of self-consecration" because it is the act of manifesting it. Furthermore, regarding the phrase "of non-conceptual wisdom": non-conceptual means that the wisdom of natural luminosity, through the stages of the mudrā and meditative absorption, is the very essence of the emptiness of all. That itself is suchness, and because it is the essence that abandons the collection of natures that have become habitual tendencies, it is unerring. "Facing toward that" means by means of the transformations that face toward it. By this, the culmination of the stage of manifest enlightenment is shown. Likewise, regarding the phrase "unsurpassed" and so forth: the unsurpassed Great Vajradhara is the aspect of union, because that ultimate truth is beyond training.

དེའི་དམ་ཚིག་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ངོ་བོ་ཟུང་འཇུག་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་ཏེ། དེ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི་རང་དབང་ཅན་ཏེ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པའི་ངོ་བོ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་མཁས་པ། དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདིས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མདོར་བསྟན་པར་མཛད་ནས། དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཡན་ལག་གཙོ་བོ་བསྟན་པར་འདོད་ནས་ཇི་ཙམ་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ཙམ་གྱི་གྲངས་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་གྱི་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བགྲང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམ་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དམ་ཚིག་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་དེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སླར་དམ་ཚིག་སྟེར་བའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་བསྒྲུབས་པས་འདའ་བར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ་དེས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་སེམས་དཔའ་ནི་དགོངས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་འདུན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་ནི་གཞན་དོན་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Its samaya is the method for actualizing the union of the nature of those in training and those beyond training, for one does not transgress it. To be "under its mastery" means to be independent; it refers to those who are highly skilled in the essence of the inseparability of the two stages of self-consecration and manifest enlightenment, and who actualize that. This demonstrates the very culmination of the stage of union. Having thus briefly shown the excellence of the retinue, and wishing to teach the primary branches of its detailed explanation, he said, "a retinue assembly with a number equal to the complete maṇḍala-wheel, such as these," and so forth. This indicates a direct enumeration. Regarding "Samayavajra": because he is the nature of all samayas through the performance of all activities, and because he restores the samaya to those who have violated it through his yoga, and because he is that which must not be transgressed by accomplishing the purification of the aggregate of formations, Samayavajra is Amoghasiddhi. "Bodhisattva" means that "enlightenment" (bodhi) is the nature of the three bodies, because of the realization of all phenomena as they are. In that context, "hero" (sattva) refers to one who possesses the aspiration to actualize the enlightened intent. "Mahāsattva" means that "great" (mahā) refers to the welfare of others; one who possesses such a hero is thus called a Mahāsattva.

དམ་ཚིག་གཉིས་པ་འདིས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེ་སྡང་ནི་ཞེ་སྡང་གི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་ཡུལ་གང་ཞིག་ཐ་མལ་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཞེ་སྡང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཡང་ན་འདོད་ཆགས་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཞེན་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་པས་སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སོ། ། རྟག་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གང་ཞིག་རྟག་པ་ཞེས་འཛིན་པ་དེས་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཡང་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།

This second samaya is taught as being endowed with the perfect fulfillment of the welfare of oneself and others. Regarding the phrase "Hatred Vajra" (dveṣavajra): "hatred" is so called because it is the purity of hatred, which is the very essence of suchness (tattva). That itself is "vajra" because it is the essence of emptiness (śūnyatā). Alternatively, "hatred" refers to the aversion toward the ordinary pride that takes the object of the aggregate of consciousness (vijñānaskandha) as its domain; it is also "vajra" because it is the wisdom of the utterly pure expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna). Thus, Hatred Vajra is Akṣobhya. Regarding "Desire Vajra" (rāgavajra): it is "desire" because it is the purity of desire, and it is "vajra" because it is the essence of emptiness; thus, it is Desire Vajra. Alternatively, "desire" is the attachment to the beginningless ordinary conceptualization regarding the aggregate of perception (saṃjñāskandha). Since it is both that and "vajra," Desire Vajra is Amitābha, the wisdom of individual discernment (pratyavekṣaṇā-jñāna). Regarding "Permanent Vajra" (nityavajra): regarding the aggregate of form (rūpaskandha), which is the object of the body, that which is grasped as "permanent" is also "vajra" because it realizes emptiness. Thus, Permanent Vajra is Vairocana. Alternatively, because he abides eternally in suchness by the very nature of the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna), he is "permanent"; and because he is also "vajra," he is Permanent Vajra. Regarding "Wisdom Vajra" (jñānavajra):

ཡེ་ཤེས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ཡང་ན་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་མཐོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། ས་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲ་བའི་རང་བཞིན་སའི་ཁམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སའི་ཁམས་ནི་སྤྱན་མའོ། ། ཡང་ན་རང་གི་ལུས་ལ་སྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་སྟེ། དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སའི་རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། ཆུ་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤེར་བའི་ངོ་བོ་ཆུ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཆུ་རྡོ་རྗེ་ནི་མཱ་མ་ཀཱིའོ། ། ཡང་ན་རང་གི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་གཤེར་བའི་རང་བཞིན་ནི་ཆུ་སྟེ། དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཆུ་རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། མེ་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མེ་སྟེ་དེའི་རྡོ་རྗེ་ནི་སྔོན་བཞིན་མེ་རྡོ་རྗེ་གོས་དཀར་མོའོ། ། ཡང་ན་རང་གི་ལུས་ལ་གནས་པའི་དྲོ་བ་ནི་མེ་སྟེ་དེའི་རྡོ་རྗེ་ནི་སྔོན་བཞིན་མེ་རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་དོ། ། རླུང་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླུང་ངོ་། ། དེའི་རྡོ་རྗེ་ནི་སྔོན་བཞིན་མི་དམིགས་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རླུང་རྡོ་རྗེ་སྒྲོལ་མའོ། །

Wisdom is the wisdom of equality. It is both wisdom and a vajra, because the aggregate of feeling is realized as emptiness. Thus, the wisdom-vajra is Ratnasambhava. Alternatively, it is also the wisdom-vajra characterized by being elevated by the seven types of pride; because its essence is the experience of emptiness, the wisdom-vajra is that very thing. Regarding "earth-vajra": because the earth element, which is solid by nature, is realized as emptiness, the earth element is Locanā. Alternatively, whatever is solid within one's own body is "earth"; because the non-apprehension of that is realized, the earth-vajra is that very thing. Regarding "water-vajra": the waters are of a moist nature, and their vajra is the very experience of the essence of emptiness. Thus, the water-vajra is Māmakī. Alternatively, the moist nature of blood and so forth belonging to one's own body is "water"; because the vajra of those is the experience of emptiness, the water-vajra is that very thing. Regarding "fire-vajra": the nature of heat is "fire," and its vajra is, as before, the fire-vajra Pāṇḍaravāsinī. Alternatively, the warmth residing in one's own body is "fire," and its vajra is, as before, that very fire-vajra. Regarding "wind-vajra": it is "wind" because its nature is to cause movement. Its vajra is, as before, the wind-vajra Tārā, because of the realization of non-apprehension.

ཡང་ན་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རླུང་ངོ་། ། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རླུང་རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་ལྷ་མོ་བཞི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེའི་རིགས་དང་འབྲེལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རིགས་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ནི་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེའོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་ཚིག་གི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རིམ་པ་གཉིས་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་རིགས་ནི་རྒྱུད་སྡེ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ལས་ཀྱི་རིགས་ལ་བརྟེན་པས་མ་ལུས་པའི་རིགས་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གྲངས་ཇི་ཙམ་དང་ལྡན་པ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་རིགས་ཆེན་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་རྣམས་སོ། །

Alternatively, the winds are those that perform the functions of the body, such as going and coming. In that regard, the Vajra Wind is the very essence for the sake of realizing emptiness. The term "bodhisattva mahāsattva" is as explained previously. Regarding the phrase "having become the principal," this refers to the five Tathāgatas and the four goddesses who have become the principal deities. Regarding the phrase "connected to the family of the great samaya," the "great samaya" is the Great Vajradhara. "Connected to his family" means that which truly arises from his family. Alternatively, the "great samaya" is Amoghasiddhi. This is because, preceded by the taking of the vows of the samaya of all the Buddhas and so forth, one attains that state through hearing, contemplating, and meditating upon the two stages. His "family" is so called because, by relying on the Action Family connected to that tantra class, one desires to enter all families without exception, and because it is the nature of all activities. If one asks how many there are, it is said: "and seventy-two thousand bodhisattvas." This is because they are the purified forms of the seventy-two thousand channels, being the very nature of method and wisdom. The meaning of the word "bodhisattva" has already been explained. Furthermore, regarding the phrase "and hundreds of thousands of millions of billions of other bodhisattvas connected to the great family," the word "other" refers to those others.

རིགས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རིགས་སོ། ། དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རིགས་ཅན་རྣམས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྒོའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དབྱེ་བར་བྱས་པའི་ཁྲག་ཁྲིག་ནི་ས་ཡའོ། ། བརྒྱ་སྟོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གཙོ་བོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནམ་མཁའི་སྒྲས་ནི་རྣ་མཆོག་གི་ནང་ན་གནས་པའི་ནམ་མཁའ་བརྗོད་དེ། དེར་འགྲོ་བའི་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་སྒྲ་སྟེ། སྒྲ་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་རྒྱས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ནི་ནམ་མཁའ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པར་རྒྱས་པ་ནི་བསྐྱེད་འགགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་རྒྱས་པ་སྟེ་ཡུལ་གཟུགས་སོ། ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ནམ་མཁའི་དྲི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ནི་སྣའི་ནམ་མཁའོ། ། དེ་ནས་དྲིའི་ཡུལ་བསྣམ་པའི་ཕྱིར་དྲི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ནམ་མཁའ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནམ་མཁའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ལུས་བརྗོད་དོ། །

The "great family" refers to the family of the Great Vajradhara. Those "connected to it" are those belonging to that family. "Bodhisattvas" refers to those who practice the conduct of the gateway of mantra. Their divisions are categorized by a numerical distinction of ten hundred thousand (one million) times ten million (one billion). "Hundreds of thousands" is as explained previously. Having thus presented the extensive explanation of the primary subject, in order to state the explanation of its branches, the text says "namely" and so forth. Regarding "those who travel in space" and so on: the word "space" refers to the space located within the ear. "Traveling in space" means traveling in that space, which is sound; the meaning is the Bodhisattva whose essence is the Vajra of Sound. "Bodhisattvas" and so forth are as explained previously. Regarding "the expansion of space": here, "space" is space, characterized by being free from obscuration. "Expansion" refers to that which possesses the discordant factors of arising and ceasing; thus, "expansion of space" refers to the object, form. This is the meaning of the Bodhisattva known as the Vajra of Form. Regarding "the scent of space": here, "space" is the space of the nose. Because it perceives the object of scent, it is the meaning of the Vajra of Scent. Regarding "the touch of space": the word "space" here refers to the body in the aspect of the non-apprehension of form.

དེའི་རེག་པས་ནམ་མཁའི་རེག་པ་སྟེ་རེག་རྡོ་རྗེ་མའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཚམས་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚམས་ནི་གཟུགས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་རོ་སྟེ། དེ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ནི་བསྡུས་ན་འགུགས་པའི་ཕྱིར་མཚམས་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ནི་རོའོ། ། དེ་ཉིད་རོ་རྡོ་རྗེ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ལྔ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་དེའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བསྟན་པ་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ་ལ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་བཟང་པོ་ནི་དགེ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་སྙིང་པོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་སའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཡང་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ཏེ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའོ། ། རྡོ་རྗེའི་བློ་གྲོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟར་རྣོ་བའི་བློ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་བློ་གྲོས་སོ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ནི་བླང་དོར་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལག་ན་གང་ལ་ཡོད་དེ་དེ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བས་ན། རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་དམ་ཚིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

Through that touch, it is the touch of space, meaning the essence of Sparśavajrā. Regarding the phrase "definitively liberated by the intermediate directions," the "intermediate directions" refer to the taste associated with form; being "definitively liberated" from that, in brief, is for the sake of summoning, and thus "definitively liberated by the intermediate directions" refers to taste. This is the meaning of the term Rasavajrā. By this, the five subsequent activities are fully demonstrated. Regarding "Vajrasattva," this is Samantabhadra, because Vajrasattva is a synonym for him. One who possesses the "excellent" (sattva) characteristics for accomplishing the welfare of oneself and others within the "vajra teaching" (vajra-śāsana) is Vajrasattva. "Vajragarbha" means Kṣitigarbha. "Vajra" is the ultimate emptiness, the essence of the earth element. That which is both that [emptiness] and a "vajra" is Vajragarbha. "Vajramati" means Mañjuśrī. One who possesses an intellect as sharp as a vajra is Vajramati. "Vajrapāṇi" means one who holds in the hand (pāṇi) the "vajra" which is the nature of the wisdom of what to adopt and what to reject; thus, he is Vajrapāṇi. "Vajrarāja" means that because he appears for the benefit of the world through great compassion, just like a vajra, he is Vajrarāja, the Lord of the World (Lokanātha). "Vajrasamaya" is a term for Ākāśagarbha.

རྡོ་རྗེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ནམ་མཁར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བས་ན་དམ་ཚིག་སྟེ་རྡོ་རྗེ་དམ་ཚིག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བར་ཡིད་ལ་རེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཆོས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་ཆོས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ན་བཟློག་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་དོ། ། འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོའི་འཁོར་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སྤྱི་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟར་ཕིགས་པར་དཀའ་བའི་སྤྱི་བོར་གནས་པའི་གཙུག་ཏོར་གང་གི་ལག་པ་གཉིས་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྤྱི་བོའོ། ། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྒྲས་ནི་གཤིན་རྗེ་ལ་བརྗོད་དེ། ཤིན་ཏུ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་རྣམ་པར་གནོན་པ་ནི་གང་གིས་གནོན་པ་དེ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པའོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་སྤྱི་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ཀྱིས་སོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་ཏུ་བརྗོད་དོ། ། དེས་མེ་ནི་མེ་སྟེ་ལེ་ལོ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The vajra is described as space in the aspect of emptiness. Because one proceeds correctly toward that, it is the samaya, the vajra samaya. "Vajra Dharma" means the one called Maitreya. Because he teaches the Dharma that completely fulfills all mental aspirations in the future, just like a vajra, he is the Vajra Dharma. "Vajra Enjoyment" is a term for Sarvanīvaraṇaviṣkambhin. The vajras are the afflictions, which are of the nature of emptiness. When one enjoys those through the insight that is the nature of the authentic path, that which possesses the reversal [of those afflictions] is Vajra Enjoyment. By this, the retinue consisting of the essence of the bodhisattvas is described. "Vajra Crown" means the one called Uṣṇīṣacakravartin. He is the Vajra Crown because the uṣṇīṣa, which is difficult to pierce like a vajra, resides upon his crown and is held in his two hands. "Subduer by Supreme Prowess" means by Prajñāntaka. In that context, the word "subduer" refers to Yama, because he is the ultimate reality. His subduing is that by which he subdues; thus, he is the Subduer by Supreme Prowess. "Crown of Non-conceptuality" refers to Prajñāntaka. The word "non-conceptuality" refers to insight. By that, "fire" is fire, because it destroys laziness.

རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་མཐར་བྱེད་དོ། ། གཙོ་བོར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བརྗེད་ངས་པ་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡིན་ལ་སྒྲ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གང་གི་རྣམ་པར་དག་པ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་རིགས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་སྒྲའོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགེགས་མཐར་བྱེད་དེ། གཙོ་བོར་ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། བགེགས་ལ་ཕུར་བུས་འདེབས་པས་གོ་ཆའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཆོས་སོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་དམ་ཚིག་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རིམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཉེ་བར་ཞི་བས་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡིན་ལ་དམ་ཚིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ནད་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་དམ་ཚིག་གོ། ། དགའ་བ་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བགེགས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལེ་ལོ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པས་སེམས་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པས་དགའ་བའོ། ། དེ་ཡང་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་པས་དགའ་བའི་རྡོ་རྗེའོ། ། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱུག་པ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དགའ་བ་བསྐྱེད་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །

"Sound without conceptualization" refers to Padmantaka. This is because he is primarily unstained by attachment and the like. He is "without conceptualization" because he has reversed forgetfulness. Since he is both that and a sound—because he abides in the family of Amitābha, whose pure appearance is such—he is the "sound without conceptualization." "Dharma without conceptualization" refers to Vighnantaka. Because he is the antidote to the distractions of envy and the like, he is without conceptualization; and because he is both that and a dharma—since he strikes obstacles with a ritual stake (kīla) and is thus the very nature of armor—he is the "dharma without conceptualization." "Samaya without conceptualization" refers to the meaning of Acala. Because he pacifies diseases such as fevers, he reverses conceptualizations such as lack of faith; thus, he is without conceptualization. Since he is both that and a samaya—because he is not to be transgressed due to the pacification of diseases and the like—he is the "samaya without conceptualization." "Vajra of Joy" refers to the meaning of Takkirāja. Because he destroys all obstacles, he abandons the discordant factor of laziness and attains joy in the mind; thus, he is "joy." Since he is both that and a vajra, he is the "Vajra of Joy." "Vajra of Great Joy" refers to the meaning of Nīladaṇḍa. Because he generates a particularly exalted joy in order to avert all fears, he is "great joy."

དེ་ཡང་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རྡོ་རྗེའོ། ། འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་སེལ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སོ། ། དེ་ཡང་ཡིན་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཡིན་པས་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དུག་སེལ་བར་བྱེད་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱིས་གཞལ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དཀྱིལ་འཁོར་ཚོགས་དང་ཐབ་ཁུང་དང་། ། གཏོར་མ་འདུས་པའི་རིམ་པ་དང་། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་དུ་གྲགས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ནི་དགའ་བ་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། ། བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས།

Furthermore, because it is both that and a vajra, it is the "Vajra of Supreme Joy" due to its essence being emptiness. "And the Vajra of Passion" means the one called Mahābala. Because it clears away the faults of the ḍākinīs and so forth, it is the "Passion of Suchness." Because it is both that and passion, it is the "Vajra of Passion." "And the Coemergent Vajra" means the one called Sumbharāja. Because it clears away the poisons of the stable and the moving, and because its essence is coemergent, it is "Coemergent." Because it is both that and a vajra, it is the "Coemergent Vajra." "Furthermore" refers to those belonging to that same family. "Immeasurable" is because they cannot be measured by number. Regarding "those who have superior devotion to the Vajra Vehicle," the Vajra Vehicle is the Mantra Vehicle. As it is said: "The maṇḍala, the assembly, the hearth, the offering cake, the stages of the gathering, and the seven aspects of suchness—thus it is renowned." In that context, "superior devotion" refers to those who possess joy; they are "those with superior devotion to the Vajra Vehicle." "Bodhisattvas" and so forth are as before. "Together with those who have devotion to the mantra conduct" means in company. "Dwelt" connects to the previous activity. Thus, having shown the excellence of the retinue in two ways, [the text continues].

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་སྣོད་དུ་བྱས་པའི་ཡན་ལག་སྟོན་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཅོམ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པ་ཉིད་དང་། བདུད་བཞི་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཤིན་ཏུ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ན་ཤིན་ཏུ་ཡང་ལེགས་པར་གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའོ། ། ཡང་ན་བདེ་བའི་ཐབས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བསྐོར་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱུད་སྡེ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་གང་གིས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ནི་ཀུན་ནས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དབྱེ་བས་སམ། རྣམ་པ་ལྔའི་སེམས་ཅན་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་བྱས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ནི་གང་གིས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གང་གིས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཕྱིའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་སྦྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བསོད་ནམས་སོ། །

In order to describe the display of miracles by the Blessed One, and to show another occasion for teaching the limbs that make the retinue into suitable vessels, he said, "Furthermore," and so forth. Regarding the term "Blessed One" (bhagavān): "Blessed" (bhagavat) refers to one who has conquered (bhagna) attachment and the other afflictions, who has conquered the four māras, and who possesses qualities such as sovereignty; thus, he is the "Blessed One." Regarding "having thoroughly turned the wheel of Dharma": it refers to one who has turned the wheel of Dharma in an exceedingly excellent manner. Alternatively, "turning" is characterized by the enjoyment of the five sensory qualities as a means to bliss; it is so called because it is characterized by the teaching of the five classes of tantra, which are aspects of the Dharma wheel that serve as the antidotes to the afflictions such as attachment. Regarding "the Buddha's activities are thoroughly perfected": this refers to one who has excellently and completely brought to perfection the Buddha's activities for the sake of others, categorized either by the divisions of sentient beings wandering throughout the three realms or by the fivefold division of sentient beings. "Perfected" means having attained the ultimate limit. The Buddha's activities are so called because they are characterized by accomplishing the welfare of others. Regarding "the accumulations of merit and wisdom are thoroughly complete": this refers to one who has excellently and completely perfected the accumulations of merit and wisdom in every respect. In that context, "merit" is characterized by the three outer perfections, beginning with generosity.

བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བརྩོན་འགྲུས་ནི་གཉིས་ཀའི་ཡན་ལག་གོ། ། འདིར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གསུམ་གྱི་སྐབས་དང་རིམ་པ་ལྔ་རྣམས་ལ་ཡང་ཇི་སྲིད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དག་གི་བཤད་པ་བླ་མའི་ཞལ་ནས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འཁོར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་ནས་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། རྒྱས་པར་ནི་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཁྱབ་པར་གནས་པའོ། ། ཞལ་འཛུམ་པ་དང་བཅས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་གྱི་པདྨ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ། འཆད་བཞིན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་རབ་ཏུ་བསྟན་ནས་འོད་ཟེར་འཕྲོས་པས་འཁོར་རྣམས་སྣོད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞལ་འཛུམ་པ་མཛད་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་ཆེན་པོ་བཀྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་སྤྲོས་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བ་སྤུའི་བུ་ག་ཐམས་ཅད་ནས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དོན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་འབྲེལ་པའི་སྐུ་ལ་གནས་པ་ལས་སོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་གཙོ་བོ་དང་བཏགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།

Wisdom is characterized by meditative concentration and insight. Diligence is a branch of both. Here, the explanation of the accumulations of merit and wisdom throughout the three samādhis and the five stages should be understood from the oral instructions of the guru. Regarding the phrase "to that assembly," in brief, it has the form of a maṇḍala of thirty-two deities; in detail, it abides pervading the nature of space. "With a smiling face" means the lotus of the face is fully opened, because he possesses the intention to display the miracles that are about to be explained. "Was seated" means he remained there. Having thus clearly shown another occasion of the Teacher, the passage beginning with "Then" is spoken in order to make the assembly into suitable vessels by emitting rays of light. This occurs immediately after the Blessed One smiled. "The Blessed One" is as explained previously, and it connects with the phrase "emitted a great web of light rays." The meaning is that a mass of light rays, whose nature is wisdom, was projected. From where? Therefore, it is said: "From all the pores of his skin." This means they issued from the body of the Blessed One. What did he do? Therefore, it is said: "Having entered the meditative absorption called the 'Vajra Garland Mode of Manifest Enlightenment.'" In this context, the Vajra Garland is of two types, distinguished as the primary and the nominal.

རྡོ་རྗེ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པས་ཀྱང་དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་ས་བཅུ་གསུམ་པའི་སའི་ངོ་བོ་ཇི་སྐད་དུ། དང་པོའི་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ནི་བག་ཆགས་སུ་གཏོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་འགགས་པས་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྒྱུན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཚུལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐབས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་སོ། ། གཞན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་སྟེ། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེའི་རྩ་དང་པདྨའི་རྩའོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་གཉིས་པོ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བ་ལས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མཆོག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འབིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྲེང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནོ། ། དེས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །

"Vajra" refers to the clear light to be attained through the stages of manifest enlightenment, according to the intent of the Mahāyoga Tantras. According to the intent of the Yoginī Tantras, it is the experience of the ultimate coemergent [wisdom]. In both cases, the nature of the thirteenth ground is as it has been said: "By the application of the first activity..." The "Vajra Garland" is the continuum of experiencing the three wisdoms characterized by emptiness, great emptiness, and very great emptiness, through the cessation of the one hundred and sixty natural collections belonging to the habitual tendencies. That itself is manifest enlightenment, because it exhausts all conceptual constructions through the very nature of the dharmakāya. That itself is the "method," meaning that by means of the characteristics of meditative absorption and mudrā, one enters into equipoise in the specific state of making the mind one-pointed in that so-called meditative absorption. The "Vajra Garland of the Wisdom of Other-Emptiness" refers to this: therein, "emptiness" is the secret vajra channel and the lotus channel. "Wisdom" is the coemergent aspect of the supreme conventional mind to be attained from the perfect union of those two, together with the substantial bindu. That itself is the "vajra" because it pierces all conceptual constructions. Its "garland" is the continuum of bodhicitta. That which is to be attained by it is manifest enlightenment, characterized by great bliss and having the aspect of ultimate bliss.

དེ་ཉིད་ནི་ཚུལ་ཏེ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཏེ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དབུགས་ཀྱི་རིམ་པ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྲེང་བ་ནི་རྒྱུན་དེ་དགའ་བ་གསུམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། རླུང་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་ངག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛིན་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཚུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལེའུ་གསུམ་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་དོན་ངེས་པ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱའི་མིང་། ། དེ་ཡང་ས་ནི་བཅུ་གསུམ་པ། ། དགའ་བ་བཞི་པ་དོན་གྱིས་གནས། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་བདེ་ཆེན་པོ། ། ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་ལས་འདས། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། སྐལ་བཟང་རྣལ་འབྱོར་ཀུན་གྱི་མཐའ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ཞལ་གྱི་ཡུལ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་སྟོང་ཉིད་དང་། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བཤད་དོ། ། སྟོང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསང་པད་རྩ། ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མཆོག། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་མཚར་བ། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཡང་རྣམ་རྟོག་རྣམས། ། འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲགས། ། ཕྲེང་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྒྱུན། །

That itself is the method, the means for carrying one onto the path of no-more-learning. "Having entered into meditative equipoise in the samādhi called by that name" is as explained previously. Alternatively, "vajra" is indivisible wisdom, because it is accomplished by being preceded by that which symbolizes the stages of the breath. Its "garland" is the continuum that serves as the cause for generating the three joys. That itself is "manifest enlightenment," because by conquering the winds, one realizes the suchness of speech and is able to hold the bodhicitta. "That itself is the method" is as before; the meaning is "having entered into such a samādhi." As it is said in the explanation of the third chapter: "The definitive meaning of the Vajra Garland Is the name 'Vajra Garland.' It is the thirteenth stage, Abiding in the sense of the fourth joy. The great bliss of universal emptiness, Transcending all objects of speech, Second, completely free from all [dualities], The limit of all fortunate yogis, The domain of the yoginīs' faces." And from that same source: "Vajra wisdom and emptiness Are explained as the 'Vajra Garland.' Emptiness, the vajra, the secret lotus root, The supreme Vajradhātvīśvarī, Supreme wisdom, great bliss, The wonder of the coemergent. That vajra is also renowned As that which opens up conceptual thoughts. The continuum of those garlands..."

བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྣམས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་མཉན་པར་གྱིས། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་དོན་སྡོམ་པ། ། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་དུ་སྦས་པ་ནི། ། གང་ཡང་རུང་ལ་བརྗོད་མི་བྱ། ། མི་ཕྱེད་པ་ནི་རྡོ་རྗེར་གསུངས། ། དེ་ནི་དབུགས་སུ་ཡོངས་སུ་གྲགས། ། ཕྲེང་བ་རྒྱུན་ནི་མི་འཆད་པ། ། དགའ་བ་རབ་བསྐྱེད་བདག་ཉིད་ཅན། ། རླུང་རྣམས་ཀུན་ལ་འབིགས་བྱེད་པ། ། རླུང་ལ་འབིགས་པར་མི་ནུས་སོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེ་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་གཟིགས་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གྲངས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞལ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ཆེན་པོ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ནི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། གཟིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བལྟས་ནས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་འོད་ཀྱི་དྲ་བ་ཆེན་པོ་བཀྱེ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལའོ། ། སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྣོད་དུ་རུང་བ་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུའོ། གལ་ཏེ་ཡང་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྣོད་དུ་བྱ་བ་ཉིད་མི་དགོས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མའི་འབྲེལ་པ་སྣོད་དུ་རུང་བ་བསྐྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་བརྗོད་པར་འདོད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཙོར་གྱུར་པའི་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་རུང་བ་ཉིད་ནི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །

O Vajras of the Bodhicitta, listen further to this: the summary of the meaning of the Vajra Garland, which is hidden throughout all the tantras, must not be spoken to just anyone. That which is indivisible is called "Vajra"; it is renowned as the breath. The "garland" is the uninterrupted continuity, characterized by the generation of supreme joy. It pierces all the winds, yet the winds are unable to pierce it. Thus it was said. Furthermore, having done what? It says, "therefore, having looked upon the vast assembly of Bodhisattvas." It is "vast" because it cannot be measured by numbers and the like. "Great" refers to the assembly of Bodhisattvas, such as those of the Ratna and Candana families. "Having looked upon" means having gazed. Why was the great net of light emitted? It says, "in order to make them suitable vessels," referring to the five types of Bodhisattvas. "In order to make them suitable vessels" means for the purpose of generating the state of being a suitable vessel for the teaching of the Vajra Garland Tantra. Even if Bodhisattvas who have abandoned obscurations do not require the state of being a vessel, nevertheless, because the author intends to describe the future relationship between master and disciple as being preceded by the generation of a suitable vessel, there is no fault in making that the primary focus for their suitability.

འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་ཆེན་པོ་དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བ་སྤུའི་བུ་ག་ནས་སྤྲོས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་ལྔ་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཁྱབ་པར་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། རེག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐུ་ལ་སོགས་པ་འབེབས་པར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རེངས་པ་དང་ལྷ་ཆེན་པོ་དང་འཕགས་པའི་དབྱངས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་འོད་གསལ་སྔོན་དུ་བྱས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་དང་གང་དང་འབྲེལ་པས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདྲ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཐབས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པས་སྟོང་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བའི་སྒོ་ནས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་གཏོས་ཁྱབ་པ་ཉིད་ལའོ། ། དེ་དག་ཉིད་ཚིམ་པ་དང་དགའ་བ་དང་། མགུ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་ཚིམ་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་སྤངས་པས།

Regarding the phrase "by that great web of light rays," it refers to the collection of five-colored light rays, which are the nature of wisdom, emanated from the pores of the Blessed One’s body. Regarding "those great bodhisattvas," it refers to those who abide pervading the realm of space. Regarding "by touching," it means having come into contact. Regarding "having attained supreme joy," it means that preceded by the descent of the [Buddha] body and so forth, and preceded by the experience of the stages of rigidity, the Great Deity, and the Noble Melody, one attains the abandonment of the afflictions by means of the preceding luminosity. If one asks, "In what way and in relation to what is this?" it is for that reason that "it is as follows" is said. To demonstrate the similarity, an analogy is given: "just like the Blessed One Vajradhara, who possesses the non-dual union." This means the Great Vajradhara, who destroys conceptual thought, the Blessed One who actualizes the luminosity empty of the aspects of subject and object through entering into union with an external mudrā and the method. Regarding "then," it means immediately after those bodhisattvas attained supreme joy by way of the web of light rays. Regarding "those very bodhisattvas," it refers to those who pervade the expanse of space. Regarding "they themselves were satisfied, joyful, and delighted," therein, "satisfied" means having abandoned the thirty-three natural aggregates.

སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ལ་གོམས་པས་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདེ་བ་འབྱུང་བའོ། ། དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བཞི་བཅུ་སྤངས་པས། སྣང་བ་ཆོད་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའོ། ། མགུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བདུན་སྤངས་པས་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའོ། ། ཚིམ་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། མགུ་བ་ནི་ཚིམ་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། མགུ་བ་སྟེ་དེས་སོ། ། བརྒྱལ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་སྔོན་དུ་བྱས་པ་མ་ལུས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་འོད་ཟེར་སྤྲོས་པས་འཁོར་སྣོད་དུ་བྱ་བའི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བརྗོད་ནས། འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནས་ཡང་དེའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རེག་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་ཆེན་པོ་དེའོ། ། མཛོད་སྤུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིན་མའི་དབུས་སུའོ། ། བསྡུས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉེ་བར་བསྡུས་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྨིན་མཚམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཞུགས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་བའོ། ། སླར་ཡང་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་སོ། །

Through familiarity with the methods of the stages of mantra and mudrā, the bliss of the wisdom of appearance arises. "Joy" refers to the arising of the wisdom of the cutting off of appearance through the abandonment of the forty natural aggregates. "Delight" refers to the thorough arising of the wisdom of the near-attainment of appearance through the abandonment of the seven natural aggregates. "Satisfaction," "joy," and "delight" are so called because of that. "Fainted" means that the engagement of the sense faculties, preceded by the clear light, occurs without exception. Having thus described the nature of the retinue as the vessel through the radiation of light rays, in order to describe the withdrawal of the web of light rays, it is said: "Then, at that time," and so forth. "The Blessed One" has already been explained. "That great web of light rays" refers to the great mass of light rays whose nature is wisdom, by the touch of which the bodhisattvas attain supreme joy. "In the ūrṇā-hair-treasure" means in the center of the eyebrows. "Was withdrawn" means it entered, because the activity of the web of light rays was fully completed. "That withdrawal" means it was made to enter the center of the space between the eyebrows. "Again, through the vajra path" means through the vajra path of the Blessed One’s method.

ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལྕགས་ཀྱུ་དང་འདྲ་བའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་འོད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། ཉེ་བར་སྤྲོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་ནས་སོ། ། སླར་ཡང་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་གཙུག་ཏོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་རྣམས་ཀྱིས་མ་མཐོང་བའི་སྤྱི་བོ་ལའོ། ། ཉེ་བར་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུགས་པར་གྱུར་པའོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་རེག་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་སྤྲོས་པས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱལ་བར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་ཕྲེང་བ་དང་འདྲ་བར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེའི་ཕྲེང་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཁ་དོག་ལྔའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཕྲེང་བ་སྤྲོས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། ། དེ་ལྟར་འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་གནས་སུ་གནས་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཙུག་ཏོར་གྱི་འཁོར་ལོར་ཞུགས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་སླར་ཡང་རང་གི་སྙིང་གའི་ལྟེ་བའི་བུ་ག་ནས་སྤྲོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྙིང་གའི་ལྟེ་བའི་བུ་ག་ནི་དབུས་ཀྱི་གནས་སུ་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་། ཧཱུྃ་ཡིག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དེས་སྤྲོས་ཏེ། རང་གི་སྙིང་གའི་དབུས་ནས་སྤྲོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་རང་གི་གདན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།

The phrase "great light rays in the form of a hook" refers to the essence of great light rays that resemble a hook whose nature is wisdom. "Having emanated" means having projected them. "Again, through the vajra path, into the uṣṇīṣa wheel" means into the crown of the head, which is not seen by others. "Having arrived" means having entered. If one asks what was done, it is said: "Having touched those who are such." "By that" means by the network of light rays emanated through the vajra path. "Those who have become such" refers to the victorious bodhisattvas. If one asks in what manner, it is said: "Like a vajra garland." Just as a vajra garland, preceded by the emanation of garlands of five-colored light rays that are the nature of the five Tathāgatas, performs the function of gathering them back, so it is here. Having thus shown the gathering of the network of light rays, in order to describe how the bodhisattvas are established in their respective places, it says "again." "The network of light rays that entered the uṣṇīṣa wheel is again emanated from the aperture of the center of one's own heart" means that from the aperture of the center of one's own heart—the central location blessed by the lotus, the moon, and the syllable HŪṂ—it is emanated. "The bodhisattvas in their respective seats" means: from the center of one's own heart, it is emanated, and the bodhisattvas are [established] in their respective seats.

ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་པདྨའི་གདན་ལ་སོགས་པ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པས་དབྱེ་བར་བྱས་པ་རྣམས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྦྱོར་བར་མཛད་དེ་རྒྱལ་བ་རྣམས་བཞུགས་པར་གྱུར་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དེའི་མིང་གཞན་ནོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པར་བྱེད་པའོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་ཧཱུྃ་ཡིག་བརྗོད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་བརྗོད་ནས་དེ་སད་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྲོས་པས་འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་ཆེན་པོ་ལ་རེག་ནས་ཇི་ལྟར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པའོ། ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་གནས་སུ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་བྱེད་པའི་མཐར་ཐུག་པས་འཁོར་སྣོད་དུ་བྱ་བ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས། ད་ནི་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་སློབ་མའི་བྱ་བའི་ཡན་ལག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་བྱེད་པར་རྩོམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་རྣམས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ཏོ། ། སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་བསྟོད་པས་ཡོངས་སུ་དགའ་བར་གྱུར་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བའི་ཡིད་ཅན་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེས་སོ། །

The Blessed One joins those who have been differentiated by various distinctions, such as seats of the moon, sun, and lotus, and the Victors come to reside there. If one asks what kind of bodhisattvas they are, it is for that reason that "Great Bliss" is mentioned; "Great Bliss" is another name for the Victor of the Clear Light. "Experience" means to make it known. If one asks what was done, it is for that reason that "the utterance of the vajra syllable HŪṂ" is mentioned, because by uttering such a sound, it is the very means of awakening [the deities]. Furthermore, that very Great Bliss is experienced; the Blessed One, through emanation, touches the great web of light rays and experiences supreme joy. That which is called "connected" because of being unafflicted by that Great Bliss is the connection. Thus, having described the preparation of the vessel of the retinue by establishing the bodhisattvas in their respective abodes, now, in order to show the commencement of the praise to the Blessed One as a branch of the activity of the disciples who have become vessels, it says "Then they..." and so forth. The bodhisattvas are the retinue, and the connection is that they perfectly praise the Blessed One. The Teacher, the Great Vajradhara, became completely joyful through the praise. If one asks in what way, it is for that reason that "those with joyful minds" have the mind of joy arise from experiencing the untainted Great Bliss.

གཞན་ཡང་ཆུའི་གཏིང་ནས་ཐོན་པ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་ཤེས་ནས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཆུ་ཀླུང་གི་དབུས་ནས་ལངས་ཏེ་དགའ་བ་དང་བཅས་པར་རློམ་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་རོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྟེ། འོད་ཟེར་སྤྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་གོ་འཕང་ངལ་སོ་བའི་ངོ་བོ་ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་མཐོང་ནས་སོ། ། གཞན་ཡང་ཤིན་ཏུ་མིག་གདངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གནས་ཀྱང་མིག་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་བསྟོད་པ་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དབྱངས་གཅིག་གིས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དངོས་སུ་བསྟོད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བས་རྒྱས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིས་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟོད་པ་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་ཡུལ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་ནི་རང་གི་དགའ་བ་གཟུང་བའི་རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེས་རྒྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་བོད་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་ལྔ་པོ་ཐ་མི་དད་པར་རྟོགས་པས་མྱང་བ་ནི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དབང་པོ་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི། ། རང་གི་འཇུག་གནས་ཐམས་ཅད་དུ། །

Furthermore, regarding the phrase "as if emerging from the depths of water," this refers to recognizing the great majesty of the Blessed One’s vast web of light rays. It is similar to how some, rising from the middle of a river, feel a sense of joy and pride. If one asks what was done [to cause this], it is for that reason that the words "great wonder" and so forth are spoken. The miraculous display of the great majesty of the Blessed One, the Great Vajradhara, is a manifestation of supernatural power; having seen the great wonder of the nature of the distinguished state of rest through the emission of light rays. Furthermore, "eyes wide open" means that although the eyes are very steady, they are fully expanded. If one asks how the praise was performed, it is for that reason that "with a single melody" is spoken. Having thus shown the Blessed One’s undertaking of the praise, now, in order to express the actual praise, the words "Blessed One" and so forth are spoken. Regarding the phrase "expanded by innate joy": this expresses the praise of the Blessed One through the nature of individual withdrawal (pratyāhāra). In that context, when the five sense faculties perceive the five objects, that which is "innate" is the nature of the aspect of perceiving one's own joy. "Expanded by that" means it is fully perfected; this is the address. If one asks why, it is for that reason that "experiencing the single taste" is spoken. Experiencing the five objects as non-dual is the "enjoyment." As it is said: "Of the ten faculties, in all their respective spheres of engagement..."

སོ་སོར་སྡུད་ཅེས་བརྗོད་པ་སྟེ། ། འདོད་པའི་སོ་སོར་ལོངས་སྤྱོད་པ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། བསམ་གཏན་གཏན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་རོ་གཅིག་ངལ་བསོ་ཀྱེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རོ་གཅིག་པའི་གོ་འཕང་ལ་ངལ་བསོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་ངལ་བསོ་བ་སྟེ་དེའི་བོད་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ངག་གི་ལམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འདས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཐ་དད་པའི་དམིགས་པ་མེད་པའི་རྟོག་པས་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྲོག་རྩོལ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་ཉམས་མྱོང་དགའ་བ་ནི་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མིང་ཅན་གྱིས་ཡང་དག་བདེ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་འཆར་བའི་རིམ་པས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་ནི་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་ལྡང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་བསྟན་ནས། འཛིན་པའི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཨེ་མའོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་བདུད་རྩི། ། རོ་སྟོན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཀྱེ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཨེ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་བའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་མ་བྱས་པའོ། ། བདུད་རྩིའི་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བར་སེམས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་བརྗོད་པའོ། །

It is said: "Withdrawal is the enjoyment of the desired objects." To establish meditative concentration, it is said: "O Blessed One, rest in the single taste!" This is because one rests in the state of the single taste of the three aspects of the three Tathāgatas, which possess the three types of attractive forms and so forth. What is this "resting"? It is an address to that [state]. For that very reason, it is said: "Beyond the domain of the path of speech." This is because, through the non-conceptualization that lacks distinct focal points for the three types of objects, one has transcended the domain of sound and conceptualization. Having thus shown the praise by way of meditative concentration, now, in order to show it by way of breath control (prāṇāyāma), it is said: "O Blessed One yourself," and so forth. This is because the joy of one's own experience is the authentic bliss brought under control through the sequence of the arising of the four maṇḍalas, which are designated as wind and consciousness. "The three worlds" refers to that which possesses the nature of entering, abiding, and arising; this is an address to that. Having thus shown breath control, in order to express the aspect of the mind of retention as being naturally luminous, it is said: "O, coemergent nectar! O, Great Compassionate One who reveals the taste!" The word "O" (emaho) expresses wonder. "Coemergent" means uncreated. "The taste of nectar" is an expression for the aspect of the mind's luminosity, which is like nectar.

དེས་གཏོར་བ་ནི་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདུད་རྩིའི་རོས་གཏོར་བ་ལ་དེ་བོད་པ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་སེམས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་སྐྱོབ་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་བསྟན་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་འོད་གསལ་གྱི་རང་བཞིན་འཛིན་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། ད་ནི་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པ་ལྔས་བསྡུས་པའོ། ། སེམས་ཅན་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་བསྟན་པ་ལ་གསལ་བ་མཛད་པ་ལ་གཟུང་བར་བརྩོན་པའོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་གསུམ་ནི་རོ་གཅིག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསུམ་པོ་སྟོང་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་རོ་གཅིག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། ། དེ་གཅིག་པ་ནི་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཅུ་གསུམ་པས་བསྡུས་པའོ། ། དེས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དེ་མངོན་དུ་བྱས་པས་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ། བཅོམ་ལྡན་རྣལ་འབྱོར་ཆེ་ལ་དགྱེས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ།

"Sprinkled by that" refers to the mode of manifesting that [wisdom], which is sprinkled by the taste of the coemergent nectar; thus, it is also called "invoking" that. "Great Compassion" refers to the great compassion that teaches others the very protection of the luminous nature of the mind realized by oneself. This is taught by way of showing the apprehension of the luminous nature of the mind. Now, in order to express the realization by way of teaching the stage of self-consecration, the words "Blessed One" and so forth are spoken. "All sentient beings" refers to those comprised of the five types of individuals. "For the sake of sentient beings" means to strive in making clear the manifestation of the illusion-like body. In order to express the praise by way of apprehending the naturally luminous nature, it is said: "The three suchnesses are of one taste," and so forth. The "one taste" of the wisdoms of suchness—the aspects of emptiness, very emptiness, and great emptiness—occurs in the state of the "all-empty." That "oneness" is subsumed by the thirteenth Mahāmudrā, which is unique and not shared with others. Its "differentiation" is due to the abandonment of the collection of natures characterized by the state of habitual tendencies through the manifestation of that [oneness]. In order to teach the recollection of the mode of union, it is said: "The Blessed One delights in the great yoga."

རྣལ་འབྱོར་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ན་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པ་ལ་དེ་དགྱེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་བོད་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། མདུད་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་མཛད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདུད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མདུད་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་བོད་པ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་བརྗོད་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཨེ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་བའོ། ། ཡུལ་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པས་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ནི་དགྱེས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་བྱེད་པས་ན་དགའ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་སྐལ་བཟང་མཛེས་པར་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འགྲོ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། ། སྐལ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེས་ན་མཛེས་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁོ་བར་བྱེད་པའོ། ། འདིས་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། ། བསམ་གཏན་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་ནི། ཨེ་མའོ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་བདེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་སྒྲ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་དགའ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པའི་ངང་ཚུལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །

Because it is both yoga and great, it is Mahāyoga; it is the delight in the aspects of the inseparability of the conventional and ultimate truths, and it is addressed by that name. Regarding the phrase "the one who severs all knots": "all knots" refers to those characterized by the conceptualization of duality; because it specifically severs them, it is "the seaver of all knots," and it is addressed by that name. Having thus expressed praise to the Blessed One by way of the six branches of yoga, in order to state the summary of that very [practice], "Ema" signifies wonder. The "great joy" arising from the close observation of the five objects is the specific quality of delight. Because it performs that, it brings about great joy. For that very reason, it is said, "It makes the fortunate beings beautiful." "Beings" refers to those of the three realms. "Fortunate" refers to the nature of apprehending the object. Thus, it is "beautiful," meaning it provides what is necessary for all yogins and yoginīs. This teaches the summary of individual withdrawal (pratyāhāra). As for the summary of meditative concentration (dhyāna), it is said: "O, how blissful is the Vajrayāna!" and so forth. The term "Vajrayāna" has already been explained. The Vajrayāna is the nature of a disposition that correctly relies upon the object, which is the mantra vehicle (mantrayāna). The "joy" therein is characterized by the bliss of the body. It brings about intense delight.

མགུ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྟེར་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་མགུ་བ་གསོལ་བའོ། ། ཡང་ན་དགའ་བ་ནི་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མཐོང་བས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དགའ་བའོ། ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མཐོང་བས་ཞེ་སྡང་གི་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། ། བར་མའི་ཡུལ་མཐོང་བས་གཏི་མུག་གི་རྣམ་པར་དག་པས་མགུ་བ་སྟེ། དེ་གསོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་ནི། ཨེ་མའོ་སྔགས་ནི་རབ་རྒྱས་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔགས་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྒྱས་པ་ནི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་གསུམ་ལ་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོའོ། ། དེས་རང་བྱུང་གི་གོ་འཕང་ནི་རང་ཉིད་ལ་གནས་པའི་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་མཚོན་པ་སྟེ། རང་བྱུང་གི་གོ་འཕང་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། ཡང་ན་རང་བྱུང་གི་གོ་འཕང་ནི་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པས་བསྒྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨེ་མའོ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོའི་ཆོས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་སེམས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དམིགས་པ་མེད་པ་སྟོན་པར་མཛད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པ་མེད་པ་ནི་འཇུག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྟོན་པར་མཛད་པ་སྟེ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨེ་མའོ་ཤིན་ཏུ་གསང་བ་གསང་བའི་བདག། ཅེས་གསུངས་ཏེ།

Harṣa (joy) is the mental factor of bliss that bestows happiness upon all sentient beings; thus, it is the prayer of intense delight and joy. Alternatively, rati (delight) is the purification of attachment upon seeing an attractive object. Prīti (intense delight) is the purification of aversion upon seeing an unattractive object. Harṣa (joy) is the purification of ignorance upon seeing a neutral object. The phrase "praying for that" is as explained previously. Regarding the summary of prāṇāyāma (vitality and effort): "O, the mantra is fully expanded!" Thus it is said. The "mantra" is the form of the three syllables. Its "expansion" is the essence of the application to the three winds, such as the entering wind and so forth. By that, the "self-arisen state" is indicated for the practitioner who has accomplished the wheel of breath abiding within themselves; thus, it is the practitioner who accomplishes the self-arisen state. Alternatively, the "self-arisen state" is accomplished in the form of luminosity; likewise, in order to show the grasping of the essence of the mind's luminosity, it is said: "O, the extremely profound Dharma!" This is because the essence of the extremely profound Dharma is the mind's very luminosity. Regarding "He demonstrates the non-referential": "non-referential" means demonstrating the meaning of being free from reference to the entering [wind], the afflicted [mind], and the ālaya-vijñāna (all-ground consciousness). In order to demonstrate the summary of grasping the essence of self-consecration, it is said: "O, the extremely secret Lord of Secrets!" Thus it is said.

གསང་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་གསང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རིམ་པ་དག་གིས་འོད་གསལ་བ་ལས་རྫོགས་པའི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྐུའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་བསྟན་པས་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། ཨེ་མའོ་མཆོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་པ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཚུལ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེས་སྣང་བ་ནི་དེ་ལ་མོས་པ་དེ་འོད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨེ་མའོ་སྤྲོས་པ་རྣམས་དང་བྲལ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐ་དད་པའི་སྤྲོས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདེན་པའི་དོན་ནི་གསལ་མཛད་པ། ། ཞེས་བྱ་བའོ། ། བདེན་པའི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་པའམ་སློབ་པའམ་མི་སློབ་པའི་དབྱེ་བ་ལ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཁྱེད་དྲིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དྲིན་གྱིས་བདག་པོའི་དབང་གིས་སོ། ། བདག་ཅག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ།

The "secret" is characterized by the essence of mantra to be attained through the meditation on the generation stage. Furthermore, the "secret" is the body of self-consecration, perfected from the clear light through the stages of the instantaneous and the reverse order. It is called "Great Vajradhara" because it is illustrated by the twelve examples of illusion. It is called "the Principal" because, by manifesting the illusion-like body, it accomplishes the welfare of others. To summarize the nature of holding the essence of natural luminosity, it is said: "O, supreme awakening!" "Supreme" refers to the nature of the awakening of the Śrāvakas and so forth, which is devoid of that [supreme awakening]. "Perfect awakening" is the emptiness to be attained through the stage of manifest awakening. Its "method" is the characteristic of the stages of meditative concentration and mudrā, which are the causes for attaining it. "Its appearance" refers to the characteristic of making that devotion luminous, thereby demonstrating it. To demonstrate the summary of the recollection of the essence of union, it is said: "O, free from conceptual elaborations!" This is because it is completely liberated from the elaborations of duality. "The meaning of truth is made clear" means that it demonstrates the meaning of truth as the non-differentiation of cause and effect, or the distinction between the stages of learning and no-more-learning. "By your grace" refers to the grace of the Teacher, the Blessed One Vajrasattva, by the power of the Lord. "We" refers to the Bodhisattvas.

། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་པོ་ཐོབ་ཏུ་རུང་བའོ། ། ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའོ། ། མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་བོད་པའོ། ། ལམ་ལོག་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟ་རྩོད་པའི་དུས་ན་ཤེས་རབ་དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཐེག་པས་མྱུར་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཅག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་རྣམས་སོ། ། མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། ཁྱེད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སོ། ། ལམ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྔགས་ཀྱི་ལམ་སྤྱོད་པ་གསུམ་པ་གསུམ་པོ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་བཀོད་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་མུན་འཐོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལམ་ཐོས་པས་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཅག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་འོད་གསལ་གྱི་ཐབས་ལའོ། ། སྦྱོར་བར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་སྟེ། འོད་ཟེར་སྤྲོས་པས་སྣོད་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ། ། དམ་ཚིག་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམ་ཚིག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་རིམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་མི་འདའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཉི་མ་དང་འདྲ་བས་ན་ཉི་མ་སྟེ།

Regarding the phrase "the state of Vajrasattva," it refers to the attainability of the six Tathāgatas. "Attainment" means realization. "Protector" is an address to him. "Those who have entered a wrong path" refers to the fact that in the present age of conflict, due to inferior insight, there is no swift liberation through the vehicle of renunciation. "We" refers to the retinue. "Protector" is as before. "By you" refers to the teacher Vajradhara. "On the path" means establishing them in the practice of the three conducts of the Mahāyāna Mantra path, which primarily brings about the attainment of the state of Great Vajradhara. "Worlds bewildered by darkness" refers to being agitated by hearing the various paths of the Blessed One. "We" refers to the Bodhisattvas. "Protector" is as before. "Light of wisdom" refers to the method of luminosity, the essence of the dharmakāya. "You cause to join" means to enter, because by emitting rays of light, one makes [the world] into a vessel. "By you" refers to the Blessed One. Regarding "Samaya Sun," "samaya" refers to the five Tathāgatas; because they do not transcend the process of purifying the five afflictions and the five aggregates to manifest the essence of the five wisdoms, they are the "samaya." That itself is the "vajra" because its essence is emptiness. Since these are like the sun, they are the "sun."

གཙོ་ཆེར་གསལ་བར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དོན་ཏེ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་སྟེ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི་འོད་ཟེར་བཀྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྣོད་དུ་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བརྩེ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་འོད་གསལ་བ་དང་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དག་པ་གཉིས་མེད་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དག་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་མཁའ་སྟེ་ནམ་མཁའོ། ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཟླ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་རི་བོང་གི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་སློབ་མའི་བྱ་བ་བསྟན་ནས། སླར་ཡང་དེའི་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་འཁོར་གྱི་དགོངས་པ་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྔགས་པ་བྱས་ནས་སོ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཅིག་པས་རང་གི་གདན་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་ངོ་བོ་རྣམས་ལ་འཁོད་ནས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན།

It is because he primarily makes [the meaning] clear. Regarding the phrase "the meaning of Mahāmudrā": Mahāmudrā is the aspectless essence of the stage of manifest enlightenment. That itself is the "meaning," which is the essence of the result; he makes it manifest by means of emitting rays of light, thereby making [the disciples] into suitable vessels. "Homage" is directed toward the Blessed One himself, who is the nature of the three bodies. "To the Blessed One" is as explained previously. "Mahāmudrā, the nature of compassion" means the nature of the body that is inseparable from luminosity and self-consecration, which possesses the nature of emptiness and compassion. Regarding "the sky of non-dual purity": "purity" is by way of the two purities. "Non-dual" means empty of the duality of subject and object. That itself is the "sky," which is space. In that context, "the moon of enlightenment" means the essence of enlightenment, the mark of the hare. Having thus shown the activity of the disciples who have become vessels in two ways, in order to state their activity once more, he spoke the verses beginning with "In order to show the Lord of Desires," preceded by the knowledge of the intention of the retinue. This is done by means of the ten verses previously taught. "Having offered praise to the Blessed One" means having performed eulogy. With single-pointed mental engagement, they are connected [to the text] by being seated upon their respective seats, which are the essences of the moon and the sun. If one asks, "Having done what?"—

དེའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་འདུས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་པོའི་དགོངས་པས་གནས་གཅིག་ཏུ་འདུ་བ་བྱས་ནས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་གསུམ་པས་བསྡུས་པ་ལའོ། ། ཇི་ལྟ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་སོ། ། ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། དྲི་བར་འདོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲུང་དུའོ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཅིག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གཅིག་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལའོ། ། སེམས་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་གསུང་ཉན་པར་འདོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་དགའ་བ་བརྗོད་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲའོ། ། དེ་ལ་དྲི་བར་འདོད་ནས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའོ། ། གཞན་ཡང་འདར་བ་དང་བ་སྤུ་ལྡང་བ་དང་དབུགས་གཡོ་བ་དང་བཅས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདར་བ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་གཡོ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། ། བ་སྤུ་ལྡང་བ་ནི་སྤུ་ལངས་པའོ། ། དེ་དབུགས་དབྱུང་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ངོ་བོ་དབུགས་དབྱུང་བ་འཇུག་པ་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། གཞན་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་བྱེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །

Therefore, it is said, "they gathered once again." This means they assembled in a single location with the intention of petitioning the Blessed One. If one asks what kind of bodhisattvas they were, it is said: "The one called the Vajramālā-abhidhāna is comprised of the thirteenth ground." "In what manner" means by whatever mode. "Essence" means the nature. "Desiring to ask" means in the presence of the Blessed One. "With a single mental engagement" means with a one-pointed mind, regarding the petition to the Vajramālā-tantra. "One-pointed mind" is because their intentions are identical. "Desiring to hear the speech that produces supreme joy" means that the speech expressing supreme joy is a sound that accords with the experience of great bliss. In that regard, "desiring to ask" means being single-minded in one's pursuit of the meaning. Furthermore, regarding "with trembling, horripilation, and the movement of the breath": "trembling" is the manner in which the entire body vibrates. "Horripilation" is the bristling of the body hair. "With the movement of the breath" refers to those in whom there is the occurrence of a particularly sublime relief of the breath. Furthermore, if one asks what else they did, it is said: "they prostrated to the Blessed One again and again," meaning they performed prostrations and so forth repeatedly. Regarding "bodhisattvas," these are the Buddhas and bodhisattvas such as Kṣitigarbha.

རང་གི་སྟན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། སེམས་རེ་དོགས་དང་བཅས་པས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་རྒྱུད་ཉན་པའི་དོན་དུ་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་དགོངས་པས་དེ་ལྟ་བུར་སྒྲས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་པོའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མཁྱེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཁྱེན་ནས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའོ། ། དེའི་སྦྱོར་བ་ནི་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གཞན་ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་ལས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ལས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། རང་གི་རིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མའོ། །

"Upon their own seats" is as explained previously. "They remained with minds full of hope and fear" is said because they were making a request to the Blessed One for the purpose of hearing the tantra, and it is expressed in that way for the sake of that intention. "Remained" means they were situated. "By the Blessed One" refers to the Teacher. "Of them" refers to the bodhisattvas. Regarding the phrase "having known such conceptual thoughts of their minds with his own mind," it means that having known the intentions of the bodhisattvas through the superknowledge of the various states of mind, it is connected to the phrase "having entered into the yoga of Mahāmudrā." Mahāmudrā is the aspect of natural luminosity. Its "application" (yoga) is the union characterized by the meditative equipoise of insight and method. "Having entered into that" means having entered into meditative equipoise. Furthermore, what did he do? For that reason, it says "once again," in relation to what preceded it. "Having entered into the meditative absorption called the 'Vajra Garland of Manifest Enlightenment'" has already been explained. What else did he do? For that reason, it says "from the secret vajra," meaning from the secret cavity of his own method-vajra into which [the consort] had dissolved. "By the Blessed One" refers to the one who destroys conceptual thought. "His own consort" refers to Vajradhātvīśvarī.

ཕྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པའི་ངོ་བོས་སྤྲོས་ནས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྒེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་གནས་པས་སྒེག་པའི་ཉམས་དང་ལྡན་པའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་མི་འཇིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དཔའ་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། བདུད་རྩིའི་རོ་མྱང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྔམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། དྲག་པོའི་མཚོན་ཆ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཉེ་བར་ཞི་བའི་བཞད་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞད་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། བགེགས་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པ་དང་བཀའི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་བ་ལ་ཡན་ལག་གི་དངོས་པོ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འཇིགས་སུ་རུང་དང་ལྡན་པའོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སར་པ་སར་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། དོན་དམ་པར་རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞི་བའི་ཉམས་དང་ལྡན་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེ་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གཟུགས་སྤངས་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་སོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ཆ་བྱད་དོ། ། སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱས་ནས་སོ། ། སྒེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་དང་ལྡན་པའི་གཟུགས་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རང་གི་རིག་མ་ལ་འཁྱུད་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

"Having emerged" means having emanated in the form of the one with three faces and six arms. If one asks in what manner, it is for that reason that it is said, "endowed with the moods of charm and so forth." In that regard, because he abides in meditative union with the Blessed One, he is endowed with the mood of charm. Because he is fearless toward conceptualization, he is endowed with heroism. Because he tastes the flavor of nectar, he is endowed with ferocity. Because he wields fierce weapons, he is endowed with wrath. Because he has the aspect of a peaceful smile, he is endowed with laughter. Because his limbs move to repel obstructors and the like and to emanate the wheel of commands, he is endowed with the terrifying. Because his nature is the essence of great compassion, he is endowed with compassion. Because he serves as the cause for emanating ever-new maṇḍala wheels, he is endowed with wonder. Because he is ultimately without aspects, he is endowed with the mood of peace. Furthermore, if one asks what else he did, it is for that reason that it is said, "having himself abandoned the form free from passion." "Himself" means by his own self. "The form free from passion" refers to the attire of Śākyamuni. "Having abandoned" means having made it invisible. "Having assumed a form endowed with the moods of charm and so forth" has already been explained immediately above. If one asks what the Blessed One is like, it is for that reason that it is said, "embracing his own consort."

འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་བསྟན་པར་མཛད་ནས། ད་ནི་འཁོར་རྣམས་ལ་ངོ་མཚར་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སླར་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གཟུགས་སྤངས་ནས་སྒེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དུའོ། ། མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཟིགས་ནས་ཏེ། ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ནས། དེ་ལ་འཁོར་རྣམས་ཡང་དག་པར་འཁོད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ངག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་སྐྱེས་ཏེ། མིག་གདངས་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གཟུགས་སྤངས་པའི་ངོ་མཚར་བས་མིག་གདངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་དང་འདྲ་བ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རི་མོར་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྩིག་པ་ལ་རི་མོ་མཁན་གྱིས་བྲིས་པའི་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་དང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། ། དེས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་པར་འགྱུར།

For the sake of the sentient beings dwelling in the desire realm, the Blessed One attained the non-dual union together with the Bhagavatī Vajradhātvīśvarī. Having thus preceded the teaching on the mastery of desire by fully understanding the intentions of the retinue, he now spoke the words beginning with "Then they..." in order to describe the manifestation of wonder to the retinue, as they were observing the miracles previously displayed. The phrase "by them" refers to the bodhisattvas residing in the retinue. "Such as that" means that they had abandoned the form free from passion and instead possessed forms endowed with the moods of charm and so forth. "Having seen" means having gazed upon [the display]; it connects with the statement that the retinue then became perfectly settled in silence, for they were unable to express it in words. Furthermore, how was it? Therefore, it is said that "wonder arose and they opened their eyes." This means that because of the wonder of having abandoned the form free from passion, they opened their eyes. To what were they like? Therefore, it is said they were "like figures in a painting." Just as a man or other figure painted by an artist on a wall cannot speak or express itself, so it was. This demonstrates the following:

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཇི་ལྟར་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ལྟ་བུའི་དབུས་སུ་སྔོན་གྱི་ཆ་ལུགས་ཡོངས་སུ་དོར་ནས་འོས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་གཟུགས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཡང་ན་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་བསྟན་པ་ལ་ངེས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དགོངས་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་སྙམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་རྣམས་ལ་ངོ་མཚར་བསྐྱེད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་སྤྲོ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་རྣམས་ལ་ངོ་མཚར་བསྐྱེད་པ་བསྟན་མ་ཐག་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྗེ་བཙུན་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཆེན་པོའི་སྙིང་པོ་འདི་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། རྗེ་བཙུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེ་ན། རང་གི་རིག་མས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མས་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་ཅིང་བསྐུལ་བའོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན།

"How is it that the Blessed One Śākyamuni, who has abandoned all obscurations, having completely cast aside his former attire, has entered into the midst of such a maṇḍala of the retinue, having assumed a form endowed with the moods of erotic passion and so forth, which are otherwise inappropriate?" Alternatively, one might think that in manifesting such a form, the Blessed One must have some particular underlying intention. Having thus shown how he inspired wonder in the retinue, now, in order to describe the emanation of the three syllables, the text says, "Then the Blessed One," and so forth. "Then" refers to the period immediately following the demonstration that inspired wonder in the retinue. "The Blessed One" has already been explained previously. This is connected to the phrase, "spoke this essence of the great Vajra family of the Venerable One." "Great Vajra" refers to the Tathāgatas, because they are the very nature of great emptiness. Their "family" is their lineage. Their "essence" is that which serves as the generative cause. "Venerable One" is so called because he possesses great power by virtue of being the principal of all mantras without exception. "Spoke" means uttered. If one asks what kind of Blessed One it was, it says, "having been perfectly exhorted by his own consort," meaning that Vajradhātvīśvarī was making a request and exhorting him. What did he do after that?

དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཉེ་བར་བསྡུས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བར་ཞུགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མགོ་བོ་དང་། མགྲིན་པ་དང་སྙིང་གའི་གནས་རྣམས་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། ཡང་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལས་གནས་བརྒྱད་དུ་ཀུན་ནས་རེག་ནས་ངག་གིས་དེ་བརྗོད་པའོ། ། སེམས་ཀྱིས་དེ་བསྐུལ་བའོ། ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཡིད་ནི་ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཨཱཿའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ལ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཨཱཿཞེས་བྱའོ། ། ལུས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ངག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་ཧཱུྃ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་གསུམ་སྤྲོ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་སྤྲོ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་དེ་སྐད་གསུངས་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་བརྗོད་པའི་རྗེས་སུའོ། ། འདི་གསུངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རིག་མ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། རིག་མ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་མ་དང་རྗེས་སུ་སྤྱོད་མའི་དབྱེ་བས་དགུའོ། །

Therefore, the meaning is that, having condensed the yoga of Mahāmudrā and preceded it by meditative equipoise, one experiences the characteristic of entering into natural luminosity. From what [does this arise]? For that reason, it is said, "from the vajra body, speech, and mind of that very [Blessed One]," which refers to the locations of the head, throat, and heart in their respective order. Alternatively, having touched all eight locations with his own body, he expresses it with speech and impels it with the mind. Regarding "Oṃ Āḥ Hūṃ": the mind that is empty of objective referents is the meaning of "Oṃ." Because phenomena that are primordially unarisen are correctly realized by being indicated through the essence of the form of "Āḥ," it is called "Āḥ." Because it is the body, the speech, and also the mind, it is called "Hūṃ." Having thus shown the emanation of the three syllables, now, in order to describe the emanation of the maṇḍala deities, it is said, "Then, immediately after that was spoken." "Then" means following the utterance of the three syllables. "Merely by this being spoken" connects to the statement that "merely by the Blessed One uttering the three syllables, all the Tathāgatas, vidyās, bodhisattvas, and wrathful kings emerged." Because they are both "all" and "Tathāgatas," the "all Tathāgatas" are the five, such as Akṣobhya and the rest. The "vidyās" are nine, through the division of the co-practicing and the subsequent-practicing [consorts].

འདི་རྣམས་ཀྱིས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པར་མཛད་པས་ན་རིག་མའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དོ། ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པ་བཅུ་རྣམས་སོ། ། འདི་རྣམས་ལ་གཉིས་ལྡན་གྱི་བསྡུ་བའོ། ། ཕྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བར་གྱུར་པའོ། ། གང་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ལས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་སྒེག་པའི་ཉམས་དང་ལྡན་པ་ལེན་པའི་སྐུ་ལས་སོ། ། བ་སྤུའི་བུ་ག་ཐམས་ཅད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པའི་བུ་ག་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངེས་པར་ཕྱུང་ནས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པའི་འོ། ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤར་དང་ལྷོ་དང་ནུབ་དང་བྱང་གི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མེ་དང་། བདེན་བྲལ་དང་། རླུང་དང་དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མདོར་བསྡུས་ཏེ། སྒྲུབ་ཐབས་སུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་གནས་པར་གྱུར་པ་ནི་བཞུགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་གདན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བས་ན། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་དེའི་རྣམ་པ་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རྣམ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཡིད་ལ་རེ་བ་ཐམས་ཅད་སྐོང་བར་བྱེད་པ།

Because they cause one to realize the suchness of clear light, they are called "consorts" (vidyā). "Bodhisattvas" has already been explained previously. These are the eight, such as Kṣitigarbha and the rest. "Wrathful Kings" refers to the ten, such as Yamāntaka and the rest. For these, the compound is a dual copulative (dvandva). "Emerged" means they came forth. From where? For that reason, it says "from the body of the Blessed One," meaning from the body that possesses the supreme graceful expression of the lāsyā mudrā. "From all the pores" means from the pores situated upon the body of the Blessed One. "Having emerged" means having definitely come forth. "By the Blessed One" refers to the Teacher. "In the directions such as the east" means in the directions of east, south, west, and north, and likewise in the southeast, southwest, northwest, northeast, and so forth; in brief, they came to abide according to the sequence taught in the sādhana. "Upon seats such as the moon" is the remainder of the phrase. To provide a detailed explanation, it says, "some are in the form of Vairocana." Because the essence of mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna) appears in a special way, he is Vairocana; "in his form" means with three faces and six arms. "Some are in the form of Ratnasambhava" means that "jewel" (ratna) fulfills all the hopes of the mind.

སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འཇོམས་པ་གང་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ། དེའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ། འོད་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོ་དང་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བར་གྱི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་རྣམས་ཀྱང་བར་དུ་བསྡུས་ནས་གསུངས་པའོ། ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་འབིགས་པར་བྱེད་པས་ན་གནོད་མཛེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོའོ། ། གཙུག་ཏོར་ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་སྟེང་དུ་གནས་པས་ན། གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའོ། ། དེའི་རྣམ་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཞན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་རང་རང་གི་སྟན་ལ་འཁོད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། ཡུད་ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་མོ། ། ཅང་མི་གསུང་བར་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྨྲ་བར་རོ། ། བཞུགས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྒྲ་བརྗོད་པའི་དོན་དུའོ། ། ཇི་ལྟར་དོན་གསུམ་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་སྤྲོ་བ་བསྟན་ནས།

Ratnasambhava is that from which the destruction of the suffering of destitution occurs through equanimity toward sentient beings; his form is as previously described. Some say it is the form of Amitābha; "immeasurable" means unfathomable, and "light" is the form of the wisdom of individual discernment. That which possesses this is so called. Some say it is the form of any [deity] from Ucchuṣma to Uṣṇīṣacakravartin; this is said by including the others in the interval. Because he pierces the world-protectors such as Indra and the rest, he is Ucchuṣma. Because he illuminates by means of that very essence, he is Ucchuṣmarāja. Because he holds the uṣṇīṣa with both hands and abides above the maṇḍala wheel, he is Uṣṇīṣacakravartin. The term "his form" refers to his essence; this is a connective phrase indicating completion. Having thus shown the detailed explanation, in order to describe another state of the Blessed One, the passage beginning with "Then the Blessed One" is spoken. This occurs after the members of the maṇḍala have each sat upon their respective seats. The Blessed One’s speech is as before. "For a moment" means for a brief instant. "Remained silent" means without speaking. He remained so for the purpose of uttering the words that are to be explained. Thus, having shown the emanation of the maṇḍala members through three points, [the text continues].

ད་ནི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཁོར་གྱི་ངོ་བོས་གནས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲངས་པ་དང་མ་བགྲངས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཁྱབ་པའོ། ། དབྱངས་གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགྲིན་གཅིག་གིས་སོ། ། དབྱངས་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཨེ་མའོ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཆེན་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྒྲ་བརྗོད་པར་གྱུར་པའོ། ། ཨེ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་བ་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེའི་རིགས་ནི་དེའི་རྒྱུད་དོ། ། དེའི་བོད་པ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། ། དེའི་དོན་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་པའོ། ། དེ་མཛད་པ་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཨེ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའོ། ། དེ་ལ་གསལ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མུན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་སོ། །

Now, in order to express the supplication, and as a branch of that, to demonstrate the description of the activities of the retinue, it is said: "As many as..." and so forth. They abide as the essence of the retinue around the Blessed One. "All" refers to those both enumerated and unenumerated. "Bodhisattvas" refers to those who pervade the expanse of space. "With a single melody" means with a single voice. "Spoke with melody" means they uttered the sounds that will be explained, beginning with: "O, Great Vajra Family!" "O" (E-ma) expresses wonder. "Great Vajra Family" means that the Great Vajra is Vajradhara; his family is his lineage, and that is also the address used for him. "Vajra Vehicle" refers to the Mantra Vehicle characterized as previously explained. Its purpose is to accomplish mundane and supramundane siddhis by relying on the two stages. "To act upon that" means to teach it. Similarly, "O" is as before. Regarding "Clarifying the Vajra Vehicle," the Vajra Vehicle is that just explained. It is "clarifying" because it is established through the dominant condition of the Blessed One, and because it serves as the antidote to the darkness of conceptual construction. "Acting for the sake of the Dharmadhātu" means the family of the Dharmadhātu, which is without beginning or end.

དེ་ཉིད་ནི་དོན་ཏེ་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི་སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་གསུམ་བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། ། གསུམ་ནི་ལན་གསུམ་དུའོ། ། བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲས་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་སྔར་གསུངས་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཆེན་པོ་འཆང་བའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཚིག་གཉིས་པོ་འདིས་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཕྱག་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཕྱག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རང་རང་གི་སྟན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་པདྨའི་གདན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། འདུག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཞུགས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྟན་ནས། གསོལ་བ་འདེབས་པ་རྩོམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་རྣམས་རང་རང་གི་སྟན་ལ་འཁོད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ། ། ཐང་ཅིག་ཡུངས་ཀར་སྒྲིལ་བ་སྟེ། ། དབུགས་འབྱུང་ཡུད་ཙམ་ཞེས་བྱའོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན།

"That itself is the goal" because it is what those who desire liberation seek to attain. "Teaching that" means teaching that very reality by way of various elaborations. Having spoken thus three times refers to such verses. "Three" means three times. "Having spoken" means having uttered. "To that Great Vajradhara" refers to the one who previously displayed the miraculous feats; he is the Great Vajradhara, the holder of great emptiness. "Blessed One" (Bhagavān) means the one who destroys all conceptual constructions. Thus, these two terms demonstrate the perfection of wisdom and abandonment. "Having prostrated" means by means of physical maṇḍalas, prostrations, and so forth. "Upon their respective seats" refers to seats such as the moon, sun, and lotus. "Became seated" means they sat down. Having thus shown the activities of the retinue, in order to show the commencement of the request, it says "Then at that time," and so forth, which occurs after the retinue has settled upon their respective seats. "In that very instant, moment, and second" is defined as: "An instant is the snap of a finger; a moment is the rolling of a mustard seed; a second is the duration of a breath." This connects with the phrase "Vajrapāṇi addressed the Blessed One in this way." If one asks what he did before doing so:

དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་འཁོར་འདུས་པ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གནས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་གཟིགས་ནས་སོ། ། ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གྲངས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཅད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དངོས་སུ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་བོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཉི་མ་སྟེ་དེའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་ཉི་མའོ། ། འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ནས། ། གསང་བའི་པདྨ་རབ་རྒྱས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གསང་བའི་རྣམ་པའི་སྙིང་གའི་པདྨ་འམ། གསང་བ་ནི་སྙིང་ག་མཚོན་པའི་པདྨའོ། ། རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁ་འབྱེད་པ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་བཞི་པའི་དུས་སུ་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ལྔ་སྟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བདག་གི་ཚིག་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་ངོ་བོའོ། ། གསོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི།

Therefore, it is said, "having seen that great assembly of bodhisattva mahāsattvas," meaning having seen them gathered in one place. If one asks what kind of assembly, it is said, "vast," because it is not limited by numbers and so forth. Having thus shown the commencement of the request, now, in order to express the actual request, it is said, "O Blessed One," and so forth, because of having abandoned the collection of the nature that is coemergent with the three wisdoms. The address to the Blessed One is also spoken in that way. Regarding "Wisdom-Vajra-Sun," wisdom is the essence of the five wisdoms. The vajra of that nature is the Wisdom-Vajra. That itself is the sun; because it is the fruit of that, it is the "Wisdom-Vajra-Sun." Having stated that very fruit, it says, "the secret lotus fully blossomed." This refers to the lotus of the heart in the form of the secret, or the lotus that symbolizes the secret heart. "Fully blossomed" means opening; that which possesses this is so called. Regarding "Great Samaya," it is because the five great samayas are bestowed at the time of the fourth empowerment. Regarding "Lord of Yogis," it is because, by relying on the meditative absorptions of the two stages, one accomplishes the state of the Great Vajradhara. Regarding "my," it is the speech of Vajrapāṇi himself in the form of a request. Regarding "listen," it is:

རྣོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཐུགས་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སོ། ། ཚིག་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ནི། ཚེ་རིང་བ་ཉིད་དང་ཤེས་རབ་རྣོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྫོགས་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དུས་གང་ལ་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱིས་འབུམ་ཕྲག་ཉི་ཤུའི་ཚད་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་འབྱུང་བས་ན་བསྐལ་པ་བཟང་པོའོ། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་གཟིགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་ལ་མངོན་པར་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་དད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཟིགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་རྣམས་ཉིད་དུ་གནས་པ་སྟེ། སློབ་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་དཔའ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ལུས་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་འཁོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྟོན་པ་ལ་གུས་པས་ལུས་བཏུད་པའོ། ། ལུས་ནི་གང་རྣམས་ལ་བཏུད་པ་དེ་ནི་ལུས་བཏུད་པའོ། ། སྙིགས་མ་ལྔའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚེ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། བསྐལ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་མིང་ཅན་ལའོ། ། ད་ལྟར་ཡང་དག་འཇུག་པ་ལ།

It is by way of its sharpness. "Compassion" (thugs rje) is defined as the superior intention (lhag pa'i bsam pa) characterized by the desire to bring benefit and happiness to all sentient beings. To demonstrate the nature of the words, it says: "The Buddhas of the Fortunate Aeon." The "Fortunate Aeon" (bskal pa bzang po) is of the nature of the Perfect Age (kṛtayuga) due to long life and sharp insight; it is called the "Fortunate Aeon" because it is the time in which the four fruits are fully accomplished, and because it occurs when [the teachings] reach a measure of two million [verses]. "Perfect Buddhas" (rdzogs sangs rgyas) refers to those such as Vipaśyin of the past, because they are fully perfected and have correctly realized all phenomena. "Having faith in the Vajra Vehicle" means having faith in the Mantra Vehicle (sngags kyi theg pa). Regarding the term "bodhisattva," it refers to those such as Vipaśyin and others who abide as the retinue of the Blessed One, the Great Vajradhara, because they abide in the nature of those still in training. Regarding the term "great being" (mahāsattva), it is because they intend for the benefit of all sentient beings. The phrase "these" indicates that they are being shown directly. Regarding the phrase "prostrated with the body and sat," it means bowing the body with devotion toward the Teacher. "Bowing the body" refers to those who have bowed their bodies. Regarding the phrase "in the age of the five degenerations," it refers to the period known as the age of strife, characterized by the degenerations of lifespan, views, afflictions, the eon, and sentient beings. Regarding the phrase "now, entering correctly,"...

། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་འཇུག་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འཇུག་པ་ལའོ། ། ད་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་སྙིགས་མ་ལྔའི་དུས་སུ་གནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་སོ། ། བསོད་ནམས་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། བརྩོན་འགྲུས་ཆུང་ཞིང་ཚེ་ཐུང་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཆུང་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ལ་སྤྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཤས་ཆུང་བའོ། ། ཚེ་ནི་ལོའི་གྲངས་ཚད་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལྟ་བ་ངན་པ་མང་པོ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངན་པ་བཟློག་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ངོ་། ། ཞུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་པོའི་དྲུང་ནས་སོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་གོ་འཕང་གིས་སོ། ། མྱུར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལའོ། ། འཁོར་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ལས་སོ། ། ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ནས་སྦྱོར་བ་བྲལ་བའོ། ། འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།

Regarding the phrase "in the correct engagement": this refers to the engagement [of beings] through the power of their karma. "Now" refers to the present time. If one asks for what purpose he remains in this age of the five degenerations, it is for the sake of "sentient beings," as it is said; "sentient beings" refers to living creatures. "Of little merit" means that their roots of virtue are extremely meager. Likewise, "having little diligence and short lives" means that having little diligence is characterized by a lack of enthusiasm for virtuous actions. "Short lives" refers to those who possess a limited number of years. "Many wrong views" refers to falling into the nature of the wrong views of non-Buddhists and others, which are characterized by superimposition and denial. "For the sake of" means for that reason. This connects to the phrase "remaining in order to reverse their wrong views." "The supreme state" refers to the state of the Great Vajradhara, which is characterized by the reversal of the suffering of saṃsāra. "Requested" means from the presence of the Teacher. "By which" means by means of the supreme state. "Swiftly" means in this very life. "From saṃsāra" means from the nature of the three realms. "Liberation" means being free from the afflictions and the fetters. "Will become" means will be liberated; it has the sense of "will attain." If one asks in what manner?

དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ལའོ། ། ཡང་ན་བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའི་སྤྱོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། མ་འོངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྱུང་བར་གྱུར་པའི་དུས་རྣམས་ལའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་བཟུང་བ་རྣམས་ལའོ། ། འདི་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བཞིན་པའོ། ། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། སློབ་བཞིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུའོ། ། བདུད་བཞི་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ན་རྒྱལ་བའོ། ། སྲས་རྣམས་ནི་བུ་རྣམས་སོ། ། བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། གསོལ་བ་འདེབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུ་བ་བྱེད་པའོ། ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། གང་ལ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་ཉིད་ཆེན་པོ་འཛིན་པའི་སྟོན་པ་པོ་ལའོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔའི་བདག་པོ་ལའོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནམ་སློབ་བཞིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མཆོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་སོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འཚལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའོ། ། ཁྱེད་དྲིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་པོའི་དབང་གིས་སོ། །

Therefore, it is said, "having gone beyond," meaning that which is free from the characteristics of the enlightenment of the śrāvakas and so forth. Alternatively, "having condensed" means by means of the conduct of the five sensory qualities. "Of the future" refers to the times that are yet to come. "Sentient beings" refers to those who have taken up bodies. "To these" refers to those being perceived directly. "Sons of the Victors" refers to the bodhisattvas, in the sense of those currently training. They are "Victors" because they conquer the four māras. "Sons" means children. "I" refers to Vajrapāṇi. "I supplicate" means to make a request. "In this way" means by the manner that is being explained. To whom? Therefore, it is said, "To the Great Vajradhara." "To the Great Vajradhara" means to the Teacher who holds great emptiness. "The Principal" means the lord of the five buddhas. Now, if one asks: for what purpose is the supplication made for the sake of future sentient beings or for the sake of sentient beings currently training? Therefore, it is said, "The supreme reality," and so forth, by Vajrapāṇi. "The supreme reality" refers to the nature of Mahāmudrā, which is naturally luminous. "I seek" means to realize. "By your grace" means by the power of the lord, the Great Vajradhara.

འགྲོ་བའི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བོད་པའོ། ། འགྲོ་བ་ནི་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཁམས་གསུམ་པའི་བདག་པོའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྦ་བར་བྱ་བའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་གྱི་དོན་བསྡུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུད་ལྔ་པོ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མཆོག་འཚལ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་སྨྲ་བའི་ངོ་བོས་ཁྱོད་ལ་གནས་པར་འོས་ཤེ་ན། དེ་ཕྱིར་འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་མཆོག་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འདྲི་བར་འཚལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བས་ཐོབ་པར་བྱའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། འདིའི་དོན་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་དྲི་བར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དེའི་རིམ་པ་གཉིས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཉིད་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

"O Leader of Beings" is an address to the Blessed One. "Beings" refers to the master of the three realms, which are of a mobile nature. If one asks what that "supreme reality" is like, it is for that reason that "secret" is said; it is that which is to be concealed. "Of all the Buddhas" refers to the perfectly enlightened Buddhas who are free from attachment. Furthermore, "the condensed meaning of all the tantras" is said because it summarizes the five classes of tantra. If one asks: "If you know that supreme reality, then you should remain in a state of silence," it is for that reason that "nevertheless" is said. "In that" refers to the Glorious Guhyasamāja, characterized by the teaching of that supreme reality, and it is connected to the phrase "I wish to ask for the realization of the Vajramālā." The realization to be attained by means of the Vajramālā is the "realization of the Vajramālā," the meaning of which has already been explained. If one asks how one wishes to ask, it is for that reason that "ultimately" is said; it is by way of the nature of the most distinguished meaning. If one asks what that is like, "the two stages are unsurpassed" is said; they are unsurpassed by virtue of the characteristics of the generation stage and the completion stage, because there is nothing superior to them. Thus, it is connected to the phrase "please teach such a reality as that." If one asks how, it is for that reason that "the yoga of the completion stage" is said.

ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དོར་བའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དོན་བསྟན་པ་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ལ་བསྟན་དུ་གསོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བདག་ལའོ། ། བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛད་དུ་གསོལ་བའོ། ། མཚོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔལ་ལྡན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་རྒྱུད་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་རྩ་བའི་འདུས་པའོ། ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དག་ལ་ཡང་གདམས་ངག་ཇི་ལྟ་བར་འདུས་པའི་དོན་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དཔལ་ནི་ཚོགས་གཉིས་སོ། ། དེ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་འདུས་པ་ནི་འདུས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྒྱུད་སྡེ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་དེ། དེ་ལ་དེ་སྟོན་པ་ལའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པས། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲས་ནི་དཔལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་བརྗོད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ། བརྒྱད་ཁྲི་དང་ནི་བཞི་སྟོང་ངོ་། ། བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The meaning is that it is characterized by an essence that is naturally devoid of the moon, the vajra, and so forth. Regarding the teaching of such a meaning, the phrase "I pray that you teach me" refers to Vajrapāṇi as the "me." "I pray that you teach" means "I pray that you act." "Characterized" means making it clear by means of the very clarity of the meaning. "Glorious Assembly" (Śrī-guhyasamāja) refers to that which is the nature of the assembly of all buddhas. In that regard, during the stage of teaching the tantra externally, it is the "root assembly." One should understand the meaning of "assembly" as it is gathered according to the instructions in both the generation and completion stages. "Glorious" refers to the two accumulations. The "assembly" is that which is centered upon those. Because it is the very essence of the tantra classes, the cause, the result, and the method tantra, it is a "tantra"; it is to that which teaches it. If one asks what it is like, it is therefore said: "The Unsurpassed Yoga." Regarding the phrase "the union of method and insight is called yoga," the word "yoga" in this expression refers to the Yoga Tantras, such as the Śrī-tattvasaṃgraha and others. The "unsurpassed" among those is called the "Unsurpassed Yoga Tantra" in its essential nature. Furthermore, if one asks what it is like, it is therefore said: "Eighty-four thousand." This is because the eighty-four thousand [teachings] serve as the antidotes to the eighty-four thousand afflictions.

ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོ་གའི་ཤུན་པ་གཅིག་པ་ལ་ཉག་མའི་ཚད་ཀྱི་སྨྱུ་གུས་བྲིས་པ་ཁུར་ཇི་ཙམ་དུ་གླང་པོ་ཆེ་སྨྱོན་པ་དར་ལ་བབ་པས་ཁུར་བར་ནུས་པ་དེ་ཙམ་གྱི་ཚད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་གོ། ། དེས་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་རྗེས་སུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ལྔའི་དམ་ཚིག་དང་། དབང་ལྔ་དང་། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་མཐའ་དག་མ་ལུས་པ་དང་། དེ་སྐད་སྨྲས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་རང་གི་ངོ་བོས་བསྟན་ནས་སོ། ། མདུན་དུ་འདུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུན་དུ་འཁོད་པའི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། ཕྱག་ནི་བྱས་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྙེན་བཀུར་དང་གུས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། སྨྲས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་ནས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲ་ཞིང་སྙིང་པོ་ཁོང་སྟོང་མེད། ། མི་ཆོད་མི་ཤིགས་མཚན་ཉིད་ལྡན། ། མི་འཚིག་པ་དང་མི་ཉམས་པའི། ། སྟོང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་སེམས་དཔའ་ནི་དགོངས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འགྲོ་བའི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སློབ་དཔོན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the term "aggregate of Dharma" (dharmaskandha): if one were to write it on a single sheet of birch bark using a pen the size of a single hair, the amount that could be carried by a full-grown, mad elephant is the measure of one aggregate of Dharma. The essence subsumed by that is the glorious Guhyasamāja. Likewise, following the vows of the one-day fast (upavāsa), there is the taking of refuge in the Three Jewels, the generation of the mind of enlightenment (bodhicitta), the samayas of the five Buddhas, the five empowerments, and all the empowerments of the Vajra Master without exception. Regarding the phrase "having spoken thus": this indicates the actual nature of making the request in that manner. "Sitting in front" refers to Vajrapāṇi, who is seated in front. "Having also prostrated" means that the request is made preceded by service and respect toward the Blessed One. "Blessed One" refers to the Tathāgata. "Having spoken" means having uttered [the words]. If one asks what kind of Blessed One it is, for that reason it is called "Great Wisdom" (mahājñāna), because all subjects and objects of knowledge are non-referential. "Vajrasattva" is as follows: "Hard, with an essence that is not hollow, possessing the characteristics of being uncuttable, indestructible, unburnable, and imperishable—emptiness is called 'Vajra'." In that context, "Sattva" refers to one who possesses the enlightened intention (abhiprāya); thus, he is called by that name. "Guru of the world" means he has become the master of the three realms.

རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པ་དེ་རྣམས་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རོ་མཉམ་པར་གྱུར་ཅིང་ཕན་ཚུན་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོའི་དོན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་གྱི་གོ་འཕང་སྟོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཉིད་གསུམ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གོ་འཕང་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ངོ་། ། དེ་སྟོན་པ་ནི་གདམས་ངག་དེ་སྟོན་པ་པོའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྦས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་དྲུག་གི་དོན་གྱིས་གཟུང་བར་དཀའ་བའོ། ། བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱའོ། ། འགྲོ་བའི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཙམ་གྱིས་རྒྱུད་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་དེ་ལ་འཇུག་པ་བརྗོད་པ་ནི། བསྟན་པ་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱས་ནས། རྡོ་རྗེ་ཡིས་ནི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་གཞན་དབང་ངོ་། ། སླར་ཡང་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུད་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་མིང་ཅན་ལའོ། ། འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུའོ། ། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་སུའོ། །

Regarding the term "Three Vajras": those three vajras are so called because they possess the essential nature of being of one taste and indivisible from one another as body, speech, and mind. "It reveals the state of the three realities" means that the three realities are the characteristics of the purification of body, speech, and mind. "State" refers to the state of the Great Vajradhara. "It reveals" means the teacher of those instructions. "Of the Yoga Tantras" refers to the Glorious Guhyasamāja and so forth. "Hidden meaning" means that it is difficult to grasp through the meaning of the six parameters. "Please teach" means "please explain." "Guru of beings" means the preceptor of the three realms. Thus, the supplication is shown in three ways. Having thus shown the general meaning of the tantra, now, in order to express the meaning of the tantra, the engagement with its branches is described by saying, "Please grant the teaching." Following the logic previously stated by Vajrapāṇi, he supplicated the Blessed One, the Great Vajradhara, for the purpose of teaching the Vajramālā Tantra. "Pervaded by the vajra" means that he is under the power of great compassion toward the objects of all sentient beings. "Furthermore, the engagement with the tantra" means that the tantra is that which is named the Vajramālā. "For the sake of engagement" means for the purpose of entering into it. "Furthermore" means after the supplication has been made.

དྲི་བ་གཏན་ལ་དབབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དྲི་བ་ངེས་པར་བཤད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བའོ། ། བཤད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དྲི་བ་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་མིང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དང་པོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའོ། ། འདུས་པ་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུད་གང་གི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་འདི་དེའི་ཡུལ་ལ་ནི་གཉིས་པའོ། ། ཅུང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་དེ་ལ་གང་ཞིག་གཙོ་ཆེར་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། ། ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་རྗེས་ལ་བཞི་པའོ། ། སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བས་ཐབས་གང་གིས་འགྱུར་བ་དེའི་དོན་དུ་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ལྔ་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨ་ཡིག་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པར་འགྱུར་བའོ། ། གསང་བ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་དྲུག་པའོ། ། གསང་བ་གང་ཞེས་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། ། དམ་ཚིག་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་གསང་བ་མངོན་པར་གསལ་བ་ནི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ལ་བྱའི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་དུ་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པའི་ཡུལ་ནི་དྲི་བ་བདུན་པའོ། ། དེ་ལ་དམ་ཚིག་གནས་གཅིག་ཏུ་ཙཱ་རུའི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རིགས་ལྔའི་དམ་ཚིག་གི་རྣམ་པའོ། །

Regarding the phrase "the determination of the questions": it means "the questions will be definitively explained." The phrase "will be explained" means "will be taught." Having thus shown the entry into that [subject], now, in order to show the statement of the questions, he says "the name of the Vajra Garland" and so forth. First, there is the question regarding the object to be expressed. "What is the assembly?" refers to the second [question], which concerns the nature of the explanatory tantra of which tantra this is. "Something of emptiness" refers to the third [question]: what is the nature of emptiness that is primarily taught in that tantra, and of what kind is it? "The divisions of the bindu" refers to the fourth [question] following that: what is the nature of that which brings about the realization of a single aspect of such emptiness? "Sound" refers to the fifth question regarding the object of sound, for the purpose of [knowing] by what means the divisions of the bindu occur. That, moreover, will be expressed as the nature of the syllable A. "And the secret" refers to the sixth [question], the nature of which is to make the sound manifest. "What is called the secret?" is what will be explained. "The samaya vows" refers to the seventh question regarding the object of the samaya and vows: the manifestation of the secret previously mentioned is to be understood as abiding in the samaya and vows, and not otherwise. In that regard, the samaya consists of the consumption of cāru (sweetmeat) and so forth in a single place, as well as the aspects of the samayas of the five families.

སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དམ་ཚིག་གིས་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་སྡོམ་པའི་དོན། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། སྡོམ་པ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་གང་། ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དྲི་བ་བརྒྱད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། བཟའ་བ་རུ་ནི་བཤད་པ་གང་། ། དེ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔར་ནི་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྒྲ་ཙམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བ་ལྔ་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་འདྲ་བ་ནི་དགུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་པད་སྦུབས་ནས། ། སྒྲ་ཙམ་ཡང་དག་གནས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བཞི་པའི་དྲི་བའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བཅུ་པའི་དྲི་བའོ། ། ཇི་ལྟར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ནི། ། རླུང་གི་ཐེག་ལེ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བདེ་ཆེན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་དྲི་བའི་རྒྱས་པར་བཤད་པར་གྱུར་པ་དྲི་བ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡི། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གསལ་བ། ། རྡོར་སེམས་གོ་འཕང་མི་ཕྱེད་པ། ། རང་རིག་པས་ན་མཆོག་གི་མཆོག། ཀུན་རྟོག་གིས་ནི་རྟག་སྟོང་པ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་འདི་བརྗོད། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་ནི། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་དང་། །

That which is called "vow" (samvara) is the essence to be guarded by one's own samaya. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain the meaning of the vow, which is suchness (tattva). That which guards the vow is called the 'awakened mind' (bodhicitta)." The term "samaya" refers to the eighth question, which indicates the essence of what is to be consumed. As it will be explained: "That which is explained as the 'consumable' is called the five nectars (pañcāmṛta)." The phrase "mere sound" is the ninth [question], which is similar to the detailed explanation of the fifth question. As it will be explained: "From the lotus-bud of the wheel of Dharma, the mere sound perfectly abides." The "suchness of the winds" is the tenth question, which is the detailed explanation of the fourth question. As it will be explained: "The wind-bindu is great wisdom," and so forth. "Great bliss" is the eleventh question, which is the detailed explanation of the questions in the Vajramālā. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain the clear words of great bliss, the indivisible state of Vajrasattva. Because it is self-cognizing, it is the supreme of the supreme; because it is empty of conceptual construction, it is called 'great bliss.' At the time of the coemergent, subject and object are completely abandoned." "The union of the vajra and lotus..." [and so forth].

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་པ་གང་གིས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རིགས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བཅུ་གཉིས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡི། ། མི་ཕྱེད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་བརྗོད། ། དེ་དག་གཉིས་ཀ་ཡོངས་སུ་གྲགས། ། ཨ་ཡི་ཡི་གེས་ཕྱེ་བ་ཡིས། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གིས་རྟག་ཏུ་རྟོགས། ། དེ་ཡི་རྟེན་ནི་སྙིང་པདྨ། ། འདབ་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དྲི་བ་བཅུ་པའི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྷག་མར་གྱུར་པའི་དྲི་བ་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡི། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྣམས། ། གསུངས་པའི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་བརྗོད་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རླུང་རྣམས་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གིས་བསྡུས་པའི་རླུང་ཐིམ་པ་དང་། འཆར་བའི་རིམ་པས་རླུང་གི་གྲངས་དང་གནས་ཀྱི་ཡུལ་དྲི་བ་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡི། ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་བཞིན་དུ། ། ལོ་ཚིགས་ཀྱི་ནི་མཚན་ཉིད་ནི། ། མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་བཤད་པར་བྱ། ། དཔལ་ཐུགས་ལས་ནི་གང་གསལ་བ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། གཞན་ཡང་བཤད་པར་བྱ་ཡིས་ཉོན། ། སྲོག་ནི་ཐིམ་དང་འཆར་བ་ཡི། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདིས་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་གསུངས་སོ། ། འཁོར་ལོ་རྣམ་གྲངས་ནི་ཇི་ཙམ་གང་དུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།

This refers to the twelfth question concerning the object of the union of the vajra and the lotus, which demonstrates the principle of great bliss through the accomplishment of the essence of the method. As it will be explained: "That which is called the indivisible vajra is renowned as both of those; it is always realized by the supreme yogi through the differentiation of the letter A." "Its support is the lotus of the heart, adorned with eight petals," and so forth. Regarding "the suchness of mantra," this is the thirteenth question, which remains as a supplement to the definition of the suchness of the winds in the tenth question. As it will be explained: "The vajras of body, speech, and mind should perform the recitation of the spoken mantra," and so forth. "Yogis" refers to those who practice the meditation of vajra recitation. "And the winds" refers to the question concerning the number and locations of the winds, according to the sequence of their dissolution and arising as gathered by the life-force. As it will be explained: "The characteristics of the winds exactly as they are, and the characteristics of the years, I shall explain in brief." "That which is clear from the glorious heart," it is said. Likewise: "Furthermore, listen as I shall explain: the dissolution and arising of the life-force," it is said. By this, the suchness of the winds is taught as a supplement. Regarding "how many wheels are there and where do they reside?" it is as follows:

གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་གྲགས་པའི་འཁོར་ལོ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་ལ་མོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་གཙོ་ཆེར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་བཅོ་ལྔ་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡི། ། འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་བཅུ་དྲུག་བརྟེན། ། ལུས་ལ་ལྷ་ཡི་གཞལ་ཡས་གང་། ། ཇི་ལྟར་གནས་ལ་རིགས་པར་སྦྱོར། ། མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ལུས་ལ་རྩ་གང་ལགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྩ་རྣམས་ཇི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོའི་འཁོར་ལོ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲངས་ཇི་ཙམ་པ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བཅུ་དྲུག་པའོ། ། ཇི་ལྟར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡི། ། རྣལ་འབྱོར་ལུས་ལ་བདེ་ཆེན་པོའི། ། འཁོར་ལོའི་རྩ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་གསལ་འབབ་པའི། ། རྩ་རྣམས་ཡང་དག་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སོགས་སྐད་ཅིག། ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཉེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་འབབ་པ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་ལ་གནས་པ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་རྗེས་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་བ་ནི་བཅུ་བདུན་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡི། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་སྨིན། ། རྣམ་པར་ཉེད་དང་མཚན་ཉིད་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དགའ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་།

The fifteenth question concerns the object of inquiry: the nature of the number of wheels renowned in the tenets of others, in order to explain them primarily for the sake of sentient beings who have faith in them. As it will be explained: "The sixteen [channels] rely upon the six wheels; What are the divine palaces in the body? How do they abide? Apply the reasoning accordingly. I shall explain them in brief." Regarding the question, "What are the channels in the yogic body?": this refers to the number of channels previously mentioned, which depends upon the primary wheels. Therefore, this is the sixteenth question concerning that object. As it will be explained: "In the yogic body, the channels of the wheel of great bliss Are thirty-two. I shall correctly explain The channels through which the bodhicitta flows," and so forth. Regarding the phrase, "The various aspects and so forth, the moments": this refers to the classification of the moments of the various aspects, ripening, refining, and the moment free from characteristics, which abide in the yogic body as the flow of bodhicitta. In order to clarify the stages for generating the experience of these, the seventeenth question follows concerning the various aspects and so forth. As it will be explained: "The various aspects, the ripening, The refining, and the free from characteristics," and so forth. Regarding the phrase, "Joy and..." and so forth:

དགའ་བ་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེ་རྣམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། དེའི་རྗེས་ལ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དགའ་བ་བདེ་བ་དང་པོ་སྟེ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་གཉིས་པ་དང་། ། དགའ་བྲལ་ཞེས་བྱ་གསུམ་པ་དང་། ། བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྫས་དང་ནི། སྔགས་དང་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲི་བ་བཅུ་པའི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་ཐིག་ལེ་གསུམ་བསྒོམ་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་བཅུ་དགུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། རྩ་རྣམས་ཀུན་དུ་འབབ་པ་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བརྟེན་བྱས་པ། ། རྡོ་རྗེའི་རྩེ་དང་པདྨའི་རྩེར། ། རླུང་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་སྟེ། ། རྐན་ལ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ། ཀྵྨཱིྃ་སྔགས་ཀྱི་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གཞི་ཡི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་མིང་ཅི་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའི་མིང་ལ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་ཉི་ཤུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། ཡི་གེ་གསུམ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས། ། སྙིང་པོ་ཕྱེ་བ་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཉོན། །

Preceded by the experience of the various moments, such as the four joys and so forth, the eighteenth question concerns the objects of the distinctions of those joys and so forth, in order to experience them. As will be explained: "Joy is the first bliss; supreme joy is the second; that called 'joy-free' is the third; the fourth is explained as the coemergent." And so forth. Regarding "substance, mantra, wind, and drop": in order to provide a detailed analysis following the Yoginī Tantras concerning the "suchness of wind" from the tenth question, the nineteenth question concerns the object of meditating on the three remaining drops. As will be explained: "Flowing through all the channels and supported by the bodhicitta, the wind is to be held at the tip of the vajra and the tip of the lotus; through the application of realization at the palate and the application of the kṣmīṃ mantra, one attains the supreme yoga, the supreme basis of all bliss." And so forth. What are the names of the three syllables? Following the Yoginī Tantras, the twentieth question concerns the names of the essence of the three syllables, which are the nature of the suchness of mantra. As will be explained: "The three syllables are body, speech, and mind; listen as I reveal the essence! Listen as I analyze them." And so forth.

ཨོཾ་ནི་སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཡི། ། སྙིང་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་བཤད། ། ཨ་ཡི་ཡི་གེ་ཨོ་ཡིག་དང་། ། མ་ཡི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་གསུམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཉིད་གསུམ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཡུལ་དྲི་བ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་བདག་དང་ཡེ་ཤེས་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམས་སོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། བདག་གི་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མཆོག། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་སྣ་ཡི་རྩེ་མོ་གསུམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྔར་མདོར་བསྟན་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་རྫས་དང་སྔགས་དང་འོད་ཟེར་གྱི་ཐེག་ལེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་སྔོན་དུ་བཅུ་པ་གསུངས་པའི་ལྷག་མ་དྲི་བ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། གསང་བ་སྙིང་ག་གདོང་སྣའི་མིང་། ། གསུམ་པའི་རྒྱུད་ལས་གསལ་བ་ནི། ། འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་བསྒོམ་པའི་རིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ལུས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་རྩ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩ་དབུས་མ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྣའི་རྩེ་མོ་གསུམ་པ་ཐིག་ལེ་རྣམ་པ་གསུམ་བཟུང་བའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྣ་རྩེ་གསུམ་གྱི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་མེད། །

"Oṃ is correctly explained as the very essence of the Vajra Body. The three syllables are the letter A, the letter O, and the letter Ma," and so forth, is what was taught. Regarding the phrase "those three suchnesses": the question of what those three suchnesses are constitutes the twenty-first inquiry. These are the suchnesses of the self, wisdom, and mantra. As will be explained: "The suchness of the self is the supreme yoga, the tantra of Vajrasattva himself," and so forth. Regarding the phrase "likewise, the three tips of the nose": this is the twenty-second inquiry, which asks about the remainder of what was previously taught in the tenth [chapter] as the support for the suchness of the winds—the supports for the drops of substance, mantra, and light rays. As will be explained: "The secret, the heart, the face, and the name of the nose—these are clarified in the third tantra as the sequence of meditation for the yogi, which is the differentiation of the three wheels," and so forth. Regarding the phrase "the wisdom of the body's emptiness": this is the twenty-third inquiry, which asks what the nature of the third tip of the nose is—the result of holding the three types of drops, which is the central avadhūtī channel of wisdom within the yogi’s body, the support for the various channels, and which is of the nature of being completely filled with bodhicitta. As will be explained: "All phenomena are without appearance..."

མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གང་ཕྱིར་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིར་ཞུགས། ། ཡང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་གང་བ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་དེ་ཉིད་ལ་ལྷ་རྣམས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། འཁོར་ལོ་བཞིའི་རང་བཞིན་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐིམ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་བདག་པོ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བཅུ་དྲུག་པར། རྣལ་འབྱོར་ལུས་ལ་རྩ་རྣམས་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་དྲི་བ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་བརྟེན། ། འཁོར་ལོ་གཞན་ཡང་གང་བཤད་པ། ། རིམ་པ་ཇི་བཞིན་མ་ལུས་པ། ། དེ་ལ་རྟག་ཏུ་ཡང་དག་བཞུགས། ། ཐིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་བདག་པོ་ནི། ། ལྷ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གཉིས་སུ་མེད། ། ཡང་དག་ངོ་བོ་གོ་འཕང་བརྟེན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ནི་གང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་ལྷ་སྟེ་མིང་ནི་མིང་དུ་གྱུར་པའོ། ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལེའུའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་ལྷ་མོ་ཡི། ། དེ་རྣམས་ཀུན་གྱི་མིང་བཤད་བྱ། ། འཁོར་ལོ་བཞི་ཡི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། རྩ་ཡི་རྣམ་པའི་གྲངས་ཀྱིས་ཀྱང་། ། ལས་དང་རྡོ་རྗེ་དེ་བཞིན་པད། ། འཁོར་ལོ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །

"It is asserted as the emptiness of characteristics," and likewise, "Because it has entered the avadhūtī, it is asserted as perfect emptiness," and likewise, "In that, there is the wisdom of great bliss, which is filled with bodhicitta," and so forth, are taught. Regarding the question, "How do the deities abide?": within the very body of the yogi, following the completion stage, the deities abide by dissolving into the essence of the channels that are the nature of the four wheels, and by way of enjoyment and mastery, as previously stated in the sixteenth [chapter]. The remaining question, "The channels fill the yogi's body," and so forth, is the twenty-fourth. As will be explained: "The Dharma, Enjoyment, and Great Bliss perfectly abide; Whatever other wheels are explained, In their entirety and according to their sequence, They always perfectly reside therein. Dissolution, enjoyment, and mastery— The deity itself is supremely non-dual. It abides in the state of the perfect essence." Thus it is taught. What are their names? Therefore, it is asked, "What are their names?" These are the deities, and "names" refers to what has become names. The question "What are they?" is the twenty-fifth remaining question from the previous chapter. As will be explained: "Furthermore, I shall explain the names Of all those goddesses. By way of the divisions of the four wheels, And also by the number of channel forms, Through the divisions of the wheels of Karma, Vajra, and likewise Padma."

རིགས་བཞི་ཡི་ནི་དབྱེ་བ་དང་། ། རྩ་ཡི་རིམ་པས་ཡང་དག་བཞུགས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གང་དུ་འཆར་བ་དང་ནི་ནུབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྩའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འཆར་བ་ནི་རབ་ཏུ་སད་པའོ། ། ནུབ་པ་ནི་ནང་དུ་ཐིམ་པའོ། ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཞེས་སྔོན་གྱི་དྲི་བའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་ནི་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་རབ་བཤད་བྱ། ། འཆར་དང་ནུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣལ་འབྱོར་མཆོག། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། མདུན་ན་གནས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེར་ནི་འགྲོ། ། དབུས་ནི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན། ། དེ་ཚེ་དབང་པོ་རབ་རྒྱས་འགྱུར། ། དེ་ཡིས་དེ་རྣམས་རབ་བསྐུལ་བས། ། དེ་རྣམས་རྩ་ལ་རིམ་བཞིན་གནས། ། དེ་ཡིས་རབ་ཏུ་སད་བྱས་ནས། ། ལྷ་མོ་རང་རང་འཁོར་ལོ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཇི་ལྟར་མགོན་པོས་དགའ་བ་རྣམས། ། སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་གསལ་བར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་དྲི་བ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ལས་དགའ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་རྒྱུད་གཞན་དུ་ཡང་དག་པར་བསྒྲགས་པ་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། གང་གིས་ཡང་དག་ཤེས་པ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་མཆོག། འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་རྩ་དབུ་མ། ། རྒྱས་དང་སླར་ཡང་བསྡུས་པ་ནི། ། འཁོར་ལོ་བཞི་དང་ཡང་དག་སྦྱོར། ། རྩ་རྣམས་བརྒྱད་དང་ཉི་ཤུ་ལྷག། མཚམས་ཀྱི་ཆ་ནི་རིམ་པ་ཡང་། །

"The divisions of the four families / Abide perfectly according to the sequence of the channels," so it is said. Regarding the phrase "where they arise and set": the arising of those deities who are the nature of the channels is their full awakening; their setting is their internal dissolution. The question of how this occurs is the twenty-sixth remaining inquiry from the previous section. As it will be explained: "Furthermore, I shall explain / The characteristics of arising and setting, / The supreme yoga of the channels, / The locus of all accomplishments. / Toward the objects present before one, / The mental engagement proceeds there; / The center is gathered within. / At that time, the faculties become fully developed. / By that, they are thoroughly stimulated, / And they abide in the channels in sequence. / Having been fully awakened by that, / The goddesses [reside] in their respective wheels," and so forth. Regarding the phrase "how the Protector clearly taught / The stages of the arising of the joys": this is the twenty-seventh inquiry concerning the objects of the analysis of the joys, which was the subject of the eighteenth inquiry previously taught and is also correctly proclaimed in other tantras. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain / The characteristics of generating joy. / Whoever correctly understands this / Will attain the supreme state of Vajrasattva. / The central channel of the six wheels, / Its expansion and its contraction, / Its union with the four wheels, / The eight channels and the additional twenty, / And the sequence of the intermediate parts."

རྩ་ནི་བཅུ་དྲུག་ལ་ཡང་བརྟེན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྔར་བཤད་རྩ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ནི། ། རྡོ་རྗེའི་ལུས་ལ་ཇི་ལྟར་རྒྱུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྩ་དེ་རྣམས་(ན་,ནི་)ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་འབབ་ཅེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། རྡོ་རྗེ་བསྟན་པའི་ལུས་ཀྱིས་ནི། ། རྟག་ཏུ་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྒྱུན། ། ངེས་པར་དེ་ཉིད་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། ། རྩ་ནི་རྟག་ཏུ་རྨད་བྱུང་བ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་འབབ་པར་ཤེས། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འཕེལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མཚམས་ཀྱི་རྩ་གསུམ་དེ་དག་ནི། ། གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་མཚམས་ཀྱི་རྩ་གསུམ་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཆེན་པོར་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་བསྟན་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་དགུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། མཚམས་ཀྱི་རྩ་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད། ། རྩ་རྣམས་སྡོམ་དང་འཆར་བ་དང་། ། གང་གིས་ཤེས་ནས་རྟག་ཏུ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རླུང་རྣམས་ཇི་ལྟར་ལྡང་བ་དང་། ། གཙོ་བོ་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཐིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི།

It is said: "They also depend upon the sixteen channels." Regarding the question, "How do the channels previously explained always flow within the vajra body?"—this is the twenty-eighth question concerning the nature of the elements that flow through those channels, of which the seventy-two thousand channels are the primary ones. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain: Within the body taught as the Vajra, The constant flow of the channels— Listen as I definitively explain that very reality. Know that twenty-four thousand Marvelous channels always flow with bodhicitta, And all bliss is greatly increased." Regarding the question, "How do those three junction channels become the primary ones?"—this is the twenty-ninth question concerning the reason why the three junction channels are taught as the primary ones among those seventy-two thousand channels in the Great Root Tantra. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain: The junction channels are the primary ones; Through knowing the binding and the arising of the channels, One is always..." and so forth. Regarding the question, "How do the winds arise, and how do those primary ones dissolve?"—this is the thirtieth question concerning the manner in which the winds emerge and the manner in which those primary channels dissolve. As it will be explained:

སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་དྲི་བ་བཅུ་པའི་ལན་རྒྱས་པར་བཤད་པར་གྱུར་པ་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་འཁོར་བར་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་རླུང་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཐིམ་པས་ནི་འཇིག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་སུམ་ཅུ་པ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ། ། བག་ཆགས་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད། ། རླུང་གི་ངོ་བོས་གཟུགས་གཞན་བྱེད། ། དོན་ནི་ངེས་པར་ཡོད་མི་ཤེས། ། རླུང་ཙམ་གཅིག་ཏུ་རྨོངས་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མར་བསྡུས་པ། ། གཙོ་བོ་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་ཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྩ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩའི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པ། སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་ཐབས་གང་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆེན་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། ། རྣམ་རྟོག་རླུང་ནི་རྣམ་འབྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ནི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་ཅན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ངོ་བོ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྷག་མ་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་བདུན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། རྣམ་རྟོག་རླུང་ནི་རྣམ་གཅོད་པ། ། ཉིན་དང་མཚན་དུ་ངེས་པར་ནི། །

The detailed explanation of the answer to the tenth question previously presented concerns the nature of generation: how the winds dissolve during the stages of wandering in saṃsāra and how destruction occurs. The questions regarding that subject are the thirtieth and thirty-first. As it will be explained: "The mind, possessed of afflictive habitual tendencies, Assumes other forms through the nature of the winds; The object is certainly not known. Through delusion, it is merely the wind alone." And so forth. "That is the ḍākinī who gathers; how is the principal truly attained?" This refers to the ḍākinī who gathers those channels. The question regarding the subject—how to attain the gathering of the channels and by what means to realize the nature of the channels—is the thirty-second. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain: The great wisdom, the supreme great..." And so forth. "The winds of conceptualization are distinguished"—the remainder of the question is "how will they be attained?" The number of conceptual winds is one hundred and eight; the question regarding the nature of their distinction is the twenty-third, which is the remainder of the thirteenth question previously mentioned. Since the meditation on the generation stage is the prerequisite, the sevenfold nature of vajra recitation shall be taught: "Furthermore, listen as I explain: the winds of conceptualization are severed; day and night, certainly..." and so forth.

བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་ལྷག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་ངག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཆར་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ལྷག་མར་གྱུར་པའི་དྲི་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རླུང་ཤར་བ། ། གང་ཤེས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི། ། རང་ངོས་གོ་འཕང་བཟང་པོ་ཐོབ། ། རྟོག་པ་མེད་པའི་རླུང་ཆེན་མོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་བདག། བསྒོམ་དང་སྒོམ་པ་མིན་པར་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྩ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ནུབ་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིའམ་འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་གནས་པའི་རྩ་རྣམས་ཇི་ལྟར་མི་ནུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའི་ལྷག་མར་འགྱུར་བའི་དྲི་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། རྩ་རྣམས་ནུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཡང་དག་སྦྱོར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྩམས་ནས་ཇི་སྲིད་དུ། ཡུལ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིས། ། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཕྱིར། ། དེ་ནི་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། ། དངོས་སུ་ཡུལ་རྣམས་དངོས་མེད་ཕྱིར། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྦྱོར་བ་དྲུག་གིས་ཇི་ལྟར་རྩོམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་དྲི་བར་ཅོ་ལྔ་པ་ལས། །

"Exceeding by one hundred and eight," and so forth, was thus spoken. This concerns the ritual of the stage of the neuter recitation. Furthermore, because it overcomes the conceptualizations of speech, it is the arising of non-conceptuality. This is the thirty-fourth question remaining from the Vajra Recitation. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain: When the wind of non-conceptuality arises, Whoever knows that is Vajrasattva, And attains the excellent state of his own nature. The great wind of non-conceptuality Completely abandons all duality. The nature of all things, the self, Free from meditation and the meditator." And so forth was spoken. Regarding "How do the channels subside?": this is the thirty-fifth question, which concerns the object of the twenty-sixth question remaining: how the channels residing in the four or six wheels do not subside. As it will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: Listen as I explain the reality Of the yoga in which the channels subside. The perfect union of objects and faculties..." And so forth, beginning from there, until: "Because objects are without entity, For the sake of that very authentic wisdom, And because of enjoying that, The faculties do not arise, Since objects are in reality without entity." Regarding "How does one begin with the six applications?": this refers to the fifteenth question previously taught.

གང་ཞིག་འཁོར་ལོ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་སྦྱོར་བ་དྲུག་གིས་སྒོམ་པ་ཇི་ལྟར་རྩོམ་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། སྦྱོར་དྲུག་གོ་འཕང་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྦྱོར། ། ཇི་ལྟར་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་ལས་ཕྱེད། ། དེ་བཞིན་བརྒྱད་བརྒྱད་དེ་ནས་བརྒྱད། ། བརྒྱད་གཉིས་བརྒྱ་ཕྲག་བཞི་དང་ནི། ། དེ་ལྟར་གྲངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གསལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྟན་མ་ཐག་པའི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་རིམ་པས་དུས་གསུམ་མཚོན་པར་བྱའོ་ཞེས་དེའི་དོན་དུ་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྡོམ་པ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས། ། གྲངས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད། ། དུས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཞེས་སུ་བཤད། ། བསམ་དང་བསམ་མིན་ངོ་བོ་ནི། ། བཟང་པོའི་དུས་དང་ངན་པའི་དུས། ། རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གསང་བའི་ཡང་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྗེས་ལ་གསང་བའི་དོན་དང་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་པར་བྱ། ། གསང་བའི་འབྲས་བུ་མཆོག་ཉིད་ཉོན། །

Regarding the phrase "the number of the wheels," this is the thirty-sixth question concerning the object of inquiry: how does one begin the meditation on the remaining six applications? As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain: The characteristics of the state of the six applications Are applied exactly as they are. According to the divisions of number, Those six are divided into halves. Likewise, eight, eight, and then eight; Two eights, four hundred, and so forth— Thus the application of numbers is clarified." Regarding the phrase "what is the characteristic of time," this is the thirty-seventh question concerning the object of the characteristic of time, in the sense that the three times are to be symbolized by the sequence of the six wheels just mentioned. As it will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: The summary of the characteristics of time— Whichever yogi thoroughly understands this Is the unsurpassed yoga of number. It is explained as the 'time of times.' The nature of the conceivable and inconceivable, The good time and the bad time— These two aspects truly abide." Regarding the phrase "the secret and the great fruit," this is the thirty-eighth question concerning the object of inquiry: what is the secret meaning and the fruit following the experience of inconceivable time? As it will be explained: "Furthermore, I shall explain another: Listen to the supreme secret fruit."

གང་གིས་དངོས་གྲུབ་མཆོག་ཏུ་འགྲོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་བསྟེན། ། གསང་བའི་སྦས་པ་ཞེས་ནི་བཤད། ། རྣལ་འབྱོར་བྱིས་པས་མི་ཤེས་ཤིང་། ། བཞི་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་། ། ཞལ་ནས་ཞལ་དུ་བརྒྱུད་རིམ་གནས། ། མཆོག་ཏུ་ཞི་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། ། གསང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་གོ་འཕང་མཆོག། ཆོས་ཀུན་དབུས་ན་ཁྱབ་པའི་མཆོག། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་དེ་ལ་བརྗོད། ། ཀུན་ཁྱབ་མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་ཀུན་ནས་འཆར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་དང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་བཞི་བཅུ་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་དང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བས་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་གསུངས། ། རྡོ་རྗེ་ཡི་ནི་མཚན་ཉིད་མཆོག། དེ་ནས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཉོན། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཤད་པར་བྱ། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་ཅེས་ནི་གསུངས། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གཞུང་འདི་ཙམ་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་ནས་བཤད་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ཚོགས་གསུངས་སོ། །

"By what does one proceed to the supreme siddhi? By correctly relying upon Mahāmudrā. This is explained as the 'Secret Concealment,' which the immature yogi does not know. It is the name of the so-called Fourth Empowerment, abiding as a lineage transmitted from mouth to mouth. It is the great wisdom of supreme peace, in which all conceptual constructions are abandoned." Thus it is said. Regarding the phrase "the dharmadhātu," the word "what is it like?" is the remainder of the sense. The "secret fruit" is a synonym; the question concerning its object is the thirty-ninth. As will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: The dharmadhātu is the supreme state, The supreme pervader in the midst of all phenomena. It is called the 'dharmadhātu.' It is all-pervasive, supremely subtle, And arises everywhere in all ways." Thus it is said. Furthermore, there are two divisions: the primary and the non-primary. The question concerning its object is the fortieth. Regarding the word "Vajra," it is because of its very state. It is also divided into the primary and non-primary as before. As will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: The supreme characteristic of the Vajra— Listen now to its detailed analysis. I shall explain it exactly as it is. The Vajra is said to be 'indestructible,' The supreme essence of the five wisdoms." Thus it is said. By this much of the text, the collection of questions concerning the objects explained following the Yoginī Tantras has been stated.

ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་གཅིག་པུའི་བཤད་པའི་དབྱེ་བ་དྲི་བའི་རིམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རིགས་ནི་རྒྱུན་ནོ། ། དེ་རྣམ་པ་དུ་ཞེས་གྲངས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་དོན་བསྡུས་པ། ། དེ་ཚེ་རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ནི་གསལ་བར་གསུངས། ། སྤྲོ་བའི་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་དམ་ཚིག་གོ། ། རྒྱུད་དུ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། ། གང་དག་དེ་ཉིད་གསལ་བར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་ཇི་ཙམ་ཞིག། ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཐབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། ། རིགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དབྱེ་བ་དང་། རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་དང་། རིགས་ལྔའི་དབྱེ་བ་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཅེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་གཙོ་བོ་དང་། གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་བླ་ན་མེད། ། ལས་དང་ཆོས་དང་དམ་ཚིག་དང་། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་སུ་གྲགས། ། ལས་རྣམས་ངེས་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱིས། ། འབྲས་བུ་རྒྱས་བཏབ་ལྟ་བུར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་ཅི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་ལྷག་མར་གྱུར་པའི་དྲི་བ་བཞི་བཅུ་རྩ་གསུམ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས།

Now, in order to enter into the sequence of questions concerning the divisions of the explanation of the Mahāyoga Tantra alone: what is the division of the families? "Family" (kula) means a lineage. The question regarding the scope of their number—"how many types are there?"—is the forty-first. As it will be explained: Then the Blessed Vajra spoke, Summarizing the meaning of the divisions of the families: "At that time, the families are of five types; The Root Tantra clearly taught them. Through the divisions of the application of emanation, They are the samayas of Mahāyoga. Regarding the numerical divisions in the Tantra, Those very ones were clearly taught." And so forth. "How many are the divisions of the mudrās?"—the division by means of method has already been shown. The primary and secondary questions regarding the scope of the divisions of the immeasurable families, the hundred families, and the five families are the forty-second. As it will be explained: Then the Blessed Vajra spoke, "The unsurpassed divisions of the mudrās: They are renowned as the action, dharma, samaya, And the great mudrā (mahāmudrā). By the definite ripening of actions, They abide like a seal upon the fruit." And so forth. "What are the aggregates, elements, and sense bases?"—this is the forty-third question, which remains as a supplement to the previously taught divisions of the families, concerning the nature of the aggregates, elements, and sense bases. As it will be explained:

དེ་ནས་གཞན་ཡང་ཡང་དག་བཤད། ། ཕུང་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཛི་ན་ཛིཀ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བཤད། ། བཛྲ་དྷྲྀཀ་ནི་རྣམ་ཤེས་དང་། ། རཏྣ་དྷྲྀ་ཀ་ནི་ཚོར་བར་གསུངས། ། ཨཱ་རོ་ལིཀ་ནི་འདུ་ཤེས་གྲགས། ། (ཕྲཛྙཱ་,པྲཛྙཱ་)དྷྲྀཀ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མིང་ནི་ཅི་ཞིག་བྱ་བ་ནི། ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་ཇི་ཙམ་ཞིག། ཅེས་དྲི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་པའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་བྱ་བ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་མཚན་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ནི། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་དོན་བསྡུས་པ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དབྱེ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པའི་དུས་སུ། འདར་དང་རྡུལ་དང་བ་སྤུ་ལངས། ། དབྱངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྤྲུག་པ་དང་། ། ལུགས་བསྒྱུར་མཆི་མ་ཐིམ་པ་དང་། ། སྙིང་སྟོབས་ཉམས་ནི་བརྒྱད་པོ་རྣམས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྒེག་པའི་ཉམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། ཉམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད། དགའ་བ་རྒྱགས་པ་རྩ་ཡི་ཆ། ། ཁོང་སྟོང་འདར་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སོ། ། བདག་གི་སྒྲ་ནི་གང་ན་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི།

Furthermore, I shall now correctly explain the characteristics of the aggregates, sense bases, and so forth. Jinajik is explained as form; Vajradhṛk is consciousness; Ratnadhṛk is taught to be feeling; Ārolik is renowned as perception; and Prajñādhṛk is the formations. Thus, they are well known as the aggregates. So it was said. Regarding the question, "What is the name of Mahāmudrā? How many divisions of mudrā are there?"—this is the forty-fourth question concerning the object of Mahāmudrā, which follows as a supplement to the forty-second question. As it will be explained: "Furthermore, I shall explain the meaning and characteristics of Mahāmudrā, the fruit of Mahāyoga, which summarizes the meaning of great wisdom." So it was said. Regarding the phrase "the divisions of the flavors": at the time of entering Mahāmudrā, it is said: "Trembling, perspiration, and the bristling of body hair; the divisions of melody, shaking, changing one's posture, the sinking of tears, and the loss of fortitude—these are the eight." So it was said. The forty-fifth question concerns the object of those divisions of the aesthetic flavor of grace (śṛṅgāra-rasa). As it will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: 'The characteristics and divisions of the flavors,' and so forth, up to: 'The joy of intoxication, the channels, the hollow interior, and the arising of trembling.'" Regarding the question, "Where does the sound of 'I' abide?"—so it was said.

སྔར་བཤད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་ཨ་ཧཾ་གི་ངོ་བོ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་སྒྲ་གང་ན་གནས་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་སྒྲ་ཡི་རྟེན། ། གང་གིས་ཡང་དག་ཤེས་པ་ཡིས། ། འཁོར་བའི་འཆིང་བར་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཨ་ཧཾ་འཁོར་པར་འཆིང་བ་ཡི། ། དེ་ནི་ཡོངས་ཟད་གྲོལ་བ་ཡིན། ། ཨ་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་མཆོག། ལུས་རྣམས་ཀུན་ལ་ལྷག་པར་གནས། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཧཾ་ཡིག་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ། ། ལུས་གནས་ལུས་ལས་མ་སྐྱེས་པའོ། ། དབང་པོ་ལས་འདས་མི་གསལ་བ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། སྟོང་ཉིད་དབྱེ་བ་བསྡུས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དྲི་བ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ། སྟོང་ཉིད་དབྱེ་བ་བསྡུས་པ་དྲི་བའི་ཡུལ་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་པའོ། ། ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། སྟོང་ཉིད་དབྱེ་བ་བསྡུས་པ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གང་གིས་ཤེས། ། སྟོང་ཉིད་དེ་ནི་ཤེས་པར་འགྱུར། ། མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། ། སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པར་ཡོངས་སུ་གསུངས། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ནི། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་དག་པ། ། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གང་དུ་སྐྱེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི།

Regarding the object of the previously explained definition of Mahāmudrā, the forty-fourth question remains: "Where does the sound of the essence of ahaṃ abide?" This is the forty-sixth question concerning its object. As it will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: 'The sound called "I" (ahaṃ) is the support; Whoever understands it correctly Is characterized by the bonds of saṃsāra. The exhaustion of that ahaṃ, the bond of saṃsāra, Is liberation. 'A' is the supreme of all things, Abiding preeminently in all bodies.' And: 'The syllable haṃ is free from entities; Abiding in the body, it is not born from the body. Beyond the senses, unmanifest, It is completely devoid of all aspects.'" Regarding "The summary of the divisions of emptiness": this is the forty-seventh question concerning the object of the summary of the divisions of emptiness, which follows as a supplement to the forty-fourth question on Mahāmudrā just explained. As it will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: 'The summary of the divisions of emptiness— By knowing which does the yogi Come to know that emptiness? For the sake of the discordant factors and their remedies, The meditation on emptiness is fully taught. The internal phenomena of the self Are the remedy for conceptualization; The purification of the erroneous Is explained as internal and external emptiness.'" Regarding "Where does emptiness arise?": this is...

བཤད་མ་ཐག་པའི་དྲི་བའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་དྲི་བ་འདི་ནི་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པའོ། ། དེ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ཞལ་དང་ཕྱག་དང་དབྱིབས་བསྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་དེ་ལྟར་བཤད། ། སྲོག་གི་རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་ཞལ་གསུམ་པ། ། སྤྱན་གསུམ་པ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་མཆོག། ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། ། ཉིན་མོ་དང་ནི་མཚན་མོ་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པས་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་བསྒོམ་པ་ལ་ཐུན་མཚམས་བཞི་ལ་འོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་དོན་དུ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། མཚན་མོ་ཉིན་མོའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། མཚན་མོ་ཤེས་རབ་ཤེས་པར་བྱ། ། འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཐིམ་ནས་འགྲོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས། ཇི་སྲིད། ཉིན་མོ་སླར་ཡང་ཐབས་སུ་བཤད། ། ཐབས་ནི་ཉིན་མོར་གྱུར་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་བརྡ་དང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད། ། གང་དུ་སྐྱེ་བ་འགྱུར་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པས་དྲི་བ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་བརྡ་ནི་གང་། ། ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ལྔ་བཅུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་དམ་ཚིག་ནི། ། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་དུའང་གསུངས་པ་ཡི། །

This question, which remains as a supplement to the question just explained, is the forty-eighth. Furthermore, it concerns the nature of meditating on the faces, hands, and forms through the generation stage. As will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: 'Emptiness is the cause of birth,' and so forth, up to: 'The Vajra Garland is thus explained; it is the characteristic of the support of the life-force. Blue in color, with three faces, three eyes, and the supreme mudrā.'" Regarding the phrase "day and night": because it is appropriate to meditate on the Vajra Garland in such a manner during the four sessions, the forty-ninth question concerns the objects of day and night for that purpose. As will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: 'The characteristics of night and day: night should be known as insight, when all elements dissolve and depart,' and so forth, up to: 'As for the day, it is explained as method; method is that which has become the day.'" Regarding the phrase "the symbols of the vowels and consonants": this is a supplement to the forty-eighth question, which asked, "Where does the previously mentioned emptiness arise?" The fiftieth question concerns that object: "What are the symbols of the vowels and consonants?" As will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: 'The samaya of the vowels and consonants is taught in all the tantras.'"

རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ལ་དགོངས་པ་ནི། ། འོད་གསལ་གོ་འཕང་ལས་སྐྱེས་པ། ། སྣང་བ་མཆེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལྡན། ། ཨཱ་ལིའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པ་ཡི། ། སྣང་བ་མཆེད་པའི་གོ་འཕང་ནི། ། སྣང་བ་ལས་བྱུང་ཟད་པ་མེད། ། དབྱངས་ནི་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ། ། ཨཱ་ལིའི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པ་ཡི། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། མཚམས་ཀྱི་འཆར་བ་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚམས་ནི། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཡིས། ། ངོ་བོར་ཤར་བ་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། མཚམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བླ་ན་མེད། ། སྣང་དང་མི་སྣང་བྲལ་བའི་མཚམས། ། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་བ། ། གཉིས་འདྲེས་པ་ཡི་དབུས་ན་གནས། ། འཕགས་ཤིང་གོས་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་འཆི་མེད་སྐྱེས། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་ཡང་དག་འདྲེས། ། མཐའ་ནི་ཡང་དག་མི་འགྲོ་གང་། ། མཚམས་དེ་སྲིད་པ་དག་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་གཅིག་པུ་གཙོར་བྱས་པའི་དོན་གྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་དྲི་བའི་ཚོགས་གསུངས། ད་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་དྲི་བའི་ཚོགས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྔོན་དུ་བསྙེན་སོགས་སློབ་དཔོན་དང་། ། ཆོ་ག་ཉི་ཤུ་ལས་དང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་ཉི་ཤུ་ལས་བཅས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། །

The intention regarding the Sons of the Victorious Ones is as follows: "Born from the state of clear light, the characteristic of the increase of appearance possesses thirty-three illuminators. The state of the increase of appearance, through the expansion of the maṇḍala of vowels, is inexhaustible, having arisen from appearance and possessing sixty vowels. Through the expansion of the wheel of vowels," so it is said. Regarding the question, "What is the manner of the arising of the juncture?": "The juncture" refers to the manner in which the essence arises through the near-attainment of appearance. This is the fifty-first question concerning its object. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain: the unsurpassed characteristic of the juncture is the juncture free from appearance and non-appearance. Arisen from the vajra of wisdom, it abides in the center of the union of the two. Exalted and utterly free from stain, born from the immortal vajra and lotus, the moon and sun are perfectly blended. That juncture, in which the extremes do not truly go, purifies existence." Through this passage, the distinctions of the meaning—primarily based on a single Mahāyoga Tantra—are explained in a collection of questions. Now, the collection of questions that are not primary will be stated: "The master’s prior service and so forth, and the twenty rituals and activities." This is the remainder of the question, "What is its essential nature?" This is the fifty-second question concerning the object of the activity consisting of the twenty rituals for demonstrating the colored-powder maṇḍala of the glorious Guhyasamāja. As it will be explained:

དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུའི་མིང་ཅན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་ལས་སུ་ཡོངས་སུ་བཤད། ། སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལེགས་རྒྱས་པ། ། སྔོན་དུ་བསྙེན་པས་སྦྱང་བ་དང་། ། དེ་ནས་འབྱུང་པོ་བསྐྲད་པ་དང་། ། ས་བཟུང་ཉིད་དང་སྦྱངས་པ་དང་། ། ཐིག་སྐུད་ལྷག་པར་གནས་པ་དང་། ། བགེགས་བསྐྲད་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དང་། ། དེ་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་ཐིག་གདབ་དང་། ། ཕུར་བུ་གདབ་དང་བརྡུང་བ་དང་། ། བུམ་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལྷག་གནས་དང་། ། ཁྲུས་དང་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ། མཆོད་པ་རབ་གནས་གཏོར་མ་དང་། ། སློབ་མ་ལྷག་པར་གནས་པ་དང་། ། མེ་ལ་སྦྱིན་སྲེག་ཆོ་ག་བཞིན། ། དབང་བསྐུར་བ་དང་གཤེགས་སུ་གསོལ། ། དེ་ལྟར་ཆོ་ག་ཉི་ཤུ་ལས། ། གང་གིས་དེ་ཤེས་འགྲོ་བའི་བླ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་འབྲས་བུའང་ཅི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོ་ག་ཉི་ཤུ་ལས་བཤད་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་དང་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། དེ་ཡི་རྒྱུ་མཚན་འབྲས་བུ་ནི། ། ལས་ནི་ཆོ་ག་ཉི་ཤུ་བཤད། ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི། ། དེ་ཡི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་འགྱུར། ། འདི་ནི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་གསུངས། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་འབྲས་བུ་དང་། ། སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ། ། རྒྱུ་མཚན་འཇིག་རྟེན་དངོས་གྲུབ་བརྒྱད། ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་བསལ་བའི་ཕྱིར། ། སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་རྣམ་བསྒོམ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།

Then the Blessed One Vajra spoke: "The names of the twenty aspects are explained as the duties of the master. The yoga of mantra is well-expanded: first, the purification through the preliminary service (pūrvasevā); then, the expulsion of elemental spirits (bhūta); the seizing of the site and its purification; the consecration of the ritual cord (sūtra); the very clear expulsion of obstructors (vighna); likewise, the laying of the maṇḍala lines; the driving in and striking of the ritual daggers (kīla); the blessing of the vases; the consecration of the Blessed One; the ritual bathing and thorough purification; the offerings, consecration, and offering cakes (bali); the consecration of the disciples; and the fire offering (homa) according to the ritual. The conferral of empowerment and the request to depart. Thus, from these twenty rituals, whoever knows them is the supreme leader of beings." Regarding the question, "What is the reason? What is the result?": this is the fifty-third inquiry concerning the object of what was explained in the twenty rituals—namely, what is the reason and what is the result. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain: the reason and the result of that are the twenty rituals of activity. What is the reason for the Great Lord? What will be its result? This was spoken by the Great of the Great. Then the Blessed One Vajra spoke: 'The reason and result of the activity, the preliminary service and so forth, the reason for the eight worldly accomplishments (siddhi), and the meditation on the offerings to the Buddhas in order to eliminate avarice and the like,' and so on."

དེ་བཞིན་དུ། དཀྱིལ་འཁོར་ས་བོན་ཕྲ་རབ་དང་། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཉམ། ། མཆོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་འཁོར་ལོ་འཇུག། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྟག་མཆོད་ན། ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ལྷག་མའོ། ། ཆོ་ག་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལྷག་མར་གྱུར་པའི་དྲི་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་གསུངས། ། མཆོད་པའི་ཆོ་ག་བླ་ན་མེད། ། གཉིས་མེད་མཉམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ལུས་ལ་མཆོད་པའི་ཆོ་གའི་རིམ། ། རྡོ་ཤིང་ས་དང་གསེར་གྱི་ནི། ། སྐུ་གཟུགས་ལ་ནི་ཕྱག་མི་བྱ། ། རབ་གནས་དཀྱིལ་འཁོར་སྦྱིན་སྲེག་དང་། ། དེ་ནི་ནམ་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། ། རིན་ཆེན་རྡོ་ཆུ་དཀོན་མཆོག་སོགས། ། བདག་ཉིད་ལྔ་ནི་རྟག་ཏུ་མཆོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་དུ། དེ་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་ཤེས་བྱ། ། རྩ་རྣམས་ལ་ཡང་མཆོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་ལྷ་ཡི་རང་བཞིན་དང་། ། ལྷ་མོའི་མིང་ནི་ཇི་ལྟར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་ལྷ་མོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མཚན་ཉིད་མཆོག། རྣལ་འབྱོར་བདེ་བ་རྟོགས་པ་རྣམས། ། རྩ་ཡི་དབྱེ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། རྟག་ཏུ་ལུས་ལ་རྩེད་འཇོ་བྱ། །

Likewise: "The maṇḍala, the subtle seed-syllables, and all the tathāgatas are equal. They become the offering itself, and in that way the wheel of the fruit engages. If one constantly makes offerings to all the buddhas, the obscurations of karma will be purified." Thus it is said. Regarding the question, "How is the ritual of offering taught?", it refers to the remainder of the meditative absorption of the completion stage. This is the fifty-fourth question concerning the ritual actions that remain from these twenty rituals. As will be explained: "Then Vajrasattva spoke: 'The unsurpassed ritual of offering, Through the yoga of non-dual equality, Is the sequence of the ritual of offering to the body. One should not prostrate to images made of stone, wood, earth, or gold. One should never perform consecrations, maṇḍalas, or fire offerings. One should always worship the five selves: The jewels, the stones, the water, the Three Jewels, and so forth.' And likewise: 'Those should be known in that way; One should also make offerings to the channels.' Thus it is said. Regarding the question, "What are the natures of the deities and the names of the goddesses as they are taught?", this is the fifty-fifth question concerning the nature of the goddesses who abide in the previously mentioned maṇḍala wheel. As will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: 'The supreme characteristics of the deities, For yogis who realize bliss, Are the natures of the divisions of the channels; One should always sport within the body.'"

དེ་ཡིས་ལྷ་རྣམས་སུ་ནི་བཤད། ། རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ཀུན་གྱི་དགའ། ། ཀུན་ནས་རྣམ་པར་སྒེག་པའི་ལུས། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡི་ནི་བཞི། ། ལྷ་ཉིད་དུ་ནི་ཡང་དག་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་བཤད་པའི་ཡུལ་གྱི་དྲི་བའི་ཚོགས་གསུངས་ནས། ད་ནི་སླར་ཡང་གཙོ་བོ་དང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བས་རྒྱུད་དུ་ཐོག་མར་གསུངས་པའི། འདི་སྐད་བདག་སོགས་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། ཨེ་བཾ་ཞེས་བྱའི་ཡི་གེ་གཉིས། ། ཨེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས། ། དེ་བཞིན་བཾ་ནི་ཐུགས་རྗེ་དང་། ། ཐིག་ལེ་གཉིས་ནི་སྦྱོར་ལས་བྱུང་། ། ཨེ་བཾ་གཉིས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས། ། མདོར་བསྡུས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདི་སྐད་ཅེས་སོགས་དང་པོའི་ངག། དོན་རྒྱས་པར་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་རེ་རེའི་བཤད་པའི་དབྱེ་བས་སྦས་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཨེ་བཾ་ལ་སོགས་དོན་རྒྱས་པ། ། གོང་གི་ཡང་དག་ཡོངས་ཤེས་པ། ། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཡང་དག་རྟོགས། ། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་དམ་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །

"By that, the gods are explained; they are the delight of all constant bliss. With bodies entirely and exquisitely graceful, they are the four of great bliss. They are truly described as the gods themselves." Thus it is said, and so forth. By this, following the Mahāyoga Tantras, the collection of questions regarding the objects explained for the sake of the non-principal [meaning] has been stated. Now, once again, through the distinction between the principal and the non-principal, the questions regarding the objects of the meaning taught extensively in the Śrī Guhyasamāja and other texts—beginning with "In what manner is 'Thus have I heard' and so forth?"—are the fifty-sixth question. As will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: The two syllables 'E' and 'Vaṃ'— 'E' is explained as emptiness, And likewise, 'Vaṃ' is compassion. The two bindus arise from their union. 'E' and 'Vaṃ' are the Buddhas; In brief, they are the Dharma-mudrā, The very mudrā of the Great King." Thus it is said. "In what manner will the meaning of the initial words 'Thus have I heard' and so forth be explained extensively?" is the fifty-seventh question regarding the hidden meaning through the distinction of the explanation of each individual syllable. As will be explained: "Furthermore, listen as I explain: The extensive meaning of 'E' and 'Vaṃ' and so forth. Through the perfect thorough knowledge of the above, One perfectly realizes the reality of phenomena. 'E' is the supreme insight," and so forth. Thus it is said.

ནང་གི་བདག་ཉིད་སྦྱིན་སྲེག་ཅི། ། ཞེས་བྱ་བ། ཆོ་ག་ཉི་ཤུ་པའི་ལས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྦྱིན་སྲེག་གསུངས་པ་ཡང་སྤྱིའི་སྦྱིན་སྲེག་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན་སྲེག་ཇི་ལྟ་བར་འགྱུར་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་སྦྱིན་སྲེག་མཆོག། ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་འབྱུང་བ་རྣམས། ། གང་གིས་ཚིམ་པར་གྱུར་པ་དང་། ། རྣམ་རྟོག་བག་ཆགས་ས་བོན་རྣམས། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་བུད་ཤིང་དང་། ། རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་མེས། ། རྟག་ཏུ་སྦྱིན་སྲེག་རྨད་བྱུང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ནི་བཟའ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བས་ནི། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱིན་སྲེག་བསྟན་ནས། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དམ་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྗེས་སུ་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དགུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ཡི་བཟའ་བ་ནི། ། དངོས་གྲུབ་ཀུན་བྱེད་དེ་ཉིད་མཆོག། ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་རིམ་པ་བཞིན། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མི་བསྐྱོད་པ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་འོད་དཔག་མེད། ། རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་ལྔ་པ་འདི། ། བདུད་རྩི་ལྔ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ་ཞེས་དེའི་རྗེས་སུ་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་དྲུག་ཅུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཆོ་ག་མཆོག། གང་གིས་མཆོད་པ་དངོས་གྲུབ་ནི། །

Regarding the question, "What is the inner self-homa?" this is the fifty-eighth question concerning the subject of the inner self-homa, which is distinct from the general characteristics of homa, as taught in the context of the twenty rituals. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain: The supreme inner self-homa, By which the elements moving within are satisfied, And the seeds of conceptual tendencies, The fuel of the five aggregates, Are constantly burned by the fire Of the yogi’s great wisdom—this is the marvelous homa." Regarding the phrase, "The five nectars are to be consumed," this follows the teaching on the inner self-homa and is the fifty-ninth question concerning the subject of the sublime samaya. As it will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: The consumption of the five nectars Is the supreme reality that accomplishes all siddhis. According to the appropriate sequence: Vairocana, Akṣobhya, Amoghasiddhi, Amitābha, And the fifth, Ratnaketu— These are the five nectars to be accomplished." Regarding the phrase, "One should perform the gaṇacakra and so forth," this is the sixtieth question concerning the subject of the gaṇacakra. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain: The supreme ritual of the gaṇacakra, By which offerings bring about siddhi..."

རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ནི་གཞན་དུ་འགྲོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཕྱིར་ཡང་དག་གནས། ། ཕྱག་རྒྱ་བརྡ་ནི་ཡོངས་ཤེས་ཤིང་། ། དེ་དང་དམ་ཚིག་ལ་ནི་འཇུག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། རྣལ་འབྱོར་མ་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེས། ། རབ་ཏུ་བཤད་ཀྱིས་དེ་ཉོན་ཅིག། གདུག་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་འགའ་ཞིག། སེམས་རྟོག་པ་ཡི་ཕྱིར་འོངས་ནས། ། དེ་ལ་དེ་ཚེ་སྨྲས་པ་ཡང་། ། སྒྲུབ་པ་པོས་ནི་མི་བྱ་ཞིང་། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གསང་བའི་བརྡ་དང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངག་གི་བརྡའི་ངོ་བོ་གསང་བའི་བརྡ་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། གསང་བའི་ཚིག་གི་བཤད་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ། རབ་ཏུ་རྟོག་ནས་ཆང་འཐུངས་པས། ། དཔའ་བོ་ཤར་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། ན་ལིན་པ་ཏྲྃ་ཐོད་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཡི། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཆོ་ག་ཉི་ཤུའི་བར་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལས་ཀྱི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའི་དྲི་བའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི། ། སྐུ་ནི་མགོ་བོར་གནས་པ་ཡི། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བྱང་སེམས་འབབ། ། དེ་ནི་སོ་སོར་རབ་ཕྱེ་བས། ། སྐུ་ཡི་འཁོར་ལོར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཡི་གེ་ཕྱི་མོའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། གསུང་ལ་གནས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས། །

The Sons of the Victorious Ones go elsewhere, Together with the yogis; The practitioner remains perfectly present. Fully knowing the signs of the mudrās, One enters into the samaya with them. Thus it is said, and likewise: "Listen as I explain how to mingle with the yoginīs. Some fierce ḍākinīs may come Because of conceptual thoughts in the mind. At that time, the practitioner should not Speak to them." Thus it was taught. Regarding the phrase "the secret signs": this refers to the sixty-first question concerning the object of the secret signs, which are the nature of verbal signs. As will be explained: "Furthermore, listen as I explain The explanation of the secret words," and so on, up to: "Having thoroughly discerned, by drinking the liquor, The Hero is clearly proclaimed. Nalinapattram is the skull-cup," and so forth. Regarding the phrase "how the maṇḍalas of the vajra body, speech, and mind were taught": this is the sixty-second question concerning the remainder of the maṇḍala rites, following the previously mentioned twenty rituals. As will be explained: "Furthermore, listen as I explain The maṇḍalas of body, speech, and mind. The body resides in the head, Where thirty-two drops of bodhicitta flow. By distinguishing them individually, One should know them as the body wheel. Through the divisions of the primary letters, One thoroughly knows them as residing in speech."

ཆགས་སོགས་བག་ཆགས་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཐུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཉིད་དུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། སངས་རྒྱས་དམ་ཆོས་དགེ་འདུན་གྱི། ། མིང་རྣམས་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། སངས་རྒྱས་དམ་ཆོས་དགེ་འདུན་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་བར་གྱི་གཞུང་ཅུང་ཟད་དོར་བས། ། དྲི་མེད་སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་འགྱུར། ། ཆོས་ནི་གང་དུ་ཡང་དག་གསུངས། ། སྐུ་ནི་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཀྱི་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བླ་མ་སྟོན་པ་སློབ་དཔོན་དང་། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བཤད་པ་ཅི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་པོ་ནི་བླ་མ་སྟེ་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མ་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་གཞན་དག་ལ་སློབ་པར་བྱེད་པས་ན་སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚར་གཅད་པ་དང་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བླ་མ་དང་སྟོན་པ་དང་སློབ་དཔོན་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པ་དང་། རྩ་ལྔ་པ་དང་། རྩ་དྲུག་པ་དང་། རྩ་བདུན་པ་རྣམས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས།

"Through the divisions of the latencies of attachment and so forth, it is explained as the mind wheel itself," and so forth, is what was said. Regarding the question, "How are the names of the Buddha, the Dharma, and the Saṅgha explained?", this is the sixty-third question concerning the etymologies of the Three Jewels—the Buddha and so forth—which remain as the remainder of the maṇḍalas of the body and so forth just mentioned. As will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: 'Buddha, Dharma, and Saṅgha,' and so forth, omitting a small portion of the text in between: 'The stainless mind becomes the Buddha; the Dharma is that which is perfectly taught; the body is called the Saṅgha, the abode of the assembly of bodhisattvas,' and so forth, is what was said." Regarding the question, "What is the explanation of Guru, Teacher, Ācārya, and Vajradhara?", the Guru is the one who closely demonstrates the Three Jewels previously mentioned; this is the sixty-fourth question concerning the Guru. Likewise, the Teacher is one who instructs the disciples. Similarly, the Ācārya is so called because he trains others in the practices of the maṇḍala and so forth. "Vajradhara" is so called because he is capable of both subduing and caring for others. These are the sixty-fourth, sixty-fifth, sixty-sixth, and sixty-seventh questions concerning the objects of the Guru, Teacher, Ācārya, and Vajradhara, respectively, in that order. As will be explained:

ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས། ། སྔགས་དང་རྣལ་འབྱོར་ཆོ་ག་ཤེས། ། ཆོ་ག་ཉི་ཤུའི་བྱ་བ་བསླབ། ། དེ་ནི་བླ་བར་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ནང་དུ་གསང་འདུས་ལ་རབ་དགའ། ། ཕྱི་རོལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ། ། དེ་ལྟའི་མན་ངག་རིམ་པ་ཡིས། ། སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་བསླབས། ། དེ་ནི་སྟོན་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས། ། ཇི་སྐད་སྨྲ་བ་དེ་བཞིན་བྱེད། ། རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་སོགས། ། དོན་དམ་པ་ཡི་བྱ་བ་དང་། ། སླར་ཡང་སྣང་བ་གསུམ་དང་ནི། ། གྲུབ་ནས་གཞན་ཡང་སློབ་ཏུ་འཇུག། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་སྤྱོད་པ་ལ། ། དེ་ནི་སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱའོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་ལྡན། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གཉིས་པ་མཆོག། ཚར་གཅོད་ཕན་འདོགས་པ་ལ་མཁས། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། སློབ་མའི་ཡོན་ཏན་གང་ལྡན་ན། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོན་པས་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གདོན་མི་ཟ་བར་སློབ་མར་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དབང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། སྣོད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དད་ཅིང་བླ་མ་ལ་ཡང་གུས། ། རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་ལས་ལ་གནས། ། གཉིས་མེད་རྒྱུ་ཡང་མེད་པ་དང་། ། ལྟ་བ་ངན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ལུང་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། །

"Skilled in pacifying and so forth, knowing the mantras and the rituals of yoga, and having trained in the activities of the twenty rituals—he is declared to be a guru." Thus it is said. Likewise: "Delighting in the Guhyasamāja internally, while externally adopting the conduct of a Śrāvaka; through such a sequence of pith instructions, he trains the disciples. He is fully known as a teacher. He acts exactly as he speaks. Having realized the maṇḍalas and so forth, the ultimate activities, and furthermore the three appearances, he leads others to train. In the conduct of supreme yoga, he is called an ācārya." Thus it is said. And likewise: "Perfectly endowed with the profound and the vast, a supreme second Vajrasattva, skilled in subduing and benefiting—he is explained as Vajradhara." Thus it is said, and so forth. Regarding the question, "What qualities must a disciple possess to become a vessel for the Yoga Tantra?"—this refers to the fact that the qualities taught by the Teacher will inevitably be present in the disciple, as they are dependent upon that [teacher]. This is the sixty-eighth inquiry concerning that subject. As for "Yoga Tantra," it refers to the Śrī Guhyasamāja and others. The meaning of "becoming a vessel" is as follows. As will be explained: "Faithful and respectful toward the guru, always abiding in virtuous deeds, free from duality and the lack of cause, having completely abandoned evil views, and having heard many scriptures," and so forth. Likewise: "The inseparability of emptiness and compassion..."

གང་ལ་དེ་ནི་ངེས་བཤད་བྱ། ། གོང་ན་མེད་པའི་སྤྱོད་རབ་མཆོག། སྔགས་དང་རྣལ་འབྱོར་རིམ་པ་སོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད། གང་ལས་རྒྱས་བཤད་དེ་ནི་རྒྱུད། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དུ་དྲན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལེའུ་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཡི་སྤྱོད་པ་དབྱེ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། བླ་མའི་མདུན་དུ་སློབ་མས་ཇི་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་བྱ་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་དགུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་གསུངས། ། སློབ་མའི་བྱ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། ། ཞི་བ་ལ་སོགས་བྱ་བ་ཡང་། ། སྔགས་དང་རྣལ་འབྱོར་རིག་པ་ཡིས། ། ལྷམ་དང་གདུགས་དང་གཙུག་ཏོར་དང་། ། སོ་རྩི་ལ་སོགས་མྱང་བ་དང་། ། སྣབས་ཀྱི་གོང་དུ་མཆིལ་མ་སོགས། ། འདོར་ཞིང་རྐང་པ་རྐྱོང་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད། དེ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱི་ཚིག། བླ་མའི་མདུན་དུ་སྤང་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཞི་བ་རྒྱས་པ་དབང་དང་ནི། ། དེ་བཞིན་བསད་དང་བསྐྲད་པ་དང་། ། རེངས་དང་དབྱེ་བ་ཉིད་དང་ནི། ། བསྒྲུབ་པ་ལ་ནི་མངོན་སྤྱོད་དང་། ། ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་སྦྱོར་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སློབ་མས་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བདུན་ཅུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཤེས་ནས། ། སློབ་མའི་འབྲས་བུ་གང་བྱུང་བ། ། ཞི་བ་ལ་སོགས་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ད་ནི་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ནི་ཅི་ཞིག་དང་། །

"To whom is that explained? The supreme, unsurpassed conduct, the stages of mantra and yoga, and so forth"—beginning from this, up to: "That which is explained in detail is the tantra; it is remembered as the Mahāyoga Tantra," and so on, will be explained in one or two chapters. Regarding "the classification of its conduct": this is the sixty-ninth question concerning the object of what kind of conduct a disciple should perform in the presence of the guru. As will be explained: "Then the Blessed Vajra spoke: 'The conduct to be performed by the disciple, even the activities such as pacifying, should be done through the knowledge of mantra and yoga. Shoes, parasols, and turbans; tasting betel nut and the like; spitting phlegm and saliva; stretching out the legs—beginning from these, up to: 'Such words of fault should be avoided in the presence of the guru,' so it is said." Regarding "what is its result? Pacifying, enriching, magnetizing, and likewise killing, expelling, paralyzing, and separating; the wrathful rites for accomplishment, and how to apply the practice": this is the seventieth question concerning the object of the results of the disciple's conduct. As will be explained: "Having understood such conduct, whatever results arise for the disciple through the application of pacifying and so forth—now I shall explain them in that way," so it is said. "What are the words of the mantra?"

མགོན་པོ་ཁྲོ་བོའི་བཟླས་པ་ཅི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོ་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཟླས་པ་ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཁྲོ་བོའི་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། གང་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་དངོས་གྲུབ་བརྒྱད། ། ཐོབ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། ཁྲོ་བོའི་སེམས་ཀྱིས་བཟླས་པ་ནི། ། ཁྲོ་བོའི་བཟླས་པ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་དུ། ན་མཿས་མནྟ་ཀཱ་ཡ་བཱ་ཀ་ཙིཏྟཱ་ནཱཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མངོན་ཤེས་ལྔ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོབ། ། རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མཐོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དྲི་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་ཅེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་དྲི་བ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་དང་། བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་བྱ་བ། ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ནི། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཆོག། མངོན་ཤེས་ལྔ་སོགས་མཚན་ཉིད་ནི། ། ས་སྙིང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་། ། འཇམ་དཔལ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སེལ། ། བྱམས་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་། ། ཡི་གེ་གསུམ་དང་རྣམ་པར་སྤེལ། ། མིག་དང་རྣ་བ་ཡིད་དང་ལུས། ། རྩ་ཡི་འཁོར་ལོ་བྱིན་གྱིས་བརླབས། ། མཚན་གསུམ་ཉིན་མོ་དེ་དང་འདྲ། །

Regarding the question, "What is the recitation of the wrathful protectors?": this is the seventy-first question concerning the subject of how the recitation of the ten wrathful deities, such as Yamāntaka and the others, is to be performed, since they accomplish the pacifying and other activities just described. As it will be explained: "Furthermore, listen as I explain: The characteristics of the wrathful recitation Are that which causes the yogi to attain The eight siddhis; of this there is no doubt. Recitation with a wrathful mind Is called the 'wrathful recitation.'" And likewise, it is taught: "Namaḥ samanta kāya vāka cittānām," and so forth. Regarding the question, "How are the five superknowledges attained? How do yogis perceive suchness?": this is the seventy-second and seventy-third questions, respectively, concerning the subject of how the five superknowledges—the detailed explanation of the previously mentioned results—are attained, and the nature of the inquiry into perceiving suchness. As it will be explained: "Furthermore, I shall explain The summary of all siddhis: The supreme wisdom of the buddhas, The characteristics of the five superknowledges and so forth. Kṣitigarbha, Vajrapāṇi, Mañjuśrī, Sarvanīvaraṇaviṣkambhin, And Maitreya—these five Are also interspersed with the three syllables. The eyes, ears, mind, and body Consecrate the channel wheels. The three signs and the day are likewise."

མངོན་ཤེས་ལྔ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། བཞི་པ་ཡིས་ནི་དབང་བསྐུར་བས། ། བློ་ལྡན་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མངོན་བྱང་ཆུབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེས་འབྲས་བུའི་ཡུལ་ཉིད་ལ་དྲི་བ་བདུན་ཅུ་རྩ་བཞི་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མངོན་བྱང་ཆུབ། ། མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མར་ནི་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། ལུང་བསྟན་པ་དང་རྒས་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་གཉིས་པོ་དག་གི་དྲི་བ་གཅིག་ཉིད་དོ། ། འབྲས་བུ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ངོ་བོ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། རྒས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོར་བྱང་སེམས་ནི། ། འཛིན་པས་ལུས་ནི་བརྟན་པ་ཉིད། ། དེ་ཡི་དེ་ཉིད་བྱང་སེམས་ནི། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་རབ་སྦྱོར་བས། ། རིགས་པས་སྟེང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན། ། རྒས་པ་མེད་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། བཅུད་ལེན་གྱི་ནི་སྦྱོར་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྟན་པའི་ལུས་ལ་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་བ་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། སྔར་བཤད་པ་ཡི་བདུད་རྩི་ལྔ། ། འདིར་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་བརྗོད་པའོ། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། གསེར་འགྱུར་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གྲུབ་པར་བྱེད། ། ལྕགས་ཀྱི་གསེར་འགྱུར་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །

"one attains the five superknowledges (abhijñā) themselves," and likewise: "By the fourth, through empowerment, the wise one will see reality (tattva)." Regarding the phrase "awakening in a single instant," this is the seventy-fourth question concerning the object of the result. As will be explained: "That is awakening in an instant; its characteristic is described as being momentary." Regarding the two terms "prophecy" and "absence of aging," these constitute a single question. This is the seventy-fifth question concerning the object of the nature of the detailed explanation of the result: prophecy and the characteristic of the absence of aging. As will be explained: "By holding the bodhicitta at the vajra-tip, the body becomes firm. Through the application of the reality of that bodhicitta and the reality of the winds, it is logically made to move upward; there is no doubt it will be free from aging." Regarding the phrase "the application of alchemy (rasāyana)," this is the seventy-sixth question concerning the cause of the taught body. As will be explained: "The five nectars previously explained are here described as the alchemy." Regarding the phrase "the activity of gold-making and so forth," this is the seventy-seventh question concerning the object of worldly accomplishments (siddhi). As will be explained: "By this very [method], one achieves accomplishment; the gold-making of iron is likewise."

རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་རྒྱ་དངོས་གྲུབ་ཆེ། ། འགྲོ་བའི་བླ་མ་ཇི་ལྟར་འཐོབ། ། ཅེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བདུན་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་རྒྱ་དངོས་གྲུབ་ཆེ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞལ་ཡས་ཁང་། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་སྤངས་ནས་ནང་ཉིད་དུ་གཞལ་ཡས་ཁང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བདུན་ཅུ་རྩ་དགུ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ལུས་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་འགྱུར། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཡང་དག་རྟེན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདིར་ནི་གནས་སོ། ། ཇི་ལྟར་གནས། ཐིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་བདག་པོ་སོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ནི་ལུས་འདི་ཉིད་ལ་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་བདག་ཉིད་གནས་ནི། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་དང་། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་དང་། ཚནྡོ་ཧ་དང་། ཉེ་བའི་ཚནྡོ་ཧ་དང་། འདུས་པ་ཅན་དང་ཉེ་བའི་འདུས་པ་ཅན་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་དག་གི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཐིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་བདག་པོ་སོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པ་དང་། བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ལ་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། ། མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་བཤད་པར་བྱ། ། པུལླི་ར་མ་མགོ་བོར་ཤེས། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། དེ་ཉིད་དང་ལྡན་ཤེས་པར་བྱ། ། ཐིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་བདག་པོ་ཉིད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། །

"How is the great siddhi of the vajra-mudrā, the guru of beings, attained?" This is the seventy-eighth question concerning the object of supramundane siddhi. As it will be explained: "The great siddhi of the vajra-mudrā is attained as the state of union." "What is the nature of the body, the celestial mansion?" This is the seventy-ninth question concerning the object of how the internal body itself becomes the celestial mansion—the support for all buddhas—having set aside the external celestial mansion. As it will be explained: "The body becomes the celestial mansion, the perfect support of all buddhas." "Herein it abides. How does it abide? Through dissolution, enjoyment, the lord, and so forth." This means that the abodes of the celestial mansion's nature within this very body are categorized as the places (pīṭha) and near-places (upapīṭha), the fields (kṣetra) and near-fields (upakṣetra), the chandohas and near-chandohas, the melāpakas and near-melāpakas, and the śmaśānas and near-śmaśānas. "Through dissolution, enjoyment, the lord, and so forth" refers to the eighty-first and eighty-second questions concerning those objects. As it will be explained: "The divisions of the places shall be explained here in brief: know Pullīramalaya to be the head," and likewise: "One should know that which possesses that very nature as the dissolution, enjoyment, and the lord."

རླུང་ནི་གང་གི་མཚན་ཉིད་ཅི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔའི་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཅི་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ། ། དེ་དག་འཇིག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་ཉེ་བར་མནན་པས་འཇིག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དེའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་དང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་བྱ་བ། ། རླུང་རྣམས་ཀྱི་ནི་མཚན་ཉིད་མཆོག། སྲོག་གི་རླུང་ནི་སྙིང་གར་གནས། ། མི་བསྐྱོད་བྱེ་བྲག་རིགས་ལས་སྐྱེས། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ནི། ། དེ་ལས་དེ་ཡི་འཇིག་པར་འགྱུར། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཏང་བཟུང་སོགས། ། ཕན་ཚུན་དུ་ནི་གནོད་པར་བྱེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་དྲི་བའི་ཚིག། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་ཐལ་སྦྱར་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་སོགས་པ་དྲི་བའི་ཚིག་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པ་རྣམས་སོ། ། བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱས་ནས་སོ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུ་བ་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། ཐལ་སྦྱར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོན་པའི་ཡུལ་ལ་གུས་པས་སོ། ། འགྲོ་བའི་བླ་མའི་མདུན་དུ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པའི་མདུན་དུ་གནས་ནས་སོ། ། ལུས་ཀྱིས་ཕྱག་བྱས་དེ་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོན་པའི་ཡུལ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡང་རྩེ་གཅིག་པས་འདུད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དྲི་བ་བརྗོད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དྲི་བ་བརྟུལ་བ་རྩོམ་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ལེགས་སོ་བྱ་བ་བྱིན་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Regarding the question, "What is the characteristic of the winds?" this asks what the characteristics are of the fivefold division, such as the life-sustaining wind and so forth; it is the eighty-second question concerning that object. Regarding the question, "How do they perish?" this asks how those winds perish through their mutual suppression; it is the eighty-first and eighty-second questions concerning that object. As it will be explained: "Furthermore, I shall explain the supreme characteristics of the winds: the life-sustaining wind resides in the heart, born from the specific family of Akṣobhya." And likewise: "The explanation of the characteristics of the winds is as follows: from that, their destruction occurs; as before, through releasing, holding, and so forth, they cause mutual harm." Regarding the phrase, "With such words of inquiry, Vajrapāṇi, having joined his palms..." these are the words of inquiry just explained. "Having done" means having performed [the inquiry]. "Vajrapāṇi" refers to the Bodhisattva who is the requester. "Having joined his palms" means with devotion toward the Teacher. "Standing before the Guru of the World" means standing before the one who has become the master of the three realms. "Having prostrated with the body" means bowing with extreme one-pointedness toward the Teacher. Having thus shown the expression of the questions, now, in order to explain the commencement of the Teacher's response to those questions, it is said: "Having granted the word 'Excellent'..."

ཞུ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་དྲི་བ་རྣམས་མཛེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱིན་ནས་སོ། ། འགྲོ་བའི་བླ་མས་གསུངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱི་སློབ་དཔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་དྲི་བ་བརྟུལ་བ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སོ། ། ངག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཚངས་དབྱངས་ཟབ་མོ་སྙན་དངགས་ཀྱིས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྔ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ལྔའི་བདག་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤ་དེ་བའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་དང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་དང་པོས་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྒྱུད་འདི་ལ་གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཞེས་དེའི་དོན་དུ་ལེའུ་དང་པོའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལེའུ་དང་པོའི་དྲི་བ་བྱས་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཡང་དག་དྲིས་པའི་ངེས་པ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དྲི་བ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་བྱས་པ་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་བརྟུལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །

Having bestowed the questions upon the requester Vajrapāṇi through his very beauty, it is said: "The Guru of the World spoke." This refers to the Blessed One, the master of the three realms. The phrase "up to the commencement of the inquiry" indicates the extent of the passage. "With speech" means "with words." If one asks in what manner, it is said: "With the deep, melodious Brahma-voice," which means "endowed with the sixty branches of melody." "The Lord of the Five" means the Blessed One, the master of the five buddhas. This concludes the extensive explanation of the first chapter from the Commentary Clarifying the Profound Meaning of the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by the great paṇḍita Alaṃkakalaśadeva. Thus, having shown the entry into the tantra through the first chapter, now, in order to determine for what kind of person this tantra is intended, the remainder of the first chapter begins with the words "Then," and so forth. "Then" means immediately after the questions were posed in the first chapter. "The Blessed One" has already been explained. This connects to the phrase: "The certainty of the authentic inquiry was explained." The "certainty" of those explanations given immediately after the inquiry made by Vajrapāṇi is the definition of the inquiry. "Authentic" means that it is unerring due to the Blessed One’s omniscience.

རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། འགྲོ་བའི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བའི་བླ་མ་སྟེ་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་སྟོན་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པུའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་བོས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་ཞུ་བ་བྱེད་པ་པོའོ། ། བོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ནས་སོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚིག་ལ་འཇུག་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དྲི་བ་ལ་བསྔགས་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ནས། སྙིང་པོ་ཡི་ནི་དོན་བསྡུས་པ། ། དབྱེ་བར་དཀའ་བའི་དངོས་པོ་ཀུན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དྲིས་པ་ནི་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིའོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་མན་ངག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས། དབྱེ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབྱེ་བར་དཀའ་བའོ། ། ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྙིང་པོ་ཡི་ནི་དོན་བསྡུས་པ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། མདོར་བསྡུ་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རིམ་པ་གཉིས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་དྲི་བ་བྱས་པ་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཞུ་བ་པོས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་བོད་པ་མཛད་པ་ནི། ། རྡོ་རྗེའི་དབང་ཕྱུག་གསང་ཆེན་བདག། ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་དབང་ཕྱུག་གོ། །

"Vajra" indicates the perfection of the nature of the five primordial wisdoms. "Guru of beings" refers to the guru of beings who are of a fluctuating nature, for the sake of taming them according to their respective inclinations; this demonstrates the perfection of the Teacher of the three worlds as a unique entity. If one asks what was done, it is said: "Having called Vajrapāṇi." Vajrapāṇi is the requester. "Having called" means having properly exhorted him. Thus, having shown the essential nature of the Blessed One’s speech, and now wishing to express praise for the question, he said: "The condensed meaning of the essence, all things difficult to analyze," and so forth. The question is yours alone. "All things" means in every respect, because they are to be realized through the exceptionally sublime pith instructions. Because they cannot be analyzed by anyone who is not omniscient, they are "difficult to analyze." If one asks by what means, it is said: "The condensed meaning of the essence." This is because, in brief, it reveals the nature of Mahāmudrā and specifically reveals the two stages. "The questions you have asked" refers to the requester. For that very reason, he addressed him as: "Lord of Vajras, Master of the Great Secret." He is the "Lord of Vajras" because he has become the chief of the Vajra family.

གསང་བ་ནི་གསང་བ་པོ་རྣམས་ལ་སྟེ། ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་གསང་བ་ཡང་ཡིན་པས་ན་གསང་བའི་བདག་པོ་སྟེ། ། ལྕང་ལོ་ཅན་ན་གནས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། གསང་བའི་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡང་ན་གསང་བ་ཆེན་པོ་ཟླ་བ་རྡོ་རྗེའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། ། དེ་ལ་གསང་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་སྦ་བར་བྱ་བའོ། ། ཟླ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཟླ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་སོ། ། དབང་ཕྱུག་དང་འདྲ་བས་ན་དབང་ཕྱུག་སྟེ། ཕྱིར་མི་སྤྲོ་བར་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་ལྟར་དྲི་བའི་བསྔགས་པ་མཛད་ནས། ད་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གསང་བ་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་སྤྱོད་སོགས་རྒྱུད་རྣམས་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྒྲོལ་མ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ལས་གང་དུ་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་གསང་བར་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་དྲི་བ་བསྡུ་བ་སྟེ། གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་པ་དེ་ནི་ངས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་མཆོག་གི་གོ་འཕང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་བོད་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། འོད་གསལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །

"Secret" refers to those who are secret; because he is both great and secret, he is the Lord of Secrets, who dwells in Alakāvatī. He is the sovereign of those [beings], the chief, which is the meaning of "Lord of Secrets." Alternatively, it is because the term "Great Secret Moon Vajra Lord" occurs. In that context, "Great Secret" means that which is to be strictly concealed. "Moon" refers to the moon of enlightenment, and that itself is the vajra-abode. Because he is like a lord, he is the "Lord," having brought [beings] under his power without letting them stray. Having thus offered praise to the questioner, now, in order to state the commitment to explain the uncommon secret, he says: "The Kriyā, Caryā, and other tantras..." This refers to the Tārābhyudaya, the Vairocanābhisambodhi, and so forth. The word "and so forth" includes the Kalpa and other such works. "In any of the Yoga Tantras" refers to the Śrī Tattvasaṃgraha and others. "Secret" means that which is to be concealed from those who lack the fortune; it is the summary of the questions in the Vajramālā. This is connected to the statement, "that which has not been taught anywhere, I shall explain." "Supreme" is because, by relying on the two stages, it is the very cause of the supreme state. "Vajra Lord" is an address to Vajrapāṇi. Furthermore, if one asks what it is like, he says "the supreme suchness," because it is for the sake of attaining the clear light. "Perfectly" means by way of being non-erroneous.

དྲི་བ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱ་བ་ནི་དྲི་བ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གསང་བའི་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོན་པ་པོའོ། ། ཁྱོད་ནི་ལེགས་པར་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། ཐུགས་རྗེས་ཁྱབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་འདོན་པར་འདོད་པའི་ཐུགས་རྗེས་ཁྱབ་པ་ནི་ཐུགས་རྗེས་ཁྱབ་པའོ། ། མྱུར་དུ་མིག་དག་ཕྱེ་བྱས་ནས། ། མཆོག་ཏུ་རྨད་བྱུང་སྟོན་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱན་དག་སྟེ། ཕྱེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་སོ། ། མྱུར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུད་ཙམ་མོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་རྨད་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པའོ། ། འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྒྱུད་བསྟན་པ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་ནི། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ཕྱེ་བའི་རྗེས་ལའོ། ། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་དོན་དུའམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ཐུགས་རྗེས་ཐུགས་བརླན་ཞེས་གསུངས་ཏེ།

The "ascertainment of questions" is for the sake of specifically determining the questions. Having thus taught the explanation of the uncommon secret, now, in order to demonstrate that the Blessed One possesses a particularly exalted state, the phrase "Thus he spoke" refers to the Blessed One as the Teacher. "You, listen well" refers to Vajrapāṇi. "Pervaded by compassion" means being pervaded by the compassion that desires to deliver all sentient beings from suffering. Regarding the phrase "Quickly opening the eyes, he reveals the most marvelous," "the eyes" refers to the eyes; "opening" means having opened them wide. "Quickly" means in an instant. "Most" refers to its being supramundane. "Marvelous" refers to the act of revealing the supreme reality that produces wonder; thus, he "reveals the most marvelous." Having thus shown the engagement with the Blessed One’s speech, now, in order to state the meaning necessary for the teaching of the tantra, as a branch of that, the engagement with the Blessed One’s speech is expressed by the words "Then the Blessed One," and so forth. "Then" refers to the period following the opening of the eyes. "In cutting through all doubts" means for the sake of clearing away all doubts. If one asks, "Is this for the sake of [mere] quantity or for the sake of honor?" it is not so; rather, it is said, "his heart moistened by compassion."

མཉེས་གཤིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཐུགས་རྗེས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ཡང་དག་པར་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཆོག་ཏུ་གསང་བའི་ཚོགས་ཀྱི་བཤད་པ་གསུངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསང་བའི་དོན་ནི་ཟབ་མོའི་དོན་ཏོ། ། གོ་འཕང་ནི་དྲི་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་ངེས་པ་སྟེ། དབང་བསྐུར་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལའོ། ། གསུངས་པ་ནི་གསུངས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ནས། དབང་བསྐུར་བའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པར་འདོད་ནས། དབང་བསྐུར་བ་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིར་དོན་གསུམ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དབང་བསྐུར་གྱི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དབང་བསྐུར་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། དེའི་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་མངོན་པར་ནི་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་རྟོག་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་འཁྲུད་པར་བྱེད་པས་ན་དབང་ངོ་། ། དབང་བསྐུར་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། དབང་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། ལྷ་ལ་སོགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་ཏུ་རུང་བ་ནི་དེའི་དགོས་པའོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་རྣམ་པ་བཞི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གིས་དབང་བསྐུར་གཙོར་བྱས་པའི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་ཉིད་དུའོ། །

This means that the stream of the mind is thoroughly pervaded by compassion directed toward all sentient beings who are devoid of the characteristic of affection. Regarding the phrase "the explanation of the most secret assembly was spoken": the secret meaning is the profound meaning. The "state" is the characteristic of the question. "Establishment" is the certainty, which refers primarily to the conferral of empowerment. "Was spoken" means it became spoken. Having thus shown the entry into the speech of the Blessed One, and wishing to express the greatness of the empowerment, he said: "Empowerment is the primary [factor]," and so forth. Here, three points are to be explained: the etymology of empowerment, the essential nature of empowerment, and its purpose. In that regard, it is called "empowerment" (abhiṣeka) because, by being directed toward (abhimukha), it washes away all stains of conceptualization. The essential nature of empowerment consists of the four types of empowerment. Its purpose is that, through the blessing of deities and so forth, and by obtaining mastery over the maṇḍala and so forth, the body and so forth become fit to attain complete purity. Regarding the phrase "empowerment is the primary [factor]": the four types of empowerment are the primary factors. "All accomplishments" refers to both mundane and supramundane accomplishments. "Always abiding" means that they will be achieved. "Therefore" means: for that reason, because the accomplishments are made primary by means of empowerment. "At the beginning" means at the very first.

ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སམ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་བསྐུར་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དོ། ། ཇི་བཞིན་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལས་མི་འདའ་བར་རོ། ། དེ་ལྟར་དབང་བསྐུར་བའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་རྒྱུད་བཤད་པའི་སྣོད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་བཤད་པའི་སྔོན་དུ་གང་གི་ཚེ་སློབ་མ་ལ་དབང་བསྐུར་བར་འགྱུར་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་དབང་བཞིས་དབང་བསྐུར་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ཐོས་པ་ལ་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སློབ་མ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དབང་རྣམ་པ་བཞི་དང་། དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་འཛིན་པ་ལ་མཁས་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་དུ་བསྟན་པའི་རིགས་པས་སོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རིམ་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལའོ། ། དེ་ལྟར་དབང་བསྐུར་བ་དང་རྒྱུད་བཤད་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པ་ནི། ཡང་དག་དབང་བསྐུར་གྱིས་དབེན་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབང་རྣམ་པ་བཞི་མ་ཐོབ་པར་རོ། ། བླ་མ་ནི་སློབ་དཔོན་ནོ། ། སྒྲུབ་པ་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།

"Authentic" (samyak) means by way of an unerring nature or a completely perfected nature. "I shall explain" (vyākhyāsyāmi) is a remainder [of the phrase] meaning "the conferral of empowerment itself," because it is the primary [subject]. "Listen" (śṛṇu) refers to Vajrapāṇi himself. "According to the meaning" (yathārtham) means without deviating from the actual meaning. Having thus shown the greatness of the empowerment, now, in order to state that the empowerment makes one a vessel for the explanation of the tantra, he says "At the beginning," and so forth. Prior to explaining the tantra, at the time when the disciple is to be empowered, the master—who possesses the characteristics to be explained—will confer the four empowerments. Then, "becoming a vessel for the completion stage" means that one becomes a fit vessel for hearing the Vajramālā-tantra, which teaches that [stage]. If one asks what kind of disciple [is required], he says "the intelligent one" (matimān); this refers to one who is skilled in receiving the four types of empowerment and in upholding the samaya and vows. "Authentic" means by way of the reasoning taught in the tantra. The "stage of natural accomplishment" is the completion stage (niṣpannakrama). The "application" that teaches that is the meditative absorption (samādhi) therein. Having thus shown that one is a fit vessel for the empowerment and the explanation of the tantra, now, to show the faults of the opposite, he says: "If devoid of authentic empowerment," and so forth. This means without having obtained the four types of empowerment. "Guru" (guru) means the master (ācārya). "By the practitioner" (sādhakena)...

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྒོམ་པ་པོ་ཡིན་ཡང་ངོ་། ། སློབ་མ་མཚུངས་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་བཟད་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་འགྲོ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡང་དག་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཤེས་ཀྱང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྤངས་ནས། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དམྱལ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་བཟད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བཟོད་པར་དཀའ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་འཇིགས་སུ་རུང་བའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་རྒྱུད་བཤད་པ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དོན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་བླ་མ་དང་སློབ་མ་དག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་བླ་མའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དབང་བསྐུར་བ་མེད་པར་དམྱལ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་ལ་མཁས་པའི་སློབ་དཔོན་ནོ། ། དོན་དུ་གཉེར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པར་དོན་དུ་གཉེར་བས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གཏོང་བ་དང་གཏོང་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སོ། ། དེ་ཡང་དབང་བསྐུར་བ་སྦྱིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སོ། ། འབད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོར་བར་དཀའ་བ་དངོས་པོའི་སྦྱིན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་གང་གིས་ཡང་དཀའ་བ། །

Even though the meditator is the essence of the Blessed One, the phrase "the disciple likewise" is connected to the statement, "will go to the great, unbearable hells." If one asks how that is so, it is said: "Even if one knows the meaning of the authentic tantras." This is because, having abandoned superimposition and deprecation, one understands the meaning of the tantras, such as the Śrī Guhyasamāja, in terms of the nature of the two stages. If one asks what kind of hell it is, it is said "unbearable," meaning it is terrifying and a cause for various kinds of suffering that are difficult to endure. Having thus expressed the points necessary for explaining the tantra through these four aspects, now, in order to speak of the guru and the disciple, the characteristics of the guru are stated in the passage beginning with "Therefore..." Because the characteristic of one who produces hell without conferring empowerment becomes a fault, the "guru" is an ācārya who is skilled in the ten suchnesses. "With earnest intent" means with a genuine yearning. If one asks how, it is said "authentically," meaning through generosity, great generosity, and so forth, preceded by spiritual practice. "Teacher" means one who teaches the disciples. Furthermore, this means teaching the tantras and so forth, preceded by the bestowing of empowerment. "With effort" refers to the gift of things that are difficult to relinquish, as it is said: "Whatever is difficult for someone..."

དེ་ནི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བླ་མ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དབང་བསྐུར་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་བླ་མ་ལས་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་ནི་ཏིང་འཛིན་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ། སྔགས་དང་བྱེད་པ་གདན་དང་བཟླས་པ་དང་། ། སྦྱིན་སྲེག་དང་ནི་ཕྱག་རྒྱ་སྔགས་ལ་སྦྱོར། ། ཉེར་བསྡུ་སྔགས་ལས་དེ་ཉིད་བཅུར་ནི་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཡིས་ནི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ལས་ཅན་ནོ། ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་དོན་ལ་མཁས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་དག་གིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོར་བ་བླང་བ་མེད་པས་གོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གནོད་པ་འཚེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྫོགས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐལ་བཟང་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངག་ཀུན་ནས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རྣམས་དང་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི།

"That is called supreme," and so forth, is what was taught. If one asks, "What kind of guru is that?" it is said, "Having received empowerment." This means having received empowerment from a guru who possesses the perfect characteristics. "Suchness" refers to the thorough knowledge of the ten suchnesses, as it is said: "The maṇḍala, meditative absorption, and mudrā, Mantra, the ritual action, the seat, and recitation, Fire offering, and the application of mudrā and mantra, And the withdrawal: these are called the ten suchnesses." "Wise" means possessing the insight of one who is endowed with introspection. "Pervaded by compassion" means having the activity of benefiting all sentient beings. "Skilled in the profound and vast meaning" means that, by relying on emptiness and compassion, one is exceptionally inclined toward the state of not abiding in either saṃsāra or nirvāṇa. This is because, through the profound and the vast, one is unstained by the rejection of saṃsāra or the acceptance of nirvāṇa. "Completely abandoned harmful injury" means having abandoned the ten paths of non-virtuous action. "With the limbs of the body complete" means that all parts of the body are complete and one has abandoned defects such as impaired faculties. "Fortunate" means because of fully adopting [virtuous] speech. "Endowed with the major and minor marks" means...

བླ་མའི་མཚན་ཉིད་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེ་བྱད་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། ། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཚན་དང་ལྡན་པའོ། ། ཆགས་པ་ཆེ་ལ་གཅིག་ཏུ་དགའ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུལ་ལ་ཕྲག་དོག་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དབང་གསུམ་པ་སྦྱིན་པའི་གནས་སྐབས་སམ། ཕྱག་རྒྱའི་ཡུལ་ལ་ཞེན་པ་སྤང་བའོ། ། བག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་བག་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཁྲོ་བ་མེད་པས་བག་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དགའ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བག་མེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་སྙིང་པོ་སྐྱོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་འཛིན་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་སྙིང་པོ་སྐྱོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་མོས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྔགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ལྡན་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། ། ཐེག་པ་དམན་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་མེད་པའོ། །

This is because they possess the characteristics of a guru, such as generosity and so forth. Alternatively, they possess the minor marks because they are born from the prior accumulation of roots of virtue. They possess the major marks because they are perfectly endowed with the faculties of faith and so forth. "Greatly attached and solely delighted" means that they have devotion to and abide in the three modes of conduct of the Mahāyāna mantra vehicle. "Completely abandoned envy toward objects" means being free from attachment to forms and so forth; it refers to abandoning attachment to the objects of the third empowerment or to the mudrā. "Conscientious" means that because they are without anger even for the slightest matter, they have abandoned all states of heedlessness and abide in the samaya of the Amoghasiddhi family. "Exceedingly joyful" means possessing a body, speech, and mind that are at all times endowed with perfect joy. These [qualities] demonstrate that they are free from the results of heedlessness. "Sustaining the essence of the yoginīs" means that by being naturally and intensely one-pointed, they uphold the samayas and vows, which is the very act of sustaining the essence of the yoginīs. "Devoted solely to the Vajrayāna" means that because they possess faith in the uncommon object of the Mahāyāna mantra vehicle that is not shared with others, they are irreversible. "Turning one's back on the lesser vehicle" means having no particular devotion to the Śrāvaka vehicle.

དེ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་བ་དང་། རྒྱུད་བཤད་པ་དང་། གདམས་ངག་སྟོན་པ་རྣམས་སོ། ། སློབ་མས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའོ། ། ནུས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་བའི་དོན་དུ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་བླ་མའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་བླ་མའི་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། ཡང་དག་བླ་མ་རྙེད་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་ཏེ། སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྙེད་པའོ། ། བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པས་སོ། ། སློབ་མ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ངག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་བཀུར་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སློབ་དཔོན་དང་གསང་བའི་དབང་དག་གིས་སོ། ། རྟོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་གསུམ་སྦྱིན་པས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྟན་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའི་དབང་བསྐུར་བས་སོ། ། ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་སོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གདམས་ངག་བསྟན་པས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བླ་མའི་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སློབ་མ་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་ཚུན་བརྟག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་བདར་བ་དང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་སོ། །

"Endowed with such qualities as these" means being perfectly possessed of the qualities previously described. "Guru" refers to those who confer empowerment, explain the tantras, and provide oral instructions. "By the disciple" refers to individuals such as those who are like a precious jewel. "Capable" means that one should offer supplications for the purpose of receiving empowerment. Having thus shown the characteristics of the guru, in order to describe the guru's activities, it is said: "Having found a perfect guru..." This means finding one through the power of previous merit. "Guru" refers to one who is perfectly endowed with the qualities previously described. This connects with the phrase "with the disciples" and so forth. "With speech" means through the master and secret empowerments, preceded by the offering of service and honor. "Realization" means that through the conferral of the third empowerment, one realizes suchness for oneself. "Having made firm" means by the conferral of the fourth empowerment. "Just as" refers to the manner in which it is done. "That" refers to the disciple. "Will come to possess wisdom" means that by being shown the sublime oral instructions, and through the sequence of hearing, reflecting, and meditating, one manifests non-conceptual wisdom. Having thus shown the guru's activities, in order to describe the mutual examination by way of examining the disciple, it is said: "Just as a gem is polished..." "Just as" refers to the manner in which it is done.

གསེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལེ་སྦྲམ་མོ། ། བདར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀ་ཤི་ལ་སོགས་པའི་བདར་ལའོ། ། སྲེག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེག་པ་དང་གཉིས་སུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་སློབ་མ་ཡང་། ། ལོ་ནི་བཅུ་གཉིས་རབ་ཏུ་བརྟག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ། སྤྱོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ལྷག་མར་མོས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བརྟག་པར་བྱའོ། ། ཕན་ཚུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་སྟེ། བླ་མས་སློབ་མ་དང་སློབ་མས་བླ་མ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བརྟགས་པས་སོ། ། དུས་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་བརྟག་པའོ། ། དེ་ལྟར་སློབ་མ་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས། ཕན་ཚུན་བརྟག་པར་བྱས་ནས་ད་ནི་མ་བརྟགས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཞན་དུ་བགེགས་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་བརྟག་པ་མི་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་བགེགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་བགེགས་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་འཇོམས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པའོ། ། སྡུག་བསྔལ་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དང་ཕ་རོལ་དུ་ལུས་དང་སེམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་མ་བརྟགས་པའི་སྐྱོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་དབང་བསྐུར་བའི་ཆེ་བ་དག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་དང་པོར་དགོས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ།

"Gold" refers to refined gold. "Polishing" refers to polishing on a whetstone of kāśī stone and the like. "Burning" refers to testing it by means of heating, cutting it into two, and so forth. "In the same way, the disciple also should be thoroughly examined for twelve years" means that one should examine whether they have attained the nature of greatness through their conduct, views, inclinations, and so forth. "Mutually" means to one another; that is, the guru examines the disciple and the disciple examines the guru. "Therefore" means because of the examination conducted over twelve years. "At all times" means in every situation. "In that way" means examining according to the reasoning previously explained. Having thus examined the disciple through mutual examination, in order to state the faults of not examining, it is said: "Otherwise, obstacles will arise," and so forth. If one does not perform mutual examination, then at that time "obstacles"—meaning the nature of that which hinders, whether external or internal—will arise or be produced. If one asks how, it is said: "They destroy the accomplishments," meaning they become obstacles to both worldly and transcendent accomplishments. "They bestow suffering" means they produce suffering in the body and mind in this life and the next. Having thus shown the faults of not examining, in order to express the greatness of the empowerment itself, one should first engage in the following purpose here:

བླ་མ་དང་སློབ་དཔོན་བརྟགས་པས་དབང་བསྐུར་བར་བྱས་པ་ལ་སློབ་མ་ཇི་ལྟར་བུར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དུག་ནི་སྔགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་འཆི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དུག་སྔགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུག་ནི་སྔགས་ཀྱིས་སོ། ། བཅོམ་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་ཉམས་པས་ཇི་ལྟར་བཅུད་ལེན་དུ་འགྱུར་བས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱིས་དག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བྱ་ཁྱུང་གི་སྔགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དུག་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་སློབ་མ་དབང་སོགས་ཀྱིས། ། དག་པར་འགྱུར་བ་ནི་གཙང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དབང་རྣམ་པ་བཞིས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སློབ་མ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་མ་དག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གློ་བུར་བའི་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱི་རྙོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དབང་བསྐུར་བ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ། དེའི་ཕྱིར་འབད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མ་དག་པའི་ངོ་བོའི་སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བས་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་དོན་དུ་ལྷ་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། སྔགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་ན་འོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སློབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། །

If one asks, "What becomes of the disciple who has been empowered after examining the guru and the master?" it is for this reason that it is said, "Poison by mantra," and so forth. "Poison by mantra" refers to poison that is naturally of the nature of death. "As if destroyed" means that because its power has been diminished, it becomes like an elixir. If one asks how that is, it is said, "Purified by mantra," meaning it is completely purified by the mantra of the Garuda, because it no longer performs the function of poison. Likewise, "the disciple is purified by empowerment and so forth" means they become clean, because the obscurations of body, speech, mind, and wisdom have been purified respectively by the four types of empowerment. If one asks what kind of disciple that is, it is said, "their impurity," because they are turbid with adventitious defects. Having thus shown the greatness of the empowerment, in order to demonstrate that very point by way of a summary, it is said, "Therefore, with effort," and so forth. Because the disciple, whose nature is impure, is to be established in purity through empowerment, "with all effort" refers to the characteristic of generating the deity for the sake of blessing them. "By the mantrin" refers to those who are suitable at the time of empowerment. "The disciple" refers to one who is perfectly endowed with the characteristics.

དག་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བླ་མས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དུ་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་སྦྱང་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བུ་ཡི་དོན། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། གཡོ་སྒྱུ་མེད་པར་སློབ་མའི་ཡུལ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། དེའི་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བླ་མ་དང་སློབ་མ་བརྟག་པ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་དབང་བསྐུར་བ་བརྗོད་པར་འདོད་ནས། དེའི་ཡན་ལག་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔགས་དང་དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་ཀྱིས་སློབ་མ་སྦྱངས་པའི་རྗེས་སུའོ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུ་བ་པོའོ། ། ཁྱོད་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་དབང་བསྐུར་བ་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་གསུངས་པ་དེའོ། ། བདེ་ཆེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞུས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དབང་བསྐུར་ཇི་ལྟར་རྒྱུད་དུ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ནི་རྩ་བའི་རྒྱུད་དེ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཙོ་བོར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོར་འཇུག་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱོད་ཀྱིས་གསལ་བར་མཛད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞུ་བ་པོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དབང་བསྐུར་བ་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

Regarding the phrase "having purified," this refers to the various classifications of the master’s empowerment and so forth. If one asks by whom, it is said, "by the guru," meaning by one who possesses the characteristics previously explained. If one asks how they should be purified, it is said, "in the manner of the meaning," which means with innate [wisdom] toward the disciple without deceit. If one asks for what purpose, it is said, "for the sake of that siddhi," meaning for the cause of supramundane siddhi. Having thus described the examination of the guru and disciple in six aspects, now, wishing to describe the conferral of empowerment, the request for its branches is stated with the words "Then," and so forth. This occurs after the disciple has been purified by means of mantra, empowerment, and so on. "Vajrapāṇi" refers to the requester. "You are Vajrasattva" refers to the one who, having primarily conferred empowerment, taught all siddhis. "For great bliss" means for the sake of attaining the exalted state through the enjoyment of the five sensory qualities; this connects with the word "requested." "Just as in the tantra regarding empowerment" refers to the tantra as the root tantra, such as the glorious Guhyasamāja and others. "Primarily" means by way of the primary engagement. "Just as the Blessed One has made it clear" refers to that. Having thus shown the requester, now, in order to describe the essential nature of the empowerment itself:

དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དེ་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་པོ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལའོ། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་དཀྱིལ་འཁོར་བའི་རྣམ་པའམ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཀྱི་དེ་ཉིད་མཁྱེན་པས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་དང་ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་དང་བཤད་པའི་རྒྱུད་དང་། ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་མཛད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་འཆང་བའོ། ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཞུ་བ་པོའི་ཐོས་པ་ལ་སྦྱར་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དབང་བསྐུར་བ་བཞི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡང་དག་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བའོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ཡི་དབྱེ་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། ། དང་པོའི་དབང་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་སྟེ། ལུས་རྣམ་པར་དག་པར་རུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཙོ་བོར་གྱུར་པའོ། །

As a branch of that, the characteristics for entering the speech of the Blessed One are stated in the passage beginning with "Speak," and so forth, addressed to Vajrapāṇi. "Vajrasattva" refers to the sixth teacher, Vajradhara. "Speak" means "please express." If one asks how, it is for that reason that "Omniscient One" is stated; because he fully knows all phenomena through the nature of the maṇḍala and its deities, or through the essence of natural luminosity. "By knowing the reality of the tantra" means for the sake of teaching the great tantras, the short tantras, the explanatory tantras, and the branch tantras. Furthermore, "the one who cuts through all doubts" means for the sake of dispelling all doubts within the mental continuums of the listeners. Furthermore, "Vajrapāṇi" means the one who holds the five-pronged vajra, which is the embodiment of the five primordial wisdoms. "According to the actual meaning" means for the sake of teaching in a completely perfect manner. Having thus shown the entry into the speech of the Blessed One, now, preceded by the listener’s request, in order to express the four empowerments, the passage beginning with "Listen" is spoken. "Vajrapāṇi, I shall explain correctly" means to make it extremely clear. "The divisions of the empowerment" means the divisions by way of their specific classifications. "The first empowerment is the principal" refers to the master empowerment; it is the principal because it is the fitness for the complete purification of the body.

གཉིས་པ་གཙོ་བོ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ། ངག་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་ངག་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གསུམ་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སློབ་མ་རང་གི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་པ་དག་ནི་དོན་དམ་མོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབང་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆུ་དང་། ཅོད་པན་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། བདག་པོ་དང་། མིང་དང་། སྔགས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ལུང་བསྟན་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། རྗེས་སུ་གནང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ངོ་། ། བཅུ་གཉིས་པ་ནི་གསང་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བའི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཅུང་ཟད་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཅུ་གསུམ་པ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅུ་བཞི་པ་ནི་དོན་དམ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བཞི་པའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པའམ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། །

Second, "not the principal" refers to the secret empowerment; it is not the principal because its essence is the complete purification of speech, and because speech is generated in dependence upon the body. "The third is the meditative absorption" refers to the wisdom-gnosis empowerment, because it is the precursor to the meditative absorption with the mudrā, whereby the disciple experiences their own great bliss. "The fourth is the ultimate" refers to the teaching of the suchness of the ultimate and the teaching of the ultimate coemergent [bliss]. Having thus explained the brief presentation, in order to now teach the four types of empowerment according to their sequence, it is said: "The divisions are eleven," which refers to the divisions of water, crown, vajra, lord, name, mantra, conduct, prophecy, encouragement, authorization, and the irreversible [empowerment]. "The principal" refers to the master empowerment. "The twelfth is the secret" refers to the secret empowerment, because its characteristics involve external exertion and because it is included within the generation stage. "The thirteenth is also the meditative absorption" refers to the wisdom-gnosis empowerment, because it generates the union of wisdom and [method]. "The fourteenth is the ultimate itself" refers to the manifestation of the fourth empowerment’s essence, which is natural luminosity, or the manifestation of coemergent bliss.

བཅུ་བཞི་པ་ནི་མཆོག་གི་དབང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཆོག་གི་དབང་ནི་བླ་ན་མེད་པའོ། ། དབང་བསྐུར་རེ་རེ་ས་རེའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་རེ་ཞིག། དང་པོའི་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ས་བརྒྱད་པ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་སློབ་དཔོན་དང་གསང་བའི་དབང་དག་གིས་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ཏུ་རུང་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཡི་དུས་ནས་བརྩམས་ནས་དེ་ནི་རྣམ་རྟོག་བྲལ། ། དེ་ཡི་མདོག་དང་དབྱིབས་དང་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་མཚན། ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་ནི་བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་ངོ་། ། སྡོམ་པ་འབྱུང་བ་དེ་ལས་བྱས་པ་ཞེས་པ་འབྱུང་། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ངོ་བོ་སློབ་དཔོན་དང་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་དག་གིས་ས་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་དགུ་པའོ། ། བཞི་པ་དཔེའི་རྣམ་པས་ནི་བཅུ་པའོ། ། དོན་གྱིས་ནི་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། མོས་པ་སྤྱོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བཅུ་གཉིས་པའོ། ། སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་དང་། མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ། ། ཡང་ན་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་གིས་ནི་ས་བརྒྱད་པའོ། ། གསང་བའི་དབང་གིས་ནི་རྣམ་པ་གང་གི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགུ་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བཅུ་པའོ། ། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། ། བཞི་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་དང་བཅས་པས་ནི་བཅུ་གཉིས་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ།

The fourteenth is the supreme empowerment. Regarding the phrase "the supreme empowerment," it is the unsurpassed. "Each empowerment is a level" means that, for the time being, according to the principle: "By the application of the beginner's practice, the eighth level will be attained," it is stated that the eighth level is suitable to be attained through the master and secret empowerments. As it is said: "From that time onward, he is free from conceptual thought; his color, shape, and whatever marks he desires, his ripened body is of an inconceivable nature; it is produced from that which arises as the vow." Therefore, the eighth level is established by the nature of the yoga of a beginner through the conferral of the master and secret empowerments. The ninth level is the wisdom-gnosis empowerment. The tenth is by way of the example of the fourth. The eleventh is by way of the actual meaning. The twelfth is in relation to the stage of conduct through aspiration. The thirteenth is the actualization of Mahāmudrā very swiftly and with great bliss in this very life. Alternatively, the eighth level is by the master empowerment; the ninth is by the secret empowerment, based on the vajra recitation of whatever aspect; the tenth is by the wisdom-gnosis empowerment, by the very nature of the purified mind; self-consecration is also that very same thing; the eleventh is by the nature of the manifest enlightenment of the fourth itself; the twelfth is together with the stage of conduct through aspiration; and the thirteenth is by the stage of union.

། དེ་ལྟར་དབང་བཞི་པོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དབང་བཞི་མཚོན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དང་། གསང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པས་སྟོང་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པས་དགའ་བ་དང་། མཆོག་དགའ་དང་། དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་བ་དེ་ལའོ། ། བཞི་པ་འབྲས་བུར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་འམ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཁྱབ་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་དང་། གསང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་སྟོང་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་འམ། དགའ་བ་དང་། མཆོག་དགའ་དང་། དགའ་བྲལ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡི་རིམ་པ་ཡིས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་དབང་བཞི་པ་མཚོན་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དབང་བསྐུར་བའི་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཡར་ངོའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གསུངས་ཏེ། དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུང་ལ་སོགས་པའི་ཟླ་བ་དྲུག་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུང་དཔྱིད་ཟླ་ར། ། དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུང་དབྱར་ཟླ་ར། ། དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་ཉིད་དང་ནི། ། དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུང་སྟོན་ཟླར་བཅས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །

Having thus taught the four empowerments, now, in order to express the symbols of the four empowerments, it is said: "The three aspects are the empowerments of the tantra." This refers to the characteristics of the master, the secret, and the wisdom-gnosis empowerments. According to the intent of the Mahāyoga tantras, they have the characteristics of emptiness, great emptiness, and extreme emptiness. According to the intent of the Yoginī tantras, they have the characteristics of joy, supreme joy, and the joy beyond joy. "Here" refers to that very conferral of empowerment. "The fourth should be known as the fruit" means that by means of the fourth, one realizes the naturally luminous or the coemergent essence. If one asks what that is like, it is therefore said: "It is pervasive throughout all." The essence of the three—the master, the secret, and the wisdom-gnosis—is the essence of emptiness, great emptiness, and extreme emptiness, or the essence of joy, supreme joy, and the joy beyond joy. As it is said: "Alternatively, all are that very reality." If one asks what that is like, it is therefore said: "By the sequence of joy and so forth." Having thus shown the symbols of the fourth empowerment, now, in order to speak of what follows the conferral of empowerment, it is said starting from "the waxing phase," referring to the six months beginning with the last month of winter. As it is said: "The last month of winter and the first month of spring; the last month of spring and the first month of summer; the middle month of summer itself, and the last month of summer together with the month of autumn."

ཚེས་གསུམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་དག་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཚེས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། བཤང་གཅི་ཟླ་བ་ཉི་མ་དང་། ། སྒྲ་གཅན་དུས་ཀྱི་མེ་རྩེ་རྣམས། ། དྲུག་དང་དགའ་བ་བཞི་པ་རྣམས། ། ངེས་པར་བཅུ་པོ་ཞེས་བྱར་གྲགས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སློབ་མ་ལས་བཅུའི་རིམ་པས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། ། ཚེས་བཅུ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཞི་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དང་། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་རིམ་གྱིས་ཐབས་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བསླབ་པའི་དོན་དུའོ། ། སློབ་མ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མས་དབང་བསྐུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་མ་དམ་པའོ། ། གུས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་མ་བཅོས་པའི་དད་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། དབང་བསྐུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་བར་བྱ་བའོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་སྟ་གོན་དུ་གནས་པ་དང་། དངོས་སུ་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་དབང་བསྐུར་བའི་ཆོ་གའི་ལུགས་སམ། འཆད་པའི་ཆོ་ག་ཉི་ཤུ་པའི་ལས་ཀྱི་ནང་དུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བླ་མས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་བསྟན་ནས།

"Third day" refers to the purification of the three aspects, such as the body and so forth. Likewise, "tenth day" is as stated in the Root Tantra: "Excrement, urine, moon, sun, Rāhu, the fire of time, the tips, the six, and the four joys—these are definitively known as the ten." This is for the purpose of the disciple attaining manifest enlightenment in this very life through the sequence of the ten. "Fourteenth day" is for the purpose of training in the suchness of the inseparable method and wisdom through the sequence of the four branches such as approach, the four moments such as the variegated, and the four joys. "Noble disciple" is connected with the phrase "to be conferred empowerment." Because of possessing ethical discipline and so forth, the disciple is "noble" due to the nature of a jewel-like individual. "Endowed with devotion" means possessing uncontrived faith in the objects of the guru and the Three Jewels. "To be conferred empowerment" means the act of bestowing empowerment. "According to the ritual" means by the sequence of the preliminary rites and the actual stages of empowerment as taught in the Tantra. Furthermore, this means by the sequence taught in the system of the empowerment ritual or within the twenty actions of the explanatory ritual. "By the guru" means by one who possesses the characteristics just explained. Having thus shown the time for conferring empowerment,

སླར་ཡང་དབང་གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་དེ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། བརྒྱད་གཉིས་ལོ་ལོན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཞི་པ་བརྡར་བྱས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་བཞི་དང་། བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་མོའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྔོ་བསངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་དང་སྐལ་བཟང་དག་གིས་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་མ་བཅོས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། སྐལ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ཉེ་བར་མཛེས་པའོ། ། སྔོ་བསངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་གིས་ཏེ། མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མིག་ནི་ཡངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་མིག་གམ་ཡངས་པའི་པདྨའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། ། ཡང་དག་གུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་དང་སྒྲུབ་པ་པོ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། སྙིང་རྗེའི་བསམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་འདོད་པའོ། ། དབང་བསྐུར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་བླ་མ་ལས་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའོ། ། ངག་སྙན་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ལ་ལྷག་པར་མོས། །

Furthermore, in order to explain the second empowerment in detail, the characteristics of the mudrā necessary for its branches are taught: "one who has reached the age of sixteen," and so forth. This is because she is the cause that makes manifest the four branches of the various symbolic gestures, the four [stages] of approach and so forth, the four [results] such as the concordant cause, and the four [joys] such as joy. "Slender-bodied" means she is perfectly endowed with the characteristics of a principal consort. As it is said, "dark-complexioned" and so forth. "Adorned with form and good fortune" means that "form" is the uncontrived coemergent [nature], and "good fortune" means being adorned with pleasant speech and so forth, which is to say, she is beautiful. "Dark-complexioned" refers to her color, because she belongs to the Akṣobhya family. "With wide eyes" means having broad eyes or eyes with the appearance of a wide lotus. "Perfectly respectful" means [respectful] toward the guru, the practitioner, the Three Jewels, and so forth. "Possessing a compassionate disposition" means that, being free from harsh characteristics, she desires the benefit and happiness of all sentient beings. "Having received empowerment" means having received empowerment from a qualified guru. "Possessing pleasant speech" means speaking the truth; the meaning is that she upholds the samaya of the Amoghasiddhi family. "Exceedingly devoted to the Yoga Tantras."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པའི་དྲིལ་བུའི་སྒྲས་བརྡར་བྱས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཞིའི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཉམས་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་མི་གཡོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་བདེ་བ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ལྷག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཉིས་པ་དང་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྷག་པ་ལོ་ཉི་ཤུ་ལས་ལྷག་པ་སྐལ་མེད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་བར་མི་རུང་བའོ། ། རྒྱུ་མཚན་གསུངས་པ། དེ་ལས་གོང་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་གྲུབ་རིང་དུ་བྱེད་དོ། ། དེ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་གི་བར་དུ་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་བ་ལྟ་དང་རེག་པར་བྱ་བར་འགྱུར། ། དེ་ལ་འཁྱུད་པར་བྱ་དང་རོ་དང་རྒྱ་མཚོར་བཅས་པ་རྣམས་ལ་གཡོ་དང་བརྟེན་པར་བྱ་བ་སྟེ། ། ལོ་ནི་ཉི་ཤུ་ལས་ལྷག་ཕྱག་རྒྱས་མཆོག་ཏུ་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་ཁྲོ་བོ་འབྱུང་པོ་ལྷ་མིན་ཆ། ། དབང་གི་དོན་ནི་དྲུག་དང་བཞི་ནི་མཉམ་པའི་བདེ་སྟེར་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པའི་དོན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་དབང་གཉིས་པ་ལས་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་བླ་མའི་ཡོན་ཏན་དབུལ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

This is because of the particular devotion to the Śrī Guhyasamāja, the Mahāyoga Tantra. Alternatively, "twelve years" refers to the symbolic convention of the sound of a bell at twelve years of age, because it is the very purification of the eight collections of consciousness through the sequence of the four emptinesses. "Delightful" means that it generates an unwavering meditative concentration in the mind. "Bringing bliss" means that it is the tantra itself that makes the bliss of clear light manifest. "Beyond that" means beyond twelve or sixteen; to be over twenty years of age is to become one of no fortune, meaning she is unfit for empowerment. The reason is stated: beyond that, the siddhi characterized by Mahāmudrā is distanced, because the cause for its manifestation is absent. As it is said: "From the age of ten until the age of twenty, she is to be looked upon and touched in ten ways. There, she is to be embraced, tasted, and [associated with] the ocean; she is to be moved and relied upon. Beyond twenty years, the mudrā becomes supremely terrifying, a portion of the wrathful spirits and asuras. For the purpose of empowerment, six and four grant equal bliss; others are for the purpose of meditation." Thus, having shown the characteristics of the mudrā required for the second empowerment, now, in order to describe the offering of the guru’s qualities:

ལྷག་པར་ཡིད་འོང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་སྲོག་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དོར་བར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བུ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུ་མོའོ། ། ཆུང་མ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཆུང་མའོ། ། བུ་མོ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིང་མོའི་བུ་མོའོ། ། སྲིང་མོ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྲིང་མོའོ། ། དབུལ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་སྐུར་བར་བྱེད་པ་ལའོ། ། གུས་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པའི་ལས་ལའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་རྫོགས་ནས་གསང་བའི་དབང་རྩོམ་པའི་དུས་སུའོ། ། འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཏོང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསེར་དང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གསེར་གྱིས་སྤྲས་པའི་ལག་གདུབ་དང་། རྣ་ཆ་དང་། དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པའོ། ། རིན་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་། མ་ར་ག་ཏ་དང་། པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པའོ། ། གོས་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པའི་ཧྭ་དར་ལ་སོགས་པའོ། ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་སྣ་ཚོགས་པས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པ་དང་ཕྲ་བའི་དབྱེ་བ་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། མཆོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིམ་པར་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པ་བྱས་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བླ་མའི་མདུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་མདུན་དུའོ། ། སློབ་མ་དེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་གཏོང་བ་དང་གཏོང་བ་ཆེན་པོས་བླ་མ་ལ་མཆོད་པའི་སློབ་མ་དེས་སོ། ། འདི་སྐད་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་ཚིག་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་བླ་མ་ལ་ཡོན་དབུལ་བ་བཤད་ནས།

It is said, "especially those who are pleasing," because they must not be abandoned, being as dear as one's own life. "Daughter" refers to a daughter. "Also a wife" refers to one's own wife. "Or a daughter" refers to a sister's daughter. "Or a sister" refers to one's own sister. "Should be offered" means should be given. "To the guru" refers to the one who confers the empowerment. "With devotion" refers to the act of making offerings. "Then" refers to the time when, having completed the master empowerment, the secret empowerment is to be commenced. Having thus taught the great emptiness, now, in order to teach the giving, it says "gold and so forth," meaning bracelets adorned with gold, earrings, armlets, and the like. "Jewels" refers to sapphire, ruby, ruby-red gem, and so forth. "And garments" refers to extremely soft silk and the like. "With various strings of pearls" means without distinction between coarse and fine varieties. "Having made offerings" means having satisfied [the guru]. "Then" means after the offerings have been made. "In the presence of the guru" means in front of the master. "That disciple" refers to the disciple who makes offerings to the guru through giving and great giving. "Should speak these words" refers to the words of the supplication to be explained. Having thus explained the offering of the fee to the guru,

ད་ནི་དབང་གཉིས་པའི་དོན་དུ་གསོལ་བ་གདབ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའི་དུས་ཀྱི་རྗེས་སུའོ། ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མའོ། ། བྲན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོག་ཏུའོ། ། མཆོད་པ་བཞེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་ཕུལ་བའི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མཆོད་པའོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་ལ་བོད་པའོ། ། བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མའོ། ། དེ་ལྟའི་རྣམ་པས་མཉེས་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བཤད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མཉེས་པར་བྱའོ། ། མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་མཆོད་པར་འོས་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཞིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཉིད་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོང་བ་དང་གཏོང་བ་ཆེན་པོས་ཕུལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་དབང་གཉིས་པའི་དོན་དུ་གསོལ་བ་གདབ་པ་བསྟན་ནས། དེ་གཏོང་བའི་དོན་དུ་བླ་མའི་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིམ་པའི་ཕྱི་ནས་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའམ་བསམ་པ་དང་ལྡན་(པའ,པའོ)། ། ཀུན་ནས་མཆོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་རྡོ་རྗེ་མའི་གཟུགས་སམ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མའི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་བསྐྱེད་ནས་ཕྱིའི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། ། བསྟེན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསྟེན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། །

Now, in order to express the supplication for the sake of the second empowerment, it is said: "From that time onwards..." This refers to the period following the reception of the empowerment. "I" refers to the disciple. "As a servant" means as an attendant. "Accept the offering" refers to the offerings previously mentioned that I have presented. "O Lord" is an address to the guru. "I" refers to the disciple. "Having been pleased in such a manner" means one should please [the guru] through the specific details just explained. "Should be honored" means that [the guru] is most worthy of honor, because of the nature of being an especially exalted field of merit. "Of my entire self" means by offering through both giving and great giving. Having thus shown the supplication for the sake of the second empowerment, in order to describe the guru's activity for the sake of bestowing it, it is said: "Afterwards..." This connects to the statement: "After being satisfied by generosity and so forth, one should rely upon the mudrā." "Blessed One" (Bhagavān) is so called because he destroys all conceptual constructions and because he possesses the [proper] characteristics or the [proper] intention. "Having honored in every way" means that one should perform the outer offerings and so forth after having clearly generated [the consort] in the form of Sparśavajrī or Vajradhātvīśvarī. "Should be relied upon" means that one should rely upon her by entering into meditative equipoise with her. "By the master" is the remainder of the sentence.

བསྟེན་པ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བཀུག་ནས་ཚངས་པའི་བུ་ག་ནས་ཞུགས་ཏེ། ནང་དུ་ཞུ་བར་བསམས་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ཡང་དག་པ་སྦྱོར་བས་སྐྱེ་བ་གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སློབ་མའི་ཁར་དབབ་པ་ནི་སྐལ་བཟང་ཁ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། ། མིང་མེད་མཐེ་བོ་སྦྱར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མིང་མེད་མཐེ་བོའོ། ། ངོ་བོའི་ཕྱག་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྱོད་པར་བྱའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་ལོངས་སྤྱོད་ནས་ཁྱད་པར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱིའོ། ། རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བདེ་བའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་དབང་གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་དབང་གསུམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་རྗེས་ཕྱག་རྒྱས་གཏད་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དབང་གཉིས་པའི་དུས་སུ་སློབ་མས་ཕུལ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་སློབ་མ་དེ་ལ་གང་ཞིག་དབང་གཉིས་པ་ངེས་པར་སྦྱིན་པ་དེ་ལ་བླ་མ་དམ་པས་ཕྱག་རྒྱ་གཏད་པར་བྱའོ། ། དབང་གསུམ་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་དང་འོས་པའི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་སྦྱིན་པ་དང་ཁས་ལེན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བྱའོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་མཉམ་སྦྱོར་བས། །

Regarding the phrase "from relying," one should visualize that all the tathāgatas are summoned by the sound of "Great Bliss" and enter through the brahma-randhra. Having melted within, through the perfect union of the vajra and padma, the bodhicitta in the form of all the tathāgatas is to be placed in the mouth of the disciple; this is what is meant by "into the mouth of the fortunate one." Regarding "with the ring finger and thumb joined," this refers to the ring finger and thumb of the [disciple] themselves. One should experience the bodhicitta with the mudrā of the essential nature. Regarding "to be enjoyed," having enjoyed the two types of bodhicitta, one specifically distinguishes those two very bodhicittas. Regarding "the wisdom born from that," this refers to the master's own. Regarding "self-awareness," it is because it transcends sound and conceptual thought. Regarding "Great Bliss," it is the essence of a bliss that is particularly sublime because it exhausts conceptual thought. Having thus explained the second empowerment in detail through six aspects, now, in order to explain the third empowerment in detail, it is said: "Thereafter, the mudrā should be entrusted." At the time of the second empowerment, the mudrā offered by the disciple to the master—who is certain to bestow the second empowerment upon that disciple—should be entrusted by the holy guru. Having personally experienced the third empowerment, one should perform it preceded by the granting of the appropriate samaya and vows, as well as the formal commitment. "By the union of prāṇa and āyāma..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམས་པས་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་རང་དབང་དུ་གྱུར་པས་སོ། ། དགའ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་སོ། ། མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་དང་། ཕྱག་རྒྱ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལའོ། ། ཧཱུྃ་ཕཊ་སྔགས་ནི་ནོར་བུའི་སྒོར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་དེའི་ནོར་བུ་ལ་ཕཊ་ཡིག་བཀོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་ནས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་རབ་བསྐྱོད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྐད་ཅིག་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། ། དགའ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གང་གིས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། ། སྔོན་དུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བའོ། ། སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་དབང་གསུམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དབང་བཞི་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལའོ། ། བླ་མ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སློབ་དཔོན་ནོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་ཞལ་ནས་ཞལ་ཞེས་འདོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་ནི་སྟོན་པ་པོ་བླ་མའི་ངོ་བོའོ། །

Regarding the phrase "by meditating on the suchness of the winds," this means that through such meditation, the vital breath and effort are brought under one's own control. "The joys" refers to the great bliss of the perfect union of the object of accomplishment and the means of accomplishment. "One should make offerings" refers to oneself and the aggregates and so forth associated with the mudrā. "Furthermore" means following that. Regarding the phrase "the mantra HŪṂ PHAṬ at the opening of the jewel," this means that one should visualize a vajra arising from the syllable HŪṂ and place the syllable PHAṬ upon its jewel; the meaning is that one should meditate thus. "The vajra should be thoroughly moved" is a term for the union of the vajra and the lotus for as long as it lasts. "In that very instant" refers to the state of meditative equipoise. "The joys just as they are" refers to the sequence of the four joys, such as joy and so forth. "Arise beforehand" means they will be produced. "Instant" refers to the various aspects such as the "variegated" (vicitra) and so forth. Thus, the meaning is: "one should experience it for oneself." Having thus taught the detailed explanation of the third empowerment, now, in order to state the detailed explanation of the fourth empowerment: "With a joyful mind" means with a mind of supreme delight. "The vajra disciple" refers to an individual of the jewel-like type. "The sublime guru" refers to a master endowed with the proper characteristics. Alternatively, it is read as "from the mouth to the mouth of the Vajra Queen." The Vajra Queen is the essence of the teacher, the guru.

དེའི་ཞལ་ནས་ཞལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་ཞལ་ནས་སློབ་མའི་ཁར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་རང་རིག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་བསྟེན་པའི་བླ་མ་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་སློབ་མའི་ལག་ཏུ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བཞི་བྱིན་པའི་རྗེས་ལའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། སློབ་མའི་དབང་བསྐུར་བའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་ལག་ཏུ་ནི་སྦར་བར་བྱ་སྟེ། བཏང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིན་ནས་སོ། ། འདི་སྐད་བསྒོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱ་བའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའམ། འོད་གསལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་མཆོག་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལའོ། ། དེ་ལྟར་བྱོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མ་འདི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། ། མཆོག་གི་གདོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ལ་བོད་པའོ། ། མཆོག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མངོན་པར་གསལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ལ་དེའི་གདོང་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིའི་སྙིང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨའི་དབུས་ཀྱི་ཟེའུ་འབྲུའི་ཆ་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱོས་བྱེད་ཀྱི་གདུགས་ཅན་གྱི་ཁོང་སྟོང་གི་ནང་དུའོ། ། བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའོ། །

Regarding the phrase "from mouth to mouth," this means from the mouth of the Vajra Consort into the mouth of the disciple. This demonstrates that realization is to be attained from the guru who relies upon self-aware great bliss. Having thus shown its essential nature, in order to describe the conduct of awareness, it is said: "Then, into the hands of the disciple..." "Then" refers to the period following the bestowal of the four empowerments. "Then" also refers to the mudrā previously mentioned. It should be placed into the hands of the disciple who has obtained the purity of the empowerment; "having given" means having bestowed it. This is connected to the phrase "instruct in this way." If one asks what that is, it is said: "how it should be done." "Supreme" refers to the experience of the particularly exalted coemergent [bliss] or the experience of clear light. "Lotus" means the supreme lotus, which is the expanse of reality (dharmadhātu). "Act in this way" means together with this disciple. "Supreme face" is an address to that mudrā. "Supreme" means particularly exalted; it refers to that which possesses a face that serves as the cause for the clear manifestation of the experience of coemergence. Regarding the phrase "for what reason" and so forth: "in her heart" refers to the part of the anthers in the center of the lotus. "Vajradhātvīśvarī" refers to the interior of the hollow space of the intoxicating parasol. "Abides" means she dwells there by nature.

རང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐབས་གཞན་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་རྩོད་པའི་དུས་ལ་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཐབས་སྤངས་ནས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དོ། ། ཐོབ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཤེས་རབ་དམན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ནང་ན་གནས་པའི་རྩའོ། ། རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་རྟོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་ཉིད་ཀྱི་གདམས་ངག་ཐོབ་པའི་སྒོམ་པ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། བསྟེན་པ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མར་གྱུར་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་སོ། ། རབ་ཏུ་འཆད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བརྗོད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་འཐད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དབང་བསྐུར་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

"Self" means by way of the essence of emptiness. "By other means" means having abandoned the method of union with a mudrā in this present age of strife. "Buddhahood" refers to the state of Vajradhara. "Will not be attained" means it will not be found, because of the predominance of passion and because sentient beings possess inferior insight. "By the yogi" refers to those practitioners who meditate on the meaning of the Glorious Guhyasamāja Tantra. "That also" refers to the channel residing within the nature of Vajradhātvīśvarī. "Extremely subtle in form" is because, being free from obscurations, it utterly transcends the objects of perception. "Likewise, the yogi realizes" means it is realized by the practitioner who has received the instructions of reality itself. "Great bliss" refers to that which generates the bodhicitta in both conventional and ultimate aspects. "Cultivate" means by you, who have become a disciple. "With diligence" means through exertion. If one asks how so, it is for that reason that it is said: "The characteristic of coemergent joy," because it is the very cause that makes that [bliss] manifest. Having thus taught the explanation of the conduct of awareness, now, in order to state the justification for it, it is said: "Because empowerment is the primary [factor]," and so forth.

དབང་བཞི་པོ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་པས་གང་ཞིག་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ངོ་བོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་མ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་མི་བྱ་བའི་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤ་དེ་བས་མཛད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་གཉིས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་བཤད་ནས། ད་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་དོན་དུ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་དྲི་བ་གསལ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལེའུ་གཉིས་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་དོན་གསལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་གཙོ་བོའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་དྲི་བ་དང་པོ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་དེ་ཡང་། ས་ནི་བཅུ་གསུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཀུན་དུ་འོད་ཀྱི་ས་ལ་བརྗོད་དེ། ཇི་ལྟར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུའོ། ། མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པ་དང་། །

It is because of the person for whom the four empowerments are primary. "All" refers to the attainment of the result, which is the essence of supramundane accomplishments. Therefore, the meaning is that there is a purpose for not abandoning any of the mudrās. This concludes the extensive explanation of the second chapter from the Clarifying the Profound Meaning, a detailed commentary on the Glorious Vajra Garland, the Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśadeva. Having thus explained the meaning of the common tantra through two chapters, now, in order to express the meaning of the uncommon tantra, the entry into the Blessed One’s speech regarding the essential nature of the clear questions of the Vajra Garland begins with the words "Then..." and so forth. Following the explanation of the second chapter, the phrase "Furthermore" is used in relation to what preceded it. This connects to the phrase "Clarifying the meaning of the Vajra Garland." "Vajrapāṇi, you listen!" is an instruction to listen. Having thus explained the entry into the Blessed One’s speech, now, in order to express the essence of the primary meaning, the name "Vajra Garland" is spoken. Furthermore, the essence of the clarification of your first question is also called the "thirteenth bhūmi," which is the bhūmi of Universal Radiance (Samantaprabhā), just as was previously taught. This is because it is the very basis realized by the ultimate supramundane wisdom. As it is said: "The support of all Buddhas..."

ས་འདི་ཉིད་ཀྱང་བཅུ་གསུམ་པ། ། དེ་ཡང་བཙུན་མོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ། དེ་ཡི་ཆོས་ནི་བྷ་གར་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དགའ་བ་བཞི་ནི་དོན་གྱི་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པས་དགའ་བ་བཞིའི་ངོ་བོ་དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་གསང་བའི་རིམ་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པས། ། ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ནི་བདེ་བ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ལ་མཚམས་ཀྱི་མཐའ་ནི་གཟི་བརྗིད་འཇིག་མེད་མུན་ནག་ཚོགས་ནི་མ་ལུས་གང་དུ་འདས་པ་དང་། ། ཇི་སྲིད་ཉི་མ་ཤར་དུ་སྐད་ཅིག་འདིར་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཡང་དག་མཐའ་ནི་བཤད། ། སློབ་མ་ལ་ནི་སློབ་དཔོན་གཙོ་བོ་རབ་རིབ་རྣམ་པར་བཅོམ་པས་ཕྱི་རོལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་བསྟན། ། ནང་གི་བདེ་བ་ཐོབ་ནས་ཅི་ཕྱིར་མཆོག་གི་གོ་འཕང་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སྐད་ཅིག་གིས་ཐོབ་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །

"This very ground is the thirteenth; it is also called the 'Queen,' and its dharma is called the bhaga," so it is said. "The four joys are the state of the ultimate" means that, according to the intent of the Mahāyoga Tantras, it is the stage of manifest enlightenment and the essence of union; whereas, according to the intent of the Yoginī Tantras, it is the essence of the four joys, the definition of the ultimate coemergent joy, and is thus a synonym for the Secret Stage. "All-empty" is so called because it is free from all conceptual elaborations. "Great bliss" is so called because it is concordant with great bliss. As it is said: "Because it is attained through the union of method and insight, it is great bliss." Furthermore, "beyond the domain of speech" means that, being exclusively the domain of the yogi, it transcends all objects of verbal expression. "Completely abandoning both" means that, through non-duality, it has truly transcended the conceptualization of duality. As it is said: "Where the limit of the boundary is the indestructible splendor, and where the entire mass of darkness has passed away; as long as the sun has not risen, this stainless ultimate reality is explained. To the disciple, the preceptor, having utterly destroyed the cataracts, teaches the outer manifest enlightenment. Having attained the inner bliss, why then would the supreme state of buddhahood and enlightenment not be attained in a single instant?" So it is said.

སྐལ་བཟང་རྣལ་འབྱོར་ཀུན་སོགས་ཀྱི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཀུན་ཅེས་བྱ་བ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནས་བརྩམས་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ནི་འོད་གསལ་དང་ཟུང་འཇུག་གི་ངོ་བོའོ། ། དེས་སྐལ་བ་བཟང་པོ་ནི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ངག་གི་ཡུལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་ཞལ་ནས་བརྒྱུད་ནས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཙོ་བོའི་དོན་བཤད་ནས། ད་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་སྒྲས་ནི་སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལ་བརྗོད་དེ། ཁོང་སྟོང་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇོམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསང་པད་རྩ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གསང་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། ཆུ་སྐྱེས་ནི་ལྷ་མོའི་པདྨའོ། ། དེ་དག་གི་རྩ་ནི་ནང་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་སྟེ། ཁམས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་གཙོ་མོའོ། །

Regarding the phrase "of all fortunate yogis and so forth," "all yogis" refers to those beginning from the generation stage up to the culmination of the completion stage, the limit of which is the essence of clear light and union. It is "fortunate" because it is perfectly endowed with the two excellences of abandonment and wisdom. Likewise, regarding the phrase "the object of the yoginī’s speech," this means it is not an object of one's own valid cognition, but rather an object that has been transmitted from the mouth of the Wisdom Ḍākinī. Having thus explained the primary meaning in two ways, now, in order to express the non-primary meaning—the conventional nature of the coemergent—the text says: "The vajra of emptiness and wisdom." Here, the term "vajra garland" refers to the vajra of emptiness and wisdom, because it is empty of internal substance. "Wisdom" is so called because it is the experience of the coemergent. "Vajra" is so called because it destroys conceptual thought. Having thus explained the brief presentation, now, in order to show the detailed explanation, the text says: "The vajra of emptiness, the secret lotus root." Here, the "secret vajra" is the branch of method. The "lotus" is the lotus of the goddess. Their "root" is the avadhūtī, which is the aspect of internal emptiness. That itself is Vajradhātvīśvarī; she is the "Principal Lady" because she gathers all the elements.

མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་གཅན་དང་དུས་ཀྱི་མེ་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཐ་མི་དད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའོ། ། ངོ་མཚར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་བ་དང་བཅས་པ་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྒྲ་བཤད་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་དེ་ཡང་རྣམ་རྟོག་རྣམས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་པོ་རྣམས་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཕྲེང་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྒྱུན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྣམས་སོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱིའོ། ། གང་དང་འབྲེལ་པ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཞུ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བརྗོད་ནས།

"Supreme" is so called because it completely withdraws Rāhu and the fire of time. This explains in detail the emptiness just previously taught. To explain wisdom, it is said: "Wisdom is the supreme great bliss." "Supreme" is so called because it destroys all suffering. "Great bliss" refers to the coemergent joy (sahajānanda) in which the conventional and ultimate natures are inseparable; in actual meaning, it is the essence of the coemergent. "Marvelous" is so called because it is clearly manifest through the power of causes, accompanied by wonder. To explain the term "vajra," it is said: "That vajra also [destroys] conceptual thoughts." This is because the collection of one hundred and sixty natural [concepts] is conquered. "Renowned" means expressed. Furthermore, the meaning is that it arises through the power of the two types of bodhicitta. "The stream of those garlands" refers to the drops (bindu) of bodhicitta. If one asks "by what?" it is therefore said: "of bodhicitta," which refers to the conventional. If one asks "with what is it connected?" it is therefore said: "of the Vajra-holder." "Vajra-holder" is a term for those who possess the vajra body, the nature of the melted state of all the Tathāgatas. Thus, having described the conventional coemergent in two ways,

ད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་འབྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི། དེ་ནས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་དོན་སྡོམ་པ་ནི། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་དོན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་སྡོམ་པ་ནི་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྦས་པ་ནི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་དུ་སྦས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཡང་རུང་ལ་བརྗོད་མི་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བཤད་ནས། ད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་ཕྱེད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའོ། ། དེས་གཞན་རྣམས་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་རང་ཉིད་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་དབུགས་སུ་ཡོངས་སུ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས། སྣ་རྩེ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཐིག་ལེ་རྣམ་པ་གསུམ་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་དེའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་དབུགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ནི་རྒྱུད་དོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལོའི་ནང་དུ་ཆུ་ཚོད་ཀྱི་གྲངས་དང་།

Now, in order to explain the characteristics of the Vajramālā (Vajra Garland) by means of the very differentiation of the winds of conceptual thought, the author makes a formal commitment to explain it, saying: "Then, furthermore..." and so forth. Following the explanation of the Vajramālā as the essence of the bodhicitta of the two types in all the tantras, it is connected to the phrase: "The summary of the meaning of the Vajramālā shall be explained." The meaning of the Vajramālā is the subject to be expressed, and its "summary" is its condensed essence. If one asks what that is like, it is said: "It is hidden." In all the tantras, "hidden" refers to the Action, Performance, and other [tantras], because it is not to be shown to those who lack the fortune. "It should not be told to just anyone" means it should not be told to those who do not possess the samaya. Having thus explained the commitment to explain, now, in order to show its own nature, it is said: "Indivisible..." and so forth. It is "vajra" because it is like a vajra. This is because it differentiates others while itself being indivisible. "That is renowned as the breath" means that, in relation to the three types of yoga, it is the very nature of holding the three types of bindus at the three types of nose-tips. The "tantra" is the continuum of the garland of breaths based on the vajra-recitation of that vajra. If one asks what that is like, it is said: "Certainty," which refers to the number of ghatikās within an external year, and...

ནང་དུ་ཉིན་མཚན་གྱི་གྲངས་དེ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་བཅད་པའོ། ། དགའ་བ་རབ་བསྐྱེད་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རིམ་པས་དང་། ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས། དགའ་བཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་རྟོག་རླུང་ཀུན་འབིགས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོའི་གྲངས་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་དབུགས་ནི་རླུང་ཐམས་ཅད་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་རྣམས་ལ་འབྱེད་པ་བྱེད་པ་ནི། རླུང་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རླུང་གིས་འབིགས་པར་མི་ནུས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་རྣམས་ལ་འབིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ། རླུང་རྣམས་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་མི་ཤེས་ནས་དེའི་ཕྱིར། ཉིན་དང་མཚན་མོ་ངེས་པར་ནི། ། བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ལྷག་གསལ་བར་ཡང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་གདམས་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདིར་རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་དབང་པོའི་རླུང་གི་དབྱེ་བས་རྡོ་རྗེའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས་རླུང་བཅུ་པོ་གསུངས་པ། ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་མཉམ་གནས་དང་། ། གྱེན་རྒྱུ་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་དང་། ། ཀླུ་དང་རུས་སྦལ་རྩངས་པ་དང་། ། ལྷ་སྦྱིན་དང་ནི་ནོར་རྒྱལ་ལོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་བཅུ་པ་བཞག་ནས་དགུ་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་། ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། །

Internally, it is demarcated by the number of days and nights. Regarding the phrase "possessing the nature of generating supreme joy": through the sequence of experiencing the wheel of breath and through the meditative union of method and wisdom, which are internal and external in nature, the four joys are generated. Regarding the phrase "piercing all conceptual winds": the breaths produced by the number of wheels are distinguished by the division of all winds into one hundred and eight; to "open" them means, in the sense of the sequence of the suchness of wind and mantra. It is said that "those very winds cannot be pierced," because they are not subject to the power of anything else. They are described as "piercing the winds." Not knowing what those winds are, it is therefore said: "Day and night, definitely, one hundred and eight more clearly." The instruction here is as follows: first, the Blessed One taught the ten winds in the Mahāyoga Tantra, categorized by the winds of the aggregates and the faculties, as it is said: "Life-sustaining, downward-clearing, equal-abiding, upward-moving, pervasive, and the nāga, tortoise, lizard, Devadatta, and Dhananjaya." In that way, if one sets aside the tenth wind called "pervasive," there would be nine; for that one is devoid of activity and pervades the entire body.

དེ་བས་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབུས་སུ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཀློག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལུས་ཀུན་ལ་ནི་གནས་པའི་རླུང་། ། བྱ་བ་ཀུན་ལ་འཇུག་པ་ནི། ། འདི་ནི་རྣམ་སྣང་ངོ་བོ་སྟེ། ། འཆི་བའི་ལུས་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདི་སྤངས་པའི་དབུགས་དགུ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་གྲངས་ཀྱིས་ཉིན་པར་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། མཚན་མོ་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་གཉིས་ཀ་བསྡུས་ནས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཞེས་སོ། ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པས་དེ་རྣམས་ཉིད་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་སྤངས་པའི་རླུང་དགུ་པོ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་སོ། ། གསལ་བར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་སོ། ། རྣམ་རྟོག་རང་བཞིན་རླུང་རྣམས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པས་འབྱུང་བའི་རྣམ་རྟོག་རང་བཞིན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་སུ་རླུང་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཙམ་སྟེ། དེ་དང་དེ་རྣམས་ལ་འཆར་བ་རྣམས་ལ་འཇོམས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་བཟློག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གདམས་ངག་སྟེ། དང་པོ་ཉིད་དུ་རིམ་པ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས། གྲངས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་དང་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་བསྒོམ་པས། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དག་ནི་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས།

Therefore, it is not recited as something distinct or as possessing activity in a center other than that. As it is said: "The wind that abides in the entire body, which engages in all activities, is the essence of Vairocana; it arises in the body at the time of death." Thus, excluding that, fifty-four breaths occur during the day by the number of the six chakras to be explained. Likewise, the same number occurs at night; when both are combined, they become one hundred and eight. Alternatively, according to the intent of the Yogini Tantras, those same nine winds—excluding the pervasive wind—become thirty-six through the divisions of the four chakras, such as the emanation chakra. It is taught that by thoroughly analyzing their entering, abiding, and arising, they become one hundred and eight. "Clearly" refers to the number of the chakras and so forth. Regarding the phrase "the winds, which are the nature of conceptual thought," because consciousness perceives objects through the power of the winds, the winds themselves are also as numerous as the one hundred and eight conceptual natures that arise. To "overcome" those that manifest in each of those is to reverse them. Similarly, the instruction here is that first, by relying on the five stages, one meditates on the reality of the winds through the stages of number and so forth, and on the essence of the drops. Then, regarding the reality of the mantras, one relies on the three types of yoga for each half-session.

ཐིག་ལེ་གསུམ་པོ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱས་ནས། ཕྱི་ནས་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བ་དག་ལ་རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པས་གནས་པའི་རླུང་ལ་ངེས་པར་སྦྱར་ནས་དེ་ཉིད་དུ་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་བསྒོམས་པས། རླུང་ཕྲ་མོའི་ཉེ་བར་མཚོན་ནས་དེ་ཉིད་དུ་བསྐལ་པ་འམ་བསྐལ་པ་སྟོང་གི་བར་དུ་གནས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་དྲི་བ་སེལ་བའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བརྗོད་པའི་ཡན་ལག་གི་རླུང་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རླུང་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཉོན་ཅིག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཏེ་རྣམ་པ་དགུས་སོ། ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། བཏང་བཟུང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་ཡང་དག་ཤུགས་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནམ་མཁའི་སྒོ་ནས་བཏང་བ་ནི་སྤྲོ་བ་སྟེ། སླར་ཡང་ནང་ཉིད་དུ་གཟུང་བས་ན་བཏང་བཟུང་སྟེ། སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། དུང་ཕྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤུགས་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་ཨ་དང་རི་དག་གིས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུང་ཕྱུར་ཏེ། རླུང་གཉིས་པ་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་ངོ་། ། མྱོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བཟང་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་ཟོས་པའི་དངོས་པོ་མཉམ་པར་བྱས་ནས་ཆུའི་རྒྱུན་ལྟར་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ལས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མྱོས་བྱེད་ཀྱི་རླུང་གི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། རྟོགས་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟང་པོར་འགྲོ་བའི་རྩ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། སྟེང་དུ་འགྲོ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཀའ་བས་རྟོགས་པས་ན། །

Having sequentially illustrated the three drops, one should subsequently apply the wind that abides in the form of the syllable A during the phases of inhalation and exhalation according to that very sequence. By meditating on the essence of the drop within that very state, one should abide therein for an eon or even a thousand eons, having thus illustrated the subtle wind. Having thus shown the essence of the resolution of the questions in the Vajramālā, in order to show the essence of the branch winds that express the discordant factors, it is said: "Listen to the names of the winds." "Names" refers to what is about to be explained. "In whatever way" means by way of the ninefold division of disciples and so forth. "By way of detailed classification" means by the number one hundred and eight. Regarding "Emission and Retention" (mthang-bzung): based on the Samyak-vega channel located in the nirmāṇa-cakra, "emission" is the radiation [of the wind] through the gateway of space of that very channel; because it is then "retained" back within, it is "Emission and Retention," which is the prāṇa wind. Regarding "Conch" (dung-phyur): based on the Ati-vega channel, it is "realized" by means of the syllables A and Ri; this is the "Conch," the second wind, the apāna wind. Regarding "Intoxication" (myos-pa): based on the Atisubha channel, it equalizes the substances that have been consumed and performs the function of unifying them like a stream of water; because of this very activity, it is the "Intoxicating" wind, the samāna wind. Regarding "Difficult to Realize" (rtogs-dka'): based on the Subhagāminī channel, because it gathers the upward-moving [wind], it is realized with difficulty; thus it is "Difficult to Realize."

རྟོགས་དཀའི་རླུང་ནི་གྱེན་རྒྱུའི་རླུང་ངོ་། ། བསིལ་བྱེད་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཆེན་གྱི་རླུང་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་བསིལ་བྱེད་བཞིན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན། བསིལ་བྱེད་བཞིན་གྱི་རླུང་ངོ་། ། གཡའ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཟད་ཆེའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་སླར་ཡང་ཉན་པར་འདོད་པས་གཡའ་བ་མ་བཟློག་པ་བཞིན་དུ་གཡའ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ངར་སྣབས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛེས་ཆེན་གྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲི་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་ངར་སྣབས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ངར་སྣབས་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སྟ་རེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུན་དུ་སྐྱེས་པ་ཆེ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རིའི་ཡུལ་གསུམ་ལ་སྟ་རེ་བཞིན་དུ་འདུན་པ་ལོག་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་སྟ་རེ་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའོ། ། ཟེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱགས་པའི་རྟགས་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་བྱ་རྣམ་པ་གསུམ་གཟུང་ནས། ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་ཕྱིར་ཟེགས་པ་ནི་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ཛ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཟེའུ་འབྲུ་ལ་མྱུར་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཛ་ཤ་སྟེ། སྲོག་གི་རླུང་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་བརྩིགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་གྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རླུང་དང་བཤང་གཅི་རྣམ་པར་བརྩིགས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱུག་བྲོ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྩིགས་པ་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་ངོ་། །

The wind difficult to realize is the upward-moving wind. Regarding "the cooling one": because it moves toward the objects of the three types of form like a cooling breeze by relying on the wind of great power, it is the cooling-like wind. Regarding "the itching one": because it desires to hear again the objects of the three types of sound by relying on the channel of unbearable great [intensity], and because its itching is not averted, the itching is the pervading wind. Regarding "the snot": because it thoroughly knows the objects of the three types of smell by relying on the channel of great beauty, without abandoning them like snot, the snot is the perfectly moving wind. Regarding "the axe": because it generates a perverted aspiration toward the three mountain-like objects by relying on the channel of the great one born in front, like an axe, it is the intensely moving wind. Regarding "the scattering": because it grasps the three types of tactile objects by relying on the channel of the sign of intoxication, and because of complete exhaustion, the scattering is the definitely moving wind. Regarding "ja-sha": because it quickly enters the pericarp of the wheel of dharma, it is ja-sha, which is the life-sustaining wind itself. Regarding "the piling up": because it induces nausea toward the wind, feces, and urine that have been piled up by relying on the channel of jewels, and because it acts as a reversal, the piling up is the downward-clearing wind.

མྱོས་པའི་རྩོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་ཆེའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་མྱོས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་རྣམས་ལ་རྩོད་པ་དང་འདྲ་བས་ན་རྩོད་པ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མི་སྣང་བར་བྱས་པས་ན་མྱོས་པ་རྩོད་པ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གྱེན་དུ་འགྲོ་བས་ལུས་མྱོས་པར་བྱེད་པས་ན་འདོད་མྱོས་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ཆུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་པོ་ཆེའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་ཆུ་བ་དང་འདྲ་བས་ན་ཆུ་བ་ལ་སྟེར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཆུ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ཤི་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོ་ཆེའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་ཤི་ཤུ་ལྟར་འགྲོ་བས་ན་ཤི་ཤུ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཆེན་པོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། སྣ་ཚོགས་པའི་ལྟོ་བ་ན་གནས་པས་དྲི་ལ་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ན། སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པའི་རླུང་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སྡུད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཆེན་པོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྱད་པར་དུ་རོའི་ཡུལ་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྡུད་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སྙེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱོས་པ་ཆེའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་བྱའི་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་སྙེམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྙེམས་པར་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། །

"Intoxication and Dispute" refers to the winds of the samāna (equal-abiding) wind, which, by relying on the padma-che channel, produce intoxication; because it is like disputing over food and drink, it is called "dispute," and by making the conceptualizations of that [intoxication] disappear, it is "intoxication and dispute." "Desire-Intoxication" refers to the udāna (upward-moving) wind, which, by relying on the rdo-rje-chen-po channel, moves upward and intoxicates the body. "Vein" refers to the prāṇa (upward-moving) wind, which, by relying on the stobs-po-che channel, is like a vein in grasping the object of form, and because it is bestowed upon the vein, it is the "vein" wind. "Shi-shu" refers to the vyāna (pervading) wind, which, by relying on the mgo-bo-che channel, moves toward the object of sound like a shi-shu [reed]. "Generating Variety" refers to the samya-g-vyāna (perfectly moving) wind, which, by relying on the sgra-chen-po channel, produces odors by abiding in the various bellies. "Collecting" refers to the pratyud-vyāna (intensely moving) wind, which, by relying on the dga'-ba-chen-po channel, arises specifically toward the object of taste, and thus it is the "collecting" wind. "Arrogance" refers to the niyata-vyāna (definitely moving) wind, which, by relying on the myos-pa-chen channel, enjoys the object of touch and thereby acts with arrogance.

ཊ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགྲིན་པའི་འོག་ཏུ་མེའི་འཁོར་ལོ་གྲུ་གསུམ་པ་ལ་དབུས་དང་ལྷན་ཅིག་འདུད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་རྩ་དབུ་མ་ལ་བརྟེན་པའི་གྲངས་ཀྱི་མདུན་དང་གཡོན་པ་དང་གཡས་པའི་ནུ་མ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གཉིས་ཡིན་པས་ན་དགུར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་དབུས་མ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲ་ཊ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ལྔ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། སྒྲ་སྒྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། ཨཾ་ཡིག་གི་ངོ་བོའི་སྒྲ་འཇུག་པས་ན་སྒྲ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། རླུང་ལྷ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་འཇུག་པས་ན་རླུང་ལྷ་ནི་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ངོ་། ། གནད་ནི་རྣམ་འབིགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་མགོ་བོའི་ནད་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པས་ན་གནད་རྣམ་པར་འབིགས་པ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། མེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླར་ཡང་དྲི་མ་མེད་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་འཇུག་ནས་མེ་དང་འདྲ་བར་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བས་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་འཇུག་པས་ན་མེ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ཅི་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་ཐོས་པའི་བྱ་བ་ལ་ཅི་བགྱི་བས་ན་ཅི་བགྱི་བ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། རྩོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲིའི་ཡུལ་ལ་རྒྱུ་མཚན་དུ་རྩོད་པ་དང་འདྲ་བར་རྩོད་པས་ན་རྩོད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའོ། ། ཨ་མ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུ་མ་གཡོན་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འོ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འབབ་པས་ན་ཨ་མ་ར་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའོ། །

Regarding the term "Ṭa": below the throat, upon a triangular fire wheel, there is a central [channel] and those that bend together with it. Intending to express this, based on the central channel, there are two [channels] supported by the front, left, and right channels of the two breasts; thus, they become nine. Among them, based on the central one, the five elements arise like the sound "Ṭa"; these are the life-sustaining wind (prāṇa). Regarding "Sound-Maker": based on the stainless channel, the sound of the essence of the syllable AṂ enters; thus, "Sound" is the fire-accompanying wind (samāna). Regarding "Wind God": based on the clear channel, the downward-clearing wind enters; thus, "Wind God" is the downward-clearing wind (apāna). Regarding "Piercing the Vital Points": based on the complete channel, it enters into the diseases of the head and so forth; thus, "Piercing the Vital Points" is the upward-moving wind (udāna). Regarding "Fire": again, based on the stainless channel, the wind enters and moves upward like fire; because it enters the wind supported by the eye faculty, "Fire" is the upward-moving wind. Regarding "What is to be Done": based on the clear channel, it performs the activity of hearing the object of sound; thus, "What is to be Done" is the pervasive wind (vyāna). Regarding "Dispute": based on the complete channel, it disputes regarding the object of smell like a dispute based on a reason; thus, "Dispute" is the perfectly pervasive wind (samyag-vyāna). Regarding "Amara": based on the channel of the left breast, the bodhicitta flows in the nature of milk; thus, "Amara" is the thoroughly pervasive wind (ativyāna).

མཆོག་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུ་མ་གཡས་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་གཙོ་བོའི་ནུ་མ་ལ་རེག་པའི་ཡུལ་གྱི་མཆོག་སྦྱིན་པས་མཆོག་སྦྱིན་ཏེ། ངེས་པར་རྒྱུ་བའོ། ། དེ་ཡང་མེའི་འཁོར་ལོའི་དབྱིབས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཐིག་ལེ་ལས་བཤད་པའོ། ། ཙུ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ཟེའུ་འབྲུ་ལ་གནས་པ་ལན་གསུམ་བསྐོར་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། སྲོག་གི་རླུང་ཙུ་ཏ་བཞིན་དུ་འཇུག་པས་ཙུ་ཏའི་རླུང་ངོ་། ། ཙིན་ཙི་རི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་གནས་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་རིང་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པས་ན། ཙིན་ཙི་རི་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་ངོ་། ། ཟླ་བའི་ཐོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་སྟེར་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གྱེན་གྱི་ཟླ་བ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་རྐན་གྱི་ངོ་བོ་མཉམ་པའི་རླུང་བསྐུལ་བས་ལྕེའི་རྩེ་མོར་མྱང་བས་ན་ཟླ་བའི་ཐོད་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། ཀཾ་བོ་རྩེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས་ཤིང་འཇིགས་མའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གྱེན་གྱི་སྒོར་རླུང་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན། ཀཾ་བོ་རྩེ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། རལ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་འདྲ་བར་འཛིན་པས་ན། རལ་པ་ཅན་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའོ། ། སྒྲ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་བའི་གདོང་གི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རོའི་སྒྲ་རྣམ་པ་གསུམ་ཉན་པ་ལ་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཅན་མ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། །

Regarding "Bestower of the Supreme" (Varada): it is the "Bestower of the Supreme" because, by relying on the channel of the right breast, it touches the breast of the principal body and bestows the supreme object; it is the "definitely moving" [wind]. This is also explained in the Extensive Drop (Vipulabindu) as being the nature of the shape of the fire wheel. Regarding "Cūta": it is the "Cūta wind" because, by relying on the channel located at the anther in the center of the enjoyment wheel (saṃbhogacakra) which revolves three times, the life-sustaining wind (prāṇa) enters like a cūta tree. Regarding "Ciñciṇī": it is the "Ciñciṇī downward-clearing wind" (apāna) because, by relying on the enjoyment channel located on the eastern petal of the enjoyment wheel, it causes the downward-clearing wind to flow for a long distance. Regarding "Moon-Crest" (Candrakhaṭvāṅga): it is the "Moon-Crest equal-abiding wind" (samāna) because, by relying on the channel that bestows enjoyment, it stimulates the equal-abiding wind—the nature of the palate—which resides in the upward moon of the enjoyment wheel, and is then tasted at the tip of the tongue. Regarding "Kaṃboja": it is the "Kaṃboja upward-moving wind" (udāna) because, residing in the enjoyment wheel and relying on the Bhīṣaṇī channel, it causes the wind to enter the upward gate. Regarding "The One with Locks" (Jaṭila): it is the upward-moving [wind] because, by relying on the Vyaktā channel, it perceives the three types of objects of form in a manner similar to [the wind] itself. Regarding "Śabdā": it is the "Śabdā pervasive wind" because, by relying on the Bhasmavadanā channel, it is agitated by hearing the three types of sounds of taste.

ཀེང་རུས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀྲེས་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་ལ་ཀཾ་ནི་བསྐུལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཀེང་རུས་མ་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའོ། ། རུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུད་ལེན་རོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བསྐུལ་བས་ན། རུས་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། འགུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མའི་རྩ་ལ་རེག་བྱ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་འགུགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མ་ནི་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སྨིན་མཚམས་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་པའི་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་རང་ཉིད་རྩིབས་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྨིན་མ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་བརྒྱད་དེ་དབུས་མ་དང་ལྷན་ཅིག་དགུ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། སྡིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་མའི་གནས་སུ་སྨིན་མཚམས་ཀྱི་ངོ་བོས་བཙུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡིག་པ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། གཡོན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ཆེན་པོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་ངོ་། ། བསིལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བ་འཁྱིལ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་སྟེང་དུ་གནས་པའི་ཁམས་མཉམ་པར་བྱེད་པར་བྱེད་པས་བསིལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསིལ་བ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། མཛེས་པར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཟད་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚངས་པའི་བུ་གའི་སྒོ་ནས་མཛེས་པར་འགྲོ་བ་ནི་གཡོན་ནས་རྒྱུ་བའི་རླུང་སྟེ། མཛེས་པར་འགྲོ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། །

Regarding the term kaṅkālī: based on the channel of hunger, kaṃ is that which impels the three aspects of bodhicitta toward their concordant objects; thus, kaṅkālī is the "perfectly moving" [wind]. Regarding asthi: based on the channel of the elixir of taste, it impels the three types of sound; thus, asthi is the "thoroughly moving" wind. Regarding ākarṣaṇī: because it draws in the objects of the three types of tactile sensation within the channel of the intestines, the intestines are the "definitely moving" wind. This should be explained in relation to the wind wheel situated in the center of the brow. In that regard, because it itself possesses six spokes, together with the two eyebrows there are eight, and together with the central one there are nine; thus it is established. Regarding vṛścika: because it is fixed in the central position in the nature of the brow, vṛścika is the life-sustaining wind (prāṇa). Regarding kuṭila: based on the channel of the great wind, it refers to the downward-clearing wind (apāna) and so forth. Regarding śītala: based on the channel of the swirling millions, because it equalizes the elements situated above, it is of a cooling nature; thus, śītala is the equal-abiding wind (samāna). Regarding cāru-gati: based on the channel of the unbearable, it moves beautifully through the aperture of Brahma (brahmarandhra); thus, cāru-gati is the upward-moving wind (udāna). Regarding cāru-gati: it is the wind that moves from the left, and cāru-gati is the upward-moving wind.

མགྲིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་བྱེད་མའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཁྱད་པར་སྦོམ་ལ་རགས་པའི་ཕྱིར་ལ་ཀནྡྷ་ར་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རྩའོ། ། ཐམས་ཅད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་འཁྲིད་པས་ན་ཐམས་ཅད་མ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། མཆོག་སྟེར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲིའི་ཡུལ་ལ་ཞེན་པ་བསྐྱེད་ནས་ཕྱིར་མཆོག་སྟེར་མ་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའོ། ། སྨྱོ་བྱེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོན་པའི་སྨིན་མའི་མཚམས་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རོའི་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་སྨྱོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་འདྲ་བས་ན། སྨྱོ་བྱེད་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ང་རྒྱལ་འཚོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པའི་སྨིན་མའི་མཚམས་སུ་གནས་ནས་རེག་བྱའི་ཡུལ་ལ་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་འཚོ་བ་དང་འདྲ་བར་འཚོ་བས་ང་རྒྱལ་འཚོ་ནི་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྗོད་པའོ། ། ཚོགས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་ཀྱི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁྱད་པར་དུ་ཁྲིད་པར་བྱེད་པས་ན་ཚོགས་བདག་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། རྩངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་རིགས་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རླུང་དང་བཤང་གཅི་གཙུག་ཕུད་བཞིན་དུ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པས་ན་རྩངས་པ་ནི་ཐུར་སེར་གྱི་རླུང་ངོ་། །

Regarding "the throat": based on the channel of the Dhārikā, because the object of form is particularly thick and coarse, Kandhara is the upward-moving wind. Regarding "the all-encompassing": based on the non-conceptual channel, because it leads to all objects of sound, the "all-encompassing" is the pervasive wind. Regarding "the bestower of excellence": based on the Pūrṇā channel, because it generates attachment to the object of smell and then perfectly bestows excellence, it is the perfectly pervasive wind. Regarding "the intoxicant": based on the channel at the left eyebrow, because it enjoys the object of taste and is like generating intoxication, the "intoxicant" is the intensely pervasive wind. Regarding "the sustainer of pride": residing at the right eyebrow, because it generates pride regarding the object of touch and sustains it like a livelihood, the "sustainer of pride" is the definitely pervasive wind; this is stated in relation to the wheel of great bliss. Regarding "the lord of the assembly": based on the central location of the wheel of great bliss, because it specifically leads the bodhicitta, the "lord of the assembly" is the life-sustaining wind. Regarding "the lizard": based on the Kṛkara channel, because it carries wind, feces, and urine like a crest, the "lizard" is the downward-clearing wind.

སའི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཅན་མ་ནི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོར་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཚངས་པའི་བུ་ག་ལ་བློ་གྲོས་ནི་འདུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སའི་བློ་མ་སྟེ་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། ཐེག་པ་བཟང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཅན་མའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཐེག་པ་བཟང་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་བཟང་སྟེ་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་རྣམ་པར་འཛིན་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་འཛིན་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་གདུང་གི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲི་མ་མེད་པའི་སྒྲ་འཛིན་པས་ན་དྲི་མེད་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། གླང་ཆེན་ཕྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་གཏེར་གྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གླང་ཆེན་ཕྲུག་གུ་ལྟར་དྲིའི་ཡུལ་ལ་འདུན་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གླང་ཆེན་ཕྲུ་གུ་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ཉི་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛོད་མའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རོའི་ཡུལ་ཉི་མ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན། ཉི་མ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། གསལ་བྱེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཅན་མའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། རེག་པའི་ཡུལ་ལ་གསལ་བྱེད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསལ་བྱེད་ནི་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ཉིན་པར་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་རིམ་པས་རླུང་རྣམས་ཀྱི་མིང་བསྟན་ནས། མཚན་མོ་ཡང་དེའི་རིམ་པས་རྒྱུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཉི་མ་གནོན་ཞེས་གསུངས་ཏེ།

Regarding "Earth-Mind" (bhūmimati): it is the nature of the wind that abides in dependence upon the icchā channel, possessing an intelligence (mati) characterized by aspiration that is superior to all wealth; this is the "Earth-Mind," the samāna wind. Regarding "Excellent Vehicle" (suvāhana): it is that which possesses an excellent vehicle for moving upward in dependence upon the icchā channel; this is the "Excellent Vehicle," the udāna wind. Regarding "Supremely Born" (paramodbhava): it is the apprehension of form in dependence upon the prāṇa-dhāraṇī channel. Because it is born in every way (sarvathā), it is "Supremely Born," the udāna wind. Regarding "Stainless" (vimala): it is the apprehension of stainless sound in dependence upon the candrakāntā channel; thus, "Stainless" is the vyāna wind. Regarding "Elephant Cub" (gajapota): it is the desire for the object of smell like an elephant cub in dependence upon the candrakosa channel; thus, "Elephant Cub" is the samāna wind. Regarding "Sun" (sūrya): it is the making of the object of taste clear like the sun in dependence upon the kośā channel; thus, "Sun" is the prāṇa wind. Regarding "Illuminator" (prakāśaka): it is the very illumination of the object of touch in dependence upon the icchā channel; thus, "Illuminator" is the apāna wind. Having thus shown the names of the winds according to the sequence of the six wheels during the day, in order to describe their movement during the night according to that same sequence, it says: "The Sun-Presser."

སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་གནས་པའི་ཡང་དག་ཤུགས་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉི་མ་ལྟར་གནོན་པ་ནི་རྣམ་པར་གནོན་པས་འགྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཉི་མ་གནོན་ཏེ། སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། སྟོབས་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤུགས་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རླུང་དང་བཤང་གཅི་སྟོབས་བྱེད་པ་རྣམས་འོག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་སྟེར་ནི་ཐུར་སེལ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ང་རོ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་རོ་ལྟར་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཉམ་པར་བྱེད་པས་ང་རོ་ལྟར་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟང་པོར་འགྲོ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་ནི་དུས་ཏེ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར། དུས་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སྡོམ་པ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་ཆེན་གྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། མཆོངས་ནས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཟོད་ཆེའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་མཆོངས་ནས་འགྲོ་བ་ལྟར་བྱེད་པས་མཆོངས་ནས་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སྦྲང་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛེས་ཆེན་མའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲིའི་ཡུལ་ལ་སྦྲང་མ་ལྟར་མྱང་བས་ན་སྦྲང་མ་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུན་དུ་སྐྱེས་པ་ཆེའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། རོའི་ཡུལ་ལ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བས་ན་བསྐྱོད་མ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། འཕྱན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱགས་པའི་རྟགས་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་བྱའི་ཡུལ་ལ་ཁྱི་བཞིན་དུ་མྱུར་བར་འགྲོ་བས་ན་འཕྱན་པ་སྟེ་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། །

Relying on the channel of the Authentic Force (samyak-vega) located in the emanation wheel (nirmāṇacakra), that which has the nature of moving by suppressing like the sun is the "sun-suppressing" wind, which is the life-sustaining wind (prāṇa). "Bestowing strength" refers to the downward-clearing wind (apāna), because by relying on the channel of Extreme Force, it places the winds, feces, and urine below. "Roar" refers to the equal-abiding wind (samāna), because by relying on the channel of Extreme [Force], it equalizes food and so forth like a roar. "Time" refers to the upward-moving wind (udāna), because by relying on the channel of Moving Well, it is "time" in the sense of moving upward. "Vow" refers to the upward-moving wind, because by relying on the channel of Great Vow, it vows toward the object of form. "Leaping and going" refers to the thoroughly moving wind (vyāna), because by relying on the channel of Great Intolerance, it acts like leaping toward the object of sound. "Fly" refers to the perfectly moving wind (samyag-vyāna), because by relying on the channel of Great Beauty, it experiences the object of smell like a fly. "Moving" refers to the intensely moving wind (pravyāna), because by relying on the channel of Great Foreborn, it moves and travels toward the object of taste. "Wandering" refers to the definitely moving wind (niyatavyāna), because by relying on the channel of the Sign of Intoxication, it travels as fast as a dog toward the object of touch.

ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་དགོངས་ནས། བསིལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབུས་ཀྱི་ཟེའུ་འབྲུ་ལ་བསིལ་བའི་སྲོག་གི་རླུང་འཇུག་པར་བྱེད་པས་བསིལ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། སྒུར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་ཅོད་པན་གྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་འོག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་ངང་ཚུལ་གང་ལ་ཡོད་པ་སྟེ་སྒུར་པོའི་རྩ་ནི་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དྲང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་ཆེའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། བཟའ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲང་པོར་མཉམ་པར་བྱེད་པས་ན་དྲང་པོ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། ས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་བཞིན་དུ་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པས་ན་ས་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ས་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་པོ་ཆེའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འགྲོ་བས་ན། ས་ལ་འགྲོ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། བྲམ་ཟེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོ་ཆེན་པོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་བྲམ་ཟེ་ལྟར་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་འགྲོ་བས་ན། བྲམ་ཟེ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། རྣམ་འགྱུར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཆེན་པོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲིའི་ཡུལ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་འགྱུར་གནས་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། མ་མོའི་རིགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཆེན་པོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་མོའི་རིགས་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་ཚོགས་འོ་བྱེད་པའི་རོའི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བུད་མེད་ཀྱི་རིགས་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། །

With the wheel of Dharma in mind, it is said, "cool and so forth." Because the cooling life-sustaining wind enters the central pistil of the wheel of Dharma, "cool" refers to the life-sustaining wind. "Hunchback" refers to that which has the nature of moving downward based on the channel of the jewel crown; the "hunchback channel" is the downward-clearing wind. "Straight" refers to that which, based on the channel of the great lotus, straightens and equalizes food and so forth; thus, "straight" is the equal-abiding wind. "Earth" refers to that which, based on the channel of the great vajra, naturally moves upward; thus, "earth" is the upward-moving wind. "Going on the earth" refers to that which, based on the channel of great strength, moves toward the object of form; thus, "going on the earth" is the upward-moving wind. "Brahmin" refers to that which, based on the channel of the great head, moves toward the object of sound like a Brahmin; thus, "Brahmin" is the diffusive wind. "Abiding in transformation" refers to that which, based on the channel of great sound, abides in the object of smell; thus, "abiding in transformation" is the perfectly diffusive wind. "The class of Mamos" refers to that which, based on the channel of great joy, is the class of Mamos; because it is born for the purpose of experiencing the object of taste—the kissing of a host of women—the "class of women" is the intensely diffusive wind.

ལྕེ་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱོས་པ་ཆེའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་བྱའི་ཡུལ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡང་བསྐྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྕེ་བསྐྱོད་མ་ནི་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། མེའི་འཁོར་ལོ་ལ་ལྟོས་ནས་ངེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མི་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྲོག་གི་རླུང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་སྨྲ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། རྔ་སྒྲའི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲིན་གྱི་སྒྲ་ལྟར་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་འཇུག་པས་ན་རྔ་སྒྲའི་སྤྲིན་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་ངོ་། ། དགའ་བར་བྱེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་མཉམ་པར་བྱེད་པས་ལུས་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པས་ན་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། མིག་ཡངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གྱེན་དུ་འགྲོ་བས་མིག་ཡངས་པའི་ཕྱིར་ཡངས་པའི་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདུད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སྔར་ཡང་དྲི་མ་མེད་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་མ་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། འོད་སྲུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་འོད་སྲུངས་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ནེ་ཙོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། ནེ་ཙོ་བཞིན་དུ་དྲིའི་ཡུལ་ལ་མཉམ་པར་བྱེད་པས་ནེ་ཙོ་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སྣ་ཚོགས་མཆུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོན་པའི་ནུ་མ་ལ་བརྟེན་ནས།

Regarding "Tongue-Mover" (jihvācalā): because it relies upon the channel of Great Intoxication (mahāmada) and causes the object of touch to be moved very intensely, Tongue-Mover is the wind that definitely circulates. In relation to the fire wheel (tejaś-cakra), it should be explained as follows: "The Silent One" (amaunī): because the life-sustaining wind (prāṇa-vāyu) enters by means of extreme subtlety based on the center of the fire wheel, the Silent One is the life-sustaining wind. "Cloud of Drum-Sound" (mṛdaṅga-nirghoṣa-megha): because the downward-clearing wind (apāna-vāyu) enters based on the stainless channel (vimalā-nāḍī) like the sound of a cloud, the Cloud of Drum-Sound is the downward-clearing wind. "The Delighter" (prīṇaka): because it relies upon the clear channel (vyaktā-nāḍī) and equalizes food, snacks, and so forth, thereby delighting the body, the Delighter is the equal-abiding wind (samāna-vāyu). "Wide-Eyed" (viśālākṣī): because it relies upon the complete channel (pūrṇā-nāḍī) and moves upward, making the eyes wide, the Wide One is the upward-moving wind (udāna-vāyu). "Stainless" (vimalā): because one wishes to describe the knots, and because it relies upon the stainless channel as before, it is stainless through its very clarity; by seeing the object of form, the Stainless is the upward-moving wind. "Kāśyapa": because it relies upon the clear channel and moves toward the object of sound, Kāśyapa is the pervasive wind (vyāna-vāyu). "Parrot" (śuka): because it relies upon the full channel (pūrṇā-nāḍī) and, like a parrot, equalizes the object of smell, the Parrot is the perfectly circulating wind (samyak-vāyu). "Variegated Beak" (vicitra-tuṇḍa): because it relies upon the left breast, ...

བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་རོ་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཆུ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། མི་མཉམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པའི་ནུ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་ཡུལ་ཉིད་ལ་འདུན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངེས་པར་རྒྱུ་བའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མཛེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབུས་ཀྱི་ཟེའུ་འབྲུ་ལ་མཛེས་པའི་སྲོག་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཛེས་པའི་རླུང་བཞིན་དུ་སྲོག་གི་རླུང་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། རླུང་ལ་སོགས་པ་ཐུར་དུ་ཁྱེར་བས་ཆོས་འཛིན་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་ལུས་ལ་སྲོག་ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་ནི་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ཀུན་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་གཏེར་གྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་མཉམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀུན་འགྲོ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། སྙིང་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་སྟེང་དུ་འཇུག་པ་ལ་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་སྟོབས་གྱེན་དུ་འགྲོ་བའི་རླུང་ངོ་། ། བརྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིད་འགྲོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྟན་པ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ཟ་ཕོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གསལ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། སྒྲའི་ཡུལ་ལ་ཟ་ཕོད་པའི་ཕྱིར་ཟ་ཕོད་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། །

The essence of the bodhicitta is the various flavors. The various aspects of the "lip" are the moving winds. Regarding the term "uneven": based on the right breast, that which possesses aspiration toward its very object is the "uneven" because it flows with certainty. This should be explained in relation to the enjoyment wheel (saṃbhogacakra): the term "beautiful" refers to the life-force wind itself, because the beautiful life-force enters the central anthers of the enjoyment wheel, just like a beautiful wind. The "dharma life-pillar" refers to the downward-clearing wind, because based on the channels of the enjoyment wheel, it carries the winds and so forth downward, possessing the power to uphold the dharma, and thus becomes the very life-force of the body. The "all-pervading" refers to the pervasive wind, because based on the treasure of enjoyment channels, it equalizes food and so forth, and thus travels to all objects. The "courage" refers to the upward-moving wind, because based on the fortunate channels, it possesses courage in its upward entry. The "stable" refers to the upward-moving wind, because based on the self-moving channels, it relies upon the object of form. The "gluttonous" refers to the thoroughly moving wind, because based on the clear-abiding channels, it is gluttonous toward the object of sound.

བོང་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲིའི་ཡུལ་ལ་བོང་བུ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བས་ན་བོང་བུ་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སྙོམ་ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། རོའི་ཡུལ་ལ་སྙོམ་ལས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙོམ་ལས་ནི་རབ་ཏུ་འབབ་པའི་རླུང་ངོ་། ། ཁ་གདངས་རྩོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་བའི་གདོང་གི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། རེག་བྱའི་ཡུལ་ལ་ཁ་གདངས་པ་དང་འདྲ་བས་ན། ཁ་གདངས་པ་ནི་ངེས་པའི་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ལ་སྒྲ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོས་འཇུག་པས་ན་སྒྲ་ཆེན་པོ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། རྩོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ཆེན་པོའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། རྩུབ་པའི་རྣམ་པར་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩོད་པ་ཅན་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་ངོ་། ། རྩ་བྲན་དབང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྲེ་བ་འཁྱིལ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་སྒེག་པས་དབང་བྱེད་ནི་དེ་དང་མཉམ་པར་བྱེད་པ་ལ། གཞན་དབང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྩ་བྲན་དབང་བྱེད་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། གཡོ་སྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཟད་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། གྱེན་དུ་འཇུག་པ་གཡོ་སྒྱུ་ཅན་དང་འདྲ་བས་ན། གཡོ་སྒྱུ་ཅན་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། རྩལ་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་རྩལ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རྩལ་པོ་ཆེ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། །

Regarding the term "donkey" (khoṅ-bu): because it moves toward the object of odor like a donkey by relying on the skal-ba channel, the "donkey" is the yang-dag-par rgyu-ba'i rlung (the correctly moving wind). Regarding "indolence" (snyom-las): because it is itself indolent toward the object of taste by relying on the bsgom-pa channel, "indolence" is the rab-tu 'bab-pa'i rlung (the descending wind). Regarding "mouth-agape-disputant" (kha-gdangs rtsod-pa-can): because it is like a mouth agape toward the object of touch by relying on the thal-ba'i gdon-gyi rtsa channel, "mouth-agape" is the nges-pa'i rgyu-ba'i rlung (the definitely moving wind). These should be explained in relation to the wind-wheels (rlung-gi 'khor-lo). Regarding "loud-sound" (sgra-chen): because it functions at the hub of the wind-wheel in the nature of a loud sound, "loud-sound" is the srog-gi rlung (life-sustaining wind). Regarding "disputant" (rtsod-pa-can): because it functions as the coarse forms of excrement, urine, and so forth by relying on the rlung-chen-po'i rtsa channel, "disputant" is the thur-sel-gyi rlung (downward-clearing wind). Regarding "subduing the minor channels" (rtsa-braṅ dbaṅ-byed): because it exercises mastery over the objects of food, snacks, and so forth through its grace by relying on the bre-ba 'khyil-ba'i rtsa channel, and because it acts as an equalizer and is dependent on others, "subduing the minor channels" is the mnyam-gnas-kyi rlung (equal-abiding wind). Regarding "deceitful" (gyo-sgyu-can): because its upward movement is like a deceitful person by relying on the mi-bzad-pa'i rtsa channel, "deceitful" is the gyen-du rgyu-ba'i rlung (upward-moving wind). Regarding "great-athlete" (rtsal-po-che): because it is exceptionally skillful regarding the object of form by relying on the 'dzin-pa channel, "great-athlete" is the gyen-du rgyu-ba'i rlung (upward-moving wind).

རྟག་ཏུ་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟག་ཏུ་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་དགའ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའོ། ། གློག་ཕྲེང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བའི་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲིའི་ཡུལ་ལ་གློག་གི་ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པས་གློག་གི་ཕྲེང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། སོ་སོར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོན་པའི་སྨིན་མའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་རོའི་ཡུལ་ལ་སོ་སོར་རྒྱུ་བའོ། ། རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིན་མ་གཡས་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། རེག་བྱའི་ཡུལ་ལ་རྟག་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་ནི་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རལ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ལ་རྩ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྲོག་འཇུག་པའི་ཕྱིར། རལ་གུ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། ལྕེ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་རིགས་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཁུ་བ་ཐུར་དུ་ཁྱེར་བས་ལྕེ་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་ངོ་། ། བདེ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ཅན་གྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་མགོ་བོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིགས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལུས་ལས་སེམས་ནི་བདེ་བ་བདེ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པས་ན་བདེ་མཆོག་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། ཨུ་དུམྺཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆེན་མའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚངས་པའི་བུ་གའི་སྒོ་ནས་གྱེན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ཨུ་དུམྺཱ་ར་དང་འདྲ་བས་ན། རྣལ་འབྱོར་པས་བརྒྱ་ལམ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར། ཨུ་དུམྺཱ་ར་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། །

"Always Joyful" refers to the movement that, based on the channel of non-conceptuality, always delights in the object of sound. "Garland of Lightning" refers to the wind of perfect movement, which, based on the channel of the full [moon], engages the object of smell like a garland of lightning. "Individual Movement" refers to the movement that, based on the left eyebrow channel, moves individually toward the object of taste. "Constant" refers to the wind of definite movement, which, based on the right eyebrow channel, causes constant engagement with the object of touch. This is explained in relation to the wheel of great bliss (mahāsukhacakra): "The Knife" refers to the life-sustaining wind (prāṇavāyu), because all channels without exception enter the life-force of conventional bodhicitta at the hub of the wheel of great bliss. "The Tongue" refers to the downward-clearing wind (apānavāyu), because, based on the channel of the krama-kula, it carries the fluid of bodhicitta downward. "Supreme Bliss" refers to the equal-abiding wind (samānavāyu), because, based on the channel of desire, it makes the mind blissful through the door of bodhicitta throughout the entire body from the head to the ends of the joints. "Udumbara" refers to the upward-moving wind (udānavāyu), because, based on the channel of great desire, it moves upward through the aperture of Brahma (brahmarandhra); since it is like the rare Udumbara flower, it is indicated by the yogi as occurring only once in a hundred lifetimes.

བླུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་འཛིན་པའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པས་གཞན་དུ་བླུན་པོ་དང་འདྲ་བས་ན་བླུན་པོ་སྟེ། བླུན་པོ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དྲ་བ་ཅན་ནི་པདྨ་བསྐོར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་བཏུང་བའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲའི་ཚོགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་པདྨ་བསྐོར་བ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དྲ་བ་ཅན་ནི་པདྨ་བསྐོར་བ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དགྲ་སྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་སྟེར་གྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། དྲི་བའི་ཡུལ་སྤངས་ནས་ཡུལ་གཞན་ལ་རྒྱུ་བ་སྟ་རེ་བཞིན་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ན་དགྲ་སྟ་ནི་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། རྨ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛོད་ཀྱི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས། རོའི་ཡུལ་ལ་ཙ་ཊ་ཀ་ནི་རྨ་བྱ་བཞིན་ཏེ། འདུན་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྨ་བྱ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། རླུང་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཅན་མའི་རྩ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གདུང་བ་བསིལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རླུང་ནི་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་མིང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གྲངས་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་གཅིག་ལ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་མིང་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་གིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་བོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རླུང་རྣམས་ཀྱི་མིང་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་ལ་རིམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རླུང་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའོ། །

That which is called "the fool" (mūḍha) is so named because, by relying on the life-sustaining channel, it grasps at the object of form; since it is like a fool in this regard, it is the "fool," which is the upward-moving wind (udāna). "The webbed one (jāla) is the lotus-turner" means that by relying on the channel for drinking the moon, it enters the object of the collection of sounds with great joy, like a lotus turning; thus, the webbed one is the lotus-turner, which is the pervasive wind (vyāna). "The axe" (paraśu) means that by relying on the channel that bestows the moon, it abandons the object of smell and moves toward other objects, cutting them like an axe; thus, the axe is the perfectly moving wind (samāna). "The peacock" (mayūra) means that by relying on the treasury channel, it moves toward the object of taste like a peacock; because it is accompanied by desire, the peacock is the intensely moving wind (prāṇa). "And the wind" means that by relying on the channel of the lustful woman, it cools the torment of passion; thus, the wind is the definitely moving wind (apāna). Regarding "thus the names," it is taught that the names of the one hundred and eight [winds] in a single day and night are established as conventions according to the number of the wheels of the winds; this is my [explanation]. "O Vajreśvara" is an address to Vajrapāṇi. Having thus shown the names of the winds, now, in order to state the sequence for their generation, the request to the Blessed One regarding its branches is: "The Blessed One, the Vajra-holder, spoke," where "by the winds" refers to what was just explained.

ཇི་ལྟ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་གནས་རྣམས་སོ། ། དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་རོ། ། གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གནས་གང་ལས་སོ། ། ལྡང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་པ་རྣམས་སོ། ། བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེར་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཉིད་དེ་ལྟར་དེའི་དོན་དུ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་གསུངས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིག་གཉིས་པོ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། རླུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་ལའོ། ། གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ལས་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ནས། གནས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་ཁྱབ་པའི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དྲུག་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་། ཆོས་དང་། མེ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། རླུང་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་རྣམས་སུའོ། ། ཁྱབ་པའི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པུ་ཉིད་སྲོག་གི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་གནས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གོ། ། རྟག་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Regarding the phrase "the abodes as they are," these are the places of generation. "Classification" refers to the detailed [enumeration]. "From which" means from whichever source or from whichever abode. "Arising" means birth. "Those" refers to the winds, which are those just explained. "Performing" means being distinguished by the extensive classification of numbers. Having thus shown the request for that purpose, now, in order to state their essential nature, the engagement with the Blessed One’s speech for that purpose is as follows: "The Blessed One, the Vajra-Holder, spoke," as has been explained previously. "Vajra-Holder" is so called because he has directly realized the suchness of emptiness. These two terms demonstrate the Blessed One’s perfection of abandonment and wisdom. "Of the winds" refers to those previously taught. "The characteristic of the abodes" means the characteristic of arising from the abodes. Having thus shown the engagement with the Blessed One’s speech, in order to state the essential nature of the abodes, it is said: "pervading the six wheels." The six are the wheels of emanation, dharma, fire, enjoyment, wind, and great bliss. "The pervasive wind" means that the single life-sustaining wind is its nature. "The dharma wheel" is at the heart center together with consciousness. "Always abiding" means until the end of death. Therefore, when moving, it is called "life." Thus it is said.

ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། རབ་ཏུ་འགྲོ་དང་སྲོག་རྩོལ་དང་། ། དབང་པོའི་སྒོ་ཡི་ལམ་ནས་ནི། ། དུས་རྟག་ཏུ་ནི་རབ་ཏུ་འགྲོ། ། འདིར་ནི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཁྱབ་ཅེས་གསུངས་ཏེ། འགྲོ་བ་ནི་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་ལའོ། ། ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བའི་གནས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བེམས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐུན་ཕྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་ཕྱེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཆུ་ཚོད་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། ནམ་མཁའ་མཆོག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བའི་དབུས་ལས་སོ། ། ཡང་ན་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རླུང་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གཞན་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམས་པས་རླུང་གཞན་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། དགུའི་རྣམ་པར་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལྟེ་བ་ནས་འབྱུང་བའི་སྲོག་ནི་རླུང་ངོ་། ། དགུའི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་དབང་པོའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དགུར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དགུའོ། །

As it will be explained: "Moving thoroughly, and exerting the vital breath, From the path of the gates of the senses, It moves thoroughly at all times; Here, it is called 'vital breath' (prāṇa)." How is this so? Therefore, it is said, "pervading the world." "World" refers to the body, which is of a mobile nature. By the power of karma, it is the place of birth in this or that [realm], because it takes birth. "Without conceptualization" is because its nature is inherently insentient. "At half a watch" means having the nature of half a watch, because it consists of four ghaṭikās. "From the east" means it arises. "From the supreme space" means from the center of the navel. Alternatively, it arises by the power of the continuum of the mind, which is the support of emptiness, during the engagement in beginningless saṃsāra. "Nature" means by way of its own essence. "Subdues the winds" means because it abides having completely abandoned the other winds. Alternatively, by meditating on the suchness of the wind, it subdues the other winds. "Moving in nine ways" means that the vital wind (prāṇa) emerging from the navel is the wind. "In nine ways" means it becomes ninefold through the divisions of the aggregates and the senses, because that very pervasive wind is included within them. "That wind" refers to that which has the characteristics previously explained. It is ninefold through the divisions of the channels of the dharma-chakra.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐུན་ཕྱེད་དུས་ནས་བརྩམས་ནས་ནི། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་གྲགས་པའི་ཆུ་ཚོད་བཞིའི་མཐར་ཐུག་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐུན་ནི་དབྱུ་གུ་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འཁོར་ལོ་དྲུག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་སྤངས་ནས་དགུ་དགུའི་གྲངས་ཀྱི་ངོ་བོས་ཉིན་མོ་ལ་འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། ། མཚན་མོ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དགུ་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཐུན་ཕྱེད་ཀྱི་མཐའ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱུ་གུ་བཞིའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རླུང་རྣམས་ཀྱང་ནི་ལྡང་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། འཆད་བཞིན་པའི་དོན་གྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་རྣམས་སོ། ། གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་པའི་རྟོག་པར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ན། རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་གྲངས་སུ་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་མིང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་མིང་རྣམས་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཕྱེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་རྒྱས་པར་རོ། །

For that very reason, it is said: "Beginning from the time of the half-watch." This means up to the end of the four ghaṭikās as they are known in the treatises. In relation to worldly convention, a "watch" (yāma) consists of eight daṇḍas. Regarding the phrase "from the six wheels," excluding the pervasive wind, there are nine [winds] for each [wheel], which results in fifty-four [winds] for the six wheels during the day. For the night as well, it is the same, resulting in one hundred and eight. The phrase "consisting of nine" means consisting of nine [winds] each. The phrase "at the very end of the half-watch" means up to the end of the four daṇḍas. "The winds also arise" means by way of the number one hundred and eight. Having thus shown the nature of the locations, in order to show the transition to the meaning that is about to be explained, it is said: "By the division of those very locations." "Those very [locations]" refers to the previously mentioned numbers of one hundred and eight. "By the division of the locations" means by way of the characteristic of being oriented toward the apprehension of objects. "Proceeding to various conceptualizations" means that in the state of non-recognition, they naturally become the number of afflictions. Having thus shown the nature of the three aspects, in order to state the names of the natures, it is said: "Their names shall be explained." "Their" refers to the conceptualizations. "Having divided" means extensively by way of the threefold division.

མིང་རྣམས་ནི་ཐ་སྙད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། བཤད་པར་བྱ་བ་ཞེས་དམ་བཅའ་བའོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བཤད་ནས། རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་མ་ཐོས་པ་ལ་ཡིད་ལ་འདུན་པ་ནི་ཆགས་པའོ། ། བྱམས་པ་མེད་པའི་སེམས་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ནི་གཏི་མུག་གོ། ། རྒྱགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་ཡུལ་མཐོང་བས་མཐོ་བའི་ངོ་བོ་ནི་རྒྱགས་པའོ། ། ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཐོབ་པ་ལ་བདག་གིས་ཐོབ་པོ་སྙམ་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། ། མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དངོས་པོ་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཕྲག་དོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཐོང་ན་སེམས་ལ་མི་བཟོད་པ་ཉིད་དོ། ། ཁྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་དབང་གིས་སེམས་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པའོ། ། སེར་སྣ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མི་གཏོང་བའི་བློའོ། ། གཡོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྐྱོན་སྦེད་པའོ། ། སྙོམ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་མི་རིག་པ་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སོ། ། ཉམ་ང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་གནོད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སེམས་གདུང་བ་བསྐྱེད་པའོ། ། བློ་རྒོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དམིགས་པ་ལ་སྤྲོ་བ་མེད་པའོ། ། བརྐམ་ཆགས་ཉིད་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མཁོ་བའི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེན་པའོ། ། གཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་དོ། །

Names are conventional designations; this is the thesis that they are to be explained. Having thus stated the thesis of the explanation, in order to express their essential nature, it says: "attachment, aversion," and so forth. Attachment is the mental aspiration for an object not yet heard. Aversion is a mind devoid of loving-kindness. Ignorance is a mind that lacks the knowledge of the nature of things as they truly abide. Pride is the state of the mind being uplifted by seeing an object. Arrogance is the thought, "I have attained it," regarding a distinction not actually attained. Clinging is the mode of mental conceptualization thinking, "How might I obtain a particularly exalted thing?" Envy is the inability of the mind to endure seeing the prosperity of others. Anger is the mind attaining a different state under the influence of malice. Avarice is the intention not to give away things. Guile is the concealment of one's own faults. Indolence is the mind's lack of awareness, a phenomenon that is the opposite of diligence. Despair is the production of mental anguish by experiencing harm previously committed. Mental agitation is the mind lacking enthusiasm for the object of focus. Greed is the mind's attachment to necessary requisites and the like. Sleep is the state of sleep.

ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བའོ། ། ངར་འཛིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཙམ་རྟོགས་པས་སེམས་ལ་རྒོད་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དགའ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཉེ་བར་འབྲེལ་པའི་སེམས་ལ་ཆགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཆགས་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་དངོས་པོ་མཐོང་བས་སེམས་ལ་དགའ་བ་མེད་པའོ། ། དྲེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། འཆབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་གནོད་པ་མི་བརྗོད་པའི་ངང་ཚུལ་ལོ། ། སྲེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེན་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། བག་ཆགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོས་གོས་པར་བྱེད་པའོ། ། སྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་སླུ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཅན་ནོ། ། རྨོངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁེངས་པ་ཉིད་དོ། ། འདོད་ཆེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་རེག་པར་འདོད་པའི་བློའོ། ། རྩོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྡུག་པའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་དོ། ། རྩེ་འཇོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལུས་ངག་གི་བྱ་བའོ། ། འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་འདུན་པའོ། ། རེག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་རེག་པ་བསྐྱེད་པའོ། ། ཀུན་ནས་གདུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་མཐོང་བས། ལུས་དང་སེམས་གདུངས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །

Doubt (vicikitsā) is the state of being uncertain in the mind. The "I-grasping" (ahaṃkāra) is a specific state of mental agitation arising from a slight realization of the self. "Joy" (prīti) is a specific state of attachment in the mind associated with passion and the like. "Dispassion" (virāga) is the absence of joy in the mind upon seeing unpleasant objects. "Arrogance" (mada) is a specific state of mind preceded by pride. "Concealment" (mrakṣa) is the disposition of not speaking of the harm done to the mind. "Craving" (tṛṣṇā) is a specific state of clinging to one's own person, possessions, and so forth. "Latent tendencies" (vāsanā) are that which cause the mind to be stained by subtle afflictions. "Deceit" (māyā) is a state of mind that deceives others. "Delusion" (moha) is being filled with doubt and suffering regarding a distinguished object. "Great desire" (mahālobha) is the intellect that wishes to experience objects such as possessions. "Contention" (vivāda) is skill in unpleasant things. "Playfulness" (līlā) is a specific, distinguished physical or verbal activity of a mind that is not wavering. "Aspiration" (chanda) is the longing for an object. "Contact" (sparśa) is the production of a specific contact in the body and mind through conceptualizations such as mental sovereignty. "Torment" (paritāpa) is a specific state of physical and mental distress upon seeing something pleasant.

རྣམ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་དགེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པས་ཡིད་ལ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་མའི་བསྐྱེད་པའོ། ། མ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ཉེ་བར་མ་བསྡམས་པའོ། ། རློམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་སྙོམ་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱབ་པ་ཉིད་དོ། ། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་མ་ཐོབ་པ་ལ་བདག་གིས་ཐོབ་པོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། ། འགྱོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་ལ་ཕྱིས་འགྱོད་པའོ། ། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ལ་འཇིགས་པ་ཉིད་དོ། ། གུས་པ་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ལ་མི་གུས་པའོ། ། ཡིད་ཆེས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་མི་བརྟེན་པའོ། ། བློ་དམན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་མ་བྱང་བའོ། ། ངོ་ཚ་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའོ། ། བརླན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་མཉེས་གཤིན་པའོ། ། ངོ་ཚ་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས། འཇིགས་པ་ལ་འཇིགས་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ནང་དུ་ཀློག་པའོ། ། ངོ་ཚ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་ལྷག་པའི་གང་ཟག་མཐོང་ནས་རང་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལྷོད་པ་ཉིད་དོ། ། མི་སྟེར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པའོ། ། མྱ་ངན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛའ་བོ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པའོ། ། ཡིད་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའོ། །

What is called "transformation" is the production of a momentary mental state that is oriented toward the unwholesome. What is called "lack of peace" is the failure to restrain the sense faculties. What is called "conceit" is the mind being pervaded by a particular form of indolence. What is called "false pride" is the thought, "I have attained it," regarding a superior realization that has not been attained. What is called "regret" is the subsequent remorse regarding a virtuous act involving oneself. What is called "consideration for others" is the state of fearing misdeeds out of regard for others. What is called "lack of respect" is a lack of reverence for virtuous actions. What is called "lack of conviction" is the mind not being steadfast toward the objects of higher realms and liberation. What is called "inferior intellect" is a lack of proficiency in insight. What is called "shamelessness" is a transformation of the mind preceded by desire. What is called "affection" is the mind being fond of children and a wife. What is called "shame" is becoming afraid of fear by relying on oneself as the object. Because they are correctly associated with the afflictions, they are recited among the afflictions. What is called "modesty" is the relaxation of pride regarding oneself upon seeing a person superior to oneself. What is called "non-giving" is the practice of qualities that are the opposite of compassion. What is called "sorrow" is the mental state of separation from loved ones. What is called "doubt" is turning one's back on virtuous actions.

རློམ་སེམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ཕན་པ་ལ་བགྲང་བ་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་ལ་ཞེན་པའོ། ། བསྒྲིབས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་ལ་འབད་པ་བྱེད་པར་རྩོམ་པའོ། ། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀ་ལ་རེག་པའོ། ། ངལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་མི་སྤྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། དབང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དབང་ངོ་། ། འཁྲུལ་པ་སྙིང་པོ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་དགོངས་པས་འཁྲུལ་པའོ། ། དོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྟགས་པར་སྤྲད་པའི་གནོད་པ་ལ་གཞན་གྱིས་དེ་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་རློམ་པའོ། ། བརྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་དག་གིས་ལས་འགའ་ཞིག་ལ་ཡང་ནུས་པ་མེད་པའོ། ། ཐིམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་དམིགས་ལས་འོག་རྒྱུ་བའི་ངང་ཚུལ་ཉིད་དོ། ། འཁྲུགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེས་སྤངས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཉིད་དོ། ། གྱ་གྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གཞན་ལ་མི་སྟོན་པའོ། ། སྨིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་བྱས་པ་ལ་ཡང་མ་བྱས་པས་ཕྱོགས་པས་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དངོས་པོ་མི་བརྗེད་པས་སོ། ། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ལ་ཕྱིས་མི་བྱེད་པའི་དུས་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུན་ནོ། ། བག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ། ། གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་བྱས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པ་སད་པར་རུང་བ་ཉིད་དོ། །

"Absence of conceit" refers to the mind’s attachment to the immeasurable benefits performed by others. "Obscured" refers to the undertaking of effort toward unreal entities. "Doubt" refers to the mind touching upon both possibilities. "Exhaustion" refers to a specific lack of enthusiasm in body and mind. "Under the power of others" refers to being under the sway of attachment and so forth. "Delusion, essence, and strength" refers to the delusion of intending to disparage others. "Suspicion" refers to the conceit that another has committed a harm encountered without investigation. "Fainting" refers to the lack of capacity for any activity in body and mind. "Dissolution" refers to the very nature of the mind’s downward movement from its focal object. "Agitation" refers to the continuity of a mind devoid of compassion. "Crookedness" refers to not revealing the qualities of one's mind to others. "Ripening" refers to engaging in the expressions of body and speech while regarding an action performed as if it were not done. "Recollection" refers to not forgetting an object previously experienced. "Non-informative" refers to the continuity of not performing virtuous or non-virtuous actions again after having performed them for the first time. "Heedlessness" refers to the lack of one-pointedness of mind. "Dysfunctional tendencies" refers to the suitability for the awakening of various aspects through the power of previously formed latencies.

ཉམ་ཆུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་ལ་སོགས་པས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་མི་སྤྲོ་བའོ། ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཁྲུགས་པ་ཉིད་དོ། ། རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། ། སྐྲག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མཐོང་ནས་དེ་ལ་སེམས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དོ། ། རྨུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ། ། གཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམ་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ལ་གཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དོ། ། བརྐམ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་བློའོ། ། རྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་གཡེང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ལུས་དང་ངག་གི་བྱ་བ་རྩེ་བའི་ངོ་བོའོ། ། ཁྲུང་ཁྲུང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་བསྐུམ་པའི་གནས་སྐབས་སོ། ། འཚེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་གསད་པ་ལ་སེམས་པའོ། ། ལེ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའོ། ། གཡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། ། བསམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དངོས་པོའི་ཡུལ་ལ་བསམ་པས་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའོ། ། དཔྱོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློས་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བཟོད་པའོ། ། ཞུམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་ལ་སླར་གནོད་པ་མ་གྲུབ་པས་དེ་མཐོང་བས་སེམས་ལ་མི་སྤྲོ་བའི་རྣམ་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་བྱས་པའི་སྡིག་པ་ངོ་ཚ་བའི་དབང་གིས་གཞན་ལ་སྦེད་པའོ། །

"Feeble" means a lack of enthusiasm for virtuous activities and the like due to an abundance of afflictions and so forth. "Mental unease" means the mind being agitated by suffering. "Conceptualization" means being oriented toward coarse discursive thoughts. "Fear" means the mind turning away from an object upon seeing something that produces terror. "Lethargy" means a state of unserviceability. "Sleep" means being completely pervaded by indolence and being oriented toward the state of sleep. "Greed" means a mind that does not relinquish requisites and the like. "Playfulness" means the nature of physical and verbal activities preceded by mental distraction. "Shyness" is a state of contraction of the mind. "Harmfulness" means the intention to kill living beings. "Laziness" means acting in conjunction with the opposite of diligence. "Itching" is a specific type of disease. "Thinking" means being oriented toward an object of certain reflection. "Analysis" means the intellect being capable of differentiation. "Despair" is a state of the mind lacking enthusiasm upon seeing that one has repeatedly been harmed by others but has not been able to retaliate. "Concealment" means hiding one's own committed misdeeds from others out of a sense of shame.

དོན་ཡོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་བྱས་པ་ལ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་རློམ་པའོ། ། སྟེར་ལ་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་དང་སེམས་བདེ་བར་མི་གནས་པ་ཉིད་དོ། ། དགའ་བ་གཅིག་པུ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་བདེ་བ་ལ་འདུན་པའོ། ། འཇིགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་དངོས་པོ་མཐོང་བས་སོ། ། འདར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལུས་འདར་བའོ། ། ཕྲ་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ཉིད་དོ། ། གསལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡང་བ་ཉིད་དོ། ། རྣམ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གཞན་ལ་སྟོན་པའོ། ། ལྷུང་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་ཚིག་གཞན་བརྗོད་པའོ། ། མ་འབྲེལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་རུང་བ་སྨྲ་བ་ཉིད་དོ། ། རྟག་པའི་དེ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དཀའ་བའི་ཁུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ཆེ་བ་ཉིད་དོ། ། ངོམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡུལ་ལ་འདུན་པའོ། ། གནོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པ་འཇུག་པའི་སེམས་སོ། ། མི་གསལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཆུང་བ་ལ་ཡང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། ཡིད་དུ་འོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དམའ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གཡོ་བ་དང་བཅས་པའོ། ། འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ། ། ངོ་མཚར་སྐྱེས་བུ་ཉིད་དང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངར་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །

"Amogha" (Meaningful) refers to the conceit that actions performed will bear fruit. "Delighting in giving" refers to the state of body and mind not abiding in comfort due to having few resources. "Desiring joy alone" refers to the aspiration for one's own happiness. "Fear" refers to seeing things that have not been previously experienced. "Trembling" refers to the body shaking through the power of conditions that produce fear. "Subtle nature" refers to being extremely small. "Clarity" refers to the lightness of the mind. "Vividness" refers to teaching the qualities of one's own mind to others. "Engaging in falling" refers to speaking other words with the intention of others due to training. "Incoherent" refers to speaking just anything at all. "The reality of permanence" refers to the attachment of the view of the transitory collection. "The burden of hardship" refers to having great desire. "Insatiability" refers to the aspiration for objects again and again. "Harm" refers to a mind that engages in harming others. "Lack of clarity" refers to the absence of manifestation even toward small virtues. "Pleasant" refers to the absence of lowliness due to having great resources. "Without a basis" refers to a mind accompanied by wavering. "Desire" refers to the wish to obtain resources not yet obtained. "The state of a marvelous person" refers to being possessed of pride through the grasping at a self.

ཡ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་གཏམ་ཐོས་པས་འདི་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའོ། ། ཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་མཐོང་བས་ཡིད་དགའ་བའོ། ། སྐྱེ་བོ་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་དམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། ། དམན་པའི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཡང་ན་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། སྲིད་པ་ལ་ནི་ཆགས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པ་ལ་སྲེད་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གནས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དོ། ། ཉིན་དང་མཚན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་བཞིན་དུའོ། ། ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་རོ། ། རང་བཞིན་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤ་དེ་བས་མཛད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་གསུམ་པས་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་གསལ་བར་བསྟན་ནས། ད་ནི་གསང་བ་འདུས་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་གསལ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། །

"Wonder" (yāścarya) refers to the state of being amazed, thinking "What is this?" upon hearing various accounts. "Satisfaction" (tṛpti) refers to the joy of the mind upon seeing desired objects. "Base persons" (durjana) refers to those who are the opposite of noble beings. "Inferior reality" (hīnatattva) refers to the misconception of not knowing the nature of things as they actually exist. "The three sufferings" (duḥkhatraya) refers to the divisions of the suffering of suffering (duḥkhaduḥkhatā), the suffering of change (vipariṇāmaduḥkhatā), and the suffering of conditioned formations (saṃskāraduḥkhatā). Alternatively, they are the sufferings of karma, afflictions, and birth. "Attachment to existence" (bhavābhiniveśa) refers to craving for that which dwells within the three realms. "These" (ete) refers to those that abide through the conceptualization of intrinsic nature. "Always" (nityam) means at all times. "One hundred and eight more" (aṣṭottaraśatam) means one hundred and eight. "Day and night" (aharniśam) means like the wind. "Certainty" (niścaya) means definitely. "The nature is the characteristic of wind" refers to the characteristic of the wind of conceptualization. This concludes the extensive explanation of the third chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, titled Illuminating the Profound Meaning, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśadeva. Thus, having clearly presented the questions regarding the subject matter of the Vajramālā in the third chapter, now, in order to state the clear questions regarding the subject matter of the Guhyasamāja:

དེའི་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པ་བཤད་པར་རྩོམ་པ་ནི་དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཉི་མས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་གསུམ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཉི་མས་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཉི་མའོ། ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་མུན་པ་འཇོམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཉི་མ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གསང་སྙིང་པདྨ་ཁ་འབྱེད་པ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། གསང་བ་ནི་སྦ་བར་བྱ་བའོ། ། པདྨ་ནི་ལྷ་མོའི་པདྨ་སྟེ། དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལས་སྤྲོས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དུ་ཉི་མ་ཤར་བས་མཚོ་སྐྱེས་ཁ་འབྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་གསང་བའི་ཆུ་སྐྱེས་ཁ་འབྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གསང་བ་འདུས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཐར་ཐུག་པའི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་བཞུགས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

To begin the explanation of the response to that question, it is said: "Then, by the sun of the three vajras," and so forth. "Then" refers to the period following the explanation of the third chapter. This is connected to the statement: "The Blessed One, by the sun of the three vajras, explained the meaning of the Guhyasamāja." The "three vajras" are the vajras of body, speech, and mind; their synthesis is the "three vajras." That itself is the vajra, the sun of the three vajras. Because it destroys the darkness of all discordant factors, the sun of the three vajras is Vajradhara. If one asks what he is like, it is therefore said: "Opening the secret lotus." "Secret" means that which is to be concealed. "Lotus" refers to the lotus of the goddess; to "open" it means to cause it to awaken, which is the meaning of "by the mass of light rays emanated from the vajra." Just as the rising of the sun externally causes the water-born lotus to open, so too should it be understood that the light rays of the Blessed One's sun cause the secret water-born lotus to open. If one asks what the Guhyasamāja is like, it is therefore said: "That very supreme [state]." This is because its essence is the union of the ultimate non-abiding nirvāṇa. If one asks what the vajra-sun is like, it is therefore said: "Abiding in the state of great bliss." This is because, through the meditative union of method and insight, he appears in that way to the objects of sentient beings who engage in the conduct of passion.

དེ་ལྟར་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བཏབ་པ་རྩོམ་པ་བཤད་ནས་དངོས་སུ་དེའི་ལན་གདབ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རྩ་བའི་འདུས་པ་བཤད་པ་ནི་འདུས་པའི་འདྲེས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་བཤད་པའི་དུས་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་མ་དང་། རྗེས་སུ་སྤྱོད་མ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ནི་རྩ་བའི་འདུས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། འདུས་པ་འདྲེས་པ་ཞེས་ནི་བཤད། ། སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་རྗོད་བྱེད་པ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པ་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་ཡན་ལག་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་ངོ་བོ་གསང་བ་འདུས་པའོ་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་ལྔར་ཡང་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་དབྱེ་བས་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འདྲེས་པ་ང་ཡིས་ཁྱེད་ལ་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་བའི་འདུས་པ་བཤད་ནས། གནས་སྐབས་ཀྱི་འདུས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་ལོ་བཞི་རྣམས་ཐ་མི་དད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་དང་།

Having thus begun the explanation of the answers to the questions concerning the subject matter of the Guhyasamāja, in order to state the actual answers, the explanation of its branches—the mūla-samāja (root assembly)—is taught as the "assembly of the mixed." At the time of explaining the tantra, the space element being completely filled with the forms of the tathāgatas, the sahacāriṇīs (consorts), the anucāriṇīs (attendants), the bodhisattvas, and the krodhas (wrathful deities) is called the "root assembly." As it is said in the Mūlatantra: "The assembly is explained as the 'mixed'; it expresses the bodies of the Buddhas." Likewise, in the generation stage, the completion of the maṇḍala through the sequence of meditating on the three samādhis is called "assembly." Similarly, the branches of the three samādhis—namely, yoga, anuyoga, atyayoga, mahāyoga, and so forth—realize the meaning of the Guhyasamāja, the essence of the assembly of all Buddhas, as appropriate. Likewise, in the five stages as well, the meaning of the Guhyasamāja is to be realized through the distinction between the method and that which arises from the method. Regarding the phrase, "I shall explain the 'mixed' to you," the remainder of the sentence is: "to you, Vajrapāṇi, by the sequence that is about to be explained." Having thus explained the root assembly, in order to state the "occasional assembly," and in order to state the meaning of the Guhyasamāja by following the Yoginītantras as its branches, it is said: "The four wheels are inseparable." [These are] the nirmāṇa (emanation) and...

ཆོས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་རྣམས་དང་། སྔགས་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་ཐ་མི་འདུས་པ་ཞེས་ནི་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ནི་རྩ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་དབྱངས་ཡིག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཀ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་ར་དང་ཀྵ་གཉིས་སྤངས་ནས་སུམ་ཅུ་གཉིས་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ཡིག་གོ། ། འདབ་མ་རྣམས་ལ་བྷྲཱུཾ་ཨཱཾ་ཛྲཱྀ་ཁཾ་ངོ་། ། མཚམས་རྣམས་སུ་ལཾ་མཾ་པཾ་ཏཾ་ཞེས་དགོད་པར་བྱའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་ལ་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་པོ་དགོད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ནག་པོ་སྤྱོད་པ་པའི་བཞེད་ཀྱིས་དབུས་སུ་ཨོཾ་ཡིག་གོ། ། ཕྱོགས་ཀྱི་རྩ་འདབ་མ་བཞི་ལ་ཨ་ཨི་ཨུ་ཨེ་ཞེས་བྱའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་རྩ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ལ་ཧཾ་ཡིག་གཞོམ་དུ་མེད་པའོ། ། འདབ་མ་རྣམས་ལ་ཨཱ་ལི་ཉིས་འགྱུར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། གཡོན་པ་དང་གཡས་པའི་རྩ་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་དབྱངས་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཁ་གྱེན་དུ་བལྟ་བས་(ཀལ་,ཀ་ལ་)སོགས་པའི་གསལ་བྱེད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོས་ལོགས་གཉིས་ལ་བསྐོར་བ་བྱས་ནས། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་མའི་ཡི་གེ་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། གཡོན་པའི་རྩ་ལ་གཡས་པའི་རྩའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བས་དགོད་པར་བྱའོ། །

It is taught that the wheels of dharma, enjoyment, and great bliss, as well as the mantras, are "inseparable and indivisible." This is the connection. Regarding that, first, the emanation wheel consists of sixty-four channel-petals. By dividing the sixteen vowels into two types through the distinction of method and insight, they become thirty-two vowels. From the thirty-four consonants beginning with ka, the two—ra and kṣa—are excluded, and thirty-two are to be taken; these are to be arranged upon the emanation wheel. Likewise, in the center of the dharma wheel is the syllable hūṃ. On the petals are bhrūṃ, āṃ, jrīṃ, and khaṃ. In the intermediate directions, laṃ, maṃ, paṃ, and taṃ are to be arranged. On the sixteen petals of the enjoyment wheel, the sixteen vowels are to be arranged. Alternatively, according to the system of Kṛṣṇācārya, the syllable oṃ is in the center. On the four channel-petals of the cardinal directions are a, i, u, and e. In the center of the thirty-two channel-petals of the wheel of great bliss is the indestructible syllable haṃ. On the petals are the thirty-two vowels doubled. On the left and right channels, the twelve vowels are arranged facing upward as appropriate, and the twenty-four consonants beginning with ka and la encircle the two sides. Above those, one should meditate on the letter ma in the form of a bindu. On the left channel, it should be arranged as being devoid of the characteristics of the right channel.

འོག་དང་སྟེང་དུ་ར་དང་ཀྵ་ཡིག་དག་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྡུས་ནས་འཁོར་ལོ་བཞི་གྲུབ་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པའི་ངོ་བོ་བསྡུས་པའི་དོན་བཤད་དོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གདམས་ངག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འཁོར་ལོ་དྲུག་པ་སྔགས་སྦྱོར་བ། ། འདུས་པ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་སྟེང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འོག་ཏུ་མེའི་འཁོར་ལོ་གྲུ་གསུམ་པའི་དབུས་སུ་ཤ་ཡིག་གོ། ། ཟུར་གསུམ་པོ་རྣམས་སུ་ཤ་ས་ཧ་རྣམས་སོ། ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ཁ་ཅིག་ལས། ཡ་ར་ལ་ཝ་འམ་ཡང་ན་རྀ་ལྀ་རཱྀ་ལཱྀ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་སྲེག་པའི་ས་བོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་འོག་གི་སྨིན་མའི་དབུས་སུ་རླུང་གི་འཁོར་ལོའི་རྩིབས་དྲུག་པའི་དབུས་སུ་ཀ་ཡིག་གོ། ། རྩིབས་དྲུག་པོ་ལ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་གཡོན་སྐོར་གྱི་རིམ་པས་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་ནི་སྔགས་སྦྱོར་བ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་བཀོད་པའི་ངོ་བོའོ། ། བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་བདེ་མཆོག་དང་དགྱེས་རྡོར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པས་འདུས་པའི་དོན་བརྗོད་ནས། རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པས་བརྗོད་པའི་དཔའ་བོ་རྣལ་འབྱོར་མ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དཔའ་བོ་ནི་ཐབས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་དཔའ་བོ་ཉིད་དོ། །

Below and above, the letters Ra and Kṣa should be placed. Thus, in brief, following the tenets of the four wheels, the summarized meaning of the nature of the mantra stages has been explained. That very point is stated as "according to the ritual," which means "following the oral instructions." "The application of mantras to the sixth wheel is called the 'Assembly' (Guhyasamāja)," it is said. This means that upon the four wheels previously mentioned, below the wheel of enjoyment (saṃbhoga-cakra), in the center of a triangular fire wheel, is the letter Śa. At the three corners are Śa, Sa, and Ha. According to some tenets, there are Ya, Ra, La, and Va, or alternatively, Ṛ, Ḷ, R̥, and L̥, because these are the seeds of combustion. Following that, in the center of the six spokes of the wind wheel in the middle of the eyebrows below the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra), is the letter Ka. On the six spokes, one should place Ca, Ṭa, Ta, Pa, Ya, and Śa in a counter-clockwise sequence. That very point is stated as "the application of mantras," and the remainder is as before. "Assembly" refers to the nature of the arrangement of the seeds of all the Buddhas. "Is called" means in the glorious Cakrasaṃvara, Hevajra, and so forth. Having thus explained the meaning of the assembly through the sequence of mantras, the "union of heroes and yoginīs" as described through the sequence of the tantra is then stated. A "hero" (vīra) is the method (upāya); he is a hero because he is fearless toward conceptual thoughts.

རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། དཔའ་བོ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡང་ཡིན་པས་ན་དཔའ་བོ་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། དེ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་འབྲེལ་པའོ། ། འདིས་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པའི་ཐབས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཐབས་ཤེས་རབ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་དཔའ་བོ་ནི་གཡས་པའི་རྩ་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་གཡོན་པའི་རྩ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། ། འདིས་ནི་ནང་གི་ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པའི་ཐབས་གསུངས་སོ། ། གསང་བའི་རྩ་གཉིས་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་རྩ་གཉིས་སོ། ། གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལའོ། ། ཡང་དག་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། རེག་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་བཞིའི་རྣམ་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། དང་པོ་ཕྲད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྲ་བའི་ངོ་བོས་རིག་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་གཤེར་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གཉིས་པའོ། ། དྲོ་བར་གྱུར་པ་ནི་གསུམ་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པའམ་མཚན་མ་གཉིས་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཞི་པའོ། ། དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དུས་ནའོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་དག་གི་ལྟེ་བར་གནས་པའི་ནམ་མཁའ་ལའོ། ། རྣམ་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། ནམ་མཁའ་ལས་ནི་སྐྱེས་པའི་རླུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བའི་ནམ་མཁའ་ལས་སོ། ། ལས་ཀྱི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ནོ། །

The Yoginī is the samaya-mudrā; because she is both a hero (vīra) and a yoginī, she is the "hero-yoginī." Their perfect union is the connection. By this, the method of the stage of the tantra—the characteristic of the external method of the union of means and insight—is taught. Alternatively, the hero is the right channel because it is the very nature of means. The yoginī is the left channel because it is the very nature of insight. Their perfect union is their mutual union. By this, the essence of the internal union of means and insight, the method of the stage of the tantra, is taught. The two secret channels are the two channels of the vajra and the lotus. "When" means at which time. "By perfect union" means by the essence of mutual union. "Becoming touched" means by way of the four elements. Thus: first, at the stage of contact, it is known by way of the essence of solidity. Following that, the second is the experience of fluidity. The third is the becoming of heat. The fourth is the movement of the bodhicitta, such as going and coming, or the movement of the two signs, and so forth. "At that time" means at that moment. "In space" refers to the space residing at the navel of the yoginīs. "Expansion itself" means becoming fully expanded. "The wind born from space" means from the space of the navel; it is the nature of the karmic wind.

དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་སོ། ། མེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རབ་ཏུ་འབར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་འབྱུང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འབར་ཞིང་གསལ་བའི་རྣམ་པས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། ། རྩ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་རྩ་འཁོར་ལོ་བཞིའམ། འཁོར་ལོ་དྲུག་ཏུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། རབ་སད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་སྲེག་པ་འབྱུང་། ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ལན་གསུམ་བསྐོར། ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་རེག་པ་ཙམ། ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མདུད་པ་འགྲོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་སམ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་རབ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ནས་ཨ་ཡིག་གི་དབྱུག་པ་བཅག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ཞིང་མ་ལུས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་སྣང་བར་བྱས་ནས་རྣ་བ་གཡས་པ་དབུ་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱི་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་ནས་སོ་མཚམས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པའི་རྩའི་གནས་ནས་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། སླར་ཡང་སྤྲུལ་པའི་གནས་དེ་ཉིད་ངལ་སོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་གཤེགས་པའི་ཆའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པས་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་བསྟན་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

"By that" refers to the karmic wind. "Fire" refers to the nature of the fire of primordial wisdom (jñāna). "Blazing intensely" means that it is generated in a manner that is radiant and blazing, preceded by the emergence of signs such as smoke. "The seventy-two thousand channels" refers to those belonging to the four or six wheels (cakra), which are demarcated by that specific number. "Fully awakened" is described as follows: "In some, burning occurs; in some, it circles three times; in some, there is mere contact; in some, the knots are released," and so forth. This explains the following: through union with an external mudrā, or through union with the internal method and wisdom, the fire of primordial wisdom is impelled by the karmic wind. Preceded by the breaking of the staff of the letter A from the emanation wheel (nirmāṇacakra), it arises perfectly and causes the entire collection of mantras to become invisible. Then, emerging through the "crown of the right ear"—which is another name for the same point—it is established in the continuums of all sentient beings in that same way. It enters inwardly from the location of the channels situated within the joints and rests once again in that very place of emanation, so that it does not appear, being of the measure of a hundred-thousandth part of the tip of a hair. Having thus taught the meaning of the Guhyasamāja according to the sequence of the tantra, "the fruit of primordial wisdom" refers to karma, such as virtuous and non-virtuous actions.

དེའི་འབྲས་བུ་ནི་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ་སྐྱེས་བུའོ། ། གཞན་ཉིད་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རླུང་དང་བཅས་པ་སྤངས་ནས་སོ། ། ས་སྟེང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རང་རིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མེད་པ་སྤངས་ནས། འོས་པའི་རྒྱུ་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས། ཁམས་གསུམ་དུ་འཁོར་ལ་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པ་བསྟན་ནས། དེའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རླུང་གི་ཤིང་རྟ་ལ་ཞོན་པ་དེ་དང་དེའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་འཁོར་བར་འཁོར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར། ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་གོ་འཕང་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་གཞོམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སླར་སྐྱེ་བ་བཟློག་པའི་དོན་དུའོ། ། གསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་མ་བརྗོད་ཀྱང་བླ་མའི་ཞལ་འབའ་ཞིག་གིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འབད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོས་སོ། ། མ་རིག་གཞན་ནི་མི་ཤེས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྒོམ་པ་པོ་སྟེ། སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མ་རིག་གཞན་ནི་མི་ཤེས་པ། །

Its result is the desirable, the undesirable, and so forth. "Experiencer" refers to consciousness or the person. "As something else" means having abandoned the consciousness of Īśvara and so forth, along with the winds. "Upon the earth" means that it does not exist in this world, because there is no valid cognition to establish it and there is valid cognition that refutes it. Furthermore, consciousness, by means of self-reflexive awareness, abandons the superimpositions of causes and causelessness; by depending on appropriate causes such as habitual tendencies (vāsanā), it circles through the three realms without any fault. Having thus shown the generation of conceptualization during the state of non-comprehension, in order to state its summary, he says "Therefore" and so forth. Because one who is mounted on the chariot of the winds circles in saṃsāra by the power of the habitual tendencies of various objects, it follows: "One should meditate on the state of the division of the drops (bindu)." Why? Because it says, "Therefore, to destroy saṃsāra," which means for the purpose of reversing rebirth through the power of habitual tendencies. "Clearly" means that although not expressed by way of words, it is to be realized solely through the oral instructions of the guru. "One should strive" refers to the meditator on the suchness of mantra (mantratattva) which is to be explained. "Other ignorance is not known" refers to the meditator on the suchness of mantra; the meaning is "by the reasoning previously explained." "Other ignorance is not known."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། མ་རིག་གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འམ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམས་པས། དེ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན། མ་རིག་པ་གཞན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དབུས་ཀྱི་མདུད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྙིང་གའི་ནམ་མཁའི་དབུས་སུ་རྩ་ལྔ་ལྔའི་རྩའི་ནང་དུའོ། ། མདུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འཆིང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་རླུང་དང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཕྱེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་དང་། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་མདུད་པ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་གྲུབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་དབང་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ལའོ། ། རྣལ་འབྱོར་དངོས་གྲུབ་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་སྡུད་པ་བསྟན་ནས། དེའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ཐོབ་ནས་ནི། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རླུང་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་འཐོབ་པའོ། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་རླུང་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷག་པར་མོས་པས་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་གསལ་བ་ཐོབ་ནས་ནི། །

The phrase "by the yogi" refers to the practitioner meditating on the completion stage. Regarding the phrase "other ignorance," it does not exist as an essence that is either coemergent or conditioned, because it is abandoned through the meditation on the generation stage. If that were not the case, one might ask: what is this "other ignorance"? For that reason, it is called the "central knot," which is located within the five sets of five channels in the center of the space of the heart. A "knot" is a bond established by way of its own nature. That itself is called "ignorance," because by its power, the nature of the winds and the mind is not fully understood. "Having opened that" means that the knot is opened by means of the reasonings previously explained and those that will be explained hereafter. "Siddhi will occur" means that one becomes a master of the winds. "Yoga" refers to those who meditate on the suchness of the winds. "Yoga bestows siddhi" means that it becomes the very cause for one-pointedness of mind. Having thus shown the summary of that, in order to state its benefits, it is said: "Having attained the five primordial wisdoms." This means that by fully understanding the five winds as being the very essence of the five Tathāgatas, one attains the five superknowledges. This occurs because, through the intense conviction that the five winds—such as the upward-moving wind and so forth—are in accordance with the Tathāgatas, the divine eye and the other superknowledges arise. "Having attained supreme clarity,"...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་ནས། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པས་བདེ་བར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྒས་པའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས། མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གཞན་གྱི་གྲོང་འཇུག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས་ད་ནི་དེ་ལ་མཁོ་བའི་དོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངེས་པ་སྤངས་ནས། ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་ཐབས་ནི་ཕྲེང་བ་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་རུས་ལ་སོགས་པའི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བགྲངས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསམ་གཏན་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲིས་སྐུ་ལ་སེམས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ། རང་ཉིད་ཀྱི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་བ་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲུས་ལན་གསུམ་བྱེད་པ་དང་། གོས་ལན་གསུམ་དུ་བརྗེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཀྲུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་བྱ་བ་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་སྤངས་ནས་འབད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ས་ཡི་དོན་གྱིས་གང་ཅིའང་རུང་། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་བྱ་བ་ཉིད། །

This means that having reached the culmination of the suchness of the winds, one attains the state of vajra recitation. Regarding the phrase, "Abiding happily as one desires," this is because one has completely cast off the aggregates of old age and attained the transference of consciousness into another's body within this very life. For that very reason, it is said to be "happiness," as one does so "as one desires." Having thus taught the detailed explanation in seven aspects, now, in order to state the necessary points for that, the external determinations of its branches are abandoned. Regarding the phrase, "The method for the division of the drops does not require a rosary," and so forth: one should not grasp external rosaries made of human bone and the like, because the counting is accomplished by the very nature of the wheel of breaths that are established by their own essence. Regarding the phrase, "Meditative concentration is not required," this refers to practices such as fixing the mind on a painted image and so forth; it is because one is directly oriented toward meditating on the suchness of one's own winds. Regarding the phrase, "Ritual actions are not required," this refers to the nature of performing ablutions three times, changing clothes three times, and so forth; it is because the dualistic conceptualizations born of the winds are washed away through the power of the winds by means of the suchness of mantra. Alternatively, "ritual actions are not required" means it does not have the characteristic of accomplishing activities such as pacification and so forth, because one has abandoned external substances and there is no exertion. As it is said: "Whatever may be the object of the earth, It is to be performed by one who desires accomplishment."

ར་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འཛིན་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་འགོག་པའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་རྒྱུ་བ་བཙན་ཐབས་མ་ཡིན་པར་མི་སྡོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཐིག་ལེ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡིས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཆད་བཞིན་པའི་བསྡུས་པའི་ཧཱུྃ་ཡིག་དང་ཧོ་ཡིག་གི་ངོ་བོའི་རྣམ་པས་སོ། ། ཡང་དག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་མདུད་པའི་མཚན་ཉིད་མདུད་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཟླ་བ་དྲུག་ཏུ་བསྒོམས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལས་ཆོས་དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ལས་ཙམ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ལེགས་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བའོ། ། འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའོ། ། མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མ་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལ་དེ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་འཆིང་བའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་སྙིང་ག་ལ་སོགས་པར་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའོ། ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པའི་ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བས་མ་གསུངས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །

"By means of the three, such as the ra and so forth, one should engage in the welfare of beings," it is said. "There is no need to grasp" does not mean that the movement of the mind is to be blocked; rather, it is because the movement of the sense faculties is not restrained by forceful means. If that is so, one might ask: how then is the bindu to be held? To this it is said: "Therefore, by the single reality of mantra alone," which refers to the nature of the hūṃ and ho syllables as they are being explained. "One attains perfect, complete Buddhahood" means that one severs the knots of the characteristics of the divisions of the bindu; this is the meaning of "by meditating for six months." Regarding "the action, dharma, and samaya [mudrās]," the action mudrā (karmamudrā) is a mudrā necessary for mere action. The dharma mudrā (dharmamudrā) is the mudrā that serves as the cause for holding the bodhicitta. The samaya mudrā (samayamudrā) is the proper preparation for receiving empowerment. Such are the divisions of the mudrās. Here, "not mentioned" means not explicitly stated. This is because it does not serve as the cause for that. Alternatively, the action mudrā refers to binding the hand mudrās and so forth. The dharma mudrā refers to meditating on mantra syllables and so forth at the heart and other locations. The samaya mudrā refers to holding the symbols of the families and so forth. The reason why the divisions of the mudrās in such a form are not mentioned is as explained previously.

འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བས་མ་ཡིན་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བས་སོ། ། འཁོར་ལོ་དྲུག་དང་། འཁོར་ལོ་བཞིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། ། རྩའི་གྲངས་དང་སྔགས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དགའ་མ་ལ་སོགས་རིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་དེའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་བཀག་པ་ལ་ཐབས་ཇི་ལྟ་བུས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་དེའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འཐོབ་ཅེས་གསུངས་ཏེ། འཆད་བཞིན་པས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་ངོ་བོའོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངེས་པ་སྤངས་པ་ལ་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་ཐབས་བརྗོད་ནས། ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མདུད་པ་བཟློག་པས་རླུང་གཉིས་པོ་རོ་གཅིག་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་རྒྱུ་བ་བཟློག་ནས། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པས་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཐོབ་པས་སོ། ། གཉིས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདུད་པ་འགག་པས་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་མི་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"By the division of the wheels" means that here it is by the division of the drops (bindu). It is not by the division of the six wheels or the four wheels, nor by the number of channels or the number of mantras. "Likewise, the sequence of the consorts and so forth" is because that sequence of mudrās is not a limb of that [practice], and because the division of joy and so forth is indicated by relying upon the sequence of mudrās. If that is so, one might wonder: by what means is the accomplishment of all those [divisions] achieved when they are negated? Thinking that it is by the division of the drops, it is said: "It is attained through the suchness of mantra," as will be explained. "The state of Mahāmudrā" refers to the essence of the division of the drops. "Clear" means that it appears to the direct perception of yoga; such is the meaning. Having thus described the method of the division of the drops in order to abandon external determinations, in order to state the enumerations arising from that method, it is said: "The vajra of the wisdom of emptiness." By reversing the knots, the two winds become of one taste, and by reversing the flow of the conceptual winds, the vajra of the consciousness that enters the wisdom of emptiness and so forth is the "vajra of wisdom" because it reverses attachment to objects. "That very [vajra]" is because the nature of the wind is attained. "Non-dual" is because, through the cessation of the knots, there is no unequal flow above or below.

བདེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྒོམ་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་སྟོང་གི་བར་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་སྨིན་མའི་དབུས་ན་གནས་པ་ལ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་འགེགས་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པའི་བག་ཆགས་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་རིག་སྒོ་ངའི་སྦུབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་རྩ་དབུ་མའི་མདུད་པའི་ངོ་བོའམ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའམ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའོ། ། དེའི་སྒོ་ང་ནི་བསྟན་པའི་མདུད་པའི་རྣམ་པའམ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། ། དེའི་འབྱེད་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་སྐྱེ། དེས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ངོ་བོའི་རི་བོ་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་འབྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་འཛིན་པས་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེའི་བཤད་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཤད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡིན་ལ་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་པོ། ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

"Bliss" refers to the fact that for one who has perfected its meditation, it remains for an eon or even a thousand eons. "Great Secret" refers to the fact that it is not taught to practitioners of the generation stage. "The division of the drops" refers to the fact that it is distinguished by the breath abiding in the center of the eyebrows. "The accomplishment of yoga" refers to the fact that it serves as the method for blocking the engagement of the mind. "Great Bliss" refers to the fact that by reversing the suffering that is the nature of karmic latencies born from the power of objects, it reverses the linking of rebirth within the three realms. "The shell of the egg of ignorance" refers to ignorance as the nature of the knots of the central channel, or as the coemergent, or as the absence of volitional formation. Its "egg" is the form of the knots of the teaching or improper mental engagement. Its "opening" is the arising of the stages of mantra; the fact that it emerges from the twenty peaks of the mountain of the nature of the view of the transitory collection is the meaning of "opening," which is to say, "it causes it to be split open." "The siddhi of Mahāmudrā" means that because it holds great joy, it is Mahāmudrā; its explanation is the "explanation of Mahāmudrā." Since it is both that and a siddhi, it is the "siddhi of Mahāmudrā." "The thorough division" refers to the divisions of the drops and so forth. "Explained" means "taught." "Supreme" refers to the fact that it is the very method of the union of natural luminosity.

དེ་ལྟར་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པ་བསྟན་ནས། ཐབས་ལ་གདམས་ངག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པ་ནི། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་སྔོན་སྦྱོར་བས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། ། རིགས་ཤིང་ཡང་དག་གསལ་བ་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་ངེས་རྟོགས་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་བླ་མའི་ཞལ་ལས་བྱུང་བའི་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མའི་བཀའ་དྲིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཐབས་ལ་མན་ངག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྐྱོན་བསྟན་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། མན་ངག་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མའི་བརྒྱུད་པ་ལས་གསུངས་པའི་བླ་མའི་མན་ངག་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྤངས་ནས་སོ། ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའོ། ། བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྟེ། དེ་ཡིས་དཀའ་བ་གཅིག་པུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བློ་རྨོངས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མན་ངག་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་དམན་པའོ། ། ཆུ་བསྲུབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བསྲུབས་པས་སོ། ། མར་ནི་མི་འབྱུང་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མི་ཐོབ་པ་སྟེ། དཀའ་བ་གཅིག་པུར་འགྱུར་རོ། །

Having thus taught the enumeration of the methods that arise, in order to express that the methods themselves are to be realized through oral instructions, the description of their essential nature as a branch of that [teaching] is as follows: "Through the prior application of the reality of mantra" refers to the object characterized by the definitions that are about to be explained. "That which is logical, authentic, and clear" refers to the characteristic of meditating on the reality of the winds (prāṇa) as previously [described]. "Will be definitively realized from the mouth of the guru" means that it is to be attained from the mouth of a guru who possesses the characteristics taught in the tantras. How so? For that reason, it is said, "by the grace of the Yoginī," which means it is to be attained through the power of prior roots of virtue. Having thus shown the essential nature of the methods as being realized through oral instructions, in order to explain the teaching on the faults of the opposite misconception, it is said, "without oral instructions," and so forth. This means having abandoned the characteristic of meditating on the reality of the winds, which is the oral instruction of the guru taught in the lineage of the Yoginīs. "Whoever" refers to a person. "Recitation" refers to the king of mantras, which connects with the phrase "only with difficulty." If one asks what kind [of difficulty], it is said, "it causes the mind to be deluded." One without oral instructions is of inferior insight. "Churning water" means by churning water. "Just as butter does not arise" means that butter is not obtained; it will become a mere hardship.

དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུའོ། ། སྔགས་བཟླས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་བྱས་ཏེའོ། ། མན་ངག་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མན་ངག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འབྲས་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་མི་འཐོབ་པའོ། ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོའི་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། དུས་ཇི་ཙམ་གྱི་བར་དུ་སྔགས་བཟླས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མི་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་སྐྱེས་ནས་མཐར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མན་ངག་གིས་གཏོང་བའི་སྔགས་པའོ། ། ཆ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྐྱོན་བསྟན་ནས། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྒྱ་མཚོ་བཞི་ཡི་ཕ་མཐའ་ཡི། ། ས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་ཡི་ལམ་ནས་བསྐོར་བཞིན་དུའོ། ། མི་ཤེས་པའི་མི་འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གོ། ། མི་ཤེས་པ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་རྨོངས་པས་ཤེས་རབ་དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ལམ་ནི་གང་ཡིན་མི་འདྲི་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་གྲོང་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་གང་ལ་ཡང་མི་འདྲིའོ། ། ལམ་ནི་གང་ཡིན་མི་འདྲི་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པའོ། ། ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཡུལ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། གང་ཡིན་མི་འདྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དེས་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཇི་ལྟར་ཡུལ་དེར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའོ། ། གཅིག་ཏུ་འགྲོ་བའི་འབད་པ་དེ་ལ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

"Likewise" means in that same manner. "Even if the mantra is recited" means having performed the recitation of the mantra. "Devoid of the pith instructions" refers to the characteristics of the pith instructions on the suchness of the winds. "Of the result" means not attaining the differentiation of the drops. "Person" refers to the meditator in the world. If one asks, "For how long a time will the result not be accomplished even if the mantra is recited?" it is said, "As long as one is born until the end," which means for as long as one lives. "Of that" refers to the mantra practitioner who has been abandoned by the pith instructions. "A mere fraction" means a mere portion. Having thus shown the fault of error, in order to explain it in detail, it is said: "On the earth, at the far shore of the four oceans," and so forth. "While wandering along the path of the earth." "Some ignorant person" refers to an individual. "Of the ignorant" means by way of a deluded intellect and inferior insight. "Who does not ask which is the path" means that one does not ask about the path to the desired city. Regarding the phrase "who does not ask which is the path," "who" refers to the person. "Path" refers to the cause for attaining the desired destination. "Does not ask which" means that person does not consider how they themselves will arrive, or how they will see that destination; thus, it means they do not see it. The meaning is that their effort in traveling in that single direction will be rendered fruitless.

དེ་བཞིན་དཀའ་བ་ཆེར་བྱེད་པའི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་དཀའ་བ་ཆེར་བྱེད་པ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཀྱང་ངོ་། ། མན་ངག་དང་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་མེད་པས་སོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་ཐོབ་པར་དཀའ་བའོ། ། འབྲས་བུ་མེད་ཕྱིར་མཁས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཡང་མན་ངག་བྲལ་བས་སོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་སྒོམ་པ་པོའོ། ། སྨོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པ་ཉམས་པས་སྨོད་པར་བྱེད་པའོ། ། མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཡུལ་ལའོ། ། མན་ངག་མེད་པས་དངོས་གྲུབ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་ལ་སྨོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དང་འདྲ་བར་སེམས་ལ་སྨོད་པས་སོ། ། མནར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབར་ཞིང་འབར་བས་བསྒྲིབས་པའི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོའོ། ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་གྲུབ་ཉམས་པས་ངན་སོང་གི་རྒྱུ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་པས་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྒྱས་པ་བཤད་པ་བསྟན་ནས། གུས་པར་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གདམས་ངག་མེད་པར་སྔར་བཤད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར། ཡང་དག་མན་ངག་བསླབ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །

"Likewise, even if one performs great hardships" refers to the fact that even if one practices the meditation on the suchness of mantra and so forth, it is the cause for the differentiation of aspiration. "Lacking the pith instructions" means being without the lineage succession. "The practitioner" refers to one for whom it is difficult to attain the differentiation of the bindu. "Because there is no result, even for the wise" means that even if one possesses great insight, it is because of being devoid of the pith instructions. "The practitioner" refers to the meditator on the differentiation of the bindu. "He reviles" means that because he has lost the attainment of that, he reviles it. "The person" refers to the object of the master. "Because there is no accomplishment due to the absence of pith instructions" is the reason. "Reviling in the mind" means reviling in the mind as if toward the master himself. "Avīci" refers to the great hell obscured by blazing and flaming fires. "Goes" means that he will go there. "Meaningless" means that because the accomplishment has degenerated, one has cultivated the causes for the lower realms; this is the meaning of "fruitless." Having thus shown the detailed explanation of that, in order to briefly indicate that one must train with devotion, it is said: "Therefore, with effort," and so forth. Because the faults previously explained would occur without the oral instructions, it is connected to the statement: "One should train in the authentic pith instructions." "With all effort" means by not regarding even one's body or life.

ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་བྲལ་བས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། ། མན་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མའི་མན་ངག་གོ། ། གུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིད་ཆེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དད་པ་སྐྱེས་པས་སོ། ། འབད་པར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་ལ་བསྙེན་བཀུར་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་གཉིས་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གུས་པས་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། འཐད་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ། ཞལ་ནས་ཞལ་དུ་བརྒྱུད་པ་སྟེ། སྣོད་ཡོངས་སུ་གང་བ་ནས་སྣོད་སྟོང་པར་བྱ་བའི་རིགས་པས་སོ། ། བརྒྱུད་པའི་རིམ་གྱིས་གནས་པས་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་བཞིན་དུ་བར་མ་ཆད་པར་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པས་གནས་པའི་གདམས་ངག་རང་གི་ངོ་བོའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དེའི་དམ་པའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ཞལ་ལས་སོ། ། འདིའི་དམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གདམས་ངག་སྦྱིན་པས་སོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་སོ། །

"Authentic" (yathābhūta) means being non-erroneous, as it is free from superimposition and deprecation. "Pith instruction" (upadeśa) refers to the guru’s pith instruction. "With devotion" means that faith has arisen, preceded by a special conviction. "One should train with diligence" refers to the phrase "for the sake of accomplishment from the guru’s mouth." "With diligence" means by means of the diligence characterized by performing services and honors for the guru. "For the sake of accomplishment" means for the purpose of the accomplishment of Mahāmudrā. "From the guru’s mouth" means from one possessing the characteristics taught in the second chapter. Having thus explained the brief presentation of how to train with devotion, in order to state the detailed explanation preceded by the logical justification, he says "because," and so forth. "From mouth to mouth" means by the principle of transferring from a full vessel to an empty vessel. "Abiding through the sequence of the lineage" means the essential nature of the oral instructions that abide through an uninterrupted lineage, like one lamp being passed to another. Therefore, regarding "the yoginī," the yoginī is one born from a sacred field (kṣetra) and so forth. "From her supreme mouth" means from the mouth of the supreme one. She is supreme because she bestows the oral instructions that are the branches of the accomplishment of Mahāmudrā. "The guru’s mouth" means from the mouth of the Vajra Master who has fully realized the ten suchnesses (tattva).

འབད་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། ། བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའོ། ། སྔགས་ཀྱི་མན་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མན་ངག་གོ། ། ཞལ་གྱི་ལུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་ནས་བརྒྱུད་པའི་ལུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔས་ཐབས་མན་ངག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས་དེའི་དོན་ཉིད་དུ་ཞུ་བ་པོའི་བྱ་བ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་པོའོ། ། དེ་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དྲིས་པར་གྱུར་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་དེའི་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་བོས་འདུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་ཞུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མཆོག་གི་དེ་ཉིད་བསྟན་དུ་གསོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའོ། ། མཆོག་གི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ཡན་ལག་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའོ། ། བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་ཤིག་པའོ། །

"With diligence" means preceded by the performance of offerings, service, and so forth. "Should be trained" means that which is to be learned. "In the supreme suchness" refers to the differentiation of the supreme bindu. "The pith instructions of mantra" refers to the pith instructions on the suchness of mantra. "The oral transmission" means the transmission passed down from the [Buddha's] own mouth. Having thus shown that realization is to be achieved through the pith instructions of the five aspects of method, in order to state the activity of the requester regarding that very meaning, he says "Having heard that," and so forth. "Vajrapāṇi also" refers to the one who makes the request. "Having heard that" refers to the meaning previously explained. "Vajrasattva" refers to the form of the sixth Tathāgata. "Requested" means having inquired thoroughly. "Great bliss" means being in meditative equipoise with one's own mudrā and being non-dual. "In order to sever all doubts" means that by the very continuum of a mind pervaded by omniscience and great compassion, all of their doubts are dispelled. "From the mudrā" means bowing with the crown of the head. If one asks what was requested, for that reason he says: "Please teach the supreme suchness," and so forth. "Bhagavān" is a form of address. "Supreme suchness" refers to the differentiation of the bindu, which is a branch of vajra recitation. "Please teach" means "please speak."

སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་རྣམས་ནི་སྦྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་པོ་སྟེ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ལ་གོམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་གང་ལ་གོམས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྒོམས་པས་སོ། ། སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་འདི་ཉིད་ལའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་གྲུབ་ནི་དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ཙམ་གྱིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་པོའི་བྱ་བ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས། སྟོན་པ་པོའི་བྱ་བ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་དོན་གསུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རབ་གསལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་ཐབས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཆད་བཞིན་པ་རྣམས་གསལ་བས་ན་དེ་གསལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གསང་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དུའང་ང་ཡིས་མ་བཤད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གཞན་གར་ཡང་ངོ་། ། ང་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སོ། །

Regarding the phrase "king of mantras," mantras are the "kings" of things such as snakes because they are the primary [elements]. "Through familiarity with which" means through meditating repeatedly and without interruption upon the king of mantras that is about to be explained. "In an instant" refers to this very life, the present dharma. "Mantra-siddhi" is characterized by the differentiation of the bindu; the siddhi to be attained through mantra is what is called "siddhi." If one asks what kind [of siddhi it is], it is for that reason said to be "unsurpassed," because it is free from the characteristics of the generation stage. Thus, having expressed the activity of the petitioner for the sake of suchness by this much, in order to state the activity of the teacher, the words "Then," and so forth, are spoken. This is after Vajrapāṇi had made his request. "The Blessed Vajra" refers to Vajradhara. "Spoke" means he spoke the meaning that is about to be explained. "The clear illumination of the reality of mantra" means that because the methods for the differentiation of the bindu—the reality of mantra being explained—are made clear, it is "clear." "The supreme secret of that reality" means the reality of mantra, which is the essence of the method for the differentiation of the bindu. "Supreme" is because it is the very cause for attaining the supreme state. "Nowhere else have I explained it" means in no other place. "By me" refers to the teacher, Vajradhara.

རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་དུ་སྦས་བྱས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་རྣམས་ལའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྐལ་བ་མེད་པའི་བསམ་པའི་རྒྱུས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྣོད་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྐལ་བ་མེད་པའི་བསམ་པ་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་སྐལ་བ་མེད་པའི་བསམ་པ་ཅན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་རོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ངོར་རོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་ནས་སོ། ། བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བར་བྱ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོང་ན་མེད་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་དང་ཧོ་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པས་གནས་རྣམས་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པའོ། ། དེས་གནས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པས་གནས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ལ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མྱུར་དུ་དངོས་གྲུབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་དངོས་གྲུབ་མདུད་པའི་རྡོག་མའི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་སྟོན་པ་པོའི་བྱ་བ་བསྟན་ནས། སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

"Hidden in all the tantras" refers to the Kriyā and other tantras. Why is this? It is said: "Due to the disposition of those lacking the fortune." This means that it was not taught to sentient beings who are not suitable vessels. Those who possess the disposition of lacking the fortune are "those with the disposition of lacking the fortune"; "due to their [disposition]" means "based upon them." "That" refers to the present. "At your request" means in response to your petition. "Listen" means having become one-pointed. "I shall explain" means "I shall speak." "The king of mantras" refers to those that are about to be explained. "Unsurpassed" means that the three syllables are above all other mantras, and even more unsurpassed than those is the nature of the two syllables HŪṂ and HOḤ; such is the meaning. "For those who abide in the conduct of mantra" means that the conduct whose nature is mantra is the "conduct of mantra." Abiding by means of that is "abiding in the conduct of mantra," which refers to those who practice the Mantra Vehicle. "Siddhi will be swiftly attained" means that the siddhi of the division of the bindu, which has the form of a knotted bead, will be attained very quickly; such is the sense. Having thus shown the activity of the Teacher, in order to state the essence of the mantra:

དེའི་ཡན་ལག་བཏུ་བ་བསྟན་པ་ནི་ཨུཥྨའི་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཧ་ཡིག་སྟེ། དྲོད་ནི་ཤ་ཥ་ས་ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གིས་སོ། ། ཐོག་མར་བྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་བྲི་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཧ་ཞེས་བཏུ་བའོ། ། དབྱངས་ཡིག་དྲུག་པས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨཱུ་ཡིག་གཉིས་པས་བརྒྱན་པའོ། ། སྡེ་(ཚེན་,ཚན་)ཐ་མའི་མཐའ་དང་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་(ཚེན་,ཚན་)ནི་ཀའི་སྡེ་(ཚེན་,ཚན་)ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མ་ནི་པའི་སྡེ་(ཚེན་,ཚན་)ནོ། ། དེའི་ཐ་མའི་ཆ་ནི་མ་ཡིག་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཆ་མེད་པའི་ཆ་དང་བཅས་པའོ། ། དབྱངས་མེད་པ་ཡི་ཆ་དང་བཅས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླད་ཀོར་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཧཱུྃ་ཞེས་བཏུ་བ་བྱས་པའོ། ། གཉིས་པའི་ཡི་གེ་བཏུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨུཥྨའི་མཐའ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཞིན་དུ་ཧ་ཡིག་གོ། ། དབྱངས་ཡིག་ནི། དགུ་པ་དང་ནི་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོ་ཡིག་གིས་ཏེ། སྲེག་པའི་ས་བོན་བཞི་པོའི་གྲངས་མ་གཏོགས་པས་སོ། ། ཡང་དག་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཧོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཚེག་དྲག་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེག་དྲག་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་མ་ཅན་ནོ། ། མཆོག་གི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་སྒྲ་འབིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་བཏུ་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་བཏུ་བ་བསྟན་ནས་དེའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་མིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་བཏུས་པ་དག་གོ། །

To teach the extraction of its branches, it is said: "The last of the uṣman," and so forth. This refers to the letter ha; it is so called by the name of the uṣman letters: śa, ṣa, sa, and ha. "To be written first" means it is to be written at the beginning; thus, ha is extracted. "Adorned with the sixth vowel" means it is adorned with the second vowel, ū. "Endowed with the end of the last group" means that the "groups" are the ka-group and so forth. The last of those is the pa-group. The final part of that is the letter ma. Being "endowed with that" means it is accompanied by the part that has no parts. "Endowed with the part without a vowel" means it is accompanied by the bindu (anusvāra). Thus, hūṃ is extracted. To teach the extraction of the second syllable, it is said: "At the end of the uṣman," which is the letter ha as before. "Endowed with the ninth vowel" means with the letter o, because it is the fourth in the sequence of the "seeds of burning." "Endowed" means perfectly endowed. Thus, it becomes ho. "End of the visarga" means it has two visargas at the end. "The supreme sound" means it pierces the supreme sound. "The principal mantra should be extracted" means it is the supreme of all mantras. Having thus taught its extraction, in order to state the teaching on its benefits, it is said: "Thus, the name of the two syllables," referring to those just extracted.

མིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཧཱུྃ་ཧོའི་ཡི་གེའི་ངོ་བོའོ། ། སྔགས་ཀྱི་བརྡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་གཉིས་འབྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུད་པའི་དབུས་སུ་ཧཱུྃ་ཡིག་བསྒོམ་པ་དང་། སྨིན་མའི་དབུས་སུ་ཡང་ཧོ་ཡིག་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་ཡང་རིག་པས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སླར་མི་བརྗོད་དོ། ། ཡི་གེ་གཉིས་པོ་འདི་ཉིད་སྒྲའི་ཐིག་ལེའི་མིང་བྱས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེ་ནི་སྨིན་མའི་དབུས་སུ་གནས་པའི་རླུང་གི་རྣམ་པའི་ཧོ་ཡིག་གོ། ། སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་མདུད་པའི་སྟེང་དུ་ཧཱུྃ་ཡིག་གོ། ། དེའི་མིང་གི་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སླར་མི་བརྗོད་པའོ། ། མིང་དུ་བྱས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་གི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ། རླུང་གཉིས་པོ་ནི་ཡང་དག་འབྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རླུང་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་མདུད་པ་ཕྲད་པ་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྣམ་པའི་རྩའི་མདུད་པ་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྔར་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དང་། ཟུང་འཇུག་གི་རྣམ་པའི་དངོས་གྲུབ་ལའོ། །

That which is called "name" is the essence of the syllables HŪṂ and HOḤ. That which is called the "symbol of mantra" is because it is the method for separating the two winds, the life-sustaining and the downward-clearing. That which is called "wondrous" refers to meditating on the syllable HŪṂ in the center of the knot and meditating on the syllable HOḤ in the center of the eyebrows. Since this has already been explained in the context of "by means of awareness," it will not be repeated here. Regarding the phrase "these two syllables are made the names of the sound-bindu": the bindu is the syllable HOḤ in the form of the wind residing in the center of the eyebrows. "Sound" refers to the syllable HŪṂ above the heart-knot. Since these are merely the expressions of their names, they are not repeated. "Made into names" means "conventionally designated." If one asks for what purpose, it is said: "In order to abandon all grasping." This means in order to reverse the conceptualizations born from the intense attachment to objects through the gateway of the winds. Likewise, "the two winds are perfectly separated" means in order to destroy the meeting of the knots between the two winds characterized as the life-sustaining and the downward-clearing. "Ignorance" refers to the separation of the channel-knots in the form of ignorance, by means of the very application previously set forth. "By the siddhi of Mahāmudrā" refers to the siddhi in the form of the union of natural luminosity.

རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་འོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་མདུད་པ་འཇོམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཞི་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་པའི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་(རྣམ་པ་,རྣམ་) པ་གཉིས་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་ནས་དུས་ཀྱི་ངེས་པ་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་དེའི་བསྒོམ་པའི་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་དུས་ཀྱི་མཐའི་བར་དུའོ། ། གང་གིས་བཟླས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གཉིས་ཡི་གེ་གཉིས་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གོ། ། དེ་ཐིག་ལེ་དང་སྒྲའི་གོ་འཕང་གསལ་བར་བྱས་ནས་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། གང་ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མན་ངག་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། ། འདོད་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བས་ན་དོན་ཏེ། ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་འདོད་པས་ན་དེ་འདོད་པའོ། ། དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་དང་བྲལ་བ་ལའོ། །

The term "cause" (hetu) refers to the fact that it is oriented toward the mode of actualizing Mahāmudrā, preceded by the meditation on the stages of vajra recitation. The term "supreme" (parama) refers to the fact that it is preceded by the meditation on the suchness (tattva) of the winds. The term "two syllables" refers to those just explained. The term "supremely" refers to the fact that it destroys the knots. The term "peaceful" (śānta) refers to the fact that the collection of natural [afflictions] arising from the power of the winds is thoroughly pacified. "Accomplishing all desired aims" means accomplishing all desired siddhis. Having thus described the essence of the suchness of mantra through these two aspects, and having first stated the determination of the time, the determination of its meditation in a special location is stated by saying "six months" and so forth; this is until the end of that period. "By whom it is recited" means preceded by the meditation on the two syllables in the two locations. "By whom" refers to the individual. "Having clarified the state of the bindu and the sound, one attains" is the remainder of the sentence. If one asks, "By what means?" it is said, "by having received the pith instructions," meaning by following the meaning previously explained. "Desired aim" means that which is sought; it refers to the divisions of the bindu and so forth, which are the nature arising from the methods. Because one desires that, it is "desiring that." "Secluded" means being free from the crowds of people.

ལྷའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། ། སྒྲ་ཡི་ཚེར་མ་རྣམས་དང་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་དང་བྱའི་ཅ་ཅོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་སོ། ། ཚེར་མ་ནི་སྦྲུལ་དང་སྟག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། བྲལ་བ་ནི་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ནི་སྤངས་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་མཐུན་པ་དང་རིགས་མི་མཐུན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བགེགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གདུག་པ་ཅན་གྱི་འབྱུང་པོ་དང་གདོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐལ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉམས་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་འཕྲོག་པས་ཉམས་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡེང་བ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་པ་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྤྱོད་པས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་གྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་བཤད་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་དེ་མཁོ་བར་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་འཐད་པས་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་ནས། དེ་བསྒོམ་པའི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཡན་ལག་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི་འདིར་ནི་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཡང་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱ་ཡིས་ཉོན།

"Divine abode" refers to the dwellings of the gods and so forth. "Free from the thorns of sound" refers to the clamor of children, birds, and the like. "Thorns" refers to snakes, tigers, and so forth. "Free" means being completely liberated from those. Likewise, "avoiding crowds of people" means being unmixed with people of both similar and dissimilar classes. "Without obstacles" means being unafflicted by malevolent spirits, demons, and the like. "Fortunate" means being conducive to the arising of meditative concentration. "Delightful" means being pleasing to the mind through water, flowers, and so forth. "In a grove" means being the cause for generating tranquility. "Great bliss" means being devoid of any basis for distraction whatsoever. "By enjoying the five sensory pleasures" means by engaging with superior forms and so forth. "The principal mantra will be accomplished" refers to the two syllables of the mantra just explained. Having thus described its essential nature through the seven points and the logic of its necessity, in order to explain the specific types of meditative concentration for the purpose of cultivating it, the author makes a promise to explain its branches, saying: "Furthermore, here..." and so forth. "In this context, listen as I explain the divisions of the drops."

བདེ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་རོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་བོད་པའོ། ། ཅི་ཙོག་ཙོག་པོའི་ངོ་བོའི་ཕྱག་རྒྱ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་དུ་གནས་པའམ་སྙམ་ནས། དེའི་ཕྱིར། བདེ་བ་དམ་པ་ཡི་ནི་གནས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དམ་པ་ནི་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སོ། ། གངྒཱའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་སྒོམ་པ་པོའོ། ། དངོས་གྲུབ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བཤད་ནས། དངོས་སུ་བསམ་གཏན་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མིག་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྣ་རྩེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེའི་མཐའ་མ་སྟེ། མཐའ་མའི་ཕྱོགས་ལའོ། ། མིག་གཉིས་བཀོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གཉིས་དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ། ། ཕྱི་རོལ་ཡུལ་རྣམས་ལ་མངོན་དུ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣ་ཡི་ལྟེ་བའི་ཚད་དུ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་མཐོང་བས་སོ། ། བཞག་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་བཙུམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཙམ་གྱི་ཚད་དུ་བཞག་ནས་སོ། ། ཕྲག་གོང་མཉམ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲག་པ་གཉིས་ཀྱང་མཉམ་པར་བྱས་ལའོ། ། ལྕེ་རྐན་ལ་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགྲིན་པའི་ཁྲོན་པའི་མཚམས་ཀྱི་ནང་དུ་བདུད་རྩི་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་བཞག་ནས་སོ། །

This is connected to the phrase "the abode of the mudrā of bliss." "Mudrā" refers to the specific mode of abiding within the object. "Listen" is an address to Vajrapāṇi. If one wonders what kind of mudrā of a crouching nature would cause one to abide in suffering, for that reason it is said: "The abode of supreme bliss." "Supreme" means an abode that is uncommon to others. "Gaṅgā" refers to the mudrā. "Practitioner" refers to the meditator who practices the differentiation of the drops (bindu). "Becomes the supreme siddhi" means that it becomes a limb of Mahāmudrā, characterized by the differentiation of the drops. "Abode of excellence" means the support for mundane and supramundane excellence. Having thus explained the commitment to the exposition, in order to state the detailed presentation of meditative concentration (dhyāna) itself, it is said: "The two eyes," and so forth. "The tip of the nose" refers to the limit of the conventional tip of the nose, that is, the direction of the end. "Having placed the two eyes" means having positioned the two eyes in that manner, so that they do not turn toward external objects. "Abiding at the measure of the navel of the nose" means seeing only that much. "Having placed [them]" means having placed them at that measure by means of closing the eyes. "Shoulders level" means having made both shoulders even. "The tongue joined to the palate" means having placed it so as to experience the nectar within the hollow of the throat.

སོ་དང་མཆུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཞག་ནས་སོ། ། དབུགས་ཀྱི་འབྱུང་རྔུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་དང་རྔུབ་པའོ། ། གློད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དལ་བུས་རྒྱུ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གློད་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རླུང་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པར་རྩོལ་བ་དང་བྲལ་བས་སོ། ། ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པ་རྒྱུ་བ་ཉིད་དང་། མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མཉམ་པར་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྩོལ་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཇི་ལྟར་མཉམ་པར་རྒྱུ་བ་ལ་འབད་པ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འབྱུང་རྔུབ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་རང་གིས་རྒྱུ་བ་ཉིད་ལ་ངལ་སོ་བ་བསྟན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་འབད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྒྱུ་བའི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་བྱ་བ་ལའོ། ། འབད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའི་འབད་པ་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ལེགས་པར་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས། སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་ཀྲུང་གིས་བདེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་གནས་པའོ་སྙོམས་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་ནས་སོ། ། ཡི་གེ་གཉིས་ནི་རྟག་ཏུ་བཟླས། །

Regarding "the teeth and lips": this means they are positioned as before, in a state of even engagement. "Exhalation and inhalation" refers to the outgoing and incoming breaths. "Relaxing" means not [breathing] rapidly, but rather moving slowly. For that very reason, it is said "relaxing," because [the breath] is unmixed with other winds and is free from exertion. "Little by little" means that the movement is effortless, not rapid, and proceeds in a balanced manner. "Free from exertion" means that the movement of the breath proceeds naturally without depending on any other effort. "Exhalation and inhalation just as they are" indicates resting in the breath's own natural flow, without depending on remaining in that [state]. Regarding "one should not exert effort in that": "in that" refers to the activity of the wind's coming and going. "Effort" refers to effort in the form of counting and so forth; "one should not [exert effort]" means it is not to be done. "By being well-settled in the bodhisattva posture" means that, having completely abandoned painful postures such as the vajra posture, one dwells in comfort by means of the bodhisattva posture. "In that way, with the mudrā" means abiding through the excellence of meditative concentration. "Having entered into equipoise" means having become balanced. "The two syllables are to be recited constantly."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་གཉིས་ཧཱུྃ་ཧོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་མདུད་པ་དབྱེ་བའི་ཐབས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་དངོས་སུ་བསྟན་ནས། དུས་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཟླ་དྲུག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྟེ་བར་གནས་པའི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཐོབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཡང་ན་རླུང་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གོ། ། སེམས་ལ་གཡེང་བ་མེད་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རླུང་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟླ་བ་དྲུག་གིས་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཡིད་ཆེས་པ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་དུས་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་བརྗོད་པ་བསྟན་ནས། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྟེང་དང་འོག་དང་རྩ་ཡི་རྒྱུན། །

Regarding the phrase "thus," it means that one should meditate on the method for loosening the vajra-knot by means of the two winds, the life-sustaining and the downward-clearing, through the syllables HŪṂ and HOḤ; "should be practiced" is the meaning of "should be experienced." Having thus explicitly taught meditative concentration, in order to state the teaching on the result by way of a definite time, it is said, "in six months," and so forth. "Supreme yoga" refers to the connection with the phrase "one will attain the supreme yoga," which is the cause for the differentiation of the drops (bindu) residing at the center of the wind-maṇḍala just explained. Alternatively, it is "supreme" because it is superior to the suchness of wind and mantra. It is "yoga" because it generates an undistracted mind. "By the differentiation of the drops" means by the differentiation of the breath. "Great bliss" is so called because it is the nature of the collection of qualities arising from the power of the object, and because it does not produce suffering. "Without doubt" means that for a yogi who has perfected the generation stage and constantly practices the meditation on the suchness of wind and mantra, there is no doubt as to whether or not the result of the differentiation of the drops will definitely be attained in six months; the intention is to demonstrate conviction. Having thus taught the statement of the result by way of a definite time, in order to state the detailed explanation of that by way of the suchness of wind, it says: "The upward, downward, and the flow of the channels..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོན་པ་དང་གཡས་པའི་རྩའི་གནས་སུ་རྩ་གཉིས་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་དབུགས་དགུ་བརྒྱའི་གྲངས་ཀྱིས་ཉིན་མོ་ལ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དང་བརྒྱད་བརྒྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མོ་ལ་ཡང་ངོ་། ། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་གནས་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་རླུང་གི་ཆའི་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ཞིང་རྐང་པ་དང་བཅས་པའི་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་གི་དབུགས་སོ་སོར་བྱས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་གཉིས་ལ་དྲུག་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔ་བརྩི་བར་བྱས་ནས་སོ། ། དང་པོར་ལྡང་བ་དང་འཇུག་པའི་རླུང་གཉིས་ལ་ཧཱུྃ་དང་ཨོཾ་གྱི་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་གཟུང་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་རྗེས་ལ་དབུས་མ་རྒྱུ་བ་གནས་པའི་རླུང་སྔར་བཤད་པའི་གྲངས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ཡང་དག་པར་བཞག་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་ཨ་ཡིག་ལ་གཞག་གོ། ། ཨ་ཡིག་ཀྱང་ཚེག་དྲག་གཉིས་ལ་མོས་པས་སོ། ། ཚེག་དྲག་གཉིས་ཀྱང་ཧཱུྃ་དང་ཧོ་ཡིག་གཉིས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཧཱུྃ་ཡིག་ཀྱང་ཆ་ཤས་སུ་བརྟགས་པས་ཐིག་ལེ་སྨིན་མའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ལ་རླུང་གི་ངོ་བོས་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མན་ངག་གོ། ། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་གོ་འཕང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསལ་བའི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གསུམ་གྱི་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

This means that the two channels flowing intensely at the locations of the left and right channels are of the nature of the twelve maṇḍalas. Each maṇḍala consists of nine hundred breaths, totaling ten thousand eight hundred breaths in a day; the same applies to the night. Regarding the phrase "the clarity of the location of the avadhūtī," this is the essence of realizing the portion of the abiding wind. Having divided each maṇḍala into fifty-six breaths plus a quarter, one calculates six hundred and seventy-five breaths for the twelve maṇḍalas. First, one should fix the mind upon the two winds of arising and entering by means of the two syllables HŪṂ and OṂ. Following that, one should correctly place the mind upon the abiding wind of the central flow according to the previously explained number, and subsequently place it upon the syllable A. One should also focus on the syllable A through the two visargas. Furthermore, one should intensely focus on the two visargas through the two syllables HŪṂ and HO. Having entered into those three syllables, one should also analyze the syllable HŪṂ into its parts and, according to the pith instruction, withdraw it into the essence of the wind abiding as a bindu in the center of the eyebrows. If one asks what the state of the avadhūtī is like, it is for that reason that "clarity" is mentioned, because it is realized through yogic direct perception. "The reality of the winds" is so called because it is the nature of the activity of the three winds. "Great wisdom" is so called because it is that which produces it.

རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོའོ། ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པ་ནི་རི་ལུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྒྱུ་གཅིག་པར་ནི་མ་ཟད་ཀྱི་ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་དང་པོ་རེ་ཞིག་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་ཆོ་གས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཆ་ལྔ་དང་། ། རྒྱ་མཚོ་ལས་སྐྱེས་གཉིས་འགྱུར་དང་། ། རྩེ་མོ་བཞི་འགྱུར་སྦྱིན་བྱ་སྟེ། ། དབང་ལ་རྟག་པའི་ཆོ་ག་མཆོག། ཅེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་འདིས་རྫས་གསུམ་པོ་བཙལ་ནས། དེའི་རྗེས་སུ་སུམ་འགྱུར་གཞན་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རྣམ་སྣང་གི་ཁམས་གཉིས་པོ་བཙལ་ལ་ཐོད་པ་དུམ་བུ་གཅིག་པ་གཉིས་ཁ་སྦྱར་བའི་དབུས་སུ་བཞག་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའི་སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་བྱས་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་རྨི་ལམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་ལ་སོགས་པས་མཚན་མ་རྙེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རླུང་དང་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་བདུད་རྩི་ལྔ་བསྐྱེད་པ་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བདུད་རྩིར་བསྐྱེད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲོ་བའི་སྔགས་དེ་སྲིད་དུ་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ།

Vajrasattva is the essence of the stages of manifest enlightenment and union. "Cause" refers to that which acts as the cause, because it is the very nature of the specific practice of vajra recitation. Having thus taught the essence of meditative concentration through these four points, in order to describe the result of meditative concentration, the text speaks of the results of its subsidiary stages, beginning with the words "the pill" and so forth. It is shown that not only is Vajrasattva the singular cause, but it is also the cause of other results. Regarding this, first, according to the ritual taught in the Vajraḍāka Tantra: "The bodhicitta in five parts, twice the amount of that born from the ocean, and four times the amount of the peak should be given; this is the supreme, constant ritual for empowerment." Following this principle, one should seek those three substances. Subsequently, one should seek the other two elements of Akṣobhya and Vairocana, which are three times the amount, and place them in the center of two joined single-fragment skull cups. Having performed the preliminary service to the Blessed One Akṣobhyavajra, the yogi who has obtained signs such as a prophecy from the Blessed One in a dream should first meditate on the maṇḍalas of wind and fire, and then, preceded by the meditation on the generation of the five nectars, generate them as nectar. One should then recite the mantra of the Blessed One's emanation for as long as required.

ཇི་སྲིད་ཐོད་པ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་ནང་ན་གནས་པའི་རི་ལུ་དུ་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་འབར་བར་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བཟླ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རི་ལུའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པས་དེ་ཁར་བཅུག་ནས་ཇི་ལྟར་འདོད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ནི་རི་ལུའི་དངོས་གྲུབ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། ། ཡང་ན་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་སྔགས་ཉིད་ཀྱིས་རི་ལུའི་དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཨོཾ་ཡིག་རི་ལུ་བསྒོམ་བྱས་པ། ། ཙ་ན་ཀ་ཡི་སྙིང་པོའི་ཚད། ། དབུས་སུ་རང་ལྷ་ཡི་ནི་གཟུགས། ། ཁར་ནི་བསམ་ཞིང་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཨོཾ་ཡིག་ཙ་ན་ཀའི་སྙིང་པོའི་ཚད་ཙམ་གྱི་རི་ལུ་བསྒོམས་ཏེ། དབུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་ལུའི་ནང་དུའོ། ། རང་གི་ལྷའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་བདག་པོའི་གཟུགས་སུ་བསྒོམས་ཏེ། ཁར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོའི་སྒོར་འཇུག་པའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱའོ། ། གང་ཞིག་དེ་ལྟར་གོམས་པར་བྱས་པ་དེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་པའི་འོད་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རལ་གྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་འདོད་པའི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་བཟང་པོའི་རལ་གྲི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམས་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་ཁཾ་ཡིག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཕྱག་རྒྱ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ།

One should recite the mantra for as long as the pill remaining inside the joined skull-cup continues to emit smoke and blaze. Then, having attained the siddhi of the pill, by placing it in the mouth, one will travel from buddha-field to buddha-field as one desires; this is one type of the siddhi of the pill. Alternatively, following the Śrī Guhyasamāja, one should accomplish the siddhi of the pill through the mantra itself by means of the ritual taught in the twelfth chapter. As it is said: "Having meditated on the syllable OṂ as a pill, the size of a chickpea, In the center, the form of one's own deity, One should contemplate and meditate upon it in the mouth." The meaning of this is as follows: one meditates on the syllable OṂ as a pill the size of a chickpea. "In the center" means inside the pill. "The form of one's own deity" means meditating on the form of the lord of the seed-syllable. "In the mouth" means visualizing it as entering through the gateway of the head. "One should meditate" means one should familiarize oneself with it again and again. Regarding the passage: "Whoever has familiarized themselves in that way, they will become equal in radiance to the Bodhisattvas," and so forth. Regarding the "sword": possessing the divine pride of one's chosen deity, one meditates on an external sword of excellent characteristics as emptiness. Following that, one should visualize Amoghasiddhi, born from the complete transformation of the syllable KhaṂ, together with his consort.

དེ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་རལ་གྲི་འོད་ཟེར་རྣམ་པ་ལྔ་འཕྲོ་བ་བསྒོམས་ཏེ། དེ་སྲིད་དུ་རང་འདོད་པའི་ལྷའི་སྔགས་བཟླ་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འབར་བའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ལག་ཏུ་གཟུང་སྟེ། ཡིད་ལ་འདོད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རལ་གྲིའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། རོ་ལངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ལངས་བསླང་བའོ། ། འདི་ཡང་རྒྱ་ཆེར་ནི་ངེས་པར་བརྗོད་པའི་རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ་ལས་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་བཤད་པས། དེ་ཉིད་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའི་ང་རྒྱལ་བྱས་ཏེ། མཱ་མ་ཀཱི་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་རྣམས་ཀྱིས་དགོས་པ་བྱའོ། ། རྒྱལ་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམག་དཔུང་རེངས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཕ་རོལ་པོའི་དགྲའི་ཕྱོགས་ངེས་པར་བཅོམ་ནས། དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་པའོ། ། མིག་སྨན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་བདུན་པའི་ཚིལ་བུ་མེས་བཞུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་མར་ཆེན་པོ་ལ་སྡོང་བུ་བྱ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་མེ་སྦར་ལ་དེས་ཐོད་པའི་དུམ་བུའི་རྒྱབ་ཀྱི་དུ་བ་བླངས་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་བདུད་རྩི་ལྔའི་ཆུས་དུ་བ་མཉེས་ལ་དེས་མིག་ལ་བྱུག་པར་བྱས་ན། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྣ་ཚོགས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་སྨན་གྱི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡང་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་ལས་རང་ཉིད་ཀྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ།

By entering into union with that, one should meditate on the sword arising from the melting [of the deities], emitting five-colored rays of light. One should recite the mantra of one’s chosen deity until the blazing occurs, preceded by the signs such as smoke. Following that, by holding it in the hand, one’s mental desires will be accomplished; this is the siddhi of the sword. Regarding the phrase "the vetāla," this refers to raising a vetāla. This should also be understood in detail from the twentieth chapter of the Commentary on the Meaning of the Profound Jewel (the Mañjuśrī-nāmasaṃgīti-ṭīkā), which provides an extensive explanation. Specifically, following the Mahāyoga Tantras, one should assume the pride of Akṣobhyavajra and perform the necessary rites with the mantras of Māmakī and the others. Regarding "sovereignty," this means that by first paralyzing the enemy's army, one completely defeats the opposing forces and then assumes sovereignty over the rest. Regarding "eye salve," this refers to the great clarified butter produced by melting the fat of a "seven-times-born" [person] with fire. Having first prepared a wick, one lights the fire and collects the smoke from the back of a skull-cup. Subsequently, one rubs the smoke with the water of the five nectars and applies it to the eyes; by doing so, one will see various Buddhas and Bodhisattvas—this is the siddhi of the eye salve. Regarding "alchemical elixir," this will also be explained by the author himself in the sixteenth chapter.

རྐན་གྱི་དབུས་སུ་ལྕེ་སྦྱར་བ། ། བྱས་ནས་དེ་ཁོ་ནའི་ཚིག་བཟླ། ། སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས་ནས་ནི། ། ཡང་དག་རྣལ་འབྱོར་རྗེས་དྲན་བྱ། ། རྫས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ། ། དེ་ཉིད་ལྔ་ཡི་རིམ་པ་བསྐྱེད། ། བཟླས་པ་རྫོགས་ནས་རྟག་ཏུ་ནི། ། ལུས་ལས་བྱུང་བ་དྲི་མ་མེད། ། ལྕགས་ལྔའི་རང་བཞིན་སྣོད་དུ་ནི། ། བཞག་ནས་ཇི་སྲིད་ཉི་མ་ནི། ། འཆར་ཀ་དེ་ནས་དེ་ལ་ཡང་། ། བཙུན་མོའི་ཁྲག་དང་བདེ་བ་ཆེ། ། བླུགས་ནས་རྟག་ཏུ་རྫས་ཀྱི་མཆོག། བདུད་རྩི་བདུན་པའི་མིང་ཅན་ཏེ། ། ཉལ་ཀར་ཡང་ནི་རྫས་དེ་ཉིད། ། འཐུངས་ན་ཚེ་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ། ། སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ། ། དེ་ནས་ལན་བདུན་བཟླས་པ་བྱ། ། ལག་གཡས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཚན་པ། ། སྣོད་བཟང་དེ་ལ་བཀབ་ནས་སུ། ། ཡི་གེ་བརྒྱ་པའི་སྔགས་ཀྱིས་ནི། ། ལན་གསུམ་གྱིས་ནི་དག་པར་བྱ། ། དེ་རྗེས་བུད་མེད་ནུ་ཞོ་ནི། ། རྟག་ཏུ་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་བཏུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དམག་དཔུང་རངས་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་རང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སུ་བསྒྱུར་ནས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་བཟུང་སྟེ། རང་གི་འཁོར་རྣམས་ལ་པདྨའི་ཁྲག་བཞིན་སེར་སྐྱ་བསྒོམས་ལ། རིའི་རྒྱལ་པོ་ལྟར་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ཀྱི་ཚད་ཙམ་དམག་གི་དཔུང་ཡན་ལག་བཞི་པའི་སྟེང་དུ་བསྒོམས་ན། དགྲའི་དམག་གི་སྡེ་འོག་ཏུ་ཞུགས་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་པ་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་ལས་གསུངས་སོ། ། རྩིག་པ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩིག་པ་དབྱེ་བ་སྟེ།

Pressing the tongue against the center of the palate, one should recite the words of reality. Having assumed the sattva-paryanka posture, one should recollect the authentic yoga. One should also constantly rely upon the substances and generate the sequence of the five realities. Once the recitation is complete, that which is stainless and arises from the body should be placed in a vessel of the nature of the five metals. Then, as the sun is about to rise, one should pour the blood of a consort and great bliss into it. This supreme substance, known as the "seventh nectar," should be drunk at bedtime; if so, life will flourish. One should recite the king of mantras, OṂ ĀḤ HŪṂ, seven times. Covering that excellent vessel with the right hand marked by a victory banner, one should purify it three times with the hundred-syllable mantra. Following that, one should constantly fill the cheeks with the breast milk of a woman and drink it. By such means, the army is satisfied. The practitioner, having transformed himself into the form of the Great Vajradhara and assumed the form of whichever wrathful deity is appropriate, should meditate on his own retinue as pale yellow like the blood of a lotus. If he meditates on the fourfold army upon the king of mountains, Mount Meru, in the size of that king of mountains, he will see the enemy's military divisions entering beneath it. This is taught in the thirteenth chapter of the glorious Guhyasamāja. "Breaking the wall" refers to the breaking of the wall.

སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཁྲོ་བོ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཆ་ལུགས་བཟུང་སྟེ། སྔགས་པས་བགེགས་བསྐྲད་པའི་དུས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱས་པས་གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་བསྒོ་བས་ཁྲོ་བོ་རེ་རེ་ལས་ཁྲོ་བོས་བྱིན་པའི་ཐལ་ལྕག་གིས་དགྲ་བོའི་རྩིག་པ་བཤིག་པ་ནི་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མན་ངག་གོ། ། རིག་འཛིན་གྱི་ནི་གོ་འཕང་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་བསྒོམས་ནས། དེའི་དབུས་སུ་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དུ་བསྒོམས་ལ། དེའི་ཕྱག་ཏུ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པ་བསྒོམས་ན་རིག་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པའི་རིག་པ་འཛིན་པའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། མི་སྣང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་བདུན་པའི་རུས་པ་བདར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཙནྡན་དུ་བྱས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་གང་ཡང་རུང་བའི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ལ་ཙནྡན་དེས་ལུས་ལ་བསྐུས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་རི་ལུ་ཁར་བཅུག་ན་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། གཏེར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསྒོམས་ཏེ། མ་ཡིག་དང་ཊ་ཡིག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གཉིས་བསྒོམ་པར་བྱས་ནས་འོག་ན་གནས་པའི་གཏེར་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏེར་མཐོང་བའི་དངོས་གྲུབ་བོ། །

As previously explained, the great Vajradhara completely transforms and assumes the form of any wrathful deity whatsoever. When the mantra practitioner meditates at the time of expelling obstructors, by issuing the command of the King Sumbharāja, each wrathful deity strikes the enemy’s wall with a blow of the hand; this is the "purpose," which is the pith instruction. Regarding the phrase "the supreme state of a Vidyādhara": one should meditate on a moon maṇḍala within the suchness of the expanse of space. In its center, one meditates on oneself as Vairocana, and if one meditates on an eight-spoked wheel in his hand, one will become a Vidyādhara. This is the "concise siddhi of the Vidyādhara." The term "supreme" refers to such things as traveling through the sky. Regarding "invisibility": one grinds the bones of a "seven-times-born" person into sandalwood. Then, having transformed the previously explained great Vajradhara into the form of any of the five Tathāgatas, one anoints the body with that sandalwood. If one places the previously explained pill in the mouth, one becomes invisible. This is the "siddhi of invisibility." Regarding "seeing treasures": as before, possessing the pride of the great Vajradhara, one meditates on the Bodhisattvas such as Kṣitigarbha in the sense bases of the eyes and so forth. Then, from the complete transformation of the syllables MA and ṬA, one meditates on the moon and sun. By doing so, one will see treasures and the like situated below. This is the "siddhi of seeing treasures."

འདོད་དགུར་བསྒྱུར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བདག་ཉིད་ལྷའི་ང་རྒྱལ་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དཔུང་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཆིང་བར་བྱས་ན་དེ་དང་དེའི་གཟུགས་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་དགུར་བསྒྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། རྐང་མགྱོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀརྞི་ཀ་ར་ལ་སོགས་པའི་སྨན་སྦྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་རེའུ་མིག་གི་ཁ་སྦྱོར་གསུངས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ། གསེར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟངས་ལ་སོགས་པ་གསེར་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པའི་གསེར་འགྱུར་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དུག་ལས་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བྱ་ཁྱུང་བསྒོམ་པའམ། གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་དང་། གནོད་མཛེས་བསྒོམས་པས་བརྟན་པ་དང་། གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དུག་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། མེ་ཡི་ནང་དུ་འཇུག་པ་དག། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ནང་དུ་འཇུག་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཆུའི་སྟེང་དུ་འཆག་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། མངོན་ཤེས་ལྔ་པོའི་གོ་འཕང་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པའམ། དབང་པོ་རེ་རེས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཟབ་མོ་མ་ཡིན་པ་དང་ཟབ་མོའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Transforming according to one's desire" means that one should first meditate on the divine pride of oneself in accordance with each respective sentient being, and then meditate; if one binds [the mantra] to the arms and so forth, one will assume their respective forms—this is the siddhi of the activity of transforming according to one's desire. "Swift-footedness" is to be accomplished through the power of medicinal preparations such as karṇikāra and so forth, just as it is taught in the context of the "union of the squares" in the glorious Kālacakra. "Alchemy" is the characteristic of alchemy that transforms copper and so forth into gold and so forth. "Victory over poison" means that by meditating on the Vajra Garuḍa, or by meditating on Aparājita and Sumbharāja, one overcomes poisons of both stable and mobile nature. "Entering into fire" means entering into fire by meditating on the Tathāgata Amitābha and so forth; by the word "and so forth," walking upon water and so on are to be included. "The state of the five superknowledges" means meditating on the Bodhisattvas such as Kṣitigarbha as the essence of the five sense bases, such as the eye, or the characteristic of each sense faculty enjoying all objects. "The five wisdoms will be attained" refers to the mirror-like wisdom and so forth; this is because the mirror-like and other wisdoms are accomplished by first practicing the generation stage, both the non-profound and the profound.

འདི་རྣམས་ཀྱི་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ངར་འཛིན་མེད། ། ཡོངས་སུ་མ་ཆད་རྙོག་པ་མེད། ། ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མ་རྨོངས་པ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་མངོན་ཕྱོགས་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པར་བསྟན་ནས། མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཞེས་པ་གསུངས་ཏེ། གཅིག་ནི་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐད་ཅིག་ལའོ། ། བྱང་ཆུབ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པས་བསྡུས་པ་སྐད་ཅིག་ལ་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གོ་འཕང་ནི་རྟེན་གྱི་གནས་སོ། ། དཀའ་ཐུབ་སྤྱོད་པ་སྤངས་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པའི་ངོ་བོ་དངོས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤྱོད་པའོ། ། དཀའ་ཐུབ་ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་འཛིན་པའོ། ། སྦྱངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡིན་པས་དཀའ་ཐུབ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བའོ། ། ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམས་ལའོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ལུས་ཏེ། དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱང་ཡིན་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེའོ། ། དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། །

The greatness of these [wisdoms] is also due to their being endowed with infinite qualities. As it is said: "The mirror-like wisdom is without ego-grasping, Unrestricted and without turbidity; It is undeluded regarding all objects of knowledge, Yet it does not face toward them." And so forth. These too will be attained by you through the stages of meditating on the yoga of the tilaka. Having thus shown the explanation of the provisional results, in order to state the explanation of the ultimate result, it says: "Then, in a single instant." "Single" refers to the instant characterized by the completion of the activity. "Enlightenment" (bodhi) is the realization in a single instant, comprised of the union of the aspect of natural luminosity. That itself is the definition. "State" (pada) is the locus of the support. Regarding the phrase "having abandoned the practice of austerities": "practice" (caryā) refers to the actual apprehension of the essence of the three-faced, six-armed [deity]. "Austerities" (tapas) refers to maintaining the twelve ascetic virtues (dhūtaguṇa). Since they are both ascetic and a practice, they are "austerities and practices"; to "abandon" them means to be free from them. Regarding "perfectly endowed with insight and compassion": "insight" (prajñā) refers to the aspects of natural luminosity. "Compassion" (karuṇā) is the body of self-consecration, because its very nature is compassion directed toward an object. Since it is both insight and compassion, it is "insight and compassion." To be "endowed" with these means to be inseparable from them; thus, it is "perfectly endowed with insight and compassion."

མཆོག་སྟེ་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་ནས། ཐབས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་སྲེག་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་སྒོམ་པ་འདི་ལ་སྦྱིན་སྲེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦྱིན་སྲེག་མི་དགོས་ཏེ། མདུད་པའི་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གི་ངང་གིས་བསྲེག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྱུང་བ་དང་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲངས་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔགས་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་གང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་འཆར་བའི་རིམ་པས་དབུགས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བསམ་གཏན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲིས་སྐུ་ལ་སོགས་པའམ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སེམས་བཏང་བ་མི་དགོས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་ནི་བསྐྱེད་རིམ་དབྱེ་མི་དགོས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་འདི་ལ་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྷའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་མི་དགོས་ཏེ།

"Supreme" (mchog) refers to those who meditate on the completion stage (niṣpannakrama) and possess supreme insight (prajñā). "Great bliss" (mahāsukha) is so called because it possesses the nature of untainted bliss (anāsravasukha) that averts all suffering. Having thus shown the fruit of meditative concentration (dhyāna) through these two aspects, in order to demonstrate the excellence of the method, it is said: "Fire offering is not required." In this meditation on the division of the drops (bindu), what is called "fire offering" does not require external fire offerings; this is because the fire of wisdom (jñānāgni), characterized by the division of the knots, naturally burns away all conceptual constructions. "By that, fasting and vows are not required" means that through the reality of mantra (mantratattva), the vital breath (prāṇa) and effort (āyāma) are stabilized. "Counting is not required" means that the characteristic of the preliminary service (pūrvasevā) of mantra and so forth is not required, because the twenty-one thousand six hundred breaths are symbolized by the sequence of the arising of the four maṇḍalas. "Meditative concentration is not required" means that there is no need to fix the mind on a painted image or the Blessed One as an object, because the mind is held through the reality of mantra. "In this case, the generation stage is not required" means that in this meditation on the division of the drops, there is no need to meditate on the form of a deity born from the transformation of the moon, the vajra, and so forth.

ལྟེ་བའི་ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་ལ་འཁོར་ལོ་དེ་དང་དེའི་དབྱེ་བས་རིམ་པ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀའ་ཐུབ་སོགས་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་མི་དགོས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཅིག་པུ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཐབས་དོར་ནས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་ཧཱུྃ་དང་ཧོའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་བརྒྱུད་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་བརྒྱུད་པས་སོ། ། ཟླ་བ་དྲུག་ཏུ་སྔོན་སྦྱོར་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བསྒོམ་པས་སོ། ། མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པས་འགྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ་ཟབ་མོའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་དྲུག་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་དྲུག་པས་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དྲི་བ་དེའི་ལན་བཤད་པར་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་དྲུག་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལ་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ནཱ་དའི་དོན་བཤད་ཀྱིས་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །

The wind arising from the space of the navel is for the purpose of symbolizing the stages through the various divisions of those wheels. The phrase "austerities and so forth are not required" means that ascetic practices and the like are unnecessary, because it symbolizes the naturally established asceticism of the mind. "By means of the single" means having set aside the methods previously taught. "The suchness of mantra" refers to that which has the nature of hūṃ and hoḥ. "Transmitted from the mouth of the guru" means through the lineage of gurus. "The preliminary practice for six months" means meditating for that duration of time. "The supreme state will be attained" means that through the vajra recitation, one will attain the division of the bindu as a branch of accomplishment. "Supreme" means being free from the characteristics of the generation stage. This concludes the extensive explanation of the sixth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, titled Illuminating the Profound Meaning, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa. Having thus explained the response to the question regarding the object of the division of the bindu in the sixth chapter, now, in order to explain the response to the question regarding the object of the sound that is relevant to the present context, the explanation of that answer is commenced with the words "Then," and so forth, following the sixth chapter. Furthermore, the word "moreover" is used because it is distinct from what was previously explained; it connects with the phrase "Listen as I explain the meaning of the nāda."

དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བླ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་གོང་ན་མེད་པའོ། ། བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པར་བརྩམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲ་ཡང་མི་ཤིགས་པར་ནི་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནཱ་ད་བྱེད་པས་ན་ནཱ་ད་སྟེ། ཨ་ཡིག་གོ། ། མི་ཤིགས་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤིགས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཕྱེད་པའོ། ། གོ་འཕང་ནི་དེའི་ངོ་བོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཨའི་ཡི་གེས་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་འབྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་འབྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཏ་སེའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། གསལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་དྲོ་བའི་ངོ་བོས་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པས་སོ། ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

"By that very [nature]" means by way of the non-erroneous essence. "Unsurpassed" means that there is nothing superior to this. That it is unsurpassed is due to two causes of the unsurpassed Mahāmudrā. "By which" means by way of the characteristic of sound. "Merely by thorough knowledge" means merely by realization. "Accomplishment will occur" means that the practitioner will achieve success. "In this very life" is a term for the present life. Having thus begun to provide the answer to the question regarding the object of sound, in order to state the actual explanation, it is said: "Sound is explained as the indestructible," and so forth. Because it produces the nāda, it is nāda; it is the letter A. "The indestructible state" means that the indestructible is that which cannot be divided by others. "State" refers to that which possesses that very nature. As it is said: "The letter A differentiates all letters, but likewise the letter A is not differentiated by others such as Ka." "Naturally luminous" means it is luminous because it is like the ātase flower. Furthermore, it is the very essence of the fire of primordial wisdom (jñāna). "Clarity itself" means that in the center of the navel, it is experienced even by ordinary people by way of its warm nature. "Completely liberated from all aspects" means from all the aspects of the collection of the essence of mantra. "Completely liberated" has the meaning of being free.

རྒྱུད་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པར་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་གནས་སུ་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་རྩ་འདབ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་དབུས་ན་གནས་པའོ། ། གློག་ལྟར་ཕྲ་བའི་ལྕེ་ཅན་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློག་དང་འདྲ་བའི་ལྕེ་ནི་སྦྲུལ་གྱི་ལྕེའོ། ། ཕྲ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ནུབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ཡང་། ཨ་ཡིག་སྒོམ་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྩའི་འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྨད་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ངོ་བོ་བཤད་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཡན་ལག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྩའི་འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཡན་ལག་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་པ་ནི་ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་གྲགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་ལྔ་ལ་སྐྱེད་བྱེད་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་གང་ལ་ལ། ། ཐ་དད་རྟགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས། ། དེ་རྣམས་འདིར་ནི་སྨད་བྱ་མིན། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཕྱིར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་གནས་པའོ། །

This is because it is the very nature of the stages of the tantra itself. Regarding the phrase "perfectly abiding in the emanation at the navel": it means that it abides in the center of the sixty-four channel-petals of the emanation wheel of all embodied beings at the location of the navel emanation wheel. Regarding the phrase "having a tongue as subtle as lightning": the tongue similar to lightning is the tongue of a snake. "Subtle" is said because it is to be realized by the yogi as a single [entity]. "Non-dual wisdom" is said because it is the very cause for the subsiding of all dualistic appearances. As it is said: "The individual who abides in the meditation on the syllable A does not enumerate the channel wheels by way of the nature of the support and the supported." Regarding the phrase "wondrous": it is because all conceptual constructions are destroyed by means of the fire of wisdom. Having thus explained the nature as explicitly taught, in order to describe the divisions of its states, the enumeration of the channel wheels of its branch-natures is not [performed]. To describe that which generates the five types of jewels as its branches, the passage beginning with "Brahmā" and so forth is spoken. In the tenets of others, these five are renowned as the creators and are taught as the generators. As it is said: "Whichever opponents abide in various signs, they are not to be disparaged here, because they are the emanations of Vajrasattva." Regarding "Brahmā": when he emerges from himself, he abides in the form realm.

ཁྱབ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ན་ར་ཡ་ནའོ། ། དྲག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་བྱེད་ཀྱི་བུད་མེད་རྣམས་ངུར་འཇུག་པས་ན་དྲག་པོ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའོ། ། དབང་ཕྱུག་གང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་གྲོང་བརྒྱད་ཀྱི་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། རྟག་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་བྱ་བ་ནུས་པ་དང་བཅས་པ་སྒྱུ་མའི་གནས་སྐབས་ལས་ལོག་པ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་རྣམས་དེ་ལྟར་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བར་ནུས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལའོ། ། ཕ་དང་མས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཨའི་ཡི་གེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བདག་པོ་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱེད་པ་པོ་ལྔའི་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རེ་ཞིག་འདི་ནི་ཕྱིའི་བཤད་པའི་ཕྱོགས་སོ། ། གཞན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེ་ལས་བསྟན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཚངས་པ་མྱང་འདས་ཕྱིར་སངས་རྒྱས། ། ཞུགས་ཕྱིར་ཁྱབ་འཇུག་ཅེས་ནི་བརྗོད། ། ཞི་བ་རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱིར། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་གནས་དབང་ཕྱུག། བདེ་བ་དམ་པས་དེ་ཁོ་ན། ། དགའ་བ་རྟོགས་ཕྱིར་རྣམ་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐིག་ལེའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། རིགས་ནི་རིགས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། རིགས་ནི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། ། ཐོད་པ་ཀ་སོགས་ཉིད་དུ་འདོད། ། ཀ་སོགས་འདིར་ནི་རྩ་བར་ཤེས། ། རྩ་བ་རྣམ་པ་ལྔར་ནི་འདོད། ། ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས། །

Viṣṇu is Nārāyaṇa. Rudra is so called because he causes the women who cause harm to weep; he is Maheśvara. "With which Īśvara" refers to the omniscient and omnipotent one, the essence of the measure of the eight cities. "Eternal Peace" refers to the essence of the Bodhisattva, the wisdom endowed with power that has turned away from the state of illusion. These are called "jewels" because, like jewels, they possess great power. "The Progenitor" refers to the Blessed One Vajradhara. "By father and mother" is because, through the power of the letter A just explained, the appearance of the five creators of the world arises from the Lord Vajradhara who has perfectly emerged from it. This, for now, is the perspective of the outer explanation. The other is taught from the Blessed One Śrī Hevajra, as it is said: "Brahmā because of nirvāṇa, a Buddha; Viṣṇu because of entering; Īśvara because of abiding as the self of all, For the sake of eternal peace and virtue; The Tathāgata because of realizing Bliss and supreme joy." Likewise, from the eighth chapter of the Mahāmudrā-tilaka: "Furthermore, listen as I explain: The family is the nature of the five families; 'Family' is said to be 'seeing.' The skull and so forth are asserted as the letters Ka and so on. Here, Ka and so forth are known as the root. The root is asserted to be fivefold; The Tathāgatas are the nature of those five."

ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་སྐྱེས། ། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་ངོ་བོར་གྲགས། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་མཆོག། ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་དྲག་པོ་དང་། ། དབང་ཕྱུག་དང་ནི་རྟག་ཞི་བ། ། དངོས་སུ་འདི་རྣམས་སྐྱེད་བྱེད་དེ། ། ཐོད་པ་གང་ཞིག་དེ་ལྔ་འདོད། ། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་སྟོང་པ་ཆེ། ། གཅིག་པུ་མ་སྐྱེས་མི་འཕོ་བ། ། ཐོད་པ་ཞེས་བྱ་འོད་ཀྱི་གཟུགས། ། ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཆང་བདག་ཉིད། ། གང་དུ་སྙིང་རྗེ་བཏུང་བ་སྟེ། ། དམ་ཚིག་ཉིད་ཀྱང་སྐྱོང་བ་དང་། ། ངན་འགྲོ་རྣམས་ལས་རྒལ་བ་ཡི། ། ཐོད་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ། ཀ་ནི་གང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་ཡིས། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཉིད་དུ་གནས། ། མགྲིན་པའི་འཁོར་ལོ་རྟག་ཞི་བ། ། སྤྱི་བོར་དེ་ཡི་བདག་པོ་གནས། ། དྲག་པོ་ལྟེ་བའི་འཁོར་ལོར་གནས། ། དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ཚངས་པ་གནས། ། ཁྱབ་འཇུག་རླུང་གི་འཁོར་ལོར་གནས། ། མེ་སོགས་རྣམས་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ། བདག་ནི་འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་ལ། ། བདག་པོ་ཡི་ནི་རྣམ་པར་གནས། ། སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་གྲགས། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིས་ཀུན་ནས་བསྐོར། ། མཁའ་འགྲོ་ལྔ་སོགས་བདག་པོ་སྟེ། ། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་དབང་ཕྱུག་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་ལྔ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མེས་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

Born from the nature of the five aggregates, renowned as the essence of the five elements, the supreme identity of the five wisdoms—Brahmā, Viṣṇu, Rudra, Īśvara, and Śiva—these are the actual progenitors. That skull which is asserted as these five is the great emptiness that pervades all; it is the single, unborn, and unchanging one. The skull is the form of light, the self-nature of the Vajradhara of all. Wherein compassion is the drink, and the samaya itself is maintained, that skull which crosses over the lower realms is highly praised. By the word "and so forth," the coemergent is indicated. "Ka" does not abide anywhere; by the essence of reality (tattva), it abides as the wheel of phenomena (dharmacakra). The wheel of the throat is Śiva; its lord abides at the crown. Rudra abides in the wheel of the navel; below that, Brahmā abides. Viṣṇu abides in the wheel of the wind. Because fire and the others have entered [therein], I abide as the lord of all the wheels. Renowned as the essence of great emptiness, it is completely surrounded by ḍākinīs. It is the lord of the five ḍākinīs and so forth, the supreme sovereign of the wisdom ḍākinīs. Thus it is said. Having thus shown the generation of the five kinds of jewels, in order to express the teaching on the ultimate essence of that very [reality], it is said, "without letters," and so forth, because it is the primordial ancestor itself.

གོང་དུ་བུད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཚོགས་ནི་རྣམ་པར་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགའ་བའི་འོད་ཀྱི་ཕྲེང་བ་བྱེད་པ་མཁན་པོས་སོ། ། ཡང་ན་ཡི་གེ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གོང་བུ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་བུའི་ངོ་བོ་ཅིག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱུང་བའི་ཚོགས་ནི་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་ཆུང་གི་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་འབྱུང་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་སྟེ། འབྱུང་བ་ལས་འགྱུར་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་མི་བསྐྱོད་པས་སོ། ། ཆ་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཟད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལས་དེ་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་ཞེན་ལ་སོགས་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །

Regarding the term "woman" mentioned above, because it is the very generation of the major and minor marks and so forth, the master who composed the Ānandaprabhāvalī explains that "the collection of elements arising like the external saṃbhogakāya is completely abandoned" is said because it is the saṃbhogakāya itself. Alternatively, "without letters" is because it is the essence of the nature of phenomena (dharmatā). "Without a mass" is because it lacks a singular, composite essence and because it pervades all phenomena. "The collection of elements is completely abandoned" is because there is no conceptualization of the nature of the primary elements or the secondary elements. In that context, the "elements" are the nature of the six wheels, and "derived from the elements" refers to the mantra syllables and so forth within them, because they are free from conceptual proliferation. "Partless" is because the vowels (āli) and consonants (kāli) are not emitted in a sequential order by Akṣobhya. "Beyond parts" is because it is not an object of conceptual thought. "Unborn" is because it is the essence of the nature of phenomena, which is primordially unarisen. "Inexhaustible" is because it abides eternally by its very nature. It is "inexpressible as being either identical to or different from all phenomena." "All-encompassing" is because it transcends the conceptual proliferations of existence and non-existence, or being and non-being. "Abandoned attachment and so forth" refers to the characteristics of the expressive sounds.

སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་མེད་པས་ལྷག་མ་མེད་པའོ། ། མཆོག་ནི་མཆོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པའི་ཡི་གེ་ཨ་ལས་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་དབུས་ན་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་མི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་ནས། རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ལའོ། ། ཁྱབ་བྱེད་དུ་ནི་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པའི་ཨའི་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ལ་(བརྟན་,བརྟེན་)ནས། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་བཞིན་རྟག་ཏུ་འདུད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔོན་བཞིན་དུ་ཁྱབ་བྱེད་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་ཁྱབ་བྱེད་ཡིན་ན། འོ་ན་དེའི་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཉེ་བར་བསྒོས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་མེད་པ་སྟེ།

"Abandoned" means that it is not an object for those [consciousnesses]. "The remainder" refers to the nature of the specific qualities; because that [remainder] is absent, it is "without remainder." "Supreme" means it is the most excellent, because it is far superior to the letter A of the sequence of the continuum. "Peaceful" means it is utterly tranquil. "Abiding in the midst of all things" means it does not abide having completely abandoned phenomena. Having thus expressed the ultimate nature of reality itself, in order to state the teaching on the arising of the three consciousnesses, it is said: "By the six collections of engaging consciousnesses," and so forth. This refers to the six consciousnesses, such as the eye-consciousness and so on. "Abiding as the pervader" means that, depending on the nature of the letter A residing at the navel, the awakening of the engaging consciousnesses is produced. "The afflicted mind" is so called because it is always bent toward the four characteristics: the view of a self, attachment to a self, delusion regarding a self, and pride in a self. It should be understood that it abides as a pervader, just as before. If one wonders, "If it is a pervader, then would it not be permeated by the defects of those [consciousnesses]?" in order to dispel such a doubt, it is said: "Without conceptualization." This is because it is not permeated by the conceptualizations of the afflicted mental consciousness and so forth. For that very reason, it is "without a support."

དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ལའོ། ། སད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་བག་ཆགས་སད་པ་ལ་དེའི་རྟེན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། བེམས་པོ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མི་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དེ་ལ་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མཆོག་ཏུ་གཉིད་མེད་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་ངོ་བོའོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བའི་གནས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཡང་དག་བརྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རླུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཐིག་ལེ་གསུམ་བསྒོམས་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཧོ་ཡིག་གིས་ནི་བསྐུལ་བྱས་ནས། །

Ultimately, the afflicted mental consciousness and so forth are untenable. Likewise, the statement "because the ālaya-vijñāna is taught" refers to the seed of all. "Awakening" means causing to fully awaken. This is because external awakening conditions are untenable. Its latencies awakening is its very support. "Inertness" is because an objective referent is illogical. Having thus shown the distinctions of its states through these three aspects, in order to state the explanation of the cause for attaining it, it is said: "By the yoga of supreme sleeplessness," and so forth. It is to be attained through a yoga characterized by the meditative union of internal method and wisdom, which is supreme in being free from external characteristics. "Syllable" refers to the essence of the letter A. "Unsurpassed" is because it is the cause of the unsurpassed state. "Non-conceptual" is because, ultimately, there is no activity of coming or going. "Fearless" is because it is liberated from the fears of attachment and so forth. "Luminous" is because the yogi’s wisdom is clearly realized at the navel center. "Perfectly relying on the reality of the winds" is because it is to be realized by means of meditating on the three drops in dependence upon the karmic winds. "Having been exhorted by the syllable HOḤ..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིན་མའི་དབུས་སུ་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཧོ་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བ་ངོ་བོས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་སྟེ། སྟེང་དུ་འགྲོ་བ་བཀག་ནས་འོག་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མེ་ཡི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགྲིན་པའི་འོག་ཏུ་གནས་པའི་མེའི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འོག་དང་སྟེང་སྤྲུལ་པ་དང་མེའི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་སད་པས་རྩའི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བརྗོད་པར་བསྟན་ནས། ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་སྒྲའི་ཚིག་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་དང་པོར་དྲི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གསུངས་པ་ལའོ། ། དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ལའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལའོ། ། རྣམ་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དྲིན་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བདུན་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བདུན་པས་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་གསང་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་དྲི་བའི་ལན་བཤད་པར་རྩོམ་པ་ནི་དེ་ནས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བདུན་པའི་རྗེས་ལ་གསང་བ་བཤད་ཀྱིས་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Regarding the phrase "in the center of the eyebrows," this refers to the perfect arousal of the essence of the ho syllable, the drop, which resides in the wind wheel. This is because it obstructs upward movement and causes movement downward. "Completely purifying the fire wheel" means awakening the fire wheel located below the throat; by awakening the emanation and fire wheels below and above, all conceptualizations of the channel wheels are destroyed without exception. Having thus taught the explanation of the causes for attaining that, in order to provide a summary, it is said: "Thus, the meaning of the words of the sound." This refers to what was spoken in the nature of the questions in the first chapter. "Meaning" refers to the nature of that which is to be expressed. "The face of the guru" refers to the face of the master. "Abides" is intended to mean that it is to be attained through his kindness. This concludes the extensive commentary on the seventh chapter from the Illumination of the Profound Meaning, a detailed commentary on the Glorious Vajra Garland, the Great Yoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa. Having thus taught the explanation of the answers to the questions concerning the object of sound in the seventh chapter, now, in order to state the explanation of the answers to the questions concerning the secret object as it arises in its proper context, the beginning of the explanation of those answers is stated: "Then, furthermore..." and so forth. This connects with the statement at the end of the seventh chapter: "Listen as the secret is explained." If one asks what kind [of secret], it is for that reason said: "unsurpassed."

འདི་ལས་གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གསང་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་གསང་བ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོའི་དབྱེ་བ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་གསང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསང་བ་བྷ་ག་ཞེས་ནི་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བྷ་ག་ཆོས་འབྱུང་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བསྐྱེད་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་རྣམས་འདི་ལས་སྐྱེས་པས་ནའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་རྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་མངོན་པར་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་དག་པར་རྟེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་དང་། དེ་ལས་ལྷག་པ་དང་། དེ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་གྱི་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་དང་། དངོས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། དེ་འཇིག་པ་དང་། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་ངོ་བོ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དགའ་བའི་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ལས་ལྷག། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ཆགས་པ་བྲལ། ། དེ་ནས་བཞི་པ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། དེ་ལྟར་ན་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་གསང་བའི་མན་ངག་བསྟན་ནས། དེ་ལས་བཟློག་པའི་བདེ་བའི་ངོ་བོ་གསང་བའི་མན་ངག་བཤད་པའི་ཕྱིར།

Because there is nothing superior to this, it is "unsurpassed." Having thus presented the introduction to the explanation of the answers to the questions regarding the secret object, in order to state the actual explanation of the secret, and to show the secret that is not the primary division of its own essential nature as a branch of that, it says: "The secret is said to be the bhaga." This is because it destroys the afflictions and because it is not to be shown to those who lack the samaya. "The bhaga is likewise the source of phenomena (dharmodaya)," because it is the very place where the aggregates, elements, and sense bases are produced. "Because all phenomena are born from this." "The support for the state of great bliss," because it is the cause for the manifestation of the two aspects of bodhicitta—the conventional and the ultimate—and because it is perceived through the power of being correctly supported by that. "The cause that generates joy," because it becomes the cause for the sequence of characteristics of slight bliss, that which is superior to it, that which is free from it, and the fully perfected [joy], as well as the direct cause, its destruction, and the generation of joy and so forth, which are the nature of the supreme of all blisses. As it is said: "The joy of bliss is merely slight; supreme joy is superior to that; the joy of separation is free from attachment; then the fourth should be meditated upon." Having thus shown the pith instructions on the secret that is not the primary [nature], in order to explain the pith instructions on the secret whose nature is bliss, which is the opposite of that:

རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་བླ་མའི་གདམས་ངག་གི་དབང་གིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྙམ་དུ་ཞེན་པ་བྱས་ནས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དོན་དམ་པ་ལ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པའི་རྟེན་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཆོས་རྣམས་གནས་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྐང་མེད་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བཞི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རང་གིས་རྟོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གཞུང་ཡང་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་རྩའི་ནམ་མཁའ་ཆོས་འབྱུང་ནང་དུ་གནས་པ་རྩའི་ནམ་མཁའ་ལྔས་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་མཐིལ་དུ་སྐྱུ་རུ་ར་བཞག་པ་ལྟར་གསལ་བའི་ངོ་བོས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། །

It is said, "the abode of Vajrasattva." By means of the guru’s oral instructions, one forms the conviction that the illustrative coemergent is the coemergent itself; thus, the ultimate Vajrasattva is the support for the aspect of Mahāmudrā, because one relies upon it to perceive that [reality]. Regarding the phrase "the nature of the five wisdoms": because all Buddhas and phenomena are thoroughly known in their mode of abiding, it is the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna). Because the four types of sentient beings, such as those without legs, are no different from Mahāmudrā, it is the wisdom of the aspect of bliss in all things. The aspect of bliss at all times is the discriminating wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna). Engaging in suchness through that very method for others, based on the suchness realized by oneself, is the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna). By reversing diverse perceptions, it is the nature of the utterly pure dharmadhātu; there is also a textual tradition that calls it "the nature of the five spaces," in which case it should be explained as the movement of the five channel-spaces (nāḍī-ākāśa) abiding within the source of phenomena (dharmodaya). "Clear" means it is perceived as a luminous essence, like an āmalaka fruit placed in the palm of the hand. "Without elaboration" means it overwhelms discordant factors and completely transcends existence and non-existence. "Great wisdom" means it is supramundane. "Abandoning all conceptualization..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བྲལ་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བྲལ་བའི་མཐའ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་སོ། ། དགའ་བྲལ་དང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་བདག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་ན་ཀུན་བདག་གནས་ཉིད་དེ། ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དགའ་བྲལ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བྲལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་དང་། སྐད་ཅིག་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བའོ། ། དེའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ནི་ཡིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། སྲོག་ལ་ཕན་པར་འཚོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྲང་མདའི་འཁྲུལ་འཁོར་ལྟ་བུར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་གསུམ་ལ་རེག་པས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Thus it is said" means that it is unstained by the conceptualizations of body, speech, mind, and wisdom. "The limit of the absence of joy" means it is the very limit of the absence of joy, because it follows the worldly [convention]. "Supreme" means it follows the noble world, because it is experienced immediately after the absence of joy. "Subtle" means it is to be personally realized by the yogi. "Coemergent" means it is not born from causes and conditions, because it is free from the characteristics of the coemergent of ordinary beings. "Abiding as the universal self" means it abides by pervading the three joys. As it is said: "Alternatively, it is the abiding universal self; alternatively, it is the total abandonment of all." "The moments of the absence of joy and so forth" means that the absence of joy and so forth are, as appropriate, the nature of the primary cause and the single cause, while the "moment" is free from the various aspects and so forth. This is because its characteristic is the absence of those characteristics. "Subtle" means it is realized by subtle yogis. "The mind of perfect enlightenment" refers to the ultimate bodhicitta. "Living for the benefit of the life-force" refers to that which has the characteristic of the life-faculty. For that very reason, "life-force" is said to "abide like the mechanism of a balance scale," because it is realized by touching the three prongs.

ཆ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བའི་ཆ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཡོད་པས་མ་བཅོས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བདེ་བའི་ངོ་བོ་གསང་བ་བསྟན་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་གསང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ཐིམ་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐིམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ། ། སེམས་ཀྱི་ཟླ་བ་ལྟུང་བར་གྱུར་པ་ལས། དེ་དང་ཉེ་བར་གནས་པའི་གསང་བའི་འཁོར་ལོ་གནས་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་སྐྱེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོའི་གནས་ནས་སོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུནྡ་དང་ཟླ་བ་དག་པ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རོ་མཉམ་པ་ལས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་སོ། ། ཆ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་ནི་མཆོག་ནི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

"Partless" means that it transcends the parts of the fifteen-day moon. "Beyond conceptualization" means that it is not an object of the sound of verbal conceptualization. "Emptiness" means that because that very [nature] is always present, it is an uncontrived essence. "Unarisen" means that it is not an object of the sound of verbal conceptualization. "Inexhaustible" means that it is without destruction; this should be connected to the phrase "because it is without arising itself." Having thus taught the secret of the nature of ultimate bliss, in order to teach the secret of the nature of conventional bodhicitta, it is said: "The dissolution into the emanation wheel," and so forth. "Dissolution" means that from the falling of the moon of the mind into the wheel of great bliss, it abides in the secret wheel situated near it. "The wheel of great bliss arises" means from the location of the head. "Inconceivable" means that it is the very essence of the mirror-like wisdom. It is because it is like the purity of the kunda flower and the moon. "Pervasive" means that it is the essence of equality through the equal taste of the thirty-two constituents. "Peaceful" means that conceptualization is thoroughly pacified. "Partless" means that it is the nature of the wisdom of individual discernment and the nature of the all-accomplishing wisdom. "Supreme" means that it is the very cause for generating supreme bliss.

རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་རྟོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་འཛིན་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་ནམ་མཁའ་ལའོ། ། འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བྱ་དྷྱེའི་ས་བོན་བཀོད་པ་འམ། ས་ནི་རྐང་པས་མནན་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པའམ། དངོས་སུ་རླུང་བཟུང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རླུང་གི་དེ་ཉིད་རིག་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་དེ་སྐྱེ་བ་ཉམས་མྱོང་བས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གིས་རིག་པར་བྱའོ། ། གསང་བ་ཡིས་ནི་བྱ་བར་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡི་གེ་ར་དང་ཧ་དག་གིས་འཛག་པའི་ཕྱིར་ན་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ། ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་གསུམ་གྱིས་དངོས་སུ་དེ་བརྗོད་པ་བསྟན་ནས། ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་གསང་བ་ཡི་ནི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་བརྗོད་པའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རིམ་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་གོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་བརྒྱུད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཕན་ཚུན་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་ཞལ་གྱི་རིམ་པས་བླ་མའི་ཞལ་གྱི་རིམ་པ་ལ་གནས་སོ། །

"Realizing the union of the vajra and the lotus" means that it is to be experienced through the application of the meditative union of the two organs. "Bestowing all bliss" means that it causes the attainment of both mundane and supramundane bliss. "By holding the reality of the winds" refers to the space within the vajra and the lotus. "Holding" means either by the arrangement of the seed-syllable vadhya, or by the sequence of "pressing the earth with the feet," or by the power of actually holding the winds. For that very reason, it says, "By knowing the reality of the winds," and so forth. "By experiencing its arising" means that it is to be personally realized by both ordinary beings and noble ones. "Renowned as secret" means that it is renowned as abiding because of the emission [indicated] by the letters ra and ha. Having thus explicitly taught that through the three ultimate [meanings], in order to state the summary, it is said: "That very secret is the supreme," and so forth. It is expressed by the logic just explained. "Supreme" means it is supreme because it is to be realized through the sequence of experience. "Abiding in the mouth of the guru" means it is to be accomplished through the lineage of the Wisdom Ḍākinī. "By the sequence of mutual transmission" means that starting from the Blessed One, it abides in the sequence of the gurus' mouths through the sequence of the Wisdom Ḍākinī's mouth.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་བའོ། ། བླ་མ་དམ་པའི་ཞལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་གྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བརྒྱད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བརྒྱད་པས་གསང་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་སྡོམ་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པ་བརྗོད་པ་དྲི་བ་དེའི་ལན་བཤད་པར་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། སྡོམ་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སྡོམ་པའི་དོན་བཤད་ཀྱིས་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྡོམ་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྩོན་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་སྡོམ་པ་བཤད་པ་བརྗོད་པ་དེའི་ཡན་ལག་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་དམ་ཚིག་བསྟན་པ་ནི། སྡོམ་པ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་བྱེད་པས་ན་སྡོམ་པའོ། ། སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་སྤྲོ་བའི་དོན་གྱིས་སོ། ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འོ་ན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྲུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ལའོ། །

For that very reason, it is said, "it is called wisdom," which is to be sought after. "The oral instructions of the sublime guru" means the lineage of a master who possesses the characteristics taught in the tantras. This concludes the extensive explanation of the eighth chapter from the Lamp of the Profound Meaning, a detailed commentary on the Glorious Vajra Garland, the Great Yoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa. Having thus explained the response to the question regarding the secret object in the eighth chapter, the explanation of the response to the question regarding the object of the vows, which is now the relevant topic, begins with the words "Then..." and so forth. "Furthermore" refers back to what preceded it. "The meaning of the vows" is connected to the phrase "listen as I explain the meaning of the vows of the Mantra Vehicle." "Suchness" means that which is to be understood by relying on the suchness of both the conventional and the ultimate aspects. Having thus shown the effort in responding to the question regarding the object of the vows, the explanation of the actual vows and the presentation of the samaya commitments to be guarded as their branches are stated. "Whoever guards the vows" means that which performs the function of a vow is a "vow." "Guards" means in the sense of not letting it slip away. "That is called the bodhicitta" is a synonym for the conventional [bodhicitta]. If one asks, "How is that to be guarded?" it is for that reason that it is said, "In the Vajraśekhara," referring to that which has become a branch of the method.

འཛིན་བཞིན་པ་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་ཐབས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མི་སྤྲོ་བར་རོ། ། དེ་ནི་བསྲུང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་དམ་ཚིག་བསྟན་ནས། དེ་ལས་བཟློག་པའི་སྡོམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྤངས་པ་བརྗོད་པ་ནི། དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་གྲགས་པས་ངག་དང་། གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་གྲགས་པས་ངག་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། གསང་བ་དང་། བཤད་པའི་གནས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལའོ། ། ཡུལ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། འཇུག་ཅིང་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དབང་པོའི་རྒྱུ་བ་འཇུག་པ་ལའོ། ། ཡུལ་རྣམས་ལ་མི་རྒྱུ་བ་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སམ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་མ་གྲུབ་པ་དང་། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཅན་དག་བརྗོད་པས་སོ། ། སྡོམ་པ་ནི་བསྡམས་པས་བསྲུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དམ་ཚིག་བསྲུང་བ་ལ་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། འཆད་བཞིན་པའི་ལེའུ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། རྒྱུ་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་བསྟན་ནས།

"Maintaining" refers to not emitting [the vital essence] by means of the three methods previously explained. "That is to be guarded" means it is of a nature that does not emit. "Renowned" means it is expressed. Having thus taught the samaya to be guarded, in order to teach the vow that is its opposite, the abandonment of the enjoyment of the objects of the sense faculties is stated: "The sense faculties..." and so forth. The "sense faculties" are the eye and so forth, as they are renowned in one's own philosophical system; and the "faculties of action" are speech, as it is renowned in other philosophical systems, as well as the hands, feet, secret organ, and the organ of excretion. "To the objects" refers to forms and so forth. "Engaging" refers to the nature of grasping and so forth. "Abiding" is by the power of ignorance. The meaning of "that" refers to the engagement of the movement of the sense faculties. By the very act of not moving toward the objects, or by the reasoning to be explained, the object and subject are not established, and they are of the nature of Rūpavajrā and so forth. This is because the subjects are expressed as being of the nature of bodhicitta. "Vow" (saṃvara) is that which is guarded by being restrained; this is also explained as the guarding of the samaya. This is the meaning of "from this very chapter being explained." Having thus taught the complete abandonment of the movement of the sense faculties toward objects, [the text continues:]

དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གདུལ་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གདུལ་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བར་དཀའ་བའམ། སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྤང་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཚུལ་འཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་དང་སྤྱོད་པས་སྨད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་མི་རིགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ངོ་། ། བསམ་པ་རྩུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའོ། ། གཡོ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཙམ་ལ་གཡོ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་སོ། ། དད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡོངས་སུ་དོར་བའོ། ། རྟོག་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་གཅིག་པུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། ། དེ་བཞིན་རྟགས་ཀྱིས་ཉེར་འཚོ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཡིན་ཡང་གྲུབ་མཐའ་ལ་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འཛིན་པའི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་གང་དག་དམ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ནི་རྟགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འཚོ་བའོ། ། ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གཅིག་པུ་ཞི་བ་དང་། དུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩེ་གཅིག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནོར་ལ་བརྐམ་ཆགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སེར་སྣ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སུན་འབྱིན་ཅིང་། །

This is stated in order to explain the complete abandonment of dwelling together with persons who lack the samaya. Regarding the phrase "difficult to discipline" and so forth: "difficult to discipline" refers to those whose mental continuums have abandoned compassion and the like. This is connected to the instruction not to associate with other sentient beings and so forth. "Hypocrites" refers to those who are disparaged by their lineage and conduct. "Deceitful" refers to those such as the non-Buddhists (tīrthika) who have strayed from proper and improper conduct. "Harsh intention" refers to those who are single-mindedly intent on causing harm and the like. "Guileful" refers to those who cling to mere words. "Lacking faith" refers to those who have completely rejected the existence of karma and its results. "Logicians" refers to those who abide solely in dry, intellectual speculation. "Together" means in company. Regarding the phrase "likewise those who subsist by signs": although their views are ultimately erroneous, those who maintain the samaya and so forth through the artifice of adopting the robes of ordination for the sake of becoming familiar with philosophical tenets are "those who subsist by signs." "Hearers" (śrāvaka) refers to those who are single-mindedly intent on pacifying and disciplining themselves alone. Likewise, "those greedy for wealth" refers to those who possess avarice within their mental continuums. "Refuting suchness" (tattva)...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། ། དོན་དམ་པར་ནི་མི་ཤེས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་མོས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། མེད་པར་ལྟ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་སྣང་བཞིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྡང་བ་སེལ་བ་རྣམས་སོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་དམ་ཚིག་ཉམས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཏམ་ནི་སྨྲ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལོང་གཏམ་ལ་སོགས་པའོ། ། མི་བྱ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་ཉམས་པར་ཐལ་བས་སོ། ། འདྲེ་བ་ལ་སོགས་མི་བྱ་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་གཅིག་ཏུ་ཆང་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་གཅིག་པུར་མ་ཟད་ཀྱི་ཇི་སྲིད་དུ། སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་དུ་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་ཡང་ངོ་། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་པའི་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་གོ། ། གང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གང་དུ་ཡང་ངོ་། ། གནས་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་མི་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བརྗོད་ནས། འགལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་ཙམ་པ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

This is stated in order to demonstrate the suchness of the inseparability of method and insight. It refers to those who disparage the forms and so forth that are the embodiment of method and insight. "In the ultimate sense, those who do not know" refers to those who lack devotion to the fact that all phenomena are without intrinsic nature. "Those with the view of non-existence" refers to those who reject the things that appear conventionally. "Those of degenerate ethical discipline" refers to those who repeatedly violate their samaya. "Engaging in conversation with such as these" refers to idle chatter and the like. "One should not do so" is because it would result in the impairment of one's vows. "One should not associate and so forth" means one should not enjoy alcohol and the like from a single vessel. Not only that, but "even for the duration of a finger-snap" means even for a single moment. "Together with them" means together with those difficult-to-tame individuals just mentioned. "Anywhere" means in any location whatsoever. "One should not dwell" means one should not live together with them. Having thus explained the total avoidance of dwelling together with persons who lack the samaya, in order to explain the avoidance of dwelling together with a consort who is discordant, the text says "the action seal" and so forth, because the action seal alone is necessary.

དེ་བཞིན་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་སེམས་ཅན་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་མང་བས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། དམ་ཚིག་ལ་ནི་འཇུག་མི་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གལ་ཏེ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱིས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་བརྡ་མ་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་བྲལ་བའོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་དམ་ཚིག་ནི། ས་ཅིག་ཏུ་ཙཱ་རུའི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱ་བ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གཉིས་ཉམས་པའི་འཇིགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་འགལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ཚུལ་འཆོས་ཀྱི་དམ་ཚིག་དང་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར། གདུལ་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པ་དང་འགལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དམ་ཚིག་མཐར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་དམ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའོ། ། དམ་ཚིག་གི་མཐའ་མ་རིང་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་གི་མཐར་གནས་པའོ། ། སྣོད་དང་ཕྱག་རྒྱ་སོགས་བསྟན་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་ཐོད་པ་དང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་བདག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། བདག་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་འདུན་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུའོ། ། སྐམ་དང་འབྲེལ་པས་འཇུག་པ་དང་། །

Regarding the phrase "likewise, whoever": this refers to those who, like the sentient beings previously described, possess many faults such as being difficult to discipline; with them, one should not engage in the samaya. This connects to the statement: "One should not enter into the samaya with them." As for the phrase "with childish ordinary beings": "childish" refers to those who are unskilled in the terminology of the domain of suchness (tattva). "Ordinary beings" refers to those who, by delighting in external activities, are separated from dwelling together with noble beings (ārya). With them, one should not perform the samaya—such as the consumption of cāru (sweetmeats) and so forth—in a single place; it is not to be practiced. "Yoga will be impaired" means that one fears the impairment of the two types of yoga. Having thus taught the avoidance of dwelling together with yoginīs who are contradictory, the text speaks of "difficult to discipline" and so forth in order to completely avoid dwelling together with those who possess a hypocritical samaya. This refers to those who are contradictory and lack the samaya. "Abiding at the limit of the samaya" means being outside of the samayas to be guarded and so forth. Because they remain far from the ultimate limit of the samaya, they are said to "abide at the limit of the samaya." Regarding the phrase "showing the vessel, the mudrā, and so forth": this means showing skull-cups, khaṭvāṅgas, and so forth to those who lack the samaya, in order to inspire others by saying, "I am a yogin," or "I am powerful," and so forth. "Entering through dry association" means...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྟེ། དད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་པས་སོ། ། དམ་ཚིག་ལ་ནི་འཇུག་མི་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིས་བཟློག་པའི་ངོ་བོ་སྡོམ་པ་བསྟན་ནས། འཇུག་པའི་ངོ་བོའི་སྡོམ་པ་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྣོད་ནི་ཐོད་པའོ། ། ཌ་མ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་འབྲེལ་པའིའོ། ། གྲི་གུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མའི་ཕྱག་མཚན་ནོ། ། སྔགས་བམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་གླེགས་བམ་མོ། ། བགྲང་ཕྲེང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲེང་བའོ། ། དམ་ཚིག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་སྤང་བར་བྱའོ། ། གཞན་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པ་དང་དབང་མ་བསྐུར་བའོ། ། གང་དུ་ཡང་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་མི་བྱ་བ་སྟེ། དམ་ཚིག་ཉམས་པས་འཇིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་ངོ་བོའི་སྡོམ་པ་བསྟན་ནས། གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་སྡོམ་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཡན་ལག་དམ་ཚིག་ལ་གནས་པའི་མན་ངག་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟགས་ཙམ་འཛིན་པའི་དགེ་སློང་ངོ་། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་སོགས་བྱ་བ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ།

Regarding the phrase "to the samaya and so forth," it means not by means of faith. "Together" means in a group. "One should not enter into the samaya" means that one should not perform the feast circle (gaṇacakra) and so forth together with them. Having thus taught the nature of the vows of exclusion through these four aspects, in order to introduce the teaching on the nature of the vows of engagement, the text says "the vessel" and so forth. "Vessel" refers to the skull cup. "Ḍamaru" refers to that which is associated with the Blessed One. "Curved knife" refers to the hand symbol of the Blessed Mother. "Mantra book" refers to the manuscript of the mantra. "Rosary" refers to the counting beads. "One without samaya" means that persons who lack the samaya should be avoided. "To others" refers to those who lack the samaya and have not received empowerment. "One should not show it anywhere" means it should not be revealed, because of the very fear of violating the samaya. Having thus taught the nature of the vows of engagement, in order to state the instruction for abiding in the samaya—which is a branch of expressing the vows of the nature of both—the text says: "A monk abiding in the vows." "Monk" refers to a monk who merely maintains the outward signs. "One should not perform the conduct of yogic practice and so forth" is the remainder of the statement. For that very reason, it says "abiding in the vows," meaning one who abides in the prātimokṣa vows that are concordant with oneself. "Yoga" refers to the conduct of those who meditate on the two stages.

སྤྲོས་བཅས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་དང་པོར་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འོས་པ་རྣམས་སོ། ། མན་ངག་དང་ནི་བསྟན་པར་མི་བྱ་བ་ནི། བརྒྱུད་པའི་རིམ་པས་བརྗོད་པ་བསྟན་པ་ནི་སྔར་བཞིན་མི་བྱ་བའོ། ། རས་རིས་ལ་སོགས་མི་བྱ་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་བསྟན་པར་མི་བྱ་སྟེ་དགོས་པ་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་ལ་མི་གནས་པ་ལ་མན་ངག་མི་སྨྲ་བར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། སྤྱོད་པ་མི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་པ་ནི། ། གང་གིས་སྤྱོད་དུས་ལྷན་ཅིག་ཏུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་དུས་སུ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་ཞིག་གི་ངག་གིས་སོ། ། སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཙཱ་རུའི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཡང་དག་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བའོ། ། བླ་མ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་བ་དང་རྒྱུད་བཤད་པ་ལའོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། ། གཞན་རྣམས་ལ་ནི་སྨོས་ཅི་དགོས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་སྨྲ་བ་གཏམ་ཙམ་དུ་བརྗོད་པར་ཡང་མི་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་མི་སྨྲ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་བརྗོད་ནས། ཡུལ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་པོའི་རྒྱུ་བ་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །

There are three, beginning with the elaborate. Those in whom these first exist are so designated. "And the activities" refers to those who are worthy of attaining Mahāmudrā. "The pith instructions are not to be shown" means that the teachings expressed through the stages of the lineage should not be shown as before. "One should not make paintings and so forth" means that the Blessed One should not be depicted in the form of Mahāmudrā, as there is no need. Having thus shown that the pith instructions are not to be spoken to those who do not abide by the samaya, the second branch is taught in order to show that the conduct is not to be described: "At the time of practicing together with whom," and so forth. This means that at the time of performing the gaṇacakra and so forth, it is together with the characteristics of the heroes and heroines who reside in the gaṇacakra. "In what manner" refers to by what kind of speech. "Conduct" is characterized by the consumption of caru and so forth. "Perfect conduct" is that which one performs oneself. "To the guru as well" refers to the conferral of empowerment and the explanation of the tantra. "That" refers to the practice of conduct and so forth. "What need is there to mention others?" means that one should not even speak a mere word to those who lack the samaya. Having thus explained the non-disclosure of the conduct, in order to show the cessation of the movement of the senses through the power of engaging with the objects, it is said: "The objects of the senses," and so forth; these are form and so forth.

དབང་པོའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ལའོ། ། གང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཀྱི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ནས་བསྡམས་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པས་སོ། ། འོ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་བསྡམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་གཉིས་མེད་སྒྱུ་མས་དཔྱད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ཕྲ་རགས་ལ་སོགས་པའི་བརྟག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་པོ་སྣང་བ་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དཔྱད་པའོ། ། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་ཤིང་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གླང་པོ་ཆེའི་སྣང་བ་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ནི་བསྡམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ཁང་བཟང་རྩེ་མོར་ནི། ། འཛེག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ། ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཐེམ་སྐས་ནི། ། མེད་པར་མོས་པ་རྣམས་ལའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ལྷག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུའམ་ཡང་ནས་ཡང་དུའོ། ། དེ་ལྟར་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་པོའི་རྒྱུ་བ་རྣམས་འགག་པ་བསྟན་ནས།

Regarding the phrase "the activity of the faculties," this refers to the six operations of the eye and so forth. Regarding the phrase "from where," it means by the power of the latencies of ignorance from beginningless time, by way of their very nature. Regarding the phrase "then, having restrained," it means by means of certainty. If one asks, "How then should one restrain those faculties that, by their very nature, are directed toward their objects?" for that reason it is said: "Analyze with emptiness, non-duality, and illusion." One should analyze emptiness by means of the reasonings of dependent origination; for external objects are undermined by the analysis of whether they are subtle or coarse and so forth, and because there is no valid cognition that establishes their existence. The appearance of mere mind through the power of latencies is the analysis of non-duality. Although things lack intrinsic reality, one should practice with the understanding of illusion and so forth—just as the appearance of an elephant [arises] from wood, clods of earth, and the like. By the word "and so forth," one should include the city of Gandharvas and other such examples. Such an analysis is connected to the instruction to "restrain." The term "conventional" is used because it is concordant with the ultimate. As it is said: "It is not appropriate to climb to the pinnacle of the palace of reality without the ladder of correct convention for those who have devotion." The word "excessively" means intensely or repeatedly. Thus, having shown how the movements of the faculties cease through the power of analyzing objects in that manner, [the text continues:]

ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་སོགས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དབང་གསུམ་པའི་དུས་སུའོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདེ་བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་བླ་མའི་དྲིན་གྱིས་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་བསྡམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། བདེ་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སོ། ། དྲན་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདེ་བས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རེག་པས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདུན་པ་བཟློག་པ་བསྟན་ནས། འཕགས་པས་སྨད་པར་མཛད་པའི་སྤྱོད་པ་དགག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་བསྟོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་དང་མཉམ་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ལ་བསྟོད་པའོ། ། གཞན་ལ་སྨོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་པོ་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་སྙེམས་སོགས་ངེས་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པར་རློམ་པ་ལ་སོགས་པ་ང་རྒྱལ་བསྡམས་པས་སོ། ། སྡོམ་པར་བཤད་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ། ། གང་གིས་སྡོམ་པ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

In order to reverse the desire [for sensory objects] through the power of attachment to particularly sublime things, it is said: "The empowerment of wisdom-gnosis and so forth." This refers to the time of the third empowerment. "The bliss of experience" refers to the display of joy and so forth through the kindness of the guru; "experience" is connected to the instruction to "restrain the sense faculties." "By bliss" means by means of aspects free from suffering. "By mindfulness" means by means of the bliss previously experienced. "Great bliss" refers to those who generate it within their own continuum by touching great bliss through being oriented toward mindfulness. "The sense faculties" means the meditation on the objects to be correctly relied upon, which are similar to those [previously experienced]. Having thus shown the reversal of desire through the power of attachment to particularly sublime things, in order to show the prohibition of conduct disparaged by the Noble Ones, it is said: "Self-praise and so forth." Because there is no other equal to oneself, it is "praising oneself." "Deriding others" means disparaging others who are different from oneself. "Definitively abandoning the pride of wisdom and so forth" means restraining the pride of conceitedly considering oneself learned and so on. "By the explanation of the vow" refers to the Blessed One. If one asks by what [means] it is vowed, it is said: "The wise one."

སྔགས་ཀྱི་སྒོའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་བོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་སླར་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་གཉི་གའི་ངོ་བོའི་སྡོམ་པ་བརྗོད་ནས། ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་བཟློག་པ་ལས་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྐྱང་བའོ། ། དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་བསྒོམ་པ་པོའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུའོ། ། གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དམ་ཚིག་སྲུང་བར་མི་བྱེད་ན། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམ་ཚིག་གི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ནི་སེམས་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་ཡིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཉི་གའི་ངོ་བོ་སྡོམ་པ་བསྟན་ནས། སླར་ཡང་བཟློག་པའི་ངོ་བོ་སྡོམ་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། བགྲང་ཕྲེང་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་རུས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དབུ་རྒྱན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རུས་པའི་རང་བཞིན་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གོ། ། གླེགས་བམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་པུ་སྟིའོ། ། བསམ་གཏན་རས་རིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །

This is the meaning of "yogins who practice the conduct of the gateway of mantra." "Perfectly" means without error. "Vajreśvara" is an address to Vajrapāṇi. Thus, having again described the vow of the nature of both through five aspects, in order to show the disadvantages of the opposite by way of a summary, he said "such as these" and so forth. "Guarding" means to protect thoroughly. "Samaya" refers to the gaṇacakra and so forth. "Yogin" refers to one who meditates on the two stages. "Always" means at the three times. "Otherwise" means if one does not guard the samaya, then "the yoga will be impaired," which means the fruit of the samaya will not arise. "Possessing yoga" means that yoga is the nature of holding the mind, and "possessing that" means by means of it. "Vajrin" refers to the practitioner. Thus, having shown the vow of the nature of both in two ways, in order to explain the vow of the nature of the opposite, he said "rosary and" and so forth, which refers to the nature of human bone and so forth. "Crown" refers to the nature of the five buddhas. "Mudrās of the nature of bone" refers to the six, such as the wheel and so forth. "Scripture" refers to the volumes of the tantras and so forth. "Meditation and painted images" refers to—

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོའོ། ། ཐོད་པ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོད་པ་དང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལའོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བླ་མ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་རྟག་པར་རོ། ། སྦ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦ་བར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་སླར་ཡང་བཟློག་པའི་ངོ་བོ་སྡོམ་པ་བསྟན་ནས། རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་འཇུག་པའི་ངོ་བོའི་སྡོམ་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ནས། དེའི་ཡན་ལག་སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་འཇུག་པའི་སྤྱོད་པ་ནི། སྔགས་ནི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་མི་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་བརྗོད་པའི་ཡི་གེའི་ངོ་བོས་སོ། ། སྔགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་པོ་དང་ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་དང་། སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཆུ་བསྒུལ་བར་ཡང་མི་མངོན་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། བདག་གིས་སྔགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ལ་གོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་འོ་ན་སྔགས་བཟླ་བར་མི་བྱའམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་མགྲིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མགྲིན་པས་བརྗོད་ཅིང་སྒྲ་ཡིས་ཏེ། ། ནང་དུ་ཟླ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་འོ། ། དེ་ལྟར་བཟླ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ངོ་བོས་སོ། །

The Blessed One is the essence of Mahāmudrā. "Skull and so forth" refers to the skull-cup, the khaṭvāṅga, and the like. "Yoginī" refers to the samaya-mudrā. "In all" means in every respect. "For the sake of siddhi" means characterized by the siddhi of Mahāmudrā. "To the guru as well" refers to the Vajra Master. "Always" means at all times. "Conceal" means to keep secret. Having thus taught the vow in the nature of reversal, and wishing to state the vow in the nature of engagement through another aspect, the conduct of engaging in the essence of mantra as its branch is taught: "The mantra should not be uttered in words," and so forth. "Should not be uttered in words" means by way of the essence of clearly articulated syllables. "Mantra" refers to the heart-mantra, the near-heart-mantra, the emanation-mantra, and so on. "Not even the movement of the lips is apparent" means that it is not for the sake of making others understand that "I am reciting the mantra" or "I know the mantra." If one asks, "If that is so, then should the mantra not be recited at all?" for that reason it is said: "By the throat, with sound, internally, the nature of the moon." "King of mantras" refers to that which was just explained. "Recite in that way" means by way of the essence of internal utterance.

བཟླ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ནང་དུ་བཟླས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་བསྔགས་བཟླ་བར་བྱ་ཞིང་། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྦ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་བརྗོད་པས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མཚུངས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། ། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་ལས་སོ། ། དེ་ནི་སྡོམ་པར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྡོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་སྡོམ་པ་བསྟན་ནས། མ་བསྐྱངས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་བཀའ་བསྒོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྣོད་མིན་ནོར་ནི་ཆེན་པོ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་སྣོད་མ་ཡིན་པའོ། ། ནོར་ནི་ཆེན་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལྡན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྡན་ཡང་ངོ་། ། རྒྱུད་ལ་ཡོངས་སུ་སྨོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་དང་རྒྱུད་ལ་སྨོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྤང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོར་བ་ཉིད་དུ་བྱ་བའོ། ། འབད་པ་ཡིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ནོར་ལ་འདུན་པ་དང་ཆགས་པ་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། བླ་མ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་ལ་ཆགས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཡིན་ཞེ་ན།

"Recitation" (japa) means that which is preceded by a count. If one asks, "How then should the mantra be recited in the nature of internal recitation, and not otherwise?" it is for that reason that "secretly" and so forth are taught. "Concealment" means not speaking it outwardly. "Siddhi" (accomplishment) refers to that which has the nature of exhausting all misdeeds. "Incomparable" means it is not shared with non-Buddhists and the like. "Because of which" refers to the cause. "That is explained as the vow" (samvara) is because it is the very restraint that prevents [the mantra] from being made manifest outwardly. Having thus shown the vow as the nature of the engagement of other aspects in two ways, in order to show the command to abandon in every way those who are unsuitable vessels—the branch of the faults of not guarding [the vow]—it is said: "Wealth of an unsuitable vessel," and so forth. This refers to one who is not a vessel for the conduct of mantra. "Wealth of great value" refers to wealth, grain, and so forth. "Even if possessed" means even if they are perfectly endowed with it. "Utterly disparaging the tantra" indicates the cause of being an unsuitable vessel, because of disparaging the treatises and the tantras. "Should be abandoned" means they should be cast away. "With effort" means by means of the characteristic of abandoning desire and attachment for that wealth. "By the supreme guru" refers to those who have turned their backs on attachment to wealth. If one asks, "For what purpose?"

དེའི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་སྣོད་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བ་ལ་བཀའ་བསྒོ་བ་བསྟན་ནས། སྣོད་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ནི། བཟའ་བཏུང་གོས་ལ་སོགས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཏུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆང་གི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། བཟའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། གོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དར་ལ་སོགས་པའོ། ། བཏུང་བ་དང་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་གོས་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་བཟའ་བཏུང་གོས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ནོར་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་ནི་འདུན་པ་སྟེ། དེས་སོ། ། སྣོད་མིན་སློབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སྣོད་མིན་པའོ། ། གང་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ནོ། ། སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། མན་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱུད་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། མཆོག་ཏུ་རྨད་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བག་ཙམ་གྱིས་སྦྱོར་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེ་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པའོ། ། ཚེ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་ཡས་པ་བགྲོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ནོ། །

Therefore, it is said, "for the sake of the siddhi," which means for the purpose of the siddhi of Mahāmudrā. Having thus taught the command to avoid those who are unsuitable vessels in every respect, the explanation of the faults in teaching those who are unsuitable vessels is given by the words, "Food, drink, clothing, and so forth," and so on. "Drink" refers to the enjoyment of alcoholic drinks and the like. "Food" refers to the nature of extraordinary external delicacies. "Clothing and so forth" refers to special silks and the like. Since they are both drink, food, and so forth, as well as clothing, they are called "food, drink, clothing, and so forth." That which possesses these is so designated. "Wealth" refers to precious gems, and "wealth" also refers to grain and so forth. Attachment to these is the desire for them; it is by means of that. "An unsuitable disciple" refers to one who is not a vessel for the Mantra Vehicle. "Whoever" refers to the master. "Speaking" means to express. "Pith instructions" refers to the specific oral lineage. "Supremely marvelous" means that which produces extreme wonder, because it causes one to attain a distinguished state through even a slight application. "The yogi who knows" means that yoga is meditative concentration (samādhi), and thus it is the "yoga of one who knows." "In this life" means that one will experience infinite suffering in this very visible existence. "That" refers to the master.

དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་ངོ་། ། དྲག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པར་དཀའ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ་ཟབ་མོའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་དགུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་དགུ་པས་སྡོམ་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཅུ་པ་ཉེ་བར་སྟོན་ཅིང་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་དེ་སྤོང་བར་རྩོམ་པ་ནི་དེ་ནས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་དགུ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་བོད་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོས་སོ། ། དམ་ཚིག་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་ལས་འདའ་བར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམ་ཚིག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་དང་ནི་བཟའ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་དམ་ཚིག་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་རོ། ། དེ་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བའི་དམ་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་གི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་རྩོམ་པ་བསྟན་པ་བརྗོད་ནས་དངོས་སུ་དེ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བདུད་རྩི་ལྔའི་བཟའ་བ་བསྟན་པ་ནི་བཟའ་བ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གདོན་མི་ཟ་བར་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། །

"Hell" refers to the lower realms. "Fierce" means difficult to endure. This concludes the extensive explanation of the ninth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, titled Illuminating the Profound Meaning, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa. Thus, having shown the response to the question regarding the object of the vows in the ninth chapter, now, in order to state the response to the question regarding the object of the samaya, the tenth chapter is introduced. To begin the abandonment of that [object], it is said, "Furthermore, listen," and so forth. This follows the explanation of the ninth chapter. "Furthermore" is in reference to what preceded it. "Listen" is an address to Vajrapāṇi. "Suchness" refers to the nature of the ultimate and the conventional. "The meaning of samaya" is because one must not transgress the samaya. "Unsurpassed" is because it is free from external samayas. "And the samaya of eating" is because the samaya to be guarded was previously taught. "Now" means at this time. "That meaning" refers to the meaning of the samaya of eating. "I shall explain" means I shall speak. Having thus shown the introduction to the response to the question regarding the object of the samaya, in order to show the actual explanation of that, as a branch of it, the eating of the five naturally accomplished nectars is taught: "As for eating," and so forth. It must be eaten without fail.

བཤད་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པའོ། ། དེ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔར་ནི་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྒས་པ་དང་འཆི་བ་མེད་པའི་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་བདུད་རྩིའོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གྲངས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་རིམ་པས་རླུང་ལས་རྒྱལ་བར་བྱས་ནས་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། ། ཞུ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འབབ་པའི་བདུད་རྩི་ལྔ་ཞུ་བར་བྱས་སོ། ། རོ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བའི་པདྨའི་དབུས་སུའོ། ། སླར་ཡང་སྟེང་དུ་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་སོང་བ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རླུང་གི་རིམ་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་སོ། ། འོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀུག་ནས་སོ། ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མཉམ་པར་འགྱུར་ནས་སོ། ། བཟའ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་ཁའི་ལམ་ནས་ཞེས་གཞུང་ཁ་ཅིག་ལས་སོ། ། ཁའི་ལམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་ནས་སོ། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེའི་སྟེང་དུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཏོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམ་ཚིག་གི་བདུད་རྩིའི་ངོ་བོའི་དམ་ཚིག་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བདུད་རྩི་ལྔ་བསྟེན་པ་བསྟན་ནས་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བཟའ་བའི་དམ་ཚིག་བཤད་པའི་ཕྱིར། དམ་ཚིག་ལུས་དང་ངག་སེམས་ཀྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་རྩ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་ནི་གང་ཤར་དང་། །

Regarding the phrase "what is explained," it refers to what was just explained. "That is called the five nectars" refers to the characteristics of the five, such as the mother and so forth. They are called "nectars" because they accomplish the siddhi of being free from aging and death. "By the application of the reality of the winds" means that, having first mastered the winds through the sequence of the six, such as counting and so forth, one acts through the power of the life-sustaining and downward-clearing winds. "Having melted" means that the five nectars flowing through the five types of channels are caused to melt. "Of one taste" means in the center of the navel lotus. "Again, having gone upward" means having ascended by means of that very sequence of winds. "Through the vajra path" means through the path of the vajra. "Having come" means having drawn [them] up. "Becoming one" means having become of equal taste. "The eater" means the one who consumes. Alternatively, according to some texts, it says "through the path of the mouth." "Through the path of the mouth" means from the face. "Made one" means having opened and shown [it] upon the tongue. This is because of the conceptualization of the samaya that is the essence of the external samaya nectar. Having thus taught the reliance upon the five nectars established by nature, in order to explain the samaya of consuming the conventional bodhicitta, it is said: "By the samaya of body, speech, and mind." Its pure essence is the nature arising from the three channels. "Those three realities are whatever arises and..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྩ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་ལོ་བཞི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། གང་ཞིག་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། ཉམས་སུ་མྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའོ། ། དེ་དང་རོ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་གྱི་བདེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པའི་རྟོག་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་མོས་པའོ། ། གཅིག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མཐར་ཐུག་པའི་རིམ་པས་སོ། ། བཟའ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། ། ཡང་ན་རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ལ་མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དང་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། ཞུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཞུ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རླུང་གི་ངོ་བོས་སོ། ། བཟའ་བ་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བ་སྟེ། ལྷ་མོའི་པདྨར་སྤྲོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། མཉམ་གཞག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་ལེན་པའི་དུས་སུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་མ་གོས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བཟའ་བའི་དམ་ཚིག་བསྟན་ནས།

This means the bodhicitta that arises from the three principal channels. "The four wheels" refers to the emanation wheel and the others. "Whoever experiences bliss" refers to the conventional aspect of the union of method and insight; "experiences" means awareness. "Of one taste with that" means through a realization that has become of one taste with ultimate bliss. "Yogin" refers to one who is devoted to the completion stage. "Ultimately" refers to the stage of reaching the culmination of suchness. "Should be consumed" means it is to be eaten. Alternatively, "always" means at all times. "Conduct" refers to the application that reaches the culmination of the channels. "Bodhicitta" refers to the conventional aspect. "That itself is supreme" means it is the cause for the extreme clarity of the suchness of both the example and the meaning. "Abiding in the state of great bliss" means relying on the essence of Mahāmudrā. "Melted" means having been completely liquefied. "By the suchness of the winds" means by the nature of the karmic winds. "To be consumed" means it is to be eaten; "emanated into the lotus of the goddess" is the remainder of the phrase. "By one in meditative equipoise" means at the time of taking the nectar, it is untainted by desire and so forth. Thus, having taught the samaya of consuming conventional bodhicitta,

ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སྣོད་དུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆང་གི་བཏུང་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀ་དང་པོ་ཅན་ནོ། ། སྤྱི་བོའི་ཀླད་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཐོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་རྟེན་སྤྱི་བོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྣོད་དེ་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནང་གི་བདག་ཉིད་ལ་གཞོལ་བ་རྣམས་ལའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་རྟག་ཏུའོ། ། དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་བཏུང་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བློ་མི་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་དེ་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་བ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བཏུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སྣོད་དུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆང་གི་བཏུང་བའི་དམ་ཚིག་བསྟན་ནས། པདྨའི་སྣོད་ལས་བདུད་རྩི་མྱང་བའི་དམ་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསང་བའི་གེ་སར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉམས་མྱོང་གི་བླ་མ་དང་འབྲེལ་པ་ལའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལའོ། །

In order to demonstrate the drinking of the extraordinary liquor within an extraordinary vessel, it is said, "In the skull," and so forth. "In the skull" refers to that which begins with the letter ka. "The brain of the crown" is established by its very nature, because it is devoid of the characteristics of an external skull. That which is called the "vessel" has the characteristics of the crown, which is the support for the wheel of great bliss (mahāsukha). If one asks to whom that vessel belongs, it is said, "of the yogi," meaning those who are devoted to the internal nature of yoga rather than external characteristics. "Always" means at all times. Regarding the phrase "the drinking of compassion," it is for the sake of not abandoning the mind directed toward the welfare of sentient beings. "Compassion" is the mind of enlightenment (bodhicitta). "From that" refers to that very vessel. For that very reason, it is said, "The mind of enlightenment is great bliss," which means it is the aspect of the conventional. "Drinking" means the experience of the yogi's cognition. It is the mind of enlightenment preceded by the experience of great bliss. Having thus taught the samaya of the extraordinary drinking of liquor within the extraordinary vessel, in order to teach the samaya of tasting the nectar from the lotus vessel, it is said, "The secret stamen," and so forth, which relates to the guru of experience. "Supreme" refers to that which acts as the cause for clarifying the extraordinary coemergent (sahaja).

སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ལའོ། ། བརྟེན་ན་བཟའ་བ་རབ་རྟོགས་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྔགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་སོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ཡི་ངོ་བོས་འཐུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔའི་ངོ་བོའོ། ། འཐུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བདུད་རྩིའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཏོ། ། དེ་ཟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་ལྕེས་རོ་མྱང་བར་བྱ་བའོ། ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་དེ་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པས་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་པདྨའི་སྣོད་ལ་བདུད་རྩིའི་རོ་མྱང་བའི་དམ་ཚིག་བསྟན་ནས། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ལྔའི་ངོ་བོའི་དམ་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གླང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གླང་པོ་ལྟར་ལུས་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། རྟ་ནི་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཁྱི་ནི་ལྕེ་རིང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། ནོར་ཉིད་དུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བཅས་པའི་ཁྲག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དམར་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་དང་བཅས་པའོ། །

"Vessel" refers to that which has become a vessel. "If one relies on it, one thoroughly realizes the food" means by means of the mantra that has become such. "Drink with the essence of the five nectars" means the essence of the five nectars. "Drink" refers to the alchemy that is free from the characteristics of external nectar. "Eating that" means actually tasting the flavor with the tongue. "By that" refers to that lotus. "Vajra-holder" means he is a Vajra-holder because he holds the ultimate and conventional vajras. Having thus taught the samaya of tasting the flavor of nectar in the vessel of the lotus, in order to teach the samaya of the essence of the five great samayas, he spoke the words beginning with "elephant" and so forth. Because it has a large body like an elephant, it is the essence of Vairocana. Because a horse is similar to one that moves swiftly, it is the essence of Amoghasiddhi by way of the nature of the purified wind element. Because a dog has a long tongue, it is the essence of Amitābha. "Ox" refers to the essence of Ratnasambhava, because it is renowned as wealth. "Human" refers to the essence of Akṣobhya, because humans possess consciousness. These are said to be the blood together with the bodhisattvas; "bodhicitta" is the conventional aspect. "Together with the red" means together with Vajrasūrya.

བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པས་ཐོབ་ནས་བདུད་རྩི་ལྔའི་ཆོ་གས་བསྒྲུབ་པར་བྱས་པའོ། ། བཟའ་བ་ནི་བཟའ་བའོ། ། དེ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ན་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་བཟའ་བར་བྱ་བའི་དམ་ཚིག་བརྗོད་ནས། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོའི་དམ་ཚིག་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དམ་ཚིག་བསྟན་པ། རྣམ་རྟོག་དང་ནི་ཀུན་རྟོག་གིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་པོ་རྣམས་ལ་སྔགས་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་རྟོག་གིས་བརྟགས་པ་སྟེ། བཟའ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། འདིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དུ་ཞེས་དོགས་ནས། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྲུབ་པ་དང་སྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པ། ལས་ཀྱི་རླུང་ལས་བྱུང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྣོད་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལའོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་གྱི་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཕ་རོལ་འགྲོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྒོམ་པའི་མཐར་ཕྱིན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

"Having condensed" means having attained through effort and accomplished by means of the ritual of the five nectars (pañcāmṛta). "To be eaten" means to consume. "That is called the five nectars" means the nectars of the five great commitments (samaya). Thus, having explained the commitments to be consumed through five aspects, in order to explain the commitments of the nature of the completion stage (niṣpannakrama) following the Yoginī Tantras, the characteristics of the commitments of the mantra stage and so forth are taught as its branches: "By conceptualization and thorough conceptualization..." refers to the conceptualization of the characteristics of arranging mantras in the six wheels; this is connected with the phrase "to be eaten." By this, the mantra stage is taught. To teach the tantra stage, anticipating the question "Where?", it is said: "The vessel of emptiness." The vessel of emptiness, which arises from the union of churning and being churned and is produced from the karmic winds, is the characteristic of the tantra stage. "Luminous" means because it is the realization of yogic direct perception (yogipratyakṣa). "Eat" means to make [the obscurations] non-obscured. "Always" means during the three times. "By the Vajra-holder" means by one who realizes the suchness (tathatā) of emptiness. "The wisdom of emptiness goes to the beyond" means having reached the culmination of meditating on the tantra stage. The wisdom stage is taught by the words "the three joys" and so forth.

དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་དང་དགའ་བྲལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བསྲེག་པའི་འཁོར་ལོ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ལ་སྙམ་དུ་དོགས་ནས། དེའི་ཕྱིར། གསང་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ནི། ། ལྷན་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་སྣོད་དུ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དཔེ་དང་དོན་གྱི་ངོ་བོས་སོ། ། བཟའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་རྟག་ཏུའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོར་ཐོན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་གི་གནས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོའི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དམ་ཚིག་བསྟན་ནས། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོའི་དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་དམ་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་རླུང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་རྟོག་ནི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་བཤད་པའི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་ཏེ། རླུང་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱི་གྲངས་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་གི་རླུང་ངོ་། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཏེ། བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཞི་བའི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

It is characterized by joy, supreme joy, and the joy of separation. The term "bliss" is used because it distinguishes it from conventional bliss and because it restores the burning wheels. Anticipating the question of how this is so, it is said: "The secret stage is taught / As the vessel for coemergent wisdom." This is stated in terms of both the example and the actual meaning. "To be consumed" is as explained before. "Always" means at all times. "The Vajra-holder" is so called because the bodhicitta has emerged at the tip of the vajra. "Abiding in the state of great bliss" refers to that which possesses the abode of the state of great bliss. This is because the single suchness of the ultimate meaning abides through the guru’s pith instructions. Thus, having followed the Yoga Tantras and taught the samayas characterized by the mantra stage and so forth, which are the essence of the completion stage, [the author] now follows the Mahāyoga Tantras. In order to teach the samaya that is the essence of vajra recitation, which is the essence of the completion stage, it is said: "The winds of conceptual thought..." and so forth. "Conceptual thought" refers to the number one hundred and eight as explained in the third chapter. "The winds" are also of that same number; these are the winds of conceptual thought. "All" means without exception, and it connects with the word "to be consumed." If one asks where, it is said: "In the suchness of peace."

ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་དག་གིས་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། སྣོད་བཟང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྷུང་བ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངག་གིས་མི་སྣང་བར་བྱ་བའོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐབས་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་གོ་འཕང་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་དམ་ཚིག་བསྟན་ནས། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོའི་དམ་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་དང་ཡང་དག་སྦྱོར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་ཆོས་དང་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱའོ། ། ཡང་དག་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྣོད་ལའོ། ། དེའི་མིང་ཅན་ལ་སྣོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ལ་ལྷུང་བ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བཟའ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་དེ་ཉིད་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པའི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་སྔགས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གནས་གསུམ་ལ་དེ་སྒོམ་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་འཕང་གནས། །

Through the vajra recitations arising from skillful means, one abides in the nature of luminosity. "In a good vessel" means because it has the nature of holding the falling of conceptual thoughts. "To eat" means to make the reality of wind and mantra invisible through speech. "By knowing the reality of the wind" means because it has the nature of accomplishing the skillful means. "Abiding in the state of non-conceptuality" means the sense of abiding in the reality characterized by the isolation of speech. Having thus taught the samaya of vajra recitation, in order to teach the samaya of the essence of the purified mind, it is said: "Perfectly joined with the three mudrās," and so forth. One should attain this through the action, dharma, and samaya mudrās. "Perfectly joined" means having the nature of the three wisdoms, such as appearance and so forth; it is connected with the term "to eat." Where? For that reason, it is said: "In the vessel of the mahāmudrā," meaning in the vessel of the mahāmudrā, which is the luminous nature of the mind. "In the vessel" refers to that which is named as such, in order to protect against falling into the collection of inherent natures. "To be eaten" means to be made invisible. "By knowing that very yoga" means because of reaching the culmination of the stage of mantra. "Yoga" is mantra. Its reality is the essence of meditating on the three places. "Knowing that reality" means knowing suchness. "Abiding in the state of non-conceptuality."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཚོགས་བརྒྱ་དྲུག་པོ་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་འོད་གསལ་གྱི་གོ་འཕང་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོའི་དམ་ཚིག་བརྗོད་ནས། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་དང་དངོས་མིན་སོགས་འཁྲུལ་པའི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་རྟོག་དང་ནི་ཡོངས་རྟོག་གི་ཕྲ་བ་དང་རགས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་དེའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེར་འཆར་སྣོད་དུ་བཟའ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེར་འཆར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་རྗེས་ལ་འོད་ཟེར་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་ལྔའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའོ། ། འཆར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་སྒྱུ་མའི་ལུས་སོ། ། སྣོད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཟུང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱས་པའོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོའི་དམ་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་དྲ་བའི་ས་བོན་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་སུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། ། ཕུང་པོའི་བུད་ཞིང་སྣོད་བཟང་པོར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཕུང་པོ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྷའི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་བུད་ཤིང་སྟེ།

This refers to the fact that the nature of the reversal of the six hundred and fifty natural aggregates abides in the state of clear light. Having thus explained the samaya of the essence of the completely pure mind, in order to demonstrate the essence of self-consecration, it says: "The delusions of existence, non-existence, and so forth..." This refers to the nature of the subtle and coarse conceptualizations and discursive thoughts, characterized by the delusions of the essence of existence, non-existence, and so on. It is connected to the phrase: "Eat as the vessel for the great arising of wisdom." "The great arising of wisdom" refers to the great wisdom of the five colors of light, which perfectly emerges from the five rays of light following the clear light. "Arising" refers to the illusory body that perfectly emerges from that. "Vessel" refers to the nature of the apprehended subject, which has the nature of completely reversing all the elaborations of delusion. "Eat" means to make [the delusions] non-apparent. "By means of non-conceptuality" is said in order to reverse the conceptualization of the view of nihilism. Having thus demonstrated the essence of self-consecration, in order to demonstrate the samaya of the essence of the stage of manifest enlightenment, it says: "Even the seeds of the web of conceptualization..." This refers to the seeds of the collection of natural tendencies that have become habitual propensities. "In the excellent vessel of the fuel-field of the aggregates" is connected to the word "eat." The "aggregates" are connected to the form of the deity, which is like an illusion. That itself is the fuel.

འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་འབར་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་སྣོད་བཟང་པོ་སྟེ་དེར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་མེ་ཡིས་སྨིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་མེ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཐལ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡིས་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོ་དམ་ཚིག་བསྟན་ནས། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་དམ་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདུད་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདུད་བཞི་ནི། ཕུང་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། འཆི་བདག་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་རྣམས་སོ། ། ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོ་ནི་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། དེའི་སྟོབས་ནི་བདུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པའོ། ། བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐ་དད་པར་བསྒྲུབ་པ་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། སྒྲུབ་པ་པོས་ལེགས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་གོ་འཕང་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དུ་བཟའ་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྣོད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣོད་དུའོ། །

This is because it blazes with the fire of the wisdom of clear light. That itself is the excellent vessel; "in that" refers to it. "By realizing the reality of the mantra" refers to the yogi. "To eat" means to consume. Having done what? For that reason, it is said: "Ripened by the fire of great wisdom." The great wisdom perfectly arisen through the stages of meditative absorption and mudrā is the third, consisting of emptiness and so forth. That itself is the fire, because it reduces all conceptual constructions to ashes. "Ripened by that" means having been fully matured. Having thus taught the samaya that is the essence of the stage of manifest enlightenment, in order to teach the samaya that is the essence of union, it is said: "The four māras," and so forth. The four māras are the māra of the aggregates, the māra of the afflictions, the māra of the Lord of Death, and the māra of the son of the gods. The "great wrathful one" is the hatred that serves as the method for repelling them. Its "power" is the very connection with the māras and so forth. "Yoga" refers to the culmination of union. "To eat" means to make them disappear. How so? For that reason, it is said: "By means of reasoning," which means by the nature of repelling the establishment of duality. This is the meaning of "well" by the practitioner. It is because one abides in the state of non-abiding. Where should they be eaten? For that reason, it is said: "In the vessel," which means in the vessel of non-dual wisdom.

རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུའོ། ། ལེགས་པར་མཉམ་གཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོའི་དམ་ཚིག་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། གཉིས་ཀའི་དམ་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དམ་ཚིག་བསྟན་པ་ནི། རླུང་དང་སྔགས་དང་རྫས་རྣམས་ཀྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཀུན་རྫོབ་དང་སྙིང་ག་དང་གསང་བའི་སྣ་རྩེ་གསུམ་དུ་རླུང་དང་། སྔགས་དང་རྫས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་དང་། སྔགས་དང་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གསུམ། མི་ཤིགས་གོ་འཕང་སྣོད་དུ་བཟའ་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། མི་ཤིགས་པའི་གོ་འཕང་ནི་ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་ལའོ། ། སྣོད་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཉིད་དུའོ། ། བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། ། དེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་སྣང་བར་བྱ་བའོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཕ་རོལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་སྔགས་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དམ་ཚིག་བསྟན་ནས། སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དམ་ཚིག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའོ། །

"Always" means throughout the three times. "Having properly settled in meditative equipoise" means being undistracted because one does not fall into the extreme of nihilism. Thus, having followed the Mahāyoga Tantras and taught the samaya of the nature of the completion stage through five aspects, now, in order to follow the Ubhaya Tantras and teach the samaya of both, the samaya of the suchness of mantra is taught as a branch of that, beginning with: "By means of wind, mantra, and substances..." This refers to the three—the wind, mantra, and substances—at the three points: the conventional, the heart, and the secret tip. "Wind, mantra, and substances" refers to the three drops characterized by light rays, mantra, and the substance-drop. This is connected to the phrase: "One should consume them in the vessel of the indestructible state." The "indestructible state" is the form of the syllable A. "In the vessel" means in the vessel itself. "Consume" means to be consumed; by that, conceptual thought is made to disappear. "Unsurpassed" is because it is the very cause of the unsurpassed vajra recitation. "The yogi goes to the beyond" means reaching the culmination of wind, mantra, and suchness. Having thus taught the samaya of the suchness of mantra, in order to express the samaya of compassion and insight, it is said: "The wisdom of emptiness..." and so forth. The wisdom of emptiness is the aspect of clear light.

སྙིང་རྗེའི་སྣོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟག་ཏུ་བཏུང་བ་འཐུང་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྷུང་བར་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་བཏུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ལངས་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་མཉམ་གཞག་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དམ་ཚིག་བསྟན་ནས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དམ་ཚིག་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་རྒྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཇི་ལྟ་བུའི་མིང་ཅན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་ཅེས་སུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་ཡང་དག་སྦྱོར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཉིས་ཀུན་ནས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། གང་ཞིག་དེ་ཉིད་མཆོག་སྐྱེས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དང་དོན་གྱི་རྣམ་པས་སོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ལའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། སྐལ་ལྡན་སྣོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྣོད་དོ། ། འཐུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱས་ནས་སོ། ། ཉམས་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོལ་པའི་རིམ་པས་མྱོང་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། བསྒྲུབ་བྱ་བ་དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "with the vessel of compassion," it is connected to the statement, "one should always drink the drink." This is for the purpose of guarding against falling into conceptualizations of emptiness. "Always drink" refers to the state of arising from emptiness. "Having settled in the great wisdom" means a mind that is undistracted through the illusion-like meditative absorption. Having thus taught the samayas of compassion and insight, in order to describe the essence of the coemergent samaya, the text says "of the mudrā" and so forth. If one asks what the external name for that is, it says, "therefore it is explained as the samaya," referring to the samaya-mudrā. "The perfect union of the vajra and lotus" refers to the characteristic of the complete union of the two organs. "That which is born from the supreme suchness" refers to it in terms of both example and meaning. "That" refers to that mudrā. "Mahāmudrā" refers to the essence of bodhicitta. "For the fortunate vessel" refers to the vessel of the suchness of emptiness. "Drink" means having enjoyed it. "Delightful" means experiencing it through the stages of play. "Yogins" refers to those who meditate on the coemergent. "That which is to be accomplished, the supreme suchness" refers to the essence of the ultimate coemergent. "That very suchness" is because it always abides in the nature of suchness.

ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དོན་བསྒྲུབ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། གཉིས་ཀའི་དམ་ཚིག་བརྗོད་ནས། དེའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་དམ་ཚིག་གོ། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། གཞན་དུ་གང་ཡང་ངས་མ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་པོར་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བདག་གིས་སོ། ། གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྣོད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་མ་ཉམས་པ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བླ་མའི་ཞལ་ལས་སོ། ། གསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ་ཟབ་མོའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། ལེའུ་བཅུ་པས་དམ་ཚིག་གི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བརྗོད་ནས།

"Coemergent" (lhan cig skyes) means that it is not produced from causes and conditions. "Free from afflictions" (nyon mongs dang bral ba) means that it overcomes the discordant factors. "Accomplishing the meaning of Mahāmudrā" means that it generates all the qualities of a buddha without exception; this is the sense of "accomplishing supreme joy." Thus, having followed both classes of tantra and having stated the samayas of both, the summary of that is shown by the words "such as these and so forth," which refers to the samayas previously taught. "Stated" means expressed. "Other than that, I have not explained anything else" refers to myself, Vajradhara, who has become the teacher. "Anything else" refers to the Action Tantras and so forth. "Not explained" is because sentient beings were not suitable vessels. "From the mouth of the guru" means from the mouth of a qualified guru whose lineage transmission is unimpaired. "Clearly" means without doubt. "The state of Vajrasattva" means that it serves as the very cause for attaining that. "Supreme" means unsurpassed. This concludes the extensive explanation of the tenth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, the Great Yoga Tantra, titled Illuminating the Profound Meaning, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa. Having thus stated the response to the questions regarding the objects of the samayas in the tenth chapter, [the text continues].

ད་ནི་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་བསྟན་ཞིང་དེའི་ཡན་ལག་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་རྩོམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅུ་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། སྒྲ་ཙམ་དོན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། སྒྲ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་གཅིག་པུ་ནི་སྒྲ་ཙམ་སྟེ། དེའི་དོན་འདིར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ངེས་པའོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་སོ། ། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་གོམས་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། ། འཕོ་བ་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་འཆི་བའི་རྒྱུན་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་འཕོ་བ་མེད་པའོ། ། གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པའི་གནས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། དེ་ལྟར་སྒྲའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་དེ་བརྗོད་པར་རྩོམ་པ་ནི་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་པད་སྦུབས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནི་སྙིང་གའི་གནས་ན་གནས་པའོ། ། དེའི་ཆུ་སྐྱེས་ནི་པདྨ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་སྦུབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་དག་གནས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྩའི་དབྱིབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སྒྲ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བ་ལའོ། །

Now, in order to explain the presentation of the answers to the questions concerning the object of sound, the eleventh chapter is taught. Furthermore, in order to state the composition of the answers to the questions concerning the object of sound, which are its branches, it is said, "Then," and so forth; this follows after the tenth chapter. "Moreover" refers to the preceding context. "The meaning of mere sound" is connected to that which is to be expressed. "Sound" is the form of the syllable HŪṂ; that alone is "mere sound," and the determination of its meaning here is the certainty of that which is to be expressed. If one asks what it does, it is said, "Therefore," and so forth. "By which" means by mere sound. "Merely by becoming familiar through the sequence of hearing and so forth" means by mere habituation. "Attains the state of no-transmigration" means that it is "without transmigration" because it has perfectly transcended the continuum of birth and death. "State" means a place of abiding. "By the method of the suchness of mantra" is the remainder. Having thus shown the composition of the answers to the questions concerning the object of sound, the actual commencement of expressing that, as its branch, is the presentation of its essence: "From the lotus-bud of the wheel of dharma," it is said. The "wheel of dharma" is located in the place of the heart. Its "lotus" is the padma because its nature consists of eight channels. "Its bud" means the center. "Perfectly abiding" means by way of the nature of the shape of the channels established by their own essence. "Mere sound" refers to a-ta, which means "to be consumed."

ན་ནི་བགེགས་པར་བྱེད་པའོ། ། བཟའ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ནཱ་ད་སྟེ། དེ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ནི་ནཱ་ད་ཙམ་མོ། ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་གྱི་ཚད་ལས་ཀྱང་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་འོད་ཀྱི་ཕྲེང་བ་བྱེད་པའི་མཁན་པོའོ། ། ཡང་ན་སྒྲ་ཙམ་ནི་མཆོག་དགའོ། ། མཆོག་ནི་མཆོག་སྟེ། སྣང་བ་མཆེད་པ་ལྟར་སྣང་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པ་ཧཾ་ཡིག་སྒྲ་ཙམ་པོ་ཆ་ཤས་སུ་བསྡུས་ནས་ཐིག་ལེའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་ལ་སེམས་འཛིན་པའི་དུས་ནི་ཆ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེ་ལ་སེམས་འཛིན་པས་དེ་བསྟན་པའི་དུས་སུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣང་བ་ནུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བསྒོམ་བྱ་དང་། སྒོམ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པས་སོ། ། དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་བ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའོ། ། དཔེ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཚོན་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ། དེ་དང་འདྲ་བ་གཞན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཞི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ནི་བྱེ་བྲག་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་གནས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་མེད་པ་ནི་གཞི་མེད་པའོ། ། རྟེན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་མེད་པའོ། །

"Na" means to obstruct. "Non-food" is nāda; in one sense, it is merely nāda. Because it is subtler even than the measure of a subtle atom, so says the abbot who composed the Ānandaprabhāvalī. Alternatively, "mere sound" is supreme joy (paramānanda). "Supreme" means the highest; those in whom there is an appearance like the "increase of light" (ālokābhāsa) are so called. Others say that the mere sound of the syllable Haṃ residing at the hub of the wheel of phenomena (dharmacakra) is condensed into its parts and reaches the limit of the drop (bindu). If one asks how that is, it is therefore said to be "partless," because at the time of holding the mind on the essence of the drop, it is free from all parts. "Without appearance" means that when the mind is held on the drop, external appearances subside at that time of its manifestation. "Non-dual" means that because it lacks the nature of duality, the conceptualizations of the object of meditation and the meditator have ceased. "Stainless" means that because all discordant factors have been overwhelmed, the obscurations of the afflictions (kleśāvaraṇa) and so forth have been abandoned. "Free from activity" means there is no agent. "Beyond analogy" means it is extremely difficult to illustrate and because there is nothing else like it. "Without basis" means that "basis" refers to specific characteristics such as birth, aging, and abiding; the absence of those is "without basis." "Without support" means it is without support because it is formless.

མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ལྷའི་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་བདག་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ལ་སོགས་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་རྒྱུ་བ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡོག་པ་མེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་བསྒོམ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། ལྷ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་ནི་ལྷའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་འདི་དབང་ཕྱུག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་འཕྲོག་བྱེད་ལ་སོགས་པའོ། ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་དེས་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་ངོ་བོའོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ཞིང་ནུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། །

"Supreme" refers to the exceptionally exalted form of the deity to be attained through the generation stage. "Lord of Wisdom" is so called because he has become the sovereign who generates the wisdom of emptiness. "Peaceful" is so called because his essential nature is the complete subsiding of all conceptual constructions. "Abandoning prāṇa, āyāma, and so forth" means that because he is their sovereign, the movement of the winds such as prāṇa is reversed and does not occur. "Yogis as well" refers to those who abide in the meditation of the two stages. "Lord of Gods" means that he is the god; he has become the sovereign over them, such as Śiva and others. The word "also" indicates that even for those possessing great power, such a state is difficult to find, because they have not realized the nature of their own minds. Likewise, "supreme" means it is of a supreme nature because it is not an object for worldly beings. "Peaceful" is so called because it is to be realized by yogis who abide on the supramundane path. "Great Bliss" is so called because it reverses the conceptual constructions of beginningless time that are associated with the mind. "Completely free from all aspects" means that all appearances such as blue and yellow no longer appear and have subsided. "Included within all" refers to the aggregates, elements, sense bases, and so forth.

ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་གྱུར་པའོ། ། རྣམ་པ་ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གནས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལ་རྟེན་པ་ཙམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། ། དེས་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། ཆང་དང་ཆང་གི་རོ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཆང་གི་རོ་རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ཙམ་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེའི་ཐབས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ཉམས་མྱོང་རྟོགས་པའི་གནས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིའོ། ། ཉམས་མྱོང་ནི་ཐབས་ལ་གོམས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་མཆོག་སྦྱོར་བ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཆད་བཞིན་པའི་རིགས་པས་ལྟེ་བའི་དབུས་ན་གནས་པའི་ཨིའི་ཡི་གེ་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་མཆོག་ལ་སྦྱོར་བས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་མཆོག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་མཆོག་སྦྱོར་བ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། མཆོག་གི་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བླ་མའི་ཞལ་ལ་རྣམ་པར་གནས། །

Those that are included are those that have become pervasive. "Became" means having become authentic. "In all aspects" means abiding authentically by way of the intrinsic nature of all phenomena. If one asks how, it is for that reason that "dependent origination" is taught; here, it is comprised of mere dependence. Because it depends upon that, it is like the taste of alcohol and the alcohol itself. This means that just as the taste of alcohol, which arises from grapes and so forth, abides pervasively, so it is. Thus, having shown its own nature by this much, in order to state the method for it, it says: "The state of realizing one's own experience." This refers to one's own self. "Experience" is the characteristic of training in the method; from that, "realization" means that which is to be realized by oneself. If one asks by what means, it is for that reason that it says: "The application of the supreme reality of mantra." This means that the yogi who applies themselves to the reality of mantra—which is to be expressed by the sound of the bindu of the union of the letter i abiding in the center of the navel according to the reasoning to be explained—should know it. If it is to be known by applying oneself to the supreme reality of mantra, one might ask: what is the supreme reality of mantra like? It is for that reason that it says: "The application of the supreme reality of mantra." This is the essence of the supreme application, because it is not the sphere of activity for the cognition of ordinary beings. If that is so, one might ask: how is it to be known? It is for that reason that it says: "Abiding in the mouth of the guru."

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་དུ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་གྱི་ལུང་ལས་ལྷག་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་ཐབས་སྟོན་ནས། དེ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དོན་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཡན་ལག་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞུ་བ་པོས་སོ། ། སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལའོ། ། ཞུས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོངས་སུ་ཞུ་བ་དང་ལྡན་པ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རིམ་པ་གཉིས་བསྟན་པས། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གང་ཟག་རྣམ་པ་ལྔའི་རྣམ་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་སྟོན་པའོ། ། བླ་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་ཞུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་ནོ། ། དེ་ལ་བོད་པ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཞི་བའི་དེ་ཉིད་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བས་ན་ཞི་བའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་མཁྱེན་པས་ན་ཞི་བའི་དེ་ཉིད་མཁྱེན་པའོ། ། དེའི་དོན་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཙམ་པོའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའོ། །

Thus it is said. This means that one should abide by the oral instructions of a Vajra Master who possesses the characteristics taught in the tantras. Having thus shown the method for that, in order to request the necessary points as a branch of the supplication, the passage beginning with "Then the Teacher" and so forth is spoken. This occurs after the realization of the reality of mantra has been taught, and Vajrapāṇi, the requester, [speaks]. "To the Teacher" refers to the Blessed One in the form of the sixth, the Great Vajradhara. "Requested" means being endowed with a complete inquiry. Because he teaches the five types of individuals without error through the teaching of the two stages, he is the "Teacher." "Unsurpassed" means that there is nothing higher than him. This means he has abandoned all afflictions along with their latencies and all cognitive obscurations. If one asks what was requested, for that reason the passage beginning with "Blessed One" and so forth is spoken. He is the "Blessed One" (Bhagavān) because he destroys all discordant factors. He is also addressed by that name. "Knower of the reality of peace" means that because all afflictions are thoroughly pacified, he is "peaceful." Because he teaches that reality without error, he is the "Knower of the reality of peace." This is also said in reference to that meaning; the intention is that he has fully understood the ultimate truth. "The reality of mantra" refers to that which has become the method of mere sound.

བཤད་པར་མཛད་ཅེས་པ་ནི་སྟོན་པར་མཛད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་ན་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྟོགས་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། ། གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་གདབ་པ་བསྟན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་ཅིག་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། ། མཆོག་དང་རབ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པས་བརྡར་བྱས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། རབ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་ཨ་ཡིག་གོ། ། ཕྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ནས།

"To explain" means to teach. If one asks what he does, it is for that reason that he says "by which," meaning by the suchness of mantra. "Merely by consciousness" means merely by the realization [attained] through the stages of hearing and so forth. "Will be accomplished" means by way of the nature of the mere sound. "Suchness" is so called because it is the vision of suchness. Having thus shown the supplication, in order to show the entry into the speech of the Blessed One, he says "Then," and so forth, which occurs after the supplication was made. "The Blessed One" has already been explained. "Vajra" is so called because it actualizes the suchness of emptiness. "Spoke" means he uttered it. "The reality of mantra" has the characteristics that will be explained. "Unsurpassed" is because it is free from conceptual proliferation. Furthermore, it will be explained as being the very form of the letter A. "Supreme and most supreme": "supreme" refers to the collection of mantras symbolized by the snake and so forth; "most supreme" refers to the letter A, which is the essence that subsumes those. "Subtle" is because it is difficult to realize. "Great wisdom" is because it is the very cause for actualizing the nature of phenomena. "Great bliss" is because it serves as the cause for generating great bliss. Having thus shown the entry into the speech of the Blessed One,

སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཉན་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོས་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། ཡང་དག་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། ། སྙིང་པོ་ལས་ཀྱང་སྙིང་པོ་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་པ་རྣམས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་དུ་སྦས་པ་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལའོ། ། གསང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བཤད་པའི་སྣོད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུག་པའི་གནས་སོ། ། འཕོ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པ་ལས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྟེ་བའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་རྩ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། ཡང་དག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ཨའི་ཡི་གེའི་དབྱིབས་ཅན་ནོ། ། སྒྲ་ཙམ་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་སྒྲས་བརྗོད་པའོ། ། སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་མཐར་ནི་ཐིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་སྟེ། སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་གསལ། །

In order to pledge to explain the suchness of mantra, it is said, "I shall explain correctly," and so forth. "Listen" is addressed to Vajrapāṇi, who is the listener. "I shall explain correctly" is the remainder of the phrase "the suchness of mantra." "The essence, even more than the essence" refers to those [teachings] just explained. "Supreme" means it is to be realized by the yogi who abides in the completion stage. "Hidden in all the tantras" refers to the Action and Performance tantras. "Secret" is because it is not a vessel for explanation to those who lack the samaya. "State" refers to the place of abiding. "Unchanging" is because it is free from fear. Having thus shown the suchness of mantra, in order to express it directly, it is said, "The navel wheel," and so forth. The emanation wheel consists of sixty-four channel-petals. "That itself is supreme" means it is the essence of the supreme suchness. "Perfectly abiding" means it has the form of the letter A, the essence of the syllables. "As mere sound" means it is expressed by the term "bindu." "Dissolves at the end of the great emptiness" means the nature of the all-empty, the essence of natural luminosity, which is perceived at the conclusion of the empty, the very empty, and the great empty. "The state of great bliss is clear."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་གཉིས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ལག་པའི་མཐིལ་དུ་སྐྱུ་རུ་ར་གཞག་པ་ལྟར་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་བྱ་དང་སྒོམ་པ་པོའི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་འཇིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སྣང་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་འཇིགས་པ་མེད་པས་སོ། ། ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་བ་བཟློག་པས་སོ། ། སྣང་བ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཏིང་འཛིན་གཉིས་མེད་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་ངོ་བོ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཐ་མི་དད་པར་རྟོགས་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་ངོ་བོའོ། ། རབ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་དེ་ལ་མཁོ་བའི་དོན་ཉེ་བར་བརྗོད་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཐོག་མ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པའོ། ། དེ་དག་མེད་པས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ།

This is because, based on that, the two aspects of great bliss are perceived. "Clarity" is because it is perceived as clearly as a myrobalan fruit placed in the palm of the hand for yogins. "Non-dual" is because there is no appearance of an object of meditation and a meditator. "Fearless" is because there is no fear of the karmic latencies born from dualistic appearance. "Peaceful" is because rebirth produced by the power of karma has been reversed. "Without appearance" is because it is free from appearances such as blue and yellow. "Without the conventional" is because it is the very nature of the ultimate bodhicitta. "By the union of the non-dual samādhi" means that the essence of the syllable A abides in the emanation wheel (nirmāṇacakra), and it is the non-dual union—the essence of the meditative equipoise of method and wisdom through the realization of their indivisibility. "The reality of mantra" refers to the essence of the syllable A. "Utterly clear" means that which makes [everything] perfectly clear. Having thus briefly explained the necessary points through these four aspects, in order to describe the nature of bodhicitta, its branches are presented in brief, beginning with "without beginning," and so forth. "Beginning" refers to birth. "End" refers to destruction. Since these do not exist, it is "without beginning or end," which is the dharmadhātu, the nature of the mind. That itself is bodhicitta.

དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་དོན་གྱིས་སོ། ། ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་དོན་བརྟགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་དོན་གྱིས་སོ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཟད་པའི་གཙོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། ། གཙོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཙམ་པོའི་བདག་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་དབྱེ་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་དོན་གྱིས་སོ། ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་བྱ་དང་མཚོན་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་དེ། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་དོན་གྱིས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཙམ་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་དང་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དོན་འདི་ཉིད་ནི། སངས་རྒྱས་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྙིང་ལ་ཞུགས་པའི་དོན་གྱིས་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཚེ་ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདོར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་ཚིག་ནི་སྟོང་ཉིད་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དམིགས་པ་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིས་ནི་ཞི་བའི་ཚིག་བཤད་པ་སྟེ།

Therefore, "without beginning or end" is in the sense of the Great Vajradhara. "Peaceful" is in the sense of Vairocana, because the imputed objects distinct from the mind are thoroughly pacified. "The lord who exhausts existence and non-existence" is in the sense of Akṣobhya, because the signs of phenomena and the nature of phenomena are absent. "The lord" is in the sense of Ratnasambhava, because he is the nature of the mere dharmadhātu and because no differentiation is seen among all the Buddhas; thus he is the lord who pervades everywhere. "The inseparability of emptiness and compassion" is in the sense of Amitābha, because the object to be characterized, the characteristic, and so forth, are thoroughly analyzed as emptiness in every respect and are thus inseparable from emptiness. Because he performs diverse purposes through the nature of the mere dharmadhātu, he is inseparable from compassion; this is in the sense of Amoghasiddhi. "The nature of bodhicitta" means that this very meaning of bodhicitta is intended to be the meaning of the nature of the five Buddhas having entered the heart. Having thus explained the brief presentation, in order to show the detailed explanation, he says "At that time, the beginning," and so forth. Regarding the words "beginning" and "end" explained in the context of the brief presentation, it is said that they "become emptiness," because emptiness is unconditioned. "The state without focal points" explains the term "peaceful."

དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་གྱི་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་མེད་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཟད་པའི་ཚིག་བཤད་དོ། ། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉམས་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ཉམས་དགའ་བའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ་བརྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། གཙོ་བོའི་ཚིག་གིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཐ་མི་དད་པའི་མཐོང་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པས་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མཚུངས་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་མཚོན་བྱ་དང་མཚོན་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ནི་མཚུངས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་འདི་ལ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བས་ནི། འདིས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཐ་མི་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་འདི་ལ་གྲགས་སོ། །

It is because all objective referents have been abandoned. For that very reason, it is called "peaceful," because the conceptualization of objects as distinct from the mind has been thoroughly pacified. The phrase "the state of lacking intrinsic nature" explains the exhaustion of both existence and non-existence. This is because intrinsic nature is negated through the subsiding of the signs of phenomena and their true nature. It is "delightful" because it is the essence of the utterly pure dharmadhātu. The phrase "relying on the non-conceptual" is an extensive explanation of the principal term; it is because it serves as the basis for the wisdom of the equality of non-conceptuality, through the vision of the identity of the dharmadhātu alone and the inseparability of all Buddhas. It is "supreme" because it is distinguished by the reversal of dualistic conceptualization. The phrase "the wisdom of emptiness, peerless" is an extensive explanation of the term "emptiness." Because it is completely delimited by emptiness in every respect—such as the characterized and the characterizer—it is the wisdom of emptiness. That itself is "peerless" because it lacks any partiality. The phrase "renowned here as bodhicitta" is an extensive explanation of the phrase "inseparable from compassion." Because it performs diverse purposes through the identity of the dharmadhātu alone, as before, it is renowned here as bodhicitta.

དེ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལས་ཡང་དག་བྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པ་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་བྱུང་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཚིག་མདོར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་དོན་བཤད་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་ནི་རོ་གཅིག་དོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ཉིད་དོན་ནི་དགོས་པ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན། དེས་ན་དེ་ཉིད་གསུམ་ནི་རོ་གཅིག་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚིག་དང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བཤད་དོ། ། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་གོ་འཕང་གསལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་གོ་འཕང་ངོ་། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དང་།

The intention is that this is based solely upon the welfare of others. Having thus presented the extensive explanation, in order to present the detailed explanation of each part, it is said: "Perfectly arisen from the syllable HŪṂ." This is because it is the very essence of the Great Vajradhara. "Realization of yoga" refers to the realization of yoga by yogins who meditate upon the two stages. "Greatly marvelous" refers to the very fact of displaying various miraculous feats without effort. By this, the meaning explained in the context of the brief presentation of the words "without beginning or end" is clarified. "The three suchnesses are the meaning of a single taste" means that the three suchnesses—the suchness of the body, speech, and mind, as well as the essences of the faculties, objects, and consciousnesses—are of a single taste, an indivisible nature with emptiness. Since the purpose of this exists in that very meaning, it is called "the meaning of the three suchnesses as a single taste." By this, the meaning of the words "peaceful," "without focal point," and "peaceful" and so forth is explained. "The state of the avadhūtī is clear" means that the state of the avadhūtī is the thorough knowledge of the nature of conceptualization as emptiness, having reversed all conceptual elaborations. "Clear" means it is fully perfected through yogic direct perception. "By the union of coemergent joy" refers to the nature of the entities consisting of both joy and supreme joy.

དགའ་བྲལ་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཟད་པའི་ངོ་བོ་ལྷན་ཅིག་པའི་རྣམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་དང་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་དང་རྩེ་གཅིག་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། འཇུག་པ་ལ་སོགས་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བ་སྤངས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པ་ལ་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་རླུང་རྣམས་ནུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་དག་གིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོའི་ཚིག་དང་། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་དོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྲག་གི་རྣམ་པ་རྡོ་རྗེ་ཉི་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ངོ་། ། ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་མ་གོས་པ་སྟེ། འདིས་ནི་གཙོ་བོའི་ཚིག་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚིག་གི་དོན་གསུངས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་སྐད་ཅིག་དབྱེར་མེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཉེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་དབྱངས་བྲལ་བ། །

The suchness of the coemergent aspect is the nature of the exhaustion of the entity of the "separation from joy." Union with that is through the application of one-pointedness with it. "Abandoning engagement and so forth" means abandoning the engagement, abiding, and arising that serve as the means for the coemergent; this is because the winds that serve as the means for attaining the coemergent have subsided. By these, the meaning of the words for "entity" and "non-entity," as well as "lack of intrinsic nature," is explained. "The state of great bliss" means that because the aspect of the blood, which is the nature of the vajra-sun, serves as the cause for the arising of great bliss, it is the state of great bliss. "Peaceful" means that its appearances have been pacified. "Bodhicitta" refers to the conventional aspect. "Stainless" means being untainted by attachment and so forth; by this, the meaning of the words for the "principal" and "relying on non-conceptuality" is spoken. "The various moments are indivisible" means that the various aspects—the ripening, the refining, and the nature devoid of characteristics—and the moments are non-dual; it is of a nature that reverses dualistic conceptualization, because it pervades them. "The nature of expression is devoid of melody."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ན་གནས་པའི་ཧཾ་གི་ཡི་གེ་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་མངོན་དུ་གསུངས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐ་མི་དད་པའི་ཚིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཚུངས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྟག་ཏུ་གནས་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཀྱང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་མཚན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་པར་བྱེད་ཅིང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་འབབ་པར་གྱུར་པས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཆད་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པའི་སྐབས་སུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྫས་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་འདི་ལ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཐབས་རྗེས་སུ་བརྗོད་པས་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནི་འཐོབ། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ལྟེ་བའི་དབུས་ན་གནས་པའི་ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པའི་སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སོ། ། འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཙམ་པོའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐིག་ལེ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

This means that the syllable Haṃ residing in the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra), which is the nature of conventional bodhicitta, is the nature of that which is to be expressed and the nature of that which is experienced. By this, the meaning of the "unequaled wisdom of emptiness" is expressed through the words "emptiness" and "inseparable" as they are explicitly stated. Regarding the phrase "by the continuum that abides constantly," this means that the conventional bodhicitta flows and abides day and night within one's own body. For that very reason, it is said, "because the bodhicitta has come to flow." This is because, having abandoned the side of nihilism, the substance of great compassion flows during the stage of wisdom (jñāna-krama). By this, the meaning of the phrases "inseparable from compassion" and "renowned as bodhicitta" has been explained in detail. Having thus shown the essence of bodhicitta in three ways, now, in order to show that it is to be personally realized through the description of the method, it is said: "It is attained through the yoga of mantra." This refers to the yoga of mantra in the form of the syllable A residing in the center of the navel. "Attained" means the essence of the mere sound. "Mere drop" (bindu) is because of its subtlety. "Unborn" is because it is not born through the power of causes and conditions.

ཞི་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ནུབ་པར་གྱུར་པས་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པས་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གང་ཞིག་གནས་པ་དེ་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པས་སྒྲ་ཙམ་གྱི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། ད་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་ཉེ་བར་སྟོན་ཅིང་། དེའི་ཡན་ལག་གི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་བོད་པའོ། ། བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་སྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

"Peaceful" refers to the fact that, by characterizing its essential nature, the virtuous qualities of a Buddha emerge. "Self-awareness" refers to the fact that it is to be personally realized by oneself, as it cannot be expressed by words or conceptual thought. "Supreme wisdom" refers to the fact that it is the very essence of unsurpassed wisdom, because all appearances have subsided. "By practicing the conduct of mantra" refers to those who abide by the two types of mantra conduct; this is the meaning of the term "yogis who practice the conduct through the gateway of mantra." This concludes the extensive explanation of the eleventh chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Illuminating the Profound Meaning. Thus, having established the meaning of the mere words in the eleventh chapter, now, in order to state the response to the question regarding the suchness of the winds, the twelfth chapter is introduced. To begin the response to the question concerning the object of the suchness of the branch winds, it says "Then," and so forth, following the explanation of the eleventh chapter. "The meaning of the suchness of the winds" refers to the characteristics that are about to be explained. "Listen" is an address to Vajrapāṇi. "I shall explain" means "I shall speak." "Supreme suchness" means preceded by the meditation on the methods.

དེས་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མྱུར་དུ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། མྱུར་བ་ཉིད་དུ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རླུང་བསྒོམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ནི་རྣམ་པ་ལྔའམ་རྣམ་པ་བཅུ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་རླུང་སྒོམ་པ་པོ་སྟེ། དེ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་ནི་རླུང་གི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཐིག་ལེའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞ་བོ་དང་ལོང་བ་བཞིན་དུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། རླུང་གི་བཤད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཚིག་ནི་སླར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དངོས་གྲུབ་ཀུན་གྱི་རྒྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དང་། ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ཡཾ་ཡིག་དོན་གྱི་གང་ཅུང་ཟད། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་ཐམས་ཅད་བྱ། ། རཾ་ཡིག་ལ་སོགས་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག། ཅེས་གསུངས་ཏེ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། །

If one asks what is accomplished by that, it is said: "One will swiftly attain the accomplishments." This means that the vajra recitation will be accomplished very quickly. "By whom" refers to by means of the suchness of the winds. "By the yogi" means that yoga is meditative concentration; those who possess it are so called. "Meditating on the winds" means that because one meditates upon and closely examines the five or ten types of winds, they are the practitioners of wind meditation. Having thus presented the response to the question regarding the object of the suchness of the winds, in order to state the actual teaching on the suchness of the winds, the text says: "The nature of its branches is the wind-bindu," and so forth. It is called a "bindu" because its nature is awareness. "Great wisdom" means that it is connected to great wisdom, like the lame and the blind. "To be explained" means to be expressed. The explanation of the winds is thus complete. To teach the words of suchness, it says: "The words of suchness, moreover..." "The cause of all accomplishments" means for the sake of performing activities such as going and coming, and for accomplishing pacification and so forth. As it is said: "Whatever is the meaning of the syllable YAṂ, those who desire accomplishments should perform it all. By the three, such as the syllable RAṂ, one thoroughly engages in the welfare of beings." "Is said" means is expressed. The explanation of suchness is thus complete.

གཉིས་མེད་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་། རླུང་དང་། སྔགས་དང་། ལྷ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་མི་ཟད་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ངག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ཅན་ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་འཛིན་པ་རྣམས་ལའོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་རྣམ་པས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་སོ། ། དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ལའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་རྟག་པར་རོ། ། བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་པའོ། ། སྒོམ་པ་དང་བསམ་གཏན་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་དང་། འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པའོ། ། བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རླུང་གི་རང་བཞིན་སེམས་དཔའོ། །

That which is called "non-dual yoga" is so termed because it transcends the world and because wind, mantra, deity, maṇḍala, and so forth appear as dualities. Furthermore, "inexhaustible life" is so termed because it is without exhaustion. "Unborn" is so termed because it is without birth. "All-pervading" is so termed because it completely permeates the external great elements and the great elements of the body. "Peaceful" is so termed because the collection of natural [phenomena] arising through the power of the winds is thoroughly pacified. "Pervasive" is so termed because it is the nature of the suchness of speech. "In all embodied beings" refers to those who possess a body. "Inconceivable" is so termed because, in the form of clear light, it transcends the sphere of the mind. "Empty" is so termed because, in the ultimate sense, it lacks its own essence; this is also because it is dependent origination itself. "Stainless" is so termed because it is stainless through the thorough knowledge of the Buddha. "The identity of all" refers to the maṇḍalas of the four great elements, which are the nature of the winds in every respect. "Always" means at all times. "Abides" means to rely. "Through meditation, dhyāna, and yoga": "meditation" refers to the nature of body, speech, and mind, as well as mindfulness of inhalation and exhalation. "Dhyāna" refers to the heroic beings whose nature is the winds of the five Tathāgatas.

བསྒོམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་ཡང་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་དག་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་སྦྱོར་བའོ། ། དེས་རྟོགས་པས་ན་རྟོགས་པའོ། ། ཐིག་ལེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཆོས་རྣམས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གཅིག་ཉིད་གནས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་ནི་རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོ་སྟེ། ། ཐུར་སེལ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའོ། ། མཉམ་གནས་འདུ་ཤེས་ཕུང་པོ་སྟེ། ། འདུ་བྱེད་དུ་གྲགས་གྱེན་དུ་རྒྱུ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཁྱབ་བྱེད་འགྱུར། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་རྣམ་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རྣམས་རླུང་གི་དབང་གིས་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་མ་མོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་སྔོན་འགྲོ་བས། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་དབང་དུ་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། བག་ཆགས་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྒོམས་པས། བག་ཆགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་རླུང་ལྔའི་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཀུན་སྟེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནས་བཟློག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་དེ་ཉིད་མཆོག།

Because it is both meditation and meditative concentration, it is so called. These very things are yoga, which is to say, application. Because one realizes through that, it is realization. "Knowing the essence of the bindu" refers to the essence of the three types of bindus. "The state where all phenomena become one" refers to the state characterized by the five aggregates of all phenomena. That in which oneness itself resides is so called. As it is said: "The life-force is the aggregate of consciousness; the downward-clearing is the aggregate of feeling; the equal-abiding is the aggregate of perception; the upward-moving is known as the aggregate of formations; the pervasive becomes the aggregate of form—these are the five aggregates in their aspects." Thus it is taught. "The cause of the reality of mantra" means that the four aspects which serve as the cause for the reality of mantra generate the vowels, such as the letter A, by the power of the winds. As it is said: "With the reality of the winds as the preliminary, one should master the reality of mantra." "Completely liberated from all habitual tendencies" means that by meditating on the two stages of generation, the appearances of the aggregates, elements, and sense bases—the essence of habitual tendencies—cease to exist. "Omniscient" means that by the power of the five sensory winds, such as the upward-moving, all objects appear to each of the sense faculties. "Bestowing all bliss" means that it serves as the cause for reversing birth under the power of afflictions and karma. "That supreme reality at the tip of the nose..."

ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣའི་རྩེ་མོར་རོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་ནི། ངག་གི་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བསམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲས་བུའི་ཚད་ཙམ་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། འོད་ཟེར་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལྔ་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཡང་དག་སྦྱོར། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་གཉིས་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བའི་ངོ་བོ་དག་ལ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་དེའི་རྟགས་པ་ཡིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། ། གང་གིས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བློ་ལྡན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གསུམ་པའི་དོན་གྱི་དང་པོ་སྟེ། བློ་ལྡན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། གཞན་ཡང་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉམས་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ལྔའི་མཆོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་ནི་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། ཐུར་སེལ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་གྱེན་རྒྱུར་གྲགས། ། མཉམ་བཅས་ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། ཁྱབ་བྱེད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གྲགས། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་རྣམ་དག་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ།

The phrase "at the tip of the nose" refers to the conventional [tip]. "That itself is supreme" means that its supreme essence is the very cause of the luminosity of speech. "Should be contemplated" means it should be contemplated as the size of a mustard seed. "The drop of light rays" is so called because it is the very form of the five winds gathered together. If one asks how, it is said: "The union of prāṇa and āyāma." This means that the union of the two, prāṇa and āyāma, in the nature of entering and arising, is preceded by the sign of the five winds gathered together, which is the nature of being directed toward the mind. If one asks by whom it should be meditated upon, it is said: "The wise one." This is the first [meaning] of the third [case], meaning "by the wise one." The intention is that this is because of being skilled in meditating on the drop of light rays. Furthermore, if one asks what the suchness of the winds is like, it is said: "The nature of the five wisdoms." This is because the fortunate one, possessing the nature of the five wisdoms, is the delightful purity of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "The supreme of the five buddhas" is because it is the nature of the five Tathāgatas. As it is said: "Prāṇa is the Vajra of Mind; Apāna is Ratnasambhava; Udāna is known as the Vajra of Speech; Samāna is the Vajra-holder of Action; Vyāna is known as Vairocana. These are the five buddhas in their purity." Thus it is said.

། རིན་ཆེན་ལྔ་ཡི་སྦྱོར་བའི་གཟུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེལ་དང་། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་། མར་ག་ཏ་དང་། པདྨ་རཱ་ག་དང་། གསེར་གྱི་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་ནི་ནག་པོ་ཐུར་སེལ་སེར་པོ་སྟེ། དམར་པོ་གྱེན་རྒྱུ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ལྗང་བ། ། འདིར་ནི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བརྗོད་པ་སྟེ། ། ཁྱབ་བྱེད་ཀུནྡ་དང་མཉམ་འདོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། སྦྱོར་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་འགོག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་མཚན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ནི་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཐུར་སེལ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། མཉམ་གནས་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁྱབ་བྱེད་ནི་སའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཆུ་ཡི་ཁམས་ནི་སྲོག་ཅེས་བརྗོད། ། ཐུར་སེལ་ནམ་མཁའ་དེ་བཞིན་ཏེ། ། གྱེན་རྒྱུ་མེ་ཉིད་དུ་ནི་བརྗོད། ། མཉམ་གནས་དེ་བཞིན་དུ་ནི་རླུང་། ། ཁྱབ་བྱེད་ས་ཡི་ཁམས་ཡིན་ནོ། ། ཁམས་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས། དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། དེའི་ཡན་ལག་ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམས་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ལུས་མེད་ཀྱང་། མོས་པས་གཟུང་བའི་སྒྱུ་མའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ།

Regarding the phrase "the form of the union of the five jewels," this refers to the varieties of crystal, sapphire, emerald, ruby, and gold. As it is said: "The life-force is black, the downward-clearing is yellow, the upward-moving is red, and the pervasive is green like space; here, the one called 'equal-abiding' is described as being equal to the jasmine [white]." Thus it is taught. Regarding the phrase "by means of the union," it is because this serves as the cause for arresting the movement of the mind. Regarding the phrase "the characteristics of the nature of the five elements," the life-force is the essence of the purified water element; the downward-clearing is the essence of the space element; the upward-moving is the essence of the fire element; the equal-abiding is the nature of the wind element; and the pervasive is the nature of the earth element. As it is said: "The water element is called the life-force; the downward-clearing is likewise space; the upward-moving is said to be fire itself; the equal-abiding is likewise wind; the pervasive is the earth element. These are the purities of the five elements." Thus, having shown the nature of the suchness of the winds, in order to explain the method for meditating upon them, the "application of the body and so forth" is taught starting with the words "at the beginning." Regarding the phrase "the actual body-mudrā," although there is no physical body that serves as the support for vajra recitation when one has meditated on the generation stage in its two aspects, the term "actual body-mudrā" is used for the illusory body apprehended through imaginative resolve. As it is said:

རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་འདི་ཡིས་ནི། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྟེན་བྱས་ནས། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས། ། ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ངག་གི་གྲངས་ནི་ཟློས་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་དང་གཉིས་དང་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྔགས་ཀྱི་གྲངས་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གཉིས་པའོ། ། ཡིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེ་ལ་དགའ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣའི་རྩེ་མོ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྒོམས་པས་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བའི་རླུང་རྣམས་ལའོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ། ཡིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེ་ལ་དགའ། ། ཞེས་བྱ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། འདི་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་པའི་གོ་འཕང་མི་བཟད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་འདུག་པའི་གནས་སོ། ། བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བའོ། ། མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཟད་པ་ནི་འཇིག་པ་སྟེ། དེ་མེད་པས་ན་མི་ཟད་པ་སྟེ། ངག་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ནས་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་དྲན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། བགྲང་བ་ཡི་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཆད་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་སོ། ། བསྒོམ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན།

"By means of this vajra recitation, having relied upon it as before, one should accomplish all activities through the illusion-like samādhi." Thus it is said. "The number of the speech is the nature of the recitation" means that the number of mantras—consisting of one, two, or many—is the second support for the suchness of the winds. "The mind delights in the great yoga" means that by meditating on the three types of nose-tips, one engages with the winds of entering, abiding, and arising. "Thoroughly knowing the three syllables and the essence of the three Tathāgatas" is the thorough knowledge of the mind; having thus established "the mind delights in the great yoga," this itself is the great yoga, because it is devoid of the characteristics of any other yoga. "The inexhaustible stage of meditation" refers to the state of abiding in the essence of vajra recitation through the three types of mudrās of body, speech, and mind. "Meditation" means to familiarize oneself. "Inexhaustible" means that exhaustion is destruction; since that is absent, it is inexhaustible, because speech has two aspects of clear light. Having thus taught the application of the body and so forth, in order to express the mindfulness of the exiting and entering, the brief presentation of its branches is stated: "By means of the application of counting," and so forth, through the six aspects that are about to be explained. "That which is to be meditated upon" is the essence of the suchness of the winds. If one asks, "By what?"

དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའམ། ཐུན་མཚམས་བཞིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བགྲང་བྱའི་གྲངས་ཀྱི་དབུགས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། བགྲང་བྱ་ནི་གྲངས་སོ། ། དབུགས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པ་དང་ཆད་པའི་དབུགས་ཀྱི་གྲངས་སྤངས་པ་དང་། འདྲེས་པའི་གྲངས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས། ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་དབུགས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་བཞིན་དབུགས་ནི་རྣམ་སྤྱོད་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བཤད་དེ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལས་ལྷག་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆས་བགྲངས་པས་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བརྒྱའི་ངོ་བོའི་དབུགས་རྒྱུ་བའི་གྲངས་ཀྱིས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཐུན་རེ་རེ་ལ་བརྒྱ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱི་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་རླུང་ནི་རྣམ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་གནས་བསྟན་པ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་རྩའི་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བས་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའི་གནས་པའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའོ། ། དུས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་རྟོག་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་མཚན་ཉིད་གསུངས་ཏེ། གནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱུ་བའི་ངོ་བོ་དབྱེ་བའི་དུས་ཏེ་དེས་སོ། ། རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རླུང་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཟློག་པ་དང་། །

Therefore, it is said, "by the supreme yogi." This means that the yogi who is free from the characteristics of one who meditates on the generation stage (utpattikrama) and is devoted to meditating on the completion stage (niṣpannakrama). "Constantly" means until the end of a half-session, or during the four sessions. For that very reason, it is said, "by the breaths to be counted." "To be counted" refers to the number. "By the number of breaths" means having abandoned the number of breaths that are excessive or deficient, and having completely abandoned mixed counts, it is the nature of the number of twenty-one thousand six hundred breaths. "Likewise, the breaths should be analyzed" explains the subsequent application. By counting the remaining portions of the maṇḍalas from each individual maṇḍala, there are nine hundred and nine hundred breaths in the nature of the flow. Through the sequence of entering and so forth, the wind characterized by the number of twenty-seven hundred in each session is what is called "analyzing." This indicates the location, which connects with the term "conceptualization." The analysis of the abiding of the inhalation and exhalation of breaths occurs through the thorough flow of the channel-maṇḍalas in each individual maṇḍala. "Conceptualization of the divisions of time" explains the characteristic. It is the time of division, the nature of the flow of one hundred and eight conceptualizations in each respective location. "Conceptualization" has the sense of being an illustration. "By the winds, the reversal..." [is stated].

ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་ལྡོག་པ་གསུངས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ངོ་བོ་བཟློག་པས་པས་རྟོག་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྟོག་པ་དང་བཅས་སྤངས་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་སོ། ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་བཟློག་ནས། རླུང་གི་ངོ་བོ་གཅིག་པུ་གནས་པ་ལ་དལ་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་འདིས་སོ། ། དྲུག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་སོ། ། མདོར་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འབྱུང་དང་རྔུབ་པར་རྗེས་སུ་དྲན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རླུང་ནི་རྔུབ་པའོ། ། འགྲོ་བའི་རླུང་ནི་འབྱུང་བའོ། ། དེ་དག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པའི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། རྒྱས་པ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་བགྲང་བའི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། ཐོག་མར་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དང་པོར་རེ་ཞིག་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྱུ་མའི་ལུས་ལ་དམིགས་ལ། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ཆད་པ་དང་ལྷག་པ་དང་འདྲེས་པའི་གྲངས་ཡོངས་སུ་དོར་ནས་སོ། ། ཉི་ཁྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུའོ། ། ཆིག་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་གོ། ། བརྒྱ་ཕྲག་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་བརྒྱའོ། ། ཉིན་མཚན་གྲངས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་མཚན་གྱི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པས་ཐེ་ཚོམ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

This refers to the explanation of the reversal. By reversing the nature of conceptualization, the meaning is that one is reversed from the nature of conceptualization into the nature of a beginner yogi who is free from conceptualization. "Abandoning conceptualization" refers to the explanation of purification. Having reversed conceptualization, the meaning is that one abides in the singular nature of the wind through slowness. "In this way, by six aspects" refers to this reasoning. "By six" means by six aspects. "In brief" means by way of being concise. "Mindfulness of exhalation and inhalation": the entering wind is inhalation; the departing wind is exhalation. Mindfulness of these is the illustration. Having thus explained the brief presentation of mindfulness of exhalation and inhalation, in order to show the detailed explanation, the nature of its branches, counting, is taught: "First, the life-force and downward-clearing [winds]," and so forth. First, one should focus on the illusory body arising from aspiration, having completely discarded the count of the life-force and downward-clearing winds as being deficient, excessive, or mixed. "Twenty thousand" means twenty thousand. "One thousand" means one thousand. "Six hundred" means six hundred. "The count of day and night" means by the count of day and night. "Definitely" means that because it was taught by the Blessed One, doubt is eliminated.

དེ་ལྟར་གྲངས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དུས་ཀྱི་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། ཇི་སྲིད་གྲངས་ནི་ཐོབ་པའི་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་རིགས་པས་དབུགས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་གྲངས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ནི་ཐོབ་པའོ། ། ཉིན་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱིས་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་རྣོན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་བརྗོད་པའོ། ། གྲངས་ནི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་བསྟན་པའིའོ། ། གྲངས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱི་སྐྱོན་སྤངས་ནས་སོ། ། སྦྱོར་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གྲངས་ཀྱི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་རྗེས་འགྲོ་ཟློས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞུ་རྒྱུད་ཀྱི་རིགས་པའམ། པི་ཝང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་རིགས་པ་གྲངས་ཀྱི་རྗེས་ལའོ། ། ཐུན་ཚོད་སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཉིན་མཚན་གྱི་དབྱེ་བ་བརྒྱད་དམ། ཕལ་ཆེར་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བའི་ངོ་བོ་རྣམས་ལའོ། ། སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སོ་སོར་རོ། ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཟློས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རླུང་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐུན་རེ་རེའི་ཚད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་ཚད་རེ་རེ་ལའོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་རྣམས་ལ་བརྟགས་ཏེ།

Having thus shown the nature of the number, in order to state the certainty of the time: "As long as the number is attained," refers to the attainment of the number of twenty-one thousand six hundred breaths according to the logic just explained; thus, "the number is attained." "In twenty-seven days" refers to the definitive statement based on those with the sharpest faculties over a period of twenty-seven days. "By means of applying the number" refers to what was just shown. "The number" refers to what was previously explained. "Correctly" means having abandoned the faults of the number. "By means of applying" means "one should do." Having thus shown the detailed explanation of the number in two ways, in order to explain the detailed explanation of the subsequent application, the nature of its branches is shown: "Then the subsequent application becomes a repetition," and so forth. This follows the number according to the logic of the bowstring or the logic of the lute string. "In each session" refers to the eight divisions of day and night well-known in the world, or generally to the nature of the divisions of eight ghaṭikās each. "Respectively" means individually and specifically. "The subsequent application becomes a repetition" means that it applies to the winds of the entire body. "In the measure of each session" means in each individual session. "Prāṇāyāma" means having examined the inhalations and exhalations.

ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱའི་གྲངས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆ་གཅིག་ལ་རྐང་པ་གཅིག་དང་ཉིས་བརྒྱའི་དབུགས་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། གང་དུ་གཅིག་ཡོད་པ་དེར་བཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆས་བརྟག་པ་ལ་ཆ་བཞིས་བརྩིས་ན། དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ལ་དགུ་བརྒྱར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སུམ་འགྱུར་དུ་བྱས་པས་བརྒྱ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱི་གྲངས་ཀྱི་དབུགས་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ངེས་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གི་ངེས་པའོ། ། གཟུང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དུས་ཀྱི་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རྣམ་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་བརྒྱ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱི་དབུགས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རྣམ་པ་དེས། ཉིན་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་དོ། ། འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་རླུང་དང་ས་དང་ཆུའི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཉིན་དང་མཚན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་སོ་སོར་བརྒྱ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱི་གྲངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལ་བརྒྱད་བརྒྱས་ལྷག་པའི་སྟོང་ཕྲག་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་མོ་ལ་ཡང་དེ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། །

This is connected to the phrase "by the number of two thousand seven hundred." Regarding that, the statement "one part of the maṇḍala becomes one and two hundred breaths" is the certainty of the Blessed One. The principle that "where there is one, there are four" is logical; for when the parts of the maṇḍalas of the four great elements are calculated as four parts, one maṇḍala becomes nine hundred. When these are tripled by way of their nature as entering, abiding, and arising, they become the number of breaths in twenty-seven hundred. "Certainty" refers to one's own experience and the certainty of the Blessed One's word. "Apprehender" means that which indicates. Having thus shown the nature of the subsequent application, in order to apply the certainty of time, it is said: "By the manner of complete determination." By that manner of complete determination through the number of twenty-seven hundred breaths for each maṇḍala, it is said: "In twenty-seven days," as explained previously. "By the division of the four wheels" means by the division of fire, wind, earth, and water. "Day and night" means that for each maṇḍala during the day, there are twenty-seven hundred breaths; thus, for the four maṇḍalas, it becomes ten thousand eight hundred. At night, it is also the same.

གཉིས་ཀ་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་བཤད་ནས། གནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པ་ནི། དེ་ནས་གནས་པའི་འབད་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་རྗེས་ལའོ། ། གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་སྐྱེ་བའི་གནས་སོ། ། འབད་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་བརྒྱུད་པའམ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཐ་དད་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ག་དང་། གསང་བ་དང་། ལྟེ་བ་དང་། མགྲིན་པ་དང་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རབ་ཏུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ལྔ་པོ་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། ། རྩ་ཡི་འཁོར་ལོ་རྒྱུ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་རྩའི་འཁོར་ལོ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་རྒྱུ་བའམ། འཁོར་ལོ་དྲུག་དང་འཁོར་ལོ་བཞིའི་གྲངས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ལེའུ་གསུམ་པོ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་དུའོ། ། འབྱུང་དང་རྔུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བྱས་ནས་སོ། ། ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེ་བར་མཚོན་པ་དང་བྱ་བ་སྟེ་འདི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་བྱུང་བའི་དབུགས་དང་། འདི་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་བྱུང་བའི་དབུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐུན་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། ཐུན་གཅིག་པ་འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་སྦྱོར་བ་དང་།

The literal meaning of the statement is that when both are combined into one, they become twenty-one thousand six hundred. Having thus explained the application of the two aspects, in order to show the detailed explanation of the locations, the nature of their branches is expressed: "Then, by the effort of abiding..." and so forth. "Then" means following the application. "Abiding" refers to the locations where the winds arise. "By effort" means by the lineage of gurus or the sequence of close indications. "Distinctly" refers to the characteristics of pervading the heart, the secret place, the navel, the throat, and the entire body. "Thoroughly examined" means identifying the five winds, such as the life-sustaining wind and so forth. "By the movement of the channel-wheels" means the movement of the winds arising from the channel-wheels in each maṇḍala, or according to the number of the six wheels and four wheels as explained in the three chapters. "Exhalation and inhalation" refers to the nature of entering, abiding, and arising. "Definitely" means having eliminated doubt. "Of the definite grasping" means the indication of the divisions and the activity, such as "this is the breath arising from the fire maṇḍala" and "this is the breath arising from the wind maṇḍala," which refers to the divisions of the sessions and the meaning of "in this very single session." "From that application" refers to the application of the winds.

དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། རྩའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། ། དཔྱད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་འདི་ལས་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རླུང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིག་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་གནས་ཀྱི་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས་དུས་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་འཁོར་ལོ་རྩའི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གམ་བཞི་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་རྣམས་ལ་རྩ་རྣམས་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མིང་ཅན་དེ་ནི་འཁོར་ལོའི་རྩའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། ། ཉིན་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གནས་རྒྱས་པར་བཤད་ནས། མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པ་ནི། དེ་ནས་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་འདི་གཅིག་པུར་མ་ཟད་ཀྱི། ། འོན་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི། ། ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གནས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། གནས་ནི་སོ་སོར་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་ལའོ། ། རྣམ་རྟོག་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་གསུམ་པར་གསུངས་པའི། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། །

It is by means of the practice of exhaling and inhaling. What is called the "wheel of channels" is that which serves as the support for the winds. "Should be analyzed" means that one should understand through knowledge that such winds arise from these channels, and so forth. Having thus shown the nature of the detailed explanation of the locations, in order to state the certainty of the time, it is said: "By the division of the channels of the wheels." This refers to the six or four wheels, such as the emanation wheel and so forth, and the maṇḍalas of the four great elements; the channels within those are the "channels of the wheels," which will be named as they are explained. Their "division" is the specific classification. "In twenty-seven days" is as before. Having thus explained the locations in two ways, in order to show the detailed explanation of the characteristics, the nature of its branches is stated: "Then, the characteristics are authentic..." This means that it is not only this wind, but rather the four great elements that are to be correctly examined as the characteristics. If one asks how this is to be done, it is said: "By the division of the locations." "By the division of the locations" means according to the distinctions of the locations. To demonstrate that very point, it is said: "Having individually analyzed the locations," which refers to the winds based on a single maṇḍala. "One hundred and eight conceptual thoughts" refers to those mentioned in the third chapter, beginning with: "Desire, hatred, and delusion..." and so forth.

རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་རླུང་གི་བཞོན་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྟེན་ནས། དེ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རླུང་ལ་ཞོན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་རྟོག་མེད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཉིད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའོ། ། སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྟོག་པ་སྤངས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་གློ་བུར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྤངས་པ་ནི་རྣམ་པར་དབེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གང་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ནི་ལྷག་པར་རྒྱུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཡུལ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྒྱས་པར་བཤད་ནས། དུས་ཀྱི་ངེས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཉིན་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །

Regarding "wind": because consciousness relies upon the vehicle of the wind based on external objects, it brings those [objects] into being. "The supreme application free from conceptualization" means that, in the ultimate sense, it is free from conceptualization in relation to the consciousness riding the wind, which is naturally pure, because it is empty of the afflictions. "Supreme" means it is equal to the sky itself. "Application" means it is, in the ultimate sense, the state of complete pacification. For that very reason, it is said: "Its nature is the abandonment of conceptualization," because it does not deviate from its own essence through the power of adventitious afflictions. "Conceptualization" refers to the various conceptual thoughts. "Abandonment" refers to those things that possess the nature of being utterly secluded; thus it is so called. "The nature of all things" means that within consciousness itself, the very aspect of those [things] appears. "One hundred and eight flow abundantly" is intended to mean that conceptualizations have turned their backs on their objects. Having thus explained the nature of the characteristics in detail, in order to state the certainty of the time, it is said: "This is yoga," and so forth. The "nature" refers to the characteristics previously explained. "Supreme" indicates the natural luminosity. "Perfect" means by way of an unerring essence. "In twenty-seven days" is as explained before.

མཚན་ཉིད་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པ་སྒོམ་པ་པོའོ། ། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ག་ལ་སོགས་པའི་གནས་སོ། ། ཇི་ལྟར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བསྟན་ནས། ལོག་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པ་ནི་དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་ལོག་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་གི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོས་ལོག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗེས་ནས་སོ། ། ཇི་ལྟར་བརྗེ་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྟོག་དང་བཅས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྦྱར་བས་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རྟོག་མེད་རླུང་ཆེན་པོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་བཟློག་ནས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་རྟོག་མེད་པའོ། ། རང་གི་རང་བཞིན་ཐོབ་པས་ན་རླུང་ཆེན་པོའོ། ། རྩའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རམ་འཁོར་ལོ་དྲུག་གམ་བཞི་རྣམས་ལའོ། ། བཙལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་བཙལ་བའོ། ། དེ་ཐོབ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རླུང་གི་ངོ་བོས་ཐོབ་ནས་སོ། ། ལོག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པ་བརྟེན་པའོ། །

Regarding the phrase "meditating on the characteristics," this refers to the winds. "By the yogi" refers to the practitioner who meditates on mindfulness of inhalation and exhalation. "As they abide" refers to the locations such as the heart and so forth. "As the self" means the essential nature as it abides. Having thus shown the detailed explanation of the characteristics through these two aspects, the detailed explanation of the reversal is shown by its own nature: "Then, having reversed the yoga," it is said. "Having reversed" means having changed the yoga of the winds that meditates on suchness. If one asks how it is to be changed, it is said: "The yogi with conceptualization," which means the nature of the one hundred and eight conceptualizations. By applying this to beginner yogis and others through the meditation on virtuous dharmas, they should be applied to the nature of the three Tathāgatas. For that very reason, it is said: "The great wind without conceptualization." Because it turns away from mundane, contaminated dharmas and applies itself to supramundane dharmas, it is "without conceptualization." Because it attains its own natural state, it is the "great wind." "The wheel of channels" refers to the maṇḍalas of fire and so forth, or the six or four wheels. "Sought" means pursued. "Having attained that" means having attained it through the nature of the non-conceptual wind. "Reversal" means relying on the turning back.

དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་བཟུང་བ་ལས་སོ། ། ཉོན་མོངས་ཀུན་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ལོག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། དུས་ངེས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ངེས་པ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་སྦྱར་བས་རླུང་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཉིན་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་མོ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། ལོག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བའོ། ། མཁས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པས་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལོག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། རྣམ་དག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལོག་པ་བསྟན་པའི་རྗེས་ལའོ། ། རྣམ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམས་སོ། ། ཡང་དག་རྣལ་འབྱོར་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་བསྒོམ་པའམ། ཡི་གེ་གསུམ་བསྒོམ་པས་སོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རྣམ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའི་དབུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལའོ། །

Then, the phrase "from the nature of the object" refers to the apprehension of the object's essence. "By the fetters of the afflictions" means by the application of conceptualization. Having thus shown the detailed explanation of the erroneous, in order to state the certainty of time, it says "from certainty," because the wind is certain through its application to virtuous phenomena. "Ultimate" refers to the essence that is naturally pure. "For twenty-seven days" is as before. "By the beginner yogi" refers to the application of meditating on the generation stage, which is neither profound nor extremely profound. "From the erroneous" refers to the characteristic of the reversal of the conceptual wind. "Should be meditated upon" means to be familiarized with. "By the wise" is because of the thorough knowledge of meditation on the erroneous. Having thus shown the detailed explanation of the erroneous in two ways, in order to state the detailed explanation of the pure, the nature of its branches is shown by saying "Then, the pure," and so forth, following the teaching on the erroneous. "Pure" means completely purified. "Those also" refers to the winds. "By the power of authentic yoga" means by meditating on the essence of non-substantiality or by meditating on the three syllables. "Conceptualization of prāṇa and āyāma" refers to the conceptualizations of the exhaled and inhaled breaths.

བཀག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལས་ལོག་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་སྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གནོད་པ་མེད་པ་བདེན་པའི་དོན། ། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས། ། གནོད་པ་མེད་པའི་འབད་པས་ཀྱང་། ། བློ་ལ་དེ་ཕྱོགས་ལྷུང་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རྣལ་འབྱོར་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའོ། ། རླུང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སྣ་རྩེ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ལ་ཐིག་ལེ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འཛིན་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེའི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་དག་གི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དུས་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་མེད་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ལོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། ཉིན་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་བསྒོམ་པའི་ཐབས་བསྟན་ནས། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་ལས་སོ། ། གཡེང་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིའོ། །

"Refraining" means turning away from the orientation toward contaminated phenomena (sāsrava-dharma) and cultivating uncontaminated virtuous phenomena (anāsrava-kuśala-dharma) itself. "Completely" means by way of the nature of phenomena (dharmatā) such that they do not arise again. As it is said: "Non-harm is the meaning of truth; By nature, it is the discordant side. Even with effort that is non-harming, The mind falls toward that side." Nevertheless, "yoga is to be cultivated" refers to the means obtained through the stage of vajra recitation (vajrajāpa). "The suchness of the winds" refers to the essence of holding the three types of drops (bindu) at the three types of nose-tips, according to the division of the three types of yogis. Its cause is the meaning of "the producer, the purified." Thus, having shown the essential nature through the detailed explanation of purity, in order to state the definite time, it is said: "By the supreme yoga of non-duality," which is of a nature that has turned away from conceptual construction (vikalpa). "For twenty-seven days and nights" is as explained before. Thus, the detailed explanation through six aspects has been shown. Having thus shown the method of cultivating that through two aspects, in order to state the detailed explanation of the suchness of the winds, the cause of one-pointed mind, which is its branch, is taught: "Relying on the suchness of the winds," and so forth. This refers to the activity previously explained. "The distracted mind" refers to the mental continuum of individuals that is not in meditative equipoise (asamāhita) due to being oriented toward objects.

དག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའོ། ། རྟེན་ནི་གནས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་རྩེ་གཅིག་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། དག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའོ། ། རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བཤད་མ་ཐག་པའི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་བ་ལོག་ནས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་སྒྲུབ་པས་སོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གདམས་ངག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་བཞིན་པའི་རབ་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པར་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རྒྱུ་བ་བརྗོད་ནས། དེའི་དོན་དུ་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁང་བཟང་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁང་པ་གསར་པ་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་རོ། ། ས་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་བ་དང་དམའ་བའི་སྐྱོན་བཟློག་པ་དང་། ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་བས་ཁང་བཟང་འཛིན་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་སའི་སྟེང་དུའོ། ། བགེགས་དང་བྲལ་བྱས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ལྷ་དང་།

"Will become pure" means it will become completely purified. "Support" means the foundation. Regarding "therein," it is because the suchness of the wind possesses such qualities; therefore, "with a one-pointed mind" means with a mind free from distraction. "Will become pure" means it will become completely purified. By the power of the wind, the movement of the one hundred and eight conceptual thoughts just described is reversed. "By suchness" means by the characteristic of the mindfulness of inhalation and exhalation explained immediately prior. "The supreme yoga of the reality of the wind" means by means of the practice of the supreme essence, the vajra recitation. "Correctly" means by the power of unerring instructions. "Clearly" means because it appears clearly as the meditation reaches its ultimate perfection. Having thus described the movement of the one-pointed mind, in order to provide an illustration for its purpose, it is said: "Just as when constructing a palace," and so forth. This refers to those such as the builders of a new house. "Just as" means in accordance with how it is. "First" means at the beginning. "The ground is thoroughly purified" means that by removing the defects of unevenness and extracting thorns, the ground is made capable of supporting the palace. "Therein" means upon the thoroughly purified ground. "Having cleared away obstacles" refers to the earth deities and—

འབྱུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བགེགས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེགས་པར་དག་པར་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་སྲེག་དང་གཏོར་མ་ལ་སོགས་པས་ལེགས་པར་དག་པར་བྱས་པའོ། ། ཁང་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་པའོ། ། སྐལ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་བཟང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བཀྲ་ཤིས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཉམས་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བདེ་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུའི་དབྱེ་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པ་ལས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། བློ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་དཔེ་བསྟན་ཏོ། ། དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལེགས་པར་སྦྱངས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ། ། ཁང་བཟང་བྱེད་པ་བཞིན་དུའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས་སོ། ། རྣམ་པར་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྲོག་ཀྱང་ཡིན་ལ་རྩོལ་བ་ཡང་ཡིན་པས་ན་སྲོག་དང་རྩོལ་བའོ། ། དེ་དག་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི། རྣམ་པ་དྲུག་གིས་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྔོན་དུ་སོང་བས་སོ། ། མཉམ་གཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡང་རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །

This is for the purpose of pacifying obstructors such as elemental spirits. "Thoroughly purified" means having been well-purified by means of fire offerings, torma offerings, and so forth. "Palatial mansion" refers to a house. "Fortunate" is because it is extremely auspicious due to its excellent proportions. "Delightful" is because it generates mental bliss. "As desired" means according to the distinction between great or small desires. "By the wise" refers to the manner of performing the work and so forth. "Of good intelligence" is because of being skilled in emanating the house and so forth. This provides the example. To show the actual meaning, it says "likewise": "Just as a palatial mansion is built on a well-purified site." "Yogin" refers to the meditation on the completion stage. "Supreme wisdom" is that which serves as the cause for generating the supreme vajra recitation. "The reality of the winds" is as previously explained and as will be explained later. "Meditate" means to familiarize oneself. If one asks how, it says "of prāṇa and āyāma"; since it is both prāṇa and āyāma, it is "prāṇāyāma." "Perfectly joined with those" is the characteristic of mindfulness of the exhalation and inhalation in six ways. "Preceded by that" means having that as a prerequisite. "Having settled in meditative equipoise" is because one has become extremely one-pointed regarding the objects such as the counting [of breaths].

རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པས་ན་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་བསྟན་ནས། དེའི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐོག་མ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུའོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའོ། ། འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་བཏུ་བ་དང་། སྔགས་ཀྱི་དོན་དང་། སྔགས་ཀྱི་བརྡ་དང་། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམས་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རླུང་གསུམ་ཡི་གེ་གསུམ་ལ་སྦྱར་བས་གསལ་བའོ། ། འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ནས། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་ལ་རླུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། འོད་ཟེར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་ལྔ་པའི་ངོ་བོ་སྟེ།

"By the supreme yoga" means that which serves as the cause for generating the supreme meditative absorption (samādhi). "Great wisdom" is so called because it acts as the antidote to one-sided wisdom. "Should be meditated upon" means it should be cultivated through familiarity. "Thus, the knower of yoga" refers to the manner previously explained. Yoga is "recollection" (anusmṛti) because it is the knowledge of the characteristics of the inhalation and exhalation. Having thus shown the meaning, in order to state its result, the words "at the beginning" are spoken; "at the beginning" means at the very first. "The suchness of the winds" refers to the method of vajra recitation. "Arises" means it emerges. "The suchness of mantra" is fourfold, through the divisions of the extraction of mantra, the meaning of mantra, the symbolic code of mantra, and the suchness of mantra. "Then" means following the meditation on the suchness of the winds. "Clear" means that the three winds, characterized by entering, abiding, and arising, are made clear by being applied to the three syllables. "Arises" connects to what was explained previously. Having thus shown its result, in order to state the detailed explanation of the suchness of the winds, the nature of its individual branches is explained in detail with the words "In that regard, of the winds," and so forth. The remainder is "one should meditate on its own nature." "Supreme rays of light" refers to the nature of the five-colored light rays.

རླུང་ལྔ་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཁ་དོག་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་བཞིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། ། ཐུར་སེལ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའོ། ། མཉམ་གནས་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། ཁྱབ་བྱེད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཐུར་སེལ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཉམ་གནས་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁྱབ་བྱེད་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རླུང་ལྔ་ཉིད་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་འབབ་པས་རླུང་ལྔ་རྒྱུ་བའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལྔའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཟླ་བ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པ་ལྔས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པའི་གནས་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

This is because they are the very nature of the five winds gathered together. "Five colors" means they possess the colors of the five Tathāgatas. "Great clarity" means they are made luminous by the very nature of clear light. "The nature of the five Tathāgatas" has already been explained. Regarding the phrase "the essence of the five aggregates": the life-sustaining wind is the aggregate of consciousness; the downward-clearing wind is the aggregate of feeling; the equal-abiding wind is the aggregate of perception; the upward-moving wind is the aggregate of formations; and the pervasive wind is the aggregate of form. Regarding "the five aggregates are completely pure": the life-sustaining wind is the wisdom of the utterly pure dharmadhātu; the downward-clearing wind is the wisdom of equality; the equal-abiding wind is the wisdom of individual discernment; the upward-moving wind is the all-accomplishing wisdom; and the pervasive wind is the mirror-like wisdom. "They circulate as the five winds" means that the five winds circulate through the flow of the five, such as the life-sustaining wind and so forth. Regarding "of the five manifest enlightenments," it is as it was said: "The mirror-like wisdom is the moon," and so forth. Because they are similar to that, the five winds should be understood as the fivefold manifest enlightenment through the purity of the five wisdoms. "The supreme state" means it serves as the cause for actualizing the vajra recitation. Having thus taught the detailed explanation, in order to state the definite location for meditating on the bindu of light rays:

སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་དེ་ཉིད་མཆོག། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣའི་རྩེ་མོར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། རླུང་ལྔ་ཡི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་གི་ཐིག་ལེ་ཞེས་ནི་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྔགས་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལྟོས་པས་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པའི་གནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། རྒྱུད་གཞན་རྣམས་སུ་ངག་གཅིག་པུ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྣ་རྩེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེའོ། ། རྒྱུད་གཞན་རྣམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བའི་རྒྱུད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལའོ། ། གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོས་སོ། ། སྣ་རྩེ་ཡུངས་ཀར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེར་ནི་གདོང་གི་སྣ་རྩེ་ལའོ། ། ཡུངས་ཀར་དེ་ཡང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་མོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ལ་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་དེ་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ལྔའི་རང་བཞིན་འོད་ཟེར་ལྔ་གནས་པ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལས་བྱུང་བ་བཞི་དང་། ལྔ་པ་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འོད་ཟེར་རོ། །

It is said: "At the tip of the nose is that supreme reality." This means that at the tip of the conventional nose, it serves as the cause for one-pointedness of mind. "The very essence of the five winds" is said because it is the condensed reality itself. "Explained as the drop of wind" means that, in relation to other mantra-substance drops, it is the drop of light rays. "Perfect" means that it is not a mere mental construction. It is established by its own nature. "Luminous" means that it appears in that way to the yogi’s cognition. Having thus taught the detailed explanation of the place for meditating on the drop of light rays, in order to state what is taught as a single expression in other tantras, it says "at the nose-tip" and so forth. In that context, "that" refers to the drop of light rays. "In other tantras" refers to the root tantras such as the Glorious Guhyasamāja and others. "Taught" means by the nature of oneself as Vajrasattva. "Nose-tip, white mustard" means that the conventional nose-tip is the tip of the physical nose. "That white mustard" means the size of a white mustard seed. "The constant of prāṇa and āyāma" means that which characterizes prāṇa and āyāma. "Abiding in prāṇa and āyāma" means that within that very prāṇa and āyāma, the five light rays of the nature of the five buddhas abide; these are the four light rays arising from the four maṇḍalas, and the fifth, the light ray of the nature of the pervasive one.

འདིས་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ངོ་བོའི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། རིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱུད་གཞན་རྣམས་སུ་ངག་བསྟན་ནས། རླུང་འཇུག་པའི་ལམ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྟེང་གི་སྣ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་འོད་ཟེར་འདི་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟེང་གི་སྣ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གདོང་གི་སྣ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཡོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉི་མའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་མགྲིན་པར་གནས་པ་ལས་གཡས་པའི་སྣ་བུག་ལས་ཁ་དོག་དམར་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་རྒྱུའོ། ། ཐུན་གཉིས་པ་ལ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པ་ལས། གཡོན་པའི་སྣ་བུག་ནས་འོད་ཟེར་སྔོན་པོའི་ཁ་དོག་གིས་རྒྱུའོ། ། ཉི་མ་གུང་གི་རྗེས་ལ་ཐུན་གསུམ་པ་ལ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསང་བའི་པདྨ་ལ་གནས་པ་ལས། འོད་ཟེར་ཁ་དོག་སེར་པོ་སྣ་བུག་གཉིས་ཀ་ནས་རྒྱུའོ། ། ཐུན་བཞི་པ་ལ་སྙིང་གའི་པདྨར་གནས་པའི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་དཀར་པོ་སྣ་བུག་གཉིས་ཀ་ནས་དལ་གྱིས་རྒྱུ་བར་བྱེད་དོ། ། མཚན་མོ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུའོ། ། འདི་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་སོ་སོ་ལ་ཆ་བཞི་གཙོ་བོ་དང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོས་གནས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་གི་ཆ་ཤར་བ་ན། གཡས་པའི་གཡས་པ་ལས་འོད་ཟེར་དམར་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། མེའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆ་ཤར་བ་ན་གཡས་པའི་གཡོན་པ་ལས་འོད་ཟེར་ལྗང་སེར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །

By this, it is shown to be the bindu of the nature of light rays, according to the etymological definition of bindu as the mode of awareness. Having thus taught the speech in other tantras, in order to describe the path through which the winds enter, it is said: "From the upper nose," and so forth. These light rays of his circulate from the "upper nose"—that is, from the nostrils of the face—throughout all the realms of sentient beings. How so? For that reason, it is said: "From the left," and so forth. During the first watch of the day, from the fire maṇḍala situated at the throat, light rays of red color circulate through the right nostril. During the second watch, from the wind maṇḍala situated at the navel, light rays of blue color circulate through the left nostril. Following midday, during the third watch, from the earth maṇḍala situated at the secret lotus, light rays of yellow color circulate through both nostrils. During the fourth watch, from the water maṇḍala situated at the heart lotus, light rays of white color circulate slowly through both nostrils. The same applies to the night. Furthermore, within each maṇḍala, the four parts exist in the nature of the primary and the secondary; these should also be understood according to that very sequence. As it is said: "When the own-part of the fire maṇḍala arises, red light rays emerge from the right of the right. When the part of the fire-wind maṇḍala arises, yellowish-green light rays emerge from the left of the right."

མེའི་སའི་ཆ་འཆར་བ་ན་གཡས་པའི་གཉིས་ཀ་ལས་འོད་ཟེར་སེར་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། མེ་ཆུའི་ཆ་འཆར་བ་ན་གཡས་པའི་གཉིས་ཀ་ལས་དལ་བར་རྒྱུ་བའི་འོད་ཟེར་དཀར་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ནང་གི་དུས་ནི་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་དུ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་དབུགས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་གྲངས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དུ་དབྱུ་གུ་དང་། ཐུན་གྱི་དབྱེ་བས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བས་བྱས་པའི་དུས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་སྲོག་དང་ཐུར་སེར་གྱིས་བྱས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་རླུང་ལ་འཇུག་པའི་ལམ་བརྗོད་ནས། རླུང་གི་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ལྐོག་མ་སྙིང་ག་ལྟེ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལྐོག་མའི་ཆུ་སྐྱེས་ལ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོད་ཟེར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་དང་རླུང་དང་སའི་འོད་ཟེར་རྣམས་སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་གསང་བའི་ཆུ་སྐྱེས་རྣམས་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བསྟན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་སྟོན་ཏེ་བྱེད་པའི་ཁམས་རྣམས་ལ་དོན་དུ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། འོ་ན་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རླུང་རྣམས་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་གཉིས་བྱེད་པར་རིགས་ཤེ་ན། འདི་ནི་སྐྱོན་མེད་དེ་འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མའི་ཚིག་མི་སྣང་བར་བྱས་ནས།

When the fire element arises, yellow light rays emerge from both of the right [nostrils]. When the water element arises, white light rays that flow slowly emerge from both of the right [nostrils]. The same should be applied to the others as well. For that very reason, it is said: "The internal time is explained." Just as there are sixty-four divisions in one external day, there are twenty-one thousand six hundred breaths in one day. Just as externally there are divisions of danda and yama created by the sun and moon, so too internally there is the meaning of "time" created by the prāṇa and apāna winds. Having thus described the path of the winds' entry, in order to extensively teach the functions of the winds, the brief presentation of their branches is stated: "The throat, the heart, the navel..." This means that the light rays of the fire maṇḍala reside in the lotus of the throat; likewise, the light rays of water, wind, and earth reside in the lotuses of the heart, the navel, and the secret place—this is the teaching on the locations. These also demonstrate going and coming, because the functional elements have multiple meanings. The word "demonstrates" (ston) has the sense of "functioning." One might ask: "How is it logical for the winds, which consist of entering, abiding, and arising, to perform both going and coming?" This is not a fault, for the intermediate words "not going" and "coming" have been elided.

སྡུད་པ་ལ་གཉིས་ལྡན་གྱི་བསྡུ་བ་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྲ་བ་དང་རགས་པའི་དབྱེ་བས་དུས་ཀྱི་ངེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིས་ནི་ཕལ་ཆེར་ཉིན་མཚན་ནོ། ། དེ་དང་ཉིན་མཚན་གྱི་དབྱེ་བས་ཐུན་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཐུན་གྱི་ཚད་ཀྱང་དབྱུ་གུ་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ནི་འོད་གསལ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་འཆར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་ལ་རྒྱུ་བའི་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཡུད་ཙམ་མཚོན་པར་དཀའ་བའི་སྐད་ཅིག་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པ་ཡིན་གྱི་མ་དཔྱད་པའི་ཉམས་དགའ་བར་རགས་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་རེ་ཞིག་རྩེ་མོའི་སྐད་ཅིག་མ་ཉེ་བར་མཚོན་བ་ནི་ཉིན་མོ་ཆུ་ཚོད་གཉིས་དང་མཚན་མོ་ལ་ཡང་གཉིས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཐུན་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་ལ་ཆུ་ཚོད་བཞིའི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་མཐོང་བས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་འཆར་བས་ན་སོ་སོར་ཐུན་ཕྱེད་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱི་རྒྱུ་བ་སྣའི་རྩེ་མོར་གཟུང་བར་གྱུར་པ་ན་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆུ་ཚོད་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཐུན་ཕྱེད་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་དབྱེ་བ་རིགས་པར་བྱའོ། ། གང་གིས་ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Regarding the summary, a dual summary should be made. In order to demonstrate the certainty of time through the division of those [periods] into subtle and coarse, it is said, "Abiding," and so forth. Here, sixty-four dhu-gu (danda) constitute a day and night for the most part. Through the division of that day and night, there are eight sessions (yāma). The measure of a session is also eight dhu-gu. Therefore, half a chu-tshod (ghaṭikā) is the arising of the moment of clear light (prabhāsvara) and so forth, free from [coarse] engagement; moreover, it is not simultaneous. Rather, within the cycle of breaths moving for seven and a half chu-tshod, one enters the moment that is difficult to characterize as a mere instant through the division of its parts. Furthermore, this is indicated for subtle yogis, but not for those possessing coarse intellects who delight in unexamined experiences. For the time being, the moment of the "peak" (mūrdhan) is illustrated as being two chu-tshod by day and two by night. In that way, the time of half a session arises as the nature of four chu-tshod. By seeing the subtle and the coarse, the four maṇḍalas arise; thus, when the movement of the light rays of each half-session is held at the tip of the nose, it becomes the cause for pacification and so forth. Yogis should also understand the division of the entire cycle of breaths in the same way, using the half-session consisting of four chu-tshod as the illustration. This is the meaning of the statement: "By what will everything be known to be of the nature of clear light?"

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གོ་རིམ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཡས་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྣ་བུག་གཡས་པ་ནས་ཐུན་དང་པོ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱིས་རླུང་གཙོ་བོའོ། ། མེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་བྱུང་བའི་དབུགས་ཏེ། རིགས་པར་བྱའོ། ། བསྲེག་བྱ་ཟ་བས་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། ཁ་དོག་དམར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་འོས་པའི་ཁ་དོག་གི་ཕྱིར་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཆ་ཡིས་སོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་ལ་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་པདྨ་ལྟར་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་པདྨ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སོ། ། དེ་ཉིད་ནི་མགོན་པོ་རང་གི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་དཀྱིལ་འཁོར་ལའོ། ། ལྷ་ནི་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་པོའོ། ། གཡོན་པ་ནས་ནི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོན་པའི་སྣ་བུག་ནས་ཐུན་གཉིས་པ་ལའོ། ། འབྱུང་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་ངོ་བོའོ། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྗང་སེར་དག་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་མདོག་གི་ཕྱིར་རོ། ། ལས་ཀྱི་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར།

For that very reason, it is said, "in their respective order," which means the sequence of the maṇḍalas according to the divisions of the right [nostril] and so forth. Having thus explained the brief presentation, in order to state the detailed explanation, it is said, "from the right," and so forth. The "light arising from the first watch" from the right nostril is the wind primarily characterized by the samāna [fire] element. "The maṇḍala of fire itself" refers to the breath arising from the fire maṇḍala; this should be understood. The intention is that it "consumes the fuel." "Red in color" is because it appears with the aspect of Amitābha, due to its own appropriate color. "Luminous" is because it appears clearly to the yogi's cognition. "The Lord of the Lotus" refers to Amitābha, because through the wisdom of discernment (pratyavekṣaṇā-jñāna), he is unstained by objects such as passion, just like a lotus. He is the "Lord" because he is the sovereign of his own family. "Emit" refers to the wind and the maṇḍala. "The deity" is the one who bestows blessings. "Arising from the left" refers to the second watch from the left nostril. "The light of arising" is the nature of the upward-moving wind (udāna). "The maṇḍala of wind" is because it arises from that. "Appearing as greenish-yellow" is because it is the color of Amoghasiddhi. "The Lord of Activity" is because he is the purity of the nature of the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna).

ལས་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་མགོན་པོ་སྟེ། དེའི་རིགས་རྣམས་ལ་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་དང་། རླུང་ལའོ། ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་ཀ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣའི་བུ་ག་དག་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིར་འབྱུང་བའོ། ། འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་གི་ངོ་བོའོ། ། མདོག་སེར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་ཆེན་གྱི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རིན་ཆེན་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མགོན་པོའོ། ། དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་རླུང་ངོ་། ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དལ་ཞིང་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འོག་ཏུ་འགྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་དལ་བ་སྟེ། རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རྒྱུ་བས་དལ་བའི་ཕྱིར་དལ་བར་རྒྱུ་བའོ། ། ཀུན་དུ་ཟླ་བ་དཀར་དང་མཚུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ཉིད་དཀར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་བཞི་པ་ལ་དེ་ནས་སྲོག་གི་རླུང་འཇུག་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པའོ།

The activity is Amoghasiddhi. He is also the Protector, because he is the master of those families. "There" refers to this maṇḍala and to the wind. "Deity" is as before. "From both" refers to the emergence from the two nostrils; "emergence" means going outward. "Light" refers to the nature of the downward-clearing wind. "Yellow in color" is because it is the very nature of Ratnasambhava. "Great light" is because it appears as the nature of clear light. "The maṇḍala of the Great Powerful One" refers to the earth maṇḍala. "The Protector of Jewels" is Ratnasambhava, because by fulfilling all intentions, he is the very nature of the perfection of generosity. He is also the "Protector" because he is the master of those belonging to the Jewel family. "There" refers to the maṇḍala and the wind. "Deity" is as before. "Moving slowly" means that because it is the nature of the water maṇḍala, it has the habit of moving downward; it is "moving slowly" because it moves in an uninterrupted stream. "Everywhere like a white moon" is because water itself is white. "It is the water maṇḍala itself" is because the life-sustaining wind enters there during the fourth watch. "The Protector of Vajras" is Akṣobhya, because the vajra is the utterly pure dharmadhātu.

། དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མགོན་པོའོ། ། དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་རླུང་དག་གོ། ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རླུང་ལྔ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཀུན་ལ་གནས་པའི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ལྔ་པའི་རླུང་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་སྟེ། འཆི་བའི་ལུས་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ལུས་ཀུན་གྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྲ་བའི་རྒྱུས་པའི་ཚོགས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། ཁྱབ་བྱེད་ཉིད་དུ་གནས་པའོ། ། བྱ་བ་ཀུན་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་མེད་པར་བརྟེན་པ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མེད་པར་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལྟར་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན་བྱ་བ་ཀུན་ནི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ངོ་བོ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་སའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། དེ་ལ་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་འཆི་བའི་ལུས་ལས་འབྱུང་བ་ཉིད་ལས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རླུང་ལ་ཞོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས།

Because he is the lord of his own families, he is the Protector. "There" refers to the maṇḍala and the winds. "Deity" is as explained previously. To demonstrate the essential nature of the fifth wind, it says: "The wind residing in the entire body." This refers to the fifth wind, the pervasive wind, which emerges from the body at the time of death. This is the connection. "Of the entire body" means it follows the collection of the body's subtle sinews, abiding as the pervasive one. "Engaging in all activities" refers to the engagement of all the winds and so forth. To "cause them to engage" means to serve as the support for their engagement. The intention is that without a support, the distinctions of abiding and so forth cannot occur for that which is supported, just as there can be no sentient beings—the "essence"—without the vessel of the world. Alternatively, "all activities" refers to the nature of the postures, such as standing and so forth, and it is the engagement in those. "The essence of Vairocana" means that because he illuminates by virtue of being the nature of the mirror-like wisdom, he is Vairocana. His essence is the purity of the earth element and the purity of the aggregate of form. In that regard, because it is without activity and emerges from the body at death, consciousness is mounted upon the wind. Having thus shown the detailed explanation,

ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པ་རྣམས་སོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་བཞིན་པ་ལ་རིམ་གྱིས་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོག་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་ལ་དགའ་བ་དག་གིས་མི་རྟོགས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བྱིས་པའི་ཡུལ་མིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བརྡ་མ་བྱང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱིས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡང་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ལས་དེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡུལ་མིན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་ནས། དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡ་ཡིག་དོན་གྱིས་གང་ཅུང་ཟད། །

To teach the profound suchness of the winds by way of a summary, it is said: "The suchness of the winds," and so forth. These are the points just explained. "Clarity" is so called because it becomes increasingly clear during the course of meditation. "Possessing the nature of the five primordial wisdoms" means that the five winds are the very essence of the five Tathāgatas. "By logicians" means that it is not realized by those who delight in mere dry logic, possessing views that involve objective referents. "Not the domain of the childish" means that the childish are those who have not mastered the conventions of suchness. It is also "yoga" because it abides in the realization of the fruit of stream-entry and so forth. Because they are both "childish" and "yogis," they are so called. Among them, the "childish" refers to the Śrāvakas and the yogis who abide in the generation stage. "Not the domain" means it is not within their sphere of experience. Thus, the suchness of the winds has been explained in detail through these six aspects. Having thus explained the suchness of the winds in detail through five points, in order to express its greatness, it is said: "The source of all accomplishments," and so forth. This is because it is the agent of all mundane and supramundane accomplishments. Among these, the mundane are accomplishments characterized by pacification and so forth. As it is said: "Whatever is the meaning of the syllable YA..."

དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་ཐམས་ཅད་བྱ། ། ར་ཡིག་ལ་སོགས་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་གསལ་བ་ནི། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱིས་རབ་དབྱེ་བས། ། སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ངེས་པར་སྦྱར། ། གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་ཞེས་པ་ལ། ། ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཀུན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཀུན་གྱི་ནི། རླུང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་དོན་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན། རྣལ་འབྱོར་ཀུན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའོ། ། ཡང་དག་དེ་ཉིད་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་གྱི་དོན་སྡུད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ནི་ཐིག་ལེའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེའི་སྡུད་པ་ནི། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་མོ། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པའོ། ། བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

"One who desires accomplishments should perform everything; through the three [syllables] beginning with the letter RA, one should engage in the welfare of beings." Thus it is said. The supramundane is characterized by the isolation of speech. As it is said: "The clarity of the reality of mantra, through the differentiation of the three wisdoms, is definitely applied to mind-only. 'Clarifying' refers to the yogi, because of its extreme clarity. 'Accomplishing the purpose of all yogas' means that through the application of all winds, the purpose is the characteristic of vajra recitation. 'Accomplishing' means that because it accomplishes all the purposes of the yogi, it is the 'accomplisher of the purpose of all yogas.' 'The state of perfect reality' is because of the nature of the neuter recitation. 'Clarifying' is because of clarifying through the application of the reality of mantra. 'The summary of the meaning of all tantras' means that the meaning of all tantras consists of the application of the bindu and so forth; its summary is that which summarizes the meaning of all tantras. 'The state of Vajrasattva' is because of the luminosity of speech. 'Clarifying' is because of arising from the method. 'Always' refers to the three times. 'The nature of all' refers to the entire body, objects, and so forth. 'Abiding' is because of being free from the characteristics of the generation stage."

དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པས་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་སྟོན་ཅིང་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་གཞན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལ་ལྟོས་ནས་དབྱེ་བའོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོས་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་བཤད་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ལྟོས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་རྩོམ་པའི་ལན་བསྟན་ནས། དངོས་གྲུབ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོར་སེམས་གོ་འཕང་མི་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

"Suchness" (tattva) is so called because it is non-erroneous. "Extremely subtle" is so called because it is the very state of the yogi abiding in the completion stage (niṣpannakrama). "To be realized" means to be known. "From the mouth of the guru" means from the mouth of a guru who possesses the perfect characteristics. This concludes the extensive explanation of the twelfth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa. Thus, having taught the response to the question concerning the object of the suchness of the winds in the twelfth chapter, now, in order to teach the response to the question concerning the object of the great bliss (mahāsukha) relevant to the present context, the thirteenth chapter is introduced and composed. It begins with the words "Then, others..." and so forth, following the twelfth chapter. "Others" is a distinction made in relation to the preceding [chapter]. "Listen" is addressed to Vajrapāṇi regarding what is to be heard. This is connected to the explanation of the state of great bliss. The characteristics that are about to be explained shall be stated. "Clearly" is so called because it generates realization without any dependence on [external] things. Having thus taught the response to the commencement of the question concerning the object of great bliss, in order to express the great bliss of the accomplishments (siddhi), and to express its branches by following both the Tantra of Both (ubhayatantra) and the [other] tantras, it says: "The state of Vajrasattva is non-dual," and so forth.

ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་རྩ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེའི་ངོ་བོའི་ཚིག་ནི་སྒྲའམ་གནས་ཏེ། དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་རིག་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རིག་པར་བྱ་བས་ན་རང་རིག་པ་སྟེ། གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་གི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་མཆོག་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྟོག་(ཀྱི་,གི་)རྟགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མིན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་ལ་སོགས་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་འདི་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་འདི་ཉིད་དུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་མདོར་བསྟན་པ་བརྗོད་ནས། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། མདོར་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྙིགས་མ་ལྔའི་རྙོག་པ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་རྩོད་པའི་དུས་ལ་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དུས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ངོ་བོའོ། །

The vajra is the essence of the five primordial wisdoms and the nature of the five channels. In this context, "mind" refers to the nature of Vajrasattva, who holds the conventional bodhicitta; the term for its essence is "sound" or "abode," because it is free from distinct divisions. "By means of self-awareness" means that it is to be known by itself, as it is not the domain of others. "The supreme of the supreme" is said because the experience is luminous. Therefore, it is called "supreme" because it transcends that [supreme]. Alternatively, it is supreme because all conceptual constructions have been abandoned. Even more supreme than that is because, by the very nature of the single suchness, it is the essence of great bliss. "Empty of the signs of conceptualization" means that it transcends the conceptualizations of existence and non-existence, pleasure and suffering, and so forth. "This is called great bliss" means that in this very Mahāyoga Tantra, that which is like this is called "great bliss." Having thus stated the brief exposition following the two classes of tantra, in order to state the brief exposition following the uncommon tantra, it is said: "The time of the coemergent." Because it is not produced from causes and conditions, but rather acts as the differentiator within the age of strife, which is turbid with the five degenerations, the time of the coemergent is an inconceivable essence.

དེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པར་བྱའོ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བདེ་བའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་བྲལ་བའོ། ། ཞི་བ་གཉིས་མེད་རྣམ་པར་འབྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞི་བ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དགའ་བྲལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཁྱད་པར་འབྱེད་པས་ཞི་བ་གཉིས་མེད་རྣམ་པར་བྲལ་བའོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་བདག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གྱི་སྒྲས་ནི་བདེ་བའི་རྩ་ལ་བརྗོད་དོ། ། དངོས་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྩ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་ཀུན་ནོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདེ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདི་ལའོ། ། བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཡན་ལག་ཐུན་མོང་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི།

That which is to be done is to be shown by the words of Vajrasattva: "Completely abandoned of subject and object" means because of the complete abandonment of the sense objects and the sense faculties. "Completely abandoned of pleasure and suffering": pleasure is the characteristic of nirvāṇa without remainder, the state in which the mind is thoroughly pacified; suffering is the characteristic of saṃsāra, consisting of the nature of the five aggregates. To be completely liberated from those is "freedom." "Distinguishing the non-dual peace": this refers to distinguishing the peace that is the nature of the two joys of the śrāvaka wisdom, and the non-dual [peace] that is the characteristic of the joy-free wisdom of the pratyekabuddhas. "The nature of all things": the word "all" refers to the channels of bliss. "Things" is the very existence of bodhicitta, the essence of great wisdom. Thus, in all the channels, the wisdom that is the essence of bodhicitta is "all things." Its nature is the nature of that; the meaning is the nature of great bliss. "Great bliss" is that which thoroughly pacifies all suffering. "Here" refers to this context. "Is expressed" means it is to be expressed. Having thus explained the brief presentation in two ways, in order to express it by following the common tantra as a branch of the detailed explanation, the detailed explanation of those vajra words is as follows:

ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ལྔ་བདག་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་ནི་ལྔ་ལས་འབབ་པའི་རྒྱུན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་། ལྷ་སྦྱིན་དང་ནོར་རྒྱལ་ནི་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་བདག་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། རྩ་ནི་ལྔ་ལས་འབབ་པའི་རྒྱུན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། སྟོང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པ་ནི། རྒྱས་པར་བཤད་པ་མཛད་དེ། རྟག་ཏུ་དེ་ལྟ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་མ་བཅོས་པས་ན་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གོ་འཕང་ངོ་། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་བཞིན་པའི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པས་སོ། ། རྣམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the passage beginning with "of the five primordial wisdoms" and so forth, it is because they are the very forms of the five Tathāgatas. "Vajra" refers to the essence of emptiness in the ultimate sense, and in the conventional sense, it consists of the nature of the five meats. For that very reason, it is said: "Having the nature of the five Buddhas," because they are the very forms of the Tathāgatas such as Vairocana and the others. "The stream flowing from the five channels" refers to the flowing of the lalanā, rasanā, avadhūtī, devadatta, and nāga. Thus, by the passage beginning with "the vajra of the five primordial wisdoms," the essence of the dharmakāya is shown. "Having the nature of the five Buddhas" shows the essence of the saṃbhogakāya. "The stream flowing from the five channels" shows the essence of the nirmāṇakāya. Regarding "the vajra state of emptiness," this is the immediate explanation of that which possesses the nature of the five primordial wisdoms; it is the "vajra state" because it constantly destroys all conceptual constructions and abides in an uncontrived manner. "Luminous" is because it is the culmination of the practice of meditation. "Lacking inherent nature" is because conceptual constructions of the aggregates, elements, sense bases, and so forth are reversed. "Formless" is because it is not material.

གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐ་དད་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམས་པས་བསྒོམ་བྱ་དང་སྒོམ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཡི་གེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆ་ནི་རྣམ་པར་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་བསྒོམས་པས་ཐ་མལ་པ་དང་དེ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇོམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་བསྒོམ་པ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཟློག་པས་སོ། ། ཟད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཉིན་མཚན་དུ་འཇུག་པས་ཟད་པ་མེད་པའོ། ། ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་སྤྲོས་པ་བཞི་རྣམ་པར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འོད་གསལ་བ་ལ་སྤང་བྱ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་གཉིས་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་ཀུན་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་པའི་རྗེས་ལ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་ལུས་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པའོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ། །

"Non-dual" means being free from the duality of the apprehended and the apprehender. "Abandoning distinctions" means that through the meditation of the generation stage, the conceptualization of the object of meditation and the meditator is absent. "Partless" means being devoid of the transformation of the seed-syllable. "Transcending parts" means being free from the conceptualization of the maṇḍalas of the sun and moon. "It destroys all conceptualization" means that by meditating on the form with three faces and six arms, all ordinary and non-ordinary conceptualizations are destroyed. "Unborn" means that by transcending meditation through the divisions of the hundred families, birth is averted. "Inexhaustible" means that because the wheel of breath enters day and night, there is no exhaustion. "Peaceful" means that the four elaborations of speech are pacified. "Non-dual" means that because of the natural radiance, one has turned away from the duality of what is to be abandoned and what is to be realized regarding the conceptualization of appearances. "All bliss" means that because it is to be attained through the stage of the mudrā, it clarifies all great bliss without exception. "Completely liberated from all afflictions" means that after attaining the luminosity of the mind, one has turned away from the conceptualization of the body as aggregates through its illusory nature, and the conceptualization of true existence has ceased. "Engaging in all bliss,"...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་གྱིས་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་སུ་གྱུར་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བཞི་བཅུ་སྤངས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བདུན་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འོད་གསལ་ལས་མཆོག་སྟེ། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའོ། ། སྟོང་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ནམ་མཁའ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཆོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རང་བཞིན་ནི་མ་བཅོས་པས་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཕྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློ་བུར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་གནོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཚིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྟག་ཏུ་དེའི་ངོ་བོས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མུན་པའི་ཚོགས་ལ་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོའོ། ། འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་གསུངས་སོ། །

This is because it is attained through the stages of manifest enlightenment, which are of the nature of outer and inner causes that are naturally luminous. "Empty" means it is empty by nature of the thirty-two habitual tendencies that have become objects of attachment. "Utterly empty" means it is of the nature of having abandoned the forty natural aggregates as before. "Greatly empty" means it is the very abandonment of the seven natural aggregates. "Supreme" means it is supreme over the luminosity of the mind; it is the most excellent. "All-empty" means it is the aspect of natural luminosity. "Abode of emptiness" means it is of the nature of union. "The essence of the five spaces" means it is the essence of the emptiness of the five aggregates. "Uncuttable" means its own nature is not discarded because it is uncontrived. "Indivisible" means it cannot be separated by adventitious afflictions and the like. "Unchanging" means it cannot be harmed by conceptual thoughts. "Incombustible" means it always abides in the nature of phenomena (dharmatā) as its own essence. "Penetrating" means it serves as the antidote to the mass of inner darkness. "Supreme" means it is the essence of the ultimate fruit. By this, the vajra that is the nature of the dharmakāya is described.

ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ལྔའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་ངོ་བོའོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་དང་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཉིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པས་སྦྱོར་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་འགྲེལ་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། སྐྱེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཐབས་ཤེས་རབ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་གསུམ་ནི་རོ་གཅིག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་གྱི་རོ་གཅིག་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ནི་དོན་འདི་ལ་དགོས་པ་ཡོད་པས་ན། དེ་ཉིད་གསུམ་ནི་རོ་གཅིག་པའི་དོན་ཏོ། ། བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་ཆེན་ཞེས་བྱའི་འཁོར་ལོ་གནས། །

In order to demonstrate the essence of the saṃbhogakāya, it is said, "of the five buddhas," and so forth; this refers to the essence of the five tathāgatas, such as Vairocana and the others. "Supreme wisdom and nature" refers to the essence of the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Is called vajra" means that by the term "vajra," both the dharma-kāya and the saṃbhogakāya are indicated. In order to express the nature of the nirmāṇakāya, "compassion" refers to the application in the manner of completely protecting all sentient beings; "union" refers to being perfectly joined with that. "Supreme" means the supreme nature. "Bliss" is of two kinds. "Of birth" means by the power of the internal union of method and wisdom, and by the power of the external union of method and wisdom. If one asks how so, it is said: "The three realities are of one taste," because the three—body, speech, and mind—are of the nature of non-apprehension. The "one taste of the three realities" means they have become one; since that is necessary for this meaning, it is the sense of the three realities being of one taste. "Free from the expressed and the expresser" means it is not something that can be shown through words or conceptualizations. "Abiding in the wheel called great bliss."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོའི་གནས་སུ་གཞོམ་དུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གནས་པའོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་གཉིས་མེད་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆོག་ནི་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་མེད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ལས་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཀྱང་ཡིན་པས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་ནི་སྦྱོར་བས་སོ། ། དགའ་བ་བཞི་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཁོར་ལོ་བཞི་ཡི་རིམ་གྱིས་ཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས། སྔགས་དང་རྒྱུད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡན་ལག་བཞི་ཡི་གོ་འཕང་གསལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཞིའི་རིམ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་པའོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་བླ་མའི་མན་ངག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་ལྔའི་ཀུན་ནས་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ལྔའི་ནམ་མཁའ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ནས་གང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། ཆ་བཞི་ཡིས་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཡིག་གིས་ནོར་བུའི་རྩེ་མོར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཆ་བཞི་ཡིས་ཨའི་ཡི་གེ་དང་། ཨོཾ་དང་ཐིག་ལེ་དང་། ཟླ་ཚེས་ཀྱི་ཆའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "abiding in that," it is because it arises from the indestructible at the location of the head. Regarding the phrase "not the domain of the sense faculties," it is because it is not the object of the five [faculties] such as the eye. Regarding the phrase "by the supreme non-dual yoga," "supreme" is because it is the very pinnacle. "Non-dual" is because it is the reversal of the two types of conceptualization. It is both that and it is yoga; "yoga" is because of the union. Regarding the phrase "characterized by the four joys," it is characterized by the fourth joy because it is the essence of the coemergent (sahaja). Regarding the phrase "attained through the sequence of the four wheels," it is because it is to be attained by relying on the four wheels, such as the emanation wheel, through the stages of mantra, tantra, and wisdom. Regarding the phrase "the state of the four branches is clear," it is because it is experienced through the sequence of the four branches, such as the approach (sevā). "Clear" is because it is to be meditated upon by following the guru’s quintessential instructions regarding the exemplary coemergent. Regarding the phrase "completely filled by the five emptinesses," it is because it pervades the space of the five channels. Being filled by the path that is the nature of the five emptinesses means it is fully perfected. Regarding the phrase "increased by the four parts," it is because the syllable OṂ is blessed at the tip of the jewel. Its four parts consist of the nature of the letter A, OṂ, the bindu, and the crescent moon.

ཨོཾ་ཡིག་ཀྱང་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་འཛིན་པའི་ཐབས་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། སེམས་དཔའི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྩེ་མོ་ལའོ། ། འཛིན་པ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སམ། ཡི་གེ་ཉེ་བར་དགོད་པས་གཟུང་བའོ། ། སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་གཏན་ལ་དབབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དཔའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སེམས་དཔའ་སྟེ། ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་ནམ་མཁའི་ཆ་ཡིས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ལྔའི་ངོ་བོའི་རྡོ་རྗེ་དང་འབྲེལ་པའི་ནམ་མཁའ་ལྔའི་ཆ་ནི་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་དཔའི་ཚིག་བཤད་ནས། དེ་ཉིད་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་བདེ་ཆེན་གོ་འཕང་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པར་བྱའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདུག་པའི་གནས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་པའི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་བཞི་པའི་ངོ་བོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Because the syllable OṂ is the very nature of engagement, it is taught as the very method for upholding bodhicitta itself. Having thus taught the detailed explanation of the vajra word, the detailed explanation of the sattva word is taught by saying "at the tip of the vajra" and so forth; this refers to the tip of the branch of method. "Holding" means to grasp either by the power of the suchness of the winds or by the arrangement of the syllables. "The sattva is to be established" means that it is to be expressed by the term sattva; the meaning is that at the tip of the vajra, bodhicitta is the sattva because it is that which exists. Furthermore, "filled by the portion of space" means that the portion of the five spaces connected to the vajra, which is the nature of the five channels, is the very nature of space. "By what" means by bodhicitta. "This is expressed as Vajrasattva" means that "this" refers to the Mantra Vehicle, and therein it is expressed as Vajrasattva. Having thus explained the word sattva, in order to show that this very thing is to be expressed by the term "Great Bliss," it says: "That very thing is the state of Great Bliss." Here, "that very thing" is to be shown by the word Vajrasattva. "The state of Great Bliss" is the place where that resides, because it is turned away from all suffering. "The fourth joy" means the essence of the fourth joy, which is the so-called "coemergent."

ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་བྱེད་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་ན་ཀུན་བདག་དེ་ཉིད་དེ། ། ཅེས་བྱའོ། ། རྩ་རྣམས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིས་བསྡུས་པའམ་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་རྣམས་ལའོ། ། ཁྱབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དཔའ་བོ་རྣལ་འབྱོར་མ་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དཔའ་བོ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་གིས་སྦྱོར་བ་ནི་འབྲེལ་པའོ། ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། མི་ཕྱེད་པའི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མི་ཕྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདག་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྤངས་པའི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་བྱེད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ཀུན་བདག་ཉིད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་གཞུང་ཁ་ཅིག་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་ལ་ནི། བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་དབེན་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། །

"Pervasive of all" means that it abides as the very pervader of all [states] such as joy and so forth. As it is said: "Alternatively, that very self of all." "Pervasive of all the channels" refers to those pervaded by the four wheels or by the number of seventy-two thousand channels. "Pervasive" is by way of the essential nature of the two types of bodhicitta. If that is so, one might ask: "How then is it to be realized?" For that reason, it is said: "The union of heroes and yoginīs." The union of the heroes and yoginīs through method and insight is the connection; [the result] is born from that. Having thus explained the term "Sattva" in two ways, in order to explain the term "Indivisible" in detail, it is said: "Indivisible," and so forth. This is because it is free from division. That very [state] is described as "having abandoned division," meaning the state where the three—self, joy, and so forth—have been abandoned, in order to reverse such conceptualizations of distinct aspects. "Its essence" refers to the nature of joy and so forth, because it is the pervader of those. As it is said: "Alternatively, the self of all." Alternatively, in some texts it appears as "not its essence"; according to that position, it is devoid of the branches such as the approach [stage], the moments such as the "various" [moment], and the essence of joy and so forth. As it is said: "Alternatively, having abandoned all."

ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དགའ་བ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མ་གཏོགས་པར། ། གང་ཕྱིར་ཆོས་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་བཤད་ནས། རང་རིག་གི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་ཉིད་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པའོ། ། ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་ངོ་བོ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རིག་བྱ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སེམས་པར་བྱའོ། ། ཕ་རོལ་གཞན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་སྤངས་ནས་གཞན་རྣམས་ལའོ། ། སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚོན་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མའི་གདམས་ངག་མེད་པར་མཚོན་པར་མི་ནུས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་བློ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ལྟོས་ནས། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་རང་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་སྤངས་ནས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རང་རིག་པ་ཞེས་བཤད་པ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གཞོན་ནུ་མ་ཡི་བདེ་བ་བཞིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་གནས་མ་ཉམས་པ་གཞོན་ནུ་མའི་བདེ་བ་ནི་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ནི། ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Thus it is said. "That very thing" means that the coemergent aspect itself is the three joys; this is the intended meaning. This is because there are no other phenomena external to it. As it is said: "Since there are no phenomena whatsoever that exist apart from the dharmadhātu." Having thus explained the expression of indivisibility, in order to present the detailed explanation of the expression of self-awareness, it is said: "One's own feeling," and so forth. "One's own" means it is not the cognition of another. "Feeling" means by way of the internal essence of bliss and so forth. "By means of knowing" means it should be correctly contemplated. "Of another, the other" means setting aside one's own continuum, it refers to others. "Is not the domain" means because it is without an [external] object. "Difficult to illustrate" means that it cannot be illustrated without the guru's oral instructions, because it is not something that can be pointed out [otherwise]. "By that example" means because there is nothing else similar to it. "In one's own mind" means, in consideration of its natural purity, it is called the yogi's cognition abiding in itself. This is because, having abandoned that [externalization], one's own nature is not perceived [as an object]. "Of what is explained as self-awareness" means for this very reason. "Like the bliss of a young maiden" means that the bliss of a young maiden whose birth canal is intact is a bliss to be personally experienced that arises from the condition of a man; just as that is not the domain of speech, so too is this. This is the meaning.

དེ་ལྟར་རང་རིག་གི་ཚིག་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། མཆོག་གི་ཚིག་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་སྣང་བས་ན་རིག་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དེ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རིག་པ་གསུམ་པོ་སྤངས་པའོ། ། མཆོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ནི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་སྤྲོས་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཀུན་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ལ་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་སྤངས་པའི་བདག་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྟོག་པ་ཀུན་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། རིགས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྣམ་པའི་རང་རིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མཆོག་གི་ཚིག་བསྟན་པར་བཤད་ནས། ད་ནི་མཆོག་གི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་མཆོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་མཆོག་གོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གཅིག་པུའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་དུ་མཚན་ཉིད་གཅིག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་པོ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་བྲལ་བས་དེ་བརྗོད་དེ། །

Having thus extensively taught the term "self-awareness," in order to express the term "supreme," the text says "supreme" and so forth. "Clearly experienced" means that because it appears clearly, it is awareness. "That itself is supreme" is the brief summary. The detailed explanation of that is "having abandoned that," which means having abandoned the three types of awareness. "Supreme" refers to conceptualization and so forth; it is both "all" and "conceptualization," being the nature of the conceptual elaborations of existence, non-existence, entity, and non-entity. That which possesses these and so forth is both "all conceptualization" and "conceptualization," meaning conceptualization and so forth that take the form of subtle discursive thoughts. That which has the nature of having abandoned those is the nature of clarity free from all conceptualization and so forth. The meaning is "self-awareness in the form of non-conceptuality," because it is free from reasoning and discursive thought. Having thus explained the teaching of the term "supreme," now, in order to state the detailed explanation of the term "supreme," the text says "that is supreme" and so forth. It is "supreme" because of the experience of non-conceptuality. "Great bliss" means the essence of great bliss, because it is the ultimate of the single, ever-present coemergent state. "That itself is the single characteristic of the three" means that the three joys have a single characteristic, because they are the suchness of body, speech, and mind. Being free from those, it is described as such.

ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་ངོ་བྲལ་བ་ནི་སྤང་བའོ། ། དེ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ནི་མཆོག་གི་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ཀུན་རྟོག་གི་སྟོང་པའི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བྲལ་བའི་བློའོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལྷག་མས་ཁ་བསྐང་ནས་འབྲེལ་པར་བྱའོ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའོ། ། བདེ་བའི་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟོག་པ་ནི། བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དངོས་དང་དངོས་མེད་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ནོ། ། འཁོར་བ་ཐར་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བའི་ངོ་བོའོ། ། འཁོར་བ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའོ། ། དེ་ལས་བཟློག་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཐར་པའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཉིས་དང་གཉིས་མེད་རྣམ་སྤྱོད་རང་བཞིན་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ།

Regarding the phrase "and that," "that" refers to the suchness of the body and so forth; "free from" means abandoned. "Expressing that" refers to the wisdom of self-awareness. "Completely abandoning both" is because all dualistic appearances are absent. Having thus explained the supreme teaching, in order to state the detailed explanation of the words for the emptiness of conceptual construction, it is said: "Entity and non-entity," and so forth. This refers to a mind free from conceptualizations such as those. The phrase "should be meditated upon" is to be connected by supplying the remainder of the text. "Entity and non-entity" means existence and non-existence. Regarding the conceptualization of "the nature of bliss and suffering": it is both the nature of bliss and the nature of suffering; thus, the conceptualization of the nature of bliss and suffering is "entity and non-entity, the nature of bliss and suffering." That itself is conceptual construction, characterized by entity and non-entity, the nature of bliss and suffering. "Samsara and the nature of liberation" refers to the essence of bondage and freedom. Samsara is the failure to fully understand the aggregates and so forth in their aspects as gods and so on. Liberation is the full understanding that is the reverse of that. That which possesses such a nature is so described. "The nature of the investigation of duality and non-duality" means that "duality" is the activity characterized by dualistic conceptualization, as follows:

ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པའོ། ། གཉིས་མེད་རྣམ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ནི་གཉི་གའི་སྤྱོད་པ་ནུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བློ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དང་འབྲེལ་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཞི་བའི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཞི་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། ། རྟོག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གསུངས་པའི་ཉོན་མོངས་གཅོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རིམ་པ་གཉིས་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་པ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲོ་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཡུལ་ལའོ། ། ཀུན་རྟོག་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་ཀུན་རྟོག་གི་རྟོག་པ་སྟོང་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་བཤད་ནས། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཐུན་མོང་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དུས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པ་ནི། ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་རྣམ་རྟོག་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྟོགས་བྱ་དང་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་སྤངས་སོ། །

In order to realize that the five aggregates lack intrinsic nature, one should meditate on the aspects of the five Tathāgatas and so forth. "Non-dual discernment" refers to the realization of all phenomena through their very nature of luminosity. "Devoid of this nature" means that both modes of activity have subsided. "The intellect" refers to insight; the remainder of the phrase is "should be meditated upon in connection with the yogi." If one asks how, it is said: "Of the nature of peaceful conceptualization." "Peaceful" means the complete subsiding of all discursive thoughts. "Conceptualization" refers to wisdom. "Of that nature" is the meaning of "the subsiding of discursive thought." "Cutting through the afflictions as taught" means that by meditating on the two stages of existence as they occur, the afflictions are severed. "The three worlds" refers to the objects of the three realms. "Devoid of conceptualization" is because of ultimate purity. Having thus explained the statement regarding the emptiness of conceptualization through these seven points, and having shown the detailed explanation following the common tantras, in order to state the detailed explanation following the uncommon tantras, the detailed explanation of its branch, the time of the coemergent, is shown: "Free from the conceptualization of the knower and the known." This means that the essence of the conceptualization of the object of realization and the subject that realizes it is completely abandoned.

བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རང་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོས་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཐར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་གྱི་མཐའ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲོ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དུས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་དང་འདྲེས་ཤིང་ཐ་མི་དད་པའོ། ། མཆོག་གི་མཆོག་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་གཞན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཉིད་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་སོ། ། འགྲོ་བའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་ན་བདེ་བ་གསོལ་བའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་དང་། ཉེ་བར་གནས་པ་ཙམ་གྱིས་ཏེ། ། སྐྱེད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལྟར། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་འབྱུང་བ་ལྟར། ། རྩིག་པ་ཤིང་སོགས་བརྟན་པ་འབྱུང་། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འབུམ་ཕྲག་ལྔའི་ལོའི་ཚད་ཀྱི་སྙིགས་མ་ལྔས་གང་བའི་རྩོད་པའི་དུས་ན་སྟེ། རྩོད་པའི་དུས་ལས་ལོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་དུས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན། དུས་ནི་རྩོད་པའི་དུས་ཞེས་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་གཞུང་ཁ་ཅིག་ལས་ཏེ། དེའི་ཕྱོགས་ལ་ནི། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་རྩོད་པའི་དུས་ཏེ།

That which is called "bliss" has the characteristic of the coemergent (sahaja). That which is called "natural" is because it is uncontrived, having arisen from causes and conditions. That which is called "ultimate" is because it abides at the very end of the three joys. That which is called "all beings" is because it pervades them. That which is called "peaceful" is that, at the time of experience, it is inseparable and merged with all the qualities of a buddha without exception. That which is called "supreme of the supreme" is because there is nothing else like it. That which is called "suchness" is because it always abides as the very essence of suchness. Thinking of its actual nature as being that very thing, [it is called] "the bliss of beings." This means that by being its master, when bliss is generated for beings, it is the bestowing of bliss. As it is said: "By its mere presence, Like a wish-fulfilling jewel that produces Whatever is desired, It arises from walls, wood, and so forth, even in the stable." If one asks, "In what way?" for that reason it is said: "Free from the end of the age of strife." If one asks, "In what way?" it is in the age of strife filled with the five degenerations, which has a duration of five hundred thousand years; it is of a nature that has turned away from the age of strife. This is because by manifesting that [bliss], the appearance of time does not exist. Alternatively, according to some texts, it says: "Time is explained as the age of strife." In that perspective, the age of strife is [overcome] by the very wisdom of self-awareness (svasaṃvedana-jñāna).

དུས་དེར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས། དེ་མཚོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞི་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་ཉེ་བར་དམིགས་བཞིན་པའོ། ། རྟོག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཁྲུལ་འཁོར་སྤོང་ལ་མཁས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ནི་སྲིད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་འཁོར་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འཁྲུལ་པའོ། ། དེ་བཟློག་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་བསྒོམས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བའོ། ། དེ་ལ་མཁས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དབང་གིས་འཁྲུལ་འཁོར་བཟློག་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་རོ་གཅིག་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོས་མྱོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་རོ་ནི། ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། མྱོས་པ་ནི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ངོ་བོའི་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེས་མཉམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་དུས་རྒྱས་པར་བཤད་ནས། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པའི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པས་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུལ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །

At that time, by means of the sequence of the external mudrā, it is for the sake of symbolizing that very [state]. It is said: "The characteristic of the fourth is momentary." This refers to the fourth stage of joy and so forth, in which the aspect of the coemergent is being closely perceived. "Non-conceptual" means that the discordant factors have been overcome. "Skilled in abandoning the machine" refers to cyclic existence, which is saṃsāra. That itself is the "machine" (yantra), meaning that which revolves; because it is produced by the power of error, it is the "machine of cyclic existence." To reverse that is to triumph over the discordant factors through the meditation on the two stages. One who is "skilled" in that is so because, by the power of the coemergent, the machine is reversed. Furthermore, "intoxicated by the single taste of great bliss" means that the taste of great equanimity is characterized by the nature of conceptualizing diversity. "Intoxicated" refers to the specific bliss whose essence is the absence of conceptualizing diversity. Through that, the wisdom of equanimity is the nature of the reversal of the conceptualizations of the stable and the moving by means of suchness; the meaning of "time" is that it has that as its characteristic and that as its nature. This is because its essence is the time that is inconceivable. Having thus explained in detail the time of coemergent joy, in order to explain in detail the words regarding the abandonment of subject and object, it is said: "The objects..." and so forth. This is because they appear to the subjective consciousness. "Objects" refers to those that have become the sphere of experience.

གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔའམ་དྲུག་ལས་སོ། ། ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ཀུན་ནས་སོ། ། འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བྱའི་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་བྲལ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་ཕྲ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དག་གིས་རྣམ་པར་དབེན་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་དེ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ངོ་བོའོ། ། ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་བདག་ཅེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འཁྲུལ་པ་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་དང་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐ་དད་པའི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚིག་བསྟན་ནས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཚིག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བདེ་བ་སེམས་ནི་ཞི་བ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚིག་བཤད་པའི་ཕྱིར།

"From form and so forth" means from the five or the six [objects]. "Completely" means in every way, such as color, shape, and so on, as they may occur. "Grasping" is so called because it is the very act of grasping the objects to be grasped. "Faculties" refers to the eye and so forth. "By nature" means by its own essence, because it is directed toward that [object]. "Free from that and supremely subtle" means being utterly secluded from the natures of the faculties, the objects to be grasped, and the grasping [subject]; this is because such an appearance is attained at the time of obtaining the coemergent [wisdom]. "Supremely" means the nature of the supreme. "Subtle" is so called because it is to be known by those of subtle yoga. "Wisdom" is so called because its essence is experience. "The self of all bliss" means the essence of unsurpassed bliss, because there is no delusion, no non-supremacy, and no lack of manifestation. For that very reason, it is said: "Completely liberated from all suffering," because there is no appearance of duality. "Abandoning the grasped and the grasper" is as explained before. Having thus taught the statement regarding the abandonment of the grasped and the grasper, in order to express the statement regarding liberation from pleasure and pain, it is said: "The mind of bliss is itself peace," and so forth, because its essence is the pacification of conceptual construction. In order to explain the term "suffering," [it is said:]...

སྡུག་བསྔལ་འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་དེས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ངོ་བོའོ། ། འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་བྲལ་བའོ། ། འཇིགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མེད་པ་པོ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ། ། ཡོད་པ་པོ་ནི་བཟང་པོར་འགྲོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ནི། མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཁོར་བ་ལ་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྙིང་རྗེའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཤེས་པས་སྲིད་ལ་མི་གནས་དང་། ། སྙིང་རྗེས་ཞི་ལ་མི་གནས་ཤིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དོན་དེ་ཉིད་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་བདག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལྷའི་ང་རྒྱལ་བསྒོམས་པས་སམ། སྔགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འབྲེལ་པའོ། ། འཁོར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའོ། །

It is said: "By that, the characteristic of suffering in saṃsāra." This refers to the nature of the appearances of the five aggregates, the elements, and the sense bases; it is by the phrase "saṃsāra is a mass of suffering." "Liberated from that" refers to the essence of the pacification of conceptual construction. "Liberated from the sufferings characterized by saṃsāra" means being free from them. "Fearless" is because there is no fear of arising in any particular direction. As it is said: "The nihilist goes to the lower realms; the realist goes to the higher realms." That very point is stated: "One who abides in neither [extreme] has attained nirvāṇa." This is because, through the door of insight, one does not abide in saṃsāra. Furthermore, through the door of compassion, one does not apprehend the qualities of nirvāṇa. Thus, it is by way of their union. As it is said: "Through insight, one does not abide in existence; through compassion, one does not abide in peace," and so forth. That very meaning is also stated by [the author] himself: "The nature of the great wisdom of emptiness," and so forth. This means that by meditating on the divine pride or by meditating on the stages of mantra and so forth, one experiences the nature of the great wisdom characterized by the emptiness of all phenomena lacking inherent existence. "Of saṃsāra" refers to the distinct divisions of the six classes of beings.

སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཀྱང་དེའི་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་ངལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐུགས་རྗེས་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པར་གོམས་པར་བྱས་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྣམ་པ་བདེ་བ་མི་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཞི་བའི་རོ་མི་མྱང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཚིག་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ཞི་བ་དང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། ཞི་བ་ཉན་ཐོས་ཡེ་ཤེས་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་མེད་ཚོགས་དང་བསེ་རུའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་བསེ་རུ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དང་ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་གཟུང་བའི་དོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བདེ་བ་དང་རྟོག་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་དབྱེ་བ་པོ་དེ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར། འདི་དགའ་བ་གཉིས་ཀྱི་དུས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །

Regarding the phrase "suffering does not arise," it is because even while acting for the benefit of sentient beings, there is no exhaustion from their misconceptions. Regarding the phrase "by the power of compassion," it is because, through training over infinite lifetimes, one has come under the sway of great compassion. Regarding the phrase "nirvāṇa," it refers to the aspect of the pacification of conceptual thought that does not produce [ordinary] bliss, because one does not savor the taste of [mere] peace. Having thus explained the terms for being liberated from both pleasure and suffering, in order to state the detailed explanation of the terms for "peace" and "non-duality," it is said: "Peace is the wisdom of the śrāvakas." This refers to nirvāṇa without remainder, characterized by the pacification of the aggregates, because it is free from the conceptualization of the aggregates and the afflictions. "Non-duality is the rhinoceros and the group" means that the rhinoceros-like pratyekabuddhas and those who practice in a group are non-dual because they are free from the apprehended object. "Of those" refers to the śrāvakas, pratyekabuddhas, and so forth. "Of bliss and conceptualization" means that it is characterized by the abandonment of the agent who differentiates based on those well-known methods. "The great bliss free from that" means that this is the essence of great bliss. To explain that, it is said: "This is the time of the two joys." "Wisdom of the śrāvakas" is used in the sense of being free from outflows.

དགའ་བ་གཉིས་ཀྱི་དུས་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་གནས་སྐབས་དེ་ལ་མགོ་བོའི་འཁོར་ལོ་ནས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་ཟག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་མཐར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་གཉིས་ཀྱི་མཐར་རོ། ། དགའ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་བྲལ་ངོ་བོའོ། ། རང་རྒྱལ་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བས་ནི། རང་རྒྱལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་རྒྱལ་གྱི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བ་འཇིག་པའི་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་སུ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཞི་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བདེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ལོག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཞི་བ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚིག་བསྟན་ནས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བདག་གིས་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་། ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོར་རླུང་གི་སྟོབས། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྩ་རྣམས་ཀུན་ལ་བདེ་བ་དང་། །

The time of the two joys is because of their very nature. That which, in that state, produces the outflow from the wheel of the head to the end of the entire body. "At the end of that" means at the end of the two joys. "The one free from joy" means the nature of being free from attachment. Regarding the phrase "the nirvāṇa of the pratyekabuddhas," the meaning is "the nirvāṇa of the pratyekabuddhas." This is because they are free from attachment to one portion [of reality]. Thinking that the nirvāṇa of the bodhicitta, which is the nature of the pratyekabuddhas, is a state of pacification and destruction, such a peace is the wisdom of the śrāvakas. Non-dual wisdom is the wisdom of the pratyekabuddhas. "Blissfully" means that which distinguishes the nature of the bodhicitta is what is called "the one who acts erroneously." Having thus taught the words for peace and non-duality, in order to show the detailed explanation of the words for the nature of non-entity, he says "the truth of entity." "Entity" is a synonym for that which becomes existent, that which is existent, and that which is eternally existent. "Great wisdom" is of two types. "Bodhicitta also" refers to the conventional nature. "Grasps" means the power of the wind at the tip of the vajra. "Bliss in all the channels..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྩ་དེ་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་རྣམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་དེ་ལ་གནས་པའི་རྩ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡི་ངོ་བོ་བདག་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་ནི་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཡི་ངོ་བོའི་སྒྲས་བརྗོད་པ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། དེའི་ཐབས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་གཅིག་པུས་དེ་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། རྟོག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལོ། ། རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་རྣམ་རྟོག་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་ཐབས་བསྟན་ནས། བཅོས་མའི་བསྒོམ་པ་མི་དགོས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་ནི། བསྙེན་གནས་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་ངོ་བོའི་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྦྱིན་སྲེག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་གི་མེའི་ཞལ་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ལྷ་ཚིམ་པར་བྱ་བའོ། ། བསམ་གཏན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པས་སམ།

This means that the vajra, which is the form in which all the channels of the body are gathered together as great bliss. "Abiding in the state of great bliss" means the channels that reside in that wheel of great bliss. "Its very essence is the self" means the essence of the two types of bodhicitta, which is the essence of the wheel of great bliss. "That itself" means the essence of experiencing the constituent elements. "Is called great bliss" means it is expressed by the term "its essence." By this, the teaching on the intrinsic nature of phenomena is stated. Having thus shown the detailed explanation in two ways, in order to state the method for that, it is said: "By yoga alone, that very [reality]..." This refers to the essence of meditative concentration, which possesses the nature of method and wisdom. "Conceptual" refers to the object. "Not conceptual, being the nature of conceptualization" is because its essence is the pacification of conceptualization. Having thus shown the method for that, in order to state that fabricated meditation is unnecessary, the nature of its branches is stated: "Vows, recitation," and so forth. "Recitation" refers to the recitation of the essence of the vows of fasting, such as the recitation of the samaya. "Not fire-offering" means not satisfying the wisdom deity in the mouth of the samaya fire. "Not meditative concentration" means not by meditating on the generation stage, or...

བྲིས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་བསྒོམ་པའོ། ། བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སོ། ། ཕྲེང་བ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རུས་ལ་སོགས་པའི་འོ། ། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་བསྒོམ་པས་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ལྷའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་འདི་རྣམས་མི་དགོས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། བླ་ན་མེད་པའི་དབང་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅུང་ཟད་ཞི་བའི་དབང་བསྐུར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཞི་བའི་དབང་བསྐུར་གསུམ་པའི་དབང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ལས་སོ། ། རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པའོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རིམ་པ་དང་། གདམས་ངག་གི་རིམ་པས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞལ་ཀུན་སྤྱོད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མའི་གདམས་པ་ལས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞལ་ཀུན་སྤྱོད་ནི། ། ཞལ་ནས་ཞལ་དུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྣམ་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། །

Regarding painted images and the like, it is the meditation on the form of the Blessed One. "Not by ritual actions" refers to the collection of activities such as pacification and so forth. "Not by rosaries" refers to those made of human bone and the like. "Not by the meditation of generation" refers to meditating on the form of a deity through the sequence of the moon, the vajra, and so forth. These external methods are unnecessary for attaining the state of great bliss. Having thus shown its own nature, in order to show that which is to be attained—preceded by the attainment of the unsurpassed empowerment—it is said: "By the slightly peaceful empowerment." This means by first experiencing the third empowerment, the peaceful empowerment. "From the mouth of the guru" means from the teacher who causes one to experience it. "Obtained" means to acquire. It is according to the sequence of experience and the sequence of oral instructions. "The conduct of the yoginī’s mouth" means from the instructions of the yoginīs born of the fields and so forth. It is because it is obtained from mouth to mouth. "Supreme wisdom, great bliss" refers to the unsurpassed wisdom. "Great bliss" is the aspect in which all suffering is thoroughly pacified. This concludes the extensive explanation of the thirteenth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear.

དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བཏབ་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་ཉེ་བར་སྟོན་ཅིང་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་བས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་བ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་པདྨ་སྦྱོར་བ་གང་གིས་སོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བྱས་ནས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའམ། འོད་གསལ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས་དངོས་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་བཤད་པ་ནི། མི་ཕྱེད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། ། གཞན་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་རླུང་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས། །

Having thus explained the response to the question regarding the object of great bliss in the thirteenth chapter, and now wishing to state the response to the question regarding the object of the union of the vajra and the lotus which is the present topic, the fourteenth chapter is introduced and its commencement is shown by the words beginning with "Then." This refers to the period following the explanation of the thirteenth chapter. "Furthermore" refers to the preceding context. "Listen" is addressed to Vajrapāṇi as the listener. "By the union of the vajra and the lotus" is connected with the phrase "I shall explain," referring to the characteristics of the union of the vajra and the lotus that are about to be taught. If one asks what is accomplished by that, it is said: "By which." "By which" means by which union of the vajra and the lotus. "Perfectly" means having acted without error. "Accomplishment" refers to the essence of the coemergent or the clear light. "In this very life" refers to the present phenomena. "By the yogi" refers to the meditation of Mahāmudrā. Having thus shown the commencement, in order to explain the accomplishment of the union of the vajra and the lotus, the explanation of the union of the vajra and the lotus follows the Mahāyoga Tantra as its branch: "The indivisible is called the vajra," and so forth. It is the characteristic of emptiness, because it joins with others and because it is indivisible. That is renowned as the wind.

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཏེ། དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པའོ། ། ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཕྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨ་ཡིག་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ན་གནས་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས། དེའི་དབྱུག་པ་བཅག་པས་སོ། ། རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་ཚིག་བཤད་ནས། པདྨའི་ཚིག་བཤད་པའི་དོན་དུ་དེ་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་དེའིའོ། ། རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའོ། ། སྙིང་གའི་པདྨའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདབ་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་དབྱིབས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མིང་གཞན་གསུངས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནི་སྙིང་གའི་པདྨའོ། ། བསྐལ་པ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བཟང་བའི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་དུ་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་བརྗོད་པས་སོ། །

This is renowned in two aspects: the distinction between the ultimate and the conventional. In that regard, the ultimate is the vajra of emptiness. The conventional is the aspect of the branches of method. Regarding the phrase "by the opening of the letter A": the ultimate is the vajra in the form of emptiness. The letter A, by way of its location in the emanation wheel, relies upon the method characterized by the union of method and insight, which possesses an outer and inner nature; it is by the breaking of its staff. "Realized" refers to its sphere of activity. "By the supreme yogis" refers to those who meditate on the completion stage. "Always" means at all times. Having thus explained the vajra words, for the purpose of explaining the lotus words, the phrase "its support" refers to that vajra which is the nature of emptiness. "Support" means the place of abiding. "Of the lotus at the heart" refers to the abode of the mind, because emptiness is the very essence of the nature of the mind. "Adorned with eight petals" is said because of its very shape. Another name is stated as the "wheel of phenomena" (dharmacakra); the wheel of phenomena is the lotus at the heart. "Fortunate aeon" is so called because the seeds of the aggregates and sense bases of the fortunate aeon are present there. "Abiding as the identity of all" means residing within the entire body. Thus, by expressing the union of the vajra and the lotus, which are the nature of the support.

རྟེན་པའི་ངོ་བོ་བཤད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་བརྗོད་པ་ནི་དེའི་འདབ་མ་ལ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱིས་བརྒྱད་དོ། ། ཀུན་རྫོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྣང་བཞིན་པའོ། ། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པའོ། ། འགྲོ་བ་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་རྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དབང་པོ་དྲུག་པོའོ། ། དེ་དག་འཇོམས་པ་རླུང་རྡོ་རྗེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ནི་སྙིང་གའི་པདྨར་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོའོ། ། འཇོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། ། རླུང་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བཞོན་པར་འགྱུར་བའམ། ལས་ཀྱི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་སྐྱེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བགེགས་མཐར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། བགེགས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གཡེངས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་རྣམས་སོ། ། མཐར་བྱེད་པ་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའི་ངོ་བོ་ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་དང་འདྲ་བའོ། ། རྣམ་ཤེས་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་ཤེས་གང་དེའོ། །

In order to explain the nature of the support, the conduct is described by the words "born upon its petals." On the petals of that wheel of dharma, there are eight consciousnesses. These eight consist of the nature of the engaging consciousness, the afflicted consciousness, and the all-basis consciousness. "Conventional" means appearing to worldly beings. "Arise" means to exist. "In the three realms" refers to those characterized by the desire, form, and formless realms. "Roam" means characterized by grasping at objects. If one asks what is done [to them], it is said: "The perfect supports, the eyes and so forth." These are the six sense faculties. "Their destroyer, the vajra wind" means that these are the nature of the consciousnesses residing in the heart lotus. "Destroyer" means to make them invisible. "Vajra wind" means that which becomes the mount of consciousness, or that which is produced by the power of the karmic winds. "After the fire of wisdom has arisen" is the remainder of the phrase. For that very reason, it is said that he is called "Vighnantaka" (Destroyer of Obstacles). "Obstacles" refers to the eight collections of consciousness that cause distraction. "Destroyer" means to repel them; he is like the wrathful form of the essence of Amṛtakuṇḍalin. "The consciousnesses also" refers to those consciousnesses just mentioned.

དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འདབ་མ་རྣམས་ལའོ། ། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་རྣམས་སུ་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བའོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་ཀུན་ནས་ཁྱབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་རིས་དང་། ས་སྟེང་དང་། ས་འོག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རང་གི་ལུས་སམ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བདེ་བས་སོ། ། ཀུན་ནས་ཁྱབ་པ་ནི་རྟེན་ནས་སོ། ། གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞུགས་པའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་རྣམས་གང་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལྷ་རྣམས་འགྲོ་བ་སྟེ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱོང་བ་ཡང་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། ། ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་པའོ། ། རླུང་གི་ཡང་དག་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་འབྲེལ་པའི་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་དེའི་བཤད་པ་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་དེའི་བཤད་པ་གསུངས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་སྙིང་རྗེར་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ།

Regarding that, "on the petals of the wheel of Dharma" refers to the petals of the wheel of Dharma. "Are called the World Protectors" refers to Indra and the others. Alternatively, they are "World Protectors" because they protect—that is, they fully determine—the world by apprehending form and so forth. "Pervading the three worlds" means by means of the bliss of their own bodies, characterized by the celestial, terrestrial, and subterranean realms, or by the realms of desire and so forth. "Pervading" means by way of their support. "Abide" means they dwell. "The gods" refers to those who go to the gods; this is because they are of the nature of Bodhisattvas such as Kṣitigarbha. "And also protected by all" means by all in every way. "The result of the objects and so forth" means the result characterized by the apprehension of objects such as form; this is the meaning of "World Protectors." In that context, "that" refers to the eighth consciousness. "The perfect union of the winds" is because its nature is to manifest in connection with the winds. "Is called the Vajra and Lotus" is because it is exactly as explained immediately prior. By this, the explanation of the nature of the support has been taught. Now, the explanation of the nature of the union is taught: "The Vajra should be known as compassion."

རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་དང་དམིགས་པ་མེད་པའི་དབྱེ་བས་དུས་ནམ་གྱི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་ཡང་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་མ་གོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མི་དད་པར་བསྒྲུབ་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ངོ་བོའོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་དེའི་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་ཞེས་ནི་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཉི་མའི་ངོ་བོ་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་ནི། འོད་ཟེར་ཚོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འོད་ཟེར་ཁ་དོག་ལྔ་པ་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སད་པའོ། ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨའོ། ། དེ་ནི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨའོ། ། བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དག་གིའོ། ། སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་ཤེས། །

It is like a vajra because, through the distinctions of sentient beings, phenomena, and the absence of focal points, it never turns back from acting for the benefit of sentient beings at any time. "The lotus is also emptiness" means that, like a lotus, it is unstained by the afflictions and secondary afflictions. "Those" refers to compassion and emptiness. "Union" means to accomplish them as inseparable. "Supreme" refers to the supreme essence. "Know" means that one should know the vajra and lotus to be in union; that is the meaning. Having thus explained the nature of their union, in order to show the explanation of that very nature through the essence of passion, it says: "The vajra sun is thus spoken." The essence of the sun is the vajra of skillful means. To show the reason by way of its specific qualities, it says: "Possessing the nature of a mass of light rays." This is because it has the nature of emitting light rays of five colors. "Of those" refers to those light rays. "Distinction" means being fully awakened. "Which" refers to the lotus. "That is the lotus" means it is the lotus. "Expressed" means explained. "That is yoga" refers to the vajra and the lotus. "Union" has the characteristic of connection. "Supreme" means the highest, because it is the characteristic of the perfect union of ordinary beings. "Know the union of the vajra and lotus."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་བཤད་ནས། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རྟེན་དང་རྟེན་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར། གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྟེ། རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་དེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོ་པདྨའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོར་གནས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་པདྨའི་དབྱིབས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་པདྨ་ལའོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། སྦྱོར་བ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པ་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རླུང་གཟུང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སམ་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྨད་དུ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མ་སྤྲོས་པས་རྒས་པ་དང་འཆི་བ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་མཚར་བསྐྱེད་པ་པོའོ། ། དེ་ལྟར་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་བཤད་པ་བསྟན་ནས་བླ་མ་དང་སློབ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་ནི་བླ་མའི་གསུང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ངག་གིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རིམ་པ་གཉིས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ།

This means that one should understand the union of the vajra and the lotus. Having thus explained the union of the vajra and the lotus by following the Mahāyoga Tantra through four aspects, in order to explain the union of the vajra and the lotus by following the Yoginī Tantra, and to explain that by way of the nature of the support and the supported, it is said: "The bodhicitta becomes the vajra." This refers to the conventional aspect, because it enters through the path of the vajra and because it is the essence of all the tathāgatas. "The lotus is the wheel of great bliss" means that the wheel of great bliss located at the head is similar in shape to a lotus. "In that" refers to the lotus characterized by the wheel of great bliss. "Of that" refers to the bodhisattva of the conventional aspect. "What is the union?" refers to whatever connection exists, whether by the power of the essence and the grasping of the winds, or characterized by the sequence of the upward movement. "Marvelous" means that it produces wonder by accomplishing the absence of aging and death through non-emission. Having thus shown the explanation of the nature of the support and the supported, the explanation of the nature of the guru and the disciple is given by the words: "The speech of the guru." This refers to the words of the supreme guru, who possesses the characteristics taught in the tantras, which serve as the cause for attaining buddhahood and teach the two stages.

། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་བརྗོད་དེ། འགོ་བར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སློབ་མ་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའོ། ། སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་དབང་པོ་སྟེ། གང་གིས་བླ་མའི་ངག་དེ་ཉིད་ཐོབ་པའོ། ། པདྨ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མའི་གསུང་ཐོས་པས་སློབ་མའི་སྙིང་གི་པདྨ་ཁ་འབྱེད་པའོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མའི་གསུང་ངོ་། ། གནས་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མའི་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་གནས་པའོ། ། དེའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། མཆོག་རྨད་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མའི་གསུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སློབ་མས་མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་བའི་ངོ་བོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་སོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་བླ་མ་དང་སློབ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བཤད་པ་བསྟན་ནས། བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་པདྨ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། པདྨ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ལྷག་མཐོང་རྡོ་རྗེ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དེ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པས་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དེ་ལ་མ་མྱངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་གོ། དེ་གཉིས་གཅིག་གྱུར་རྣལ་འབྱོར་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་རྒྱུ་བའོ།

That is called "Vajra Speech" because it is not to be grasped and because it destroys all conceptual constructions. "Disciple" refers to one who has received the empowerment characterized as taught in the tantras. "Vessel" refers to the faculty of the ear that has become a vessel, by which the very words of the guru are received. "Of that lotus" means that by hearing the guru’s speech, the lotus of the disciple’s heart opens. "Of that" refers to the guru’s speech. "In that place" means abiding in the disciple’s faculty of the ear. "Its application" refers to that which is characterized by its connection. "Supreme and marvelous" means that through the power of the guru’s speech, the disciple attains the nature of the supreme and wondrous Mahāmudrā. "Clear" means making it manifest. Having thus shown the explanation of that through the nature of the guru and the disciple, in order to show the explanation of that through the nature of meditative concentration (dhyāna), it is said: "The lotus of calm abiding." The nature of the two stages is the distinction of meditative absorption (samādhi). It is like a lotus because it is unstained by attachment and the like. "From that, the vajra of special insight" means engaging in that very meditative concentration, because it moves as a union. Furthermore, the intention is that it is not tasted as an object there. "That very thing" refers to calm abiding and special insight. "The yoga of the two becoming one" means moving by its own natural flow.

། སྒོམ་པ་ཡིས་ནི་དེ་ཉིད་མཐོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་དེ་ཉིད་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཐོང་བ་ནི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བླ་མ་དང་། སློབ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པའི་དོན་དུ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞལ་པདྨར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་གནས་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ཞལ་གྱི་པདྨ་ནི་གདོང་གི་པདྨ་ལའོ། ། དེ་ཉིད་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གདམས་ངག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འགོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་སློབ་མ་བཟང་གི་ཁ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མ་དམ་པ་དང་ས་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཞལ་ནི་གདོང་ངོ་། ། མན་ངག་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བླ་མ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་ནོ། ། སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། པདྨ་ལྟར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྙོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། སྣོད་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། སྣོད་ནས་སྣོད་དུ་བྱོ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་དང་སློབ་མ་དག་གོ། །

"Through meditation, one sees suchness" means that through meditation—characterized by the calm abiding and special insight just described—one attains the vision of suchness, which is defined by the complete purity of body, speech, mind, and wisdom. Having thus explained the nature of meditative concentration, in order to explain the nature of the sublime guru and the disciple, it is said: "The yoginī resides in the lotus of the face." The yoginī is one born from the sacred sites and so forth. The "lotus of the face" refers to the lotus of the countenance. That which "resides" there is the word of instruction that reveals suchness; it is called "vajra" because it is not to be discarded and because it destroys all conceptual constructions. It is "unsurpassed" because it serves as the cause for the unsurpassed state. "The lotus is the mouth of the excellent disciple" means that the mouth or countenance of the sublime disciple is endowed with the excellence of the stages, compassion, insight, and so forth. "The meaning of the pith instructions" refers to that which is connected to the guru who possesses the characteristics of a yoginī. "Vessel" means one who has become a fit vessel; because they are to be delighted like a lotus, they are free from turbidity. They are free from the three faults of a vessel; the meaning is that [the instructions] are poured from one vessel into another. "Those two" refers to the guru and the disciple.

རྣལ་འབྱོར་ཀུན་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། ཡང་དག་དེ་ཉིད་དོན་མཐོང་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་བླ་མའི་དྲིན་གྱིས་རང་གི་རིག་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཤད་ནས་གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པར་འདོད་པས་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་ནི། བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལའོ། ། རྣམ་རྟོག་བྲལ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པའོ། ། ལིངྒ་ཞེས་ནི་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལིངྒ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་སོ། ། བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ལའོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུའོ། ། བྷ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ནང་དུ་པདྨའི་དབྱིབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་གཟུང་བའི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་གི་དོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་གཟུང་བའོ། ། དེ་གཉིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དངོས་གཅིག་ཡང་དག་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་འབྲེལ་པའོ། །

"Yoga of the nature of all" means having rendered [everything] without remainder. "Seeing the meaning of authentic suchness" means the experience of the suchness of one's own awareness through the grace of the guru who causes one to experience it. Thus, having explained the meditative absorption in the union of the vajra and the lotus by following the Yoginī Tantras through these four points, and desiring to explain the union of the vajra and the lotus by following the Tantras of Both, the explanation of the nature of method and insight as its branches is stated as "the wise" and so forth. This refers to one who possesses the excellence of sublime insight. "Free from conceptualization" means being free from all discursive thoughts. "Vajra" refers to the aspect of the branch of method. "Linga" is explained as such because the verbal root liṅg means "to go," according to the verbal root class. "The wise" refers to one who has become a vessel for the Mantra Vehicle. "Non-conceptual" refers to the time of the gaṇacakra and so forth. "Bhaga" is so called because of the destruction of passion and the like. "Lotus" is so called because it possesses the shape of a lotus within. "The yoginī who upholds the samaya" means that "upholding" is to hold for the sake of the samaya. These two possess the characteristics of method and insight. "Perfect union of a single entity" refers to the connection with the coemergent.

བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པས་སོ། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མཐོང་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་བཤད་ནས། རྩ་དང་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་བདུན་ཅུ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་ལུས་སམ་གཞན་གྱི་ལུས་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་འབབ་པའི་རྩ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་ལ་ནཱའི་ངོ་བོའོ། ། པདྨ་ཞེས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་པདྨར་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རྩ་དེ་ཉིད་ནི་པདྨ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྒྱུ་བའི་རྩ་ལའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྩའི་གྲངས་སོ། ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཐབས་ཤེས་རབ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་དང་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་བསྟན་ནས། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བཤད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཡི་ཡང་ཉམས་དགའི་སྟན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་གནས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གདན་ལའོ། ། རིམ་པ་འདིས་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེའི་གདན་ནོ། །

"Bodhicitta" refers to the conventional. "Great non-dual wisdom" refers to that which perceives the ultimate. Having thus explained the union of the vajra and lotus, which are the essence of method and insight, [the text] explains that same union by way of the nature of the channels and constituents. It says, "Of the two thousand and seventy," referring to one's own body or the body of another. "Is called the vajra" is because it is the essence of method. "The channels through which bodhicitta flows" refers to the nature of the lalanā. "Is renowned as the lotus" is because the bodhicitta is emanated into the lotus. Alternatively, that very channel is the lotus, because it is unsullied by the defects of passion even when in union with the bodhicitta. "In that" refers to the channels through which the bodhicitta circulates. "Those" refers to the number of the seventy-two thousand channels. "Universal union" means being connected with those. "The cause that generates joy" means by relying on the meditative equipoise of external method and insight. Having thus shown the explanation of the nature of the channels and constituents, the explanation of that same [union] by way of the nature of the support and the supported is stated as: "The delightful seat of the vajra." This refers to the Vajra Seat, the site of external manifest enlightenment. By this sequence, the Vajra Seat is upon the moon maṇḍala and so forth.

ཉམས་དགའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕིགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་པདྨ་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། རང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་པདྨ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་པདྨ་ལྟར་བྱམས་པ་བསྒོམས་པས་བདུད་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་གཞན་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདན་དེ་ལའོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སོ། ། མཉམ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་གོ་འཕང་གསལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོའོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བཤད་པ་བསྟན་ནས། དབང་བསྐུར་བ་དང་། དབང་བསྐུར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཤད་པ་ནི། དབང་བསྐུར་མཆོག་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དྲི་མ་མཐའ་དག་འཁྲུ་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་གོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བརྗོད་དེ་རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བར་བྱ་སྟེ། པདྨ་ལྟར་འདུས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྣོད་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Delightful" means that it is difficult to pierce and is the very essence of wisdom. "Himself the Vajra Lotus Holder" refers to the Great Vajradhara. "Himself" should be understood as the lotus of one's own nature, both with and without passion; for, like an external lotus, it conquers the Māras and so forth through the cultivation of loving-kindness, and because it is unstained by passion and the like in others. "Therein" means upon that seat. "He" refers to the Great Vajradhara. "Union" means a connection. "The state of Buddha-wisdom is clear" refers to the essence that is free from obscurations and naturally luminous. "Clear" means that it is clear by virtue of being the very object of meditation. Having thus shown the explanation of that [deity] in terms of the nature of the support and the supported, the explanation in terms of the empowerment and the one to be empowered is stated as: "The supreme empowerment is the vajra," because its nature is to wash away all stains. It is "supreme" because it is supreme by virtue of being free from external characteristics. That very thing is called "vajra" because, like a vajra, it cleaves the discordant factors. The "lotus" is the disciple to be empowered, because it is to be gathered like a lotus. "A worthy vessel" means one who upholds the samaya and the vows.

དེ་གཉིས་མཆོག་ཏུ་ཡང་དག་སྦྱོར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་བར་བྱ་བ་དང་དབང་བསྐུར་བར་བྱེད་པ་དག་ལའོ། ། མཆོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཆོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་འབྲེལ་པ་སྟེ། སྦྱང་བྱ་དང་སྦྱོང་བྱེད་གཉིས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལའོ། ། རྒྱུ་ནི་རྒྱུའོ། ། དེ་ལྟར་དབང་བསྐུར་བར་བྱ་བ་དང་སྐུར་བར་བྱེད་པ་དེའི་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། ཨེ་བཾ་རྣམ་པའི་ངོ་བོས་དེ་བཤད་པ་ནི། ཨེ་ནི་པདྨ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་མོའི་ཆུ་སྐྱེས་ལ་ཨེ་ཡིག་གི་རྣམ་པའི་དབྱིབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་བཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་དང་པོ་ས་བོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་དེ་ཉིད་མི་ཤིགས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐིག་ལེ་སྟེ། དེ་ཉིད་མི་ཤིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། ། དེ་གཉིས་སྦྱོར་བ་ངོ་མཚར་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་དེས་སོ། ། སྦྱོར་བ་ནི་འབྲེལ་པའོ། ། ངོ་མཚར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་ངོ་མཚར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་བསྟན་ནས། དེ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།

"The two are supremely and perfectly joined" refers to the one who is to be empowered and the one who confers the empowerment. "Supremely and perfectly joined" means a supreme and perfect connection, by way of the two: the object of purification and the purifier. "Perfectly" means by way of being non-erroneous. "By that very [nature]" refers to the naturally luminous [mind] characterized by the realization of suchness as it is. "Cause" means the causal [condition]. Having thus explained the explanation of the one to be empowered and the one who confers empowerment, the explanation of that by way of the essence of the forms of E and Vaṃ is as follows: "E is said to be the lotus" is because the goddess's water-born [lotus] possesses the shape of the letter E. "The letter Vaṃ is the vajra itself" is because it is the very seed-syllable of the vajra. "That very bindu is the indestructible" means that it is a bindu because it has the nature of being logical; "that very [bindu] is indestructible" means it is the indestructible nature of suchness, possessing the aspects of the ultimate and the conventional. "The union of those two is the supreme wonder" means by way of that ultimate and conventional. "Union" means connection. "Wonder" means that which produces extreme wonder, because through the generation of passion, awakening is manifested. Having thus taught the equal union of the vajra and the lotus through these three aspects of meaning, in order to state the summary of that, the union is spoken of as "the union in that way." "In that way" means:

རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་པད་དོན་སྡོམ་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་གཉིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་གྲགས་པ་དག་ལ་དོན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་དོན་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བླ་མའི་དྲིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་སོ། ། ཡོངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་མན་ངག་གིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་མན་ངག་གི་བརྒྱུད་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་ཡུལ་ལ་འདྲི་བའི་ལན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་ཉེ་བར་སྟོན་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཁྱོད་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། ཅི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

It is characterized by the union of the vajra and the lotus. "Supreme" refers to the supreme essence. "Know" means it should be understood. Regarding the phrase "the commitment of the meaning of the vajra and lotus," the vajra and lotus are renowned in the Mantra Vehicle; "meaning" refers to the commitment characterized by that which is to be expressed, which is the nature of the summary, because its meaning is explained through its diverse nature. "By the grace of the guru" means by the kindness of the Vajra Master. "Completely" means it should be fully understood. "By the pith instructions of the yoginīs" means by the lineage of pith instructions of the wisdom ḍākinīs. This concludes the extensive explanation of the fourteenth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having provided the answer to the question regarding the object of the union of the vajra and lotus in the fourteenth chapter, now, in order to provide the answer to the question regarding the object of the suchness of mantra, the fifteenth chapter is introduced. First, to begin it, the words "the suchness of mantra" and so forth are spoken, which possess the characteristics that will be explained. "I shall explain" is connected to the phrase "it should be expressed." "Listen, you" is addressed to Vajrapāṇi as the listener. If one asks "in what manner?" for that reason, the words "supreme wisdom" are spoken.

རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དང་འབྲེལ་པ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་གིས་མྱུར་དུ་དངོས་གྲུབ་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་གིས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མྱུར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བ་ཉིད་དུའོ། ། གང་གིས་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་གནས་པ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་སྤྲོས་བཅས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་གནས་པས་ན་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ལའོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིའོ། ། སྔགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་བཏུས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དབུགས་རྣམ་པ་གསུམ་ལའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རིམ་པས་ཉེ་བར་མཚོན་པས་སོ། ། ཡང་ན་གང་གིས་བཟླས་ཞེས་བྱུང་སྟེ།

This is because it serves as the cause for the two stages of vajra recitation. If one asks with what it is connected, it is for that reason that "the Vajra-holder" is mentioned; "Vajra-holder" means a yogi in the form of Vajradhara. If one asks what he does, it is for that reason that it is said, "by which siddhi is swiftly attained." This refers to the suchness of mantra. "Siddhi is attained" means characterized by the nature of vajra recitation. "Swiftly" means very quickly. If one asks by what means it is attained, it is for that reason that it is said, "abiding in the mantra conducts." "Abiding in the mantra conducts" means those who abide by the three types of conduct, such as the elaborate conduct and so forth. Having thus presented the response to the question regarding the object of the suchness of mantra, in order to explain it directly, the brief presentation of the suchness of mantra as a branch of that is stated: "The vajras of body, speech, and mind." This refers to the three types of Tathāgatas, such as Vairocana and the others. "Mantra" refers to the essence of the three syllables extracted according to the sequence to be explained. "Should be applied" refers to the three types of breath characterized by entering, abiding, and arising. These are indicated by the sequence of the three syllables. Alternatively, it is stated: "by which one recites."

དེ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་མོས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡིས་མྱུར་དུ་དངོས་གྲུབ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་བཟླ་བ་དེ་ལ་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དག་གིས་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་ངོ་བོས་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་བའོ། ། ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཕྱིན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་རྒྱ་དོན་སྡོམ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ནི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་གནས་སྐབས་རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེའི་གོ་འཕང་ནི་འདུག་པའི་གནས་ཏེ། གནས་རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་རྒྱ་གོ་འཕང་ངོ་། ། ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཉེ་བར་ཞི་བས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་སྡོམ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའོ། ། དོན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྡོམ་པ་ནི་བསྡུས་པའི་ངོ་བོའོ། ། མཆོག་གི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

In this regard, one should apply the phrase "one should cultivate conviction through the nature of engagement and so forth." "By that, accomplishment is swiftly attained" means that through the recitation of mantra, accomplishment is attained swiftly by means of the suchness of the winds and the suchness of the mantra, in the nature of the "neuter" recitation. If one asks how so, it is said: "The suchness of the winds is the perfection." This teaches the twelfth chapter; "perfection" means having gone to the further shore. Having thus explained the brief presentation of the suchness of mantra, in order to state its detailed explanation, it is said: "The vajra-mudrā, the summary of the meaning." "Vajra" refers to the vajra-recitation characterized by recitation with unimpaired limbs. "Mudrā" refers to the state of the neuter recitation, the vajra-mudrā. Its "level" is the place of abiding; thus, it is the level of the vajra-mudrā abode. "Peaceful" means through the pacification of the one hundred and eight natural aggregates. "The summary of the meaning of the Great Mudrā" refers to the aspect of natural luminosity. "Meaning" is characterized by the pacification of all conceptual thoughts. "Summary" is the nature of the condensed. "Supreme suchness" is because it is the very nature of the suchness of speech. "Great wisdom" is because it is the thorough knowledge of the aspect of the sound of verbal conceptualization.

སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བརྗོད་པའོ། ། དམིགས་པ་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པས་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་ལ་གསལ་བར་སྣང་བས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིག་འདི་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་གསུངས་པ་ནི། སྔགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་གསལ་བ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་སོང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་སྐྱབས་པས་ན་སྔགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་སྡོམ་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དག་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་སྡོམ་པ་ནི་བདེ་བ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཉིད་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། ། དེ་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་སྔགས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ལས་གང་ཞིག་སྐྱེས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ནི་མཆོག་གི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀུན་གྱི་དོན་བསྡུས་པ། །

"Relying on the reality of mantra" refers to the description of the characteristics that will be explained below. "The state of non-apprehension" is so called because it is the ultimate nature, having reversed all conceptualizations that serve as the basis for everything. "Clarity" is so called because it appears clearly to the cognition of the yogi. "The very cause of Vajrasattva" is so called because, by relying on the reality of mantra, one attains the state of Vajrasattva, which is characterized by emptiness. The explanation of these very words is stated as "by mantra" and so forth: the ten powers, the fearlessnesses, and so on, which are subsumed within primordial wisdom, are brought into the clear manifestation of the yogi. For that very reason, it is called "mantra" because it protects the mind. "The restraint of body, speech, and mind" means that having abandoned the conceptualizations of the impure body and so forth, one generates the appearance of the pure body and so on; the restraint of those very [appearances] is the meaning of "supreme bliss." "Reality" (tattva) means the state of that [reality], which is the unerring. "The supreme primordial wisdom born from that" means that the quality which arises from being adorned with all the qualities of the mantra just explained is called "supreme." Supreme primordial wisdom is of the nature of having reversed the conceptualizations of subject and object regarding the supreme object. "The summary of the meaning of all that reality" is as follows:

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གྱི་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཟུང་འཇུག་གི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པར་གྱུར་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རིམ་གྱིས་ཟུང་འཇུག་གི་གོ་འཕང་དངོས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གནས་གང་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་གའི་པདྨ་མཆོག་ཏུ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྙིང་གར་གནས་པའི་པདྨ་ཁ་སྦྱར་བའི་དབུས་སུའོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གསལ་བའི་ངོ་བོས་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་ལ་ཆ་ཤས་སུ་བརྟགས་པས་ཐིག་ལེ་ལ་སེམས་འཛིན་པར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བྱས་པས་དེ་ལས་གོང་དུ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟླ་དྲུག་བཟླས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་སྲིད་དུ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་སོ། ། འགྲུབ་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། ། འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གོང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐབས་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་ཉིད་དོ། ། མཆོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའོ། །

Regarding the phrase "of all," it refers to the reality of the body and so forth, which is the ultimate union. "Compendium" means that which is gathered by the definition of the subject matter to be expressed; it has become a summary. This is because, by relying on the reality of mantra, one directly realizes the state of union through the gradual stages. If one asks, "In what location should such a reality of mantra be meditated upon?" it is therefore said, "In the supreme lotus of the heart." This means in the center of the lotus of the heart, which is joined in union. "Supreme" is because it is the very form of the syllable HŪṂ. "Luminous" is because it appears to the yogi as a clear essence. Regarding the phrase "That very wisdom is unsurpassed": "wisdom" refers to the yogi. "That very" refers to the nature of being non-erroneous. "Unsurpassed" is because, by analyzing the parts of the syllable HŪṂ and fixing the mind on the bindu, one manifests the essence of Mahāmudrā, and there is nothing higher than that. "By reciting for six months" indicates the duration of time. "Will be accomplished" means that which is to be attained through the reality of mantra. "Will become" means it will arise. "Not otherwise" means that there is nothing superior to this. "Method" refers to this very definition of the reality of mantra. "Supreme" means the most excellent.

རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ལའོ། ། ཡོངས་སུ་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚིག་བཤད་པའི་དོན་དུ་དམིགས་མེད་ཚིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་སྔོན་དུ་བསྟན་པའིའོ། ། དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་རང་བཞིན་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། ངག་གི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཨ་ཡིག་ནི་ནང་དུ་བསྡུས་པའོ། ། སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་དབྱེ་བས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྦྲུལ་དང་། མགོ་མེད་པ་དང་། མཐའ་མེད་པ་དང་། བཏུ་བའི་དབྱེ་བས་སོ། ། མི་ཟློས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟླས་པར་མི་བྱ་བའོ། ། རླུང་གསུམ་པོ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་འབྲེལ་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྲེང་བ་བཟུང་ནས་ངག་གིས་བཟླས་པ་མི་བྱ་སྟེ། འདིར་དེ་སྐབས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་ཕྱིའི་བཟླས་པ་མི་བྱེད་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་བཟླས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་དང་སྔགས་དང་། ལྷ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། ། གལ་ཏེ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཟློས་ན། ཇི་ལྟར་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་།

"Yoga" is so called because it serves as the basis for the siddhi of vajra recitation. "The yogi" refers to those who meditate on the suchness of mantra. "Renowned" means it is well-known. To explain the meaning of the term "non-referential," the phrase "non-referential word" is spoken; this refers to what was previously taught. "In the ultimate sense" refers to the suchness of mantra, which is the nature of the syllable A. "Expressed" means it is articulated. All verbal proliferation is subsumed within the syllable A. Conventionally, through the divisions of the sequence of the "snake" and so forth, there are the divisions of the snake, the headless, and the endless, as well as the divisions of extraction. "Non-recitation" means that one should not perform recitation. The wheel of breath should be symbolized by the nature of the three syllables associated with the three winds themselves. Furthermore, one should not perform verbal recitation while holding an external rosary, because that is not the occasion here. If one asks, "If external recitation is not performed, then how should one recite?" for that reason, "non-dual" is spoken. The intention is that it should be done in such a way that no dualistic conceptualization arises regarding the winds, mantras, deities, maṇḍalas, and so forth. If one asks, "If one recites non-dually, how is one to differentiate by means of the nature of the three syllables?" the word "however" is spoken; [this refers to] the entering, the abiding, and...

ལྡང་བའི་རྣམ་པས་རླུང་རྣམས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་དེ་ཉིད་གསུམ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་ཕྱེད་པ་ནི་རོ་མཉམ་པའོ། ། སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དོན་ཀུན་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་དོན་གང་ཡིན་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེའི་བསྡུས་པ་ནི་དེ་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་ནས། དེའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཟླས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་དགོད་པས་དབུགས་གསུམ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱས་ནས་དངོས་གྲུབ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ལོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་ནི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། འགྲོ་བ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བཟླས་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སུ་ཞིག་འགྲོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡང་དག་མཉམ་པར་གཞག་བཟླས་ན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་ཆགས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་དྲུག་པོ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་པོ་བསྒོམས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་འགྲོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་དག་གོ་འཕང་བཟང་པོ་གསལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

In order to symbolize the winds through the aspect of arising, the three suchnesses are indivisible by virtue of being the nature of the seeds of body, speech, and mind; this is "equal taste." "Mantra" refers to the essence of the suchness of mantra. "The condensation of all meanings" refers to the defining characteristic of the subject matter, which is the meaning of all eighty-four thousand heaps of Dharma. "Its condensation" means that which has the nature of condensing those. Having thus explained the suchness of mantra in detail, in order to show its benefits, it is said: "By the recitation..." and so forth. By arranging the three syllables, the three breaths are symbolized, which connects to the phrase "unsurpassed siddhi." The essence of vajra recitation is siddhi. The meaning is that "one will attain" it. If one asks what kind, it is said to be "unsurpassed," because it is free from the characteristics of the stages of recitation. If one asks who attains it, it is said: "When recited in perfect meditative equipoise." This means the mind is fixed in unerring samādhi, because one overcomes [distractions] by meditating on the eight applications that abandon the six faults of samādhi. If one asks how one attains it, it is said: "The pure, excellent state is clear."

རྣམ་དག་གོ་འཕང་ནི་ངག་གི་སྤྲོས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ངག་གི་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་ནི་མི་གསལ་བ་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བཟླ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོའོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའོ། ། དེ་ནི་འགྲོ་བའི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སློབ་དཔོན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་ནས། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔགས་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། སྔགས་ཀྱི་དོན་དང་མིང་མཆོག་དང་། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡིད་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ན་སྔགས་སོ། ། དེའི་དོན་ནི་དགོངས་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་རིགས་པས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། རྟེན་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ། དེ་ཉིད་དེ་ནི་དོན་དམ་ཡང་། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་མན་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་འཁོར་བའི་དབྱེ་བས་བླ་མའི་དྲུང་ནས་སྔགས་ཀྱི་མན་ངག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི།

The state of complete purity is the nature of the reversal of the four types of verbal proliferation. The essence of the luminosity of speech is the extreme clarity that is the reversal of non-clarity; the phrase "reverses in such a way" refers to the specific action. "Who" refers to the meditator. "Knows" refers to awareness. "He is the guru of the world" means he becomes the master of the three realms. Having thus taught the suchness of mantra in two ways, in order to show its classifications, the text says "the meaning of mantra" and so forth. It is characterized by non-dual wisdom, because its very nature is the ultimate bodhicitta. As will be explained: "The meaning of mantra, the supreme name, and the characteristic of non-dual wisdom." It is called "mantra" because it protects the mind. Its "meaning" is the intended sense, which is established as "non-dual wisdom." "The suchness of mantra" refers to the mantra according to the reasoning just explained. "Suchness" is the ultimate aspect itself; the form of Vajradhara is the suchness of mantra. As will be explained: "Without support and without appearance," and likewise: "That suchness is also the ultimate." "The oral instructions of mantra" refers to the characteristics of the oral instructions of mantra received from the guru through the divisions of the locations and the divisions of the cycles. For that very reason, it is said:

ཞལ་ནས་ཞལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་སློབ་མའི་ཁར། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ལ་བཏུ་བའི་རིམ་པས་སོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མོ་ལས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གསལ་བའོ། ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོའོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའོ། ། དེ་ནི་འགྲོ་བའི་བླ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་ནས། དེ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གསོལ་བ་འདེབས་པ་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་ཞུ་བ་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དྲུག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་མཁྱེན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་མཁྱེན་ནི་འོད་གསལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲོ་བའི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དང་དེའི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་དེ་དང་དེའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱག་བྱས་ནས་སོ། ། ཅི་ཞིག་ཞུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྔགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སྔགས་ནི།

Regarding the phrase "from mouth to mouth," it means from the mouth of the guru into the mouth of the disciple. "Mantra experience" refers to the sequence of extracting the mantra. "Experience" is authentic wisdom; thus, it is the experience of mantra. "Unclear" means it is unclear because it has been perfectly condensed from the source syllables. "Who" refers to the meditator. "Knows" means awareness. "He is the supreme of beings" means he is the one to be honored by the three worlds. Having thus explained its classification, in order to state the purpose for which it is required, the composition of the supplication as a branch of that is begun with the words "Then," and so forth. This occurs after the explanation of the classification of the suchness of mantra. Vajrapāṇi is the requester. This is connected to the phrase "requested of the sixth Vajrasattva in the form of a Tathāgata." If one asks how so, it is for that reason that "Omniscient One" is said; he is omniscient because he thoroughly knows all phenomena by the very nature of luminosity. "Supreme of beings" means he has become the preceptor of the three realms, because he teaches the respective Dharma according to the dispositions of those respective sentient beings. If one asks what he did, it is for that reason that it says "having prostrated again and again." If one asks what he requested, it is for that reason that it says: "What is the characteristic of mantra?" Mantra, in its unerring nature, is—

ཡིད་སྐྱོབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་རྩོམ་པ་བཤད་ནས། དངོས་སུ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྔགས་དོན་ཞེས་པ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་བོད་པའོ། ། རང་བཞིན་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུའི་ངོ་བོའོ། ། རབ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་བཞིན་མན་ངག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྡོམ་དོན་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའོ། ། ཕྱི་མོ་ལས་དོན་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་ལའོ། ། སྡོམ་པ་ནི་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་སྔགས་བཏུ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་དངོས་སུ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་བསྟན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ནི་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་དོན་བརྗོད་ཅིག་ཅེས་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ནི་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་དང་ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། །

The definition of that which has the nature of protecting the mind is the meaning of "indication." Having thus explained the commencement of the supplication, in order to state the actual supplication, he says, "What is the meaning of mantra?" The term "Bhagavān" is an address. "What is its nature?" refers to its essential mode of being. "Make it clear" means to elucidate it. "The reality of mantra" refers to that which has the characteristics to be explained. "Likewise, the pith instructions" refers to the explanations that will follow regarding the divisions of the locations and so forth. "What is the summarized meaning of the mantra?" refers to how it is applied and how it is possible. "The meaning from the source" refers to the three syllables. "Summarized" (saṃvara) means the essence of the collection, which is the extraction of the mantra; such is the sense. Having thus shown the actual supplication, in order to explain the entry into the speech of the Blessed One, he says "Then," and so forth. "Then" means after the supplication was made. "The Vajra-holder" is Vajradhara. "Spoke" means to express the meaning that is about to be explained. The meaning of "Bhagavān" has already been explained. "The very fruit of the three yogas" means that the three are the yoga of the beginning, the supreme king of the maṇḍala, and the supreme king of activities; the fruit of those characterized by the divisions of the hundred families is the isolation of the body, and its nature is the essence of that.

རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གསུམ་པོ་ནི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ངག་གིས་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རིམ་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ནི། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྒྱུ་མའི་ལུས་ལ་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དབེན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྟོང་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། དེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དེ་ལ་མཁོ་བའི་དོན་བརྗོད་ནས། དེ་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་སྔགས་ཀྱི་དོན་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། སྔགས་ཀྱི་དོན་དང་མིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། མཆོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་མཚན་ཉིད་ཅན། །

Regarding the vajra recitation of the completion stage, the three yogas are the entry and so forth; the result of the essences of the three syllables is characterized by verbal recitation, and its nature is the essence of that. Regarding the stage of mental isolation, the three types of yoga are the appearances and so forth; the result is the clear light, and it possesses that nature. Regarding the illusory body, the three types of yoga are the essences of the dharma, enjoyment, and emanation bodies; the result is the isolation of the conventional truth. Likewise, regarding the stage of manifest enlightenment, the three types of yoga are the essences of emptiness, very emptiness, and great emptiness; the result is the clear light whose nature is the emptiness of all, and its nature is the essence of that. Likewise, regarding the stage of union, the three types of yoga are the cause, the result, and the result characterized by their non-duality; it possesses the characteristic of non-duality, and its nature is the essence of that. Having thus explained the necessary meaning through these three points, in order to demonstrate the detailed explanation of each, the detailed explanation of the meaning of the mantra as a branch of that is stated as "the meaning of the mantra and the name." "Supreme" refers to the fact that the syllable OṂ and so forth indicate the meaning of the deities such as Vairocana and so forth. "Characterized by non-dual wisdom."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་ཀྱིས་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྙིང་པོ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལས་སོ། ། སྙིང་པོའི་དོན་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཐོག་མ་མེད་ཞི་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པས་སོ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཟད་པའི་གཙོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་སོ། ། གཙོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་བྱས་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དཀར་པོ་དང་། ནག་པོའི་ཕྱོགས་གཉིས་མི་འདོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་རིམ་པ་དྲུག་ལ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་སྔགས་སོ། ། དེའི་དོན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོའོ། ། རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པ་ནི་སྦྱོར་བ་སྟེ།

The term "mantra" (vidyā) signifies that which protects the mind, and its essence is non-dual wisdom, because its nature is the union of the naturally luminous self. "Listen to the explanation" is spoken by the Blessed One, addressed to Vajrapāṇi as the listener. "Explain" means to express. "Suchness" (tattva) refers to the ultimate essence. If one asks how so, it is for that reason that the term "essence" (hṛdaya) is spoken; "essence" refers to the generation stage. "The meaning of the essence is explained" means that, following the completion stage, because it is free from conceptual elaboration, it produces the fruit through the isolation of speech. Furthermore, "beginningless and peaceful" means that it is devoid of arising, abiding, and ceasing. "Peaceful" means that it cuts through all appearances. "The lord who exhausts existence and non-existence" means that the conceptualizations of existence and non-existence are pacified. "Lord" means that it arises as something distinguished. Moreover, it is spoken of as not abandoning the two sides of white and black. "The inseparability of emptiness and compassion" means that, according to the appropriate sequence of the six stages, wisdom and compassion are of a single identity. "The meaning of mantra" means that it is a mantra in the sense of protecting the mind. Its "meaning" is the nature of that which is to be expressed. "The characteristic of knowledge" means that knowledge is the application.

སྔགས་ཀྱི་སྒྲའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་དོན་སླར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སླར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྔགས་ཀྱི་དོན་ནི་སྐལ་བཟང་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སོ། ། སྐལ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། རྟེན་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྷའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྟེན་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་རང་བཞིན་དང་སྣང་བ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། མཆོག་གི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་སོ། ། མཆོག་ནི་བཞི་པའི་རྣམ་པའོ། ། མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་རྗོད་བྱེད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

The very teaching of what is to be expressed by the sound of mantra is the ultimate essence. That which possesses that very characteristic is so designated. Having thus shown the detailed explanation of the meaning of mantra, in order to state the detailed explanation of the suchness of mantra, it is said: "The meaning of mantra is the fortunate one." This is because it possesses the characteristics that will be explained. "The fortunate one" is so called because of the thorough knowledge of all phenomena as the essence of the nature of reality (dharmatā), which is primordially unborn. "Characterized by the completion stage" means the thorough knowledge of the form of the syllable A, which symbolizes the nature of reality that is primordially unborn by its very nature. "Without support" means that it has abandoned the support of the deity characterized by the generation stage. "Without appearance" means that, by relying on the stage of vajra recitation, it has abandoned entering, abiding, and arising. "Without intrinsic nature" means that, through the stage of the purification of the mind, one realizes that intrinsic natures and appearances are without intrinsic nature. "The supreme of the supreme" means that "supreme" refers to the characteristics of the three [lights], such as appearance and so forth, and "supreme" refers to the aspect of the fourth. "Without" means that, through the stage of self-consecration, it has abandoned the expressive [words]. "Without aspect" means that, through the stage of manifest enlightenment, it has abandoned all coarse and subtle aspects.

འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་ཟུང་འཇུག་གི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆེན་པོའི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཡང་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་སོ། ། བདེ་བ་ཡང་དག་འཕེལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་འདོད་པ་མེད་པ་དག་ལ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཆ་དང་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་བྱའི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་སྙམ་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་རྣལ་འབྱོར་སྐྱེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཨ་ཡིག་གི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་བཤད་དོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བཤད་པ་ནི། དེ་ཉིད་དེ་ནི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རང་ཉིད་ཀྱང་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཆོག་ནི་དགོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཉིད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་བའི་དངོས། །

"Unchanging" means that because all diverse conceptualizations without exception are absent, it is the very nature of union. "Supreme of the great" means that because it is the nature of the path of no-more-learning, it is the most supreme of all. "Second, having abandoned everything" means that the conceptual elaborations of existence and non-existence, and of being and non-being, are thoroughly pacified. "It causes bliss to truly increase" means that it causes the increase of the bliss and mental joy of body and mind for those who are free from desire. "Free from parts of all objects of knowledge" means that it is unstained by any conceptualizations of objects of knowledge whatsoever. This is understood by considering it to have transcended all conceptualizations of objects of knowledge. "Non-dual wisdom is born in yoga" means that the characteristic of the suchness of mantra is to discern all phenomena through the nature of the syllable A; thus, the meaning is that the non-dual application is born in the form of the nature of phenomena (dharmatā). By this, the words of the mantra are explained. As for the explanation of the words of suchness, it is said: "That very suchness." Why is that? It is because it is the "ultimate," because it is the object of supreme wisdom, because it is itself supreme, and because the supreme is the very purpose. "That is just so" means that it abides in a nature that is forever uncontrived. "Not other" means that it is without error. "That very suchness is the reality of Vajradhara."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དབུགས་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁྱབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འཇོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་བྱའི་ངོ་བོ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ། ། དང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པའི་ཤེལ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་རྟོགས་པའི་གོ་འཕངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། རྟོགས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེའི་གོ་འཕང་ནི་འདུག་པའི་གནས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ངོ་བོས་གདོད་མ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་དགྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་ལྔ་རྣམས་ནི་རྒྱས་པར་བྱེད། །

The phrase "so-called" is because it is the very essence of Vajradhara’s holding of the breath through the state of being free from conceptual proliferation. "The nature of the five primordial wisdoms" means the nature of the five primordial wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Pervasive" means that it pervades the eighty-four thousand aggregates of dharma. "To all" means that because the ultimate nature is non-existent, there is no going to any phenomena. "Emptiness" is so called because it reverses the clinging to things as substantially existent. "Completely destroys all afflictions" is because it destroys all conceptual constructions. "Stainless" is because it is untainted by the defects of the phenomena that are the objects of its pervasion. "Free from stains" is because it is free from stains by its very nature of being naturally pure. "Luminous" is because it is like a pure crystal. "The state of one’s own realization" means that "one's own" is the dharmadhātu, and "realization" is to manifest it. "Its state" is the place of abiding. "Supreme" is because it is free from the characteristics of the phenomena of total affliction. "The primordial Buddha" is because, by its naturally and utterly pure essence, it has realized all phenomena from the very beginning. "Extremely joyful" is because it is exceedingly joyful through stainless purity. "It expands the five families."

ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ལྔ་རྣམས་ལས་སད་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་ནས། སྔགས་ཀྱི་མན་ངག་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མན་ངག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མན་ངག་ནི་སྔགས་ཀྱི་གདམས་ངག་གོ། ། གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། གནས་བརྒྱད་ལ་རེག་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བ་དང་། མེ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བས་སོ། ། བཏུ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡི་གེའི་ངོ་བོས་སོ། ། ནང་དུ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དོན་དུ་རྩ་དང་སྙིང་ག་མགྲིན་པ་བད་ཀན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གནས་བརྒྱད་དུ་ཡང་དག་པར་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའོ། ། འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བས་བཏུ་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ལས་རྣམས་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ལས་རྣམས་བྱ་བ་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་དབུགས་གཟུང་བས་དབང་དུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཞི་བ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གོ་རིམ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་འབྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་བཞིན་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའི་དངོས་གྲུབ་བོ། །

This means the purpose of awakening the five families of tathāgatas. Having thus taught the meaning of the suchness of mantra, in order to express the detailed explanation of the individual oral instructions of mantra, the text says, "the nature of its branches is the oral instruction," where "oral instruction" refers to the instructions of mantra. "By the distinctions of the locations" means by the divisions of the locations of the three channels and by the divisions of contact with the eight locations. "By the divisions of the wheels" means by the divisions of the external wheels and by the divisions of the four wheels, such as fire and so forth. "To be extracted" means by way of the nature of the external syllables; internally, it is by relying on the wheels. In order to explain in detail what was stated regarding the distinctions of the locations, the text says, "the channels, the heart, the throat, and the phlegm," which means the perfect contact with the eight locations. "Effort" means the application. Regarding the detailed explanation of "to be extracted by the divisions of the wheels," it says, "likewise, the activities should be performed." "Likewise, the activities should be performed" means that one should accomplish activities such as magnetizing by holding the breath for half a watch at a time within the maṇḍalas of fire and so forth. "Pacifying and so forth" refers to magnetizing and the rest. "In due order" means following the sequence of the maṇḍalas as they arise. "According to the siddhis" refers to the siddhi of vajra recitation.

ཡེ་ཤེས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་གནས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་མཚན་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་དབུགས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་དང་། འཇུག་པ་དང་། གནས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རིམ་པའོ། ། ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་དང་ཧཾ་ཡིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རང་བཞིན་གྱི་བཟླས་པ་རྫོགས་པ་དང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ། ཡི་གེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་རྫོགས་པའོ། ། རྒྱུན་གྱི་དབྱེ་བ་ཇི་བཞིན་དུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ནི་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ལ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་སྐྱེད་པའོ། ། རིགས་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང་བཅས་པའི་ཉིས་བརྒྱའི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། སྦྱོར་བ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆ་བརྩིས་པས་དབུགས་དགུ་བརྒྱའི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཡང་དག་བསམ་གཏན་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྒོམས་པས་རང་གི་ལུས་མ་དམིགས་པས་ལྷག་མོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ལ་སེམས་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་རྫོགས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།

That which is called "wisdom" is the thorough knowledge of the Tathāgatas abiding in the three times. "The manner of experiencing the characteristics" refers to the sequence of experiencing the breaths of the fire-maṇḍala and so forth, which possess the nature of arising, entering, and abiding. "The manner in which the nature is perfected" refers to the perfection of the natural recitation consisting of the syllables A and Haṃ, and the generation stage, wherein the three Tathāgatas are perfected from the complete transformation of the three syllables. "According to the divisions of the stream" means that the stream is the impure, while the division is the very production of the pure. "According to the reasoning" means by the number of two hundred and twenty-five for each maṇḍala. "According to the application" means by the number of nine hundred breaths, calculated by counting the portions of other maṇḍalas for each individual maṇḍala. "Abiding according to the result" refers to the eleven aspects of the essence of vajra-recitation, which consist of twenty-one thousand six hundred. "The sequence of the mudrā of authentic meditative concentration" means that by meditating on the two types of generation stages, one does not perceive one's own body and thus contemplates the essence of the great mudrā of superior resolve. "Authentic" means by way of being the very antidote to the conceptualization of true existence. For that very reason, it is said, "the form is perfected."

སངས་རྒྱས་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྔགས་ཀྱི་མན་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་དང་འབྲེལ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ལ་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བླ་མའི་ཞལ་ལ་གནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་མན་ངག་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལ་གནས་པའོ། ། ཡང་དག་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མས་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བརྩལ་བར་བྱའོ། ། རབ་ཏུ་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ལ་བླ་མའི་གདམས་ངག་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་ནས། བླ་མ་མཉེས་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གསེར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསེར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དོ་ཤལ་གོས་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པའི་རེག་བྱ་ཅན་དར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རིན་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་། མ་ར་ཀ་ཏ་དང་། པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་རང་གི་མཐུའི་ཆེ་བས་ཤིན་ཏུ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། བྲན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཅུང་ཟད་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཤིན་ཏུ་གུས་པར་བྱེད་པའོ། ། གྲངས་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སོ། ། དད་ཅིང་གུས་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས། །

The meaning is that it is the conceptualization of Mahāmudrā through the divisions of the five buddhas and so forth. The phrase "the pith instructions of mantra" of such a nature should be connected with what precedes it. Having thus shown its own essence, in order to state that it is to be attained through the guru’s oral instructions, it is said, "residing in the guru’s mouth"; this means that such pith instructions reside in the mouth of the Vajra Master. "Should be correctly trained" means that one should seek them by first performing the guru’s service and so forth. "With great effort" means having abandoned laziness and the like. Having thus shown that the pith instructions of the guru must be obtained for that very reality, in order to state how to please the guru, it is said, "with gold," and so forth, meaning with gold and other such materials. "With necklaces and garments" means with silks and the like that possess an extremely soft texture. "With jewels" means with sapphire, emerald, ruby, and so forth. "With various supreme qualities" means with those that possess a perfect abundance of qualities through the greatness of their respective powers. "With servants" means with those who are employed for a short time. "With laborers" means those who serve with great devotion for as long as one lives. "Innumerable" means immeasurable. "With faith, devotion, and so forth..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་སྤངས་པའི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དད་པ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། མཉེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། ཅི་ཞིག་གིས་མཉེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འདོད་པས་སྟེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པས་སློབ་མས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་རབ་ཏུ་སྟེར་བའོ། ། སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མས་དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྩམས་ནས། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པའོ། ། བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དོན་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དོན་དེའི་མན་ངག་གི་བདག་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། མཉེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། ། རབ་ཏུ་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་དེའི་བསམ་པ་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། ། ཆགས་པ་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བའི་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བསམ་པ་རྫོགས་བྱས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། ། བསམ་པ་རྫོགས་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྙེད་པར་དཀའ་བའི་དངོས་རྣམས་ཀྱིས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། མནྡཱ་ར་བའི་དངོས་པོ་དབུལ་བའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཕྱག་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱེད་པའི་བླ་མ་ལས་སོ། །

The phrase "by means of" refers to the specific qualities of faith, certainty, and so forth, which have the nature of abandoning discordant factors. "Should please" is connected to what will be explained later. If one asks, "By what means should one please?" it is said: "by giving according to one's desire." This means the disciple bestows whatever objects are desired. "Teacher" refers to one who, beginning from the initiation of the disciple and so forth, teaches through hearing and the like. "Guru" refers to one who possesses the application of extraordinary qualities. "Teaching the meaning of mantra" means teaching the nature of the oral instructions regarding the meaning of mantra. "Should please" means should be taught. "With great effort" means by means of diligence whose nature is to uphold the respective intentions of the disciple. "With a mind free from attachment" means by means of an apprehension free from clinging and so forth. "With the mind" means with the superior intention (adhyāśaya). Regarding the phrase "having thus fulfilled the intention," "thus" means as previously described. "Having fulfilled the intention" means by means of a mind connected to the guru. If one asks, "By what?" it is said: "with things difficult to obtain," meaning by means of various offerings such as mandārava flowers. "Having prostrated" means by means of the body and so forth. "From him" refers to the guru who provides the authentic instruction.

སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་བློས་སོ། ། བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླང་བར་བྱས་པའོ། ། འབྲས་བུ་དོན་གཉེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཙམ་གྱིས་བླ་མ་མཉེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྔགས་ཀྱི་མན་ངག་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། སྔགས་བཏུ་བའི་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་དེ་བཏུ་བའི་དོན་དུ་རྟེན་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི། མི་ཡི་རུས་པའི་སྨྱུ་གུ་དང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། མིའི་རྩིབ་མའི་རུས་པ་ལས་སྨྱུ་གུ་བྱས་ནས་སོ། ། རིན་ཆེན་རབ་བདར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་ཏིག་གི་ཕྱེ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། རབ་བདལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀྲམ་པའོ། ། ས་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་མའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཐལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བའོ། ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མེད་ནའོ། ། ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བ་དང་། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོ་ཕག་ལ་སོགས་པ་ཚོན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་མངོན་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཏུ་བའི་དོན་དུ། རྟེན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ནས། དེ་བཏུ་བ་པོའི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་དབང་བསྐུར་བླངས་བྱས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བླ་མའི་དྲུང་ནས་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དབང་བཞི་བཟུང་སྟེ། ཐོག་མ་ནི་སྔགས་བཏུ་བ་ལས་དང་པོར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་མདུན་དུ་བྱས། །

"Mantra" refers to the three syllables that will be explained. "Perfectly" means with a mind free of doubt. "Having grasped" means having taken up. "Seeking the result" refers to those who intensely desire the result characterized by Mahāmudrā. By this much, the way to please the guru has been shown. Having thus taught the detailed explanation of the individual instructions on mantra through these three points, in order to state the detailed explanation of the extraction of the mantra, the supports and so forth for that extraction are taught: "With a pen of human bone," and so on. This means having made a pen from the bone of a human rib. "Well-polished jewels" refers to pearl powder and the like. "Well-spread" means scattered. "Ground" refers to the base. "Cemetery ash" refers to the ash of cremated corpses. "Alternatively" means if those are not available. "According to the classification of activities" means that one should accomplish the siddhis of wrathful rites and so forth using specific pigments such as cemetery charcoal and cemetery bricks. Having thus explained the supports and so forth for the purpose of that extraction, in order to state the specific qualifications of the extractor, it is said: "First, having received the empowerment," meaning that one should first receive the four empowerments from a guru in accordance with the Guhyasamāja Tantra. "In front of the maṇḍala and so forth" means...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ཐུན་མོང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་བྱས་པས་སོ། ། བགེགས་མཐར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ལའོ། ། གཏོར་མ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོར་མ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆང་དང་ཤ་ལ་སོགས་པས་རྒྱ་ཆེ་བའོ། ། སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་དེ་བསྒྲུབ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་བྱས་ནས་སོ། ། ལྷའི་ཁང་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པར་རོ། ། སྔགས་བཏུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྔགས་སོ། ། མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བཏུས་པའི་སྔགས་དང་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པས་ལྷའི་རྣམ་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཏུ་བ་པོའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་སྔགས་བཏུ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དང་པོའི་ཡི་གེ་ཐོག་མར་བྲི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དང་པོར་ནི་དབྱངས་ཡིག་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཨ་ཡིག་བྲི་བར་བྱའོ། ། དབྱངས་ཡིག་ལྔ་པ་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱངས་ཡིག་ལྔ་པ་ཨུ་ཡིག་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཨའི་ཡི་གེ་ཕ་རོལ་དུ་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཨོར་འགྱུར་ཏེ། ཨུ་ཡིག་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཨོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྡེ་ཚན་མཐའ་མའི་མཐའ་ཅན་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡེ་ཚན། ། ལྔ་པའི་མཐའ་མ་ནི་པའི་སྡེ་ཚན་ནོ། ། དེའི་མཐའ་མའི་མཐའ་ཅན་ནི་མའི་ཡི་གེ་སྟེ།

This means that it has been purified by means of the colored powder maṇḍala, the common maṇḍala, and so forth. "To Vighnantaka" refers to Amṛtakuṇḍalī. "Great offering cake" refers to a large torma, which is extensive with alcohol, meat, and so forth. "Offer" means that one should first perform the sequence of generosity and so forth to accomplish that. "In the temple of the deity" refers to the house of the deity and so forth. "The extraction of the mantra" refers to the mantra that will be explained following that. "Peerless" means that it is completely pure because it is free from the characteristics of mantras that have not been extracted. "The achiever of body, speech, and mind" means that by reversing the impure body and so forth, one accomplishes the body and so forth in the form of the deity. Having thus shown the specific qualities of the extractor, in order to explain the actual nature of the mantra extraction, it is said: "First, write the initial letter." This means that first, the letter a, the first of the vowels, should be written. "Endowed with the fifth vowel" means it is correctly endowed with the fifth vowel, the letter u. In that way, the letter a is placed before it; the letter a becomes o, and the letter u disappears. Thus, it becomes o. "Endowed with the final of the final group" means: the groups are ka and so forth. The final of the fifth group is the pa group. The final of that final is the letter ma.

དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཀླད་ཀོར་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྐུ་ཡི་ས་བོན་བཏུ་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐོག་མའི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨའི་ཡི་གེའོ། ། ཉིས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨའི་ཡི་གེ་གཉིས་པས་བསྒྱུར་བའོ། ། མཉམ་པ་ནི་མཚུངས་པ་ཕ་རོལ་དུ་བྱ་སྟེ། ཨ་ཡིག་དང་པོ་ནི་རིང་པོར་འགྱུར་རོ། ། ཨ་ཡིག་གཉིས་པ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱས་ཏེ། ཨ་རིང་པོར་འགྱུར་རོ། ། ཨུཥྨཱ་ན་ཡི་ཆ་དང་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧའི་ཡི་གེ་སྲོག་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྔགས་བཏུ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཨཱ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེག་དྲག་གཉིས་ཀྱི་གནས་སུ་དབྱངས་ཡིག་མེད་པའི་ཡི་གེ་ཧ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྔགས་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱིའོ། ། སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ནོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངག་རྣམ་པར་དག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཨུཥྨཱ་ན་ཡི་མཐའ་ཆ་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨུཥྨཱ་ན་ནི་ཧ་ཡིག་སྟེ། ། དེ་རྣམས་ནི་ཤ་ཥ་ས་ཧ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གིས་སོ། ། ཆ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེང་དུ་ཟླ་ཚེས་ཀྱི་ཆ་དང་ལྡན་པར་བྱས་སོ། ། དབྱངས་ཡིག་དྲུག་པས་ཡང་དག་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨཱུ་ཡིག་གིས་འོག་ཏུ་བྱས་པས་སོ། ། སྡེ་ཚན་མཐའ་མའི་མཐའ་མར་བཅས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མའི་ཡི་གེ་ཀླད་ཀོར་དང་བཅས་པར་ལྡན་པའོ། ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་ས་བོན་ནོ། །

That which is endowed with that is together with the bindu. In that way, it becomes the syllable OṂ. "The seed-syllable of the Body should be extracted" means the seed-syllable of Vairocana. "The first letter" refers to the letter A. "Doubled" means it is multiplied by a second letter A. "Equal" means it should be made similar to the following; the first letter A becomes long. The second letter A is made to disappear, and thus the long A is formed. "Endowed with a portion of the Ūṣman" means it is endowed with the letter Ha without a vowel. "The mantra should be extracted" means that in this way it becomes Ā. "Without a similar" means that because the letter Ha, which lacks a vowel, occupies the place of two visargas, it is devoid of the characteristics of other mantras. "The Vajra of Speech" refers to Amitābha. "The Essence" refers to the seed-syllable that generates him. "Supreme" means it generates the complete purity of speech. Regarding "Endowed with a portion of the Ūṣman at the end": the Ūṣman is the letter Ha, which is designated by the name "śa, ṣa, sa, ha." "Endowed with a portion" means it is provided with the crescent moon portion above. "Perfectly adorned with the sixth vowel" means it is placed below by the letter Ū. "Together with the last of the last group" means it is endowed with the letter Ma together with the bindu. "The state of the Vajra of Mind" refers to the seed-syllable of Akṣobhya.

གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ལྔ་པ་གྲགས་པས་གསལ་བའོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་བཏུ་བའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ནི་ཐུགས་བསྐུལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཡང་འགྲུབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རིམ་པས་དེ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་བཏུ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་སོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྤེལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ལས་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་རྣམས་ཀུན་གྱི་དོན་བསྡུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་པོ་དང་། ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་དང་། ཕྲེང་བ་དང་གཟུངས་སྔགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་གསང་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུད་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་མེད་པར་དེ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Clear" means it is made manifest by the five parts. Having thus shown the essence of the extraction of the mantra, in order to explain its greatness by way of its purity, it is said: "The three suchnesses," because they are the essence of the suchness of the three—body, speech, and mind. "The samaya of the three vajras" means that the three vajras are Vairocana and the others, and their samaya is the very cause for invoking the enlightened mind. "It also accomplishes the three worlds" means that it is the progenitor of those worlds and, through the sequence of emanating and withdrawing, it gathers them. "Of the yogi" refers to the meditation on the two stages. "The supreme suchness" is because it purifies the three—body, speech, and mind. "The extraction of the mantra" is according to the logic previously explained. "Unsurpassed" means it is the cause for exhausting all misdeeds. "It performs all siddhis" means that, preceded by the increase [of merit], it accomplishes all the various activities. "Suchness" means that although it appears as the essence of syllables, it does not abandon the essence of the nature of phenomena (dharmatā). "The summary of the meaning of all mantras" means that the meaning of the heart-mantras, near-heart-mantras, garland-mantras, dhāraṇī-mantras, and so forth, is summarized by the nature of the three secrets; that is its nature, because without the three syllables, those [mantras] do not exist.

སྔགས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་ཉིད་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་བའི་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། མི་རྒྱུ་བའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་ནི་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། དངོས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྐུའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མཆོག་ནི་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། དེའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་འདི་གཞན་གང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་སྔགས་བཏུ་བ་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྔགས་བཟླས་པའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མན་ངག་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའོ། ། མན་ངག་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བླ་མའི་གདམས་ངག་གོ། ། ཟློས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་བཏུས་པའི་སྔགས་ནི་ཚིག་གམ་ཡིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྦྱར་བ་གོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡི་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་ཆེར་འགྲོ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཟློས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།

"It is the abode of all mantras" means that the abode of all mantras is as previously described. "Just like the moving and the non-moving" means just as there are sentient beings, the moving essence, and the world-receptacle, the non-moving; likewise, the three syllables should be understood as the support for all mantras. "The supreme yoga of the accomplishments" refers to the characteristics of the supramundane mastery of the body and so forth. "Supreme" refers to the supreme yoga, because they arise through its mastery. "Yoga-wisdom" is so called because it is that which produces it. "Unsurpassed" is so called because, by its very nature as the three secrets, it does not exist elsewhere. Having thus extensively explained the extraction of mantras through these four points, now, in order to state the benefits of mantra recitation, the brief presentation of its branches is taught, beginning with "according to the oral instructions." "That which" refers to meditation. "According to the oral instructions" means in accordance with the guru’s guidance. "Recitation" refers to the practice of familiarizing oneself with the application of the previously extracted mantra through speech or mental engagement and so forth; this connects with the phrase "its accomplishment will extensively proceed." If one asks why it is recited, it is said, "for the sake of accomplishment," meaning for the sake of mundane and supramundane accomplishments. If one asks how:

དེའི་ཕྱིར་ལུང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱུད་དུ་བསྟན་པའི་ཆོ་གས་སོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའིའོ། ། རྒྱ་ཆེན་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལའོ། ། སྔགས་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མཁས་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་བཟླས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་བཤད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སྐྱེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་བཟློག་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། སྔགས་བཟླས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། མཚུངས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་འབྲས་བུ་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། ། འདོད་པ་ཀུན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཙམ་གྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཞིག་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །

Therefore, it is said, "according to the scripture," meaning by the ritual procedures taught in the tantras. "His" refers to the yogi. "Vast" means having the nature of the extensive and the profound. "Siddhi" refers to that characterized by the state of a buddha. "Attains" means to obtain. "In this very life" means in the present existence. "By one who knows the mantra" means one who is skilled in the suchness of mantra. Having thus briefly explained the benefits of mantra recitation, in order to explain it in detail, it is said, "Great wisdom," and so forth. "He" refers to the yogi. This connects with the phrase "is explained as great wisdom." Because he realizes non-dual wisdom, he is "endowed with great wisdom." "Born from the yoga of body, speech, and mind" means that by reversing the three—body, speech, and mind—which are not yet purified, he generates the purified body and so forth. "Whoever" refers to the yogi. "Mantra recitation" refers to the three syllables. "Peerless" means that it is unique in terms of its own essence and its result. "Enjoying all desires" means the sense of enjoying the five qualities of desire. Having shown the detailed explanation to this extent, in order to state the specific detailed explanation, it is said, "Whoever," and so forth. "Whoever" refers to the practitioner. "Always" means at all times.

སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། འཆང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇོག་པའམ་བརྗོད་པའོ། ། མགུར་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་མཚོན་པའི་ཁ་ལའོ། ། ཡང་ན་མགྲིན་པས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་མེ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་འཆང་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལེགས་པར་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལེགས་པར་ཤེས་པའོ། ། དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ནུས་པ་འམ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། རྟོག་པ་ཀུན་ཡང་འགྲུབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་འདི་ལ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གཙོ་ཆེར་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རིམ་པས་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་དམ་ཚིག་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ཡང་འོས་པའི་བརྡ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། བློ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མཛེས་པའི་བློ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། །

"Mantra" refers to the three syllables previously explained. "Holding" means placing or reciting. "In the throat" refers to the mouth indicated by that [term]. Alternatively, it refers to holding [the mantra] through the sequence of entering the forms of the maṇḍalas of fire and so forth, which are indicated by the throat. "Well-knowing suchness" means that because one knows the beautiful suchness, one is "well-knowing suchness." It is the capacity to indicate the wheel of breath, or the thorough knowledge of the suchness of mantra. "It accomplishes all conceptualizations" means that for this yogi, all conceptualizations will accomplish all activities such as pacification and so forth. "Having entered all maṇḍalas" is because the maṇḍalas are primarily perfected through the sequence of the three syllables. "Knowing the samaya in all respects" is because of the thorough knowledge of the appropriate symbols in the five classes of tantra. "Accomplishing the three worlds" means accomplishing all [activities] such as pacification and so forth for the three worlds. "Of noble intelligence" refers to one who possesses a beautiful intelligence through the thorough knowledge of the suchness of mantra. This is the extensive explanation of the fifteenth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear.

དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བཏབ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རླུང་གི་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་གནས་བསྟན་པ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། གྲངས་ཀྱི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམས་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་གོང་ན་མེད་པས་ན་བླ་ན་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་རགས་པའི་གྲངས་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གྲངས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་རིམ་པས་སྲོག་བསྐྱེད་པ་ལ་རྟེན་ནས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། བཤང་ལམ་གསང་བའི་བར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། རླུང་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། སྔོན་གྱི་རིམ་པས་གོ་རིམ་དུ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས་དགོས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པས་སོ། ། སྲོག་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། སྲོག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རང་གི་ངོ་བོའོ། །

Having thus taught the response to the question regarding the object of the suchness of mantra in the fifteenth chapter, the sixteenth chapter is now presented with the intention of stating the response to the question concerning the sequence of the number of winds and their locations. To begin that, it is said: "Then," and so forth, which follows the explanation of the fifteenth chapter. Furthermore, the word "moreover" (gzhan yang) is used because it is a distinction in relation to what preceded it. "Listen" (ñon) is addressed to Vajrapāṇi as the listener. "The sequence of number" (grangs kyi rim pa) is connected to the phrase "should be explained by the reasoning that will be explained for the winds." "Unsurpassed" (bla na med) means that there is nothing superior to this. Moreover, it indicates the number starting from the coarse and proceeding to the extremely subtle. "As they abide" (ji ltar gnas pa) refers to the basis for generating the life-force (srog) according to the sequence being explained. As will be stated: "Abiding between the anus and the secret place." "Of the winds" (rlung rnams kyi) refers to the life-force and so forth. "Just as it is" (ji lta ba bzhin du) means by way of an unerring nature; this is the meaning of the phrase "in the order of the previous sequence." Having thus shown the essential nature of the commencement, in order to state the purpose, it is said: "By which one attains," which is connected to the phrase "one attains the life-force" (srog ni thob par byed). The life-force is the nature of the subtle particles (rdul phra rab).

སྐལ་བ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ལ་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། གང་གིས་ཡང་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གང་ལ་ཕྲ་མོའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པའི་ཆའི་སྤྱོད་པ་ལས་བརྩམས་ནས། ཤིན་ཏུ་མཚོན་པར་དཀའ་བའི་དུས་ཀྱི་ཆའི་ངོ་བོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། ། དེ་ལྟར་(རྣམས་,རྣམ་)པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་བརྩམས་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་དེ་བསྟན་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རླུང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཡན་ལག་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་ཕྱིར། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྲ་མོའི་རང་བཞིན་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ན། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་འཁོར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འགྲོ་བ་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། གོམས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་རང་བཞིན་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། ། གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱས་པས་སོ། ། ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པའོ། ། དེ་ཡང་བླ་མའི་ཁ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ནོ། ། དེའི་སྦྱོར་བ་ཤེས་པའི་ཁ་ལས་སོ། །

"Fortunate" (bhavya) means having reversed all forms of clinging by way of the very essence of emptiness. "Abiding as the nature of all" means abiding as the specific agent within the nature of the five aggregates of the body. "By whom it is perfectly and fully known" means by means of fully knowing the subtle essence of the wind. "Supreme yoga" refers to the aspect of the life-force (prāṇa) as emptiness. "Attains" means to cause to be attained. "Perfectly" (samyak) refers to being unerring, by way of the essence of the temporal aspect that is extremely difficult to characterize, beginning from the conduct of the rational aspect. Having thus shown the introduction of that [topic] in two ways, in order to explain the actual teaching of it, the fault of not fully knowing the characteristic of the wind—which is a limb of the unsurpassed characteristic of the wind—is stated: "Because of not knowing the characteristic of the wind." If one does not fully know the characteristic of the wind, the nature of which will be explained as subtle, it is said: "The three worlds revolve." This means one will be born in various other migrations characterized by the desire, form, and formless realms. "Furthermore, that which is attained through cultivation" means that which characterizes the nature of the wind. "Cultivation" (abhyāsa) means having repeatedly brought [the practice] to manifestation. "Attained" (prāpta) means found. "Furthermore, from the mouth of the guru" means the guru is the Vajra Master (vajrācārya). It is from the mouth of one who knows his application.

རླུང་དེའི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་དེའི་སྦྱོར་བའོ། ། དེ་ཤེས་པས་ན་དེའི་སྦྱོར་བ་ཤེས་པའོ། ། དེའི་སྦྱོར་བ་ཤེས་པའི་ཁ་ནི་དེའི་སྦྱོར་བ་ཤེས་པའི་ཁ་སྟེ་དེ་ལས་སོ། ། དེ་ལྟར་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་ནས། དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་བཞིན་དུ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྲོག་གི་རང་བཞིན་གྱི་རླུང་གིའོ། ། མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་མཚན་པའོ། ། ཇི་སྲིད་དུ། ལོ་ཚིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལོ་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པས་སོ། ། སྤྲིན་གྱི་དབལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ཆེན་པོར་ཇི་ལྟར་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་ནི་བསྡུས་ནས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་དེའི་བཤད་པ་ནི་དུས་ནི་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔྱིད་དང་། སོས་ཀ་དང་། དབྱར་ག་དང་། སྟོན་དང་། དགུན་སྟོད་དང་། དགུན་སྨད་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པས་སོ། ། ལོ་ཚིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོའོ། ། ཡོངས་སུ་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་དུས་དྲུག་གིས་ལོར་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། འོ་ན་དུས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ནི་དུས་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

The application that characterizes the definition of that wind is its "application." Because one knows that, it is "knowing its application." The "mouth" of knowing its application is "the mouth of knowing its application," and it is from that. Thus, having shown the faults of not fully knowing the definition of the wind, in order to state the commitment to explain its definition, it is said: "The definition of the wind exactly as it is." This refers to the wind that is the nature of the life-force (prāṇa). "Definition" means characterized by its own essence. "As long as" and "of the year" refer to the definition of the year as comprised by external time. "Shall be explained" means it shall be expressed. "In brief" means by way of a summary. "In the Abhijñāna [Tantra]" means that just as it is explained extensively in the great Ādibuddha-vajramālā-tantra, one shall explain it here in summary by following that very [text]. Thus, having shown the commitment to explain the definition, the actual explanation is stated as: "The times are six," and so forth, categorized by spring, summer, the rainy season, autumn, early winter, and late winter. "In brief" means by way of a summary. "Year" means a year. "Renowned" means expressed. If that is so, and the year is expressed by the six times, then what are those times? To this it is said: "Its two applications are the times."

ཉི་མའི་ཁྱིམ་གཉིས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་དུས་སོ། ། དུས་གཉིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་དེ་ཉིད་ཞག་དྲུག་ཅུའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཉིན་ཞག་དྲུག་ཅུ་ནི་དུས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཉིན་ཞག་གི་ཚད་ཇི་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཉིན་དང་མཚན་དུ་ངེས་པ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕལ་ཆེ་བའི་དགོངས་པས་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོའི་དབྱེ་བས་ཉིན་ཞག་ཅེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བའོ། ། ངེས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུའི་དགོངས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཉིན་མཚན་གྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཉིན་མཚན་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་དུ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་རྒྱུ་བ་བརྗོད་པར་འདོད་པས། ཕལ་ཆེར་ནི་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུས་ཉིན་མཚན་གྱི་གྲངས་སོ། ། འོད་གསལ་གྱི་སྐད་ཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆུ་ཚོད་བཞིའི་གྲངས་ལ་མི་ལྟོས་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཉིན་མོ་ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་དང་། མཚན་མོ་ཡང་དེ་ལྟར་རོ། ། འོ་ན་ཆུ་ཚོད་ཀྱི་གྲངས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཆུ་ཚོད་ཙ་ཤ་ཀ་ཞེས་གྲགས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རེ་ཞིག་ཕྱི་རོལ་དུ་ནི་ཆུ་སྲང་དྲུག་ཅུ་ལ་ཆུ་ཚོད་ཀྱི་ཚད་དེ། ཙ་ཤ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། ཙ་ཤ་ཀའི་ཚད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འབྱུང་དང་རྔུབ་པའི་དུས་དྲུག་ལ། ། ཙ་ཤ་ཞེས་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲུག་གི་ཙ་ཤ་ཞེས་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ལ་ནི་དབུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་།

This is the period of two months characterized by the enjoyment of two solar mansions. This is because two seasons are explained. It is stated that "that very season consists of sixty days"; thus, sixty solar days (nyin zhag) should be called a season. If that is so, one might ask: what is the measure of a solar day? For that reason, it is said: "In the determination of day and night." According to the general intention, the number called a "solar day" is established through the division of night and day. "In the determination" means according to the intention of the sixty dhyu-gu (water-clocks). If one asks what the measure of day and night is, for that reason it is said: "Day and night consist of sixty dhyu-gu." This is because, when wishing to describe the external movement of the moon and sun, the number of day and night is generally sixty dhyu-gu. This is because it does not depend on the count of four chu-tshod (hours) characterized by the moment of clear light. In that case, the day is thirty chu-tshod, and the night is likewise. If one then asks what the count of chu-tshod is, for that reason it is said: "A chu-tshod is known as a tsha-sha-ka." For the time being, in the external world, the measure of a chu-tshod is sixty chu-srang (minutes); "tsha-sha-ka" is a synonym. If one asks what the measure of a tsha-sha-ka is, for that reason it is said: "Six times the duration of an exhalation and an inhalation is renowned as a tsha-sha." This expresses that six exhalations and inhalations are renowned as a tsha-sha. As for the statement that "six moments are called a breath," it refers to an exhalation and...

རྔུབ་པའི་གྲངས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ལའོ། ། དེ་ཉིད་སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་ཚད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་ཚད་ནི་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་མོ། ། སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཐང་ཅིག་གསུམ་ལ་སྐད་ཅིག་གོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐང་ཅིག་གསུམ་གྱི་ཚད་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་ཚད་དོ། ། དེ་ཡང་ཡུངས་ཀར་བསྐོར་བ་ཙམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐང་ཅིག་གི་ཚད་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་ལ་ལག་པའི་མཐིལ་ལན་ཅིག་བསྐོར་བ་ཙམ་མོ། ། དབུགས་གསུམ་ལ་ནི་ཐང་ཅིག་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་དབུགས་གསུམ་གྱིས་ཐང་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ནི་ཡུད་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཡུད་ཙམ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཐང་ཅིག་གསུམ་ལ་མིག་འཛུམས་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གི་ངོ་བོའི་དབུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡུད་ཙམ་གསུམ་གྱིས་ནི་མིག་འཛུམས་པའོ། ། དེ་ཡང་མིག་ནི་འཛུམས་པ་ཙམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་བཙུམས་པའོ། ། མིག་འཛུམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་བཙུམས་པ་ཙམ་གྱི་ཚད་དོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། མིག་བཙུམས་པའི་ཚད་ནི་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཙམ་གསུམ་ལ་ནི་མིག་བཙུམས་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཙམ་ཡང་ཚད་ཇི་ཙམ་སྙམ་དུ་མི་ཤེས་ན། དེའི་ཕྱིར། ཙམ་ནི་ཐལ་མོ་བརྡབས་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལག་པ་གཅིག་གིས་ལག་པ་གཞན་ལ་བརྡབས་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ནང་དུ་ནི་ཙམ་པོ་ཇི་ཙམ་དུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བདེ་བ་འཆར་བ་གསུམ་ལ་ཙམ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ཙམ་པོར་འགྱུར་རོ། །

Regarding the phrase, "Six moments of inhalation are the measure of a finger-snap," the measure of a moment is simply the duration of a finger-snap. If one asks what the measure of a finger-snap is, it is said: "Three thaṅ-cha (instants) are a moment." Thus, the measure of three thaṅ-cha is the measure of a moment. Furthermore, "It is the mere turning of a mustard seed," meaning the measure of a thaṅ-cha is the mere time it takes to turn a mustard seed once in the palm of the hand. "Three breaths are called a thaṅ-cha" means that the three breaths—consisting of the inhalation, the retention, and the exhalation—are called a thaṅ-cha. "That is a yud-tsam (a brief moment)" means the measure of a breath is called a yud-tsam. "Three thaṅ-cha are an eye-blink" means that three yud-tsam of the nature of a single breath constitute an eye-blink. "That too is the mere closing of the eyes" means that "that too" refers to the closing of the eyes. "Eye-blink" is the measure of the mere closing of the eyes. If that is so, one might ask: what is the measure of closing the eyes? For that reason, it is said: "Three tsam (claps) are an eye-blink." If one wonders what the measure of a tsam is, it is said: "A tsam is the clapping of hands," meaning the mere clapping of one hand against the other. If one asks how many tsam are there in the internal [measure], it is said: "Three arisings of bliss are a tsam," meaning that the state of bliss in its three aspects becomes a tsam.

གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། བདེ་བ་འཆར་བ་གསུམ་གྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཐིག་ལེ་འཕོ་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་ཐིག་ལེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་སྟེ། ལན་གསུམ་དུ་འཕོ་བ་དེ་ནི་བདེ་བར་བརྗོད་དོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། བདེ་བ་འཆར་བའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྔགས་པ་གསུམ་ལ་བདེ་བར་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། འཇིག་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་གསུམ་ལ་བདེ་བར་བཤད་པའོ། ། སྔར་མ་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སྔགས་པ་དང་བདེ་བ་དག་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་གཡང་ས་འཇིགས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་གཡང་ས་འཇིགས་པའོ། ། རིའི་རྩེ་མོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྟུང་བ་ལས་དོགས་པ་སྐད་ཅིག་མའི་ངོ་བོའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། འཇིགས་པ་ཇི་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དུས་གསུམ་ལ་ནི་འཇིགས་པར་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་གསུམ་གྱིས་ཏེ། དེ་ལས་མ་རྫོགས་པ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐུང་བའི་དུས་ཀྱི་ཆའི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་པར་བྱ་བས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དུས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱ་བ་རྫོགས་པ་ནི་འདས་པའོ། ། ད་ལྟར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩམས་པ་མ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། མ་འོངས་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །

If that is so, one might ask: what is the measure of the three arisings of bliss? To address this, it is said: "That is the shifting of the bindu." Through union with the supreme yoginī, the bindu is conventional; its shifting three times is described as bliss. If that is so, one might ask: what is the measure of the arising of bliss? To address this, it is said: "Bliss is explained for the three mantrins." This is explained as bliss in the three locations of destruction and birth. Because one experiences a phenomenon not previously arisen, the mantrin and bliss are similar. "This is described as the fear of the abyss" means that the very nature of the mantrin is the fear of the abyss. It is the nature of a momentary apprehension regarding falling from a mountain peak or the like. If that is so, one might ask: what is the nature of that fear? To address this, it is said: "Fear is explained in terms of the three times." This refers to the three times, such as the past and so forth, because that which is not yet complete is not perceived therein. "Subtle is the definition of a moment" means that because it is the nature of an extremely brief temporal fraction to be touched by yogins, it is not an object for ordinary beings. If one asks what the nature of the three times is, it is said: "The past," and so forth. An action that has been completed is the past. "The present" is the definition of that which has begun but is not yet complete. "The definition of the future" is that which has not yet correctly attained its action.

གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། འདས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆས་བརྟགས་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་ནི་སྐད་ཅིག་གསུམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མ་འོངས་སྐད་ཅིག་གསུམ་དུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནས་སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལའོ། ། དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གསུམ་གྱི་ཆ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆ་གསུམ་དུ་བརྟགས་པས་སོ། ། དེ་ལ་ཆ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བའི་ཆ་གསུམ་ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་གསུམ་དུ་བྱས་ནས། སྟོང་པའི་ངོ་བོ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་རྙེད་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་པའི་གྲངས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བའི་ཆ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་སོ། ། དེ་སྲིད་དུ་རྟོག་པ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཆ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་པའི་གཉིས་སུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྣམ་པའོ། ། ཐོས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ནི་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྲོག་ནི་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྲོག་གི་རླུང་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ལའོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བཅད་པས་དེ་ལ་གོང་ན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གྲངས་ལས་འདས། །

If that is so, one might ask: how is the past established? To address this, it is said: "The characteristics of the past are taught to be threefold." This refers to the analysis in terms of the past, future, and present aspects. "Likewise, there are three moments" means that it is just so. "The future is explained as three moments" is as previously described. "Then, once again" means following that. "Thus, the portion of the three moments" means that each one is also analyzed into three parts. Regarding those three parts, the three parts of the present are also divided into three as before, whereby one finds the inexpressible essence of emptiness, because of the emptiness of the most subtle discernment. Having thus explained the explicit teaching, in order to explain the nature of the number that culminates in the life-force, it is said: "As long as there is conceptualization." This is because of the thorough analysis of the most subtle parts. "Until then, conceptualization is empty" means that the aspect of the total pacification of all suchness, unobscured by the parts of subtle conceptualization, is what is meant. "Will be heard" means it will be directly perceived. "Supreme yoga" refers to the essence of the supreme yoga. If one asks what that is like, it is said: "When the life-force abides." This refers to the life-force wind abiding in the essence of emptiness. "Unsurpassed" means that because all appearances have been cut off, there is nothing else superior to it. "Beyond the number of conceptualizations."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཤར་དང་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་བརྗོད་དོ། ། དུས་ཀྱི་སྒྲས་ནི། དུས་ནི་སྟོན་དཔྱིད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྟོག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་དང་དུས་དང་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་དང་འདས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྤངས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་སྲོག་ནི་ཤར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ལའོ། ། གཉིས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་གོ་འཕང་བསྡུས་པའི་ངོ་བོའོ། ། མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཕྲ་བའི་ཆ་གང་ལ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་རླུང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། སྲོག་གི་འཆར་བའི་རིམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི། གཞན་ཡང་བཤད་པར་བྱ་ཡིས་ཉོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོས་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའོ། ། སྲོག་ནི་ཐིམ་དང་འཆར་བ་ཡིས། །

This means that it is free from location, time, and aspects. In this context, the term "direction" refers to locations such as the east and so forth. The term "time" refers to that which possesses the seasons, such as autumn and spring. The term "conceptualization" refers to aspects, because they are the very objects of conceptualization. Thus, there are directions, times, and conceptualizations. The meaning of "empty" is that it is devoid of these. The phrase "abandoned the characteristics of reasoning" means that it cannot be fully determined by direct perception or inference. Regarding the phrase "its life-force from the east," "life-force" refers to that which produces. "Dissolved" means that, just as before, it is of the nature of realizing the inexpressible within that very state. The word "its" refers to the life-force wind together with consciousness. "Non-dual" means that it is not partitioned by any distinctions. "The summary of that very reality" means the essence that summarizes the inexpressible state. The meaning is that, in the ultimate state, not even the slightest subtle part is perceived. Having thus taught the unsurpassed characteristics of the wind through these four points, in order to describe the sequence of the arising of the life-force, the author makes a commitment to explain its branches, saying: "Furthermore, listen as I explain," and so forth. This is addressed to Vajrapāṇi, who is engaged in listening. The word "furthermore" is used to distinguish this from what preceded it. "By the dissolution and arising of the life-force..." [The text continues:] ...the life-force is that which dissolves and arises.

ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆར་བ་ནི་སྐྱེད་པའོ། ། ཐིམ་པ་ནི་འཇིག་པའོ། ། སྲོག་ནི་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་དམ་བཅའ་བ་བསྟན་ནས། དུས་ཀྱི་ངེས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་རྟོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐད་ཅིག་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྗེས་ལ་རགས་པའི་གྲངས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་རྟོག་པའམ། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་སྤྲོས་པའི་རྟོག་པའོ། ། ཇི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུའོ། ། ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། ། རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མ་ལོག་པའམ། སྤོང་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་སྲིད་སྲོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་སྲོག་གི་རླུང་གི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ནོ། ། རྟེན་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཐར་པ་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་དུས་ཀྱི་ངེས་པ་བརྗོད་ནས། སྲོག་གི་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བཤང་སྒོ་གསང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བཤང་སྒོ་ཡང་ཡིན་ལ་གསང་བ་ཡང་ཡིན་པས་ན་བཤང་སྒོ་གསང་བའོ། ། དེ་དག་གི་དབུས་ནི་བར་རོ། ། དེར་གནས་པས་ན་དེ་ལ་གནས་པའོ། ། མིང་ནི་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཀྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལས་མ་ལུས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བྱས་ནས་སོ། ། ཆ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཆ་ཆེན་པོའོ། །

The term "arising" refers to production; "dissolving" refers to destruction. This is connected to the statement, "the life-force shall be explained." Having thus presented the formal commitment to explain, in order to state the certainty of time, it is said: "As long as moments and so forth are perceived," and so on. A "moment" is an inexpressible essence. Following the inexpressible, it is the conceptualization of coarse numbers reaching their limit, or the conceptualization of the elaborations of existence and non-existence. "As long as" means for as long as that duration of time. "Completely" means in every respect. "Not pacified" means not reversed or not abandoned. "Until then, of the life-force" means for that duration of time. "Abode of the life-force wind" refers to the support. The support is not [mere] consciousness; why is that? Therefore, it is said: "By the yogi who desires liberation." Having thus stated the certainty of time, in order to state the essential nature of the production of the life-force, it is said: "The secret anus," meaning that which is both the anus and secret. The "middle" of those is the interval. Because it abides there, it is "abiding therein." Regarding the name "unborn," it is called "unborn" because it is free from arising and destruction, and because it emerges from the entirety of the mental constituent; this is done by making it "born from all without exception." "Great part" means that which is both a part and great, hence a "great part."

ཆེན་པོའི་སྒྲས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་སྤངས་པ་ཉིད་འདི་ལ་གསུངས་ཏེ། གང་ཡང་བཤང་སྒོ་དང་གསང་བའི་དབུས་སུ་གནས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མ་ལུས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། གང་གི་ཕྱིར་དབུས་ནི་དོན་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ཕྱི་མའི་མན་ངག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གསང་བའི་མདུད་པའི་གནས་སོ། ། བཤང་སྒོ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཁའོ། ། དེ་དག་གི་དབུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པ་དེའི་དོན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་ཤེས་དང་བྲལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་གནས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་མེད་པ་གང་དུ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རིགས་པས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དོ། ། དེ་ལྟར་གང་ཞིག་གཉིས་སུ་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་གནས་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ལུས་ནི་བདག་མེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པར་བདག་མེད་པའི་གནས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། ཡེ་ཤེས་ལུས་ནི་བདག་མེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི། ཆ་ཆེན་པོ་ཡི་བདག་མེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། དེར་ནི་སྲོག་ནི་སྐྱེས་པ་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་གི་བདག་མེད་པ་ལས་མཆོག་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ།

By the term "Great" (mahā), the very abandonment of arising and ceasing is expressed here. That which abides in the center between the anus and the secret place is that which gives birth to everything without exception. Because the center is devoid of [ordinary] meaning, it should be described according to the pith instructions of the Uttaratantra of all the Buddhas: it is the location of the secret knot. The anus is the mouth of the vajra. That which is the center of those two is the "intermediate" (madhya); the meaning is the location of the coemergent (sahaja), which is free from the essence of all things. It is not otherwise; if it were as it is renowned in the world, it would possess [ordinary] meaning. Furthermore, regarding the phrase "devoid of consciousness" (vijñāna-vinirmukta): because in the location free from the essence of all things, there is not even the slightest thing called "consciousness." How is it established even in the absence of consciousness? Why is it that in the absence of consciousness, where that wisdom (jñāna)—which is the nature of the emptiness of all things and is itself without [ordinary] wisdom—exists, everything exists by way of its own identity through reasoning? Thus, that location which has abandoned dualistic conceptualization transcends the body of wisdom. For that very reason, it is said: "The body of wisdom is selfless" (jñāna-kāyo nairātmyaḥ). That itself is the location of the authentic selflessness. For that very reason, the statement "The body of wisdom is selfless" is intended to mean "the selflessness of the Great Part" (mahā-aṃśa-nairātmya). In that regard, the phrase "the life-force is the supreme born" (prāṇaḥ paramaḥ saṃbhūtaḥ) means that from the selflessness of the supreme Lord (parama-īśvara), the "supreme" is that which has become the most excellent.

སྲོག་གི་སྒྲས་ནི་མཆོག་དགའ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་གསོ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཁ་ཅིག་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་སྨྲའོ། ། སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་སྲོག་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཕྲེང་བ་བྱེད་པའི་མཁན་པོའོ། ། གཞན་དག་ནི་བཤང་སྒོ་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་འབྲེལ་པའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ནི། ཆོས་འབྱུང་གི་དབུས་སུ་གནས་པའོ། ། མིང་ནི་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་གྱི་རྩའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ཆེན་པོའི་རི་བོང་གིས་མཚན་པའི་ངོ་བོའི་རྟེན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་རྩའོ། ། རྣམ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མ་འགྲོགས་པས་བེམས་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་ལུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་དེའི་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་བར་མ་དོའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་ཅན་ནོ། ། བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་གནས་པ་པོ་བདག་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེར་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་རྩ་ལའོ། ། སྲོག་གི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བཞོན་པའི་ངོ་བོ་སྲོག་གི་རླུང་མངོན་དུ་བྱས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །

By the term "life-force" (prāṇa), supreme joy is meant, because it sustains all. Some speak of it as the "all-basis consciousness" (ālayavijñāna). "Of living beings" refers to those in whom life exists; they are the "living beings." "Expressed as supreme" means accomplishing the unsurpassed goal; this refers to the abbot who composes the Garland of Light Rays of Joy. Others say that the "secret anus" is situated in the center of that which is connected to insight; it is situated in the center of the source of phenomena (dharmodaya). "The name is 'unborn'" is because "unborn" is the very antidote to all conceptual constructions. "The great part" is because it is the support for the nature of the rabbit-marked [moon], the great part consisting of the nature of the channels of the womb. "That also" refers to the channel of the source of phenomena. "Devoid of consciousness" means that because it does not always accompany that [consciousness], it is of an insentient nature. "Wisdom body" means that although there is no external object in reality, its nature is the consciousness of that appearance. Alternatively, because it is connected to the consciousness of the intermediate state, it possesses a wisdom body. "Selfless" is because there is no self or any other such entity that abides there. "Arising there" refers to the channel of the source of phenomena. "The supreme life-force" is due to the power of virtuous and non-virtuous karma, which manifests the life-force wind that is the vehicle of consciousness.

སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ནི་ལུས་བླངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་དེའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྲོག་འཆར་བའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་ལས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་རྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་སྲོག་གི་རླུང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ངོ་བོ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། ཐོག་མར་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་ནི་དང་པོའོ། ། འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེར་མེར་པོའི་གནས་སྐབས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལའོ། ། སྐྱེས་པ་ཡི་ནི་ངོ་བོར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་གནས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་རྩའི་གནས་ལའོ། ། ཐིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྒྱལ་བར་འགྱུར་བར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་ཤེས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཐོབ་པ་ལས་སོ། ། རླུང་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རླུང་གི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལས་སོ། ། མེ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འབྱུང་བའོ། ། ཆུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤེར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ལས་སོ། ། ས་ནི་སའི་ངོ་བོ་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སོ། །

"Born" means born in the form of the mer-mer-po (the oval stage) and so forth. "By sentient beings" means by those who have taken up a body. "Utterly described" means that, by the power of various karmas, even though they are associated with what is not sublime, they do not abandon their own essential nature. Having thus shown the nature of the emergence of the life-force, in order to describe the production of the aggregates and so forth from that, it is said: "The support of the nature of consciousness." This very [consciousness] depends upon the nature of the intermediate state (antarābhava) of the life-force wind. "First, in the four elements" means "first" is the beginning. "In the four elements" refers to the four great elements in the stages of the mer-mer-po and so forth. "It makes the nature of the born" means having produced its own nature. "In its own place" means in the place of the channels that have not yet arisen. "Dissolves" means it becomes unconscious. "From consciousness" means from having attained full maturation through the stages. "The wind is born" refers to the aspect of the wind that is the identity of the five aggregates. "From that" means from the wind. "Fire is born" refers to the emergence of that which has the characteristic of heat. "Water" refers to that which has the nature of moisture. "Will emerge" means it will be born. "From that" means from the water. "Earth" refers to the nature of earth, which has the characteristic of solidity.

འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་དག་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ལས་སོ། ། ཕུང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་རྣམས་ལའོ། ། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སོ། ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དབང་པོའི་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལས་རྣམ་ཤེས་རང་བཞིན་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ལས་སོ། ། རང་བཞིན་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་རང་བཞིན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་ལྷག་པའི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། ། རིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་མཚོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཅིག་ཅར་ཡང་དུས་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དགའ་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཕྲེང་བ་བྱེད་མཁན་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་རྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ནི་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གཉིས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུས་གསུམ་དུ་སྤྱོད་པའི་ལས་སོ། ། དེ་ཡང་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ནི་མཆོག་དགའོ། །

"Will arise" means "will be produced." "From those" refers to the states of the complete maturation of the four great elements. "Into the aggregates" refers to the five. "Arise" means "are born." "Therefore" refers to that which is characterized by the five aggregates. "And the sense bases" refers to the internal sense bases, such as the eye, which have become associated with the winds of the faculties. "From that, the natures of consciousness" means "from that" refers to being distinguished by the objects of the internal sense bases. The "natures" arise together with the three wisdoms; thus, the natures arise. To indicate their number, it is said "exceeding one hundred and eight," just as was explained previously. "In sequence" is an illustration; the meaning is that they may also arise simultaneously at certain times. The author of the Garland of Light Rays of Joy says: "The basis of the nature of consciousness" means the nature of consciousness is the characteristic of the three emptinesses. Because it arises in dependence upon that, the first is the characteristic of ignorance, and the second is the mental factors. Thus, the activity of the three emptinesses functions throughout the three times. Furthermore, that which has the nature of the three appearances—because it has the nature of the three appearances—the nature of all things is supreme joy.

དེ་བས་ན་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་བཞི་པོས་སྲིད་པའི་རྟེན་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་རང་གི་གནས་གསུམ་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་རོ། ། རང་གི་གནས་ནི་བདག་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ལུགས་འདིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་། རང་བཞིན་དང་སྣང་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་སྲོག་ལས་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཐིམ་པའི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་དེ་རྩོམ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་ངོ་བོ་ལའོ། ། ཐིམ་ནས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྡུད་པར་འགྲོ་བའོ། ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། ། དགའ་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཕྲེང་བ་བྱེད་པའི་མཁན་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་དང་པོར་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ནི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐིམ་ནས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་འགྲོ་བ་གཞན་མེད་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་གསལ་བ་སྤྲིན་གྱི་སྒྲས་ཁྱབ་པའི་ཆུ་འཛིན་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་མ་ལུས་པའི་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ལ་ཁྱབ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བའོ། ། རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Therefore, the four internal elements, which act as the support for existence and are called the "discriminating wisdom," superimpose their own natures—such as solidity and so forth—and then dissolve into their own three abodes. Their own abode is to be described as the state of selflessness. The phrase "from that" means from that cause; according to this system, one should understand that the three wisdoms of the sequence of the great elements and so forth will generate the nature and the appearances. Having thus taught the sequence of arising from the life-force through four points, in order to explain in detail the sequence of its dissolution, the following branch is commenced: "Just as it arises, so it abides." This means that just as the great elements, aggregates, sense bases, and so forth arise, so too do they [dissolve] into that very state, which refers to the essence of the wind. "Dissolving and departing" means proceeding toward withdrawal. "Nature" refers to the power of the latencies of karma. The abbot who creates the garland of light rays of joy says: "Just as" refers to the manner in which they first arise. "In that way" means dissolving in that very same manner. Because there is no other destination for them, just as the masses of clouds, which are the collection of water-holders pervaded by the sound of the clouds and their clear transformations, pervade the essence of the sky and then dissolve into that very state. "That very nature" means by its own [power].

དེ་ལྟར་དེ་བྱེད་པ་རྩོམ་པ་བཤད་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐིམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྒྱགས་པ་བསྐྱེད་པའི་རླུང་ཆེན་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་འཆི་ལྟས་བྱུང་བའི་རྗེས་ལའོ། ། རྒྱགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་གི་ངོ་བོའོ། ། ཉོན་མོངས་ཡིད་ནི་སྐུལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བག་ཆགས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐུལ་བ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་བའི་རླུང་ལྔ་པོར་སྟོབས་ཆུང་བར་བྱས་ནས། རིམ་གྱིས་ཟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྟོབས་ཐོབ་ནས་ནི་རྣམ་རྒྱལ་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྡུད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་ངོ་བོ་སྟོབས་ཐོབ་ནས་སོ། ། དེ་ལས་རྒྱགས་པ་ཆུ་ཡི་རླུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། རྒྱགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཟབ་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་གི་ངོ་བོའོ། ། ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པའོ། ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྡུད་བྱེད་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། ། རིམ་གྱིས་ལུས་ཆེན་སྒྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་བཅོམ་པར་བྱས་ནས་སོ། ། ལུས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་རྒྱགས་པའི་ཆ་ནི་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གི་ངོ་བོའོ། །

Having thus explained the commencement of that activity, in order to state the essential nature of the detailed explanation of its dissolution, it is said: "The great wind that generates arrogance." This occurs after the signs of death of the moon and sun have appeared. "That which generates arrogance" is the nature of the downward-clearing wind (apāna). "It impels the afflicted mind" means that consciousness is impelled by the power of its own habitual tendencies and karmic maturation; this is connected to the phrase "it withdraws the sense bases." Having weakened the five winds that function together with the sense bases, the meaning is that it gradually devours them. If one asks what it has done to do so, it is said: "Having gained power, it is victorious." This means that during the stage of withdrawal, it has gained the power of the nature that closely withdraws the sense bases. From that, "the water wind of arrogance" is the nature of the fire-accompanying wind (samāna). "Because it generates arrogance deeply" is the nature of the downward-clearing wind. "Because it is deep" refers to having performed the function of withdrawing the sense bases. "It also withdraws the aggregates" refers to the five aggregates. "Gradually proclaiming the great body" means having destroyed their capacity. "Great body" is so called because it is intended to pervade the entire body. From that, "the portion of arrogance arises" is the nature of the upward-moving wind (udāna).

རྒྱགས་པའི་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་བསྡུས་ནས་ཀྱང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིམ་པ་གང་ཞིག་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སྔར་སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལས་རླུང་གི་བཏང་བཟུང་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་གི་ངོ་བོའོ། ། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་སུའོ། ། རྒྱགས་པའི་ཆ་ནི་ཟ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱགས་པའི་ཆ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དེ་ནས་ཀྱང་ནི་རླུང་མི་སྡུད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་གནས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རླུང་ངོ་། ། ཁྱབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བའི་རྒྱུས་པའི་མཚམས་ལ་གནས་པའོ། ། སྒྲིབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོར་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཅུང་ཟད་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་མི་ཟད་བཏང་བཟུང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་གི་ངོ་བོའོ། ། དྲག་ཤུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། སྒྲིབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅེས་པའོ། ། སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་བའི་ཕུང་པོ་དོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་སོ། ། བསྒྲིབས་ནས་དེ་ལ་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་གི་བར་མ་དོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའོ། ། བེམས་པོ་སོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་མ་དྲན་པས་སོ། །

That which is called the "water of intoxication" is the essence of the samāna wind. "Even when the elements are gathered" refers to earth and the others. "In their respective order" means that they are gathered by the very same sequence in which they previously arose. "From that, the vyāna wind arises" refers to the essence of the life-sustaining (prāṇa) wind. "Arises" means at the stage of death. "The portion of intoxication consumes" means the portion of intoxication is the upward-moving (udāna) wind. "Then, the wind is not gathered" means this is the wind of the aggregate of form that remains. "Pervading" means it pervades the entire collection of the body. "Subtle" means it resides in the joints of the subtle sinews. "It obscures" is because it is slightly mixed with the wind in the intermediate state. "From that, the inexhaustible vyāna" refers to the essence of the life-sustaining wind. "Violent" is because it consumes the pervasive (vyāna) wind. "Consciousness" refers to the intermediate state consciousness. "It obscures" means it pervades. "In an instant" refers to the moment of discarding these aggregates. "Having obscured, consciousness therein" means the intermediate state consciousness is obscured by the life-sustaining wind. "Having gone to the insentient" means that, through the power of prior karma, one does not remember the previous state.

བརྒྱལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་ཞིམ་པ་དང་མི་ཞིམ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁྱོགས་ཀྱི་བཞོན་པ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དག་པའི་ཆ་ནི་སྒྲིབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་རིམ་པ་གཉིས་བསྒོམས་པ་འམ། སྔགས་དང་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམས་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲུག་གི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམས་པས་སོ། ། དག་པའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་འབྲེལ་པའོ། ། དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་མཚོན་པས་སོ། ། མ་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། མཆོག་གི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་མཚོན་པས་སོ། ། དེ་ལས་ཐིམ་པར་འགྱུར་བའི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་སྟེ། རླུང་གི་ངོ་བོ་མཚོན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་ཤེས་དང་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མའི་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རང་ཉིད་ཀྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐིམ་པའི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཤད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བར་མ་དོའི་གནས་སྐབས་སུ་དེ་ཉིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "one will faint," it means that by the power of the habitual tendencies of pleasant and unpleasant odors, one is carried away like a palanquin. "The pure portion obscures" means that it is through the yogi’s meditation on the two stages, or the meditation on the suchness of mantra and wind, and the meditation on the recollection of the six exhalations and inhalations. The "pure portion" refers to the connection between the moon and the sun. "Pure" is used as an illustration of the essence of the completely purified mind. "Unborn wisdom" refers to the aspect of the nature of phenomena (dharmatā) that is unborn from the very beginning. "The supreme of the supreme" is used to illustrate the essence of consciousness by means of the life-sustaining wind (prāṇa). "The life-force that dissolves into that" refers to that which is concomitant with consciousness; by illustrating the essence of the wind, it illustrates the very essence of consciousness. "Conjoined with consciousness" means that the life-sustaining wind is applied to the nature of consciousness. This will be explained by the Ḍākinī who compiles the thirty-fourth chapter, but here only a mere indication is given. Having thus shown the essence of the detailed explanation of the stages of dissolution through that very [process], in order to state the summary, it says, "Thus it is explained," by means of the reasoning previously stated. This is because for the supreme yogi, that very [nature] is the essence that precedes the intermediate state.

སྲོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ལའོ། ། ཐིམ་ཞིང་འཆར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ན། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་སྐྱེད་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དེ་ཉིད་ལ་ཐིམ་པའི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་སྒྲུབ་པ་ལ་རིགས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི། རིགས་པ་གཞན་ཡང་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔར་བཤད་རིགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བ། དེ་ལྟར་རིགས་པ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། ། བཤད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ལུས་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། བཅུད་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རིགས་པས་སོ། ། འཆི་མེད་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ལུས་སོ། ། ལུས་མཆོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། ཐོབ་པ་ནི་རྙེད་པའོ། ། ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

"Life-force" (srog) refers to the life-force wind (srog gi rlung). "Dissolving and arising" refers to the nature that produces birth and destruction during the state of non-comprehension. "Just as it is" means by way of its mode of abiding. "Comprehended" means that which is to be known. "Arising through the succession of the lineage of gurus" means arising through the stages of the lineage of gurus. Having thus extensively explained the stages of dissolution into that very reality through these three points, in order to state the reasoning for accomplishing the vajra body (vajrakāya), the commitment to explain its branches is made with the words: "Furthermore, another reasoning shall be explained," and so forth. Just as sentient beings do not die by the reasoning previously explained, "another reasoning" refers to that which is superior from the perspective of the yogi. "Shall be explained" means it will be expressed. "For the sake of accomplishing the vajra body" means accomplishing the very body that was taught; the meaning is "by means of the method of the alchemy of essence" (rasāyana). If one asks what is to be done by that, it is said: "By which," meaning by the reasoning that accomplishes the vajra body. "Immortal body" refers to the body taught above. "Supreme body" means being perfectly endowed with extraordinary color and shape. "Attained" means found. "The support of qualities" is because it serves as the cause for the ever-increasing growth of the roots of virtue.

ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བསྟན་ནས། དེ་བཤད་པའི་དགོས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩོད་པ་ཅན་གྱི་དུས་འདི་ལ་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་ཐུང་བ་ནི་ལོ་བརྒྱ་ཙམ་དུ་ཐུབ་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ནི་མཚན་མོ་གཉིད་ཀྱིས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། ། ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ནི་བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་སོ། ། ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔས་ཀྱང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཚེ་ཐུང་བ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཚེ་ཐུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། མི་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་མི་ཤེས་པའོ། ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚེ་ཐུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འགྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོས་སོ། ། བརྟན་པའི་ལུས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པའི་ལུས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པའོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་བཤད་པའི་དགོས་པ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམས་ཞུ་བ་པོའི་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞུ་བ་པོས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་ངོ་བོའོ། ། ཞུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་བྱས་ནས་ནི་ཞེས་གསུངས་ཏེ།

Having established [the text] as the basis for all qualities, and having thus shown the commitment to explain it, the purpose of that explanation is stated with the words "Because..." and so forth. In this age of strife, because the lifespan of sentient beings is short—lasting only about a hundred years—fifty of those years are consumed by sleep at night. Twenty-five years are spent in the stages of childhood and youth. Even with the remaining twenty-five years, one will not be able to complete the stages of hearing, reflection, and meditation. Therefore, it is taught that their "lifespan is short." For sentient beings with such short lives, the word "inexhaustible" means that which cannot be exhausted. This is because there is no opportunity for hearing, reflection, and meditation. The phrase "therefore" means that because those with short lives do not accomplish even a little, "with all effort" means with extremely intense diligence. "A stable body should be accomplished" means the capacity to attain a stable body and so forth. "Should be accomplished" means it should be produced. Having thus shown the purpose of that explanation, the activity of the petitioner regarding the actual meaning is stated: "Having prostrated" refers to Vajrapāṇi, the petitioner. "The Blessed One" refers to the essence of the six Tathāgatas. "Requested" means to offer a supplication. If one asks what was done before that, it is said: "Having prostrated."

ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱག་དང་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་སོ། ། མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔའི་གཙོ་བོའོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། ཕ་རོལ་བྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་ཞུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཆི་བ་མེད་ཅིང་རིགས་པར་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཆི་བ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རིགས་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་གང་ཞིག་གོ། ། ཇི་ལྟར་ཡང་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལས་ཞུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སེམས་དཔའ་ནི་དགོངས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། དེ་ལ་བོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་མཛོད་ཅིག་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་དོན་ཉིད་དུ་ཞུ་བ་པོའི་བྱ་བ་བརྗོད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཛད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ལའོ། །

Having performed prostrations, circumambulations, and so forth by way of the body and other means, [the text says]: "The Protector" refers to the principal of the five buddhas. "Supreme wisdom" refers to the aspect of natural luminosity. "That very yoga" refers to the suchness of union. "Gone to the beyond" means having attained the ultimate. What was requested? For that reason, it is said: "Deathless and in accordance with reason." "Deathless" refers to the characteristics explained above. "In accordance with reason" refers to the application. "How will it be truly attained?" means by what mode will it become non-erroneous. "From that, [it was] requested" connects to what follows. It is said: "Vajrasattva, of great compassion." "Vajra" is emptiness; "sattva" is that which possesses the enlightened intent. One who addresses him is thus called "Vajrasattva." "Of great compassion" means the three types of great compassion. "Thus, O Blessed One, please teach" means "please make it clear." "Blessed One" is a form of address. Having thus described the activity of the requester for that very purpose, in order to show the activity of the Blessed One, the entry into the Blessed One’s speech as a branch of that is stated with "Then," and so forth, following the request.

བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་བྱ་བ་ཀུན་བསྒྲུབ་གོ་འཕང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། བྱ་བ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་བསྐྱེད་པ་བཟོད་པ་མི་ནུས་པའོ། ། གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུག་པའི་གནས་སོ། ། བརྟན་པའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ངོ་བོའོ། ། མ་ཕམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕམ་པར་མི་ནུས་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྣམས་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གསུངས་པ། ཚེ་ནི་ཐུང་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཚེ་ཐུང་བ་རྣམས་གསུམ་གྱིའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། ། བསྒྲུབ་བྱའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྒྲུབ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཐུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཚེ་རིང་བ་ནི་འོས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདི་ལས་སོ། ། ཚེ་རིང་བ་ནི་གོང་དུ་བརྟན་པར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འོས་པ་ནི་རུང་བར་བྱའོ། ། དགེ་བ་ཡིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་བྱེད་པའི་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ནས། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

The Blessed One called "Vajra" is the form of the sixth Tathāgata. This is connected to the phrase, "the state that accomplishes all activities." "All activities" refers to those mundane and supramundane things that cannot be produced without endurance. "State" refers to the place of abiding. "Stable body" refers to the essence as previously explained. "Invincible" means that one cannot be defeated by untimely deaths. "Perfectly" means by way of an essence that is non-erroneous. "Ascertainment of those very realities" means that those very realities, characterized by the nature of a Buddha, are specifically ascertained through the characteristics of hearing, reflecting, and meditating. The reason for this is stated: "because life is short," meaning the three types of short lives. "Sentient beings" refers to those comprised within the three realms. "The goal to be accomplished" refers to the nature of Buddhahood itself. "Will not be accomplished" means that it will not be perfected due to the brevity of life itself. "Long life" is what is appropriate. "Therefore" means for this reason. "Long life" is the characteristic of remaining stable as mentioned above. "Appropriate" means it should be made suitable. "The yogi with a virtuous mind" means those practitioners who perform excellent deeds. Having thus stated the Blessed One’s speech along with its reasons, in order to explain it in detail:

དེའི་ཡན་ལག་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ངོ་བོ་ནི། དེ་ལ་ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒས་པ་མེད་པའི་ལུས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཐོག་མ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུའོ། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པས་ནང་གི་བདག་ཉིད་དུའོ། ། བློ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་མཆོག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལྕེ་ནི་རྐན་གྱི་དབུས་བཞར་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྐན་གྱི་ཕུགས་སུ་ཞུགས་པའི་ལྕེ་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེ་དེ་ལའོ། ། ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བཟླ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོད་པར་བྱའོ། ། རང་གིས་བཟླས་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཚིག་ཏུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས་ནས་ནི། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདེ་བར་གནས་པའི་རྒྱུ་བཅས་ནས་སོ། ། ཡང་དག་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་འགོག་པའི་རྣམ་པའོ། ། རྗེས་དྲན་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྣ་རྩེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེར་རོ། ། དབུགས་ནི་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རང་གི་ཁར་ནི་དགག་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྐན་གྱི་གནས་སོན་ཟླ་བ་ནི། །

Regarding the nature of the yoga of the internal self, which is a branch of that [practice], it is said: "First of all..." Because it accomplishes a body free from aging, "first" means at the very beginning. This is connected to the phrase "accomplishing the internal self." It is "internal" because it does not depend on external conditions. "Sublime" (Suvimala) refers to one who is skilled in accomplishing that. If one asks what kind of yoga it is, for that reason it is said: "Supreme." "Supreme" means that which accomplishes the supreme goal of a person. If one asks how, for that reason it is said: "The tongue is placed against the center of the palate." This means having placed the tongue so that it enters the depths of the palate. "There" refers to that tongue. "Words" refers to the nature of the syllables. "Recite" means to arrange them. One should recite them in the manner of one's own recitation and also express them in words. If one asks what should be done, for that reason it is said: "Having assumed the sattva-paryanka posture." This means having established the cause for abiding in comfort. "Perfect yoga" refers to the manner of arresting the movement of the mind. "Should be recollected" is the meaning of the word "should be done." "At the tip of the nose" refers to the conventional tip of the nose. "The breath does not emerge" means it has the nature of meditating on the bindu of light rays. "Should not be done" means it is not to be performed. If that is so, what should be done? For that reason it is said: "One should block it in one's own mouth." This means by oneself. "The moon that has reached the place of the palate..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟླ་བའི་རྣམ་པའོ། ། བཞུ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེའུ་ཆུང་གི་སྦྱོར་བས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྔགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྕེའུ་ཆུང་གི་སྦྱོར་བས་ཞུ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། རླུང་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་འབབ་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། བཏུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་མྱོང་བར་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་སྒོམ་པ་པོའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་བཟའ་བ་ལ་མངོན་པར་མ་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དུས་ཀྱི་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་ཚོད་མཐར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་རྗེས་ལའོ། ། ཇི་སྲིད་ཐུན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་གསུམ་པ་རྫོགས་པའོ། ། མི་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་མི་བརྟན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་སྲིད་སྔགས་ནི་བཟླ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནང་གི་བཟླས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་འགོག་པ་སྒོམ་པ་པོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེའི་ལུས་ནི་བྱེད་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་བརྟན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དུས་ཀྱི་ངེས་པ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་སྔགས་བཏུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྡེ་ཚན་གཉིས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

The phrase "bodhicitta in the form of a moon" refers to the nature of the awakened mind. "To be melted" means by means of the application of the uvula. If one asks how, it is for that reason that "the yoga of mantra" is taught; the meaning is that it is connected with the mantra that will be explained. Having melted it by the application of the uvula, "by the yoga of the winds" means by the application of the downward-clearing wind. "To drink" means to experience the nectar. "Supreme yogi" refers to the supreme meditator; the meaning is one who is not attached to external food. "Always" means until the end of the time that will be explained. Having thus shown the essential nature, in order to state the certainty of the time, it is said: "at the end of the midnight hour," meaning after midnight. "For as long as one session" means until the third session is completed. "Without shifting" means not being unstable due to mental distraction. "During that time, recite the mantra" means by way of the nature of internal recitation. "By the yogi" means by the meditator who stops the movement of the mind. "The vajra body is the agent" means the body is made stable. Having thus shown the certainty of the time, in order to state the extraction of the mantra for that very purpose, it is said: "of the second group," and so forth.

དབྱངས་ཡིག་ལ་ལྟོས་ནས་ཀའི་སྡེ་ཚན་པས་སོ། ། གསུམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ག་ཡིག་གོ། ། དབྱངས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀ་ཡིག་དང་བཅས་པ་སྟེ། གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཙམ་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཨ་ཡིག་ཡང་དག་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེག་དྲག་གཉིས་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་གཿཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྔགས་བཟླས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཚིག་གམ་ཡིད་ཀྱིས་དྲན་པར་བྱའོ། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་སྔགས་ཐ་མི་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྲོག་ནི་འགུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འགུགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བརྟན་པའི་ལུས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནང་གི་བདག་(ཀྱི་ཉིད་,ཉིད་ཀྱི་)སྦྱོར་བ་བསྟན་ནས། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་བདུད་རྩི་བདུན་བསྟེན་པ་བཤད་པ་ནི། རྫས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ངེས་པར་བསྟེན་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ལྔ་པའི་རིམ་པ་བསྐྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ལྔ་ལས་འབྱུང་བའི་བདུད་རྩི་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྔ་དམ་ཚིག་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་སྟེ། གོ་རིམ་གྱིས་འོངས་པ་ནི་ཐོབ་པའོ། ། ཡང་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྔ་ནི། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། ཁྱི་དང་། བ་ལང་དང་། སྐྱེས་པ་ལྔ་པོའི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཟླ་གསང་ཐིག་ལེ་ལས། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་བྱ་བ། ། བརྟེན་པའི་ལུས་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་པ། ། རྟག་ཏུ་ཐར་པ་དོན་གཉེར་བས། ། གང་གིས་དངོས་གྲུབ་མྱུར་དུ་འགྲུབ། །

In dependence on the vowels, the ka-group is used. Regarding the phrase "the third," it refers to the letter ga. "Accompanied by the Vowels" means together with the letter ka; the meaning is that it is not merely the consonant itself. "Perfectly endowed with the letter a" means together with the two visarga marks. Thus, it becomes gaḥ. "Reciting the mantra" means it should be mentally recollected as an internal natural word. "With unimpaired limbs" means the meaning of the non-duality of the winds and the mantra. "Summoning the life-force" means the very act of summoning the bodhicitta, which accomplishes a stable body. Having thus taught the internal application through these three points, in order to teach the external application, the explanation of relying on the seven nectars as its branches is stated: "The substances should also be relied upon constantly." This means they must be definitely relied upon. "Generate the sequence of the five suchnesses" refers to the nature of the five nectars arising from the five channels. It is the sequence of the five suchnesses, which are the nature of the great samaya; "attained" refers to their arrival in proper order. Alternatively, the five suchnesses are those arising from the mental constituents and so forth of the five: the elephant, the horse, the dog, the ox, and the human. As it is said in the Non-dual Secret Moon Bindu: "Furthermore, that which is to be explained: That which accomplishes the supported body, For those who always seek liberation, By which the siddhi is swiftly accomplished."

གླང་པོའི་རྫས་དང་རྟ་ཡི་རྫས། ། བ་ལང་རྫས་དང་ཁྱི་ཡི་རྫས། ། མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་བཞིན་རྫས། ། རྫས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མར་བཅས་པ་དང་། རང་གི་དྲི་ཆུ་དང་བསྲེས་པ་བསྐོལ་ནས། ལྕགས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་སྣོད་དུ་བཞག་ནས་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབུས་སུ་རྡུལ་དང་ཁུ་བ་བསྲེས་པར་བྱས་ནས། བདུད་རྩི་བདུན་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ལས། ཨ་རུ་བ་རུ་ར་དང་བཅས། ། དེ་བཞིན་སྐྱུ་རུ་ར་དང་ནི། ། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་བཅས་པ། ། རང་གི་ཆུ་དང་ཕྱེ་མར་བཅས། ། བཙུན་མོའི་ཁུ་བ་ཉམས་དགའ་བ། ། དེ་བཞིན་ཁུ་བས་ཀུན་ནས་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་ཡང་དག་བསྒྲུབ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟླས་པ་རྫོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟླས་པའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། ལུས་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལས་སྲོག་ཆགས་ལྔའི་ཡན་ལག་ལས་སོ། ། དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་ཀྱི་དྲི་མ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ལའོ། ། ལྕགས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་དང་དངུལ་དང་ཟངས་དང་ལྕགས་དང་ཁབ་ལེན་ལྕགས་རྣམས་བསྲེས་ནས་བྱས་པའི་སྣོད་དུའོ། ། གཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞག་ནས་སོ། ། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་ཉི་མ་འཆར་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཇི་སྲིད་ཉི་མ་འཆར་ཀའི་བར་དུའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྕགས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་སྣོད་གཞག་པའི་རྗེས་ལའོ། །

"The substances of the elephant and the substances of the horse, the substances of the cow and the substances of the dog, and likewise the substances of humans—these substances are described as being just so." Alternatively, having boiled the three fruits together with iron powder and mixed them with one's own urine, one should place them in a vessel made of the nature of the five metals. Having performed the preliminary purifications and so forth, one should mix the rajas (dust/semen) and śukra (semen) in the center of that and accomplish the seven nectars (amṛta). As it is said in the Great Tantra: "With āmalaka and bibhītaka, likewise with āmalaka and iron powder, together with one's own water and powder, and the delightful fluid of the consort—by means of such fluids, the Lord of Yogins is perfectly accomplished, and the Vajra Body will be attained." For that very reason, "having completed the recitation" means reaching the end of the recitation. "Always" means at all times. "Emerging from the body" means from the limbs of the five classes of living beings within one's own body. "Stainless" means being free from defects such as the impurities of iron and so forth. "Made of the nature of the five metals" refers to a vessel made by mixing gold, silver, copper, iron, and magnetite. "Having taken" means having placed [the substances] therein. If one asks for how long: for that reason, it is said "until the sun rises," meaning from after midnight until the sun rises. "Then" means after the vessel made of the nature of the five metals has been placed.

དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་དེ་ལའོ། ། བཙུན་མོའི་ཁྲག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་རང་བྱུང་ངོ་། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་དང་བཅས་པའོ། ། བླུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྲེ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདུད་རྩི་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔའི་སྟེང་དུ་རྫས་གཉིས་དང་བསྲེས་པ་ཡིས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་གས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བདུད་རྩི་ལྔ་བསྟེན་པ་བརྗོད་ནས། བསྟེན་པའི་དུས་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཉལ་ཀར་ཡང་ནི་དེ་འཐུངས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོད་ལའོ། ། བདུད་རྩི་བདུན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། འཐུངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏུང་བར་བྱ་བའོ། ། ཚེ་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་བསྟེན་པའི་དུས་བསྟན་ནས། སྔགས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཨོཾ་ཨཱ་ཧཱུྃ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལས་ལན་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་བདུན་བྱས་ནས་སོ། ། བཟླས་པ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་བདུན་པོ་སྦྱང་བའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་བརྗོད་ནས། ཕྱག་རྒྱ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྦྱང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལག་གཡས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལག་པ་གཡས་པས་སོ། ། རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་དན་གསུམ་གྱི་ཕྱག་རྒྱའི་དབྱིབས་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ལ་བཀབ་ནས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་སྣོད་ལའོ། །

Regarding that, "also" refers to that vessel. "The blood of the queen" refers to the natural secretions of a woman. "Great bliss" refers to that which is accompanied by the element of bodhicitta. "Having poured" means having mixed them together. "Constantly" means again and again. "Supreme" is because it is free from the characteristics of external substances. "The seventh nectar" is because it is mixed with two substances on top of the five nectars. "Supreme" is because it is accomplished through the ritual of the method for accomplishing the five nectars. Having thus explained the reliance upon the five nectars, in order to explain the time for such reliance, it says: "Having drunk that even at the time of sleep," which refers to the evening. It is the essence of the seven nectars. "Having drunk" means it should be consumed. "Life will increase" means it becomes the cause for increasing one's longevity. Having thus shown the time for reliance, in order to state the mantra, it says: "The king of mantras, OṂ ĀḤ HŪṂ," which are the three syllables. "From that, seven times" means having performed it seven times. "Recitation should be performed" means it should be recited for the purpose of purifying the seven nectars. Having thus stated the mantra, in order to show the purification preceded by the mudrā, it says: "With the right hand," meaning with the right hand. "Adorned with a victory banner" means it possesses the shape of the mudrā of the three banners. "Having covered that" refers to the vessel made of the nature of the five metals.

སྣོད་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་ངོ་བོས་མཛེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་བརྒྱ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཨོཾ་བཛྲ་ས་ཏྭ་ས་མ་ཡ། མ་ནུ་པཱ་ལ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྔགས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་སྐྱོབ་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཙང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པར་བྱ་བའོ། ། ལན་གསུམ་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལན་གསུམ་དུ་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྦྱང་བ་བརྗོད་ནས། དེའི་ཡན་ལག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡི་གེ་བརྒྱ་པས་སྦྱངས་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བུད་མེད་གཞོན་ནུའི་ནུ་ཞོ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མོའི་ནུ་ཞོའོ། ། ནུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུ་མ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་པས་སོ། ། མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁ་བཀང་བར་གྱུར་པ་ན་དེ་ལྟར་བཏུང་བར་བྱ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་བདུན་ཟ་བའི་དུས་ལའོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མོའི་དེའིའོ། ། བཟའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བའོ། ། སྦྱིན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། མར་དང་བསྲེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་དང་བསྲེས་པའོ། ། འབྲས་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བཟའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་ཡན་ལག་བརྗོད་ནས། རྫས་གཞན་གྱི་ངེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་ཤ་དང་ནི་ཁ་ར་དཀར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་མ་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་བཅས་པའོ། ། འཇམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བའི་ནུ་མ་ལྟ་བུའི་རྒུན་འབྲུའོ། ། རའི་འོ་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རའི་འོ་མའོ། ། ཏིལ་རྣམས་ཆ་མཉམ་བྱས་ནས་ནི། །

"Excellent vessel" means it is beautiful by its very nature as a precious substance. "Of the hundred-syllable [mantra]" refers to oṃ vajrasattva samaya manupālaya and so forth. "By the mantra" is for the purpose of protecting the mind. "Should be purified" means that impure conceptualizations should be reversed. "Three times" means by merely reciting it three times. Having thus described the purification preceded by the mudrā, in order to teach its subsidiary parts, he says "thereafter" and so forth. This means after having purified with the hundred-syllable mantra. "The breast milk of a young woman" refers to the milk of a human female. "From the breast" means because it has emerged from the breast. "Filling the cheeks" means that one should drink it in such a way that the mouth is filled. "Of that" refers to the time of consuming the seven nectars. "Of that" refers to that of the human female. "To be eaten" means to be consumed. "Also to be given" means it should be offered. "Mixed with butter" means blended with butter. "Born of rice" means it is a particularly excellent food. Having thus described those subsidiary parts, in order to show the certainty of other substances, he says "black gram and white sugar," which means together with white granulated sugar. "Gentle" refers to grapes that are like the udder of a cow. "And goat's milk" refers to the milk of a goat. "Having made the sesame seeds equal in portion,"...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིལ་དཀར་པོ་དང་ཆ་མཉམ་པར་བྱས་ནས་སོ། ། མོས་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤིན་ཏུ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོས་སོ། ། ཉལ་ཀར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོད་ལའོ། ། དེ་ནི་བཟའ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་པའི་ངོ་བོ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཟའ་བར་བྱའོ། ། བཟའ་བར་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་ཡང་ངོ་། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ནས། དེ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གོ། ། ཤེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། སྨྲ་བར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགེགས་པའི་ཚིག་གོ། ། སུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རིགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཀུན་ལ་དང་པོར་འབྱུང་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལའོ། ། དང་པོར་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུའོ། ། འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ། དེ་མེད་པས་ཅི་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པའོ། ། སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མོད་ལའོ། ། རབ་ཏུ་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གོང་བུ་བསྟེན་པས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།

Regarding the phrase "having made equal with white sesame," it means having made them into a mixture. "With devotion" means with extremely intense diligence. "At the time of sleep" means at dusk. "That is to be eaten" means one should eat it with the nature of the blended essence. "To be given to be eaten" means for others as well. "Supreme" is because it is generated through the stages of purification and so forth. Having thus taught the external application through six aspects, in order to summarize it, it is said: "In that way, by the method..." This means by the method explained previously. "Supreme" means the highest. "Having known" means having understood. "One should not speak" means it is not to be expressed. "One should not do" is a word of prohibition. "To whom" means to those who do not possess the samaya. If one asks what kind of method it is, for that reason it says: "That which arises first for all..." "All" refers to all worldly and other entities. "First" means at the very beginning. "Arises" means having the nature of arising, because without it, nothing at all can be accomplished. "In peace" means by not generating attachment and so forth. "Siddhi" refers to the form of the Mahāmudrā. "In an instant" means at that very moment. "Bestows" means the sense of "giving." By relying on the piṇḍa, one attains both worldly and transcendent siddhis.

། ཟླ་བ་དྲུག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་རོ། ། བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། རྡོ་རྗེའི་ལུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་བརྟན་པའི་ལུས་ལའོ། ། འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཅུད་ལེན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅུད་ལེན་མཆོག་གི་ངོ་བོའོ། ། སྲོག་འགུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བའི་རྣམ་པའི་རང་གི་སྲོག་དུས་རིང་པོར་གནས་པའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། བརྟེན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བའོ། ། རབ་ཏུ་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་དོན་སྒྲུབ་པ་པོས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟན་པའི་ལུས་བསྒྲུབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཟུང་འཇུག་གི་རྣམ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སྒྲུབ་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་འདི་ཙམ་གྱིས་རྡོ་རྗེའི་ལུས་སྒྲུབ་པ་ལ་རིགས་པ་བརྗོད་ནས། དེའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒས་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། ། སྲིན་ནད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ཕྲ་མོའི་ནད་ལས་སོ། ། ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་སོ། ། སྙོམ་ལས་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེ་ལོ་མེད་པའོ། ། ལྐུགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཀོ་ཀམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བད་ཀན་ནོ། ། རླུང་མཁྲིས་སོགས་ནད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསལ་བའོ། །

"Six months" means for the duration of that time. "Relying" means to cultivate familiarity. "Who" refers to the practitioner. "Into a vajra body" means into a body as stable as a vajra. "Will become" means it will transform. "That" refers to the yogi. "Elixir" is so called because it is the very nature of nectar. "Supreme elixir" means the essence of the supreme elixir. "Summoning the life-force" means that one's own mobile life-force remains for a long duration. "Supreme" means it becomes the cause for attaining the supreme siddhi. "Should rely upon" means to cultivate familiarity. "With great effort" means with intense diligence. "The practitioner who accomplishes the meaning of Mahāmudrā" means that, preceded by the accomplishment of a stable body, one accomplishes Mahāmudrā in the form of union in this very life. Having thus stated the reasoning for accomplishing the vajra body by this much, in order to show its result: "Without aging" means one does not grow old. "Free from parasites" refers to subtle diseases within the internal self. "Diseases" refers to those of a coarse nature. "Without indolence" means without laziness. "Without muteness" means characterized by the mental faculty of thought. "Kokam" refers to phlegm. "Free from diseases such as wind and bile" means they are cleared away.

ནད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། འབྲས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོལ་ལ་སོགས་པའོ། ། འབྲུམ་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛེའི་རྣམ་འགྱུར་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཤུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤང་ལམ་གྱི་ནད་དོ། ། གཡའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡའ་བའོ། ། འབྲུམ་ཕྲན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་མེད་པའོ། ། མཛེ་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཛེ་རིགས་བཅོ་བརྒྱད་དོ། ། མཚན་པར་རྡོལ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤང་ལམ་གྱི་ནད་དོ། ། དུང་དང་ཀུནྡ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་ནི་ལུས་ཀྱི་འོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འཛམ་བུ་ཆུ་བོའི་གསེར་ལྟར་འབར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་མདོག་ཅན་གྱིས་མཛེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འགུགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགུགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མ་འཆད་པར་རོ། ། རིག་པ་འཛིན་པའི་བུ་མོ་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་རིག་པ་འཛིན་པའི་རིགས་ལས་འབྱུང་བའོ། ། མཆོག་ནི་མདོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་དགའ་བའོ། ། བུ་མོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་མོ་རྣམས་སོ། ། མཛའ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་མདོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། ལྷ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྒོའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པས་གནས་པ་རྣམས་སོ། །

"Disease" refers to that which arises from the convergence of the three [humors]. "Abscesses" refers to carbuncles and the like. "Pustules" refers to the manifestations of leprosy. "Sores" refers to diseases of the anus. "Itching" refers to the sensation of itching. "Free of smallpox" means being without smallpox. "Leprosy" refers to the eighteen types of leprosy. "Free of fistula" refers to diseases of the anus. "Like a conch or a kunda flower" refers to one who possesses such a body. "Glorious" refers to one who possesses the characteristic of bodily radiance. "Blazing like Jambū-river gold" means being beautiful with a golden complexion. "Attracting" means the act of summoning. "That" refers to the practitioner. "Always" means continuously. "Supreme vidyādhara maidens" refers to those born from the vidyādhara lineage. "Supreme" means delightful in terms of complexion, shape, and so forth. "Maidens" refers to consorts. "Great friend" refers to the excellence of longevity and the excellence of complexion. "That" refers to the siddhi of the elixir. "The gods" refers to those dwelling in the Abode of the Thirty-Three and so forth. "Yogins" refers to those who abide in the conduct of the gateway of mantra.

སེམས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའོ། ། ཕྱག་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པའི་ཞིང་ཉིད་ཀྱིས་ན་མཆོད་པར་བྱ་བའོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པོས་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རེ་རེ་ནས་དྲི་བའི་ལན་འདེབས་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། རྩ་དང་འཁོར་ལོའི་རིམ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འདྲི་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་རྩོམ་པ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ལ་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པའོ། ། རྩ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ། གྲངས་དང་གནས་རྣམས་བསྡུས་པ་ཉོན། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གྲངས་ནི་བགྲང་བ་སྟེ། གནས་དྲུག་པོ་རྣམས་ལ་བསྡུས་པ་ནི། གྲངས་དང་གནས་རྣམས་བསྡུས་པ་སྟེ། བསྡུས་ནས་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུའོ། །

"To be cherished" means to be pleasing. "To be prostrated to" is because [the Buddha] is the teacher of all sentient beings. "To be honored" means that, being a field of merit, he is the object of offerings. "To be meditated upon" means that he is the object of meditation. "Always" means at all times. "Will become" means will arise. This concludes the extensive explanation of the sixteenth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa. Thus, having taught the answers to each question by following the Mahāyoga Tantra through the sixteen chapters, now, in order to state the answers to the questions by following the Yoginī Tantras, the seventeenth chapter is presented. Having taught the classification of the channels and so forth, this chapter is taught to explain the inquiry into the objects of the stages of the channels and wheels. It begins with the words "Then," and so forth, following the explanation of the sixteenth chapter. Furthermore, "listen again" is distinct from the previous [instruction]. "Of the channels" refers to those residing in the wheels; it connects with the phrase, "Listen to the summary of the numbers and locations." "Numbers" means counting. The "summary of the locations" refers to the six locations; the summary of the numbers and locations is, when totaled, one hundred and twenty-nine.

རྒྱས་པར་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཁྱོད་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོས་པ་ལ་སྦྱར་བར་མཛད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཁོར་ལོ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ནི་རྩའི་ངོ་བོའི་དབྱེ་བས་ཏེ། དེས་སོ། ། ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། མན་ངག་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་རྩའི་གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི། འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་། རླུང་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། མེ་དང་། ཆོས་དང་། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བས་སོ། ། བཅུ་དྲུག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ལས་སོ་སོར་འབྱུང་བ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལའོ། ། ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐའ་ཡས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། ལྷ་མོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁྲོ་བོའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ནས་སོ། །

In detail, this refers to the seventy-two thousand channels. "Listen!" is an address by the Blessed One, Vajrapāṇi, to those who hear. For that very reason, it is said: "By the division of the number of wheels." This means that the number of the six wheels is by way of the division of the nature of the channels. "Just as it is" means without error, because it is accompanied by the pith instructions. "The supreme marvel" is said because it is to be realized without doubt by way of a name that is not within the sphere of ordinary beings. Having thus shown the introduction, in order to show the actual number of channels, the commitment to explain its branches is made with the words "In the six wheels," and so forth. This is by way of the divisions of the wheels of great bliss, wind, enjoyment, fire, dharma, and emanation. "The support of sixteen" is because each of the four great elements arises from the four elements individually. "In the body" means in the bodies of all sentient beings. "The celestial palace of the deities" is because it is the basis for the infinite buddhas, goddesses, bodhisattvas, and wrathful deities. "In their respective places" is in relation to the six wheels. "As is appropriate" is because of the desire to express the nature of how they abide. "I shall explain" means that it is to be expressed. "In brief" means having correctly condensed it.

དེ་ལྟར་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བཤད་ནས། འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བས་རྩ་རྣམས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་ནས་མིང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་གནས་པའི་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། འདབ་མ་དྲུག་ནི་ཟུར་དྲུག་རྣམས་སུའོ། ། གནས་པའི་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རྣམས་གནས་པའོ། ། རླུང་གིས་མཁའ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོགས་སུ་འགྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་གང་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ། ། རླུང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདབ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབྱིབས་ལའོ། ། མེའི་འཁོར་ལོ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་འཁོར་ལོའི་མིང་ཅན་ལའོ། ། རྩ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། རིམ་བཞིན་འཆར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་དྲུག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྩ་ནི་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་སོ། ། ཡང་དག་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལའོ། ། གནས་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། རྩ་ནི་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ནི་སྲོག་གི་རྩ་ཉིད་དུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Having thus explained the commitment to speak, in order to state the names of the channels in brief according to the divisions of the wheels, it is said: "The channels abiding in the wind wheel." This refers to the "wind wheel." The "six petals" are at the six corners. "Channels abiding" means the channels are situated there. "Moving through space by means of wind" means that by having the nature of moving separately, they cause movement through space. "By means of wind" is because of the very essence of wind. "Three petals" refers to its shape. "Explaining the fire wheel" refers to that which is named the fire wheel. "Three channels" means three types of channels. "Arising in succession" is because they will be described immediately following in the sequence that is about to be explained. "The enjoyment wheel as well" means it has the nature of enjoying the six tastes. "The channels are also sixteen" is according to the reasoning that will be explained. "Correctly described" means they are to be stated. "The dharma wheel" refers to that which holds the specific characteristics of all phenomena. "Eight abidings" is due to the purity of the eight watches. "Channels pervading all" is because they abide by pervading the entire body. These are renowned as the very life-force channels. "The emanation wheel" is so called because it emanates the realms of sentient beings.

དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། འཆད་པར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོའི་གནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བའི་རྟེན་ལའོ། ། རྩ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། མདོར་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ནས་སོ། ། རིམ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱིའོ། ། བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་གྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྩ་རྣམས་སུ་ནི་ཡང་དག་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མང་བ་དང་ཉུང་བ་དང་གྲངས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བ་བསྡུས་པ་བསྟན་ནས། རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ཏུ་ནི་རྒྱས་པར་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེར་དཔལ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་། རླུང་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་པ་ལས། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོའི། ། རྩ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ངོ་མཚར་བའི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། ། རྩ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ངོ་མཚར་བའི། ། ཁྲག་ནི་རྒྱུ་བར་ཤེས་བྱ་སྟེ། ། ཉི་མ་སྐྱེས་པའི་བདག་ཉིན་ཅན། ། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། ། རྩ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ངོ་མཚར་བའི། །

"Sixty-four" refers to the purity of the sixty-four dhyu-gu (danda). "Explained" means described. "The great wheel of great bliss" refers to the support of the conventional mind-moon at the location of the head. "The channels are thirty-two" refers to the purity of the thirty-two chu-tshod (ghatika). "Explained" means described. "In brief" means having condensed everything. "The sequence" refers to the number. "One hundred and twenty-nine" means the number of the six wheels; this is the meaning. "They are correctly explained in the channels" means they were taught. "Correctly" means because it abandons [the extremes of] too many or too few in number. Having thus shown the summary of the divisions of the wheels, in order to state the detailed explanation, [it says]: "In others, also extensively." This means from the extensive Śrī-Gaganasamāyoga-tantra. "By seventy-two thousand" means by way of the movement of the moon, the sun, and the winds. As it is said in the thirtieth chapter, which will be explained: "The twenty-four thousand channels are always the marvelous ones called 'Bodhisattvas,' following after all bliss. The twenty-four thousand channels are always the marvelous ones; know them to be the flow of blood, the nature of the sun-born. The twenty-four thousand channels are always the marvelous ones..."

རླུང་ནི་རྒྱུ་བར་ཤེས་པར་བྱ། ། རིམ་གྱིས་རྒྱས་པའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ངེས་པར་བརྗོད་པ་འབུམ་སྡེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་དུའོ། ། བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའོ། ། རྩ་གནས་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་དེའི་གནས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། འཆར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཉིད་དུའོ། ། ཉུང་ངུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉུང་ངུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སྙིང་པོ་ལ་ནི་སྙིང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་པོ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སོ། ། སྙིང་པོར་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་དབྱེ་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུས་ལྷག་པའི་བརྒྱའི་གྲངས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བརྗོད་པ་བསྟན་ནས། འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བས་རྩ་རྣམས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། སྨིན་མའི་དབུས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྨིན་མའི་དབུས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་འཁོར་ལོའི་གནས་སོ། ། རླུང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་རང་ཉིད་ཀྱང་རླུང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླུང་ཆེན་པོའོ། ། དབྱེ་བ་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་དང་ར་དག་གིས་སད་པར་བྱེད་པས་ན་དབྱེ་བ་སྟེ། རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་སོ། ། དེ་འཁྱིལ་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་འགྲོ་བས་ན་བྱེ་བ་འཁྱིལ་པའོ། ། མི་བཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེས་བསྐུལ་བའི་དུས་སུ་དྲག་པའི་ཕྱིར་མི་བཟད་པའོ། །

"One should know the wind to be moving, from the Tantra of Gradual Expansion," and so forth, it is said. "In the Abhidhānottara in one hundred thousand sections" refers to the Gaganasamāna-tantra. "Expressed" means spoken. "Distinguished by the divisions of the channel locations" means categorized by the number of their respective locations. "Perfectly" means by way of an unerring nature. "Arising" means being expressed. "In that very [tantra]" means in this very [text]. "Because of being a concise cause" means by way of being a concise cause. "In the essence, as the essence" means that the essence is by nature the number seventy-two thousand. "Expressed as the essence" refers to the number one hundred and twenty-nine, categorized by the six wheels. Having thus shown the extensive expression, the detailed explanation of the channels according to the divisions of the wheels is taught by the passage beginning with "Abiding in the center of the eyebrows." "Abiding in the center of the eyebrows" refers to the location of the wind wheel. "Great wind" means it is "great" because the wind moves through it, and it is also "wind" because its own nature is wind; thus, it is the "great wind." "Division and swirling" means that because it is awakened by the letters A and Ra, it is a "division," which is to say, it turns its back. Because it swirls—that is, it moves in a complete revolution—it is "division and swirling." "Terrible" means it is "terrible" because it is fierce at the time of being impelled by fire.

འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོར་འཕྲོས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་རང་གི་གནས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པའོ། ། རྟོག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་དུས་ལ་བདག་གིས་ལས་བྱའོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་མེད་དོ། ། གང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པའི་དུས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྒྱུན་འབབ་པས་ཀུན་ནས་གང་བའི་ཕྱིར་གང་བའོ། ། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མིང་གིས་བསྟན་པའོ། ། བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གིས་སོ། ། རླུང་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་འཁོར་ལོར་སོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གྲུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨའི་འདབ་མ་གསུམ་གྱི་དབྱིབས་ཅན་ལའོ། ། རྩ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་འཁོར་ལོའོ། ། འདྲེན་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འོག་གི་ཆ་ལའོ། ། བཤད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་པའོ། ། དྲི་མ་བྲལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་མེད་པས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབར་ཞིང་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟི་བརྗིད་འབར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་པོ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལམ་ནས་རོ་མྱང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པའི་ཕྱིར་གང་བའོ། ། གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩའི་དབྱིབས་ཀྱི་རིམ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་རྩའི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

"Grasping" (dzin pa) means that it is called grasping because it holds the element of bodhicitta, which has radiated to the head, in its own place. "Non-conceptual" (rtog med) means that it is non-conceptual because, during the time of the activity of going and coming and so forth, there is no conceptualization such as "I shall perform the activity." "Full" (gang po) means that it is full because the stream of bodhicitta completely fills it during the stage of wisdom. "Explained" (bshad pa) means it is indicated by such a name. "By the teaching" (bstan pas) means by the name. "Arisen from wind" (rlung las byung) means having reached the wheel of wind. "Triangle" (gru gsum) refers to that which has the shape of three lotus petals. "Three channels" (rtsa gsum) means the three types. "Fire maṇḍala" (me'i dkyil 'khor) means the wheel of fire. "Below the leader" (’dren pa’i ’og tu) means in the lower part of the wheel of enjoyment. "Is explained" (bshad pa yin) means it is well known. "Free from stains" (dri ma bral) means it is free from stains because it is devoid of stains such as smoke. "Luminous" (gsal ba) means it possesses blazing splendor by way of its very nature of being flaming and clear. "Full" (gang po) means it is full because it is completely satisfied by the very act of tasting through the path of the wheel of enjoyment. "The third" (gsum pa yin) means the three types. "Stage" (rim pa) means by way of the sequence of the shapes of the channels. In order to indicate the names of the channels of the emanation wheel:

ཡང་དག་ཤུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་ཀྱིས་འབབ་པས་ན་ཡང་དག་ཤུགས་སོ། ། ཤིན་ཏུ་ཤུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་ལྷག་པར་འབབ་པས་སོ། ། ཤིན་ཏུ་བཟང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་བཟང་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བཟང་པོར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་བཟང་པོར་འགྲོ་བའོ། ། སྟོབས་ཆེན་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པའི་དུས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་བཟོད་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པའི་དུས་སུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཛེས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་དུས་གཉིས་ལ་འདོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མདུན་དུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨའི་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱགས་པའི་རྟགས་ནི་ཞེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱགས་པའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱགས་པའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱགས་པའི་ཆུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱགས་པ་མྱོས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་མྱོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་འགྱུར་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

It is said, "Perfect Force" and so forth. Because the bodhicitta flows by the power of the perfect, it is "Perfect Force." "Exceeding Force" is so called because it flows even more intensely than that. "Exceedingly Good" refers to that which possesses the goodness that brings satisfaction. "Going to the Good" means that because the fire of wisdom and the bodhicitta proceed, it is "Going to the Good." "Great Power" is so called because at the time of the causal and wisdom stages, the bodhicitta possesses great power in its coming and going. "Great Intolerance" is so called because at the time of the tantra stage, it serves as the very support for the fire of wisdom. "Great Beauty" is so called because it is highly desirable during both stages. "Born in Front" is so called because birth is attained by relying on the essence of the letter A. "Sign of Intoxication" is so called because it becomes the sign of intoxication through the characteristics of the bodhicitta. "Part of Intoxication" is so called because of the arising of passion (rajas). "Water of Intoxication" is so called because it produces water. "Intoxication that Causes Madness" is so called because intoxication attains other states through passion and so forth. "Intoxication" is so called because one is intoxicated by the bodhicitta. "Concordant with Intoxication" is so called because it is the very transformation of conventional great bliss.

རྒྱགས་པའི་རླན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བརླན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱགས་པ་འཆང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་བ་བརྟན་པ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྩུབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མེས་རེག་བྱ་རྩུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཁའ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁའ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ནམ་མཁའ་ལའོ། ། འབྱུང་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གླང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ཀྱིས་ཐུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡའ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཁའ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་མཁའ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡན་ལག་ཁའི་གདོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཡན་ལག་ནི་རྟགས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདབ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབྱིབས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཟ་ཕོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་མང་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཟད་སྒྲ་སྒྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྙིང་པོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟན་པའི་ངོ་བོ་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསོད་བྱེད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨའི་ཡི་གེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱིས་རླུང་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་རྡུལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དབྱངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཉིས་ལ་ཡང་རང་དང་འོས་པའི་སྒྲ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དབྱངས་སྐྱེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Moist with pride" means being constantly moistened by bodhicitta. "Maintaining pride" means having the nature of holding the stable seminal essence. "Rough" means that the tactile sensation is roughened by the fire of wisdom. "Arising in space" means that "space" refers to the space of great bliss, and "arising" means the very act of going forth. "Elephant" means being short in shape. "Uncomfortable breath" means that it generates the intellect. "Itchy" means that it produces the fruit of itching. "Dakini" means abiding in the vajra-space. "Limb-mouthed" means that "mouth" is bodhicitta, and it is so called because it possesses the "limb" as its sign. "Bird" means having that very shape. "Voracious" means performing many activities. "Proclaiming inexhaustible sound" means that because the fire of wisdom obscures [defilements], it is utterly inexhaustible. "Essential" means that the nature of stability is the circulation of blood. "Slayer" means following the letter A. "Dusty" means being dusty through the perfect union of the karmic winds. "Melodious" means producing its own appropriate sound during both [the phases of] time. "Born of melody" means that the letter A is established from the self of all sounds.

སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་སྔོན་དུ་རྟག་ཏུ་བས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་ཅན་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མ་གོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྡོང་བུ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བའི་པདྨ་ལ་སྡོང་བུའི་རྣམ་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བའི་མདོག་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུད་ཙམ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུད་ཙམ་ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱབ་ཏུ་ཁ་བལྟས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གདོང་ངོ་། ། དབྱུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱུག་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དྲང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དབྱུག་སྙེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱུག་པ་ལྟར་སྙེམས་པ་དྲང་བའི་རྣམ་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྙིང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་རང་དང་འོས་པའི་ཁམས་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིགས་ཀྱི་ལྟོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡུད་པའི་དབྱིབས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིགས་ཀྱི་མགོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་མདོག་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིགས་ཀྱི་ཚད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུ་བུའི་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིགས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་གྱི་མདུད་པ་ལ་དམིགས་ནས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

That which is called "cloud" is so named because it is always obscured prior to the fire of primordial wisdom (jñāna). That which is called "stalk" is so named because, like a lotus, it pervades the bodhicitta and is likewise unstained by the conceptualizations of the mental constituent. That which is called "having a stalk" is so named because it abides in the form of a stalk at the navel lotus. That which is called "blue" is so named because it has the color of smoke. That which is called "momentary" is so named because it is sharp. That which is called "moment-born" is so named because it is born from the form of the syllable A in a moment. That which is called "facing backward" is so named because its face is inverted, moving downward. That which is called "staff" is so named because its form is perfectly straight like a staff. That which is called "staff-pride" is so named for that which possesses a straight, haughty form like a staff. That which is called "worn" is so named because it is firm due to the repeated flow of its own appropriate constituent. That which is called "joint-belly" is so named because its shape is like a pouring vessel. That which is called "joint-head" is so named because it possesses the color of the form of a joint. That which is called "joint-measure" is so named because its form is like that of a bracelet. That which is called "overpowering" is so named because it overcomes the forms of others. That which is called "joint-abode" is so named because it abides by focusing on the knots of the three channels.

ཚིགས་ཀྱི་གདོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུད་པའི་གདོང་ངོ་། ། ཚིགས་ཀྱི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་བར་དུ་མདུད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དུལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དུལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུལ་བའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པས་དེ་ཨའི་ཡི་གེ་ལ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟི་བརྗིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་སྲེག་པའི་དུས་སུའོ། ། དུལ་བའི་སྙེམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨའི་ཡི་གེ་དུལ་བའི་ངོ་བོ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུན་འཕྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུན་པོ་ཐམས་ཅད་འཕྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུན་འཕྱང་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆུན་འཕྱང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུན་འཕྱང་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུན་འཕྱང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཨ་ཡིག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བདེ་སྡུག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྲང་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། ཕྲུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དེ་བཞིན་དུའོ། ། ཕྲུ་གུ་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲུ་གུའི་ངོ་བོ་སེམས་ཉིད་གསང་བའི་འཁོར་ལོ་ན་གནས་པའི་རྩ་རྣམས་ལ་སྟེར་བས་ན་སྙམ་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འགྲོ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ལོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་མའི་གདོང་གི་རྣམ་པ་ཡོད་པས་ན་ལོ་མའོ། །

The "face of the joints" refers to the face of the knots. The "light of the joints" is so called because it is clearly manifest to the yogi. The "pervasion of the joints" is so called because it is pervaded by knots at intervals. "Taming" is so called because it causes the winds to flow. "Going to the tamed" is so called because, by the nature of being tamed, it exhausts all conceptual thoughts and thus proceeds to the letter A. "Splendor" is so called because it abides by relying on the radiance of the fire of primordial wisdom (jñāna). "Stainless" is so called at the time of burning the mantra. "Pride of the tamed" is so called because it possesses pride by relying on the nature of the letter A as tamed. "Hanging garland" is so called because all garlands hang down. "Delighting in the hanging garland" is so called because of delighting in the very nature of the hanging garland of the channels. "The hanging garland" is so called because, together with the letter A, it is the "maker of hanging garlands" and pleasure and pain are inseparable. "Gnat" is so called because it possesses the nature of the mental constituent. "Child" is likewise. "Bestowing children" is so called because it bestows the nature of the child—the mind itself—upon the channels residing in the secret wheel. "Going" is so called because it proceeds thoroughly. "Leaf" is so called because it has the form of a leaf-face.

ལོ་མའི་མགྲིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ལོ་མའི་མགྲིན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རབ་མཆོག་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྫས་རབ་མཆོག་ཏུ་བྱས་ནས་སོ། ། རབ་གསལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་སོ། ། ཡང་ན་རྩ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། ། བདུད་རྩི་མཆོག་གིས་ཡོངས་སུ་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་མིང་གསུངས་པ་ནི། རིན་ཆེན་ཅོད་པན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ས་བོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོབས་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མགོ་བོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱན་མའི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲ་ཆེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་མའི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉེར་དགའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་དཀར་མོའི་ས་བོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མྱོས་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོལ་མའི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རིགས་པ་འདིས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་སུའོ། །

"Leaf-neck" refers to that which possesses a leaf-like neck. "Supreme" refers to having made the substance of the mind supreme. "Radiant" is because it clarifies the fire of wisdom. "Sixty-four" is by way of the purity of the sixty-four danda-sticks. "Thus it is said" is according to the reasoning previously explained. Alternatively, the meaning should be expressed based on the sixty-four vowels and consonants within the sixty-four channels. "Abiding in the navel emanation wheel" is easy to understand. "Completely filled with the supreme nectar" is because it is completely filled with bodhicitta. Regarding the names of the channels of the dharma wheel, they are taught as follows: "Jewel Crown" is because the seed-syllable of Ratnasambhava is present. "Great Lotus" is the seed-syllable of Amitābha. "Great Vajra" is because it is the seed-syllable of Amoghasiddhi. "Great Strength" is because the seed-syllable of the Body is present. "Great Head" is because the seed-syllable of Locanā is present. "Great Sound" is because the seed-syllable of Nairātmyā is present. "Great Joy" is because it is the seed-syllable of Pāṇḍaravāsinī. "Great Intoxicated" is because the seed-syllable of Tārā is present; this is the reasoning. "Within the dharma wheel" means in the center.

སྙིང་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་གནས་ལའོ། ། པདྨར་ཡང་དག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོའི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྩ་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་རོ་དྲུག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། གྲངས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲང་བའོ། ། བཅུ་དྲུག་ཏུ་ནི་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་རྩའི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྟེང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་སྟེང་ནི་མགོ་བོ་ལའོ། ། རིམ་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཉིས་འགྱུར་དུ་བྱས་ནས། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ངེས་ཚིག་གིས་བཤད་པར་བྱའོ། ། མན་ངག་གི་ཁྱད་པར་གཞན་གང་ཞིག་ཡོད་པ་བླ་མའི་ཞལ་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱ་ཆེར་མ་བཤད་དོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་ནི་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་འདིས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོའི་གནས་ལའོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྟེར་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་རྒྱུན་འཛག་པས་སོ། ། ཕྲ་དང་རེག་བྱ་མཆོག་ཏུ་ཕྲ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་གདུང་བ་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་རེག་བྱ་བསིལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Heart" refers to the location of the heart. "Perfectly abiding in the lotus" means residing within the lotus. In order to indicate the names of the channels of the enjoyment wheel (saṃbhogacakra), it is said, "Enjoyment" and so forth; one should understand the meaning of the sixteen channels by virtue of their dependence upon the sixteen vowels. "Abiding in the enjoyment wheel" means enjoying the six tastes in the region of the throat. "Number" means counting. "Expressed as sixteen" means by way of the division into the sixteen transits (saṃkrānti). In order to indicate the names of the channels of the wheel of great bliss (mahāsukhacakra), it is said, "Above that"; "above that" refers to the head. "Successive classes" is because they depend upon the syllable A. Having doubled the sixteen vowels by way of the division into method and insight, one should then explain them according to their etymologies. Whatever other special oral instructions exist should be understood from the mouth of the guru; therefore, they are not explained extensively here. This is according to the reasoning: "It is explained as thirty-two." "The great wheel of great bliss" refers to the location of the head. "Bestows supreme joy" is because the continuum of the bodhicitta element flows. "Subtle and supremely subtle to the touch" means that "subtle" refers to the essence of bodhicitta, which pacifies even the most intense heat and possesses a cooling tactile sensation.

གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟེན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་ཉིད་བདེ་ཆེན་རྣམ་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གྲོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ཉེ་བར་བསྡུ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྩ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་དགོས་པའི་ངོ་བོ་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་དག་རྩ་ཡི་རིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་སོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། ། ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྩའི་རིམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྩའི་རིམ་པ་སྤངས་པས་སོ། ། བདེན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུན་པ་མ་ལགས་སོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལའོ། ། མི་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། ། ཕུང་པོ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་མེད་ནའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའམ།

"Completely abandoned of subject and object" means that there is no conceptualization of object and subject. "The engagement of the bodhicitta that is supported by those which have become the basis of the essential nature" means that it is free from conceptualization. "And the form of one's own great bliss" means that it is the companion of the conventional bodhicitta. "To others as well" means that it bestows the great bliss that has the nature of the conventional even upon the other channels. Having thus taught the detailed classification of the wheels, in order to explain the purpose of teaching the channels preceded by a summary, and to briefly indicate the nature of the purpose as a branch of that, it is said: "In that way, the sequence of the authentic channels," and so forth. This is according to the reasoning explained previously. "Authentic" means unerring. "Should be known" means should be realized. "From the mouth of the guru" means from the mouth of the Vajra Master in the future. If one asks what that does, it is said: "Without the sequence of the channels," because the sequence of the channels has been abandoned. "Truly" means it is not false. "Aggregates and so forth" refers to the aggregates, elements, and sense bases. "Does not arise" means it will not be produced. "If the aggregates do not exist" means if the five aggregates, such as form and so forth, do not exist. "Great wisdom" refers to the aspect of natural luminosity, or...

གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐོབ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པ་པོས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དཔལ་དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ལས། ལུས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གནས། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་པོ། ། ལུས་གནས་ལུས་ལས་མ་སྐྱེས་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་དགོས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་བདག་ཉིད་ལུས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལུས་ནི་ལུས་སོ། ། མཁའ་འགྲོ་ལྔ་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་གསུངས་ཏེ། གནས་སྐབས་ལྔ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རིམ་པས་དེ་རྣམས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་སོ། ། འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོའོ། ། རྣམ་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་དེ་ལྟ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་གཟུགས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེ་ལོང་ལྟ་བུས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ལུས་ནི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཚོར་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་པས་མཉམ་པའི་ཕྱིར།

It is the nature of non-dual wisdom. "Will not be attained" means it will not be found. "By the yogi" refers to the practitioner of the two stages. As it is said in the Śrī Hevajra Tantra: "Great wisdom dwells in the body; it is free from all conceptualization. It pervades all things; though it dwells in the body, it is not born from the body." Having thus shown the essential nature of the purpose, in order to explain it in detail, it is said: "The five aggregates are the body itself." "Body" refers to the physical body. "The five ḍākinīs are well-known" means they are taught to be the nature of the five Tathāgatas, such as Vairocana, because they are established through the sequence of experiencing the five states. "That very [body]" refers to the body whose nature is the five wisdoms. "By way of the nature of the elements" means by way of the nature of the five great elements, such as earth and so forth. "As the five wisdoms" means the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Abides" means that things abide in that very way. Thus, form is the nature of the mirror-like wisdom because it is the nature of the Tathāgata Vairocana; ultimately, the body is the nature of a reflection. Feeling is the nature of the wisdom of equality because it is the nature of the Tathāgata Ratnasambhava; this is because the three types of feeling are equal in being of a single nature.

འདུ་ཤེས་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། གདོད་མ་ནས་ཤི་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདུ་བྱེད་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ནས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁྲུགས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ལུས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། ། རྩའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། ། བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་བཙལ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། དཔེ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆུའི་དབུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་སྐྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སོ། ། ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། འཕེལ་ནས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོང་བུ་དང་། ཡལ་ག་དང་། ལྕུག་མ་དང་། འདབ་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །

Perception is the essence of the wisdom of discernment because it is the very nature of Amitābha; this is because it has been dead from the very beginning. Formative factors are the essence of the all-accomplishing wisdom because they are the very nature of Amoghasiddhi; this is because, having recognized the virtuous aspects such as those associated and dissociated [with the mind], one accomplishes the characteristic of activity for the benefit of sentient beings. Consciousness is the essence of the wisdom of the utterly pure expanse of phenomena because it is the very nature of Akṣobhya; this is because, by its natural emptiness, it cannot be disturbed by the conceptualizations of the afflictions. Therefore, "because" means because the body is the nature of the five wisdoms. "With all effort" means with extraordinary diligence. "The wheel of channels" refers to that which serves as the support for the body, which is the nature of the five aggregates. "Should be sought" means that for the sake of seeking great wisdom, one should generate it accordingly. Having thus taught that detailed explanation, in order to explain the analogy, he said "Just as" and so forth. "In the midst of water" refers to the basin of water. "Tree" refers to that which grows from the earth. "Having grown, it goes" means that through the excellence of the trunk, branches, twigs, and leaves, it becomes fully complete.

རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཤིན་ཏུ་རིང་པོར་རོ། ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་སོགས་ལྡན་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྒྱས་པའི་རྗེས་ལ་འབྲས་བུ་སོགས་ལྡན་པ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྟེར་བ་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དཔེ་བསྟན་ནས། དོན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཡན་ལག་ཅན་ནོ། ། ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་གི་དཔེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྩ་ཡི་ཆུ་ཡིས་འཕེལ་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ཆུས་འཕེལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆུ་དེས་འཕེལ་བ་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། ། འཕེལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ། ། འབྲས་བུ་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གདམས་ངག་བསྒོམས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྷའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས་སོ། ། རྩ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལའོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོས་འགྱུར་བའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ་ལས། དེ་རྣམས་མིང་ནི་བཤད་བྱ་སྟེ། ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྩ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་བརྗོད་པས་སོ། ། ད་ནི་རྩ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Always" means for a very long time. Regarding the phrase "endowed with fruit and so forth," this refers to the abundance of flowers, fruit, and the like that follows the flourishing of the tree. "There is no doubt in this bestowing" means that there is no uncertainty. Having thus shown the example, in order to express the actual meaning: "Likewise, the aggregates are the tree" means the five aggregates are the constituent parts. "To be known" means they are to be understood through the analogy of the tree. "Having increased by the water of the channels" means that because of the increase by the water of the thirty-two elements arising from the channels, that water causes the growth; "by increasing" means that it gradually becomes fully developed. This connects with the phrase "bestows fruit." If one asks how, for that reason the activity of omniscience is taught: "Authentically" means by meditating on the unerring instructions. "By the nature of the form of the deity" refers to what will be explained later. "The channels" refers to those distinguished by the divisions of the six wheels. "Transform by nature" means they transform into the nature of the form of the deity. As it is said in the twenty-seventh chapter: "Their names shall be explained; other than those, the deities..." and so forth. Thus, having preceded the summary with these four points, the purpose of teaching the channels is stated. Now, in order to describe the stages of generating the channels:

དེའི་ཡན་ལག་མེའི་དྲོད་ཀྱིས་གདུངས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་ནི། རེག་བྱའི་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ཕྲད་པས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རེག་བྱའི་སྒྲས་ནི་པདྨ་ལ་བརྗོད་དེ། ཤིན་ཏུ་རེག་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ལྷག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྲུང་བྱ་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་ནུས་པའོ། ། དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དུས་སུའོ། ། མེ་ནི་ཡང་དག་འབར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་འབར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། སྟེང་དུ་གནས་པའི་མེའི་འཁོར་ལོ་གཉིས་ནི་འབར་བའི་རྣམ་པ་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མེའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འོག་ན་གནས་པའི་མེའི་འཁོར་ལོའོ། ། འཁོར་ལོ་མིག་ཅན་པདྨ་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབར་བའི་རྣམ་པས་མ་ལུས་པར་དྲོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་སྔགས་དང་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་བཤད་དོ། ། དེ་རྗེས་བརྩལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་པས་མི་སྣང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། ། འབབ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་དྲོད་ཀྱིས་གདུངས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་པས་རྩ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྙིང་པོར་ཡང་དག་ཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ནས་གསང་བའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་སོ། །

Regarding the arising of bodhicitta through being tormented by the heat of its limb, fire: it is said, "Through the meeting of the two banners of touch." The term "touch" refers to the lotus; because it is the very essence of supreme touch, it is the nature of a banner. "Exceeding" refers to the power of that which is to be protected and that which is to be accomplished. "At that time" means at that moment. "Fire truly blazes" means the blazing of the fire of wisdom. The meaning is that the two—the emanation wheel in the center of the navel and the fire wheel situated above—achieve the form of blazing. "In the center of the fire wheel" refers to the fire wheel situated below the enjoyment wheel. "The lotuses with the eyes of the wheels" means that they will be completely pervaded by heat through the form of blazing. If one asks how they proceed, it is therefore said, "gradually, gradually," which explains the sequence of mantra and tantra. "Thereafter, sought" means that through being burned by the fire of wisdom, it becomes invisible. "Flowing into that" means being tormented by the heat of that conventional-form bodhicitta. "Great bliss" means the nature of burning the channels, accomplished through the power of method and insight. "Truly attained in the essence of emanation" means having caused it to be attained gradually from the emanation wheel to the center of the secret wheel.

གཅིག་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བསྡུས་ནས་ནི་གོང་བུའི་རྣམ་པར་བྱས་ནས་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལྷག་མའོ། ། དེ་ལྟར་མེས་ཀུན་ནས་གདུངས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། རྩ་གསུམ་གྱི་ཁམས་འབབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩ་གཉིས་ནི་གཡས་པ་དང་གཡོན་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཁའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཁའི་ལམ་ནས་སོ། ། འཛག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབབ་པའོ། ། ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཉི་མ་ཟླ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ། རྡུལ་དང་ཁུ་བ་ནི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་གོ། ། སྐྱེ་གནས་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཕྲད་པའི་དུས་སུའོ། ། སྐྱེ་གནས་འཁོར་ལོ་ནི་པདྨའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་འབྲེལ་པའི་རྩ་གཉིས་སྲང་བུའི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། གཉིས་ཀ་འདུས་པས་ཟ་མ་ཏོག་གི་ཚུལ་དུ་གནས་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཐབས་ཤེས་རབ་དང་འབྲེལ་པའི་རྩ་གསུམ་པོ་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྩ་དབུས་མ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྩ་གཉིས་ལ་གཙོ་ཆེར་ཏེ། གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། ཤེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དབུས་མའོ། ། འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་འབབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ལས་སོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱའི་དབྱེ་བས་སོ། ། གཡོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོན་པའི་རྩ་ལས་སོ།

"Unified" means because of the state of being of a single taste. "Having gathered, they proceed in the form of a mass" is the remainder of the statement. Thus, having shown the nature of bodhicitta through being thoroughly heated by fire, in order to show the sequence of the flow of the constituents through the three channels, it is said, "the two channels," and so forth. The "two channels" are the nature of the right and left. "The path of the mouth" means from the path of one's own mouth. "Dripping" means flowing. If one asks what [flows], it is said, "the sun and the moon"; the rajas (dust) and śukra (semen) are the sun and the moon. "Also in the center of the birth-wheel" refers to the time when the two—the object of accomplishment and the means of accomplishment—meet. The "birth-wheel" is the center of the lotus maṇḍala, where the two channels connected to the yoginī abide in the form of a cord. Both are joined and abide in the manner of a casket. If that is so, from where do the three channels connected to method and insight arise? Therefore, it is said, "from a single cause." Because the central channel transcends all conceptualization, it is the primary cause for the other two channels, and is also the cause for the others. "Having known" means that which is to be known. "That very thing" refers to the central channel which has become the principal. "Result" refers to the result of the very flow of blood and semen. "Two aspects" refers to the distinction between the lalanā and rasanā. "The left" refers to the left channel.

། ཟླ་བ་རྣམ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བསྐྱེད་པའོ། ། གཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པའི་རྩའོ། ། ཉི་མའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲག་གི་ཁམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཁམས་གཉིས་པོ་འདི་ཉིད་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། ། གཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པའི་རྒྱུ་བས་སོ། ། གང་ཚེ་ཉི་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་ལ་ཉི་མའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཚེ་ཁྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། འགྱུར་བདེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྒྱུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཚེ་གཡོན་པའི་ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོན་པའི་རྩ་ནི་ཟླ་བའི་རྣམ་པའོ། ། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེ་ནའོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་ལའོ། ། ཀུནྡ་ལྟ་བུ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུནྡའི་མེ་ཏོག་ལྟར་དཀར་བའོ། ། བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོན་པ་དང་གཡས་པའི་རྩ་དག་གོ། ། ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིར་གནས་པའོ། ། མེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་མེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡན་ལག་ཀུན་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་མོང་དུ་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་སྟེ། ཁྱབ་བྱེད་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མེའི་དྲོད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་བསྟན་ནས། བར་མ་དོར་སྲིད་པ་འཇུག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

The phrase "the moon arises" means the generation of the element of bodhicitta. "The right" refers to the right channel. "Of the sun" means that which arises from the element of blood. These two elements themselves express great bliss; in the ultimate sense, they become the nature of great bliss. "The right" is so called because of the flow in the right [channel]. "When the sun" means at whatever time it takes on the nature of the sun. "Then blood" refers to the aspect of method. "Becomes bliss" means it becomes great bliss; this is because it becomes a concordant cause. "When the left moon" means the left channel is the aspect of the moon. "When" means at whatever time. "Clear" means stainless. "At that time" means at that specific time. "Like a kunda flower" means as white as a kunda flower. "Bliss" means the state of great bliss itself. "Those two" refers to the left and right channels. "Of the realization" means abiding in the avadhūtī. "Fire" means the nature of the fire of time. "In all limbs as well" means it abides commonly and generally in all parts of the body; "as the pervader" is the remainder of the sense. Having thus shown the emergence of bodhicitta through the heat of fire in two ways, in order to describe the entry into the intermediate state of existence:

སྔོན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། ། རླུང་གི་རྣམ་ཤེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། བར་མ་དོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། བརྒྱ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བའི་སྲིད་པའི་རྗེས་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་གང་ཚེ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་དུ་ཉི་མ་ཁ་ཅིག་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་བར་འགྱུར་ནི་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་ངན་པ་ཟ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེའོ། ། ཕ་ཡི་ཁ་ལ་མཚུངས་པར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མ་མཐོང་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕ་ཡང་མཐོང་སྟེ། འདི་དང་ལྷན་ཅིག་རོལ་པར་བྱེད་མི་ནུས་པའོ། ། མི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་སྐྱེས་ནས་ཕ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་རོལ་པ་བཟློག་པའི་བློས་ཁ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའོ། ། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེའི་ཚེའོ། ། ཆགས་པའི་དབང་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མའི་ཡུལ་ལ་འཁྲིག་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དུས་དེའི་ཚེ་དྲི་ཟ་ལ་སེམས་གཉིས་ལས་སེམས་གཞན་རྒྱུ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་བའམ། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཞལ་ནས་ཀྱང་། དབང་པོ་ཀུན་ཚང་ཐོགས་མེད་ལྡན། ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཅིང་དྲི་ཟ་བ། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་བློ་གྲོས་ཏེ། ། འགྲོ་བའི་ཡུལ་ལ་རོལ་པར་འདོད། ། ཅེས་གསུངས་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཞལ་ནས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གཞན་དུ་མི་ཁྱེར་བ། །

It is said, "by former karma," meaning by the power of past actions. "The consciousness of the wind" refers to the consciousness together with the wind, which is the intermediate state consciousness. "By some chance" means that at some point, following the state of death, when one proceeds without a specific cause, one will travel for some days in the interim. As for "wandering in saṃsāra," it means consuming and enjoying fragrant and foul odors. "At that time" refers to that particular moment. "Abiding near the father's mouth" means that, not seeing the mother who is to be the birthplace, one sees the father who is to be the birthplace; yet, one is unable to engage in play with him. "Unable" means that, having developed a distorted cognition, one approaches the father's mouth with a mind that reverses the act of play. "At that time" refers to that specific occasion. "Falling under the power of passion" means that one becomes delighted by sexual union with the mother as the object. As the Blessed One said: "At that time, the gandharva's mind operates through two states: namely, it becomes associated with attachment or it becomes associated with aversion." As the Master Vasubandhu also said: "With all faculties complete and unimpeded, not turning back and smelling odors, possessing a distorted intellect, it is held to enjoy the realm of rebirth." And as the Master Dharmakīrti also said: "Not carried away by other sentient beings..."

དམན་པའི་སྐྱེ་གནས་འགྲོ་བ་ཡང་། ། བདག་ལ་ཆགས་དང་ལྡན་པར་སྡུག། བདེ་བ་དོར་བ་ཐོབ་འདོད་པས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཟླ་མཚན་ལྡན་པའི་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཟླ་བ་མཚན་དང་ལྡན་པའོ། ། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེ་ནའོ། ། རྩ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མའོ། ། མེ་དང་ཉི་མ་འཆར་བ་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ནི་དབུས་མའི་རྒྱུ་བའོ། ། ཉི་མ་ནི་ཁྲག་གི་ཁམས་འཆར་བ་ཡོད་པ་སྟེ་འཆར་བའོ། ། དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེའི་ཚེ་ནའོ། ། ལྷག་པར་ཆགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོ་དང་ལྷན་ཅིག་ལྷག་པར་ཆགས་པས་ནོན་པ་ནི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པའོ། ། གཅིག་ཏུ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གཏོང་བར་འདོད་པར་འགྱུར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་ལ་ཅུང་ཟད་རིགས་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོ་ལ་དང་ཀཀྐོ་ལའོ། ། འདྲེས་པའི་གདོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་ཆགས་པའི་ངོ་བོ་ཐོབ་པའོ། ། འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། ། ཕའི་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་སོ། ། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བའི་བར་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པར་འཇུག་པ་བསྟན་ནས། ས་བོན་འདྲེས་པའི་ངོ་བོས་རྩ་བསྐྱེད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དུས་དེའི་ཚེའོ། ། ས་བོན་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་མ་དག་གི་ཁུ་བ་དང་ཐིགས་པའི་ངོ་བོ་ལའོ། ། འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་(ན་,ནི་)འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །

"Even those going to inferior births are pained by attachment to themselves; desiring to obtain pleasure, they abandon [virtue]," so it is said. Regarding the phrase "the channel possessing the menses": it is the spring season that possesses the lunar menses. "When" means at whatever time. "Channel" refers to the mother who is to give birth. "When fire and the sun arise" means that "fire" is the movement of the central channel, and "the sun" is the arising of the blood element; thus, it is the arising. "At that time" means at that specific moment. "With excessive passion" means being overcome by excessive passion with the husband, thereby falling under his influence. "Solely attached" means she will desire to release the seed. "Supremely" means it is supreme because it is somewhat appropriate for the birth of the sentient being who is to arise. "Vajra and lotus" refers to the bola and kakkola. "Mingled faces" means attaining a state of mutual passion. "Entering" means thoroughly entering. "The father's mouth" means facing toward the father. "Wind" means the intermediate state (antarābhava) impelled by the karmic winds. Having thus shown the entry into the intermediate state, in order to explain the generation of the channels through the nature of the mingled seed, it says "at that time," meaning at that moment. "Into the seed" means into the nature of the semen and drops of the parents. "Will become" means it will arise.

ས་བོན་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་སོ། ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ལའོ། ། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲུབ་པ་སྟེ། ཟླ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སོ། ། རྩ་ལས་ཡང་དག་འཆར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་རྩ་འབྱུང་བས་སོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པའི་གང་ཟག་གི་དགོངས་པས་སོ། ། འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རྣམ་པའོ། ། ངོ་མཚར་ཅན་ནི། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཡང་ངོ་མཚར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ས་བོན་འདྲེས་པའི་ངོ་བོས་རྩ་འབྱུང་བ་བརྗོད་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་འཆོར་བས་རྩ་རྣམས་མི་འབྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། འཛིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སོ། ། སྲོག་ནི་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་བསྡུས་པ་ནི། ནང་ཉིད་དུ་བཞག་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་བྱས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་མཆོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའོ། ། མཆོག་ཏུ་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོའོ། །

"From the seed" refers to the state of fainting in the intermediate state (antarābhava) as just explained. "Sentient being" refers to one who has entered the state of birth (upapattibhava). "Arises" means to be accomplished; the meaning is that it develops through the sequence of ten months and so forth. "Therefore" means because of the complete transformation of the seed. "Perfectly emerge from the channels" means that the channels emerge in the sentient being at birth. "Perfectly" is used in the sense of the intention of a learned person. "Fruit" refers to the form of the emanation body (nirmāṇakāya). "Wondrous" means that because the nature of phenomena (dharmatā) of dependent origination is inconceivable, it produces a sense of great wonder. "Born" means that it comes into being. Having thus described the emergence of the channels through the nature of the mingled seed, in order to describe how the channels do not emerge when the bodhicitta is not lost, it is said: "That very bodhicitta also..." This is born from the perfect union of both. "Of the holder" refers to the three modes previously explained. "The life-force is gathered" means that the life-force, in the form of bodhicitta, is gathered, which is to say it is placed within. When that has been done, "supreme wisdom" refers to the aspect of the coemergent (sahaja). "That itself is supreme" means that in actual fact it is the essence of the coemergent. "Supreme bliss" refers to the essence of Mahāmudrā.

རྨད་བྱུང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་བའོ། ། ཐོབ་པ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདམས་ངག་གི་ངོ་བོ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་གོང་ན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པས་རྩའི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པ་གནས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་ལ་རྩའི་ཚོགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ལ་ལྟོས་པས་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོའི་ལུས་ལའོ། ། རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་རྩ་རྣམས་ངེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་གོ་རིམ་གྱི་རྩ་རྣམས་ངེས་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། བརྒྱུད་པ་ཡི་ནི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ། །

The term "marvelous life" refers to the attainment of buddhahood through the power of the conduct of passion; that is a wonder. "Attainment of wisdom" refers to thorough realization. "Wisdom yoga" refers to the nature of the oral instructions characterized by hearing and so forth. "Supreme bliss" refers to that which resides within the continuum of the Blessed One. "Unsurpassed" means that there is nothing else superior to this. This concludes the extensive commentary on the seventeenth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having taught the response to the question regarding the sequence of the channel-wheels and the locations of the sites in the seventeenth chapter, the eighteenth chapter is now presented in order to provide the response to the question regarding the locations of the collection of channels within the body of the yogi as the occasion arises. First, to indicate the commencement of that [chapter], the words "Then..." and so forth are spoken, following the explanation of the seventeenth chapter. Furthermore, the word "moreover" is used because it is a distinction in relation to what preceded it. "To be explained" means it shall be described. "In the body of the yogi" refers to the body of the meditator. "The determination of the channels according to their sequence" refers to the determination of the channels in the order of the wheel of great bliss. "Perfectly" means by way of an essence that is not erroneous. "Arises through the sequence of the lineage."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདམས་ངག་གི་བརྒྱུད་པས་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྩོམ་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་སྦ་བར་བྱ་བ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྣོད་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། མ་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། གང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་རྣམས་སུའོ། ། གསལ་བར་མ་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐལ་བ་མེད་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དད་པའི་བསམ་པ་རྣམས་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ངོ་བོ་འདོད་པའི་བསམ་པ་དང་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྙིགས་མ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་དང་། ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། བསྐལ་པའི་སྙིགས་མ་དང་ལྡན་པ་ལའོ། ། སྣོད་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་དུ་བྱ་བའི་བསམ་པས་སོ། ། སེམས་ཅན་མྱུར་དུ་དངོས་གྲུབ་དོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་འདི་ཉིད་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་མ་བྱུང་བའི་རང་རིག་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྨད་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །

The phrase "thus called" means that which has come down through the lineage of oral instructions. Having thus shown the nature of the composition, in order to state that it must be kept secret, he says "clearly" and so forth; it is not to be shown to those who are unsuitable vessels. "Not spoken" means it is not to be expressed in words. "Anywhere" refers to the tantras of Action and the other classes. "Not clearly spoken" means it was not taught. If one asks why, he says, "for the sake of those who lack the fortune." "To beings" refers to sentient beings. If one asks what kind, he says, "those who have abandoned the intention of faith," meaning those who are devoid of the desire and the nature of conviction in the speech of the sublime Blessed One. "In the time of the five degenerations" refers to a period possessing the degenerations of lifespan, views, sentient beings, afflictions, and the eon. "With the desire to make [them] vessels" means with the intention of making them suitable vessels. "For the sake of the swift accomplishment of sentient beings" means for the sake of attaining the fruit of Mahāmudrā in this very life. "Self-arisen wisdom" is the wisdom of self-cognition that has not arisen from other conditions. "Marvelous" means that it accomplishes the welfare of sentient beings through spontaneous presence. "I shall explain" is the remainder of the sentence.

དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྩོམ་པའི་དོན་བརྗོད་ནས། དངོས་སུ་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་བཤད་པས་གཙོ་བོའི་རྩ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ལུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོའི་ལུས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཁོར་ལོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལའོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་སོ། ། རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུང་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་རིགས་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པར་བསྟན་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འབབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བ་འབབ་པའོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྩའི་གཙོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་རྩ་རྣམས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བརྗོད་པའི་འཁོར་ལོ་ལའོ། ། མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ངོ་བོའོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་སྡེ་ཚན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་གི་གྲངས་སོ། །

Having thus stated the purpose of the composition in two ways, in order to explain it directly, the primary channels are shown by explaining the nature of their support, which is a branch of that [composition]. "The yogic body" refers to the body of the practitioner. "Of great bliss" is because it is generated by being preceded by the state of great bliss, and because it is itself of that nature. "Of the wheel" refers to the wheel of great bliss. "Thirty-two" is the number. "Marvelous" is because it pacifies torment. "Channels" refers to the classes such as the rāśi and so forth. "Perfectly" means by way of an unerring nature. "I shall explain" refers to what is taught in the seventeenth chapter. "Flowing with bodhicitta" means the flowing of the moon of conventional bodhicitta. "Clearly" means having made it clear. Having thus shown the primary channels, in order to state their inclusion by way of their characteristics, the words "those" and so forth are spoken; these are the channels residing in the wheel of great bliss. "The abode of great bliss" refers to the wheel that expresses that. "Characteristics" refers to the nature that closely characterizes the essence. "I shall explain" means I shall describe. "Now" means at this very moment. "The groups of a, ka, ca, ṭa, ta, and pa" refers to the number six.

ཡ་ར་ལ་ཝ་ཤ་ཥ་ས་ཞེས་བྱ་ནི་ཡའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཤའི་སྡེ་ཚན་གྱི་དབྱེ་བས་སྡེ་ཚན་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བརྒྱད་དོ། ། རིགས་པས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པ་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་པོ་རྣམས་སོ། ། བསྡུས་ནས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ནས་འགྲོ་བའོ། ། གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་ངོ་བོའོ། ། ཡི་གེ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་ངོ་བོའི་ཡི་གེའོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ངོ་བོའོ། ། ཡོངས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་དང་ཀུན་རྫོབ་བོ། ། ཐིམ་ནས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོངས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོ། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གནས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའོ། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་དང་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་ངོ་། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ནི་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བ་བསྟན་ནས། སྤྲོ་བའི་རིམ་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་རང་གི་ངོ་བོའི་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་འཁོར་ལོ་གསུམ་དབྱེ་བ། །

The letters ya, ra, la, va, śa, ṣa, sa, and ha constitute two groups: the ya-group and the śa-group; thus, there are eight. "To be understood through reasoning" means they should be realized as the essential nature that subsumes the entire aggregate of phenomena without exception. "Furthermore" refers to those eight groups. "Subsumed and proceeding" means proceeding by being included within. "Into one" refers to the essence of the letter A. "Merely a letter" means that which symbolizes the nature of phenomena (dharmatā). "Furthermore" refers to the letter that is the essence of the letter A. "Peaceful" means the essence of the complete pacification of all things. "Thoroughly known" means inseparable from suchness (tathatā). "In the bodhicitta" refers to the ultimate, indestructible essence and the conventional. "Dissolving and proceeding" means proceeding into its interior. "Having abandoned all conceptualization" means the ultimate itself, which is the antidote to discursive thought. "The basis of all bliss" refers to the mundane and supramundane states. "Supreme" means unsurpassed. "Abandoning the aspects of knower and known" means being liberated from subject and object. "Always" means throughout the three times. "The self of all" means the body is present in all things. Having thus shown the inclusion by way of their characteristics, in order to state the certainty of their own essence regarding the stages of emanation: "From that, the division of the three wheels..."

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤའི་ངོ་བོ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བས་འཁོར་ལོ་གསུམ་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ལན་གསུམ་དུ་བགྲངས་པས་སོ། ། གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོའི་གྲངས་དེ་རྣམས་ལན་གསུམ་དུ་བགྲངས་པས་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྱུར་རོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། སྟོང་དུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུའི་གྲངས་སོ། ། སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རེ་རེ་ལ་བསྟན་ནས་སོ། ། སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་སྟོང་ཕྲག་གི་གྲངས་ཀྱིས་ཏེ། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་རྩ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སྔར་གསུངས་པའི་འཁོར་ལོ་གསུམ་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་སྤངས་ནས། ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཆོས་དང་། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་དང་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

Thus it is said. Through the division of the eight root channels into the essences of A, Ka, Ca, Ṭa, Ta, Pa, Ya, and Śa, they become twenty-four in the three wheels. These are further multiplied three times by the division of body, speech, and mind. The term "three" means that those twenty-four are counted three times, resulting in the number seventy-two. "Clearly" means having made them manifest. "That" refers to the seventy-two. "Divided into a thousand" refers to the number of ten hundred. "Individually" means having shown them for each individual channel. "Of the nature of emanation" means by way of thousands upon thousands; it refers to the number of channels being seventy-two thousand. Regarding "wind, bile," and so forth, through the division of the three elements of wind, bile, and so on, the previously mentioned three wheels—excluding the wheel of great bliss—become seventy-two thousand through the division of the enjoyment, dharma, and emanation wheels. "In the Mahāyoga Tantras" means in the Glorious Guhyasamāja Tantra and so forth. Having thus shown the nature of those deities through the sequence of emanation, in order to express their nature as deities, the passage beginning with "the yoga of the mudrā" is spoken, because it is the very nature of the action mudrā. "Supreme and suchness" means the nature of the supreme suchness (tattva).

རྩའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པའོ། ། ལྷའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྩ་སོ་སོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རེ་རེའི་གྲངས་ནི་ལྷ་རེ་རེའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབྱེ་བ་ཡིས། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་ཏེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་སླར་ཡང་བསྡུས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རྩའི་བསྡུས་པ་ནི། དེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་སུའམ། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་སོ། ། སྡོམ་སྦྱོར་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའོ། ། རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་འགྲོ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་དུ་བསྟེན་བྱས་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕན་ཚུན་དུ་འབྲེལ་པ་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་རེ་རེ་ལ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་། ཐུན་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ཆ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསལ་བའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྟེང་གི་རྩ་བ་ཡལ་ག་མགོ། །

One focuses on that by way of the channels. The "stage of the deities" refers to the essence of the seventy-two thousand deities. "Its characteristics" refers to the defining marks. "Of each individual channel" means that the number of each individual channel is the essence of each individual deity. For that very reason, it is said, "by way of their divisions." "Should be known" means should be realized. "From the mouth of the guru" means from the mouth of a Vajra Master endowed with perfect characteristics; this is the meaning of "in the future." Having thus shown the essence of those deities, in order to state their summary once again, the summary of the channels as their branches is given. "From that" means following that, or the number seventy-two thousand. "In the union of the summary" means the condensed form. "By means of reasoning" refers to what was just taught. Thus, the seventy-two thousand go into the seventy-two. Having established that their channels are thirty-two, it is said, "having mutually relied upon one another," meaning through their mutual connection. To demonstrate that very point, it is said, "in the thirty-two channels," by way of the number of four wheels for each wheel. "Supreme" refers to the eight collections of consciousness and the divisions of the eight watches. "Clear" means clear because of the very nature of the portion of the wheel of great bliss. As it is said: "The root above, the branches are the head..."

ལུས་ནི་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའི་ལུས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་སྟེ། གཞན་རྣམས་ཀྱང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྨད་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བར་བྱ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་མཚོན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཕྱེ་བས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བའོ། ། ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོའི་ཁྱུ་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། དེ་ལྟར་རྟེན་གྱི་ངོ་བོའི་རྩ་བ་བཤད་ནས། བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། ། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། ། དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔའོ། ། དབང་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ཚིགས་ཐམས་ཅད་དང་རྒྱུས་པའི་མཚམས་ཐམས་ཅད་དང་བཅས་པའོ། ། སྒོ་ནི་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔུང་པ་དང་། ཉེ་བའི་དཔུང་པ་དང་། བརླ་དང་བྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཁྲོ་བོ་བཅུ་རྣམས་སོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དབྱེ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །

"The body is to be called a tree," so it is said. "Yoga-body" refers to the body of the practitioner. "Supreme" means it is the most excellent, because it also encompasses the others. "The thirty-two channels" are so called by way of the division of the four wheels. "Marvelous" means it gathers that which is to be gathered. If that is so, how is it indicated by the yogi? For that reason, it is said, "by the division of the thirty-two syllables"; the sixteen vowels are divided by way of method and insight. "Attained" means that which is to be attained. "By the supreme yogis" means by the preeminent practitioners. "Always" means at all times. Having thus explained the channels as the nature of the support, in order to state the explanation of the supported maṇḍala, its branches are briefly shown: "The aggregates, elements," and so forth. These are the five, such as the aggregate of consciousness. "Elements" refers to the four, such as earth. "Objects" refers to the five, such as form. "Faculties" refers to the six, including all the joints of the body and all the connections of the sinews. "The gates are the protectors" refers to the ten wrathful deities, by way of the divisions of the upper arms, forearms, thighs, calves, and so on. "The nature of the thirty-two divisions" means that which consists of the thirty-two.

སྣང་བ་ཡི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔའོ། ། ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞི་ལ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོ་བཞིའོ། ། ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་དོ། ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ལ་སོགས་པ་ལ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྡུད་པས་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ནས། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་བརྟེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གྲུ་བཞི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི། ། ཚངས་པའི་གནས་བཞི་གྲྭ་རྣམས་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ངོ་བོ་ལུས་སོ། ། ནང་བཞུགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔའོ། ། ལྷ་མོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ལྷ་མོ་ལྔའོ། ། རྒྱལ་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་དོ། ། ཁྲོ་བོ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་དག་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་སོ། །

"Of appearance" refers to the supported aspects. Thus, the five aggregates are the five buddhas; the four elements, such as earth and so forth, are the four goddesses, Locanā and so forth; the objects are the five, Rūpavajrā and so forth; the five sense faculties, such as the eyes and so forth, are the eight bodhisattvas, Kṣitigarbha and so forth; and the limbs and digits of the body and so forth are the ten wrathful deities, Yamāntaka and so forth. Through this synthesis, it is the maṇḍala consisting of thirty-two deities. "Supreme" is said because it is the nature of primordial wisdom. Having thus shown the supported maṇḍala through the sequence of emanation, in order to explain it in detail, it is also taught that the body is the celestial palace, because the yogi possessing the characteristics abides as the very essence of the celestial palace. As it is said: "The four corners are the four noble truths; the corners themselves are the four divine abodes," and so forth. "That very" refers to the body as the essence of the celestial palace. "Abiding within" means dwelling inside. "Tathāgatas" refers to the five buddhas. "Goddesses" refers to Locanā and so forth. "Form and so forth" refers to the five goddesses of the objects. "Sons of the Victors" refers to the eight bodhisattvas, Kṣitigarbha and so forth. "Ten wrathful deities" refers to Yamāntaka and so forth. "Perfectly abiding" means within one's own body. "That very" refers to the stage of complete purity.

མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཤད་པར་བྱས་ནས་སྡུད་པའི་རིམ་པས་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཁྲོ་བོ་རྒྱལ་སྲས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། ནང་དུ་མི་སྣང་བར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་སྡུད་པའོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའོ། ། ཁྲོ་བོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གཞན་དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ནི་ལྷ་མོ་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ལ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་ལྷ་མོ་རྣམས་ལ་བསྡུས་པས་འགྲོ་བ་སྟེ། ཡུལ་ཅན་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྡུས་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་ནས་སོ། ། ས་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་མོ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལས་སོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་ནས་འགྲོ་བའོ། ། འཁོར་རྣམས་ནི་གཙོ་བོ་ལ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷ་མོ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་མོ་བཞི་པོའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔ་ལ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ། དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། །

"Supreme" is so called because it is of a supreme nature. Having thus explained the maṇḍala supported by the sequence of emanation through two aspects of meaning, in order to demonstrate that very same [maṇḍala] through the sequence of withdrawal, [it says]: "Its branches, their own essence, are the wrathful ones and the sons of the conquerors." This refers to Yamāntaka and the others, as well as the bodhisattvas such as Kṣitigarbha and the rest. "Into the interior, without appearing" means they are withdrawn into the interior. "Go" means they will go. This is because there is no difference between the wrathful ones and the bodhisattvas in terms of their benefit for others. "The sons of the conquerors are the goddesses" means that the eight [bodhisattvas] such as Kṣitigarbha are withdrawn into the goddesses such as Rūpavajrā, who are the goddesses of the objects; this is because the subjects are contained within the body. "Having withdrawn" means having condensed. "Earth and so forth" refers to the four goddesses of the elements, Locanā and the rest. "Those" refers to Rūpavajrā and the others. "Go" means they go by being withdrawn. This is because the retinue is withdrawn into the principal [deity] and because they are identical as goddesses. "Those" refers to the four goddesses of the elements. "Into the five Tathāgatas" means into the five Buddhas, because the nature of phenomena is not separate from phenomena. "Into the vajras of body, speech, and mind, and into those as well" refers to the five Tathāgatas.

སྐུ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བསྡུས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པར་འགྲོ་བའོ། ། གཏི་མུག་གི་རིགས་ལ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནང་དུ་སྡུད་པའོ། ། གཏི་མུག་དང་ང་རྒྱལ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ལ་ལས་ཀྱི་རིགས་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆགས་པའི་དབང་གིས་ཕྲག་དོག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཆོག་གཅིག་པུ་དེ་ལ་ཡང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པའོ། ། གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲིབ་མའི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རིགས་ལའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་བཅོས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐིམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་ནས་སོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་ལེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྣང་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གཞི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་རྟེན་ལའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོའོ། ། ཉམས་མྱོང་ཙམ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། ཡི་གེ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་ཙམ་རང་གི་སེམས་སོ། ། ཡི་གེ་ཙམ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་ངོ་བོ་སྟེ། ཐིམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཡི་གེ་ཙམ་ནི་ཐིག་ལེར་ཐིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཙམ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་ངོ་བོའོ། །

"Having condensed the three, such as the [Buddha] Body and so forth," means that they are included within the scope [of the single family]. The family of delusion is subsumed within Ratnasambhava, because delusion and pride are of one nature. The family of attachment is included within the family of activity, because envy arises through the power of attachment. Regarding "into that single supreme suchness," the "three" refers to the three, such as the Vajra Body. "Single" refers to the Great Vajradhara family, which is the essence of the Shadow family. "Supreme" means transcending all conceptual elaborations. "Suchness" means the uncontrived nature. "Having dissolved" means having condensed. "Peaceful" means because it brings about well-being. Furthermore, if one asks what it is like, it is said: "Liberated from the grasped and the grasper," because it is free from appearances. "The basis of all bliss" refers to the support for uncontaminated bliss. "Supreme" means unsurpassed because it is beyond training. "That also" refers to the essence of Vajradhara. "From mere experience" means by one's own mind. "Mere syllable" means the mind itself in the mere aspect of experience. "Mere syllable" is the essence of the letter A, which connects to the phrase "it becomes dissolved." "Mere syllable dissolves into the bindu" means that the mere syllable is the essence of the letter A.

ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བ་དང་རིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལའོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོའོ། ། སྒྲ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲག་ཅའི་སྒྲ་དང་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའོ། ། ཐིམ་ནས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་ནས་འགྲོ་བའོ། ། སྒྲ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཕྲ་བ་ལའོ། ། འོད་གསལ་བ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལའོ། ། འོད་གསལ་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བསྐྱེད་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་པའི་རིམ་པས་དེའི་བཤད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། རིགས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། དོན་དམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མཆོག་གི་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རང་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་བཟློག་པས་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །

That which is called "bindu" (thig le) refers to that which is subtle, of the nature of awareness, and inexpressible. "That also" refers to the essence of the bindu. "In sound" refers to the luminosity that is by nature like the sound of an echo. "Dissolving and going" means gathering and departing. "Mere sound" refers to that which is even more subtle than that. "In luminosity" refers to the suchness of emptiness, free from all conceptual elaborations. "The state of luminosity" refers to the essence of luminosity. "Perfectly" refers to an essence that is non-erroneous. "The characteristic of emanation and withdrawal" is because it is realized through those very aspects, being free from the characteristics of its own production and destruction. Having thus shown the explanation of its own essence through the stage of withdrawal, in order to express its various names, "consciousness" (vijñāna) is taught. That very thing is the essence of natural luminosity. It is called "consciousness" because it knows all things by way of its own nature. "The expanse of phenomena" (dharmadhātu) refers to the expanse of all phenomena, having understood it as the lineage (gotra). "The ultimate" (paramārtha) is so called because it is the object of supreme wisdom, because it is the goal of the supreme person, and because it is its own great purpose. "Great bliss" is the aspect of ultimate bodhicitta, which reverses all suffering without exception.

གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཞི་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ཉིད་ནས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་རྩོལ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པས་སོ། ། དབང་བསྐུར་བ་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བཞི་པའི་ངོ་བོའོ། ། བདེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་སྒོ་ནས་མཚོན་པའོ། ། བཞི་པའི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་དགའ་བ་བཞིའི་ངོ་བོའོ། ། གོ་འཕང་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སོགས་མིང་གི་བྱེ་བྲག་གིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་དབྱེ་བས་སོ། ། གསུངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། གོ་འཕང་མཆོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་དབྱེ་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གའི་རྣམ་པས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམ་གྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཤད་དོ། །

"Completely liberated from subject and object" means that there is no appearance of objects or sense faculties. "Bodhicitta" means that it is the very object of enlightenment in the form of the three kāyas. "Stainless" means it is free from the afflictions, the cognitive obscurations, and so forth. "Vajrasattva" refers to the mode of directly realizing the suchness of emptiness. "Great peace" means it is primordial peace from the very beginning. "Non-dual wisdom" is said to express the union of its master. "Marvelous" means it engages in the welfare of sentient beings without effort. "The fourth empowerment" refers to the essence of the fourth empowerment. "Bliss" is indicated by way of an example. "The joy of the fourth" refers to the essence of the four joys in the form of the ultimate coemergent. "Supreme state" means it is the very nature of the path of no-more-learning. "By such various names" means by the distinctions of names. "Is taught" means it is expressed. "The supreme state" refers to the essence of the Blessed One. "By the distinction of emanation and withdrawal" means by way of both modes. "Just as it is" means by way of an unerring nature. "Stages" means by way of sequence. Thus, the supported maṇḍala is explained through the sequence of the two modes of gathering.

དེ་ལྟར་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཤད་ནས། ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་ནས་རྫོགས་པ་ནི། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་འདི་ཉིད་ལས་བསྟན་པའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་རིག་པར་བྱ་བའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་མེད་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པའི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཆད་པས་གཅིག་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཙམ་པོའི་ལྷག་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པས་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་ལ་རྩ་བསྡུས་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་ནས། ད་ནི་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་གི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཅུ་དགུ་པ་ཉེ་བར་སྟོན་ཅིང་དེ་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་སྐད་ཅིག་འགག། མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །

Having thus explained the maṇḍala of the supported, in order to state the summary, it is said: "Having thus generated, the completion..." This is taught in this very chapter. "From the mouth of the guru" means that it should be understood by the master. "Self-awareness" means that it is to be known by oneself, because it is not an object of speech. "Supreme wisdom" means that by the very act of meditating, it becomes the cause of supreme wisdom. "Peaceful" means that external conceptual elaborations are thoroughly pacified. "Characterized by non-duality" means that because distinct appearances have ceased, there remains only the single dharmadhātu. This concludes the extensive commentary on the eighteenth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, composed by the paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having spoken in the eighteenth chapter to answer the questions regarding the objects of the summarized channels within the body of the yogin, now, in order to answer the questions regarding the objects of the moments such as the "variegated" and so forth, the nineteenth chapter is presented. To begin it, it is said: "Then..." and so forth, following the explanation of the eighteenth chapter. "Furthermore" means that it is distinct in relation to what preceded it. "The moments such as the variegated cease" is connected with the term "characteristic."

མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། ། བརྡ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་འོས་པའི་བརྡའི་ངོ་བོའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཉན་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་པ་སྐད་ཅིག་གི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་འདེབས་པར་རྩོམ་པ་དངོས་སུ་དེ་བཤད་པར་རྩོམ་པ་ནི། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་འཁྱུད་པ་དང་འོ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་འཇོམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་སོ། ། སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ངོ་། ། རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་སླར་བཤད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་རོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་འདོད་པའོ། ། འདི་མན་ཆད་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་གཞུང་མདོར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་གཞག་པའོ། །

"Characteristic" (lakṣaṇa) refers to that which causes the engagement with the suchness (tattva) of the various [moments] and so forth, which are unique to each instant. "According to the convention" (saṃketa) means the nature of the convention appropriate to itself. "Correctly" (samyak) means by way of a nature that is non-erroneous. "Listen just as it is" means listen with one-pointedness. "That very" (tadeva) means by way of the aspects of the conventional and the ultimate. Thus, beginning the actual explanation of the response to the question regarding the object of the various moments, he says "various aspects" (vicitra) and so forth. "Various aspects" is because of the very aspects of embracing and kissing. "Maturation" (vipāka) is because of the enjoyment of the wisdom of bliss through its own non-erroneous nature. "Destruction" (vimarda) is because of the nature of perceiving bliss. "Free from characteristics" (vilakṣaṇa) is because of the abandonment of both attachment and detachment. "Four" refers to the four aspects. "Called moments" is the name for the entities experienced as moments. "Having analyzed, it is explained again" means it is to be expressed through its various divisions. "Now" (idānīm) means at this time. "Desiring the various aspects" means desiring great bliss (mahāsukha). From here until the end of the nineteenth chapter is the summary of the text; therefore, this is established.

རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པས་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་གི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅུ་དགུ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། དགའ་བ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དགའ་བ་བཞི་པོ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། ། མཚན་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུགས་འབྱུང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་བཞིའི་ལྟོས་པས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་ལས་ཟློག་པ་དག་གིས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། རིམ་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་དེ་བཤད་པའི་ཡན་ལག་འོག་ཏུ་རྒྱུ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགའ་བ་བདེ་བ་དང་པོ་སྟེ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཅུང་ཟད་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་བའི་ངོ་བོའོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་གཉིས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལས་ལྷག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བྲལ་ཞེས་བྱ་གསུམ་པ་དང་། །

This is the extensive commentary on the nineteenth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having taught the answers to the questions concerning the objects of the various moments and so forth in the nineteenth chapter, the twentieth chapter is now presented in order to state the answers to the questions concerning the objects of the distinctions of joy and so forth. First, to show the commencement of that [chapter], the words "Then..." and so forth are spoken; this follows the explanation of the nineteenth chapter. It is connected to the explanation of the characteristics of the four joys. The "four joys" refers to those possessing the characteristics that are about to be explained. "Characteristics" refers to that which brings about the engagement of their own essential nature. If one asks how, it is said: "in forward order," meaning by way of the four wheels in both forward and reverse sequences. "Just as it is" means by way of an unerring nature. "In due order" means according to the sequence. Having thus shown the commencement of that, as a branch of the actual explanation, and in order to show the distinctions of joy and so forth based on the subsequent movement, it is said: "Joy is the first bliss," meaning the essence of joy is the nature of slight bliss. "Supreme joy is the second," because its nature is superior to the former. "The joy-free is the third,"...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་བྲལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ལས། ཅུང་ཟད་བདེ་བ་དགའ་བ་སྟེ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ལས་ལྷག། དགའ་བྲལ་ཆགས་པ་བྲལ་འགྱུར་ཏེ། ། བཞི་པ་འདི་རྣམས་དང་ནི་བྲལ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རིམ་པས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་དགའ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དགའ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་དབུས་སུ་ཨའི་ཡི་གེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁྱེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་དགའ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོའི་ས་བོན་མཆོག་གི་ངོ་བོ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁྱེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་དགའ་བ་བྲལ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་དྲུག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་དེའི་ཡུལ་ལ་དགའ་བ་དང་དགའ་བྲལ་སྔར་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དང་བདེ་བ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ལ་ཧ་ཡིག་གི་དབྱིབས་མི་ཤིགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།

The phrase "because it is the nature of freedom from attachment" refers to this. "The fourth is explained as the coemergent" means that because the three types of joy have been abandoned, it is the nature of the uncontrived. As it is said in the Hevajra Tantra: "Slight bliss is joy; supreme joy is greater than that; the joy-free becomes free from attachment; the fourth is free from these." Having thus explained the brief presentation, in order to describe the distinctions of joy and so forth through the reverse order, it is said: "Joy is in the emanation wheel." This should be expressed by the word "joy" because the letter A is present in the center as the support for the bodhicitta, and because the bodhicitta is carried upward by the upward-moving wind. "Supreme joy resides in the dharma wheel" means that because the supreme essences of the seed-syllables of the Tathāgatas and goddesses are present there, and because the bodhicitta is carried upward by the wind as before. "The enjoyment [wheel] is the joy-free" means that through the enjoyment of the six tastes, the joy and joy-free regarding those objects are as before, and the bodhicitta is attained. "The coemergent and great bliss" means the coemergent nature of the great bliss wheel; because the indestructible Ha syllable is present there, and—

རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདྲེས་པས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལུགས་བཟློག་རིམ་པ་ཞེས་སུ་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིམ་པ་འདིས་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་རིམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རིམ་པའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། ལུགས་ལས་བྱུང་བའི་རིམ་པས་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་རྗེས་ལུགས་འབྱུང་བཤད་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། གོ་རིམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོའི་སྤྱི་བོ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་རླུང་གི་འཁོར་ལོའི་མཐར་ཐུག་པ་ལའོ། ། དེ་ནི་དགའ་བར་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་གདུངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུ་བར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ལས་འཕོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་ལ་མེའི་འཁོར་ལོའི་མཐར་ཐུག་པར་མཆོག་དགའོ། ། མགྲིན་པ་ལས་ལྷག་པའི་གནས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་ཅུང་ཟད་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བྲལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་དེ་འཐོབ་པས་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་དག་ལ་དེ་ཉིད་དུ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་ཡང་ཐ་མལ་པའི་དང་རྣལ་འབྱོར་པའི་དགའ་བྲལ་གྱི་གནས་སྐབས་བླ་མའི་ཞལ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །

This is because one experiences a sublime bliss through merging with one's own bodhicitta. It is called the "reverse order." Regarding the phrase "the nature of the non-sequential order," this refers to the nature of the reverse order, which is the opposite of the sequence previously explained. Having thus shown the distinctions of joy and so forth in the reverse order, in order to show the essential nature of its branches through the forward order, it is said: "Thereafter, the forward order shall be explained," which refers to the nature of the sequence. "At the crown of the wheel of great bliss" refers to the thirty-two-petaled wind wheel at its limit. "That is explained as joy" means that the bodhicitta element, which is melted by the power of being heated by the fire of wisdom, is transferred from that [wheel]. "That" refers to what follows. "Enjoyment" refers to the sixteen-petaled enjoyment wheel at the limit of the fire wheel; it is "supreme joy" because the bodhicitta pervades all the limbs slightly beyond the throat. "Abiding in the dharma wheel of the joy-free" refers to the dharma wheel, which is the nature of the eight channels. Because one attains that through bodhicitta, one realizes that very state as being both passion and the absence of passion. In this context, the states of ordinary and yogic joy-free should be understood from the oral instructions of the guru.

སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ནས་གསང་བའི་བར་དུ་ཐོབ་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་གནས་སྐབས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་བླ་མའི་མན་ངག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བསྒོམས་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གདམས་ངག་བསྒོམས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་རིམ་པས་དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ལྟ་དང་འགུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་ཕ་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་ལྟ་བ་ནི་མཐོང་བ་སྟེ། བྱ་བའི་རྣམ་པ་དགུག་པ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དམ་ཚིག་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྟ་དང་འགུགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་བརྡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ངག་གི་ངོ་བོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྡའོ། ། ཁ་ལ་འོ་ནི་བྱེད་པ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆུས་མཆུ་འཇིབས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁ་ལ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གདོང་གིའོ། ། དགའ་བའི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་དགའ་བའི་གནས་སྐབས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཁྱུད་པ་དང་འོ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གྲངས། ། འཁྱུད་དང་འོ་བྱེད་ལ་སོགས་པ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྣལ་འབྱོར་མ་མཆོག་ཏུ། །

Regarding the phrase "coemergent in the emanation wheel," one should understand that by attaining [the bliss] from the emanation wheel up to the secret [place], the stage of coemergent joy is realized. That very [joy] should be known through meditating on the ultimate coemergent [nature] by the power of the guru’s pith instructions. For that reason, it is said: "one experiences," which means by meditating on the exceptionally sublime instructions. Having thus shown the essential nature of that [joy] through the sequence of the forward order, in order to distinguish its specific stages, it is said: "gazing and summoning." The "gazing" of the male and female yogis is the act of seeing. That which realizes the specific samaya of the mode of summoning the various aspects of activity is "gazing and summoning." Likewise, "signs" refers to the signs of the yogis in the nature of body and speech. "Kissing the mouth" means sucking the lips with the lips. For that very reason, it is said "on the mouth," meaning on the face. The "stage of joy" should be understood as the stage of joy of such a nature. If one asks how so, for that reason it is said: "the characteristic of various aspects," which means the previous [actions] such as embracing and kissing. As it is said in the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja: "Various aspects, various numbers, embracing, kissing, and so forth." "In the supreme yoga and yoginī..." [is the context].

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། སྐྲ་ལ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་འཕྱང་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཅིག་གོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་ནི། གནས་སྐབས་གཉིས་པའོ། ། སྐད་ཅིག་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་དགའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་སྐད་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། རྣམ་སྨིན་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ནི་རྣམ་སྨིན་སྐད་ཅིག་གོ། ། རྣམ་སྨིན་དེའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། ། དེ་ཉིད་རྒྱུར་ནི་རྣམ་པར་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ལྟེ་བའི་དབུས་ན་རབ་གསལ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རླུང་དང་སྦྱར་བས་འབར་བའི་ཕྱིར་རབ་གསལ་ལའོ། ། ལྟེ་བའི་དབུས་ན་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་ན་གནས་པའོ། ། གཏུམ་མོ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏུམ་མོའི་ལས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་རྟོག་འཇོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་རྟོག་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མགོ་བོར་གནས་པའོ། ། ཞུ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛག་པར་བྱེད་པའོ། ། མཆོག་གི་ཆ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ངོ་བོའོ། ། དགའ་བྲལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི། དགའ་བྲལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བདེ་བ་དང་ཀུན་རྫོབ་པ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་འཇོམས་སྐད་ཅིག་མཚན་ཉིད་དོ། །

Regarding the phrase "yoga and yoginī," this refers to the arising of method and insight. "Grasping the hair" refers to the form of hanging hair; that is the first [moment]. "Likewise" refers to the form of the union of the vajra and the lotus; this is the second stage. "Supreme moment" refers to the essence of the stage of supreme joy, which is called a "moment." "The moment of ripening" refers to that very stage as the moment of ripening. That ripening is the reversal [of the previous]. "That itself is known as the cause" means that it should be called the causal cause of the coemergent. "Abiding clearly in the center of the navel" means it is "clearly radiant" because it blazes in conjunction with the karmic winds. "Abiding in the center of the navel" means it resides in the center of the emanation wheel. "The fierce one" is so called because she performs the activity of the fierce one. "Destroying conceptual thought" means she destroys conceptual thoughts such as those regarding mantras and so forth. If one asks, "Having done what?" it is for that reason that "the wheel of great bliss" is mentioned; it resides in the head. "Causing to melt" means causing it to flow. "The supreme portion" refers to the essence of the bodhicitta moon-maṇḍala. "Experiencing the separation from joy" is a term for the stage of experiencing the separation from joy. This is because its nature is the realization of bliss and the conventional. "The characteristic of the moment of destruction."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་འཇོམས་མཐོང་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བདེ་བ་བདག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་རོ་གཅིག་དངོས་པོ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཏུམ་མོས་གདུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྷུང་བའི་དེ་མ་ཐག་པར་རོ། ། རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་སོ། ། རྩ་ནི་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རྩ་གཅིག་ལས་འབབ་པས་ན། རྩ་གཅིག་གི་རྒྱུན་ལས་འབབ་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བཅོས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོའོ། ། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་སྐབས་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མཚན་ཉིད་བྲལ་བ་གསུམ་ལས་གཞན། ། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། བདེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདམས་ངག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བསྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་གྲུབ་པས་རྟག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་རིམ་པས་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རིམ་པས་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར།

Regarding the phrase "thus it is called," it refers to what is described as "the vision of the Destroyer," namely, "I enjoy bliss." In that context, "the entity of a single taste" refers to the moment immediately following the descent of the bodhicitta ignited by the inner heat (caṇḍālī). It is the element of the bodhicitta that has become of a single taste. "Dependent on the continuum of a single channel" means that because it flows from a single vajra channel, it flows from the stream of a single channel. "The state of great bliss" is so called because, preceded by that experience, it generates coemergent bliss. "Peaceful" means that it overcomes discordant factors. "The characteristic of coemergent joy" refers to the essence of uncontrived experience. "The moment free from characteristics" means that it is free from the characteristics of the other three stages. As it is said: "Free from characteristics, other than the three; completely abandoning attachment and detachment." "Bliss" means that by following the oral instructions, one achieves the culmination of meditation, and because its nature is constant joy. "Spoken" means expressed. "Supremely marvelous" refers to the manner of manifesting enlightenment through the power of the conduct of passion. Having thus shown its classification through the two aspects of the forward order, in order to explain its classification through the reverse order:

རླུང་གི་དེ་ཉིད་རྗེས་འགྲོ་བས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པར་གསུངས་པའི་རིམ་པའི་རླུང་གི་དེ་ཉིད་སྒོམ་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། རྒྱུན་ནི་སྟེང་སོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླར་ཡང་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་བར་དུ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོས་སོ། ། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལའོ། ། དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོ་ལས་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་ཐོབ་པ་ལའོ། ། དགའ་བ་ཞེས་བྱ་རྣམ་པར་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་ཡང་དག་རྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐད་ཅིག་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བདེ་བ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་ཀུན་གྱི་གཞི་ཡི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ག་ལས་སོ། ། སྟེང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་ལས་བཟློག་པས་སོ། ། བསྒྲུབ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ལའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་སོ། །

"By following the reality of the winds," it is said; this refers to the sequence of meditating on the reality of the winds as taught in the twelfth chapter. "Reality" refers to bodhicitta. "The stream having gone upward" means that it is carried once again from the vajra path up to the wheel of great bliss. "By the yogi" refers to the practitioner who meditates on the reality of the winds. "For the sake of accomplishing" means for the purpose of becoming familiar with the reality of the winds, [directing it] toward bodhicitta. Regarding "there, at the emanation wheel," this refers to its arrival at the emanation wheel from the tip of the vajra. "Joy is known" is said because its nature is a slight degree of bliss. "The perfect support of all bliss" refers to the nature of both mundane and supramundane bliss. "The various moments are taught" is said because it closely observes the various forms of bliss. "The supreme basis of all emptiness" is said because it is the cause of the constant, natural luminosity. "Supreme" is said because its nature is supreme. "The wheel of phenomena" refers to the heart center. "Upward" means in the reverse order. "To be accomplished" refers to the bodhicitta being brought under control as before. "Of the yogi" is as previously stated. "State" refers to the state of bliss.

མཆོག་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མིང་གི་བརྗོད་པས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་སྨིན་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེང་དུ་བྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟེང་དུ་རྒྱུ་བའི་སྐད་ཅིག་ལའོ། ། གནས་སྐབས་བྲལ་བའི་དགའ་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བྲལ་གྱི་གནས་སྐབས་སུའོ། ། རྣམ་ཉེད་སྐད་ཅིག་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོའི་གནས་སུའོ། ། དེ་ཐོབ་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ཟླ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་འདྲེས་པའི་སྐད་ཅིག་ལའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མིང་གིས་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་སྐད་ཅིག་གོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རིམ་པས་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྟན་པ་ནི། རྩ་རྣམས་ཀུན་གྱི་ནམ་མཁའ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་བཞི་རྣམས་སམ་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་རྩའི་ནམ་མཁའ་ཁོང་སྟོང་གི་ངོ་བོ་ལའོ། །

"Supreme joy" is so called because it is designated by that very name. "The moment of maturation" is so called because it is the maturation from the previous state. "The wheel of enjoyment" refers to the moment of upward movement; it is the moment when the bodhicitta flows upward. "The joy of separation from the state" refers to the state of the joy of separation. "The characteristic of the moment of destruction" refers to the fact that it specifically overcomes conceptualization regarding the attainment of the bodhicitta in the wheel of enjoyment, thereby reversing the discordant factors. "The great wheel of great bliss" refers to the location of the head. "The moment of the characteristic of its attainment" refers to the moment when the drop of the mind, together with the moon, flows upward and merges in the wheel of great bliss. "The state of the coemergent" is so called because it is expressed by that very name. "The moment free from characteristics" is so called because it is liberated from both attachment and the absence of attachment. Having thus shown its classification through the reverse order, in order to state the certainty of the yogic assembly within the space of the channels, and preceded by the explanation of their own nature as branches, the explanation of their function is stated: "The great space of all the channels." This refers to the nature of the hollow space within the channels of the four wheels or the six wheels.

རྣལ་འབྱོར་མ་ཚོགས་ཡང་དག་བརྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་རྡོ་རྗེ་དང་། པདྨ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ་ལས་སོ། ། རབ་སད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་རབ་ཏུ་སད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གནས་སྐབས་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པས་ཁམས་རོ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡུལ་ཆེན་པོ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་དང་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པའི་ཡུལ་ལ་མྱོང་བར་བྱས་ནས་སོ། ། ཡང་ན་གོ་ཙ་ར་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་ལ་ཙ་ར་ནི་སྤྱོད་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོའོ། ། སླར་ཡང་རྣམ་འགྱུར་མེད་པར་འགྲོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་སྐད་བརྗོད་པའོ། ། ལས་དང་པོ་པ་ཡིན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་རྣམས་ལ་ནམ་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ལས་དེ་རྣམས་མ་གཡོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བ་བརྗོད་ནས། རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་སད་པའི་གནས་སྐབས་མཐའ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པ་ལྟར་ལུགས་སུ་འབྱུང་བའི་རིམ་པས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའི་ངོ་བོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རིམ་པས་ཀྱང་བརྒྱད་དུ་གསུངས་སོ། ། སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་བདག་ཉིད་ཅན། །

"Relying perfectly upon the assembly of yoginīs" refers to the twenty-seventh chapter, which will be explained by the names of the Action, Vajra, Lotus, and so forth. "Fully awakened" means that one's own essence is fully awakened. "From that" means following the state of full awakening. "A single characteristic in the state" means that by attaining the suchness of the coemergent, the elements are of a single flavor. "Experiencing the great object" means that by the power of the union of both, one experiences the object in the form of the coemergent. Alternatively, it is called go-cara; go is the vajra, and cara is the conduct of the conventional bodhicitta. It is "great" because it holds that very [essence]. "Furthermore, one proceeds without transformation" is said in relation to the beginner; for in relation to being a beginner, those [states] are never subject to transformation, because they never waver from the essence of the coemergent. Thus, having first shown their own essence and then described their activity, in order to explain their purity: "The limit of the state of full awakening" refers to the four joys and so forth, and the four moments such as the "variegated" (citra) and so forth, in the forward order as just explained, and likewise, in the reverse order, they are taught as eight. "Possessing the nature of the sixteen emptinesses."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གྲངས་མཚུངས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མཚུངས་པས་སོ། ། བདེ་ཆེན་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྩའི་ནམ་མཁའ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཚོགས་གནས་པ་བསྟན་ནས། ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་འདི་ནི་དགའ་བྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་སོ། ། དགའ་བ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། ། གང་དུའང་གསལ་བར་མ་གསུངས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་དང་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་མན་ངག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། ། ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་།

This refers to the inner emptiness and so forth, because they are equal in number and equal in characteristics. "The state of great bliss" is inseparable from the wisdom of the coemergent nature. Why is that? Because it is said, "Abiding in the state of Vajrasattva," which is due to the very essence of the ultimate bodhicitta. Having thus shown, in two ways, that the assembly of yoginīs resides in the space of the channels, in order to state the summary, it is said: "In this way, this is the bringer of joy." "In this way" refers to the reasoning previously explained. The "distinction" is the differentiation of the four joys. "Not clearly explained anywhere" is because it must be concealed from sentient beings who are not suitable vessels. "By the grace of the yoginī" means by the power of the pith instructions of the Wisdom Ḍākinī. "Should be known" means should be realized. "Known from the mouth of the guru" means from the mouth of the Vajra Master. This concludes the extensive explanation of the twentieth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, composed by Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having answered the questions regarding the objects of the differentiation of joy and so forth in the twentieth chapter, now, in order to show the answer to the questions regarding the objects of the differentiation of the three drops, the twenty-first chapter is presented.

དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ལ་ལྟོས་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོས་པ་ལ་སྦྱར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་གསུམ་ནི་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། རྫས་དང་སྔགས་དང་། འོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ངག་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱིས་སོ། ། ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྟན་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པ་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གི་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་བཤད་པ་ནི། རྩ་རྣམས་ཀུན་དུ་དབབ་པ་དང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཐབས་ཤེས་རབ་སྙོམས་པས་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་རྩ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་དབབ་པ་ནི་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་ཞུ་བར་གྱུར་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ་དེ་ལས་སོ། ། བསྟན་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་བསྟན་པར་བྱས་པའོ། ། སེམས་དེ་ཉིད་ལས་ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་སྒོམ་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། །

First, to show the commencement of that [teaching], it is said: "Then," and so forth. This is after the explanation of the twentieth chapter. Furthermore, the word "moreover" is used because it is distinct from and in relation to what preceded. "Listen" is used because it is addressed to Vajrapāṇi, who is the one to hear. This is connected to the statement: "The three drops shall be explained." This is because they are identical in nature as substance, mantra, and light. "Unsurpassed" is used because it is the luminous speech of the unsurpassed. If one asks what it does, it is said: "By which," meaning by the three drops. "Merely by knowing" means merely by comprehending through the stages of hearing and so forth. "Accomplishment will occur" refers to the nature of the mind being shown. If one asks how, it is said: "Of that yogi," meaning one who abides in the meditation of the two stages. Having thus shown the commencement, in order to express it directly, the explanation of the substance drop—the nature of the three subsidiary drops—is given: "Causing [the drops] to descend into all the channels," and so forth. This means causing them to descend—that is, to enter—all the channels belonging to the body through the union of external method and insight. "Bodhicitta" refers to that which emerges after having melted into the state of great bliss in its conventional form. "Having been shown" means having been demonstrated by the reasoning that will be explained. This is because that very mind depends upon the meditator who meditates on the nature of method and insight.

རྡོ་རྗེའི་རྩེ་དང་པདྨའི་རྩེར། ། རླུང་ནི་གཟུང་བའི་སྐད་ཅིག་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ནི་སྲོག་གི་རླུང་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གིས་ཐོབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གཞན་ཡང་ཐབས་གང་གིས་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྐན་ལ་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་དང་། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྐན་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་དབུས་སུ་ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་རྩའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལ་སྡེབས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡམས་པའོ། ། དེའི་སྦྱོར་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་སོ། ། ཀྵྨཱི་སྔགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་བསྒོམས་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམས་པས་སོ། ། ཐོས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བརྟན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ངག་འོད་གསལ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་གཞིའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་གནས་ལའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ངོ་བོ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྙིང་གའི་པདྨའི་ལྟེ་བ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་དབུས་སུའོ། ། ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་བྱས་ནས་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། །

"At the tip of the vajra and the tip of the lotus, in the instant of holding the wind," refers to the wind of the life-force (prāṇa), which is attained through supreme yoga. Furthermore, if one asks by what means the substantial drop (bindu) is to be held, it is said: "The application of syllables upon the palate." Here, the "palate" is the nature of an extremely long channel in the center of the source of phenomena (dharmodaya). The "application of joining" is to bind it with extreme firmness. Its "application" is through thorough practice. "By the application of the kṣmī mantra" means by meditating at the tip of the vajra. "Yoga" means by meditating on the suchness (tattva) of the wind. "Causes one to hear" means to cause it to be thoroughly realized. "Supreme" refers to the luminosity of speech, which is the cause for the stability of the mind. "Yoga" refers to a specific meditative absorption (samādhi). "The basis of all bliss" is the basis of uncontaminated bliss. "Supreme" is because it is free from the characteristics of ordinary beings. Having thus extensively taught the substantial drop, in order to state the extensive explanation of the mantra drop, it says: "The wheel of phenomena" refers to the location of the heart. "Supreme" refers to its supreme nature, because it serves as the support for the mind. "At the center of the lotus of the heart" means in the middle of the heart-lotus. "Certainty" means having ascertained it, with "of the mind" being the remainder of the phrase.

ཧཱུྃ་ཡིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ལྔ་པའི་རྣམ་པར་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལ་ཆ་ཤས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལའོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་སེམས་ཉིད་དོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར། དངོས་མེད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལུས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱོགས་ཡུལ་དུས་དང་རྣམ་པར་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཆད་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཐོག་མ་བར་དང་ཐ་མ་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ཧཱུྃ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐོག་མ་དང་བར་མ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་བརྟགས་པས་ལེགས་པ་སྟེ། འདི་ལ་ཡང་དེ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཆ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་ངོ་བོས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་གི་དྲི་མ་ཡོངས་སུ་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངག་གི་སྤྲོས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

The syllable Hūṃ is so called because it is established from the complete transformation of the portions of the mantra-bindu in a five-part form. "The nature of the emptiness of all" refers to the particularity of the mind. "Luminous by nature" means that, in the ultimate sense, it is the very nature of the mind. "Peaceful" is so called because it serves as the cause for the perfect fulfillment of the welfare of oneself and others. "Liberated from existence and non-existence" means that, because it is ultimately without intrinsic nature, it is liberated from existence; and because it appears to the yogi’s cognition by way of the very essence of the syllable, it is liberated from non-existence. "Possessing the body of wisdom" is so called because it is attained through a body whose nature is wisdom. "Free from direction, object, and time" means that it is not delimited by objects, time, or aspects in terms of substantial entities. "Abandoning beginning, middle, and end" is because its nature is without syllables. While it is appropriate to conceptually distinguish between beginning, middle, and so forth in the case of syllables such as Hūṃ which are of the nature of syllables, here it is "thus" because even those are abandoned. "Partless" is because it is devoid of parts. "Abiding by its own essence" is because it abides by its own essence. "Completely abandoned the stains of speech" is because, being free from conceptual proliferation, it is not the domain of the conceptual proliferation of speech.

གཏན་ཚིགས་ཚད་མ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དང་། ཚད་མ་ངག་གིས་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བྱས་ནས་སོ། ། རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རྒྱུད་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་རིང་བ་ཉིད་དུ་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པས་མ་གོས་པའོ། ། རྟག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྟག་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡུལ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་འབད་པ་མེད་པར་གཞན་དོན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་གནས་སུ་རླུང་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཆ་ལྔ་པ་བསྒོམས་པས་སོ། ། ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་གྲུབ་སྟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ལའོ། ། རྟག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རླུང་གི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་ལྔ་བསྡུས་པའི་རིམ་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "devoid of logical reasons and valid cognition," this is because it lies outside the direct perception and inference thoroughly investigated by logicians; thus, it is said to be "abandoned by the words of logical reasons and valid cognition." Regarding "beyond the sphere of conceptualization," this is because it is not an object for the erroneous conceptualizations of one's own continuum. Regarding "liberated from all duality," this means it is unstained by any conceptualization of duality whatsoever. Regarding "eternal," this means it is eternal by nature. Regarding "supreme," this is because it is realized as the exclusive object of the yogi. Regarding "peaceful," this is because the welfare of others is accomplished effortlessly from that state. Regarding "this is explained as the mantra-bindu," this is because one meditates on the fivefold nature of the five winds in the location of the heart. This is in consideration of the yogi belonging to the family of aversion. Regarding "bestows accomplishments," this is because it bestows the accomplishment characterized by vajra-recitation. Regarding "of the yogis," this refers to those who meditate on the suchness of the winds. Regarding "eternal," this is a term for the ultimate attainment of the fruit. Having thus taught the detailed explanation of the mantra-bindu, in order to teach the light-ray bindu, the phrase "wind-bindu" is spoken; it is the sequence of gathering the five winds. Regarding "supreme yoga," this is because it serves as the cause for one-pointedness of mind.

ཁ་དོག་རྣམ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལྔ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་མདོག་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབར་བའི་རྣམ་པས་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་ལྔ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣ་རྩེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེར་རོ། ། སྦྱོར་བའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་ནས་ཀྱང་ནི་འདི་འདྲ་བའི། ། ཨ་ཡིག་སྔགས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པའོ། ། དེ་དང་ཕྱི་རོལ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཟླས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་གྲངས་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོས་སོ། ། དེ་ལྟར་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་བཤད་ནས། ཐིག་ལེ་གསུམ་བསྒོམ་པའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལེའུ་དྲུག་པར་བསྟན་པའི་ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བའི་ཕན་ཡོན་བྱས་པའི་ཆོ་གས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལས་རྐང་མགྱོགས་གསེར་འགྱུར་དང་ནི་དུག་ལས་རྒྱལ་དང་མེ་ཡི་ནང་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་དང་། ། མངོན་ཤེས་ལྔ་ཡི་གོ་འཕང་དང་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། མངོན་ཤེས་ལྔ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཞི་བ་ལ་སོགས་དེ་བཞིན་བསྒྲུབ། །

Regarding the phrase "five colors," it is because the five winds possess the colors of the five tathāgatas. Regarding "greatly radiant," it is because the five wisdoms of the yogi appear in the form of blazing. Regarding "at the tip of the nose," it refers to the conventional tip of the nose. Regarding "the yoga of application," it is by means of the illusion-like samādhi. Regarding "should be meditated upon," it is because it is the very object of focus for the yogi. Regarding "everywhere such as this, the supreme mantra of the syllable A," it refers to the form of the syllable A in all its aspects. This is because, by its very nature, it is external and thus not [inherently] existent. Regarding "should be recited," it refers to the attainment of the count of the winds. Regarding "by the yogi," it refers to the one who meditates on the suchness of the winds. Having thus explained the meditation on the drop of light rays, in order to state the benefits of meditating on the three drops, the phrase "as before" refers to the ritual procedure for the benefits of the divisions of the drops as taught in the sixth chapter. As it is said: "From that, you will attain fleet-footedness, the art of alchemy, victory over poison, entering into fire, and so forth; the state of the five superknowledges, and the most sublime wisdoms." Regarding "the five wisdoms," these are the five buddha-wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so on. Regarding "characterized by the five superknowledges," this refers to the nature of the divine eye and so forth. "Likewise, accomplish pacification and so on."

ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མེ་དང་རླུང་དང་དབང་ཆེན་དང་། ། ཆུ་སྟེ་སོ་སོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ། ། ཐུན་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་དུས་སུ་ནི། ། ལས་ནི་གཉིས་གཉིས་གནས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེ་གསུམ་སྒོམ་པ་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐས་ཀྱི་གདང་བུའི་རིམ་པའི་རིགས་པས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཐིག་ལེ་གསུམ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ངོ་བོ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པ་གཉིས་གང་ལ་ཡང་འབྲེལ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྩ་ནི་ཁྲག་འབབ་པའོ། ། ངག་གི་རྩ་ནི་ཁུ་བ་འབབ་པའོ། ། སེམས་ཀྱི་རྩ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཟ་བར་བྱེད་པས་ན་སྒྲ་གཅན་འབབ་པའོ། ། ཡང་ན་ལུས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ནི་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོའོ། ། ངག་གི་ཐིག་ལེའི་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་མ་ལུས་པ་བསྡུས་ནས་སོ། །

These are the mundane accomplishments. As it is said: "In the respective maṇḍalas of fire, wind, the great lord (earth), and water, two activities each abide during the time of each half-watch." Thus it is taught. "Will be attained" refers to the yogi who meditates on the three drops. "Characterized by stages" means that because they are accomplished through the logic of the sequence of rungs on a ladder, they are not simultaneous. Having thus shown the nature of the three drops through four aspects, in order to express the nature of the three channels of that very [system], and to show the nature of their own branches, it is said: "By the divisions of body, speech, and mind." "This" refers to the previously mentioned three drops, which are taught to be the nature of the lalanā, rasanā, and avadhūtī through the divisions of body and so forth. In that regard, both [the terms] "body" and so forth should be connected [to the channels]. Among them, the channel of the body is that which carries blood; the channel of speech is that which carries semen; and the channel of the mind, because it consumes all conceptual thoughts, is that which carries Rāhu. Alternatively, the drop of the body is the nature of the light-ray drop in relation to the yogi of the delusion family; the drop of speech is the nature of the substance drop in relation to the yogi of the passion family; and the drop of the mind is the nature of the mantra drop in relation to the yogi of the hatred family. "Having condensed" means having condensed all the channels without exception.

སླར་ཡང་དབྱེ་བ་ནི་སླར་ཡང་དབྱེ་བས་སྣ་ཚོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའོ། ། སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་རྩའི་ངོ་བོས་སོ། ། དེ་ཡང་ཕན་ཚུན་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་སླར་ཡང་དབྱེ་བ་ནི། རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སོ་སོ་མ་ཡིན་པར་ཁྱབ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་འདོད་པས་སོ། ། ཕན་ཚུན་རྩ་གསུམ་ལའམ་ཐིག་ལེ་གསུམ་ལའོ། ། སོ་སོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། ཁྱབ་པ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ཐིག་ལེ་གསུམ་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཁོངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་ལའོ། ། སྔགས་དང་རླུང་དག་གི་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། སྔགས་དང་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་དག་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལ་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླུང་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གར་གནས་པའི་ཧཱུྃ་ཡིག་ལའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཐིག་ལེ་གཉིས་ནི་རྫས་དང་འོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཧཱུྃ་ཡིག་རླུང་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

Furthermore, "dividing" means by way of various natures through further division. "Going" means to go. "Individually" means by way of the nature of each respective channel. Moreover, "mutually" means one by means of the other. Alternatively, "further dividing" means by way of the nature of the three channels and the nature of the three drops. "Pervading non-individually" is according to the intended meaning. "Mutually" refers to the three channels or the three drops. "Non-individually" means without distinction. "Pervading" means becoming that which pervades. Having thus shown the nature of the three channels, in order to express the nature of the three drops mutually within the three drops, the word "within" is spoken. "Within the substance drop" refers to the nature of the bodhicitta drop. This connects with the phrase "contained within mantra and wind." The meaning is that the mantra and light-ray drops are contained within it. Because the substance drop has the form of the syllable HŪṂ and is the essence of the five winds, it is the "mantra drop." The "mantra drop" refers to the syllable HŪṂ residing at the heart. "That itself is supreme" means that because it is the seed of the mind, it possesses the nature of the supreme suchness. "The two drops are substance and light" means that they are "contained within" as previously described. Because the syllable HŪṂ is the essence of the five winds and the nature of bodhicitta, it is so designated.

སླར་ཡང་རླུང་གི་ཐིག་ལེ་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེའོ། ། སྔགས་དང་རྫས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་དང་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དག་ནང་དུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཡང་སྔགས་དང་རྫས་ཕྱི་རོལ་དུ་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དག་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་པའོ། ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་གི་དེ་ཉིད་སྒོམ་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཐིག་ལེ་གསུམ་ཕན་ཚུན་དུ་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས། སླར་ཡང་རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཟླ་བ་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བ་ཉི་མ་མེའི་རྩ་གསུམ་པོ་མི་རྒྱུ་བ་རྣམས་ལའོ། ། མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་མི་ཤེས་པས་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་ལ་ལ་ནཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ལས། ཤེས་རབ་ངོ་བོ་ལ་ལ་ནཱ། ། ར་ས་ནཱ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་གནས། ། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་དབུས་མའི་ཡུལ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ཉིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་རིགས་པས་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའོ། ། ཡོངས་སུ་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་ཁྱབ་པ་ཉིད། །

"Furthermore, the drop of wind" refers to the drop of light rays. "Consisting of mantra and substance" means that the drops of substance and mantra are gathered within; this is as explained previously. In that regard, it is because mantra and substance are not externalized. "Perfect knowledge" means knowing the nature of things as they abide. "Here" means in this world. "By the yogi" means by the practitioner who meditates on the reality of the winds. Having thus shown the mutual nature of the three drops, in order to further explain the nature of the three channels in detail, the text says "moon, sun," and so forth. This refers to the three non-moving channels of the moon, sun, and fire. "The characteristic" means that which is characterized by the nature of the three drops. The word "three" is mentioned; since some may wonder what those three are, the text says "lalanā," and so forth. As it is said in the Hevajra Tantra: "Lalanā is the nature of insight; rasanā abides as method; avadhūtī is the central field, completely free from subject and object." Thus, they are the nature of body, speech, and mind. "In that very state" refers to the three just mentioned according to the logic previously stated. "Renowned" means well-known. "Pervading above and below."

ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་ནི་གཙོ་བོའི་རྩ་རྣམས་སོ། ། སོ་སོར་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་སུ་མདུད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སྟེང་དང་འོག་གི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དྲུག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བཤང་གཅི་ཟླ་བ་ཉི་མ་དང་། ། སྒྲ་གཅན་དུས་མེའི་རྩ་རྣམས་ནི། ། དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྩ་རྣམས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་མེད་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡང་དག་རིམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མའི་གདམས་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་གི་ཚད་མས་སོ། ། གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་སླར་ཡང་རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔར་གསུངས་པའི་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་འམ་རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ལས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་དང་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་སྟེ་དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "these are the primary channels," these refer to the three channels that serve as the principal ones. As for the expression "each in the manner of a linked chain," because it is intended to describe the knots in the center, they become sixfold due to the distinction between the upper and lower parts. As it is said: "The channels of feces, urine, moon, sun, Rāhu, and the fire of time are the six," and so forth. Regarding the phrase "pervading all the channels," this means that those very channels just mentioned are [the basis] for the others; the sense is that without them, the nature of the others is not established. "In the authentic sequence" means by means of the valid cognition of the speech of the Omniscient One, relying upon the oral instructions of the guru. "Abiding" means remaining in that state. Thus, having extensively taught the nature of the three channels, and in order to state the benefits preceded by a summary, it says "yoga" in that way; this refers to the nature of the three drops or the nature of the three channels previously mentioned. "Supreme" means it is the very cause for attaining the supreme state. "Subtle" means it is to be realized by the meditator. "Completely free from knower and known" means that in the state of the result, subject and object are completely abandoned. Alternatively, "knower" refers to the nature of the conventional bodhicitta, which is the nature of the light rays and the mantra-drop; it is because these are abandoned.

དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གཞི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་བྱུང་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་དང་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ན། ངོ་མཚར་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས་བཅོས་མའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་དོར་ནས། དེ་སྒོམ་པ་པོ་ལ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གསོ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐིག་ལེ་གསུམ་སྒོམ་པ་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་མི་དགོས་ཏེ། མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་དགུ་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཟླས་པ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲེང་བས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རུས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྲོག་རྩོལ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་ཕྲེང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཛིན་པ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རས་རིས་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་མི་དགོས་ཏེ། སྣ་རྩེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐིག་ལེ་རྣམ་པ་གསུམ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲངས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དམ་སྟོང་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་དབུགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

"The basis of all accomplishments" refers to relying upon both mundane and supramundane accomplishments. "Great yoga" is so called because of the excellence of its meditative absorption (samādhi). "Greatly wondrous" means that by relying on the methods of the nature of the channels and constituents, the essence of enlightenment is manifested; thus, it is the sense of "generating amazement." Having thus taught the nature of the three channels through these four points, and having completely discarded artificial ascetic observances and the like, in order to speak to the practitioner of that, it is said: "It is not the poṣadha." For the yogi who meditates on the three drops (bindu), the nature of the poṣadha and so forth is not required, because they are attaining the supreme state and are dwelling near the ninth stage (bhūmi). "It is not recitation" refers to verbal recitation and the like, because it is the natural accomplishment of the wheel of breath itself that is being indicated. "Not with a rosary" means not with a rosary of human bone and so forth, because the natural accomplishment of the vital effort (prāṇāyāma) itself serves as the rosary. "It is not fixation" means that there is no need to fix the mind on a painted image and so forth, because one fixes the mind on the three drops at the three tips of the nose. "Not a count" means it is not of the nature of one hundred and eight or one thousand and so forth, because one experiences twenty-one thousand six hundred breaths in a single day and night.

ཆ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ངོ་བོ་བསྒོམས་པས་སམ། ཡི་གེ་བསྒོམས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཆ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱིན་སྲེག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོད་གསལ་གྱི་མེས་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྲེག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་གྲུབ་མཐའི་དགོངས་པས་འབྱུང་བའི་རླུང་གི་ངོ་བོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འགེངས་བྱེད་ཀྱིས་ནི་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པའི་རླུང་གི་ངོ་བོ་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བ་གསུམ་སྤངས་པའི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་པུས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་གཅིག་པུས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་རང་རིག་པས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་རང་རིག་པར་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་ངོ་བོ་ཐིག་ལེ་གསུམ་བསྒོམ་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལ་འབད་པ་མེད་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཅོས་མའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་བསྟན་ནས། དེའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །

Regarding the phrase "not a part," it is not the essence of meditating on the lunar maṇḍala, nor is it the essence of meditating on a syllable; this is because it focuses on the nature of phenomena (dharmatā), which is at all times free from parts. Regarding the phrase "not a fire offering," it is not the various distinct types such as the pacifying [rites] and so forth; this is because the fire of luminosity burns away natural conceptual thoughts. Regarding the phrase "not the expeller," it is not the essence of the elemental wind according to the tenets of non-Buddhists. Regarding the phrase "not by the filler," it is not necessary to have the essence of the entering wind; this is because it symbolizes the "neuter recitation" (ma-niṅ) that abandons the three—entering, abiding, and arising. If that is so, one might ask, "How then is it attained?" For that reason, the phrase "not by the single" refers to the supreme single [state]. Through the yoga of self-awareness, by recollecting the exhaling and inhaling, one should realize self-awareness by relying on the illusion-like samādhi. Regarding the phrase "the state of great wisdom," it is the essence of meditating on the three bindus, which is the essence of luminosity. Regarding the word "peaceful," it is because the welfare of others is accomplished without effort. Having thus shown the abandonment of artificial ascetic practices and so forth, in order to state the benefits thereof, it is said: "The five superknowledges (abhijñā) and..." This refers to the essence of the divine eye and so forth. The word "likewise" refers to the knowledge of having attained the superknowledges. "The five wisdoms" refers to the mirror-like [wisdom] and the others.

ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པུའོ། ། སྔར་བཤད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་གསུངས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞི་སོགས་བྱ་བ་ཡང་དག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཐིག་ལེ་གསུམ་ནི་སྒོམ་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་རླུང་གི་སྒོམ་པ་པོའོ། ། བསྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ལྔའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ལས། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་དབུགས། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་འདི་ཡིས་ནི། ། ཆོ་ག་ཇི་བཞིན་བསྙེན་བྱས་ནས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདི་གཅིག་པུ་སྒྲུབ་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ཇི་སྲིད་དུ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མཚན་ཉིད་ནི། ངག་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཅོས་མའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་བསྟན་ནས། ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐིག་ལེ་གསུམ་ཡང་དག་པར་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ཤེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །

"Attained" means found. "Supreme" means unique; the meaning is that it is by way of the greatness of the yoga previously explained. By this, the supramundane siddhi is taught. To demonstrate the supramundane siddhi, it is said: "The pacifying and so forth, the activities, correctly." This refers to the entire collection of activities such as pacifying and so forth. "Correctly" means by way of being non-erroneous. "The meditator of the three drops" refers to the meditator of the winds just explained. "Accomplish" means following the five stages. As it is said in the Vajrajāpa-krama: "The breath, which is the nature of the five wisdoms," and likewise: "By this vajra recitation, having performed the service according to the ritual." Not only is this alone accomplished, but it is also said: "Furthermore, this..." "Supreme yoga" refers to the essence of the meditative absorption of the post-meditative state. "The characteristic of the wisdom of emptiness" means the essential nature of the isolation of speech. Thus, having shown the abandonment of artificial observances and so forth through these two aspects, in order to state the synonyms of the three drops, it is said: "The wisdom being," and so forth. This is connected to the phrase "should be understood" by means of the words "wisdom being" and so forth, which are the correct synonyms for the three drops.

དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེའོ། ། འདི་ལ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་སོ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེའོ། ། དམ་ཚིག་གི་ངོ་བོ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་དང་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ནི་སྣ་རྩེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་སོ་སོ་ནས་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་དང་རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། གནས་དང་གྲངས་ནི་གནས་དང་གྲངས་དག་གོ། ། དེའི་དབྱེ་བ་ནི་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། ། ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པས་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཡུལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་ནས་ད་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ལ་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པ་བྱས་པ་སྟེ། ཡི་གེ་གསུམ་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །

In this context, the jñānasattva (wisdom-being) refers to the bindu of light rays whose nature is the five wisdoms. The so-called vajrasattva (diamond-being) refers to the material bindu; this is because one contemplates that "the being is present here." The so-called samayasattva (commitment-being) refers to the mantra bindu; this is because the essence of the commitment is Akṣobhya, and it is of that very form. Regarding the phrase "by way of the distinction of place and number," the "places" are the three types of nose-tips. The "distinction of number" refers to the individual essences of the three bindus and the essences of the three channels, respectively. "Place and number" refers to both the places and the numbers. Their "distinction" is by way of their specific classification. "Should be known" means should be realized. "From the mouth of the guru" means, in the future, from the mouth of the Vajra Master; such is the meaning. This concludes the extensive explanation of the twenty-first chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, composed by Paṇḍita Alaṃkakalaśa, which makes the profound meaning extremely clear. Thus, having provided the answer to the question regarding the classification of the three bindus in the twenty-first chapter, the twenty-second chapter is now presented in order to provide the answer to the question regarding the three syllables. To begin that, the words "Then..." and so forth are spoken, following the twenty-first chapter. Furthermore, the word "moreover" (anyat) indicates a distinction made in relation to what preceded, and it connects to the statement "the three syllables shall be explained."

ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡི་གེ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དབྱེ་བར་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གོ་འཕང་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ནི་གསང་བ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་འདུག་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྟེ། དེ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་བདག་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བརྡའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། འགོད་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དག་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བཟློག་ནས། རྣམ་པར་དག་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གྲགས་པའི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམ་པ་ལྔ་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོས་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། རྣམ་ཕྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཨོཾ་ཡིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

How so? Therefore, it is said, "that very [reality]"; the meaning is that each syllable is to be divided into three aspects. What is it like? Therefore, it is said, "the supreme state," because the supreme is the abiding place of the three secret aspects. Regarding "the body" and so forth, these are the essences of the three—Vairocana and the others—which are the nature of the emptiness of the body and so forth, because they are that which generates them. "The nature of the samaya" is because it is the nature of a particularly exalted symbol and because it is not to be discarded. "The three syllables" refers to the three, Oṃ and so forth. "The essence of body, speech, and mind" is because, having reversed the three impure body and so forth, they are the continuum of the pure body and so forth. "Explained just as it is" refers to the five classes of tantras as they are renowned. "Listen to that very [reality]" is addressed to Vajrapāṇi, who is listening. "Distinguished" means by way of division. "Just as it is" means by way of an unerring nature. "Explained" means to be expressed. "Now" means at this very moment. Having thus shown the commencement, in order to state the actual explanation, the brief presentation of its branches is as follows: "The syllable Oṃ" is the nature of the mind empty of [inherent] meaning.

སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྙིང་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཡན་ལག་ཨ་ཡིག་ལ་གནས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཨ་ཡིག་ནི་སྲོག་གི་རླུང་གི་རྣམ་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཆུ་སྐྱེས་ནི་པདྨའོ། ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིན་མའི་དབུས་སུ་གནས་པའི་རྩིབས་དྲུག་པ་ལའོ། ། ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཐར་ཐུག་པར་ཁྱབ་ནས་གནས་པའོ། ། ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། རླུང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བཞོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་མིང་ཅན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་འཕེལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "the body-vajra," it refers to the essence of the body as emptiness, the nature of Vairocana. The phrase "explained as the very essence" means it is taught as the nature of the seed-syllable. Having thus explained the brief presentation, in order to state the detailed explanation by way of its specific divisions, the text says "the syllable A" and so forth, in accordance with the sūtra. The syllable OṂ is the meaning of the essence of the three syllables. Having thus shown the detailed explanation by way of its divisions, the text first describes the location of the syllable A as a branch of the individual detailed explanation, and then, in order to demonstrate its greatness, it says: "A is the lotus of the dharma-wheel." The syllable A is the form of the life-sustaining wind. The "lotus of the dharma-wheel" is the lotus. Based upon that, the "wind-wheel" refers to the six-spoked [wheel] located in the middle of the eyebrows. "Pervasive" means it remains pervading up to the limits of that [wheel]. If one asks what the form of the syllable A is like, it is said to be "unobscured," meaning it is stainless because it cannot be overwhelmed by opposing factors. It is called the "great wind" because it is the vehicle of the inner consciousness. It is called "life" because it is that which is named life. It is called "gathering all" because it gathers all the winds. It is called "partless" because it is devoid of parts characterized by decrease or increase.

ཆ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་མཐའ་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རང་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་ནི་བྲལ་བའོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཐིག་ལེ་འཁོར་ལོ་ཆ་ལ་ཁྱབ། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ཆ་ནི་ཧ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡི་གེའི་དབྱིབས་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རབ་སད་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཐམས་ཅད་ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྙིང་པོ་དང་ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་དེའི་དོན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བས་བསྡུས་པའི་གཞི་ནི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཨའི་ཡི་གེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མ་ལུས་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་སད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། སྔགས་ཐམས་ཅད་གསོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་མི་དད་དེ། ། སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཡིག་འབྲུ་རྣམས། ། རྩ་ལ་ཡང་ནི་མི་ནུས་ཏེ། ། རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་རྩོམ་པ་ལ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ངག་གི་འཁོར་ལོ་རབ་སད་བྱེད། །

"Free from parts" is said because it cannot be conceptualized. "Having abandoned the extremes of existence and non-existence" means that, because it is ultimately without intrinsic nature and because it is to be personally realized conventionally, the abandonment of the two extremes is "freedom." Furthermore, if one asks what it is like, it is said: "The drop pervades the parts of the wheel." Because it abides based on the form of the syllable Ha within the parts of the wheel of great bliss, it pervades it. "The element of space" is because it abides in the center of emptiness. "The supreme syllable" is because, ultimately, it is beyond the shape of syllables. "It awakens all mantras" means that all mantras—such as the nāga [mantras], the essence (hṛdaya), and the near-essence (upahṛdaya)—and their referents, which are the bases comprised of what is to be expressed, have the nature of being the support. Because all that is to be expressed and the means of expression function based on the syllable A alone, it is "awakening." "Awakening" means causing realization. "It revives all mantras" is because it acts as a blessing. As it is said: "Therefore, those who lack faith / In the syllables that are the essence of mantra / Will not be able [to succeed] even with the channels / When beginning the practice of moving [the winds]." "It awakens the wheel of speech."

ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་གནས་པའི་ངག་གི་འཁོར་ལོ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བདག་ཉིད་དང་། ངག་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མ་ལུས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་པ་ནི། རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། ། དངོས་སུ་ལན་གསུམ་གྱི་ནི་གཞི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་རྩ་གསུམ་གྱི་གཞི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། ། ལན་གསུམ་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱས་ནས་སོ། ། དངོས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྟོགས་པས་སོ། ། འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཁམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ལ་དབང་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཟད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་དེ་ཉིད་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ། མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཕོ་བ་མེད་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་ཡང་དག་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་དབང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཁོར་ལོ་བཞི་ཡི་དོན་བསྡུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོས་བསྡུས་པའོ། །

Regarding the phrase "the wheel of speech abiding in one's own body": it is the nature of the wheel of enjoyment (saṃbhogacakra), and it is that which awakens the entirety of the infinite collection of the aggregates of Dharma, which are the transformations of speech. This consists of generating conceptualization and performing the emanation and withdrawal [of speech]. Regarding the phrase "the basis of the three times three": it is the foundation for the three channels that are interrupted up to three times. The phrase "the basis of the three times three" means "having performed [it] three times." The word "directly" (sākṣāt) means by the yogi’s direct realization. Regarding the phrase "bringing all elements under control": it is the same as bringing under control all the maṇḍalas of the constituents (dhātu) belonging to one's own body. Regarding the phrase "inexhaustible": that very syllable A is called "inexhaustible" because it is indeed inexhaustible. Regarding the phrase "the state of non-transference": it is because it is free from destruction. Regarding the phrase "the seed of enlightenment": because the characteristic of non-dual wisdom is the very cause of enlightenment. For that very reason, it is called "great bliss" (mahāsukha), because at that time all suffering is pacified. Regarding the phrase "perfectly explained in the formless realm": it is because the four meditative absorptions (samāpatti) are fully accomplished through the power of the syllable A. Regarding the phrase "the summary of the meaning of the four wheels": the meaning of the four wheels, such as the emanation wheel (nirmāṇacakra) and so forth, is summarized in the essence of the ultimate aspect.

ཡང་ན་གཟུགས་མེད་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འདིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་པོ་འཁོར་ལོ་བཞིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཨ་ཡིག་གི་གནས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་ནས། ཨུ་ཡིག་ལ་ཡང་དེ་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨུ་ཡིག་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་གནས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཨུ་ཡིག་ནི་སུམ་སྐོར་གྱི་རྩ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཆ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མེ་དང་ཉི་མ་དང་འདྲ་བའི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་ཉི་མ་ལྟར་འོད་གསལ་གྱི་རྣམ་པའོ། ། མེ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉི་མ་ཡང་ཡིན་པས་ན་མེ་དང་ཉི་མ་དག་གོ། ། དེ་དང་འདྲ་བ་འམ་མཚུངས་པ་ག་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། མགྲིན་པའི་མཐའ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགྲིན་པའི་མཐའ་མ་ནས་སོ། ། སྤྱི་གཙུག་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་མཐའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཁྱབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་བརྩམས་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་མཐའི་བར་དུ་གནས་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ཚིགས་གསུངས་པ་ནི། གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབར་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་དྲུག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྷའི་རྣམ་པ་བསྒོམས་པས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའོ། ། གནས་རིས་བཅུ་བདུན་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སོ་སོར་ལྷའི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

Alternatively, this should be explained as a specific classification of the formless realm, because the four formless meditative absorptions are subsumed within the four wheels. Thus, having first described the greatness of the syllable A by explaining its location, the greatness of the syllable U is now described by first explaining its location. It is said: "The syllable U resides in the enjoyment wheel." This is because the syllable U expresses the channel of the triple circle. "Like fire and the sun" means it has the aspect of luminosity, like fire and the sun. Since it is both fire and the sun, they are referred to as "fire and sun." That which is similar to or equal to those is what is meant by that expression. "From the end of the throat" means from the lower limit of the throat. "To the end of the crown" is a term meaning up to the limit of the wheel of great bliss. "Pervasive" means that it remains there, starting from that point up to the limit of the wheel of great bliss. If one asks why, the reason is stated by way of its specific qualities: "The body of majesty" is because its nature is blazing. "The realm of form" is so called because, by meditating on the divine aspect within the enjoyment of the six tastes, one realizes the absence of intrinsic nature and becomes free from the desire of the desire realm. "Consisting of the seventeen levels" is because each of the four meditative concentrations is comprised of its respective divine abodes.

དེ་ལྟར་ཨུ་ཡིག་ལ་ཡང་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ནས་མ་ཡིག་ལ་ཡང་དེ་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་སྟོན་ཞིང་གསུངས་པ་ནི། བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱར་གནས། ། ཡི་གེ་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ས་བོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། མཐོ་གང་ཚད་ནི་སོར་བཅུ་གཉིས། ། མཐའ་ནི་སོར་བཞིའི་ཚད་ཙམ་རྒལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་སྟེ་དེ་ལས་མཐོ་གང་ཙམ་ནི་སོར་བཅུ་གཉིས་སོ། ། རྒལ་བར་ནི་འདའ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། སྟེང་དུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཟླ་བའི་གཟུགས་དང་འདྲ་བ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའི་ལུས་གསོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་རྣམས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། མི་ཕྱེད་ལུས་ཀྱི་གོ་འཕང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཕྱེད་གོ་འཕང་ནི་ལུས་ཏེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། འདོད་པའི་ཁམས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། །

Thus, having shown the greatness of the syllable u, the greatness of the syllable ma is also shown and explained, preceded by that same description: "Abiding in what is called the wheel of great bliss, the syllable ma is so called because it is the seed of great bliss. It is called 'a mere drop' because its essence is a mere drop of bodhicitta. 'A span in measure, twelve finger-widths; exceeding the limit of four finger-widths' refers to the speech; therein, 'a span' is twelve finger-widths. 'Exceeding' means having transcended. 'Abiding above' means abiding in dependence upon a measure of twelve finger-widths. 'Resembling the form of the moon' means that, being completely filled with luminosity, it is like the maṇḍala of the moon. 'The state of great bliss' is so called because it serves as the cause for making the ultimate nature of great bliss extremely clear. 'Peaceful' is so called because it nourishes the entire body without exception. 'Pervading all the channels' means pervading the thirty-two channels belonging to the body. 'The state of the indivisible body' is so called because, in the ultimate sense, there is nothing external to the indivisible wisdom. 'The body' is the state of indivisibility; it is understood as that in which this exists. It is explained as the 'desire realm'."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་མེད་དང་རྐང་གཉིས་ལ་སོགས་པ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་རིགས་ཉི་ཤུས་བསྡུས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་དང་། ། མི་དང་ལྷ་གནས་དྲུག་པོ་ནི། ། འདོད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ཨ་ཡིག་ལ་ཡང་དེ་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ནས་ཡི་གེ་གསུམ་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་རིགས་པས་སོ། ། རླུང་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྩ་གསུམ་ནི་གནས་སུ་འདུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་ནི་ལ་ལ་ནཱ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་བསྡུས་པ་སྟེ་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོའོ། ། རླུང་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་རྩ་གསུམ་དང་རླུང་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རྩ་གསུམ་སྟེ་བསྡུས་པའོ། ། ཨོཾ་ཡིག་ནི་བརྡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཡིག་གི་རྣམ་པའི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བརྡ་ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའོ། ། ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་སད་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་སད་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲོ་གཟུགས་རྣམ་པའི་སྤྲོ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པས་སོ། །

This refers to those who are distinct through the divisions of egg-born beings, such as those without legs or those with two legs, because they are born from bodhicitta itself. They are subsumed within the twenty abodes and lineages. As it is said: "Hell-beings, hungry ghosts, animals, humans, and the six god-abodes are called the desire realm." Thus, having first explained the greatness of the letter A, the three syllables are condensed in order to express the preliminary purification. Regarding the phrase "in that way" and so forth, it is according to the reasoning explained previously. Because the winds are the very nature of the life-force and so on. "Of the three realms" refers to the divisions of the formless realm and so forth. "The three channels are gathered in the abode" means that the three channels, such as lalanā and the others, are subsumed by that term; they are the nature of that purification. The winds, the elements, and so forth, together with the three channels, constitute the condensed winds, elements, and so forth of the three channels. The syllable Oṃ is the "symbol"; this means the syllable in the form of Oṃ. "The symbol is to be known" means it is to be understood. "Awakens the three realms" means it awakens the three realms, such as the desire realm and so forth. "Vairocana" is so called because it serves as the very cause for generating that. "The nature of the emanation of the forms of beings" means that "beings" refers to the three realms, and "forms" refers to the aspect of the aggregate of form.

སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་དོན་དམ་པར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་བ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གཉིས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རླུང་གཉིས་སོ། ། སྣའི་བུ་ག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེའི་བུ་ག་གཉིས་ནས་སོ། ། ཡང་དག་སྤྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉི་མ་ཟླ་བ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དག་ཡོངས་སུ་དག་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའོ། ། གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གཉིས་པོ་དང་། འོག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་དག་ལ་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའོ། ། ཡང་དག་སྦས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦས་པའི་ངོ་བོ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པའོ། ། མེ་ནི་འབར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྩེ་མོ་ལ་ནི་སྨིན་མའི་དབུས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་རླུང་གི་འཁོར་ལོའོ། ། སྲོག་ནི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་རིགས་པས་སོ། ། གཅིག་པུ་འང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཡིག་གི་བདག་ཉིད་དོ། །

The nature of emanation is the meaning of its "complete purity." The essence of the three realms is, in the ultimate sense, emptiness. If one asks what function it performs, it is said: "The two winds of conceptualization," which refers to the nature of the life-sustaining and downward-clearing winds. These are the two winds whose nature is conceptualization. "From the nostrils" means from the two apertures of the conventional nose-tip. "Perfectly emanated" is because even ordinary beings experience the inhalation and exhalation of breath with extreme clarity. "The sun and moon" refers to the blood and semen that emerge completely purified from below the body. Regarding the word "two," "both" means the two. "Perfectly" means by way of being non-erroneous. The two upward-moving winds and the downward-moving moon and sun are called "internal movement," meaning they move within. "Perfectly hidden" means abiding based on the nature of being hidden exactly as it is. "Fire is the igniter" is because fire resides in the enjoyment wheel. "At the peak, in the center of the eyebrows" refers to the wheel of great bliss and wind. "Life is the wind" refers to the nature of the life-force. "In that way" is by the reasoning previously explained. "Even as one" refers to the nature of the syllable OṂ.

གསུམ་དུ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་དང་མ་ཡིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་ཆོ་གས་སོ། ། སོ་སོར་སྐུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཁམས་གསུམ་ལ་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ས་བོན་དོན་ཀུན་བསྡུས་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའོ། ། ཡང་ན་སྐྱེད་པའི་ས་བོན་དོན་རྒྱས་པའོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱེད་པའི་ས་བོན་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་སོ། ། རྒྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་གསུངས་སོ། ། འདིས་ནི་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་བསྟན་ནས། ངག་གི་ས་བོན་བརྗོད་པའི་དང་པོར་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ངག་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོས་མཆོག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཨ་གཉིས་དང་ནི་ཡི་གེ་ཧ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །

Regarding the phrase "explained as three," this refers to the ritual procedure just described through the essential nature of the syllables A and Ma. It is the identity of the three suchnesses, such as the body and so forth. The phrase "pervading the three realms" is because it is the essential nature of the vital wind (prāṇa). The phrase "peaceful" is because it is the very cause of pacification and so forth. "The seed that gathers all meanings" means it is the principal syllable of all mantras without exception. Alternatively, some sources state, "the seed that generates the expansion of meaning." In that context, the "generating seed" is the element of bodhicitta that gives rise to the mind of enlightenment. "Expansion" means it pervades the thirty-two elements. Thus, the detailed explanation has been taught through these four aspects. Having thus shown the meaning characterized by the expression of the seed of the body, the brief presentation of the seed of speech is first stated: "The syllable A is supreme wisdom." This is because it is the purity of speech itself. "The essence of the Vajra of Speech" is because it is the essence of Amitābha. "Supreme" means it is supreme by way of the nature of discerning wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna). Having thus explained the brief presentation, in order to state the detailed explanation by way of its specific divisions, it is said: "The two As and the syllable Ha," in accordance with the verse.

རིང་པོར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ནི་ཡི་གེ་འདྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གོང་མའི་ཨ་རིང་པོར་བྱས་ཏེ། ཨ་འོག་མ་ཕྱིས་པས་ཨཱ་ཧ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཨ་ཡིག་དང་པོ་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། དེ་ཡི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི། ། ཡི་གེ་ཨ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་གྱི་ཡི་གེ་བཤད་པའི་དུས་ན་ཇི་སྐད་དུ། ཨ་ཡིག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་པདྨ། ། རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ལ་ནི་ཁྱབ། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད་པའི་རིགས་ཀྱི་དོན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བསྡུས་པ་ནི་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། སྲོག་གི་རླུང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པར་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་མཆོག་གོ། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མིང་ཅན་དེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་གཉིས་སུ་རིགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གཉིས་སོ། ། དེ་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་བསྡུས་པ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་བསྡུས་པས་ཡུལ་དང་དབང་པོ་བསྡུས་པའོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཡུལ་དང་དབང་པོ་བསྡུས་ཤེ་ན། ཀུན་གཞི་དང་ནི་ཉོན་མོངས་ཡིད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ།

Regarding the phrase "having made it long," this refers to the previous a being made long according to the rule "equal [vowels] are [merged]," and so forth; by making the preceding a long and eliding the following a, it becomes āha. In that way, that itself is threefold. Having thus shown the extensive explanation, in order to state the detailed explanation of each part, preceded by the utterance of the first letter a, [it says]: "Its great nature is such that the letter a has already been explained." This refers to what was said at the time of explaining the syllable Oṃ: "The letter a is the lotus of the wheel of phenomena; it pervades the wheel of wind." "The condensed meaning of the dharmadhātu" means that the meaning of the dharmadhātu—the lineage that is without beginning or end—is the nature of natural purity. "Condensed" means included within that. "The life-force wind" means the very aspect of the life-force. "Is supreme" means it is supreme because it is purified through the power of meditation. "That which is named the wisdom of emptiness" is said in terms of synonyms. "Known as the two, prāṇa and āyāma" refers to the two winds. "Their condensation" is logical because of the characteristics of the entities of subject and object. "Of the condensed objects and faculties" means that objects and faculties are condensed by the condensation of objects and faculties. If one asks, "How are objects and faculties condensed?" it is said: "The ālayavijñāna and the afflicted mind."

ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་དང་དེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སྣང་བ་ཉིད་དེ་གཟུང་བའི་རྣམ་པས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ལ་དེའི་སྣང་བའི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་སྣང་བའོ། ། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སྲོག་རྩོལ་གྱི་ལམ་གཉིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཟུང་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་དམིགས་ནས་རླུང་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོས་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གཉིས་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཅིག་ཏུ་བརྟགས་ནས་སོ། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། ། བརྗོད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐུལ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཨ་ཡིག་དང་པོ་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་ནས། ཨ་ཡིག་གཉིས་པའི་ཆེ་བ་སྟོན་ཅིང་གསུངས་པ་ནི། ཨ་ཡིག་ཆོས་འཁོར་པདྨ་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གར་རྟོགས་པའི་རླུང་གི་རྣམ་པ་ལས་སོ། ། མགྲིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། ཡི་གེ་ཨ་ཉིད་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་དེའི་བར་དུ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཡི་གེ་ཨ་ཉིད་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རིང་པོ་ཉིད་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཨ་ཡིག་གཉིས་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ནས། ཧ་ཡིག་གསུམ་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྲོག་ཉིད་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།

Since external objects do not exist, it is the ālaya-vijñāna itself that appears as the various distinctions of blue and so forth through the power of their respective habitual tendencies, by way of the aspect of the apprehended. Based on the aspect of that appearance in the afflicted mind and the sense faculties, the aspect of the apprehender appears. The basis for that consists of the two paths of prāṇa and āyāma. For that very reason, it is said: "The nature of the apprehended and the apprehender." The meaning is that within a single consciousness, having perceived the apprehended and the apprehender, they appear intensely as the nature of the two winds. Regarding the phrase "having become a single essence," this refers to the two winds, characterized as prāṇa and āyāma, being conceptualized as one. "Vajra of Speech" is the seed syllable of Amitābha. "Expressed words" refers to the nature of the exhortation. Thus, having preceded the utterance of the first letter A and expressed its greatness, the greatness of the second letter A is shown and stated: "From the lotus of the dharma-chakra of the letter A." This refers to the aspect of the wind realized at the heart. "In the throat" refers to the enjoyment chakra. "The letter A itself transforms" means that it pervades from that point up to there. For that very reason, it is said: "The letter A itself transforms," which means it attains the long vowel. Having thus shown the greatness of the second letter A, the greatness of the third letter Ha is expressed for the sake of explanation: "And the life-force itself..." and so forth.

སྤེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐུར་སེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་(ཐུལ་,ཐུར་)སེལ་གྱི་རླུང་ངོ་། ། ཡི་གེ་ཧ་ཡིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབྱངས་ཡིག་མེད་པས་སོ། ། ཀུན་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཧ་ཡིག་གསུམ་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་ནས་ཡི་གེ་གསུམ་བསྡུ་བར་བྱས་ནས་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མགྲིན་པའི་དབུས་ན་གནས་པ་བཅིངས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། མགྲིན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་རོ། ། བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་དབྱིབས་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་ངོ་བོར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཨ་ཧ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་ས་བོན་ནོ། ། ཁ་ནས་གསལ་བར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མགྲིན་པའི་གནས་ནས་ཁའི་ལམ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རོ་འབབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་དྲུག་འབབ་པའོ། ། ཁྲུང་ཁྲུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱ་གྱུའི་དབྱིབས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཆུ་སྐྱར་གྱི་རྣམ་པའོ། ། རོ་སྐྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་(ན་,ནི་)དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པར་གསུངས་པའི་རྩ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གོ། ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། བཀུག་ནས་རྟག་ཏུ་ཁྱབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཀུག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་རྩ་གསུམ་པོའོ། ། ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་དེ་རྣམས་ལ་གནས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །

This is the meaning of "increasing." "Avalambana" (thūr sel) refers to the downward-clearing wind (apāna-vāyu). The syllable "Ha" is so called because it lacks a vowel. "Completely" (kun nas) means in every respect. Having thus described the greatness of the third syllable, "Ha," and having condensed the three syllables, the following is taught to show the activity preceded by purification: "Bound in the center of the throat." The "location of the throat" refers to the wheel of enjoyment (saṃbhoga-cakra). "Bound" means having taken the shape of the three syllables as the essence of the vital breath (prāṇa) and the downward-clearing wind. Thus, "A-Ha" is the seed-syllable of the wind. "Clearly articulated from the mouth" means having moved from the location of the throat to the path of the mouth. "Flowing with taste" refers to the flow of the six tastes. "Crane" refers to the form of a heron (krauñca) due to its curved shape. "Sour taste" is so called because of the delight in taste. "Thus" refers to the differentiation of the three channels as taught in the seventeenth chapter. "That" refers to the syllable "A." Through its differentiation, it is the essence of the three syllables. "Having drawn [them] in, it constantly pervades." "Having drawn in" refers to the three channels just mentioned. "Pervades" means abiding within those channels. "Constantly" means at all times.

གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོའོ། ། དམར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམར་པོའི་མདོག་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་དོན་གསུམ་གྱི་ངག་གི་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་ནས། སེམས་ཀྱི་ས་བོན་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཧཱུྃ་གི་ཡི་གེ་ཡེ་ཤེས་མཆོག། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐུགས་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཧ་དང་དེ་བཞིན་ཡི་གེ་ཨུ། ། དེ་ནི་ཡི་གེ་མ་དང་གསུམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། དེ་ནི་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་གོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྐང་པ་ནས་ནི་མགོ་བོའི་བར། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྐང་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མགོ་བོའི་མཐར་ཐུག་པར་རོ། ། འཁོར་ལོ་བཞི་ནི་དོན་བསྡུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་བསྡུས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་རྣམས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The "form realm" refers to the essence of its purification. "Great red" means having a red color because it is the very nature of Amitābha. Thus, the detailed explanation has been taught through four points. Having thus shown the meaning of the characteristics of the seed syllable of speech through three points, the brief presentation of its branches for the purpose of expressing the seed syllable of mind is stated as: "The syllable HŪṂ is the supreme wisdom." This is because it is the very nature of the utterly pure dharmadhātu. "Mind seed" means the seed of the mind, because it is the cause of Akṣobhya. "Supreme" means because it is the principal one. Having thus explained the brief presentation, the detailed explanation is given by way of its specific divisions: "The letter HA and likewise the letter U, and the letter MA—these three," which is according to the verse. "These three" refers to the syllable HŪṂ. If one asks what it is like, it is said: "From the feet to the head," meaning from the feet up to the crown of the head. "The four wheels are the condensed meaning" means it is the nature that condenses the four wheels, such as the emanation wheel and so forth, because the four external wheels do not exist apart from the mind. Having thus shown the detailed explanation by way of its specific divisions, the following is for the purpose of expressing the individual detailed explanation.

དེའི་ཡན་ལག་ཧ་ཡིག་གི་གནས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི། ཧ་ནི་ཐུར་སེལ་མིང་ཅན་རླུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་གི་ངོ་བོ་ཡི་གེའི་དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། བཤང་སྒོ་གསང་བའི་དབུས་ན་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐྱེས་པའི་རྩ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། བཤང་སྒོ་གསང་བའི་བར་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཧ་ཡིག་གི་གནས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ནས། ཨུ་ཡིག་གནས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཨུ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གི་ངོ་བོར་འགྱུར་རོ། ། མགྲིན་པའི་པདྨའི་དབུས་ན་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྟེང་དུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ཨུ་ཡིག་གི་གནས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་གསུངས་སོ། ། མ་ཡིག་གི་གནས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་མ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྲོག་རླུང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་གི་འཁོར་ལོར་རོ། ། དཔྲལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིན་མའི་དབུས་སུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མ་ཡིག་གི་གནས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་གསུངས་སོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱས་ནས། དེ་དག་གཅིག་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Preceded by the explanation of the location of its branch, the Ha syllable, its great nature is described as follows: "Ha is the wind named apāna (downward-clearing)." This means that the essence of the apāna wind is characterized by the shape of the letter. "It abides in the center of the anus and the secret place" means that it relies upon the very channels where it is produced and because it abides between the anus and the secret place. Thus, having first explained the location of the Ha syllable, its great nature is shown. To explain the great nature of the U syllable preceded by its location: "The letter U is the upward-moving [wind]" means it takes the form of the udāna (upward-moving) wind. "It abides in the center of the throat lotus" means it abides above the saṃbhoga-cakra (enjoyment wheel). Thus, having first explained the location of the U syllable, its great nature is taught. To explain the great nature of the Ma syllable preceded by its location: "The letter Ma is the upward-moving [wind]" is taught, meaning it is the prāṇa (life-sustaining) wind. If one asks how so, it is for that reason it says "in the wind wheel," meaning in the wind wheel. "In the forehead" means in the center of the eyebrows. Thus, having first explained the location of the Ma syllable, its great nature is taught. Having preceded this with the purification of those very [syllables] in the form of the three syllables condensed together, it says "their unification."

དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་བསྡུས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། སྙིང་ག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གནས་ལའོ། ། ཐུགས་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་ས་བོན་ནོ། ། ངེས་པར་ཕྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་ངག་གི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མི་བསྐྱོད་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་ཧཱུྃ་ཡིག་གོ། ། ཁ་དོག་ནག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཁ་དོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་མེད་ཁམས་ཀྱི་མིང་ཅན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཅིག་ཏུ་ཕུང་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ལ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་བསྟན་ནས། དེའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རབ་ཏུ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་དོན་བཞིས་ཡི་གེ་གསུམ་བཤད་པ་བསྟན་ནས། དེའི་ནང་ནས་གཙོ་བོའི་ཡི་གེ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་དེའི་དོན་ཉིད་ཞུ་བར་བྱེད་པ་ནི། སླར་ཡང་ཞུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་གྱི་ཞུས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཁྱེན་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུ་བ་པོའོ། ། ཐལ་སྦྱར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐལ་མོ་སྦྱར་བའོ། །

Having condensed the three syllables explained immediately prior, [the text says] "at the heart," which refers to the location of the dharma-chakra. "The seed of the mind" refers to the seed-syllable of Akṣobhya. "Uttered" means that it was projected outward in the form of speech. "The essence of Akṣobhya" refers to the syllable HŪṂ just mentioned. "Black in color" is because it is the color of its own family. "Named after the formless realm" is because it is, in its singular nature, the essence of the mind consisting of the four aggregates. Having thus shown the detailed explanation through four points, and having shown the seed of the mind through three points regarding that very [subject], in order to state the summary of that, it says: "Of the vajras of body, speech, and mind." This refers to Vairocana and the others. "Fully explained" means described. "Essence" refers to the nature of the three syllables. Having thus shown the explanation of the three syllables through four points, in order to explain the principal syllable among them, the request for the meaning of its branches is made by saying "Again, he requested," and so forth, in reference to the previous request. "To the Omniscient One" means he is omniscient because he knows all phenomena exactly as they are in their own nature. "Vajrapāṇi" refers to the requester. "With palms joined" means joining the palms of both hands.

གུས་པར་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཡོངས་སུ་ཞུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་ཞིག་ཞུ་བར་བྱས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་མཆོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྟོགས་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲིན་གྱིས་རྟོགས་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གཙོ་བོར་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བདག་པོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་གང་གིས་གཙོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གཙོ་བོར་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཙོ་བོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བོད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལྔའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་དོན་ཉིད་དུ་ཞུ་བ་བསྟན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེ་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སླར་ཡང་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་འཆང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་བདག་པོ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

This is because he makes his request preceded by an attitude of devotion. If one asks what it is that he requests, it is for that reason that the phrase "the classification of the abodes" is spoken. "Of the three vajras" refers to the Vajra Body and so forth. "The meaning of the syllables" refers to the praise expressed through the three syllables. "The classification of the abodes" is by way of the classification of the supports characterized by the Dharma wheel and so forth. "Having realized" means that I have realized it through the grace of the Blessed One. If one asks what kind of principal [syllable] is taught, it is for that reason that the phrase "among these" is spoken, meaning from among these three syllables. If one asks which is the master, it is for that reason that the phrase "by which syllable" is used to indicate the principal one. If one asks what kind of principal one is taught, it is for that reason that "the principal" is spoken; "the principal" is an address to the Blessed One, because he is the master of the five buddhas. Having thus shown the request for that very meaning, in order to show the commitment to explain it preceded by an engagement with the Blessed One’s speech, it says, "the Blessed One spoke again." "Again" is in reference to what preceded. The Blessed One has already been explained. "Great Vajradhara" is because he holds the great vajra, the essence of natural luminosity. "The Principal" is because he has attained the status of master of the three realms. "Secret" is because it is hidden.

མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཉིད་དོ། ། གསང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་པའོ། ། སྦས་པའི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱོད་དྲི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་འདྲི་བ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕན་ཡོན་གསུངས་པའོ། ། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་དུ་སྦས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལའོ། ། མཉན་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། ཡང་དག་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེ་བཤད་པར་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། གཙོ་བོའི་ངོ་བོ་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཙོ་བོར་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ཐུགས་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་གི་ཡི་གེ་མི་བསྐྱོད་པའི་ས་བོན་ཉིད་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་གཙོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་མེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་མ་གོས་པའོ། ། ཀུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀུན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་གཞན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ནི་གང་ལས་སོ། ། གཞན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་དང་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་ལས་སོ། ། འགྲིབ་དང་དེ་བཞིན་འཕྲོག་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རླུང་གཉིས་སོ། །

"Supreme" means the state of being supreme. "Secret" means profound. "Hidden meaning" means that it is not realized quickly. "Your question" refers to the Blessed One’s explanation of the benefits for Vajrapāṇi in asking. "Hidden throughout all tantras" refers to the natures of the Action [Tantra] and so forth. "Listen" is an exhortation to hear. "I shall explain correctly" means to clarify by way of an unerring essence. Thus, having shown the commencement of the explanation by first engaging with the words of the Blessed One, in order to explain the nature of the principal [deity], he says "the principal" and so forth. "Principal" means the state of being principal. "Seed of the mind" refers to the syllable HŪṂ, the seed of Akṣobhya. That itself is the principal among all because all phenomena depend upon the mind. If one asks how so, he says "non-conceptual," meaning unstained by conceptualization. "By all" means in every way, in the state of both affliction and purification. "Because other principals" means "because of which" or "from which." "Other" refers to the seeds of speech and body. "Diminish and likewise steal" refers, respectively, to conceptualization and the winds.

གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་སོ། ། འགྲིབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། ། རླུང་གཉིས་ནི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འཕྲོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམས་པས་འཕྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལུས་ཀུན་ལ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྲོག་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའོ། ། སྣ་ཡི་བུ་ག་དག་ལ་རྒྱུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣའི་བུ་ག་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ནས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའོ། ། ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཉིད་ལའོ། ། འབྱུང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་དེའི་ལས་བསགས་པས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་རྟག་ཏུའོ། ། གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཐུས་སོ། ། ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། ། འཁོར་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ལམ་ལའོ། ། འགྲོ་བ་དྲུག་གི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ལའོ། ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་དམིགས་པར་གྱུར་པའོ། ། འཁོར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟོ་ཆུན་རྒྱུད་མོའི་རིགས་པས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་ངོ་བོ་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཉིས་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །

Because from the seed of the mind, there is a collection of conceptualizations numbering one hundred and eight. "Diminishing" means that once their nature is fully understood, they are abandoned. The two winds are of the nature of the life-sustaining and downward-clearing winds. "Seizing" means that by meditating on the mindfulness of exhalation and inhalation, the wandering [of the winds] is reversed; this is the meaning of "by fully understanding their nature." If one asks what those two aspects are like, it is said: "Pervading the entire body." This means that the life-sustaining [wind] pervades everything in all places. "Flowing through the nostrils" means flowing through the path of the two conventional nostrils. "In the body" means in the body itself. "Causing to emerge" means through the accumulation of various respective karmas. "Always" means at all times. "By whose power" means by the force of the greatness of the conceptual wind. This occurs during the state of non-understanding. "The path of saṃsāra" refers to the path of existence. It is differentiated by the divisions of the six classes of beings. "Here" means that which is perceived. "Of saṃsāra" means that it arises according to the logic of a waterwheel. "The third" is said because, after the essence of the syllable HŪṂ, one wishes to express the other two. "Realized by the yogi" refers to the object of those who meditate on the two stages.

རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། རྨད་བྱུང་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་རྣམས་ཐམས་ཅད་འགོག་པས་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་བཅུ་འགོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་འགགས་པས་སོ། ། སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། གང་ལ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་རྟོགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་ས་བོན་ཉེ་བར་མཚོན་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ན་དོན་གསུམ་གྱིས་གཙོ་བོའི་ཡི་གེ་བཤད་ནས། དེ་དངོས་སུ་བྱེད་པའི་ཐབས་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་དེའི་ཡན་ལག་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་གསུངས་པ་ནི། རླུང་ནི་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ནི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་དང་ལྡན་པའམ། བཅུ་པོ་རྣམས་འགོག་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་སྟོན་པ་པོའོ། ། རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་གྱུར་པའོ། ། སྤྲུལ་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབུས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུའོ། ། པདྨ་གཉིས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་གཉིས་སོ། ། འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་བཤད་པའི་སྐབས་སུའོ། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའོ། ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་བརྒྱད་འདབ་གཉིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་གཉིས་ཏེ་རེ་རེ་བཞིན་པདྨའི་དབྱིབས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་ཟ་མ་ཏོག་བཞིན་གནས། །

"Non-conceptual" means being free from conceptualization through the intention of the two purities. "Greatly marvelous" means that it appears as that very reality through its respective aspects. "By ceasing all winds" means by ceasing the ten winds and the one hundred and eight conceptualizations. "Arising" means that which comes into being. If one asks where, it is said: "The realization of that very reality," which refers to the indications of the seeds of the mastery of mind. Thus, having explained the principal syllable through three points, and wishing to state the method for actualizing it, the nature of its branches, the three wheels, is taught: "Abandoning the cessation of all winds." "All" refers to the number one hundred and eight, or the summary of the ten. "Perfectly" means by way of being unerring. "By me" refers to the teacher in the form of the sixth Tathāgata. "Reasoning" refers to the characteristic of the method. "Explained" means it has been expressed. "In the center of the emanation and dharma wheels" means in the center of the two wheels. "In the two lotuses" refers to the two lotuses. "Here" refers to the occasion of explaining the Yoginī Tantra. "Taught" means explained. "Sixty-four and eight, two petals" refers to the two wheels, each having the shape of a lotus. "They abide like a casket."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟ་མ་ཏོག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་ཁ་སྦྱར་བའི་རིགས་པས་གནས་པའོ། ། གཞན་ཡང་སྟེང་འོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ནས་སོ། ། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་རླུང་གཉིས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཟ་མ་ཏོག་བཞིན་དུ་གནས་པའོ། ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རང་བཞིན་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། ། གསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་དང་གསུང་གི་སྙིང་པོ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་དག་གོ། ། ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་ལོ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། རྩ་དབུས་མའི་ངོ་བོ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་གི་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོའོ། ། དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་འཁོར་ལོ་དག་གིའོ། ། དབུས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་དུའོ། ། མཆོག་གི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ནི་རྩ་གཉིས་པོ་དག་ལས་མཆོག་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། ། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ངོ་། །

The phrase "thus it is said" refers to abiding by the principle of the upper and lower [openings] of the casket-like ethical discipline being joined together. Furthermore, "upper and lower" means being perfectly supported above and below. "Life-force and downward-clearing" refers to the movement of the two winds, which are the essence of Akṣobhya and Ratnasambhava as they exist. "Those two" refers to those which abide like a casket. "With conceptualization" means conceptualization through the power of objects and for the sake of generating the nature. "Wind" refers to the nature of the life-force and downward-clearing winds. "Spoken" means taught. "Clearly" means because it is experienced by everyone. "The two essences of body and speech" refers to the life-force and downward-clearing winds. Because they are the essence of the two syllables, they are the essence of Vairocana and Amitābha. "Lalanā and rasanā" refers to their being supported by the two channels. Having thus shown the nature of the two wheels, in order to explain the nature of the central channel: "Because the avadhūtī is the abandonment of conceptualization." "Supreme channel" means the chief of all channels. "Those two" refers to the wheels just explained. "Central" means in the middle. "Supreme of the supreme" means that among the two channels, it is the supreme, being particularly exalted. "Wind" refers to the wind.

རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མ་འདྲེས་པའོ། ། གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། རྒྱུ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའོ། ། ལུས་འདི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། གང་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་རྒྱུ་བའི་རྩ་དབུས་མ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་ནས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོའོ། ། རྟག་ཏུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། སེམས་ཅན་དོན་ནི་བྱེད་ནུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རླུང་གི་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་ལ་རླུང་ཡང་ཡིན་པས་ན། རླུང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་བྱེ་བྲག་ནི་དབྱེ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་དང་རང་བཞིན་ནི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དོ། ། བརྒྱལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་གསུམ་པར་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་སྤངས་ནས་སོ། ། གང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་དབུས་མར་གནས་པར་བྱེད་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་རྣལ་འབྱོར་ཡང་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་བྱིས་པས་སོ། ། ཡང་ན་རིགས་པ་མི་ཤེས་པ། །

"Non-conceptual" means unmixed with conceptual thought. "Which" refers to the avadhūtī. "Always" means at all times. "Moving" means flowing. Because it pervades this entire body and thus travels through it, it is "all-pervasive." "Having attained which" means having correctly attained the central channel through which the winds of conceptual thought flow. "Yoga" refers to the practitioner of the completion stage. "Always" means at all times. "Able to act for the benefit of sentient beings" is the remainder of the phrase, meaning that one will be able to act for the benefit of sentient beings without effort. If one asks, "Having done what?" it is for that reason that it says: "The specific nature of the winds." Since it is both a nature and a wind, it is the "nature of the winds." Their "specifics" are the divisions. Their "one hundred and eight natures" refers to the one hundred and eight [winds]. "Having fainted" means having abandoned them through the ritual procedure taught in the third chapter. "Abiding where" means causing them to abide in the central channel. "Always" means at all times. "Family" refers to the specific applications explained previously. "Ignorant" means not being the proper object [of their knowledge]. "Childish yogis" means that because they do not fully understand the completion stage, they are yogis only in the sense of meditating on the generation stage alone; thus, "by childish yogis." Alternatively, it means "those who do not know the reasoning."

ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རིགས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའོ། ། སྐད་ཅིག་གཅིག་རྫོགས་མངོན་བྱང་ཆུབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཡིས་ཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ངོ་བོས་ཐོབ་པས་སོ། ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་རོ། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ནི་གང་ཚེ་སྐད་ཅིག་འཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མངོན་པ་བྱང་ཆུབ་པ་འཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ཏུ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་གཅིག་པུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་དབུས་མའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྩ་དབུས་མ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་གང་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། རིགས་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

This is connected to the phrase [“...”]. It is external to the reasoning of direct perception and inference. “Complete awakening in a single instant” means that at the time of attaining the state of the avadhūtī, it is characterized by the completion of the activity in a single instant. “Awakening” (abhisambodhi) is the attainment of buddhahood itself. “By means of that attainment” means by means of attaining the essence of the avadhūtī. “Here” refers to the Mantra Vehicle. “Is taught” means it is stated. “When that is attained in an instant” means awakening in a single instant. “That is the instant” refers to the definition of attaining awakening in a single instant. “Is taught as supreme” means that it is taught as the sole conventional [truth], because its essence, suchness (tattva), cannot be expressed by one who has not seen it. Having thus shown the nature of the central channel, in order to state the nature of the method for attaining it, it is said: “Furthermore, how is it attained?” This means awakening in a single instant by relying on the central channel. “How is it attained?” means by what method it is to be realized. “Reasoning” (yukti) means the application. “In that” means for the sake of attaining that. “Is stated” means it is explained. If one asks what that reasoning is, it is for that reason that it is said, beginning with “First,” and so forth.

རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཕྱོགས་པའོ། ། ཞི་གནས་སྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། བློ་བཟང་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདམས་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་ནས་སོ། ། འབར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྲེག་པར་བྱེད་པས་སོ། ། བསྡམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡམས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། དབང་པོའི་སྒོ་ནི་སྒོ་དགུ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་འོས་པའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་སོ། ། དགུའི་གྲངས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དགུའི་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཧཱུྃ་བཟླས་པ་ནི་མཚུངས་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་བཟླས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། ཧཱུྃ་གཅིག་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་ལྡང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱར་ནས་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་མེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཀྱི་རིམ་པས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། མཆོག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་མཚན་དུ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་དབུགས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་ཇི་ཙམ་དུ་ཞེ་ན།

"Mahāyoga" refers to those who, following the Mantra Vehicle, are oriented toward the actualization of enlightenment. "Cultivating calm abiding" refers to training in the meditative concentration (samādhi) that serves as the cause for one-pointedness of mind. "By the wise" means for the sake of knowing how to meditate exactly according to the oral instructions. "By means of the application of the generation stage" refers to the meditation on the moon, the vajra, and so forth. "Having formed the mudrā" means having generated the form of the deity. "Blazing" means burning away all conceptual thoughts like fire. "Restrained" means having performed the restraint. "The doors of the senses" refers to the nine doors, which are the essences of the respective objects and so forth. "By the number nine" refers to the classification by the number of the nine [doors], such as the eyes and so forth. "The recitation of Hūṃ is peerless" refers to the mode of mental recitation; by applying the single Hūṃ to the three phases of entering, abiding, and arising, one should symbolize the wheel of the breath. For that very reason, it is said to be "peerless," because it is free from the characteristics of the external recitation of the syllable Hūṃ. This should be symbolized through the sequence of the breath. "One should make it supremely continuous" means by the number of breaths—twenty-one thousand six hundred—occurring day and night. "Supremely" means because it serves as the cause for the "neuter" (napuṃsaka) recitation. If one asks, "For how long?"

དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཕྱི་མའི་དུས་དེ་ཙམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་རོ། ། བཟླས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་སྒོ་ནས་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཚོན་པར་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བའི་རྗེས་ལའོ། ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིར་ཞུགས་ནས་སྐད་ཅིག་གཅིག་རྫོགས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐད་གཅིག་མའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས་ཐབས་བསྒོམ་པའི་ལུགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་བཟླས་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་དེ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྦྱར་བར་གྱུར་པས་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། སྙིང་གའི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་པདྨའོ། ། སྟེང་བལྟས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟ་མ་ཏོག་ལ་ཁ་ཕྱེ་བས་སྟེང་གི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ་ཁ་བཀག་ཕྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་གསང་བའི་པདྨ་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བའི་པདྨ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་ངོ་བོ་དེ་ལས་སོ། ། ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟ་མ་ཏོག་བཅིངས་པ་བཟློག་པར་བརྗོད་པའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གཉིས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟ་མ་ཏོག་ཁ་ཕྱེ་བའི་རྗེས་ལ། རྣམ་པར་བཅད་ནས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེང་དང་འོག་གི་རྒྱུ་བ་བཟློག་ནས་དབུ་མར་ཞུགས་ཏེ། རོ་གཅིག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Therefore, the recollection of the exhalation and inhalation culminates at that point in the later stage. "Recitation" refers to symbolizing the wheel of breath by means of the syllable HŪṂ. "That" refers to the period following the moon. "Attained in that instant" refers to the single moment of manifest enlightenment after entering the avadhūtī. Having thus shown the nature of the method for attaining that, in order to show the system for meditating on that method, it is said: "Because that..." and so forth. "If that is recited" means that the syllable HŪṂ is applied to the inhalation and so on. "Because of which" means for what reason. "The lotus of the heart" refers to the lotus of the dharma-chakra. "Going upward" means that by opening the casket, it moves toward the upper direction; thus, the opening is unblocked. For that very reason, it is said "goes," meaning it will go. "Then from the secret lotus" means from that nature of the secret lotus, which is the emanation-chakra. "Opened" is said to mean reversing the binding of the casket. "The two winds of conceptualization" refers to the nature of the two winds, the life-sustaining and the downward-clearing. "Then" means after the casket has been opened. "Having severed, it goes" means that by reversing the movements of the upper and lower [channels], it enters the central channel; this is the meaning of "becoming of one taste."

དེ་ལྟར་ཐབས་བསྒོམ་པ་བསྟན་ནས་ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རླུང་ཆེན་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ངོ་བོས་གནས་པའོ། ། སྐུ་གསུམ་རྡོ་རྗེས་བཅད་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་འཁོར་ལོ་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་རང་བཞིན་བཅད་ནས་སོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་ངོ་བོའོ། ། ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཧཱུྃ་བསྒོམས་པས་སོ། ། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྒྱུན་ལ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོན་དང་གཡས་པའི་རྒྱུ་བ་བཟློག་ནས་དབུས་མའི་རྒྱུ་བའི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྨིན་དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་འཁོར་ལོའི་གནས་སོ། ། རླུང་གིས་ཕྱེ་བྱས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་འབྱེད་པའོ། ། འདི་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་མར་འཇུག་པ་འཐོབ་པའོ། ། ཐོབ་བྱས་དགའ་བས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་རྟག་པས་སོ། ། རྟག་ཏུ་འཆར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་འཁོར་བར་གནས་ཀྱི་བར་དུའོ། ། ཆགས་སོགས་བྲལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །

Having thus taught the meditation on the method, in order to describe the nature of the attainment that arises from that method, it is said: "The great wind without conceptualization..." This refers to abiding in the nature of the avadhūtī. "Having severed with the three vajra-bodies" means having severed the nature of body and speech arising from the two wheels, which are the movements of the two channels characterized by the prāṇa and apāna winds. "Without conceptualization" means that, in relation to its natural purity, it does not change into any other form. "Bestowing bliss" refers to the nature of uncontaminated bliss, which is the essence of vajra recitation. "Attained" means realized. "By means of the reality of mantra" refers to the previously mentioned meditation on HŪṂ. "Abiding in the stream of the avadhūtī" means that the movements of the left and right [channels] have been reversed, and one abides in the movement of the central [channel]. "Between the eyebrows" refers to the location of the wind wheel. "Opened by the wind" means the opening of the essence of the bindu. "Attaining this" means attaining the entry into the central [channel]. "By the joy of having attained" means having the nature of a specific type of joy. "Inexhaustible" means that the joy is permanent. "Always arising" means for as long as one remains in saṃsāra. "Free from attachment and so forth" means having the nature of reversing the one hundred and eight natural mental states. "Peaceful" means the nature of being primordially peaceful and without intrinsic existence.

རང་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་བསྟན་ནས། ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་རྟགས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟགས་སོ། ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་མ་སྒོམ་པ་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པའིའོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། གསང་སྔགས་གྲུབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོས་སོ། ། འདར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་པོ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ལུས་འདར་བའོ། ། རྔུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བ་སྤུ་ལངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་སྤུའི་རྩ་བ་རྔུལ་བའོ། ། རྟག་ཏུ་དགའ་བའི་བསམ་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་བཟློག་པའོ། ། གདོང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱད་ཀྱི་གདོང་ངོ་། ། ཟངས་མདོག་ཡིད་དུ་འོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟངས་དང་འདྲ་བར་འབར་བར་འགྱུར་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཀུན་གྱིས་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་དགའ་བའོ། ། མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པས་སོ། ། གྲང་དང་ལྷག་པར་ཚ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲང་དང་ཚ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལའོ། ། གནོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་དེ་ལ་དགའ་བ་དང་།

"Self-awareness" (rang rig) means that which is to be known by each individual for themselves. "Great bliss" (bde ba chen po) means that which turns one away from all suffering. Having thus taught the means for manifesting that [bliss] through five aspects of meaning, the signs are now described for the time of attaining what arises from those means. The passage beginning with "the signs" (mtshan ma) and so forth is spoken; these are the signs. "In this" (’di la) refers to the yogi who meditates in the center. "I shall explain" (bshad par bya) means that it is to be expressed. "Accomplished through secret mantra" (gsang sngags grub pa) means accomplished because of the conduct of mantra. "By the yogi" (rnal ’byor pas) means by the meditator. "Trembling" (’dar) means the body trembles because of being close to the one who manifests the nature of the winds. "Sweating" (rngul) means that a transformation of the bodhicitta occurs. "The hair standing on end" (ba spu langs) means the roots of the body hair bristle. "Always with a joyful disposition" (rtag tu dga’ ba’i bsam pa dang) means that at all times, mental unease is averted. "The face" (gdong) refers to the face of the countenance. "Copper-colored and pleasing" (zangs mdog yid du ’ong) refers to that which possesses a radiance like copper. "Seen by all" (kun gyis mthong nas) means that all yogis and yoginīs are delighted. This is because it bestows supreme bliss. "Cold and especially hot" (grang dang lhag par tsha) means that it produces cold and heat. "By that" (des) refers to the yogi just described. "It will not become a harm" (gnod pa nyid du mi ’gyur ba’o) means that they [the elements] will bring him joy.

གདུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་ཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་རྣམས་སོ། ། གནོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མི་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་ངོ་བོ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པ་གསུངས་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཞུ་བ་པོ་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཚིག་བསྟན་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་པ་ནི། བདག་དང་སྔགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚིག་རྣམ་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ངེས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།

Suffering and so forth will not arise. "Worldly dharmas" refers to the eight, such as praise and blame. "Likewise, others" refers to other things. "Will not become harm" means that attachment and aversion are not produced. "In that" refers to the yogi. "The reality of the mantra" refers to the meditator who meditates on the suchness of the mantra, the essence of the syllable HŪṂ. This concludes the extensive explanation of the twenty-second chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having shown the answer to the question regarding the object of the three syllables in the twenty-second chapter, now, in order to state the answer to the question regarding the object of the three suchnesses, the twenty-third chapter is presented. First, the commencement of that is spoken: "Then," and so forth, which follows the explanation of the twenty-second chapter. "Furthermore" refers in relation to what preceded it. "Listen" is addressed to the petitioner who is listening. It is connected to the phrase: "The words of the three suchnesses are to be taught." Regarding "the three suchnesses," it means that the words characterized by the suchness of the self, the mantra, and wisdom are to be taught by way of their expressive nature. "Are to be taught" means that the definitive meaning of what is to be expressed is to be shown. If one asks how:

དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་སོགས་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྔགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། རིམ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་བདག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མདོར་བསྟན་པ་ནི་བདག་གི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཚོགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་བདག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་མཆོག་གི་ངོ་བོའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་བདག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པུའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཀུན་མཁྱེན་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ངོ་བོས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Therefore, it is said, "by the divisions of self and so forth." By the word "and so forth," it should be understood that the mantras and the suchness of wisdom are included. "Just as it is" means by way of the non-erroneous nature. "The stages" means by the stages of the suchness of the self and so forth. Having thus shown the introduction, in order to state the actual explanation, the brief presentation of the suchness of the self as its branch is "the suchness of the self." The suchness of the collection of the five imputed aggregates is called the "suchness of the self" because it is the nature of the Tathāgatas, such as Vairocana, who abide just as they are. "Supreme yoga" means the nature of supreme meditative concentration, because it is free from the characteristics of ordinary beings. "The cause of Vajrasattva himself" means that by thoroughly knowing the five aggregates as the nature of the five Tathāgatas, the state of Vajrasattva is attained. "The self that is the nature of all Buddhas" means that it possesses the nature of the body, speech, and mind of the five Tathāgatas. "The single body of all Buddhas" means that which possesses the single body of all Buddhas; this is the meaning of "the very form of the Great Vajradhara." "The state of omniscience" is so called because the three realms are known as the nature of the five Buddhas.

མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རབ་གསལ་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྦྱང་བའི་ཐབས་ཀྱིས་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། རིགས་ལྔའི་རྣམ་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མདོར་བསྟན་པ་བརྗོད་ནས། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། ཕྲ་རགས་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་དུ་དེའི་ངོ་བོས་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རགས་པའི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐོགས་བཅས་ཐོགས་མེད་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། རང་གི་ཡུལ་ཕྱོགས་ལ་གཞན་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཐོགས་མེད་དེ། སྔ་མ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐོགས་བཅས་དང་ཐོགས་མེད་ནི་ཐོགས་བཅས་དང་ཐོགས་མེད་དག་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ནི་མཚན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ནི། ཐོགས་བཅས་དང་ཐོགས་མེད་རྣམས་སོ། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡི་དངོས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བདག་སྟེ། དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །

"Unclear" means for the sake of being separated from the nature of form. "Making clear through the divisions of the families" means making clear the divisions of the families, such as delusion and so forth, by means of the methods for purifying the root afflictions. "In the form of the five families" means by way of the essential nature of Vairocana and the others. "That is the characteristic of the five aggregates" means the meaning of the nature of the five aggregates. Having thus briefly taught the suchness of the self, in order to show its detailed explanation, it is said: "The purification of the aggregate of form, through the divisions of subtle, coarse, and so forth," and so on. In that context, "coarse" refers to the aggregate of form, because it appears externally as its very nature. "Subtle" refers to the others, such as feeling and so forth, because, being formless, they lack the appearance of coarseness. "Characterized by the obstructed and the unobstructed" means that form is obstructed, because it prevents the arising of others in its own spatial location. Feeling and the others are unobstructed, because they are the opposite of the former. "The obstructed and the unobstructed" refers to those things that possess the characteristics of the obstructed and the unobstructed. "The actual nature of the four great elements" means the essence of the great elements, such as earth and so forth, because it is that which is to be established. "In the aggregate of form" means that which has the characteristic of form.

འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་བསྟན་པ་ལའོ། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེར་ནི་རྣམ་སྣང་ངོ་བོ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་དག་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་དུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་རིགས་དང་འབྲེལ་པའི་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་མ་དང་། རྗེས་སུ་སྤྱོད་མ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་ཐམས་ཅད་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གོ། ། ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། གྲང་དང་དྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་རེག་པའི་རྣམ་པའོ། ། མཆོག་གི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བ་དང་རགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། རིག་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རྣམ་པའི་ཤེས་པས་སོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོའོ། ། ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེ་བས་སོ། ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བའོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Here" refers to the Buddha's teaching. "Was taught" means it was spoken. "There, the essence of Vairocana" means that the nature of the aggregate of form is the essence of Vairocana; this is because it appears as the identity of the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna), like a reflection, being neither identical to nor different from that [wisdom]. "The cause that emanates all" means that because it emanates all the female companions associated with its own family, such as the co-enjoyers (sahacarī) and the followers (anucārī), it is the cause that emanates all. Having thus shown the purity of the aggregate of form, in order to express the purity of the aggregate of feeling (vedanā-skandha), it says "pleasure and suffering." These are pleasure and suffering. "Supreme" means the best. "Peaceful" means that which is not supreme, and the aspect of equanimity. "Cold and heat" refers to the aspect of those tactile sensations. "The supreme of the supreme" refers to the nature of the subtle and the coarse. "Awareness" (vidyā) is experience. "By which" refers to the consciousness that performs thorough determination. "That" refers to the nature of such experience. "For the most part" means by the majority. This is the definition of the aggregate of feeling. It is the definition of Ratnasambhava. This is because of the realization of the equality of the empty nature of feeling and so forth, which possess aspects such as pleasure and suffering.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲོས་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་མ་དང་རྗེས་སུ་སྤྱོད་མའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གླང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གླང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེའོ། ། བོང་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོང་བུའོ། ། གོ་མ་ཡུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅེ་(སྦྱང་,སྤྱང་)ངོ་། ། སྟག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤ་རྟུ་ལའོ། ། རི་དྭགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨེ་ན་ཡ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཕག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕག་ལ་སོགས་པའོ། ། ཕ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པ་པོའོ། ། མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་མའོ། ། ཕ་ཡི་སྤུན་ཟླ་ལ་སོགས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཆེད་ཟླ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཛའ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའོ། ། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་འབྲེལ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་གིས་ཡང་དག་ཤེས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་འོས་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པའི་རྣམ་པའི་ཤེས་པས་སོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་འཛིན་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འདུ་ཤེས་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཇུག་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་ལའོ། ། འོད་དཔག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལའོ། ། དེ་ནི་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སྤྲོ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཀུན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་སོ། །

"The Tathāgata, the nature of proliferation" refers to the nature of the co-practitioner and the subsequent practitioner of one's own family. Having thus taught the purity of the aggregate of feeling, in order to teach the purity of the aggregate of perception, it is said: "The elephant," and so forth. "Elephant" refers to the elephant. "Donkey" refers to the donkey. "Gomāyu" refers to the jackal. "Tiger" refers to the śārdūla. "Wild animal" refers to the eneya deer and so forth. "Pig" refers to the pig and so forth. "Father" refers to the progenitor. "Mother" refers to the progenitress. "Paternal uncle and so forth" refers to his siblings and so forth. "Friend" refers to one who is dear. "Maternal relative" refers to kinsmen and so forth. "Whoever perfectly knows" refers to the consciousness that apprehends the aspect of its own appropriate signs. "That" refers to the aspect of apprehending signs. "Perfectly" means by way of being non-erroneous. "The characteristic of the aggregate of perception" means the one who engages with the uncommon suchness. "Tathāgata" refers to one who has gone to suchness. "Amitābha" refers to the aspect of the Tathāgata Amitābha. "That is perfectly" should be understood as emanating by way of a non-erroneous essence. "From all" means from everywhere.

གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་སྤྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲོ་ལ་ཁྱབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་འབྱུང་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔྱོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པས་ངོ་མཚར་བ་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དགེ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དགེ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། ། ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་ལུང་མ་བསྟན་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་འདུ་བྱེད་དུ་ནི་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་རྣམས་སོ། ། བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དོན་ཡོད་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ལས་ལྡོག་པར་བྱས་ནས་གཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་དང་དངོས་མེད་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

"Radiant" refers to the emanation of those belonging to the family of Amitābha. "Pervading beings" refers to the analytical discernment of the three realms as being without intrinsic nature, rather than grasping at them as signs. "Great wonder" refers to the marvel of reversing the conceptualizations of perception through the power of investigation. Having thus shown the purity of the aggregate of perception, in order to express the purity of the aggregate of formations (saṃskāra), it is said: "The fruit of virtuous and non-virtuous actions." This refers to the fruit of virtuous and non-virtuous actions. "Action" refers to the nature of virtue and non-virtue. Furthermore, "the name of the indeterminate" refers to the nature of the indeterminate, because it produces form, the formless, and so forth. "That is explained as formations" refers to the various distinctions such as those that are associated and those that are dissociated. "Explained" means described. "Of the nature of emanating the meaningful" refers to the nature of the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna); for, having turned one away from virtuous and non-virtuous actions through the power of the afflictions, it exclusively accomplishes the activities of sentient beings. For that very reason, Amoghasiddhi and his retinue are of the nature of emanation. Having thus shown the purity of the aggregate of formations, in order to show the purity of the aggregate of consciousness (vijñāna), it is said: "Entity, non-entity, and so forth."

དངོས་པོ་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དངོས་མེད་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། ། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་དག་གོ། ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་གང་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ངོ་བོའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། དེ་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། མི་བསྐྱོད་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྲོག་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ཡོངས་ཤེས་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ལྔ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། ལུང་དང་རིགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་གྲགས་པའོ། ། ལུང་ནི་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ལུགས་སུ་གྲགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་འཆར་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་ནས། སྤྲོ་བའི་སྔགས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཛི་ན་ཛིཀ་ཅེས་བྱ་བ་ནི།

An entity is that which has the nature of being capable of performing a function. A non-entity is the opposite of that. "Entity and non-entity" refers to the pair of entity and non-entity. The differentiation of these is the differentiation of entity and non-entity. The same applies to whatever else follows that. The conceptualization of their essential nature is "discursive thought" (vikalpa). "Having the nature of arising from that" means that which produces such discursive thought. "Consciousness" (vijñāna) is that which has the characteristic of being distinct. "That which is to be known" (vijñeya) is what is to be cognized. "Having the nature of being unshakeable and radiant" means that because it cannot be stolen away by the afflictions of discursive thought, it is by nature the wisdom of the utterly pure dharmadhātu. Thus, in order to show the summary of the purification of the five aggregates of consciousness, it is said: "When the aggregates are thus fully known." This means that, through the reasoning previously explained, the five aggregates are fully known as being the five buddhas themselves. "Knowing" means to be cognized. "The knowledge of scripture and reasoning arises" means that "reasoning" is what is renowned in the Mantra Vehicle, while "scripture" is what is renowned in the Vaibhāṣika system; the meaning of "arising from those" is "expression." Having thus shown the summary of the purification of the five types of aggregates, in order to state the mantras of emanation, "Jina-jik" is said.

རྒྱལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནི་རྒྱལ་བ་སྟེ་བདུད་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་རྩིབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པས་ན། ཛི་ན་ཛིཀ་གོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བདུད་བཞི་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཛི་ན་ཛིཀ་སྟེ་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རཏྣ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རིན་པོ་ཆེ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་རཏྣ་དྷྲྀཀ་གོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་རིན་པོ་ཆེ་འཛིན་པས་ན་རཏྣ་དྷྲྀ་ཀ་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཨཱ་རོ་ལྀཀ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཨཱ་ནི་ཀུན་ནས་སོ། ། རོ་ནི་འཁོར་བ་ལས་སོ། ། ལྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་བས་ནི་ཨཱ་རོ་ལྀཀ་གོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཨ་ར་ཨོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱིས་འོད་གསལ་དུ་འགྲོ་བས་ན་ཨཱ་རོ་ལྀཀ་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། པྲཛྙཱ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སོ་སོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་འཛིན་པས་ན་པྲ་ཛྙཱ་དྷྲྀ་ཀ་གོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་ནི་ཟླ་བའི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་འཛིན་པས་ན་པྲ་ཛྙཱ་དྷྲྀཀ་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པ་ལྔས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ནི། བཛྲ་ཛྙཱ་དྷྲྀཀ་གོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་བཛྲ་དྷྲྀཀ་གོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཡིད་སྐྱོ་བའི་དོན་གྱི་སྤྲོ་བའི་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། །

One who has the nature of a Victor is a Victor, meaning the Māras. Because he conquers them by means of the twelve-spoked wheel of Dharma, he is Jinajik. This is the interpretable meaning. Because he subdues the four Māras through the vajra-like samādhi, he is Jinajik; this is the definitive meaning. Regarding Ratnadhṛk: because he holds the jewel that completely fulfills all hopes, he is Ratnadhṛk. This is the interpretable meaning. Because he holds the jewel of the ultimate reality (bhūtakoṭi), he is Ratnadhṛk; this is the definitive meaning. Regarding Ārolik: ā means "from all," ro means "from saṃsāra," and lik means "going"; thus, he is Ārolik. This is the interpretable meaning. Regarding a-ra-o: because he goes to the clear light through the three wisdoms, he is Ārolik; this is the definitive meaning. Regarding Prajñādhṛk: because he holds the insight characterized by individual discernment, he is Prajñādhṛk. This is the interpretable meaning. Insight refers to the appearance of the moon and so forth; because he holds that, he is Prajñādhṛk; this is the definitive meaning. Regarding Vajradhṛk: because he symbolizes the fivefold manifest enlightenment, he is Vajrajñādhṛk. This is the interpretable meaning. Because he holds the vajra through the nature of the two truths, he is Vajradhṛk; this is the definitive meaning. Thus, the term "mantra" refers to the five [deities] beginning with Vairocana. They are the nature of the mantras of emanation for the purpose of wearying the mind.

རིམ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག་གི་དུས་སུ་སྤྲོ་བའི་རིགས་པ་དང་བཟླས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བྱེད་པའི་དུས་སུ་རང་དང་མཐུན་པའི་རིགས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཕུང་པོའི་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་མ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནི་ཁམས་སུ་ཡོངས་སུ་བརྟག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ན། རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་སའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྲ་བ་ལ་སོགས་བཞིར་ཕྱེ་བས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྲ་བའི་ངོ་བོས་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། ས་ཡི་ཁམས་སུ་ཡོངས་སུ་བརྟག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་གནས་པའི་རུས་པ་ལ་སོགས་པ་སྲ་བའི་ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ། ། བཞིར་ཕྱེ་བས་ཏེ། རེ་རེ་ཡང་འབྱུང་བ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཏི་མུག་དག་ལ་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་དགའ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་སོ། ། དེ་ནི་སྤྱན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ཁམས་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་སའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས།

"Respectively" means by way of the sequence of the purification of the aggregate of form and so forth. "Know" means that which is to be understood. "By way of reasoning" means by the reasoning of emanation at the time of the Supreme Sovereign Maṇḍala, and by the reasoning concordant with oneself at the time of performing the two types of recitation; such is the meaning. Having thus taught the classification of the aggregates through seven points, in order to teach the classification of the elements, the brief presentation of its branches is as follows: "Those four, Locanā and the rest," refers to the nature of the four consorts. "They are thoroughly imputed as elements" means they are imputed as the essential nature of the four elements, earth and so forth. Having thus explained the brief presentation, in order to state the detailed explanation and to teach the purification of the earth element as a branch of that, it is said: "Divided into the four, solidity and so forth," and so on. Based on the characteristic of the essential nature of solidity, "they are thoroughly imputed as the earth element" means that the bones and so forth residing in one's own body are thoroughly imputed as the essential nature of solidity. "Divided into four" is because each one also has the identity of the four elements. "Expressed as the purification of delusion" means thinking of that which possesses joy in Vairocana, the purification of delusion. "She is Locanā" is because the earth element appears as the nature of the absence of parts. "Renowned" means that she is universally known. Having thus taught the purification of the earth element,

ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཞུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཞུ་བ་ནི་འཇམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཅིན་མཆི་ཁུ་བ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅི་བ་དང་། མིག་ཆུ་དང་། གཙོ་བོའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའོ། ། རྫས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་རྟེན་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའོ། ། ཆུའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། ། ཆུའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བདག་གི་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཱ་མ་ཀཱི་སྟེ། དེའི་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། མེའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་ལུས་ལ་དྲོ་བའི་རྣམ་པའོ། ། བཟའ་བཏུང་སྨིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་བའི་རྫས་སྨིན་པ་དང་། བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་ནང་གིའོ། ། གཟི་བརྗིད་འཕྲོག་པའི་མེ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟི་བརྗིད་འཕྲོག་པའི་མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་བར་བྱེད་པའོ། ། མེ་ཡི་ཁམས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་ཞེས་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲགས་པའོ། ། གོས་དཀར་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་སུ་རྟོག་པ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གོས་དཀར་མོའོ། ། སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མེའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་དང་རྔུབ་པ་རབ་ཏུ་འཕེལ། །

In order to describe the purity of the water element, it is said, "melting" and so forth. "Melting" is because it is of a gentle nature. "Urine, tears, semen, and so forth" refers to urine, tears, the primary seed, and so on. "Whatever substances depend upon the support" refers to the distinctions of blood and so forth. "Is known as the water element" is said in accordance with worldly convention. Because it completely exhausts the self-nature of conceptualization within the water element, she is Māmakī; the meaning of "its nature of emanation" is that it takes on its form. Having thus shown the purity of the water element, in order to describe the purity of the fire element, it is said, "heat" and so forth. This refers to the aspect of heat within one's own body. "The ripening of food and drink" refers to the ripening of common substances and internal food and so forth. "Characterized by the fire that robs of splendor" means the characteristic of the fire that robs of splendor is to cause heat. "Should be known as the fire element" refers to what is renowned in the world as the fire element. "The nature of the emanation of Pāṇḍaravāsinī" means that because she makes conceptualization within the fire element invisible, she is Pāṇḍaravāsinī. "The nature of emanation" means that her essence is thus pure. Having thus shown the purity of the fire element, in order to describe the purity of the wind element, it is said, "the increase of inhalation and exhalation."

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་རང་གི་ལུས་ལ་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། རླུང་རྣམས་ཀྱི་ནི་དམ་ཚིག་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་རླུང་དང་དབང་པོའི་རླུང་རྣམས་ཀྱི་བཅུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་འོས་པའི་བྱ་བའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ལ་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མཆོག་གོ། ། བརྐྱང་བ་དང་བརྐུམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འོག་དང་སྟེང་དུ་བྱེད་པ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའོ། ། དེ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་སུ་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མིང་ནི་གྲགས་པའོ། ། སྒྲོལ་མ་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན་སྒྲོལ་མའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ཁམས་བཞི་པོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དེ་ལྟར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་སོ། ། འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོ་བཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སོ། ། མཆོག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་མོའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་གོ། ། དེ་ལྟར་ཁམས་བཞི་པོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་ནས། སྤྲོ་བའི་སྔགས་བརྗོད་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། མོ་ཧ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མོ་ཧ་ར་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། དེ་ལ་དགའ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། །

Thus it is said: the vital breath (prāṇa) and the downward-clearing wind (apāna) enter into one’s own body. "The supreme samaya of the winds" refers to the tenfold nature of the winds of the aggregates and the winds of the sense faculties. "Samaya" means one’s own appropriate activity. "Supreme" means supreme because it possesses the nature of sustaining the aggregates and so forth. It has the nature of extending and contracting. "Acting below and above" means arising and entering above and below. "That is known as the wind element" means that is its renowned name. "The nature of the emanation of Tārā" means that because it liberates one from the conceptualizations of the wind element, it is the nature of Tārā; such is the meaning. Having thus shown the purification of the wind element, in order to summarize the four elements, it is said: "In that way, the four elements also..." This refers to the logic previously explained. "The four elements also" refers to the four great elements. "Consciousness" means that which is to be known. "Yoga" refers to the yoga of the four goddesses, Locanā and the others. "Supreme" means the supreme nature of the goddesses. Having thus shown the summary of the four elements, in order to explain the recitation of the emanation mantras, it is said: "Moharati," and so forth. "Mohara" is Vairocana. That which possesses joy (rati) in that is so called. This is the interpretable meaning.

གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པས་འོད་གསལ་ལ་དགའ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རཱ་ག་ར་ཏི་ཏེ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དྭེ་ཥ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྭེ་ཥ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་ལ་དགའ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི། དྭེ་ཥ་ར་ཏི་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཞེ་སྡང་གི་རྣམ་པར་དག་པ་འོད་གསལ་ལ་དགའ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ཥ་ར་ཏིའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རཱ་ག་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རཱ་ག་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སོ། ། དེ་ལ་དགའ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི། རཱ་ག་ར་ཏི་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆགས་པ་ནི་ཆགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འོད་གསལ་ལ་དགའ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རཱ་ག་ར་ཏི་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཛྲ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཛྲ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ལ་དགའ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བཛྲ་ར་ཏིའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལ་དགའ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བཛྲ་ར་ཏི་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞི་པོའི་གོ་རིམ་གྱིས་སོ། ། སྔགས་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བའི་སྔགས་རྣམས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དུ་གྲགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་མོ་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཆོ་ག་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག་གི་དུས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཡི་གེ་སྤྲོས་པ་དང་བཟླས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །

That which possesses joy in the clear light through the complete purity of delusion is Rāgarati; this is the definitive meaning. Regarding the term Dveṣarati: dveṣa is Akṣobhya. That which possesses joy in him is Dveṣarati; this is the interpretable meaning. That which possesses joy in the clear light through the complete purity of hatred is Dveṣarati; this is the definitive meaning. Regarding the term Rāgarati: rāga is Amitābha. That which possesses joy in him is Rāgarati; this is the interpretable meaning. Attachment is the complete purity of attachment; that which possesses joy in the clear light is Rāgarati; this is the definitive meaning. Regarding the term Vajrarati: vajra is Amoghasiddhi. That which possesses joy in him is Vajrarati; this is the interpretable meaning. That which possesses joy in that which is endowed with the characteristics of the vajra, such as the aforementioned [qualities], is Vajrarati; this is the definitive meaning. "In that sequence" means by the order of the four elements, earth and so forth. "The mantras" refers to the mantras of emanation. "Siddhi" is what is renowned in the Mahāyoga Tantra. "Of those" refers to those goddesses of the elements. "By the ritual" means following the previous procedure during the time of the Supreme Sovereign Maṇḍala, in accordance with the emanation and recitation of the syllables that are the essence of bodhicitta. Thus, the detailed explanation of the six aspects of the meaning is concluded.

འདི་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཚོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནང་གི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། ལྷ་མོའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཡུལ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་རོ་མཉམ་པའི་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་གཅིག་པུ་རྒྱུ་གཅིག་པུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་གཅིག་པུ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྟེ། རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཉིས་ཀ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། སྔོ་སེར་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། རིང་དང་ཐུང་བའི་རྣམ་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་དང་། རིང་བ་དང་། ཐུང་བ་དང་། ཟླུམ་པ་དང་། མཉམ་པ་དང་། མི་མཉམ་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་ངོ་བོས་སོ། ། གཟུགས་ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། ། ལྷ་མོ་དེ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ། །

Having thus taught the classification of the elements along with their subdivisions, in order to express the classification of the objects, the branches are briefly shown by the words: "The collection of objects such as form," and so forth. There are five types of objects that serve as the domains for the internal [faculties] such as the eye. Regarding the phrase "the characteristics of the goddesses' forms," this is because of the nature of Rūpavajrā and the others, according to the reasoning that will be explained. "Consciousness" refers to cognition. "Supreme yoga" refers to the fact that the sense faculties, which are the nature of the Bodhisattvas, are of the same essence as the realization of the equal taste [of the objects] together with the characteristics of Rūpavajrā and the others. "The single cause of emptiness alone" means that the single luminosity itself is the cause; the meaning is "that which has become the cause." Through the meditative union of both, the state of the all-empty is actualized. Having thus explained the brief summary, in order to state the detailed explanation, the purification of form is shown by the words: "Through the divisions of blue, yellow, and so forth," meaning by the divisions of blue, yellow, red, white, and so on. "By way of long and short aspects" means by way of the nature of shapes such as high, low, long, short, round, even, and uneven. "Form is to be known" is the remainder of the phrase, meaning form is to be cognized. "That goddess is Rūpavajrā."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་གཟུགས་ལ་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། སྒྲ་ཡི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། འཁར་རྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཁར་རྔ་ནི་ཏིང་ཏིང་ཤགས་ལ་སོགས་པའོ། ། སིལ་སྙན་ནི་རྫ་རྔ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རོལ་མོའོ། ། སྦུབས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། གླིང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པི་ཝང་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། རྔ་སྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རོལ་མོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ། ། བསྟོད་དང་སྨད་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དག་གོ། ། སྒྲའི་རྡོ་རྗེ་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཟུང་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དབང་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། སད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ། འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་སྒྲའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། དྲིའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དྲི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྣའི་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། ། ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་ང་བའི་ངོ་བོ་སྟེ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

This means that conceptualization regarding the object of form falls into emptiness. "Possessing the nature of the apprehended and the apprehender" means that the apprehended refers to the aforementioned form, and the apprehender is the aspect of emptiness that grasps its essence. Having thus shown the purity of form, in order to show the purity of sound, the text says "gongs" and so forth. "Gongs" refers to cymbals and the like. "Musical instruments" refers to music produced from clay drums and so forth. "Hollow tubes" refers to that produced from flutes and the like. "Likewise" refers to that produced from lutes and the like. "Melodious drums" refers to that arising from other types of musical instruments. "Praise, blame, and so forth" refers to the sounds of praise, blame, and so on. "As Śabdavajrā" means they should be understood as having the nature of Śabdavajrā. "The nature of the apprehended" means that Vajrapāṇi, the purity of the ear faculty, is to be apprehended. "Supreme" means because ordinary conceptualization has been abandoned. "Consciousness" refers to that which has the nature of the reversal of conceptualization regarding objects and faculties. "Awakens" means through the realization of the nature of clear light. Having thus shown the purity of sound, in order to express the purity of smell, the text says "smell," which is the object of the nose faculty. "Foul" refers to the nature of a bad odor, because it is unpleasant.

དྲི་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་ཞིམ་པ་སྟེ། སྔར་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་སྣ་ཚོགས་པ་འདྲེས་པར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། མཆོག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ནོ། ། དྲིའི་རྡོ་རྗེ་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའོ། ། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣའི་དབང་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཡུལ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆེར་འབར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མལ་པའི་རིམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བདེ་བ་སྟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དྲིའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། རོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རོ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཁ་བ་དང་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེའི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལྡན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལན་ཚྭ་སྐྱུར་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་བ་དང་། བསྐ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་སོ། ། རོ་རྡོ་རྗེ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་བའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེའི་དབང་པོའི་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའོ། ། འདིར་དབང་པོ་རེ་རེ་ཡང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། རེག་བྱའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Fine fragrance" refers to a sweet scent, as it is the opposite of the former. "Blended" refers to that which arises from the mixing of various scents. "Supreme" refers to others. "Gandhavajrā" refers to the transformation of conceptualizations of smell into emptiness. "The aspect of the apprehended" refers to the fact that the nose faculty, which is the purity of Ākāśagarbha, has become the object itself. "Greatly blazing" refers to the bestowing of sublime bliss, precisely because it is the antidote to ordinary conceptualizations. Having thus shown the purity of smell, in order to express the purity of taste, it says "the six tastes," categorized by bitter, sour, and so forth. "Supreme" refers to the fact that it satisfies the tongue faculty. "Endowed with" refers to the nature of meditating on the essence of the deity's form. "By the divisions of salty, sour, and so forth" refers to the specific distinctions of bitter, sour, salty, and astringent. "Rasavajrā" refers to the transformation of conceptualizations of taste into emptiness. "The aspect of the apprehended" refers to the purity of the tongue faculty as Lokeśvara. This is because it has become the object of form. "In every way" means that "all" refers to the aspects of form and so forth; here, each individual faculty appears as various objects. Having thus shown the purity of taste, in order to express the purity of touch:

འཇམ་དང་རྩུབ་པའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇམ་དང་རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡིས་སོ། ། རེག་པ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རེག་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་བདག་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའོ། ། རེག་བྱའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པས་སོ། ། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་གཙོ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྣམ་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་རང་ཉིད་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་དང་འཁྱུད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མདོར་བྱས་ལས། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་འཁྱུད་པ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་ནི་གནས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་དག་གིས་ཡུལ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་ནས། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱེ་བས་སོ། ། བརྟེན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མིག་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱི་བརྟན་པ་སྟེ། རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་པའོ། །

"By the division of smooth and rough" means by the division of smooth, rough, and so forth. "Tactile objects are to be known" means that tactile objects are to be understood. If one asks how, it is said: "by way of their classification," as it is stated: "Tactile objects consist of eleven natures." "That very thing" refers to tactile contact. This is because it renders the conceptualization of tactile objects into emptiness. "The aspect of the apprehended" refers to the body faculty, because it has become the object of the purification that clears away all obscurations. "To its own lord" means that its own aspect of the apprehended is the central lord Akṣobhya, because of being embraced by him; such is the meaning. As it is said in the Piṇḍīkṛta-sādhana: "The tactile Vajradhātvīśvarī, embraced by Vajrasattva, is the abode." Having thus described the classification of the objects along with their two-fold divisions, in order to describe the classification of the internal sense bases, the brief presentation of its branches is stated: "The eight collections of consciousness," and so forth. This is by way of the division into the six collections of consciousness, the afflicted mental consciousness, and the ālaya-vijñāna. "Supported" means the support for the eight [faculties] to be explained, such as the eye and so forth; it has the meaning of "basis." For that very reason, "to the faculties such as the eye" means supported by the eight.

དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྐྱེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་སྙིང་པོ་དང་པོར་བྱས་ནས། ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དངོས་པོའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། རྒྱས་པར་བརྗོད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མིག་གི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། མིག་གཉིས་ས་ཡི་སྙིང་པོར་གསུངས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་མིག་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སའི་སྙིང་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཡུལ་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་དཔའ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྨད་དུ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་རྣམས་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཅི་རིགས་པར་རོ། ། གཞན་ཡང་། རང་གི་ངོ་བོ་སྤྲོ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་ལ་སྤྲོ་བ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་མིག་གི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། རྣ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྒྲའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒྲའི་རྣམ་པ་པི་ཝང་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས།

Based on that, it is for the sake of generating the entities of the eight collections of consciousness. Regarding the phrase "the Bodhisattvas to be generated," one should understand them as the essence of the Sons of the Victorious Ones, beginning with Kṣitigarbha and ending with Samantabhadra. Based on their purity, the "sequence of non-erroneous entities" means the sequence of the eye and so forth. Having thus explained the brief presentation, in order to express the detailed explanation, the purity of the branch of the eye faculty is stated: "The two eyes are taught to be Kṣitigarbha." This means the two eyes are the nature of the Bodhisattva Kṣitigarbha. Because they generate the great elements such as earth and so forth, which are the objects of that [eye], and because they are realized as having the characteristic of conceptualization, they are called "Bodhisattvas." "Bodhi" is the essence of the three bodies (kāyas); because this "sattva" (being) possesses that, it is so called. "Wondrous" means that they accomplish the welfare of others through various means. "Respectively, forms and so forth" means that they also engage with the five objects, such as forms, in whatever way is appropriate. Furthermore, "they emanate their own essence" means they emanate the aspect of their own unborn nature. Having thus shown the purity of the eye faculty, in order to establish the purity of the ear faculty, it is said: "The aspect of sound," and so forth. This refers to the aspects of sound through the divisions of the lute and so forth.

ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲའི་རྣམ་པ་ཀུན་བཅད་པས། ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དབྱེ་བ་སྟེ། ཁྱད་པར་ལ་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའོ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དག་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། སྒྲ་ཡི་རྣམ་ཤེས་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ལ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པས་ན། དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྣ་བའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། སྣའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དྲིའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དྲི་རྣམ་པ་བཞིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། རྟོག་པའི་ངོ་བོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་པ་པོའོ། ། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། སྣ་ཡི་རྣམ་ཤེས་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣ་ལ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པས་དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་སྣའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ལྕེའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རོ་ཡི་བྱེ་བྲག་ལ་རྟོག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རོ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི།

By severing all aspects of the sound of diverse [phenomena], it is the aspect in which ordinary conceptualization is completely grasped. That itself is the classification, because it serves as the antidote to the conceptualization of various specificities. Through the thorough cultivation of that, there is analytical investigation. Regarding the term "Vajrapāṇi," it is because one realizes that the conceptualization of sound is empty of the very nature of Vajrapāṇi. "Correctly explained" means it is expressed. Regarding the phrase "the characteristic of the auditory consciousness," it is because one knows that sound is primordially unborn; thus, it possesses that characteristic. Having thus shown the purity of the ear faculty, in order to show the purity of the nose faculty, it is said: "conceptualization of the distinctions of odor." The conceptualization of the four types of odor is that which is the thorough classification of the nature of conceptualization; one meditates upon that by means of the nature of universal emptiness. Regarding the term "Ākāśagarbha," it is because one apprehends the conceptualization of odor through emptiness. "Knows" means it is to be known. Regarding the phrase "the characteristic of the olfactory consciousness," it is because one knows that the nose, which performs the apprehension of odor, is primordially unborn; thus, it is the characteristic of that primordial wisdom (jñāna). Having thus shown the purity of the nose faculty, in order to express the purity of the tongue faculty, it is said: "conceptualization of the distinctions of taste." This is the nature of conceptualizing the distinctions of the six types of taste. Its thorough classification is:

རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་བསྒོམ་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཏུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པའི་རོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས། རང་དགའ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། ལྕེའི་རྣམ་ཤེས་མཚན་ཉིད་ནི། ལྕེའི་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རེག་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་སྤྱོད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། ། དེའི་ཀུན་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་བསྒོམས་པས་སྒོམ་པའོ། ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་སེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རེག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་ཆགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི། དུས་དེ་ཙམ་དུ་བཟླས་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བའོ། ། རེག་བྱའི་རྣམ་ཤེས་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་ལ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་སྤྱོད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས། རྫས་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།

This is the aspect of differentiation. In that regard, it is meditated upon through the aspect of universal emptiness. Regarding the phrase "as the Lord of the World" (Lokanātha): because one realizes emptiness regarding the various distinctions of taste that exist in the world, and thereby attains self-satisfaction, one is the "Lord of the World." "Know" means that which is to be known. As for the characteristic of tongue-consciousness: it is the characteristic of that consciousness which knows the tongue and its objects to be emptiness. Having thus shown the purification of the tongue faculty, in order to express the purification of the body faculty, it is said: "Engaging with the varieties of the tangible." This is the differentiation consisting of eleven aspects. By meditating on that through the aspect of universal emptiness, it is "meditation." Regarding the phrase "Dispeller of All Obscurations" (Sarvanīvaraṇaviṣkambhin): because one completely dispels all obscurations—namely, the afflictions of attachment—that arise through the power of touch, and because one recites [the name] at that very time, one is the "Dispeller of All Obscurations." As for the characteristic of tangible-object-consciousness: it is the consciousness that is primordially produced in relation to touch; that which possesses such a characteristic is so called. Having thus shown the purification of the body faculty, in order to express the purification of the mind faculty, it is said: "Engaging with the varieties of the mind." In relation to the varieties of the mind, there is the characteristic of the sense base of phenomena (dharmāyatana), which consists of seven substances.

ཡུལ་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་ནི་མ་ལུས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྒོམས་པས་དེ་སྒོམ་པ་པོའོ། ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇམ་དཔལ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་རྒྱུས་པ་ཀུན་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུས་པ་ཀུན་ལ་ངེས་པར་སྦྱར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུས་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་ནི། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ལའོ། ། ཡོངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་སོ། ། སྒོམ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒོམ་པ་པོའོ། ། བྱམས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུས་པ་ཀུན་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བག་ཆགས་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་རྒྱུས་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ལུས་ཐམས་ཅད་ཚིགས་སུ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྩ་རྣམས་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

In relation to the subject, whatever conceptualization has the characteristic of various conceptual constructions is the nature of conceptualization. Its specific divisions are the distinctions. In that regard, "thoroughly" means without exception; by meditating on the aspect of emptiness, one is the meditator. Regarding the statement, "the mental consciousness," if one asks, "What is it that is renowned in the world and is called Mañjuśrī?" it is because of knowing its lack of intrinsic nature. Having thus shown the purification of the mental faculty, in order to express the purification of all the sinews that remain as the physical faculty, it is said: "Thoroughly applied to all the sinews." The specific application to all the sinews belonging to the body is the distinction of perfect application. "Completely" means thoroughly. "The meditator" refers to the meditator of the lack of intrinsic nature. "Fully known as love itself" means that by fully knowing all the sinews as being without intrinsic nature, a special joy is generated. "The nature of habitual tendencies and conceptualization" means for the purpose of purifying the afflicted mental consciousness. Having thus shown the purification of the thorough application to all the sinews that remain as the physical faculty, in order to show the purification of all the joints of the body, it is said: "The channels are of an individual nature."

རང་གི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་རྩ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྩ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་ནས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཀུན་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་བདག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོའི་བདག་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ལ་དབེན་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཟང་པོ་ནི་དགེ་བ་གང་རྣམས་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི། དེ་ལྟར་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་སོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཡང་དག་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མིག་སོགས་དབང་པོ་རྣམ་ཤེས་ནི། །

The nature of the classification of all the channels belonging to one’s own body is that of a sublime nature. Regarding the phrase "the basis of all bliss," it is because, having reversed the fundamental conceptualizations, one relies upon all supramundane bliss. Regarding the term "supreme," it is because it is utterly secluded from the shapes of faces and so forth. Regarding the phrase "the self that is the nature of all things," it refers to that which possesses the identity of the essence of all entities. This is because it is renowned as Samantabhadra, the nature of the purified ālaya-vijñāna in all its aspects. Regarding the term "Samantabhadra," "all" (samanta) refers to the distinctness of being secluded from the conceptualizations of the channels, and "good" (bhadra) is understood as those things which are virtuous. Regarding the phrase "this is," it is because it is designated by this very aspect. Having thus taught the detailed explanation through eight points, the summary is stated: "In that way, the eight collections of consciousness, etc." This refers to the essence of the purification of the eight collections of consciousness, such as the eye-consciousness and so forth. Regarding the phrase "perfect suchness," it is because it is the very essence of the purification of the internal sense bases. Regarding the term "unsurpassed," it is because it serves as the cause of suchness, characterized by the unsurpassed isolation of the body. "The eye and so forth, the faculties, and the consciousnesses..." [is the beginning of the next section].

ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་པོ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་གཉིས་པོ་དག་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཉིས་པོ་དག་གི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བགྲངས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། ། གཟུགས་སོགས་མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་དང་། རྒྱུས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། ། མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་གི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། རྗེ་ངར་དཔུང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཡོན་པ་དང་གཡས་པའི་པུས་མོ་གཉིས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབྱུག་པ་སྔོན་པོ་དང་། སྟོབས་པོ་ཆེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སོ། ། དཔུང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔུང་པ་གཡོན་པ་དང་གཡས་པ་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དང་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་གནས་སོ། ། ཕྲག་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པ་དང་གཡོན་པའི་ཕྲག་པ་གཉིས་ནི་མི་གཡོ་བ་དང་། འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སོ། ། སྟེང་དང་འོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོ་དང་། རྐང་པའི་མཐིལ་གཉིས་ནི་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སོ། ། བུག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཁ་དང་རྡོ་རྗེའི་ལམ་དག་བསྡུས་པའོ། །

Regarding the phrase "the six sense bases, such as the eye," the two specific types of the body sense base are counted as the purified nature of the two: the afflicted consciousness and the all-basis consciousness; thus, there are eight collections of consciousness. Regarding the phrase "the characteristic of seeing forms and so forth," this refers to the specific objects of the body sense base, which are characterized by the six [objects] such as form, as well as all the sinews and all the collections of limbs. The phrase "characteristic of seeing" means the characteristic of seeing and so forth. Having thus shown the division of the internal sense bases in three ways, in order to state the division of the limbs themselves, the brief presentation of those limbs is taught by the words "the shanks and the upper arms," and so forth. The two knees, left and right, are respectively the abodes of Nīladaṇḍa and Mahābala. The "upper arms" refers to the left and right upper arms, which are the abodes of Yamāntaka and Prajñāntaka. The "shoulders" refers to the right and left shoulders, which are the abodes of Acala and Takkirāja. "Above and below" refers to the head and the soles of the feet, which are the abodes of Uṣṇīṣacakravartin and Sumbharāja. By the phrase "the openings of the apertures," the mouth and the vajra path are included.

འདི་ཡང་པདྨ་མཐར་བྱེད་དང་བགེགས་མཐར་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་གནས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ་མདོར་བྱས་ལས། ལག་པ་གཡས་པར་གཤིན་རྗེ་གཤེད། ། གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་གཡོན་པ་ལ། ། ཁ་ལ་རྟ་མགྲིན་བསྒོམ་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལ་ནི་བདུད་རྩི་འཁྱིལ། ། དཔུང་པ་གཡས་པར་མི་གཡོ་བ། ། འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་གཡོན་པ་ལ། ། དབྱུག་པ་སྔོན་པོ་ཆེར་འབར་བ། ། པུས་མོ་གཡས་པ་ལ་ནི་བསམ། ། པུས་མོ་གཡོན་པར་སྟོབས་པོ་ཆེ། ། མགོ་ལ་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར། ། རྐང་པ་གཉིས་ལ་དགོད་པ་ནི། ། གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོ་བསམ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་གནས་ལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་ཏེ། ཁྲོ་བོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་པ་བཅུ་ཡི་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྒྱལ་བ་ཤེས་པའོ། ། དེ་ལ་གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་དང་པོའོ། ། གང་ཞིག་ཀུན་འབྱུང་སྤང་བྱར་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཉིས་པའོ། ། གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་གསུམ་པའོ། ། གང་ཞིག་ལམ་ལ་ལམ་དུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་བཞི་པའོ། ། གང་ཞིག་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཟད་པ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལྔ་པའོ། ། གང་ཞིག་སྲིད་པར་འགྲོ་བ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་ནི་དྲུག་པའོ། ། གང་ཞིག་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉེ་བར་གཅོད་པ་ཤེས་པ་དེ་ནི་བདུན་པའོ། །

This is also the location of Padmāntakṛt and Vighnāntakṛt. As it is said in the Piṇḍīkṛta-sādhana: "In the right hand, Yamāntaka; in the left, Aparājita. On the mouth, one should meditate on Hayagrīva; on the vajra, Amṛtakuṇḍalī. On the right upper arm, Acala; on the left, Kāmarāja. On the right knee, one should contemplate the greatly blazing Nīladaṇḍa; on the left knee, Mahābala. On the head, Uṣṇīṣacakravartin; to be placed on the two feet, one should contemplate Sumbharāja." Thus it is taught. Regarding the phrase "all such locations," it means they abide pervading the entire body, because they are the very nature of the wrathful deities (krodha). "The characteristics of the ten cognitions" refers to: the cognition of suffering, the cognition of origin, the cognition of cessation, the cognition of the path, the cognition of exhaustion, the cognition of non-arising, the cognition of phenomena (dharma), the subsequent cognition, and the cognition of complete victory. Among these, the first is the cognition that suffering is without arising. The second is the cognition that the origin is to be abandoned. The third is the cognition of the cessation of suffering. The fourth is the cognition of the path as the path. The fifth is the cognition of the exhaustion of attachment, aversion, and ignorance. The sixth is the cognition that rebirth in existence does not arise. The seventh is the cognition that thoroughly cuts through the phenomena of the five aggregates.

གང་ཞིག་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་དེ་ནི་བརྒྱད་པའོ། ། གང་ཞིག་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་དང་གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ལ་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ནི་དགུ་པའོ། ། གང་ཞིག་སྒྲུབ་པ་ཤེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དེ་ནི་བཅུ་པའོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས་ཁྲོ་བོའི་སྔགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དོ། ། གཤིན་རྗེ་ནི་དམྱལ་བའོ། ། དེ་ལ་ཁྲོ་བ་ཆེན་པོས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐར་བྱེད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། གཤིན་རྗེ་ནི་མ་རིག་པའོ། ། དེ་ལ་འོད་གསལ་གྱི་ངོ་བོས་མཐར་བྱེད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་དོ། ། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་བཅད་པས་ཉོན་མོངས་པ་མཐར་བྱེད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་བོ། ། དེ་ལ་འོད་གསལ་བ་ཞུགས་པས་མཐར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། པདྨ་མཐར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་མཐར་བྱེད་དོ། ། ཆུ་ཡིས་མི་གོས་པའི་པདྨ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པས་མ་གོས་པར་གྱུར་པས་དེ་རྣམས་མཐར་བྱེད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། པདྨ་ནི་སྐྱེ་གནས་སོ། ། མཐར་ནི་དབུས་ཏེ། དེ་ལ་བདེ་བ་བྱེད་པས་ན་པདྨ་མཐར་བྱེད་དེ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ།

That which is the knowledge of what is called "impermanence" and so forth is the eighth. That which is the knowledge of the minds of other sentient beings and other individuals through the mind itself is the ninth. That which is the knowledge of accomplishment and the knowledge of total exhaustion is the tenth. "Thorough knowledge" means by means of the analysis characterized by the conceptualization previously described. Having thus explained the brief presentation, in order to state the detailed explanation by way of the mantras of the wrathful deities, "Yamāntaka" is spoken. Yamāntaka: "Yama" is hell. Because he brings an end to that through great wrath and meditative absorption, he is called by that name; this is the interpretable meaning. "Yama" is ignorance. Because he brings an end to that through the essence of clear light, he is called by that name; this is the definitive meaning. "Prajñāntaka" means the ender of wisdom. Because he brings an end to the afflictions through the cutting off of wisdom, he is called by that name; this is the interpretable meaning. Because the engaging consciousness is of the nature of transformation, it is "wisdom." Because he brings an end to that by entering into the clear light, he is "Prajñāntaka"; this is the definitive meaning. "Padmāntaka" means the ender of the lotus. Because he brings an end to those [afflictions] by becoming unstained by afflictions, like a lotus unstained by water, he is called by that name; this is the interpretable meaning. "Padma" is the source of birth. "Anta" is the center; because he brings about bliss therein, he is "Padmāntaka"; this is the definitive meaning.

། དེའི་རྗེས་ལ་བགེགས་མཐར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བགེགས་མཐར་བྱེད་དོ། ། བགེགས་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ན་བགེགས་མཐར་བྱེད་དེ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། བགེགས་ནི་ཁམས་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འཆང་བས་མཐར་བྱེད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་ནི་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་འཆིང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེད་པ་ཁམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་འཆིང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོའོ། ། དེ་བཞིན་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བགེགས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོབས་པོ་(ཆ་,ཆེ་)ཞེས་བྱ་བ་ནི། བགེགས་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པས་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབྱུག་པ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབྱུག་པ་སྔོན་པོས་གདུག་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གནོད་མཛེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགེགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འཇོམས་པས་གནོད་མཛེས་ཏེ། དེའི་ངོ་བོས་གསལ་བས་ན་གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོའོ། ། གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙུག་ཏོར་མགོར་བྱས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པའི་བགེགས་རྣམས་བཟློག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འཁོར་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་སྟེང་གི་ཆ་ལ་བསྒྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ག་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི། གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བོ་བཅུའོ། ། གནས་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་དཔུང་པ་དང་ཉེ་བའི་དཔུང་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །

Following that, regarding the one called Vighnantakṛt (Vighnantaka): he is the "End-maker of Obstacles." Because he destroys obstacles, he is called Vighnantaka; this is the interpretable meaning. In the definitive meaning, "obstacles" refers to the elements. Because he holds the wisdom of skillful means and brings them to an end, he is so named. Regarding the one called Takkirāja (King of Desire): "desire" refers to the activity of binding the malevolent. Because he binds the malevolent through the application of the elements, and because he is a king who makes things manifest, he is the King of Desire. Likewise, regarding the one called Acala (Immovable): it is because he is unmoved by obstacles. Regarding the one called Mahābala (Great Strength): it is because he possesses great strength by repelling obstacles and so forth. Regarding the one called Nīladaṇḍa (Blue Staff): he is so called because he possesses a blue staff that terrifies all malevolent sentient beings. Regarding the one called Sumbharāja (King Sumbha): he is "Sumbha" because he utterly destroys all obstacles. Because he is manifest in that essence, he is the King Sumbha. Regarding the one called Uṣṇīṣacakravartin (Uṣṇīṣa Wheel-Turner): having placed the uṣṇīṣa upon the head, he first repels the obstacles that roam in space. Because he possesses the nature of turning the "wheel"—the maṇḍala circle—upon the upper portion, he is the Uṣṇīṣacakravartin. Thus, "those" refers to the ten wrathful deities. "The division of locations" refers to the divisions of the arms, secondary arms, and so forth, as explained immediately prior.

རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་གསལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་མི་བསྐྱོད་པའམ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་གསལ་བ་ནི་སྐྱེས་པའོ། ། རང་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཡོངས་སུ་གསལ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་ཐོབ་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། བདག་གི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་རྒྱས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཤེས་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྗོད་ནས། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་བཤད་པ་ནི། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྔགས་ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ནི་ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ། །

"Completely clarified by the three vajras" means that he is born from the essence of the three secrets, Akṣobhya, or the Great Vajradhara. "Completely clarified by the divisions of his own body, speech, and mind" is the meaning of "having that as its essence." "Having become of one essence" means attaining oneness with one's own body. "Perfectly" means by way of an essence that is non-erroneous. "Relying on suchness" means relying on one aspect of the suchness that is the characteristic of the isolation of the body. Having thus taught the detailed explanation of the suchness of the self, in order to state the summary, it says "the suchness of the self." By the reasoning previously explained, the suchness of the various divisions of the aggregates, elements, and so forth within one's own body is thoroughly known as the very form of the maṇḍala circle. "According to the ritual" means by the sequence of the extensive tantra. "To be known" means that which is to be understood. "From the mouth of the guru" means from the mouth of the Vajra Master in the future. Having thus expressed the suchness of the self through these three aspects along with their divisions, in order to teach the suchness of mantra, the explanation of its essential nature is given: "the suchness of mantra." The suchness of mantras such as the ūrṇā is the very form of the syllable A.

རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེགས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། ། ཟག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་གསལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲིབ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་སོ། ། གཉིས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་སོ། ། ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྦྲུལ་དང་། བཏུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མགོ་དང་མཇུག་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྦྲུལ་དང་འདྲ་བས་ན་སྦྲུལ་ལོ། ། བཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཐའ་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་ཡོད་ཀྱང་མཇུག་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མགོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་མ་ཡོད་ཀྱང་མགོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

That which is called "supreme yoga" is the aspect of supreme meditative absorption because it is free from conceptual elaboration. That which is called "great wisdom" is because it is the thorough knowledge of luminosity. That which is called "well-expanded" is because it is all-pervasive. That which is called "unborn" is because it is without birth. That which is called "untainted" is because it is indestructible. That which is called "unmanifest" is because, although it pervades all things, it does not appear in that way. That which is called "unchanging" is because it is not altered by conceptual thoughts. That which is called "unobscured" is because the obscurations of the afflictions have been abandoned. That which is called "non-dual" is because it is without duality. That which is called "undestroyed" is because it is free from the fears of attachment and so forth. That which is called "peaceful" is because it is pacified from the very beginning. That which is called "the state of great bliss" is because all suffering has been averted. That which is called "supreme" is because it transcends the world. Having thus shown the essence of the reality of mantra, in order to explain its classifications, it is said: "snake, extraction," and so forth. It is called a "snake" because it is like a snake in having both a head and a tail. "Extraction" is because both [the head and tail] are absent. "Endless" is because, although there is a head, there is no tail. "Headless" is because, although there is a tail, there is no head. In order to show its characteristics:

ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཨོཾ་ཡིག་དང་པོ་ཅན་ནོ། ། ཧཱུྃ་དང་སྭཱ་ཧཱའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྲུལ། ། ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མགོ་དང་མཇུག་མ་དག་ཡོད་པར་ཆོས་མཐུན་པས་ཨོཾ་ཡིག་དང་སྭཱ་ཧཱའི་ཡི་གེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་མིང་ངོ་བོ་བརྗོད་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ནི་བདག་དང་འབྲེལ་པའི་མིང་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བཏུས་པའི་མཚན་ཉིད་མིང་ཅན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་དང་མཇུག་མ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར། ཊཀྐི་ཧཱུྃ་ཛཿབྱ་བ་ལྟ་བུའོ། ། ཨོཾ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཨོཾ་ཡིག་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ། ། སྭཱ་ཧཱའི་ཡི་གེ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་མ་དང་འདྲ་བ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བླ་མའི་ཞལ་གྱི་རིམ་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་གྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྭཱ་ཧཱའི་མཐའ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཇུག་མ་དང་འདྲ་བའི་སྭཱ་ཧཱའི་ཡི་གེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨོཾ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཡིག་དང་བྲལ་བའོ། ། མགོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བར་མགོ་བོ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་ནས་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་རིགས་པས་སོ། །

It is said, "Oṃ and so forth," meaning it begins with the syllable Oṃ. Regarding the phrase "ending with Hūṃ and Svāhā," it is called "complete" because it possesses a head and a tail through similarity. Regarding the phrase "expressing the essence of its own name," this refers to the mode of expressing a name associated with oneself; that is its definition. Regarding the phrase "the definition of the extracted is the name," this refers to those lacking a head and a tail, such as "Ṭakki Hūṃ Jaḥ." Regarding the phrase "beginning with Oṃ," it is because the syllable Oṃ exists at the very beginning. Regarding the phrase "whatever is called a mantra," it refers to that which has become such. Regarding the phrase "completely abandoning the syllable Svāhā," it is because that which resembles a tail is absent. Regarding the phrase "named 'endless,'" it is because it is indeed without an end. Regarding the phrase "arisen from the sequence of the Guru’s speech," the meaning is that it has arisen from the oral lineage of the Master. Regarding the phrase "ending with Svāhā," it is because the syllable Svāhā, which resembles a tail, is present. Regarding the phrase "without Oṃ," it is because it is devoid of the syllable Oṃ. Regarding the phrase "without a head," it is because, in a similar way, the head is severed. Regarding the phrase "it is explained," it means it is expressed. Having thus explained the classifications, in order to state the summary, the phrase "in that way" refers to the reasoning previously stated.

མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཤེས་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། རྒྱ་ཆེན་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལེའུ་དང་པོར་གསུངས་པའི་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་ནས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་སྤྱིའི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་རྣམ་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་སྦྱོར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དབང་པོ་བཅུ་པོ་རྣམ་ཉིད་ནི། ། རང་གི་འབྱུང་གནས་ཐམས་ཅད་ལས། ། སོ་སོར་སྡུད་པ་ཞེས་ནི་བརྗོད། ། འདོད་པ་སོ་སོར་སྡུད་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། ། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ལྔ་སྟེ།

"Characteristic" refers to the nature that functions as the uncommon essence. "Having known" means that which is to be known. "The reality of mantra" refers to those [topics] just mentioned. "Unsurpassed" is because it is realized through the very nature of the syllable A. "Of this" refers to the reality of mantra. "Vast meaning" refers to the nature of elaborations such as the subject matter to be expressed. "To be known" means that which is to be understood. "Following the Root Tantra" means by means of the reasoning taught in the first chapter of the Glorious Guhyasamāja. Having thus explained the reality of mantra through these three aspects, in order to express the reality of wisdom (jñāna), the general nature of its branches is shown by saying "the reality of wisdom." This is the aspect of the resultant union, because the conventional and the ultimate have become of one taste. "Supreme yoga" is because it is the ultimate. "Second, all things are completely abandoned" is because its nature is the reversal of all conceptualizations of duality without exception. "All faculties are joined in equipoise" is because it has the characteristic of withdrawal (pratyāhāra). As it is said: "The ten faculties themselves, from all their respective sources, are called 'withdrawal'; it is the withdrawal of desires." The "all faculties" are the five [sensory faculties].

དེ་རྣམས་ཡུལ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ནི་འབྲེལ་པའོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་པའི་ལུས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། རོ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཡུལ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་གི་རྣམ་རྟོག་ཀུན་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་ངོ་བོ་སྟེ་ངག་གི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་སྙམ་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། སྣང་བ་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རིམ་གྱིས་སེམས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། ། འདིས་ནི་སེམས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་གསུངས་སོ། ། བདག་བྱིན་བརླབས་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར། འདིས་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡན་ལག་གསུངས་སོ། ། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། འདིས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་འཛིན་པ་གཉིས་པའི་ངོ་བོ་གསུངས་སོ། ། རྨད་དུ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྲུབ་པས་སོ། ། རང་རིག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྟུང་བ་རང་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཟུང་འཇུག་གི་རྣམ་པའོ། ། འདིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐད་ཅིག་བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །

The union of those with their objects is the connection. "The body of the oneness of all things" means the oneness of all things. That which possesses a body of equal taste is so called. This demonstrates the essence of meditative concentration (dhyāna), because one knows the three types of objects to be the primordial non-arising nature of the three Tathāgatas. "Having abandoned all conceptualizations of speech" refers to the essence of vital wind and effort (prāṇāyāma), having considered it to be beyond all verbal conceptualization. "The essence of all appearances" refers to the mind having the aspect of clear light through the sequence of the three wisdoms, such as appearance and so forth. By this, the grasping of the essence of the mind as clear light is taught. "Having the nature of self-consecration" means having the identity of the illusion-like samādhi. By this, the branch of recollection (anusmṛti) is taught. "Pervading all" means pervading all phenomena, which have the nature of the three emptinesses. By this, the second essence, which grasps the aspect of natural clear light, is taught. "Wondrous" means that the welfare of sentient beings is accomplished without effort. "Self-aware" means the aspect of union (yuganaddha) itself, which is to be self-aware without falling into the two extremes. By this, that which is subsumed by samādhi is shown. "Supreme yoga" is because it is unsurpassed. "Characterized by the fourth moment."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཆ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་མོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་བྱིས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྤྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ཁོངས་སུ་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་དབྱེ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་འོ། ། རབ་འཇུག་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའོ། ། ཨོཾ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། དེ་ཉིད་ཐིག་ལེ་ནང་དུ་ཐིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཡིག་གི་ཐིག་ལེ་ནང་དུ་འདུས་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། རྣམ་པར་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པའོ། ། ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཡིག་དང་འབྲེལ་པའི་འོ། །

The phrase "the essence of the ultimate coemergent" refers to the nature of the ultimate. "Free from parts" means it is devoid of all partiality. This should be understood as being free from the conventional bodhicitta. "Omnipresent" means it pervades the three [joys], such as joy and so forth. "Subtle" means it is to be realized by subtle yogis. "Not an object" means it has not become an objective sphere of experience. "By the childish yogi" refers to the beginner who meditates on the generation stage. "Completely known by the conventional" means it cannot be expressed by words or conceptual thoughts. "The nature of the ultimate itself" means it is to be touched by yogis who have reached the final consummation. Having thus generally shown its own nature, in order to specifically describe its nature by way of inclusion: "The divisions of the completion stage" refers to the nature of the two types of completion stage. "The reality of mantra" refers to that which was just mentioned. "Clearly entering" means it is taught. "Oṃ" refers to the syllable Oṃ. "That very [syllable] dissolves into the bindu" means the bindu of the syllable Oṃ is gathered within. "Perfectly" means by relying on the nature free from conceptual elaboration. "Meditate" means to practice meditation. "Bindu" refers to that which is connected to the syllable Oṃ.

ཡི་གེ་ཨཿལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངག་གི་ས་བོན་ལའོ། ། ཐིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་འདུས་པ་སྟེ། ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་ངག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ལ་ཡང་རགས་པ་དང་ཕྲ་བའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་ངག་ལ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨ་ཡིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གི་ས་བོན་ནོ། ། ཧ་ཡིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཆའི་ངོ་བོ་ཚེག་དྲག་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལའོ། ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཧ་ཡིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཧ་ཡིག་དང་འབྲེལ་པ་ཆ་ཤས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་ས་བོན་ལའོ། ། ཧ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་ས་བོན་གྱི་ཆ་ཤས་སོ། ། ཡི་གེ་ཨུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་ཆ་ཤས་ལའོ། ། ཐིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་འདུས་ནས་འགྲོ་བའོ། ། ཡི་གེ་ཧ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཨུ་ཡིག་གི་ནང་དུ་འདུས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡི་གེ་མ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་ཐིག་ལེ་ལའོ། ། ཡི་གེ་མ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཐིག་ལེ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཧཱུྃ་ཡིག་གི་ཐིག་ལེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ལའོ། ། ཐིག་ལེ་ཡང་ནི་སྒྲ་ལ་ཐིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲག་ཅ་དང་འདྲ་བའི་སྒྲ་ལའོ། ། ཡང་དག་ཐིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་ཐིམ་པའོ། ། སྒྲ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲག་ཅའི་ངོ་བོའི་སྒྲའོ། ། སྒྲ་ཙམ་ལ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོའི་སྟོང་པ་ལའོ། ། སྒྲ་ཙམ་མཆོག་གི་ནམ་མཁའ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ནམ་མཁའ་ལའོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ནམ་མཁའ་འོ། ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའོ། །

Regarding the syllable Aḥ: it is the seed-syllable of speech. "Dissolved" (thim) means to be gathered within; for speech arises in dependence upon the body, and the body, in turn, is dissolved into speech, which possesses both coarse and subtle natures. The syllable A is the seed-syllable of the Lord of Speech himself. The syllable Ha is the nature of the two visarga (ḥ) marks, which are its own parts; in relation to that, it is without conceptual elaboration (niṣprapañca). The syllable Ha is the nature of the parts associated with the syllable Ha. Regarding the syllable Hūṃ: it is the seed-syllable of the Lord of Mind. The syllable Ha is also a part of the seed-syllable of the Lord of Mind. The syllable U is a part of the syllable Hūṃ. "Dissolved" means to go into internal gathering. The syllable Ha also is that which causes the syllable U to be gathered within. The syllable Ma also is the bindu (drop) of the syllable Hūṃ. The syllable Ma also is the very essence of the bindu. "The mere bindu" refers to the inexpressible nature of the bindu of the syllable Hūṃ. "The bindu also dissolves into sound" refers to sound that is like an echo. "Perfectly dissolved" means dissolved within. "Sound also" refers to sound in the nature of an echo. "Into the mere sound" means into the emptiness that is the nature of the perfected sound. "The mere sound into the supreme space" means into the supreme space. "That also" refers to the supreme space. "Goes" means to go.

འོད་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལའོ། ། འོད་གསལ་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའི་འདུག་པའི་གནས་སོ། ། གསལ་པོར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཆོས་དབྱིངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་ཏུ་སད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་འཆར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་གི་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཅིག་པུའི་གཞི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། འབྱུང་བ་ལྔ་ནི་ཡང་དག་བརྟན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཕྱི་ཡི་ཡུལ་དྲུག་བསྡུས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་བཅུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།

"Luminosity" (prabhāsvara) refers to that which is luminous by nature. "The state of luminosity" refers to the abiding place in the aspect of natural luminosity. "Clearly" refers to being naturally pure. "Utterly pure" refers to possessing a stainless purity. "The dharmadhātu" refers to the natural essence of all phenomena. "Non-dual" refers to the absence of conceptualization of difference. "Supreme wisdom" refers to the very nature of wisdom. "Fully awakened" refers to being purified by the power of the path. "Always arising" refers to being naturally realized. "Free from the activities of speech" refers to being beyond the domain of sound and conceptualization. "Abandoning all duality" refers to the absence of conceptualization of difference. "The five aggregates are the single basis" refers to being supported by that, as they are the nature of the five Tathāgatas. "The five elements are perfectly stable" refers to being the very essence of the elements such as earth and so forth. "Becoming the nature of the eight consciousnesses" refers to its nature being as previously described. "The collection of the six external objects" refers to being the objects such as form and so forth. "Knowing the ten winds" refers to being the nature of the ten winds. "The characteristic of cognition" refers to the characteristic of the three types of cognition.

། ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལྟར་ནང་དུ་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་རྟོགས་པ་པོའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་སྤྲོ་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྗེས་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཀུན་ནས་སྤྲོ་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། སྲིད་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་ལའོ། ། བཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་བྱེད་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཀུན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་བྱེད་པའོ། ། དཔལ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་གཉིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ཀུན་འཕེལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་འཕེལ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་ངག་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོགས་པས་མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་ཕྱུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རང་དགའ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Compendium of All" refers to the essence that condenses all stages. Having thus taught the essence of the suchness of mantra specifically by way of internal condensation, in order to express the benefits for the one who realizes it, it is said: "By the yoga of universal emanation..." This refers to the yoga of universal emanation, which is the ultimate completion stage following the generation stage, characterized by the welfare of oneself and others. "By whom" refers to the yogi who meditates on the suchness of mantra. "The three realms of existence" refers to the three worlds. "Abiding" means engaging in the conduct. "Accomplishing all siddhis" means accomplishing both mundane and supramundane siddhis. "Endowed with glory" is because the two accumulations are perfectly completed. "Increasing all fortunate aeons" means that because it causes all fortunate aeons—characterized by not being under the power of the afflictions—to increase, it is "all-increasing," for it sustains speech in all respects. "That very vajra" means that this itself is the essence of Vajradhara, because it actualizes the suchness of emptiness. "Vajrasattva" is said in relation to the Yoga Tantras. "Vajrabhairava" is so called because, like a vajra, one is not intimidated by conceptualization. "Sovereign" is because one has attained self-mastery in all respects.

ཧེ་རུ་ཀ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཧེ་ནི་རྒྱུ་སོགས་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀ་ཡིག་རྒྱུ་ནི་ཞི་བ་སྟེ། ། ལ་ཡིག་འདི་ལ་སྟོབས་དང་ལྡན། ། (རྩ་,ཙ་)ཡིག་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་ཉིད། ། ཀྲ་ཡིག་གིས་ནི་རིམ་པར་བཅིང་། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐུབ་པ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཐུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐུབ་པའོ། ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆེན་པོའོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་བཟང་བ་འདི་ལས་འབྱུང་བས་ན་ཀུན་དུ་བཟང་པོའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇམ་དཔལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇམ་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྟེ། དཔལ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ལ་ཡོད་པ་སྙམ་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་དང་དེའི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། དེའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་མེད་པས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་ཡོན་ཏན་ཚོགས་ཀྱི་གཞི། །

Regarding the term Heruka, it is because, in relation to the Yoginī Tantras, he is the very essence of the three doors of liberation. As it is said: " He is the abandonment of causes and so forth," and so on. Regarding Kālacakra, it is said: "The letter Ka is the cause, which is peace; the letter La is endowed with power in this; the letter Ca is the movement of the mind; and by the letter Kra, it is bound in stages." Regarding the Ādibuddha (Primordial Buddha), it is because he is a buddha from the very beginning, being naturally pure. Regarding the Mahāmuni (Great Sage), he is a sage because he possesses the mastery of body and so forth, and he is "great" because he is free from the characteristics of the śrāvakas and others. Regarding Samantabhadra (All-Good), he is "All-Good" because everything excellent arises from him. Furthermore, this is because he possesses the two purities and the two excellences. Regarding Mañjuśrī, "gentle" means pleasing, and "glory" (śrī) is understood as the excellence that exists in him. If one asks what that is like, it is for that reason said: "He is the nature of manifold emanation," because he is the nature of fully emanating forms in whatever way follows the inclinations of various sentient beings. Regarding "liberating the manifold," it is because he is formless due to the very absence of form in entities. He is the "basis of the collection of manifold qualities."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། ཀུན་ནས་སྤྲོ་བའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོ་བའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མ་གཡོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པས་སོ། ། དེ་རྟོགས་པ་པོའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ནས་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པ་རྣམས་སོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་བྱ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྟེན་གྱི་དབེན་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་དབང་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐྱེད་དང་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱད་སྟོང་འདྲ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཕྲ་བས་སོ། ། ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་གསལ་བས་སོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པས་སོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་སོ། ། ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། ལུང་དང་རིག་པའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རིགས་པ་དང་། ལུང་ནི་རྒྱུད་སྡེ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ།

"Thus called" means being perfectly endowed with the qualities of a buddha, such as the powers and the fearlessnesses. "The yoga of universal emanation" means through the application of emanating the form body in every respect. "Great yoga" is so called because it does not waver from its own essence. "Stainless" is so called because the welfare of others is accomplished. Having shown the benefits for the one who realizes that, in order to state the summary, it is said: "That very wisdom," and so forth; these are the points just explained. "Luminous" is so called because it is the object of yogic direct perception. "Not an object of knowledge" is so called because it cannot be fully known by ordinary beings. "Without abiding" means it is devoid of a support. "Proceeding into the dharmadhātu" is so called because such wisdom is generated through its power. "Characterized by generation and completion" is so called because of the distinction between the two stages. "Like eight thousand hair-tips" is so called because it is extremely subtle. "Extremely clear" is so called because it is exceedingly luminous. "Luminosity" is so called because it has reached the ultimate of purity. "From the mouth of the guru" means from the mouth of the master. "Object of knowledge" means that which is to be fully known. "By the distinction of scripture and reasoning" means by means of the reasoning that accords with the Mantra Vehicle and by means of scripture, which consists of the five classes of tantra and so forth.

། དབྱེ་བས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་བསྟན་ནས། དེའི་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་གསུམ་དང་དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་(ངོ་བོ་,བོ་)སྟེ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྗེས་ལ་རིམ་པ་ལྔ་པོ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་སྦ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ཡེ་ཤེས་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྣའི་རྩེ་མོ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་ཉེ་བར་སྟོན་ཅིང་། དང་པོར་དེ་རྩོམ་པ་གསུངས་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། སྣ་རྩེ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།

"Known through its divisions" means by means of its specific classifications. Thus, the suchness of wisdom has been taught through four aspects. Having thus shown the three types of suchness, in order to state their summary, it is said: "Thus, the three suchnesses and the samaya," and so forth. The essence of the suchness of the self and so on is what is called "supreme wisdom," because it is that which condenses the five stages following the generation stage. "Secret" means it is to be concealed from those who are not suitable vessels. "The fourth is the characteristic of wisdom" is said because it is the very nature of the coemergent and because its essence is a momentary state free from characteristics. From the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, this is the detailed explanation of the twenty-third chapter. Having thus taught the response to the questions concerning the objects of the three types of suchness in the twenty-third chapter, now, in order to state the response to the questions concerning the objects of the three "nose-tips," the twenty-fourth chapter is presented. First, its commencement is stated: "Then," and so forth, which follows the explanation of the twenty-third chapter. "Furthermore" indicates a distinction in relation to what preceded it. "Listen" is addressed to Vajrapāṇi as he listens. Regarding "the characteristics of the three nose-tips":

སྣ་རྩེ་གསུམ་ནི་གསང་བ་དང་། སྙིང་ག་དང་། ཁའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། ། བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་ཡིས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། དེའི་ཡན་ལག་སྣ་རྩེ་གསུམ། ། བསྟན་པས་གསུངས་པ་ནི། གསང་བ་སྙིང་ག་གདོང་སྣའི་མིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེས་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། གསུམ་པ་རྒྱུད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྩ་བའི་རྒྱུད་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས་སོ། ། གསལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ། ། འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྲུལ་པ་དང་། ཆོས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའི་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྣ་རྩེ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བ་མདོར་བསྟན་ནས། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསང་བའི་སྣ་རྩེ་བརྗོད་པའི་ཡན་ལག་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་ཆགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཆགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པ་སྟེ་ཆགས་པ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཀུན་ནས་ནོན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བདེ་བ་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཀུན་ནས་སྐྱེ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རླུང་གི་དེ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

The three "nose-tips" are distinguished by the divisions of the secret place, the heart, and the mouth; their defining characteristic is that they establish the uncommon suchness. The phrase "I shall explain" means "I shall speak." Having thus shown the introduction, in order to state the actual teaching, the branches of that [teaching]—the three nose-tips—are taught as follows: "The names are the secret place, the heart, and the face." This is what is to be expressed. Regarding the phrase "from the third tantra," it refers to the Root Tantra, the Glorious Guhyasamāja. The phrase "clearly" means as taught by the Blessed One. The phrase "by the division of the three wheels" refers to the division of the three wheels that abide in the emanation, dharma, and enjoyment [bodies]. The phrase "by the yogi" refers to those who meditate on the suchness of the winds. The phrase "the stages of meditation" refers to the stages of meditating on the suchness of the winds. Having thus briefly presented the question regarding the objects of the three nose-tips, in order to show the detailed explanation, the meditation on the substantial bindu as a branch of explaining the secret nose-tip is taught in the passage beginning with "For those who are intensely passionate." "Intensely passionate" means being intensely passionate, that is, having great passion. That which possesses that [passion] is so described; it refers to those [yogis]. The phrase "bestowing bliss" means causing bliss to be attained, which connects with the statement: "Great bliss arises from all sides." If one asks how, it is said: "By the application of the suchness of the winds."

སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རླུང་གི་སྦྱོར་བ་དག་གིས་སོ། ། རྩ་ཡི་འཁོར་ལོ་སད་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩའི་འཁོར་ལོ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་གནས་པའོ། ། སད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྒྱུས་སོ། ། ཀུན་ནས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐབས་ཤེས་རབ་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་སྐྱེ་བའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁམས་རྣམས་རོ་གཅིག་གྱུར་ནས་ནི། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རོ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དགུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བཟུང་ནས་སོ། ། གཞུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞུག་པའོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་གས་སོ། ། གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བའོ། ། རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷན་སྐྱེས་སྐད་ཅིག་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལ་དག་པའི་ཟླ་བ་དང་ཀུནྡ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་རོ་མཉམ་པ་ནི། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ལ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལས་སྤྲོ་བ་དང་། བསྡུ་བའི་རིམ་པས་བྱ་བ་རྫོགས་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

"By means of the applications of the winds of prāṇa and āyāma, the wheels of the channels are awakened." This means that the wheels of the channels reside within one's own body. "Awakening" is by way of thorough knowledge. "Arising from all sides" means arising from all sides through the power of the union of method and wisdom. "Great bliss" is the essence of bodhicitta. If one asks how, it is said: "When the constituents have become of one taste." This is by way of the thirty-two constituents being of equal taste. "Summoning" means holding [the wind] by the power of the suchness of the winds. "Inserting" means causing it to enter. "To be performed according to the ritual" means by the ritual of the suchness of the winds. "Holding" means that which is to be held. "At the tip of the vajra" means at the tip of the vajra. "Bodhicitta" refers to the conventional aspect. "Great bliss" is so called because it is concordant with great bliss. "The characteristic of the innate moment" refers to the characteristic of the illustrative innate [joy]. "The nature of the five wisdoms" means: the form of the action-bindu, which is like a pure moon or a kunda flower, is the mirror-like wisdom. The equal taste of the thirty-two constituents is the wisdom of equality. The very essence of experiencing bliss therein is the discerning wisdom. The completion of activities through the sequence of emanation and withdrawal from that is the all-accomplishing wisdom.

རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བདེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫས་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བའི་སྣ་རྩེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེའི་རྩེའམ་པདྨའི་སྣ་རྩེར་ཡང་རུང་སྟེ། དེའི་མཐར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཐའ་མར་རོ། ། ཡང་དག་གཟུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བའི་ངོ་བོའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆགས་ཆེན་སེམས་ནི་གཅིག་པུ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་ཡུལ་ལ་སེམས་གཅིག་པུ་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་བསྟན་ནས། གསང་བའི་སྣ་རྩེའི་ངོ་བོ་བཤད་པའི་ཕྱིར། པད་འདབ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྩ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྩའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་ཤུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་ཡི་འཁོར་ལོ་ཇི་སྐད་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཡི་ལྟེ་བ་སྣ་རྩེར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་དང་།

It is the wisdom of the dharmadhātu, utterly pure by virtue of being empty of intrinsic nature. "Bliss" is so called because it is the nature of phenomena as it is experienced. "Abandoning all conceptualization" means being free from all discordant factors. "The substance-drop" is so called because it is the very essence of the bodhicitta-drop. "At the secret tip of the nose" refers to either the tip of the vajra or the tip of the lotus; "at its limit" means at the very end of that. "Possessing the nature of perfect grasping" refers to the essence of the grasped. "Supreme yoga" is so called because it serves as the cause for the supreme yoga. "By the single mind of great passion" means for those in whom passion is extremely predominant. It refers to those who possess a single-pointed mind directed toward the object of great passion. Having thus taught the meditation on the substance-drop, in order to explain the nature of the secret tip of the nose, it says: "Upon the sixty-four petals." This is because the channels themselves have that shape. "Lotus" is so called because it has that specific form. "Channel-wheel" is so called because it is characterized by the samya-śakti and so forth. "As the channel-wheel appears" refers to what is taught in the seventeenth chapter. "Its center is explained as the tip of the nose" refers to the central hub of the nirmāṇa-cakra.

དེ་དང་ཉེ་བར་གསང་བའི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་རྩའི་ལྟེ་བའོ། ། སྣ་རྩེར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བའི་སྣ་རྩེར་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གསང་བའི་མིང་ཅན་ནོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གསང་བའི་སྣ་རྩེར་བཤད་ནས། སྙིང་གའི་སྣ་རྩེར་ངོ་བོ་བཤད་པ་ནི། སྙིང་གའི་སྣ་རྩེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། སྙིང་གའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་གནས་སུའོ། ། པདྨ་འདབ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་རྣམ་པ་ལའོ། ། ལྟེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་སུ་གེ་སར་དང་བཅས་པའོ། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོ་སྙིང་ག་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་སྣ་རྩེར་རོ། ། གང་ལ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་སྣ་རྩེ་དེ་ལའོ། ། སྔགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲིན་གྱི་སྒྲའི་ངོ་བོ་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ཡང་དག་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། ངག་གི་རྟོག་པ་ཀུན་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་དག་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་འབྱུང་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། དེ་ཉིད་ལས་ངག་གི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Near that, in the secret wheel, is the center of the channels of the vajra and the lotus. "Explained as the tip of the nose" refers to the secret tip of the nose. For that very reason, it is called "secret," meaning it is designated by the name "secret." It bestows all bliss. Having thus explained the secret tip of the nose in two ways, the explanation of the essential nature of the heart-tip of the nose is given in the passage beginning with "at the heart-tip of the nose." "Dharma wheel" refers to that which possesses the nature of holding its own characteristics. "Of the heart" means in the location of the heart. "Eight-petaled lotus" refers to the form of an eight-petaled lotus. "Center" means the middle, together with the filaments. "The tip of the nose is the heart" means the heart-tip of the nose. If one asks "of what?" it is said, "the mind of hatred itself," which refers to those belonging to the family of hatred. "There" means at that heart-tip of the nose. "Mantra" refers to the nature of the sound of the clouds. "Vajradhara" refers to the Great Vajradhara. "The cause for perfect emanation" is the cause of generation. "Having abandoned all conceptualization of speech" is because it transcends the domain of all verbal proliferation. "Supreme wisdom" is because it is the cause for the aspect of the supreme wisdom of clear light. "Great wonder" is because all verbal proliferation proceeds from that very [wisdom].

ཕྲ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་འཆར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནཱ་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པའོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ལྔ་པའི་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་སེམས་འཛིན་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ངོ་བོ་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་ངོ་། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། མན་ངག་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མན་ངག་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ། ། བདེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། རྒྱལ་ཞེ་སྡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེ་སྡང་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བའི་གནས་སྐབས་ཅན་ནོ། ། དབང་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་གཞན་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། མྱུར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བའོ། ། ཐིག་ལེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཞི་བའི་དེ་ཉིད་རྒྱུ་གཅིག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་མ་བསྲེས་པའི་དེ་ཁོ་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ལ་རྒྱུ་གཅིག་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཐིག་ལེའི་དབང་གིས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་བཤད་ནས།

"Subtle" means that it is the object of the subtle yoga. "Always arising" means that it exists perpetually by way of the essence of the nature of phenomena (dharmatā). "Nāda" refers to the form of the letter A. "Non-conceptual" means that it is free from the conceptualization of the fivefold essence. "Great bliss" means that by fixing the mind there, the suffering of the nature of distraction is averted. "While meditating" means that one is meditating on the mantra-drop (mantra-bindu) just as it was previously described. "Supreme yoga" means that it is supreme in relation to the practitioner of the generation stage (utpattikrama). "By means of reasoning" means by way of the nature of the subsequent instruction on the exiting and entering [of the winds]. "Having obtained the pith instructions" means having correctly realized the pith instructions. "Comfortably" means having made it comfortable. "Victorious over hatred" refers to the state in which the affliction of hatred is active. "Having brought under control" means having brought oneself under the power of the very nature of the purification of hatred. "Swiftly" means quickly. If one asks what kind of drop it is, it is said: "The single cause of the reality of peace." This means that the reality (tattva) which is unmixed with the winds of peaceful conceptualization is the single cause for the aspect of clear light; the meaning is that by the power of the drop, one is directed toward that. Having thus explained the meditation on the mantra-drop in two ways, [the text continues:]

ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེ་བརྗོད་པའི་ཡན་ལག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉི་མ་ཟླ་བ་མེ་དང་གསུམ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ངོ་བོ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པོ་འབབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལན་གསུམ་གྱིས་ནི་དབུས་ནས་ཁྱབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་གྱི་དབུས་སུ་ཆུད་པའོ། ། གདོང་གི་སྣ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེའོ་ཞེས་བྱར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། རླུང་རྣམས་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམས་ནི་ལྔའམ་བཅུའི་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་དུ་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་མདོར་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གནས་པའི་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེ་དེ་ལའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེའོ། ། གཏི་མུག་གིས་གནོན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པས་དཀྲུགས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། གཏི་མུག་མཆོག་ལས་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་འབིགས་པར་བྱེད་པའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གཏི་མུག་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྒྱུ། ། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་མངོན་པར་བརྗོད། ། གཞན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་ནི། ། དེ་སྤངས་པས་ནི་སྤངས་པའོ། །

Now, in order to show the essential nature of the branch that describes the conventional tip of the nose, it is said: "The sun, the moon, and fire—these three." This refers to the essences of the lalanā, rasanā, and avadhūtī, because they cause the three elements to flow. "Pervading the center three times" means being contained within the center of the three channels. "The nose of the face" refers to the conventional tip of the nose. "Is called" means it is so designated. "The characteristics of the abodes of the winds" refers to that which possesses the characteristics of the abodes of the five or ten winds. Having thus shown the essential nature, in order to briefly explain the meditation on the bindu of light rays within that very place, the activity residing therein is taught. "Therein" means in that conventional tip of the nose. "Great wisdom" (jñāna) is so called because it accomplishes the vajra recitation. "Great bindu" refers to the bindu of light rays. "The mind oppressed by delusion" refers to a yogi whose mental continuum is agitated by ignorance. "Meditative concentration" (dhyāna) refers to that which is to be meditated upon. "Victorious over supreme delusion" means piercing through ignorance. "Supreme" refers to delusion, because it serves as the cause that generates all afflictions. As it is said: "Delusion is the cause of all faults; For that very reason, it is so designated. Otherwise, the view of the transitory collection Is abandoned by abandoning that [delusion]."

ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྨད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ལས་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་མདོར་བསྟན་ནས། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་གསལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་སྟེ། རླུང་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་བསྟེན་པ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྲོག་གི་རླུང་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐུར་སེལ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། མཉམ་གནས་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁྱབ་བྱེད་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྟེན་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངག་འོད་གསལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ནི་འོད་ཟེར་ཐིག་ལེ་ཙམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མིང་གིས་དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གདོང་གི་སྣ་རྩེར་ཡང་དག་བརྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣའི་རྩེ་མོར་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རྒྱུད་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Thus it is said. Furthermore, if one asks how that is, it is stated: "All things are thoroughly disparaged." This means that all things—those of an internal and external nature—are specifically disparaged, because by virtue of that, the nature of all things is not known. Having thus briefly shown the meditation on the bindu of light rays from that very [text], in order to explain it in detail, it is said: "The essence of the five wisdoms is luminous." This refers to the bindu of light rays which is of that nature, because the five winds are of the nature of the five Tathāgatas. Regarding the phrase "relying upon the five Buddhas": therein, the life-sustaining wind is of the nature of Akṣobhya; the downward-clearing wind is of the nature of Ratnasambhava; the fire-accompanying wind is of the nature of Amitābha; the upward-moving wind is of the nature of Amoghasiddhi; and the pervasive wind, by abiding in the collection of the entire body, is of the nature of Vairocana. It is the "support" because it is of that nature. "Supreme" means it has become the cause for the luminosity of speech. "That is merely the bindu of light rays" is said because it is designated by that name. "Perfectly relying on the tip of the nose of the face" means it abides by relying on the conventional tip of the nose. "Should be meditated upon" means it is held at the tip of the nose. "The supreme yoga" is because it has become the very continuum of vajra recitation.

གཏི་མུག་རྒྱ་མཚོ་ལས་ནི་རྒལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་རྒྱ་མཚོ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་མིང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་ལའོ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ངོ་། ། ཡང་དག་པའམ་ཀུན་ནས་སོན་པ་ནི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པས་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་འོ། ། མིང་ཅན་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ངོ་། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་དམ་ཚིག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱིའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། དོན་ལ་དེ་རླུང་རྣམ་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེར་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་འཛིན་པར་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གཏི་མུག་མུན་པ་རྣམ་པར་འཇོམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པའི་མུན་ནག་འཇོམས་པ་སྟེ། རླུང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་ངག་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

"Crossing the ocean of delusion" means making the ocean of delusion disappear. Having thus taught that extensive explanation, in order to state its name, he says "the samaya-being" and so forth. "That" refers to the drop of light rays. "Samaya-being" is the name. "Perfectly" or "thoroughly" refers to the fact that the being exists within the five types of winds, which are the nature of transmigrating beings; thus, it is the "samaya-being." "By name" is the name. "Perfectly" means by way of being unerring in the very nature of the completion stage. If one asks what kind of samaya-being it is, he says: "The samaya of all the buddhas," which means of all the tathāgatas. "Possessing the nature of the five wisdoms" means possessing the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth; the intention is that in reality, it possesses the nature of the five types of winds. "The reasoning" means that which has the nature of the drop of light rays. "Skilled yogis" refers to those capable of holding the drop of light rays at the conventional tip of the nose. "Completely destroying the darkness of delusion" means destroying the darkness of ignorance, because by indicating the essential nature of the winds, it is the very cognition of the lack of intrinsic nature of speech. "Free from all conceptualization" means making all the elaborations of speech disappear.

ཀུན་མཁྱེན་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་མཁྱེན་རྟོག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱི་མིང་བརྗོད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། སྣ་ཡི་བུ་ག་ལས་བྱུང་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གདོང་གི་སྣའི་བུ་ག་དག་ལས་རླུང་འབྱུང་བའོ། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་རིགས་གནས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་ལྔ་སྟེང་དུ་ཡང་དག་རྒྱུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལྔ་པོ་རྣམས་སྟེང་གི་སྣའི་སྒོ་ནས་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ལ་སྤྱོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལའོ། ། རྟག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟེ། རླུང་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་སྣར་ནི་རྒྱུ་བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་གི་སྣ་ལས་འབྱུང་བས་སོ། ། སྒོ་དེ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་གི་སྣའི་བུ་ག་ལས་སོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ངོ་། ། རྣམ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཡོན་དང་གཡས་དང་གཉིས་ཀ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་ཉིད་ལས་དལ་བར་རྒྱུ་བའི་དབྱེ་བས་རླུང་གི་རྒྱུ་བ་དེ་རྣམས་བཞི་སྟེ། ཐུན་དང་པོ་ལ་སོགས་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Regarding the phrase "the definition of the omniscient conceptualization": the "omniscient conceptualization" is the wisdom of omniscience; that which possesses its definition is so called, for it is to be known by those of subtle yoga. Having thus shown the expression of its name, now, in order to express it by way of the entry of the bindu of light rays, the brief presentation of its branches is stated: "Emerging from the nostrils..." This means the wind emerges from the nostrils of the face. "Abiding in the families of the five Buddhas" means that the five winds are themselves the nature of the five Tathāgatas. "The five winds flow perfectly upward" means that the five winds circulate through the upper opening of the nose. "Moving in the body" means within the body. "Always changing" means at all times, because the winds depend upon the body. "Conventionally, they flow through the nose" means they emerge from the nose of the face. "From that gate" means from the nostrils of the face. "That" refers to the wind. "Manifesting" means arising. Having thus given the brief presentation, now, in order to state the detailed explanation, it is said: "Left, right, both, and..." and so forth. Through the distinctions of slow flow from the right, the left, both, and the [central] self, those movements of the wind are fourfold; the meaning is that this is in relation to the first watch and so on.

དེ་ལྟར་ཡང་ཐུན་དང་པོ་ལས་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རླུང་སྣ་བུག་གཡས་པ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐུན་གཉིས་པ་ལ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣ་བུག་གཡོན་པ་ལས། ཐུན་གསུམ་པ་ལས་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐུན་བཞི་པ་ལ་གཉིས་ཀ་དག་ལས་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས་དལ་བར་གྱུར་པས་འབབ་བོ། ། མཚན་མོ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། འདིར་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ནས། དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་ཆ་ཆའི་གྲངས་ཀྱི་སྣ་བུག་རེ་རེ་ནས་གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གཡས་པ་ནས་ནི་འབྱུང་བ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པའི་སྣ་བུག་ནས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ངོ་། ། མེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཁ་དོག་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། པདྨ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་མ་གོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་པདྨའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རང་གི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་པདྨ་མགོན་པོའོ། ། རྒྱུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཉིད་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རྣམ་པས་རྒྱུ་བའོ། ། གཡོན་པ་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཡོན་པའི་སྣའི་བུ་ག་ནས་སོ། ། འབྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པའི་འོ། ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་གི་རྣམ་པའོ། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་།

Thus, during the first session, the wind of the fire maṇḍala emerges from the right nostril; during the second session, the wind of the air maṇḍala from the left nostril; during the third session, the wind of the earth maṇḍala emerges from both; and during the fourth session, the wind of the water maṇḍala flows slowly from both. The same applies to the night. Here, too, it should be understood that each maṇḍala is distinct, differentiated by the number of parts of the four maṇḍalas and by the divisions of the right nostril and so forth. Regarding the phrase "emerging from the right," it is because it emerges from the right nostril. "Element" refers to the wind. "The fire maṇḍala itself" refers to the fire maṇḍala. "Red in color" is because it is the nature of the purity of the Tathāgata Amitābha. "This clarity" is because it appears as the very knowledge of yoga. "Lotus Lord" means "Lotus" because, like a lotus, it is unstained by passion and the like; it is the "Lotus Lord" because it is the sovereign of its own family. "Moving" means that Amitābha himself moves in the manner of the upward-moving wind. "From the left" means from the left nostril. "Emerging" refers to that which is produced. "Element" refers to the form of the equal-abiding wind. The air maṇḍala and...

རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལྗང་སེར་དག་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྗང་གུའི་མདོག་ཅན་ནོ། ། ལས་ཀྱི་མགོན་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། རྒྱུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གཉིས་ཀ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣའི་བུ་ག་གཉིས་ཀ་ལས་སོ། ། འབྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་གི་རྣམ་པའོ། ། གསེར་གྱི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་སེར་པོའོ། ། དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རིན་ཆེན་མགོན་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། རྒྱུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དལ་ཞིང་རྒྱུ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དལ་ཞིང་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆུ་ལ་སྟེང་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དོ། ། དག་པའི་ཤེལ་ལྟར་སྣང་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོག་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མགོན་པོ་ཡང་ཡིན་ཏེ་རང་གི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་དུ་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁམས་ཀུན་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། །

"Supported" means that it is born from the wind maṇḍala. "Appearing as greenish-yellow" means having a green color. "Of the Lord of Activity" refers to Amoghasiddhi. "Moving" is a term for the aspect of wind. "From both" means from both nostrils. "Arising" means being born. "Element" refers to the aspect of the fire-dwelling wind. "Appearing as the color of gold" means the color yellow. "The maṇḍala of the Great Powerful One" refers to the earth maṇḍala. "The Lords of Jewels" refers to Ratnasambhava, who fulfills all intentions. "Moving" means in the very form of that [earth]. "Slow and without movement" is because it arises from the water maṇḍala. "Slow and moving" is because water does not move upward. "The water maṇḍala" refers to the water maṇḍala itself. "Appearing like pure crystal" refers to its color, because it is stainless. "The Lord of Vajras" refers to Akṣobhya, because he is shown to be emptiness like a vajra. He is also a "Lord" because he is the master of his own families. Because it flows into that very state in the form of that [vajra], it is "from all elements," which is the nature of the four winds.

ཡང་དག་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྟེན་ནས་སོ། ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་འཛིན་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལ་བཞི་པོ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་འཛིན་པ་སྟེ་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རང་བཞིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྣང་བས་སོ། ། འཆི་བའི་མཐའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟག་ཏུ་དེའི་ལས་མེད་པས་འཆི་བའི་དུས་སུ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཉིད་དེའི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རིམ་པས་ནང་གི་བཟླས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མེ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རིམ་པས། འབྱུང་བའི་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཟློས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་སྦྱར་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་མཚན་རྟག་ཏུའོ། ། མཉམ་པར་བཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་སོ། ། ཉིན་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ཟློས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་དོ། ། སྔགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པས་སོ། ། བཟླས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རིམ་པས་ནང་གི་བཟླས་བརྗོད་ནས། ད་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ལས་ཚོགས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རླུང་གི་སྣ་རྩེར་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

Regarding the phrase "arising perfectly," it means "in dependence." The phrase "the grasping of the support and the supported" is used because the support itself is grasped as fourfold. The "grasping of the support and the supported" refers to the pervasive wind. The phrase "the nature of Vairocana" is used because it is Vairocana by virtue of pervading form. The phrase "at the end of death" means that because its activity is constantly absent, its function is to emerge at the time of death. Having thus taught the detailed explanation, now, in order to describe the internal recitation according to the sequence of the four maṇḍalas, it is said: "These four maṇḍalas..." and so forth. "Reciting the wheel of the breath of the elements in the sequence of the four maṇḍalas, fire and so forth" should be understood as being preceded by the application of the three syllables. "Constantly" means day and night. "Having settled in meditative equipoise" means by abiding in the illusion-like samādhi. "Day and night" is by way of the division into eight sessions. "Constantly reciting" refers to that very wheel of wind. "By the mantrin" means by one abiding in the completion stage. "By the number of recitations" means by the number of twenty-one thousand six hundred. Having thus described the internal recitation according to the sequence of the four maṇḍalas, now, in order to describe the collection of activities by way of withdrawing the bindu of light rays, it is said: "Thus, at the tip of the nose of the wind..." and so forth.

རླུང་ལྔ་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པའོ། ། སྣ་རྩེར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣའི་རྩེ་མོར་རོ། ཁ་དོག་ལྔ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་དོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲས་བུ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གཉིས་མེད་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་དང་རླུང་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཏེ། ཐ་མི་དད་པ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འོད་ཟེར་ཚོགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འབར་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐུན་མཚམས་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པའི་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མེ་དང་རླུང་དང་དབང་ཆེན་དང་། ། ཆུ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་སོ་སོ་ལ། ། ཐུན་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་དུས་སུ་ནི། ། ལས་ནི་གཉིས་གཉིས་རབ་ཏུ་གནས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་དེ་སྒོམ་པ་པོའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ལས་ཚོགས་བརྗོད་པའི་རྗེས་ལའོ། །

This is the aspect of the five winds gathered together. "At the tip of the nose" means at the tip of the conventional nose. "Five-colored" is because it is the very color of the nature of the five families. "Visualize" means [visualize it] as being the size of a mustard seed. "By the supreme yoga of non-duality" means by the yoga of non-duality of the mantra, the winds, the maṇḍala, and the deities; it is by means of realizing them to be inseparable. "The mass of light rays" is the nature of the five winds. "Greatly blazing" is because it is extremely luminous. "By that" means that by means of the light-ray drop, the collection of activities such as pacifying and so forth should be accomplished. If one asks how, for that reason it says "by the yogi," which means by the application of the stages of the maṇḍala that maintains the nature of the time of each half-period. As it is said: "In the fire, wind, great power, water, and individual maṇḍalas, in each half-period of time, two activities each are firmly established." Thus, it is taught by way of the entry of the light-ray drop through four aspects. Having thus shown the detailed explanation by way of classification, now, in order to show the answer to the question regarding the object of that very [practice] for the meditator, the request for its branches is stated with "Then," and so forth, following the description of the collection of activities by way of summary.

ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོན་པ་པོ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པའོ། ། གསུངས་པ་ནི་འཆང་བཞིན་པའི་དོན་གྱི་ལྷག་མའོ། ། འགྲོ་བའི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་སློབ་དཔོན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་ཞིག་གསུངས་ཤེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྫས་དང་སྔགས་དང་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོའོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲིན་གྱིས་སོ། ། ཐིག་ལེ་གསུམ་ནི་ཤེས་ཟིན་ཏེ། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོ་གསུམ་དང་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསང་བ་དང་སྙིང་ག་དང་གདོང་གི་སྣའི་རྩེ་མོ་གསུམ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདི་དག་གི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། ། འདི་ལ་ཅུང་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་པ་དང་། སྣའི་རྩེ་མོ་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་པ་ལའོ། ། བདག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བདག་ལའོ། ། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་གཉིས་སོ། ། སྲིད་མཐར་མཛད་ཀྱིས་བསལ་བར་མཛད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐེ་ཚོམ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསལ་བར་མཛོད་ཅིག་པའོ། ། སྲིད་པ་ནི་འཁོར་བ་སྟེ། དེ་མཐར་བྱེད་པ་ནི་དགྲ་སྟེ། འཁོར་བ་རྩད་ནས་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐེ་ཚོམ་རང་གི་ངོ་བོ་གསུངས་པ་ནི། རྫས་དང་སྔགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱིས་སྒོམ་པ་པོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གཅིག་ཉིད་དམ་ནི། ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་སོ་སོར་བསྒོམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སོ་སོ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་བསྟན་ནས།

"Vajrapāṇi" refers to the requester. "Vajrasattva" refers to the sixth teacher, the form of Vajradhara. "Spoke" is the remainder of the sense of the present tense. "Guru of the world" is so called because he has become the preceptor of the three realms. If one asks what was spoken, it is for that reason that "of the three drops" is said; this refers to the nature of the drops of substance, mantra, and light rays. "Thoroughly known" is by the grace of the Blessed One. The three drops have already been understood. "Possessing the three tips of the nose" means together with the three tips of the nose at the secret place, the heart, and the face; these are their supports. "In this regard, a little" refers to the meditation on the three drops and the meditation on the three tips of the nose. "To me" refers to me, Vajrapāṇi. "Doubt" means hesitation. "May the End of Existence remove it" means that the Blessed One, the End of Existence—the enemy who cuts the root of saṃsāra—should remove that doubt. The nature of the doubt itself is stated as "substance, mantra," and so forth. "Is the meditator of the three drops a single yogi, or is the yoga meditated upon individually?" means: are they separate yogis? Having thus shown the request, [the text continues:]

དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལ་འཇུག་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྒོམ་པ་པོ་གསུམ་གྱི་ངེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་དྲི་བ་བྱས་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཀུན་གཅོད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ནི་སོམ་ཉིའོ། ། དེ་རྣམས་གཅོད་པ་ནི་འཇོམས་པ་སྟེ། ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔའི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དུས་ཤིན་ཏུ་རིང་བའོ། ། ཆགས་ཆེན་དབང་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་སོང་བས་སོ། ། སྲིད་པ་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་ལའོ། ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། ། སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ངལ་བའོ། ། དེ་དག་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ལ་རང་དང་འོས་པའི་སྤྱོད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་གྲོལ་བའི་དོན་དུ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོའོ། ། གསུངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། ཞེ་སྡང་ཆེན་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའོ། ། དབང་སོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་ངོ་། མིང་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་སྲུན་པའི་ལུས་ཞེས་གསུངས་ཏེ།

This serves as a preamble to entering the teachings of the Blessed One, in order to demonstrate the certainty of the three types of meditators. Thus, the words "Then," and so forth, were spoken following the questions. "The Blessed One Vajra" refers to the Great Vajradhara, and this is connected to the word "spoke." If one asks what kind [of person he is], it is for that reason he is called "the Cutter of All Doubts"; "all doubts" refers to uncertainty. "Cutter" means to destroy or to avert. "The Principal" is so called because he is the principal of the five Buddhas. If one asks what he spoke, it is for that reason he said "for a long time," meaning for an extremely long duration. "Under the sway of great passion" means being under the influence of intense passion. "In the three realms of existence" refers to the three worlds. "Whoever" refers to sentient beings. "Weariness" means complete exhaustion. "For the sake of those wanderers" means for the sake of liberating those sentient beings of the passion-type through methods of conduct appropriate to themselves, in order to pacify their passion. "Of the substance-drop" refers to the essence of the bodhicitta-drop. "Was spoken" means was expressed. "Of great hatred" means hatred that is extremely great. "Under the sway of" means being under the power of others. If one asks what their name is, it is "sentient beings." For that very reason, he spoke of "the bodies of the unruly."

ཞེ་སྡང་གི་དབང་གིས་མི་སྲུན་པའི་ལུས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེ་སྡང་གི་སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ལའོ། ། མྱུར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བ་ཉིད་དུའོ། ། གྲོལ་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ལས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་གའི་སྣ་རྩེ་ལ་ཧཱུཾ་ཡིག་གི་རྣམ་པའོ། ། གསུངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། གཏི་མུག་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཆེན་པོས་སོ། ། ཀུན་ནས་འཁྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་སོ། ། སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཡོངས་སུ་ངལ་བས་སོ། ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། ། སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་ཆེན་པོས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མནན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། མྱུར་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མྱུར་བ་ཉིད་དུའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཐོབ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་ཤེས་པ་བཅོམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། རླུང་གི་ཐིག་ལེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེའོ། ། གསུངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡང་དག་དེ་ཉིད་སྤྲོ་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་དེ་ཉིད་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུངས་ལ་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྒོམ་པ་པོ་གསུམ་གྱི་ངེས་པ་བསྟན་ནས།

That which possesses a wicked body under the influence of hatred is so described. "Those" refers to sentient beings whose conduct is dominated by hatred. "Swiftly" means immediately. "For the sake of liberation" means for the purpose of teaching [the path] away from hatred. "Mantra-bindu" refers to the form of the syllable HŪṂ at the tip of the nose of the heart. "Was taught" means it was spoken. "By great delusion" means by great ignorance. "Completely deluded" means by way of perversion. "Weariness" means the complete exhaustion of the mind. "Who" refers to sentient beings. "This ocean of existence" refers to the ocean of saṃsāra. "Of those" refers to those whose mental continuums are suppressed by great delusion. "Swiftly" means that the result is immediate. "Siddhi" refers to the essence of vajra recitation. "For the sake of attaining" means for the sake of attaining a siddhi that has an immediate result. "Characterized by wisdom" means the essence of wisdom through the destruction of ignorance. "In the wind-bindu" refers to the bindu of light rays. "Was taught" means it was spoken. If one asks how so, for that reason it is said: "The emanation of that very reality." This means the nature of emanating reality through an essence that is non-erroneous. Thus, having first introduced the engagement in the speech of the Blessed One, the certainty of the three types of meditators is shown.

ད་ནི་སྣ་རྩེ་གསུམ་གྱི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པ་ནི། ། དེ་ལྟར་ཐིག་ལེ་གསུམ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རླུང་གི་སྦྱོར་བའོ། ། བསམ་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལའོ། ། གྲུབ་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དག་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ལུས་དང་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་དག་པའི་ཕྱིར་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་གནས་ཀྱི་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྩེ་གཅིག་པ་ཡི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། ཉམས་དགའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉམས་དགའ་བའི་ས་ཕྱོགས་སུའོ། ། ཡེ་ཤེས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡེ་ཤེས་ལྔ་བསྐྱེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ནི། ། འབད་པ་ཡིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་ཆུ་ཡིས་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Now, in order to state the summary of the three tips, the description of their essential nature is given. Regarding the statement "thus the three drops," this refers to what was just explained. "Perfectly" means by way of an unerring nature. "According to the application" means according to the application of the winds. "According to the intention" means in consideration of those belonging to the class of the passionate and so forth. "In this very life" means in the present phenomena. "For the sake of accomplishment" means for the sake of reaching the suchness of the winds. "For the sake of purifying all obscurations" is the remainder of the phrase "it is said." "All obscurations" refers to those factors that are discordant with the isolation of body and speech; "for the sake of purifying" means for the sake of their pacification. Having thus shown the essential nature of the summary, in order to state the certainty of the place for meditation, it is said: "With a one-pointed mind." This means with a mind that is undistracted. "In a delightful place" means in a pleasant location. "Gathering wisdom" means that which is concordant with the generation of the five wisdoms. This connects with the statement: "All accomplishments are gathered; one should accomplish them with diligence." Furthermore, if one asks what it is like, it is said: "Adorned with flowers, fruits, and water."

མི་གཡེང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཉམས་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་མེད་པའོ། ། རིའི་རྩེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འཛིན་གྱི་རྩེ་མོ་ལའོ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། འབད་པ་ཡིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བསྡུས་པ་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པས་སྣ་རྩེ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲིས་པའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་ཉེ་བར་དགོད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་རྩོམ་པར་བཤད་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པ་པོ་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལུས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གནས། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །

This is because it is undistracted and extremely delightful. "Secluded" means being without people. "On a mountain peak" means on the summit of a mountain. "Should be accomplished" means should be meditated upon. "With diligence" means with perseverance. "The collection of all siddhis" refers to all siddhis, such as pacification and so forth. "Collection" means the manner of gathering; this is the meaning of "of the three drops." The Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, the Great Yoga Tantra, composed by Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, is the detailed explanation of the twenty-fourth chapter. Thus, having shown the answer to the question regarding the objects of the three tips in the twenty-fourth chapter, now, in order to state the answer to the question regarding the object of the wisdom of emptiness, the twenty-fifth chapter is presented. First, to explain the commencement, it says "Then," and so forth, which follows the explanation of the twenty-fourth chapter. "Furthermore" is used because it is distinct from the previous [chapter]. "Listen" is addressed to the compiler who is listening. "The characteristics of the wisdom of emptiness" is connected with the phrase "I shall explain." If one asks how it is, it says "abiding in the body," because it is perceived in dependence upon that. As it is said: "Great wisdom abides in the body, having abandoned all conceptualization."

དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མཆོག་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྩའི་ཚོགས་མ་ལུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་ལའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དངོས་སུ་བཤད་པ་དེ་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས། ཚིག་གཉིས་བཤད་པའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་བསྡུས་པའོ། ། སྣང་མེད་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཉིད་ལ་འདོད་དོ། ། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལའོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བས་སོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་རྣམ་དག་པས། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་དབང་གིས་འོད་གསལ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པས། དེའི་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པ་དེའི་ཡན་ལག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བཤད་པའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་ཞུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རླུང་ཞུགས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །

Regarding the phrase "that supreme": "supreme" refers to the ultimate mode of suchness. "Always" means at all times. "The nature of all" refers to the body, which is the nature of the entire collection of channels without exception. Having thus shown the introduction, in order to state the actual explanation, the branches of that are distinguished. To explain the brief presentation of the two lines of the explanation, it is said: "All phenomena," and so forth. "All phenomena" comprises both the knower and the knowable. "Characterized by non-appearance" means the mode of non-apprehension. "Emptiness" is intended as the nature of phenomena (dharmatā). "Wisdom" in that context refers to that very emptiness. "Great bliss" is the essence of great bliss itself, because all suffering is pacified. "Luminosity through purification" means that by the power of the samaya-mudrā, one focuses upon luminosity, which is the meaning of "purifying it." Having thus explained the brief presentation, in order to show the detailed explanation of its branches, the words for emptiness are explained: "Because it has entered the avadhūtī." Following the twenty-second chapter, the entry of the non-conceptual wind into the avadhūtī is called "emptiness." If one asks how so, it is said: "Furthermore, it is authentic," meaning by way of an unerring nature. "Phenomena" are, as before, characterized by the knower and the knowable.

རྣམ་རྟོག་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་གཅོད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བཟློག་པའོ། ། རྣམ་རྟོག་རླུང་གི་ངལ་བསོ་བར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རང་བཞིན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། རླུང་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱི་གྲངས་གཅོད་པའོ། ། ངལ་བསོ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཡང་བཟློག་པའི་གནས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ནི་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བུར་གྱུར་པ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་བཤད་པ་བྱས་ནས། ད་ནི་དེའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ངོ་བོའོ། ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ངོ་བོའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། འདི་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། ། གང་གི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་གཙོ་བོ་སྟེ་མངའ་བདག་གོ། ། དེར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ངོ་བོའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །

What is called "the appearance of conceptualization" is the nature of conceptualization. "It cuts through all conceptualization" means that it cuts through and reverses all conceptualizations without exception regarding the objects of all phenomena. "Resting the conceptualization-wind" means that conceptualization is the essence of the one hundred and eight [types of] natures, and the winds are also cut to that same number. "Resting" means the state of turning back from the liberation of cyclic existence through the power of that [emptiness]. "Into emptiness" refers to the essence of the avadhūtī. "Is explained" means that it is described as being of such a nature. Having thus provided an explanation of the term "emptiness," in order to now show the detailed explanation of its nature as the Buddha-field, he says "this very [one]" and so forth. Emptiness is the essence of the avadhūtī. "World-system" refers to the specific location of the nature of the Buddha-field. "This very [one]" means "it becomes." If one asks "of what?", for that reason he says "Akṣobhya," which is the Vajra Mind, because it cannot be moved by the conceptualizations of the afflictions. If one asks "of what kind?", for that reason he says "the Great Lord"; "Great" means the lord or sovereign over the realm of sentient beings. "There" means in the emptiness that is the essence of the avadhūtī. "Always" means at all times.

བཞུགས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ནོ། ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྲོག་གི་ཡེ་ཤེས་མིང་ཅན་དེ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འོད་གསལ་བའི་རླུང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། སྲོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཞལ་དང་ཕྱག་དང་མདོག་དང་དབྱིབས་དང་བྲལ་བ་ལའོ། ། དྲག་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་། ཞི་བའི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་གི་རླུང་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། ། འཛིན་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚིག་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ངོ་བོ་ལའོ། ། བདེ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་གང་བ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བས་གང་བ་ཉིད་དོ། ། བདེ་ཆེན་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

The phrase "the place of abiding" refers to the support. "In this" refers to the Blessed One Akṣobhya. If one asks what he is like, it is said: "That which is named the wisdom of life-force." This refers to the essence of the wind of clear light; that which possesses the name "wisdom of life-force" is so designated. Furthermore, "formless" means being devoid of faces, hands, color, and shape. "Greatly fierce" is so called because it exhausts all winds of conceptualization. Furthermore, "characterized by the grasping of peace": "peace" is the complete subsiding of the winds of conceptualization; "grasping" is grasping by way of the very aspect of non-apprehension. That which possesses the essence of having that very nature is so designated. Having thus shown the detailed explanation of that very reality as the essence of the Buddha-field, now, in order to show the detailed explanation of the term "wisdom," it is said: "Wisdom," and so forth. "That very reality" refers to emptiness, which is the essence of the avadhūtī. "Great bliss" refers to the essence of ultimate great bliss. "Filled with bodhicitta" means being filled with the moon of conventional bodhicitta. "The state of great bliss" refers to a specific type of wisdom, because it is the support for the two kinds of great bliss. "That very reality" is so called because it is the suchness of the two truths.

ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་དང་། བཅས་པ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ། ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། བསྡུས་ཏེ་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཡན་ལག་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཚིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། མིང་གི་སྒྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། བརྗོད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། དངོས་པོ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་དབུས་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པའོ། ། ཡང་ན་ཚིག་གཉིས་པོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་མིང་གིས་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་དེ་ལ་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་བརྗོད་དོ། །

"Primordial wisdom" (jñāna) is so called because its nature is experiential. "Bodhicitta" is the general meaning of the essence of the mind of enlightenment. Thus, the detailed explanation has been shown through three aspects. Now, having distinguished it through two aspects and provided an explanation in two phrases, in order to show the very nature of emptiness by way of summarizing the branches of the explanation in two phrases, it is said: "and so forth." This refers to the terms such as "suchness" (tattva) and so on, which were just taught in the context of great bliss. "By means of the sound of the name" means by means of its synonyms. "The subject matter" means that which is to be thoroughly demonstrated. "Solely" means non-dual. "Great bliss" refers to the two aspects of bodhicitta, which are of the nature of averting all suffering. "Possessing a single entity" means becoming of one taste together with the central channel. Alternatively, the phrase "the primordial wisdom of emptiness" formed by the two words is what is expressed; the meaning is that it should be demonstrated by that name. Thus, having shown the nature of the primordial wisdom of emptiness by way of summary, in order to show that emptiness itself is the nature of the buddha-field, it is said: "That is explained as Sukhāvatī." That is emptiness. "Sukhāvatī" is a term for the world-realm.

ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དམ་པའི་བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གཞི། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དམ་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། ཐོབ་པའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བཤད་པའི་ཕྱིར། ངག་དེ་བདེ་བར་གནས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྩ་དབུས་མའི་རྣམ་པ་གང་ལའོ། ། བདེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་བཟློག་པའི་རྣམ་པས་སོ། ། གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའོ། ། གང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གང་ལའོ། ། དེ་ནི་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་ནས། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་མིང་ཅན་ནོ། ། ཞིང་ཁམས་ནི་གནས་སོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་གཞི་ཡི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོག་གི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་ངེས་ཚིག་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚེ་དཔག་མེད་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིའོ། ། གང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གང་ལས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པའོ། །

If one asks how so, it is said: "The basis of all sublime bliss." "Sublime bliss" refers to the uncontaminated great bliss. "The basis of attainment" refers to that which has the characteristic of being attained. Having thus shown that very [state] to be the essence of the Buddha-field, now, in order to explain the etymology, it is said: "Speech abides in bliss," and so forth. This refers to the form of the central channel of emptiness. "In bliss" means in the very aspect of bliss, which is the aspect of averting all suffering. "Abides" means to dwell. "In which" refers to the place in which it dwells. "That is called Sukhāvatī" means the sense of "because it abides in bliss." Having thus shown its etymology, now, in order to explain the Blessed One’s own essence, it is said: "It is the realm of Amitāyus." This is the name of the Tathāgata Amitābha. "Realm" means the abode. "The supreme basis of all bliss" refers to all supramundane bliss without exception. "Supreme" is because it is the support of the supreme Tathāgata. Having thus shown the essence of the Blessed One, now, in order to explain its etymology, it is said: "Of Amitāyus," and so forth. "Amitāyus" means immeasurable. "Bodhicitta" refers to the conventional [bodhicitta]. "From which" refers to from whichever drop of bodhicitta. "Arisen from that" means produced.

འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེས་སོ། ། འོད་དཔག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མིང་གིས་སོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་མ་ལུས་པའི་རྟེན་ནོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་དང་ཕྱག་དང་དབྱིབས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་བསྡུས་ནས། ཚིགས་གཉིས་བཤད་པའི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚིག་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཡུམ་མོ། ། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་དབང་ཕྱུག་པས་ན་རྡོ་རྗེའི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་དག་ལའོ། ། སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ནི་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཟུང་འཇུག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚིག་གི་བྱེད་པ་བརྗོད་ནས།

"Light" refers to rays of light. "Therefore" means by that cause. "Amitābha" refers to his name. "Wisdom" refers to that which is to be known. "The basis of all bliss" refers, as before, to the support for all supramundane bliss without exception. "Supreme" is said because it is devoid of faces, hands, and shape. Having thus summarized the meaning in five aspects and shown the nature of the two lines of explanation, now, in order to express the explanation of the terms "emptiness" and "wisdom" through the nature of the particularly exalted method and insight, he says "emptiness" and so forth. "Vajradhātvīśvarī" refers to the consort of the Great Vajradhara, Vajradhātvīśvarī. "Wisdom Vajra Sovereign" refers to the essence of the Great Vajradhara. Because he is the sovereign of the vajra, he is the "Vajra Sovereign." "Those very two" refers to the Great Vajradhara and Vajradhātvīśvarī. "Union" is characterized by the meditative absorption of a single taste. "It is called the wisdom of emptiness" indicates the terms "emptiness" and "wisdom," because they are in union. Having thus expressed the function of the terms "emptiness" and "wisdom" through the nature of the particularly exalted method and insight, [the text continues].

ད་ནི་ཐུན་མོང་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོའོ། ། པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་ལའོ། ། ལ་ལ་ནཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མིང་ཅན་གྱི་རྩའོ། ། ཟླ་མཚན་ཉི་མ་འབབ་པ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་མཚན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཉི་མ་འབབ་པ་སྟེ། འབབ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་སྟོང་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྩའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདག་ནི་ཁྲག་གི་ཁམས་འབབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའིའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མིང་ཅན་ནོ། ། ར་ས་ནཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་རྩའོ། ། ཟླ་བ་ཤུ་ཀྲ་རབ་ཏུ་འབབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་ནི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། ཤུ་ཀྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། རབ་ཏུ་འབབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །

Now, in order to demonstrate the explanation of the nature of the two channels of common method and insight, it is said: "Insight," and so forth. "Insight" is the nature of the samaya-mudrā. "Lotus" refers to the lotus. "Lalanā" is the channel bearing that name. "Flowing with the menstrual blood and the sun" means flowing with the sun in the nature of the menstrual constituent; "flowing" means causing it to enter. Furthermore, "empty" means that this channel is to be expressed by the term "emptiness," because it is the nature of insight and the nature of the channel. If one asks how so, it is said: "The second, completely abandoned," because there is no dualistic conception such as "I am the one causing the blood constituent to flow." "Method is the vajra" means that method belongs to the distinguished yogin. "Vajra" is its name. "Rasanā" is the channel that expresses it. "The moon, the semen, flows perfectly" means the moon is the complete perfection of all parts. "Semen" is the aspect of conventional bodhicitta. "Flows perfectly" means it causes it to enter. "Wisdom is spoken" means it is spoken by the very word "wisdom," because it is the distinguished experience itself. "Supreme" means exceptionally exalted. "The state of great bliss" means—

དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གཞིའམ་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་དག་ལའོ། ། སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ། ། ཤེས་པ་སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་སྤྲོ་བའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཐུན་མོང་བའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། དེ་ཉིད་ལ་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་ཉ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚེས་བཅོ་ལྔ་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། ཚེས་བཅོ་ལྔ་པ་བཞིན་དུ་ཟླ་བའི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པས། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཡན་ལག་ལུས་ལ་ལྷའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

The meaning is that it is the ground or the locus of the ultimate essence, great bliss. "Those two" refers to the essences of method and insight. "Union" means connection. "Supreme" means being free from the characteristics of ordinary beings. "Cognition is the wisdom of emptiness" means that it is to be known by being of such a nature. "Inexhaustible" is because it is the very meaning of not being emitted again. Having thus explained its nature through the two channels of common method and insight, in order to show its nature as the fifteenth day, it says "the full moon" and so forth; the fifteenth day is complete. "That itself" means the essence of emptiness. "Know" means to be known. "From the mouth of the yogi" means from the Jñānaḍākinī Tantra. The intention is that, like the fifteenth day, all the portions of the moon are completely full. This is the extensive explanation of the twenty-fifth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, composed by Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Very Clear. Thus, having shown the answer to the question regarding the object of the wisdom of emptiness in the twenty-fifth chapter, now, in order to state the answer to the question regarding the object of the characteristics of the wisdom of the deity within the body—the branch of the classification of the natural deities—[the text continues]:

ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ་ཉེ་བར་དགོད་ཅིང་དང་པོར་རེ་ཞིག་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ལུས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། ། རང་དང་གཞན་དང་འབྲལ་བའི་ལུས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཏེ། ལྷའི་གནས་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ནི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལུས་ནི་ལུས་སོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀུན་གྱི་ཕོ་བྲང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནས་ཡང་དག་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷ་རྣམས་ཀུན་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་ངོ་བོའོ། ། གནས་ནི་གཞིའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ལུས་ལ་འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བས་ལྷའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེའི་རྟེན་ནི་ལུས་ལའོ། ། འཁོར་ལོ་གཞན་ཡང་གང་བཤད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པོའོ། ། རིམ་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དེ་རྣམས་ལའོ། ། རྟག་ཏུ་ཡང་དག་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།

The twenty-sixth chapter is now set forth, and first, the commitment to explain it is stated with the words "Then," and so forth, as before. This is to be connected with the phrase, "The body is the abode of emptiness." The body, which is free from self and other, is the abode of emptiness; this refers to the statement, "I shall explain the abode of the deities." If one asks what is accomplished by that, it is for that reason that "the body" is mentioned; "body" refers to the physical form. "By which" means by the very state of being the abode of emptiness. Regarding the phrase "the palace of all the deities," this connects with the previous statement, "I shall now correctly explain." As for "of all the deities," "all the deities" refers to the nature of the maṇḍala wheel. "Abode" means the foundation. "Supreme" means that having abandoned ordinary conceptualization, it is the nature of the extraordinary. Having thus shown the introduction, in order to now state the actual explanation of that, and to show the classification of the deities within the body as its branches through the divisions of the wheels, the words "enjoyment" and so forth are spoken. The support for those four wheels, such as enjoyment and the rest, is the body. "Furthermore, whatever other wheels are explained" refers to the four. "In their proper order" means by the divisions of the emanation wheel and so forth. "Without exception" is because of the intention to describe the six wheels. "In those" refers to those wheels. "Always perfectly entered" connects with the phrase "the deities who abide at all times." If one asks how:

དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཐིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་བདག་པོ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རེ་རེ་ལ་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྒྱུ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྷ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ། ། གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཟློག་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེས་ཡང་དག་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། དངོས་པོའི་གོ་འཕང་ནི། རང་བཞིན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟེན་པའི་གཞི་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ལུས་ལས་འཁོར་ལོའི་དབྱེ་བས་ལྷའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པས་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བརྗོད་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའོ། ། གོ་འཕང་ནི་གཞིར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་གྲིབ་མའི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མར་ཏེ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་བསྟེན། །

Therefore, it is called "authentic" (yang dag), because its essence is non-erroneous. Regarding the phrase "dissolution, enjoyment, and lord," this means that the bodhicitta flows through each of the twenty-four sites within each channel in three ways. Regarding "the deity itself," this is the nature of awareness, whose identity is non-conceptual. If one asks how so, it is for that reason that it is called "supremely non-dual." "Supreme" means being free from the characteristics of ordinary beings. It is an essence that reverses the appearance of duality. By that, "greatly authentic" means by way of its non-erroneous essence. "The state of reality" refers to that which exists as the basis characterized by the absence of intrinsic nature; it is so called because it is free from the conceptualization of support and supported. Having thus shown the classification of the deities through the divisions of the wheels within the body, now, in order to explain that classification by way of the maṇḍala wheel, the classification is expressed through the nature of the five aggregates. It is said, "the state of great wisdom." Great wisdom is the aspect of natural luminosity. Because it is the very foundation, it is the "state of great wisdom." Since it is the essence of the Great Vajradhara, it is the essence of the family of shadows, due to the complete purity of all aggregates without exception. "First" means initially, because it is the principal. "Perfectly relying on great bliss."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནོ། ། ཞེ་སྡང་ཆེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོའོ། ། གཏི་མུག་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། ཕྲག་དོག་ཆེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཕྲག་དོག་གི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། འདོད་ཆགས་དངོས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སོ། ། ཁྲོ་བོ་ཆེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཉིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། ། རྣམ་པའི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཁོར་བའི་མདུད་པ་ངེས་གཅོད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་འཆིང་བ་རྣམ་པར་གཅོད་པའོ། ། འཁོར་བ་ཉིད་འཆིང་བ་སྟེ། དེ་ངེས་པར་གཅོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ས་དང་ཆུ་དང་དེ་བཞིན་མེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པས། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ནི།

This indicates great bliss through the essential nature of the purity of feeling, which is the essence of Ratnasambhava. "Great hatred" refers to the essence of Akṣobhya, as he is the very antidote to the affliction of hatred. "Great delusion" refers to the aspect of Vairocana, the essence of purified delusion. "Great envy" refers to Amoghasiddhi, the essence of purified envy. "The actual passion" refers to Amitābha, the essence of purified passion. "Great wrathful one" refers to the essential nature that destroys all conceptual constructions; "all" refers to those just mentioned. "Supreme aspect" is so called because it is supreme by virtue of being the nature of primordial wisdom. "Definitively cutting the knots of saṃsāra" means severing the bonds of cyclic existence. Saṃsāra itself is the bond; it is that which is definitively severed. Having thus shown the essence of the five buddhas through the essence of the five aggregates, now, in order to show the essence of the purity of the elements, it says: "Earth, water, and likewise fire," and so forth. Through the purity of the five great elements, they should be understood as the essence of Locanā and the others. Having thus shown the purity of the elements, in order to show the purity of the objects, it says: "Form," and so forth. These five, form and the rest, are...

གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མིག་བཟང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལྔའོ། ། རྣམ་ཤེས་ཆོས་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དྲུག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་བསྡུའོ། ། ཀུན་གཞི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད། ། ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིགས་དང་རྒྱུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཀུན་གཞི་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གཉིས་གསུངས་ཏེ། བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ལ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཁྲོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དུས་གང་གི་ཚེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འདུན་པ་ནི་དད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དབང་པོ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བའི་བདག་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བརྗེད་ངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པར་སོ་སོར་འབྱེད་པའི་བདག་པོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །

By way of the essential nature of the five, such as Rūpavajrā and the others. Regarding the term "purified," it refers to the purification of the five objects. Having thus shown the purification of the objects, now, in order to show the purification of the internal sense bases, it is said, "the excellent eye," and so forth; these are the five consciousnesses of the eye and so on. By the phrase "consciousness and phenomena," the sixth consciousness itself is also included. By the phrase "the ālaya and the afflicted mind," the ālaya and the afflicted mind—which are the essential nature of all the joints of the limbs and all the joints of the tendons—are taught. These eight are taught as the purification of the eight bodhisattvas, such as Kṣitigarbha and the others. Having thus shown the purification of the internal sense bases, now, in order to teach the wrathful deities themselves, it is said, "faith," and so forth. Faith is the aspiration that thinks, "At whatever time I shall attain the mundane and supramundane meditative absorptions." That itself is the faculty, because it is the sovereign of supramundane virtuous phenomena. "Diligence" is so called because it is the sovereign of application to that very [faith]. One should understand that mindfulness and the others are the sovereigns of non-forgetfulness and non-distraction, respectively.

དེ་རྣམས་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་སྟོབས་ཀྱི་མིང་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཉིད་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་ཁྲོ་བཅུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་ལྷའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ཤེས་རབ་སྟོབས་ནི་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་རྣམས་ནི་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་བཅུ་པོ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་བཞིན་གནས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བས་མགོ་ལ་སོགས་པ་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་སོ། ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལའོ། ། ལྷ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་རྣམ་པའོ། ། དྲན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་སྔགས་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པར་བསྟན་པའི་ཆོ་གས་སོ། ། མིང་གི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ནས་གནོད་མཛེས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་མིང་གི་དབྱེ་བས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཛྲི་དྷྲྀ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། །

Because those very [factors] are called the "powers" (bala) based on their ability to overwhelm the mental engagements of the discordant side, they are described as the ten wrathful deities, such as Yamāntaka and the rest. They are the very essence of the deities. Regarding the phrase "the power of insight is unsurpassed," "unsurpassed" means that it serves as the cause for the supramundane path of seeing. These ten dharmas, subsumed under the faculties and the powers, arise during the stages of heat, peak, patience, and the supreme mundane dharma on the path of preparation. Regarding the phrase "thoroughly knowing as they truly abide," "thoroughly knowing" refers to the thorough knowledge of the divisions of the head and so forth according to the divisions of the locations within the body. "Body" refers to one's own body. "As deities" refers to the form of the maṇḍala deities consisting of the thirty-two [deities]. "Recollection" means "to be expressed." Thus, having shown the classification of the maṇḍala circle through five aspects of meaning, in order to show that it is to be worshipped by means of expressing the mantras and so forth, the text says "as before" and so forth, according to the ritual procedure taught in the twenty-third chapter. "Distinguished by the division of names" means by the division of names from Vairocana and so forth, up to Ucchuṣma. "By the division of mantras" means by those characterized as Vajradhṛk and so forth.

རིམ་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་མ་དང་། རྗེས་སུ་སྤྱོད་མ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁྲོ་བོའི་གོ་རིམ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྔགས་དགོད་པ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཡིག་དང་ཧཱུཾ་ཡིག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་དུས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྔགས་དགོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སོ། ། རིམ་བཞིན་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། ། མན་ངག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། རྣམ་ངེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་མགོ་བོ་དང་ལྟེ་བ་དང་མགྲིན་པ་དང་གསང་བ་དང་སྙིང་གའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། ། མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། རབ་ཏུ་འབད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། ། འདོད་པ་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པས་སོ། ། ལྷ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བདག་ཉིད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རོ། ། བདག་ལ་བྱིན་(རླབ་བས་,རླབས་)རིམ་དེ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

"By stages" means by the sequence of the Tathāgatas, the consorts who act together and those who act in succession, the Bodhisattvas, and the Wrathful Deities. "By the yoga of arranging the mantras" means by the yoga of arranging the mantras according to the ritual taught for the time of yoga, characterized by the syllables Oṃ and Hūṃ. "By the division of the locations in sequence" means by the specific classification of the locations. "By the pith instructions" means by the nature of the lineage succession. "One should ascertain" means having made it certain. "Perfectly" means by way of being non-erroneous. "And the division of the locations" means by the specific classification of one's own body: the head, navel, throat, secret place, and heart. "One should offer" means it is to be expressed. "With great effort" means with diligence. "Enjoying the five desires" means by closely enjoying the five objects, such as form and so forth. "Goddess" refers to the nature of the maṇḍala of the thirty-two deities, Akṣobhya and the rest. "By the yogi" means by those who meditate on the generation stage and the completion stage. "Always" means without interruption. "That very stage of self-consecration" means by those who abide in the illusion-like samādhi. This is the meaning.

དེ་ལྟར་(ད་,དེ་)ཉིད་ལ་སྔགས་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་བསྟེན་ནས། ད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལྷ་ལ་མཆོད་པ་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱི་རོལ་ལྷ་ལ་ཕྱག་མི་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཅོས་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་ཤིང་ས་ཡི་རང་བཞིན་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས་ད་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ལ་བྱིན་རླབས་སྒྲིབ་པ་མེད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མ་གཏོགས་པ་ལས་སོ། ། གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་བྱའི་ངོ་བོའོ། ། སྲིད་པ་གསུམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ས་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཉིད་ལ་འདིས་མཆོད་བྱ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་སྔགས་ཀྱི་སྒོའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་རྒྱང་པན་པ་ལྟར་མེད་པ་པོར་བལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ངོ་བོའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མཆོད་པའི་སྣོད་དོ། ། བདག་ལ་བྱིན་རླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཆོག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྙོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་ནི་བདེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྒྱུ་མཚན་བརྗོད་ནས།

Having thus presented the practice of offering by means of reciting mantras and so forth, the text now teaches the refutation of offerings to external deities, stating: "One should not prostrate to external deities," and so forth, because they are merely artificial. The phrase "by the nature of stone, wood, or earth" is easy to understand. Having thus shown their essential nature, the text now explains the reason for this: "The self-consecration is without obscuration," it is said, because it is distinct from [ordinary] illusion-like meditative absorption (samādhi). The word "other" means something different. "Suchness" (tattva) refers to the essence of the object of worship. "In the three realms of existence" refers to the desire realm and so forth; it is characterized by the three levels. "Non-existent" means it does not exist [as an external object]. By this, the self-consecration itself is described as the object of worship. This is stated in reliance upon the Bodhisattvas, the lords of the ten grounds (daśabhūmi), who practice the conduct of the mantra gateway; otherwise, by viewing it as non-existent like the Cārvākas, one's roots of virtue would be severed. Following this, the text says "that very [nature]" to indicate the essence of self-consecration. "Supreme yoga" refers to the vessel for the sublime offering. "Self-consecration" is characterized by the excellence of the illusion-like meditative absorption. "Unturbid" means unstained by conceptualizations of true existence. Having thus stated the reason for this:

ད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མི་བགྲོང་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྲིས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་དེ་བརྟན་པའི་དོན་དུ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་དུས་སུ་བགྲང་བར་མི་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལྷའི་རྣམ་པ་དངོས་པོ་མཉམ་དུ་མི་བགྲང་བ་ནི། སེམས་ལ་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་བྱའོ། ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་སྟོན་བཞིན་དུ་བགྲང་བར་མི་བྱའོ། ། དངོས་པོ་ཉིད་དུ་དགག་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་བཅོས་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་དགག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གདམས་ངག་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཚན་ཉིད་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་ལས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཞལ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པས་སོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་བྱིན་རླབས་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Now, in order to refute external mantra recitation and so forth, it is said: "One should not count external objects," and so on. For the sake of stabilizing the visualization of the deity’s form, such as a painted image, one should not count while performing external activities like fire offerings. Alternatively, "not counting external objects" means that one should not mentally treat the actual form of the deity as a physical entity. Regarding the phrase "the sequence of mantras, mudrās, and so forth," these too should not be counted while they are being displayed. One should not refute the entity itself, because it is merely a fabrication. Having thus shown the refutation of external mantra recitation and so forth, now, in order to state that one must certainly seek the instructions on self-consecration, it is said: "One should consecrate." This connects to the statement: "One should seek the characteristics of self-consecration." From whom? For that reason, it is said: "From the yogis and yoginīs who have attained reality." The meaning is that it should be understood from the mouths of the yogis and yoginīs who have attained reality. What is it like? For that reason, it is said: "Supreme," because it is the very antidote to the clinging to true existence. "With effort" means with firm diligence. Furthermore, by what means is one consecrated? For that reason, it is said: "The characteristics of attaining self-consecration."

སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པས། ལུས་ལ་ལྷ་ཞེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པ་ནི། དེ་རྣམས་ཀུན་གྱི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་གནས་པ་རྣམས་པའོ། ། མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་རྣམས་སོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། ལྷ་མོ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ལྔས་བསྡུས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའི་རྗེས་ལའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཁོར་ལོ་བཞི་ཡི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། ། རྩ་ཡི་རྣམ་པའི་གྲངས་ཀྱི་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རྣམས་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། བརྒྱད་དང་བཅུ་དྲུག་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གྲངས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་དེའི་འཁོར་ལོ་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

The meaning is that the illusion-like samādhi is characterized by attainment. This concludes the extensive commentary on the twenty-sixth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having taught the response to the question regarding the object characterized as the "deity in the body" in the twenty-sixth chapter, now, in order to state the response to the question regarding the object of the "deity wheel," the twenty-seventh chapter is introduced. First, to begin it, the text says: "The names of all those," and so forth. "Those" refers to those residing in the body. "Names" refers to the essential natures of the names. "Shall be explained" means they shall be expressed. "By the goddesses" refers to those who will be explained as being subsumed within the five families. "Furthermore" means following the twenty-sixth chapter. If one asks how, it is said: "By the division of the four wheels," which refers to the specific classification of the four wheels, such as the emanation wheel and so forth. "By the number of the forms of the channels" refers to the channels having the natures of sixty-four, eight, sixteen, and thirty-two. "By number" means by the sequence of numbers. Having thus shown the commencement of that, in order to state the actual explanation of its wheels:

དེའི་ཡན་ལག་རིགས་རྣམ་པ་ལྔའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྒྲས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་སོ། ། དེ་བཞིན་པད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་རིགས་སོ། ། འཁོར་ལོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཁོར་ལོའི་སྒྲས་ནི། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་སོ། ། དབྱེ་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། ། རིགས་བཞི་ཡི་ནི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་རིགས་བཞིའི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྩའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིར་རྟོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཡང་དག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པས་གནས་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་རིགས་བཞི་དང་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བས་གསུངས་ཏེ། རིགས་ལྔ་པ་གང་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རིགས་ནི་ལྔ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རིགས་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རིགས་སོ། ། འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞི་པ་རྣམས་ལའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་ཁོངས་ན་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དངོས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ།

Regarding the presentation of its branches as the five families, it is said: "By action," and so forth. By the word "action" is meant the family of Amoghasiddhi, the essence of which is the purified wisdom of all-accomplishing activity. By the word "vajra" is meant the family of Akṣobhya, the nature of which is the utterly pure dharmadhātu. Likewise, "lotus" refers to the family of Amitābha, the nature of which is the wisdom of individual discernment. By the phrase "of the wheels," the word "wheel" refers to the family of Vairocana, the essence of which is the mirror-like wisdom. "By the divisions" means by their specific classifications. "By the divisions of the four families" means by the classification of the four families beginning with Amoghasiddhi. "Of the channels" refers to those realized as the four wheels. "Perfectly situated" means situated in their respective order. If that is so, and it is taught through the divisions of the four families and four wheels, one might ask: where is the fifth family taught? For that reason, it says, "the fifth family also." The "fifth family" is the family of Ratnasambhava. "Here" refers to the four wheels. "Is intended to be within all" means that it is also within the four wheels. If one asks what that is, it says: "the actual experience of feeling." This refers to the mode of experiencing feelings such as bliss; because of the equality toward all feelings, it is the essence of Ratnasambhava.

བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མེད་པར་སངས་རྒྱས་བཞི་པོ་འབྱུང་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རིགས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རིགས་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ། ། འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བཞིན་འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་ལའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོངས་ན་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་ངོ་བོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རིགས་ལྔའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ནས། འཁོར་ལོ་བཞི་པོའི་ལྷ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལྷ་བརྗོད་པ་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་ཀྱི་རིགས་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་ཅན་ཏེ། བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པ་རྣམས་སོ། །

It is because it is untenable for the four buddhas to arise without the accumulation of merit. The Ratnasambhava family is the nature of merit, because it is the very purity of the perfection of generosity. For that very reason, it is said: "One realizes that very [reality] as supreme." This is because, by relying on the accumulation of merit, one realizes that supreme reality as having the nature of the non-apprehension of the aspects of the perfection of wisdom. Alternatively, the so-called "fifth family" is the very aspect of Ratnasambhava. The phrase "here" refers to the four wheels as before. The phrase "desired within all" means that, because it is the support, it pervades all four wheels. The phrase "experiencing feeling" refers to the nature of the ultimate bodhicitta, which is the aspect of experiencing the essence that gathers all feelings without exception. The phrase "one realizes that very [reality] as supreme" means that it has the nature of reversing the two causes. Having thus shown the presentation of the five families, in order to state the deities of the four wheels, and as a branch of that, to provide a brief presentation of the deities of the emanation wheel, it is said: "the emanation wheel," and so forth. The phrase "born from the karma family" refers to the family of Amoghasiddhi, because it has the nature of karma characterized by the relationship between the object to be accomplished and the means of accomplishment. The term "goddesses" refers to those who are about to be explained.

འདི་དག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་འདིས་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་རྣམས་སོ། ། རིག་མ་གཏུམ་མོ་དཔའ་བོ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་བརྒྱད་བརྒྱད་སྤེལ་བའི་གྲངས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལྷ་མོ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཞལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། ཕྱག་དྲུག་གིས་ནི་འབར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། རིགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བདག་པོའི་རིགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བས་ཁ་དོག་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། ཕྱག་མཚན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་མཚན་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཡང་དག་བརྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཀླུབས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཡས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཡས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པའི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ནིའོ། ། གཡོན་པ་འགྱིང་པ་ཨུཏྤ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱིང་བའི་ཨུཏྤ་ལའོ། ། གཡས་ན་འཁོར་ལོ་རིན་ཆེན་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་གཡས་པ་ནའོ། ། དེ་བཞིན་རལ་གྲི་ཆོས་འབྱུང་ནི། ། གཡོན་གྱི་ཕྱག་གཉིས་པ་ན་འགྱུར། །

Regarding the phrase "these are the abodes," by this reasoning, those things to be explained immediately following are intended. As for the passage beginning "the consort Caṇḍālī and the heroes," the meaning of these should be expressed as far as possible through the nature of the fire of primordial wisdom (jñāna). The remainder is according to the sūtra. Having thus explained the brief presentation, now, in order to explain the detailed presentation, it is said: "The number is always increased by eight and eight," which means by way of the division of the sixty-four goddesses. Having thus shown the detailed explanation, now, in order to explain the arrangement of the faces, hands, and so forth, it is said: "three faces," and so on, because of the complete purity of the three—body, speech, and mind. "Blazing with six arms" is because of the complete purity of the six limbs. "By the division of the mudrās of the families" means by the division of the mudrās of the families of their respective lords, through the nature of the five colors. "By the hand symbols" refers to the hand symbols. "Perfectly adorned" means completely arrayed. For that very reason, it says "right." "Right" refers to the crossed vajra (viśvavajra) on the right. These are the deities of feeling and so forth mentioned immediately prior. "Left, the haughty utpala" refers to the haughty utpala flower. "In the right, the wheel and jewel" refers to the second and third right hands. "Likewise, the sword and the source of phenomena (dharmodaya) shall be in the two left hands."

ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཡོན་གྱི་ཕྱག་གཉིས་ལའོ། ། འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་མ་གོས་པ་ཉིད་དང་། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཉིད་དང་། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་། སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་ཀྲུང་གིས་ལེགས་བཞུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། སྤྱན་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པའམ། སྲིད་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། ། ཞལ་ནི་ལྗང་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པས་ཅོད་པན་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། ཞལ་རྣམས་བཞད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་བལྟ་བར་ངོ་མཚར་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བར་མཛད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྔགས་བཏུ་བའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་བྱ་བ་ཉིད་བཤད་པ་ནི། རང་གི་མིང་གི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Regarding the phrase "on the two left hands," the term "becomes" means "exists." The purification of these [hands] should be explained according to their respective order: because they perform the welfare of others, are unstained by passion and the like, turn the wheel of Dharma according to the inclinations [of beings], fulfill all intentions, sever the afflictions, cause one to abide on the path, and have the nature of experiencing great bliss. Furthermore, "well-seated in the sattva-paryanka posture" refers to the inseparability of the purity of the conventional and the ultimate. "Three-eyed" refers to the purity of the three channels or to the thorough knowledge of the three realms of existence. "Face green" is because of the Amoghasiddhi family itself. "Crowned by Amoghasiddhi" is because of one's own family. "To be meditated upon" means to be meditated upon from the complete transformation of the sixty-four syllables. "Faces smiling" is because of the single nature of pacification and because of the wonder of observing conventional phenomena. "Causing all bliss to increase" is because of delighting in great bliss. Having thus shown the presentation of the faces, hands, and so forth, the explanation of the actual performance of the offering by way of extracting the mantra is stated as: "By the divisions of one's own name."

རང་གི་མིང་གི་བེ་དྷ་ནི་དང་ཙཎྜི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་གི་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། རྣམ་པར་སྤེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་རྣམས་སུའོ། ། དེ་ལྟར་ན། ཨོཾ་བེདྷ་ནི་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། སྔགས་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་ཡང་དག་མཆོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཏུས་པས་སོ། ། ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེན་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། མཆོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདོད་པ་དེ་ཉིད་རབ་གསལ་མཛད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་སྒོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། རབ་གསལ་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་མཛད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་ལྷ་རྣམས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལྷ་རྣམས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྙིང་གའི་གནས་སུའོ། ། རྩ་བརྒྱད་དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུའོ། ། ལྷ་མོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་རིགས་པས་སོ། ། ཡང་དག་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་པོ་དང་བསྟན་ནས་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་བྱ་སྟེ།

The essence of one’s own name is [the mantra] vedhani, caṇḍikā, and so forth. "With the three syllables" means by means of the nature of the syllables oṃ āḥ hūṃ. "Interspersed" means at the beginning, middle, and end. Thus, it becomes oṃ vedhani āḥ hūṃ, and so on. "Also worship perfectly with mantra" means by means of what was just extracted. "Perfectly" means through a practice free from attachment. "Worship" means it should be recited. "He makes that very desire clearly manifest" means that by means of the characteristic of enjoying the desired objects such as forms and so forth, he makes suchness—which has the characteristic of a Buddha—clearly manifest. "Makes clearly manifest" means he brings it into being. Having thus taught the deities of the emanation wheel (nirmāṇacakra) through four aspects, now, in order to speak of the deities of the dharma wheel (dharmacakra), the brief presentation of its branches is stated: "The dharma wheel," and so forth. This is in the location of the heart. "In the center of the eight channels" means within the eight [channels] such as the jewel and so forth. "These goddesses" refers to the logic that will be explained. "Perfectly reside" means they are situated. Having thus explained the brief presentation, now, in order to show the detailed explanation, "Vajradhātvīśvarī" is stated. Having shown her as the one who abandons the conceptualizations of the aggregates and elements, she is to be understood through its etymological definition.

གཞན་རྣམས་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་བསྟེན་པའི་རིགས་པས་བསྟེན་པར་བྱའོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་གནས་སུའོ། ། དགུ་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་ཟེའུ་འབྲུ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཞལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་བཞིན་དུའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཡས་པའི་ཕྱག་རྣམས་ལ་ཕྱག་མཚན་གསུམ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བླང་དོར་གཉིས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། གཡོན་པ་རྣམས་ལ་རལ་གྲི་དང་པདྨ་དང་དྲིལ་བུ་རྣམས་ཏེ། རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛེས་པའོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱན་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་པའམ་སྲིད་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། ། ཞལ་ཐམས་ཅད་དང་ཡན་ལག་གིས་ཏེ། བྱམས་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། ཞལ་གྱི་མཆེ་བ་ཅུང་ཟད་གཙིགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒེག་པའི་ཁྲོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞལ་དང་ཕྱག་གི་དབྱེ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ནས།

The others are to be understood according to the sūtras. "Should be known" means they should be cultivated through the reasoning previously established. "The wheel of Dharma" refers to the location of the heart. "Consisting of nine" is intended to describe the central pericarp of the lotus, which is composed of nine channels. Having thus presented the detailed explanation, in order to describe the arrangement of the faces, hands, and so forth, it says "three faces" and so on, as before. Regarding "vajra, wheel," and so forth: the right hands hold three hand-symbols (mudrās) because of the wisdom of the two—acceptance and rejection—and the purity of turning the wheel of Dharma and fulfilling all intentions. The left hands hold a sword, a lotus, and a bell, because of the purity of severing the afflictions in their respective order, being unstained by the defects of passion and so forth, and the purity of the perfection of wisdom. "Holding" means beautiful. "Unsurpassed" is because it serves as the cause for manifesting the unsurpassed suchness. "Three-eyed" is because of the thorough knowledge of the three channels or the three realms of existence. "With all faces and limbs" is because of the purity of loving-kindness. "With the fangs of the face slightly bared" is because of the nature of the playful wrathful deity. Having thus presented the arrangement of the distinctions of the faces and hands, [the text continues].

ད་ནི་སྔགས་བཏུ་བའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ནི། རང་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཛྲ་དྷཱ་ཏྭཱི་ཤྭ་རི་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཐོག་མ་བར་དང་ཐ་མ་རྣམས་ལའོ། ། དེ་ལྟར་ཨོཾ་བཛྲ་དྷཱ་ཏྭཱི་ཤྭ་རི་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། སྔགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བརྒྱད་དོ། ། རབ་ཏུ་མཆོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལྷ་བརྗོད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མདོར་བསྟན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གྲངས་ཅན་གྱི་རྩའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ལའོ། ། པདྨའི་དབུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩའི་པདྨའི་དབུས་སུའོ། ། ལྷ་རྣམས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་པདྨའི་སྒྲོལ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། པདྨའི་སྒྲོལ་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབྱངས་ཡིག་མཉམ་པ་དང་ཡི་གེ་དང་འདྲ་བ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་རིང་པོ་དང་། མིང་ཅན་དང་མཚམས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་། ཐིག་ལེ་དང་ཚེག་དྲག་དང་རོ་དྲུག་དང་དེ་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པའི་ཚིག་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཡང་དག་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་པདྨའི་སྒྲོལ་མ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས།

Now, regarding the offering by means of the extraction of mantras, it is said: "One's own name," and so forth, which refers to vajradhātvīśvarī and the others. "Together with the three syllables" means that the beginning, middle, and end are endowed with the three syllables. Thus, it becomes oṃ vajradhātvīśvarī hūṃ, and so on. "By the mantra" refers to that very form. "Those" refers to the eight, such as Vajradhātvīśvarī and the rest. "Thoroughly offer" means by way of non-apprehension. Having thus taught the description of the deities of the dharma wheel through four aspects, now, in order to describe those in the enjoyment wheel, the brief presentation is stated: "Enjoyment," and so forth. "On the sixteen petals" refers to those consisting of the channels of that number. "In the center of the lotus" means in the center of the channel-lotus. "The deities reside" refers to Padmatārā and the others who are about to be explained. Having thus explained the brief presentation, now, in order to state the detailed explanation, it is said: "Padmatārā," and so forth. One should express them according to the sequence of the etymological definitions, by way of the vowels being equal, the syllables being similar, short and long, those with names, the intermediate syllables, the bindu and visarga, the six tastes, and their nature of non-apprehension. "Thus this is correctly explained" refers to those such as Padmatārā who have been mentioned. Having thus taught the detailed explanation,

ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཞལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། གཡས་ནི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་སོ། ། གཡོན་ནས་རལ་གྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་རེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། པདྨ་དམར་པོ་ཡི་ནི་མདོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོག་དམར་པོ་སྟེ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཤིན་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྲེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྔགས་བཏུ་བའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པའི་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རང་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་མིང་དང་པདྨ་ཏཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་རྣམས་སྔགས་ནི་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་བར་དང་ཐ་མ་རྣམས་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་པདྨ་ཏཱ་ར་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལྷ་མོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་དེའི་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ཆེར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མགོ་བོ་ལའོ། །

Regarding the presentation of the faces, hands, and so forth, it is stated, "three faces," and so on, as before. "In the right, a lotus" refers to the purification of the three—attachment and so forth—respectively, the turning of the wheel of Dharma, and the purification of the five primordial wisdoms. "In the left, a sword" refers to the purification of the path that cuts through the afflictions, and because it is the perfection of wisdom that completely fulfills all hopes. "The color of a red lotus" means the color is red, because it belongs to the family of Amitābha and because it is intensely blazing. The meaning of "in the sattva posture" has already been explained. "The sun maṇḍala" is because it acts as a burner through being the very antidote to conceptual construction. Having thus shown the presentation of the faces, hands, and so forth, now, in order to express the certainty of the offering by way of extracting the mantra, it is stated, "one's own name," and so on. This refers to "one's own name" and "Padmatāra," and so forth. "These mantras are unsurpassed" means that there are three syllables at the beginning, middle, and end. Thus, it becomes "Padmatāra ĀḤ HŪṂ." Having thus shown the goddess of the enjoyment wheel through four aspects, now, in order to explain the brief presentation of that great wheel of bliss, it is stated, "In the great wheel of great bliss," which refers to the head.

པད་འདབ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ཅན་ལའོ། ། ལྷ་མོ་རྣམས་ནི་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོའི་ཤུགས་ཅན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། རབ་ཏུ་སད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ག་འབྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཁམས་འབབ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛག་པ་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་ལོའི་ཤུགས་ཅན་མ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སོ། ། གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཤུགས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིས་ནི་མདོར་བསྡུས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ས་ཡི་དབུས་ནས་ཤར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་རྣམས་ནི་རིམ་པའི་རིགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུའོ། ། ཤར་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ཞལ་དང་ཕྱག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། སླར་ཡང་ལྷ་མོ་ཞལ་གསུམ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། བདེ་བ་འཕེལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཁ་འབྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ནི་བཞུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བ་ལའོ། ། པདྨ་དཀར་པོའི་མདོག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བའི་ཞལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། གཏི་མུག་གི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། སྤྱན་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། །

Regarding the phrase "on thirty-two lotus petals," this refers to that which possesses thirty-two petals. "The goddesses reside" refers to Cakravegā and the others. "Always" means at all times. "Fully awakened" means that which causes the heart to open. "Possessing the flow of the elements" means that which causes the bodhicitta to descend. Having thus explained the brief presentation, in order to state the detailed explanation, it says "Cakravegā." "Cakra" refers to the center of the maṇḍala wheel. That which possesses the power of the principal deity itself is so called. By this, the maṇḍala wheel is to be definitively established in brief. The remainder is according to the sūtra. Regarding the phrase "thus arising from the center of the earth," these are within the families of the stages and so forth. "Arising" means being expressed. Having thus shown the detailed explanation, the arrangement of the faces and hands is stated as: "Furthermore, the goddess has three faces," and so forth, as before. "Possessing the increase of bliss" is because of the very opening of great bliss. "Residing on the moon maṇḍala" means on the moon of bodhicitta. "Having the color of a white lotus" is because of the Vairocana family itself. "Peaceful face" means a state of complete tranquility, due to the purification of delusion. "Three-eyed" is as before.

འཁོར་ལོ་ལྕགས་ཀྱུ་རྡོ་རྗེའི་རིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་དགུག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། གཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པའི་གསུམ་པོ་རྣམས་ལའོ། ། བསྣམས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཡོན་པའི་ཕྱག་གསུམ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་ཞགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་བསྣམས་སོ། ། པདྨ་དང་ཞགས་པ་དང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རྣམས་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་མ་གོས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འཆང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒེག་པ་དང་བཅས་པར་མཛད་ནས་སོ། ། སྒེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒེག་པའི་ཉམས་གཙོ་བོར་མཛད་ནས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བདག་པོའོ། ། སྤྱི་བོར་འཆང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་བོར་འཛིན་པ་སྟེ། རྒྱས་གདབ་པའི་དོན་དུའོ། ། པདྨ་དཀར་པོ་འདྲ་བའི་འོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོད་དཀར་པོའོ། ། དེ་ལྟར་ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྔགས་བཏུ་བའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པའི་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རང་གི་མིང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཙཀྲ་བེ་ག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡི་གེ་གསུམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཨོཾ་ཙཀྲ་བེ་གེ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་དག་སྔགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གོ་རིམ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རབ་ཏུ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨར་མཛད་པའོ། །

Regarding the phrase "the sequence of the wheel, hook, and vajra": this refers to the turning of the wheel of Dharma, the summoning of sentient beings for their benefit, and the purification of the five primordial wisdoms (jñāna) in their proper order. "The right" refers to the three [implements] in the right hands. "Holding" means grasping. Likewise, "in the three left hands" means holding a lotus, a noose, and a jewel. The lotus, the noose, and the wish-fulfilling gem (cintāmaṇi) are the purifications of being unstained by attachment and the like, of great compassion (mahākaruṇā), and of completely fulfilling all intentions. "Wearing" means doing so with a graceful bearing. "Graceful" means making the expression of grace the primary feature. "Vairocana" refers to one's own lord. "Wearing on the crown" means holding [the deity] upon the crown of the head, for the purpose of sealing (mudrā). "Light like a white lotus" refers to white light. Having thus shown the arrangement of the faces, hands, and so forth, now, in order to state the certainty of the offering by way of extracting the mantra, it says "one's own name" and so forth, namely cakravega and so on. "The three syllables themselves" refers to the beginning, middle, and end. Thus, it becomes oṃ cakravege āḥ hūṃ. "These mantras" refers to the remaining [mantras] just mentioned. "In sequence" means in proper order. "Clearly" means they are made into lotuses.

དེ་ཉིད་མཆོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་སྙིང་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྐུ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི། བདེ་བ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་བརྗོད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་དེའི་མཆོད་པའི་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་ནི། དེ་ལྟ་བུ་ཡི་གསང་བའི་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་ལྷ་རྣམས་དགོད་པ་སྟེ། དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྦ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིད་ལོག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མི་གསལ་བས་གནས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ལུས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་ལའོ། ། འདོད་པ་ལྔ་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་བསྟན། ། མཆོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་མཆོད་པ་བྱས་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་མཆོག། མཉེས་ནས་སླར་ཡང་གསོལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གཞན་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་རྣམས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་པདྨའི་བདེ་བས་མྱོས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དབང་པོ་གཉིས་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བས་སོ། ། མཉེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

"Supreme reality" refers to the very essence of the deity. Regarding "body" and so forth, the summary of the three—body and the others—in their purified nature is the meaning of "supreme bliss." Having thus taught the description of the wheel of great bliss through four aspects, now, in order to state the certainty of its offering by way of a summary, its constituent nature is expressed as: "Such a supreme secret." This refers to the arrangement of the deities within the four wheels, for it must be concealed from those who do not possess the samaya. "The reality of the goddesses" refers to the nature of clear light. "Supreme" is because it is the very nature of primordial wisdom (jñāna). "Having fallen asleep" means abiding in an unmanifest state within the channels. "Always with the body" means at all times within the body. "The enjoyment of the five desires is shown" and "by means of the offering itself" means having performed the offering of the sublime objects, such as form and so forth. This connects to the phrase: "Having pleased the supreme state of Vajrasattva, one should offer again." Furthermore, if one asks what else is done, it is said: "Having pleased," which means by means of presenting the objects. For that very reason, it is said: "Intoxicated by the bliss of the vajra and lotus," which refers to the perfect union of the two organs. "Having pleased" is because it is the state of supreme joy.

གསོལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་མཆོད་པ་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཞི་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཞི་བ་དང་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་ལྷའི་རྣམ་པ་སྒོམ་པ་ལའོ། ། འགྲུབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་མཆོད་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ལ་བླ་མའི་མན་ངག་ལས། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་རྣལ་འབྱོར་སོགས་སྤྱོད་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྟོགས་པ་རྡོ་རྗེ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། སྔགས་དང་དབྱིབས་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཡི་གེ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མི་དགོས་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་ཅུང་ཟད་ནི་བླ་མའི་ལུང་ལ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་གནང་བ་ལས་སོ། ། ཡང་དག་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ། ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཡུལ་ཅན་གྱི། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།

"To offer" means to bestow. "The state of Vajrasattva" refers to the essence of the Great Vajradhara. "Supreme" is because it is unsurpassed. Having thus correctly shown its own nature, now, in order to explain that its worshipper achieves mundane accomplishments, it says "its pacification and so forth," which refers to the activities of pacifying, enriching, and so on. "Its" refers to the meditation on the forms of the deities within the four wheels. "Will be achieved" means that they will be accomplished. "There is no doubt in this" means that it is because the Blessed One has authorized it. Having thus shown that mundane accomplishments are achieved through that worship, now, in order to understand the mandala of deities through the guru’s quintessential instructions, it says: "The conduct of meditative concentration, yoga, and so forth," which refers to the realization of the yoga of meditative absorption in the essence of the vajra, moon, and so on. "Mantra, form, and so forth" means that there is no need for activities such as meditating on seed syllables. This is because there is no occasion for such a stage of the completion process. "Slightly supreme" refers to the guru’s oral transmission, that is, from the authorization of the Vajra Master. "Perfectly generated" means that the thorough knowledge of the subject, the mandala of deities, will arise. "Therefore," and so forth, is as follows:

གང་གི་ཕྱིར་བླ་མའི་ཞལ་ལས་དེའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའོ། ། འབད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་བསྐུར་སྟི་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། ། མཉེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉེས་པར་བྱ་བའོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཁོ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པས་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྩ་རྣམས་འཆར་བ་དང་ནུབ་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ་ཉེ་བར་དགོད་ཅིང་དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རྩ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། ། འཆར་དང་ནུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། །

Because it is from the mouth of the guru that thorough knowledge of that object arises. The Vajra Master is one who thoroughly knows the ten suchnesses and abides on the path of hearing and so forth. "With effort" means with the diligence of exceptional activity, such as seeking gain and honor. "To please" means to act in a way that brings satisfaction. "All things" means with all necessary requisites. From the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, this is the extensive explanation of the twenty-seventh chapter. Thus, having shown the answer to the question regarding the object of the deity’s wheel in the twenty-seventh chapter, now, in order to show the answer to the question regarding the object of the channels’ arising and subsiding, the twenty-eighth chapter is set forth. First, its commencement is stated with the words "Then," and so forth, following the explanation of the twenty-seventh chapter. "Furthermore" is as before. "By the channels" means by all those belonging to the four wheels. This connects with the phrase "the characteristics of arising and subsiding shall be explained." "Supreme" is said because, in relation to the generation stage, it is the defining characteristic. "Yoga" is said because it is concordant with the mind being placed in meditative equipoise. "The abode of all accomplishments..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དངོས་སུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་རྩ་རྣམས་ཀྱི་འཆར་བའི་རྒྱུ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། མདུན་ན་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེ་བའི་ཡུལ་ན་གནས་པའོ། ། ཡུལ་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ལས་སོ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ལས་སོ། ། དེར་ནི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོག་པ་ལས་སོ། ། དབུགས་ནི་ནང་དུ་བསྡུས་པ་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། ནང་དུ་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་པས་སོ། ། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རབ་ཏུ་སད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིར་གནས་པའི་རྩ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རིམ་པ་བཞིན་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ངོ་བོས་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་འཆར་བ་ལ་ལྷ་མོ་འཆར་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རབ་སད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩ་རྣམས་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་རབ་ཏུ་སད་པ་ལས་སོ། ། རབ་སད་ལྷ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་རིག་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །

This means that it is the "abode" because it is the basis for all mundane and supramundane accomplishments without exception. Having thus shown the commencement of that, now, in order to explain it explicitly, the nature of the channels—the causes for the arising of its branches—is taught by the words "situated in front" and so forth; this means they are situated in the immediate vicinity. "From the objects" means from the nature of blue and so forth. "Mental engagement" means from the nature of the immediately preceding condition. "Goes there" means toward the objects. "From the breath being gathered within" means the wind is perfectly conjoined with consciousness. "Gathered within" means having entered into the assembly. "Arising" means coming into existence. "Faculties" refers to the eyes and so forth, which apprehend objects. "By that" means by the faculties such as the eyes. "Fully awakened" means perfectly awakening. "Those" refers to the channels situated in the four wheels. "Situated in sequence" means they abide in the manner in which they are positioned. Having thus shown their own nature, now, in order to describe the arising of the goddesses during their arising, the words "fully awakened" and so forth are taught; this is because the channels are fully awakened according to the logic previously explained. "Fully awakened goddesses" refers to the consorts and so forth who are included within the channels.

རང་རང་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རང་གི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་ལས་སོ། ། དེ་ནི་འཆར་བའི་རིམ་པར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་རིགས་པས་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྩ་རྣམས་ཀྱི་འཆར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནུབ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ། རང་གི་ངོ་བོ་ནུབ་པ་ཡང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སད་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་སོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་ནི་དངོས་པོ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ལས་སོ། ། གཞན་དུ་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཞན་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པས་སོ། ། བག་ཆགས་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་གྱི་ངོ་བོ་ལས་སོ། ། སད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐུམ་པ་མེད་པའོ། ། རྩ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོར་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། ། འཆར་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་ནས། ད་ནི་ནུབ་པ་ལ་ལྷ་རྣམས་ནུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷ་རྣམས་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་རྣམས་ལའོ། ། ཡང་དག་སད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རྣམས་རབ་ཏུ་སད་པ་ལས་སོ། ། མི་འགྱུར་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་ནུབ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ནས།

"Each respective wheel" refers to the wheels of their respective emanations and so forth. "That is taught as the sequence of arising" means it is explained by the logic just stated. Having thus shown the causes for the arising of the channels in two ways, now, in order to show the causes for their setting, as a subsidiary to that, it is said: "The setting of their own essence as well," and so forth. This refers to the state in which the channels are not fully awakened. "It shall be explained" means it shall be described. "The objects also lack substantiality" means by virtue of the distance of blue and so forth. "By means of mental engagement" means by way of the subject that perceives blue and so forth. "Gone elsewhere" means being directed toward another object. "The habitual tendencies" refers to the nature of attachment and detachment. "Awakened" means without contraction. "The channels" refers to those belonging to the wheels. "Will not arise" means they will indeed set. Having thus explained their own essence, now, in order to show the setting of the deities within that setting, it is said: "The deities also perfectly," and so forth. This refers to those who perfectly abide in the channels. "Perfectly awakened" means fully awakened. "Therefore" means because the channels are fully awakened. "Unchanging" means the sense of not arising. Having thus shown the causes for their setting in those very [channels] in two ways,

དེ་སད་པས་ལྷ་རྣམས་སད་པར་འགྱུར་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་ལྷ་མོ་རྣམས་སད་པའི་རྒྱུ་ནི། སྙིང་གི་དབུས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྙིང་གའི་ནང་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའོ། ། གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཉི་མ་གསལ་བའི་འོད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སངས་རྒྱས་ཉི་མའོ། ། གསལ་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་རིམ་པས། འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། ། གཟུང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉི་མ་དེ་གཟུང་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་རྣམས་སོ། ། འོད་ཟེར་བཅུ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་པས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། ། དེ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འོད་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་ནི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། འོད་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་ཏེ་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། འབར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་མ་སྟེ། སྣང་བའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུན་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྕེའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། དམར་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམར་བ་མིག་གསལ་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ལ་སོགས་འཛིན་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །

In order to state that by the awakening of that [central deity], the gods are awakened, the cause for the awakening of the goddesses as its branches is taught in the passage beginning with "Abiding in the center of the heart." This means they abide by their very nature within the heart. If one asks what that is, it is said: "The Buddha-sun of radiant light." In relation to its natural purity, it is the "Buddha-sun." "Radiant light" refers to the essence of emitting a mass of light rays according to the sequence to be explained, and its aspect of being naturally luminous. "Grasping" refers to the essence of that Buddha-sun as grasping and grasped, which are the natures of the object and the subject. "Twelve rays" is the remainder of the phrase "abiding as the purity of the twelve months." If one asks what those are, it is said: "Increasing light" and so forth. "Eye" refers to that which relies on the sense faculty. "Increasing light" is the luminosity that relies on the ear faculty. "Blazing" is the one endowed with majesty, which relies on the nose faculty. "Radiant" is that which overcomes darkness, which relies on the tongue faculty. "Light" is the essence of light, which relies on the body faculty. "Red" is the one with red, clear eyes, which relies on the mental faculty. If one asks what those are like, it is said: "Grasping external forms and so forth," meaning they grasp the six external objects such as form.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དབང་པོ་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འོད་ཟེར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའི་དེ་ཉིད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འོད་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་ལ་བརྟེན་པའོ། ། འདོད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། འོད་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་བྱ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཉི་མའོ་སྙམ་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། འདི་རྣམས་ནི། ཕྱི་རོལ་གཟུགས་སོགས་རྣམ་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དྲུག་ལ་བརྟེན་པའོ། ། དྲུག་པོ་འདི་དག་འོད་དུ་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་གཟུང་བའི་ངོ་བོའོ། ། འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ལྷ་མོ་རྣམས་སད་པའི་རྒྱུ་བརྗོད་ནས། དེ་སད་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྷ་མོ་རྣམས་སད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་མོ་རྣམས་གང་ཤར་བ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩའི་འཁོར་ལོར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་འཆར་བ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འོད་ཟེར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གྲོགས་དང་ལྡན་པའི་སྙིང་གར་གནས་པའི། སངས་རྒྱས་ཉི་མ་སད་པ་ལས། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་ཡང་དག་ནུབ་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་རྣམས་ལའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉི་མ་ལའོ། ། ནུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་སྙིང་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ། མི་གནས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

For that very reason, it is said, "depending on the eye and so forth," which means depending on the six sense faculties. "Light-maker" is the nature of the clarity of that very [consciousness] depending on the object of form. "Light-ray" is that depending on sound. "Illumination" is that depending on odor. "Desire" is that depending on taste. "Light-ray" is that depending on the tangible. "Sun" is that depending on phenomena, thinking, "This is the sun." These are the aspects of external form and so forth, meaning they depend on the six objects. "These six are asserted as light" means they are the nature of the apprehended objects subsumed by the [six] objects. "Asserted" means expressed. Having thus explained the causes for the awakening of the goddesses, in order to describe the actual nature of the awakening of the goddesses that brings about that awakening, it is said, "Whichever goddesses arise," and so forth, referring to those residing in the channel-wheels. If one asks from what [they arise], it is said, "The sun of wisdom rises." This means that from the awakening of the Buddha-sun, which resides in the heart and is accompanied by the twelve light-rays. "Their complete setting" refers to the deities. "Complete" means unerring. "Their" refers to the Buddha-sun. "Setting" means that they will arise from no longer abiding in the activity of the essence of the sense faculties and objects.

ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གོ་འཕང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་འཆར་བ་དང་ནུབ་པ་སྤངས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཆར་བ་ནུབ་པ་རྣམས་འཆད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱོགས་གཉིས་པོ་ལ་འཆད་པའོ། ། གོ་འཕང་མཆོག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའོ། ། ཕྱོགས་གཉིས་ཆད་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམས་པས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་སད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱོགས་གཉིས་སྤངས་པས་བསྐུམ་པ་དང་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཉི་མ་སྡོམ་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་སོ། ། སྡོམ་པ་ནི་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དེ་སད་པ་ལ་ལྷ་མོ་རྣམས་སད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་འཆར་བ་དང་ནུབ་པ་དག་ལ། རྒྱུད་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་རིགས་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཆར་དང་ནུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བཤད་པ་རྣམས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་གསལ་བའི་རྗེས་འབྲངས་ནས། །

If one asks, "In what way?" it is for that reason that "supreme" is said; it is the cause for the state of sublime excellence. Having thus shown its own essence, now, in order to show the thorough knowledge of suchness by way of abandoning arising and setting, it is said: "The setting of those who arise." This refers to the setting of the two sides. "The supreme state should be known" refers to the aspect of the natural luminosity. The meaning is that the cessation of the two sides also arises from meditating on the suchness of the dharmadhātu. If one asks, "In what way?" it is for that reason that "well-awakened" is said; this is because, by abandoning the two sides, there is contraction and complete isolation. "Great yoga" is so called because it is free from the characteristics of other yogas, such as the generation stage. "The Buddha-sun is the vow" means that it is the essence of that very thing; "vow" is so called because it is a gathering. Having thus shown the awakening of the goddesses through those three aspects of meaning, now, in order to show what is to be known from other tantras regarding arising and setting, it is said: "This is yoga," and so forth, according to the logic previously shown. "Yoga" refers to the yoga of the goddesses. "Supreme" is so called because it is the cause of that. "The characteristics of arising and setting" refers to those just explained. "Following the clarity of the vajra,"...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། ། ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞབས་ཀྱི་ཞལ་ལས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པས་རྩ་རྣམས་ཀྱི་འཆར་བ་དང་ནུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པས་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་དག་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་པའི་ངོ་བོའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས།

Regarding the phrase "as it is called," "the Vajra Clarification" is stated in accordance with the Mahāyoga Tantra. "Should be known" means it is to be understood. "From the mouth of the guru" means from the mouth of the feet of the Vajra Master in the future. This is the extensive commentary on the twenty-eighth chapter of the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, the Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having taught the response to the question concerning the yoga of the arising and subsiding of the channels in the twenty-eighth chapter, now, in order to teach the response to the question concerning the object characterized by the generation of joy which is relevant to the present context, the twenty-ninth chapter is introduced. First, to begin it, the words "Then..." and so forth are spoken; this is after what was explained in the twenty-eighth chapter. "Furthermore" is as before. "Listen" is addressed to Vajrapāṇi as he listens. "The characteristic of generating joy" is connected with the phrase "I shall explain." If one asks, "What is to be done by that?" it is for that reason that "by which" is spoken; it is by the characteristic of generating joy. "Of authentic knowledge" means by way of an unerring nature. "The supreme state of Vajrasattva" refers to the nature of the sixth Tathāgata. "Supreme" is because it is unsurpassed. Having thus shown the commencement of that [chapter],

ད་ནི་དེའི་དངོས་གྲུབ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་གི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་མཚམས་ཀྱི་བཞི་པོ་ལ་དགའ་བ་བཞི་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་རྩ་པདྨ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་དང་། ཆོས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། རླུང་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྩའི་རང་བཞིན་གྱི་པདྨ་དྲུག་པོ་རྣམས་ལའོ། ། རྒྱས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེར་འཁོར་ལོ་དྲུག་པོ་རྣམས་སོ། ། སླར་ཡང་བསྡུས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་པོ་བསྡུས་པས་ཀྱང་འཁོར་ལོ་བཞི་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི། སྤྲུལ་པ་དང་། ཆོས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ངོ་བོ་སྟེ། མེའི་འཁོར་ལོ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། ། རྩ་རྣམས་བརྒྱད་དང་ཉི་ཤུ་ལྷག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། བརྒྱད་དང་། བཅུ་དྲུག་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། རྩ་ནི་དྲུག་ཅུ་ལ་ཡང་བརྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། ། ཐུན་མཚམས་བཞི་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་མཚམས་ཀྱི་རྩའོ། ། རིམ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་རྩ་བཞི་པོ་གོ་རིམ་གྱིས་སོ། ། བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་ཀྱི་རྩའོ། ། ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ། གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་བར་དུའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་དག་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་བཞིའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །

Now, in order to explain the siddhis of that [practice], the four joys are established as the supports for its branches within the four junctions. It is said: "The lotuses of the channels of the six wheels." This refers to the six lotuses that are the nature of the channels, characterized by the nirmāṇa, dharma, saṃbhoga, vāyu, and mahāsukha [wheels]. "Expansion" refers to the extensive six wheels. "Furthermore, the condensation" refers to the condensation of the six wheels into the four wheels in perfect union; these are the essences of the nirmāṇa, dharma, saṃbhoga, and mahāsukha wheels, wherein the fire wheel is subsumed within the mahāsukha wheel. "Eight and twenty additional channels" refers to the four wheels having the numbers sixty-four, eight, sixteen, and thirty-two. "The channels also depend on sixty" refers to the four wheels that serve as the support. The channels of the junctions are the essence of the purification of the four junctions. "Furthermore, the sequence" refers to the four channels in the four wheels according to their order. "Four" refers to the channels of the junctions. "Pervasive" means they pervade and abide throughout the entire body. "Always" means until the time of death. "Those" refers to the joys; "endowed with" means through the application of the four joys. "Pervasive in those" refers to the four joys and so forth.

དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མཚམས་ཀྱི་རྩ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། པདྨའི་སྣལ་མ་ལྟ་བུ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་པདྨ་སྣལ་མའི་རྒྱུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་ཀྱི་རྩ་དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་བརྟེན་པའི་ངོ་བོ་མཚམས་ཀྱི་རྩ་བཞི་པོ་ལ་དགའ་བ་བཞིའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྟེན་ནས། དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་འཁོར་ལོ་སོ་སོ་ལ་སྣལ་མ་རྣམ་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་ཁམས་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆུ་ཁམས་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་ཅན། ། དེ་ནི་དེ་ཡིས་ཁྱབ་པས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེར་བར་བྱེད་པས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོས་ཕན་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པར་གསོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཁོར་ལོ་སོ་སོའི་དབྱེ་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་དབྱེ་བས་སོ། ། དགའ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་བཞི་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དོ། ། དགའ་བ་བཞི་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། ཡི་གེ་ཧ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་གནས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བའི་རྣམ་པའོ། ། ཆ་ཤས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཤས་སོ། ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་རྣམ་པའོ། ། གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །

"Those" refers to the four channels of the intermediate junctions. "Like the fibers of a lotus" means that just as a lotus is pervaded by its fibers, so too are those channels of the intermediate junctions pervaded by joy and the other [blisses]. Thus, having established the four joys based upon the four channels of the intermediate junctions which serve as the support, in order to show the nature of the four fibers within each of those very wheels, it is said: "Containing the water element," and so forth. "Containing the water element" means that it is pervaded by that [water element]. "Bestowing great bliss" means that it bestows the great bliss which is the essence of bodhicitta. "Benefited by great bliss" means that great bliss is of two kinds, because it acts as a perfect nourishment. "The distinction of each wheel" refers to the distinction of the four joys and so forth. If one asks how the four joys are, for that reason it is said: "The enjoyment of the four," and so forth. This is the enjoyment of the four; it is the thorough enjoyment of the states of the four joys and so forth. "The syllable HA" is the form of the moon of bodhicitta, because it resides in the wheel of great bliss. "Part" means a portion. "Extremely subtle" is the form of the drop of bodhicitta. "Abides" means to be situated. "Always" means at all times.

ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྟེན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཁྱབ་པས་གནས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རིམ་པ་བཞི་ཡི་དབྱེ་བ་ལས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དགའ་བའི་རིམ་པའི་དབྱེ་བའམ། ། རིམ་གྱི་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་འཁོར་ལོ་རེ་རེར་རྣམ་པ་བཞིའི་དངོས་པོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་བཞིའི་རིམ་པས་སོ། ། ཡང་ན་དགའ་བ་རེ་རེ་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དང་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རིམ་པ་བཅུ་དྲུག་དབྱེ་བས་ཤེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྣམ་པར་བཞག་པས། ཤིན་ཏུ་ཡང་ངོ་མཚར་བ་དང་བཅས་པའོ། ། རོ་གཅིག་པ་ཡི་གོ་འཕང་ཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅོམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ། དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དུས་ཚོད་ལའོ། ། རིམ་གྱིས་སོ་སོར་ཉམས་མྱོང་བས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རིམ་པས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་བདེ་བ་དང་དེ་ལས་ལྷག་པ་དང་། ཆགས་བྲལ་དང་། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས།

If one asks how so, it is said: "It abides pervading in the manner of a support." This is because it is the pervader, pervading the entire body. If one asks how, it is said: "Through the division of the four stages." This is because of the division of the stages of joy, or the division of the stages themselves. Having thus shown the fourfold nature in each of those wheels, now, in order to express its specific classification, the term "stages" is spoken; this refers to the sequence of the four wheels. Alternatively, each joy is divided into four—body, speech, mind, and wisdom—thus making sixteen aspects. To demonstrate that, it is said: "Through the division of the sixteen stages." If one asks how so, it is said: "The nature of emanation." This is because it is accompanied by elaboration through its expansive essence. "The marvelous" means that even regarding suchness, it is established through a specific classification and is therefore exceedingly wondrous. "Attaining the state of single taste" means that through the experience of great bliss, the opposing factors are conquered and non-duality is attained; this refers to the time of the ultimate coemergent. "Through experiencing sequentially" means that through the sequence of experiencing joy and so forth, there are distinctions such as slight bliss, bliss exceeding that, the bliss of detachment, and the bliss free from all characteristics. Having thus shown its specific classification:

ད་ནི་དཔེའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་ཆུ་ཡི་སྦྱོར་བ་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆུའི་སྦྱོར་བ་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་མཚོར་གནས་པའི་ཆུ་བཞིན་དུའོ། ། རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་དུས་ཉེ་བར་མཚོན་པས་སོ། ། སྦྱོར་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བ་བཞིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། དེ་ལ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དཔེའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་ཉིད་ལ་གདམས་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞལ་བརྒྱུད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་ཞལ་གྱིས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་སོ། ། གོ་འཕང་མཆོག་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པས་དགའ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྩ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་རབ་ཏུ་འབབ་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་སུམ་ཅུ་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

Now, in order to describe the nature of the result by way of an analogy, it is said: "From the various applications of water..." This refers to the various applications of water. "Like the water of the ocean" means like the water residing in the ocean. "Gradually" means by relying on the sequence of experience. "Kālacakra" refers to the internal time that is closely indicated. "The four applications" is because they are the very nature of the four joys. "Of the four joys" refers to the coemergent joy (sahajānanda). "Regarding that, it is said" means it should be explained. Having thus shown the nature of the result by way of an analogy, now, in order to state how that very [result] is to be attained by way of the oral instructions, it is said: "From the oral lineage of the Yoginīs..." This means from the conduct of the mouth of the Wisdom Ḍākinī (jñāna-ḍākinī). "The supreme state will be attained" means the nature of the coemergent. From the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, this is the extensive explanation of the twenty-ninth chapter. Thus, having shown the answer to the question regarding the object characterized by the generation of the joys in the twenty-ninth chapter, now, in order to state the answer to the question regarding the object characterized by the definitive flow of the channels, the thirtieth chapter is introduced. First, to begin it, it says: "Then..." and so forth.

ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། རྩ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དང་། རླུང་རྣམས་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོས་པ་ལས་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་བརྟན་པའི་ལུས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་བརྟན་པ་ནི་སྲ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི། ། སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། དེའི་ཡན་ལག་སྡུད་པར་བྱེད་རྩ་རྣམས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཁམས་འབབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྩ་རྣམས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། རྨད་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་འོས་པའི་ཁམས་འབབ་པར་བྱེད་པས་ན་གནས་ངོ་མཚར་བ་དང་བཅས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་འབབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་པའི་སེམས་འབབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འཕེལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་སོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། ། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། ། ཁྲག་འབབ་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །

This follows the explanation of the twenty-ninth chapter. It is connected to the statement: "Listen as I explain the continuum of the channels." The word "that" refers to the fact that blood, semen, and winds flow [through them]. "Listen to that very thing" refers to Vajrapāṇi’s application based on what he has heard, because it is the nature of how they abide. If one asks by what means, it is for that reason that it says, "by those with bodies as stable as a vajra." Being stable like a vajra means being firm. Those who possess such a body are referred to by that term; the meaning is "for the practitioners who abide in the completion stage." Having thus shown the introduction, now, in order to state the actual explanation of that, and in order to show the sequence of the flow of the constituents preceded by the description of the channels that collect its branches, it says: "Twenty-four thousand." This refers to the channels that abide throughout the entire body. "Always" means at all times until the time of death. "Marvelous" means that because they cause their own appropriate constituents to flow, they are wondrous in their location. "The bodhicitta flows" means they cause the conventional mind to flow. "All bliss greatly increases" refers to the subsequent [channels]. "All bliss" refers to the engagement of the natures of the non-principal constituents; "engagement" means causing them to enter. "Twenty-four thousand are to be known as the flow of blood," this is as before.

ཁྲག་འབབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་འབབ་པའོ། ། ཉི་མ་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་འབབ་པའོ། ། རྟག་ཏུ་རྨད་དུ་འབྱུང་བའི་རྩ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རླུང་རྒྱུ་བར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་འབབ་པའོ། ། རིམ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྒྱུ་བའི་རིམ་པས་སོ། ། རྒྱ་ཆེན་རྒྱུད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་འམ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ཆེན་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། ། དེ་ལྟར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྩ་རྣམས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེའི་ཁམས་འབབ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྩ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་ལུས་ལའོ། ། གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཕྱེད་མ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་སོ། ། བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའོ། ། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཅན་གྱི་རྩ་རྣམས་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྩ་རྣམས་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་པ་ལ་ལུགས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཐིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་བདག་པོ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས། དེ་རྣམས་ཉིད་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །

"Flowing with blood" refers to the flow of the sun. "Having the nature of the arising of the sun" refers to the flow of the dust (rajas). "The channels that are always marvelous," and so forth, are as explained previously. "One should know the movement of the winds" refers to the flow of the winds. "In succession" means according to the sequence of the movement of the winds. "From the extensive tantra" means following the Gaganasamādhi-tantra or following the great Vajramālā-tantra. Having thus preceded the explanation with the channels that perform the gathering, and having shown the flow of their elements, now, in order to describe the channels that perform the gathering, it is said: "Of the body," and so forth. "Of the body" refers to the bodies of oneself and others. "By the division of the locations" means by the division of the twenty-four locations, such as the pīṭha and upapīṭha. "Twenty-four" refers to those named Abhedyā and so forth. "That" refers to the seventy-two thousand channels. "Are described" means they are taught. This is because the seventy-two thousand channels are subsumed within those twenty-four. Having thus shown the channels that perform the gathering, now, in order to state the system for the extensive description, it is said: "The nature of dissolution, enjoyment, and mastery," and so forth. Based on the three movements of the moon of bodhicitta, these twenty-four are the very ones that perform the gathering.

བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐིམ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། བདག་པོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་འབྱུང་བ་ལས་སོ། ། རེ་རེར་འང་འཁོར་ནི་སྟོང་སྟོང་ངོ་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རེ་རེ་ཡང་རྒྱས་པར་ནི་འཁོར་ནི་སྟོང་སྟེ་སྟོང་གི་གྲངས་སོ། ། རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་གནས་ལ་སོགས་པ་བཅུས་བསྒྱུར་ན། རེ་རེ་ལ་སྟོང་ཕྲག་གི་གྲངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་པའི་ལུགས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ལུགས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཙོ་བོ་ཡང་ནི་བསྡུས་པ་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སླར་ཡང་བསྡུས་ནས་འགྲོ་བ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཐིམ་པ་ལོངས་སྤྱོད་བདག་པོར་དོར། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་རྣམས་ལ་སུམ་འགྱུར་གྱི་གྲངས་ཕྲི་བས་སོ། ། གནས་རྣམས་ཀྱི་ནི་གྲངས་སུ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའི་གྲངས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སླར་ཡང་བསྡུས་ནས་འགྲོ་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའི་ནང་དུ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། ། གྲངས་རྣམས་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གསུམ་དང་རྣམ་བརྒྱད་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་གྲངས་ཅན་གྱི་རྩ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་གྲངས་སུ་བྱས་ན་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཕྲ་མོ་ཕྲ་མོའི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ན། འདུས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྩ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་གྲངས་སོ། །

Regarding the phrase "expressed as seventy-two": this arises from the number seventy-two being derived from the count of the twenty-four channels of the three—dissolution, enjoyment, and mastery. "Each has a retinue of a thousand" means that each individual channel, in detail, has a retinue of a thousand, which is the number of thousands. If one multiplies the hundredfold division of the families by the ten locations and so forth, one should understand that each has a count of thousands. Having thus shown the system of extensive explanation, now, in order to state the system of concise summary, it is said: "Furthermore, from the summary of the principal," which connects with the phrase "and again, summarized, they proceed." "Discarding dissolution, enjoyment, and mastery" means that from the count of seventy-two, the threefold count is subtracted. "It becomes the number of the locations" refers to the twenty-four locations, such as the places and near-places. "And again, summarized, they proceed" means they are included within the seventy-two. If one asks how many those numbers are, it is said: "By the division into three and eight." This means the channels that have the count of twenty-four. The intention is to consider the number of the eight aspects as being made into three. Since those are also summarized by their subtle, subtle parts, in order to show that they are "included," it is said: "The channels and so forth," which is the count of twenty-four.

ཉིན་མཚན་དབྱེ་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་མཚན་གཅིག་ལ་ཕལ་ཆེར་ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ཐུན་བརྒྱད་པའོ། ། དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ནང་དུ་འགྲོ་བར་ཤེས་པར་བྱ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་། ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཐུན་བརྒྱད་དང་། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྡུས་ནས་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་རྩའི་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རྩ་གསུམ་གྱི་ཁམས་འབབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཡོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཟླ་བ་འབབ། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། གཡོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོན་པའི་ཆ་ལའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བ་འབབ་པའོ། ། གཡས་པ་ཁྲག་དང་ཉི་མ་འབབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པའི་ཆ་ལ་ཉི་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྲག་འབབ་པའོ། ། ཤེས་བྱ་དབུས་སུ་རླུང་རྒྱུ་བས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་ཀྱི་གནས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རླུང་དང་དུས་ཀྱི་མེ་འབབ་པའོ། ། གདམས་ངག་ལས་ཀྱང་རྩ་གསུམ་པོ་དབུས་ཀྱི་མདུད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྟེང་འོག་གི་དབྱེ་བས་ཁམས་དྲུག་འབབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བཤང་གཅི་ཟླ་བ་ཉི་མ་དང་། ། སྒྲ་གཅན་དུས་ཀྱི་མེ་རྩ་རྣམས། ། དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་གསུམ་པོ་ལ་ཁམས་འབབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ནས།

Regarding the phrase "by the division of day and night," it is comprised of approximately thirty-two ghaṭikās in a single day and night. That, moreover, is the eighth watch. Furthermore, the meaning of the term "in an instant" is as follows: "one should know it enters within" means it should be understood. Through the divisions of seventy-two, twenty-four, thirty-two ghaṭikās, eight watches, and a single instant, they are subsumed in an ascending order. Having thus explained the brief presentation of the channels through these four points, now, in order to explain them in detail, and to show the sequence of the flow of the elements through the three channels which are their branches, it is said: "The left flows with the moon of awakening." Here, "left" refers to the left side; it is the flow of the conventional mind-moon. "The right flows with blood and the sun" means that on the right side, blood of the nature of the sun flows. "The object of knowledge flows as wind in the center" means that in the central location, the non-conceptual wind and the fire of time flow. According to the oral instructions, because the knots of the center of the three channels are intended to be expressed, they become six. These also cause the six elements to flow through the division of upper and lower. As it is said: "Feces, urine, moon, sun, Rāhu, and the fire of time—these are the six channels," and so forth. To indicate their names, it is said: "Lalanā, Rasanā, and Avadhūtī"; here, it is exactly as in the sūtra. Having thus shown the sequence of the flow of elements through the three channels,

ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲོ་བའི་རིམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩ་གསུམ་པོ་རྣམས་སོ། ། སྤྲོ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིམ་གྱིས་ཐུན་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐུན་བརྒྱད་ཀྱི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རེ་རེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། རེ་རེ་ཡང་ཐུན་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གསུམ་གྱིས་བསྒྱུར་བའོ། ། ཇི་སྐད་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་རྩ་གསུམ་པོ་འདི་ཐུན་བརྒྱད་པོའི་གྲངས་ཀྱིས་རྒྱུད་དུ་འགྲོ་བ་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་གསུམ་གྱིས་བསྒྱུར་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། ། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་སླར་ཡང་། ཐིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་བདག་པོའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རིམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྒྱུར་བས་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རིམ་གྱིས་གྲངས་ནི་བདུན་ཅུ་གཉིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པས་སོ། ། སླར་ཡང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། དེ་སྤྲོ་བ་ཡི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། རེ་རེ་སྟོང་སྟོང་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་གི་གྲངས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། ངེས་པར་གྲངས་ཉིད་འགྱུར་བ་ནི། །

Now, in order to explain the sequence of their emanation, the text says "those" and so forth. "Those" refers to the three channels. "By the application of emanation" means by the application of expansion. "Eight" refers to the nature of the eight channels. If one asks why, it says "gradually, the eight sessions," which means by the sequence of the eight sessions. "Each one" connects with the phrase "becomes twenty-four." Each one is the number of the eight sessions. If one asks how, it says "the three," meaning multiplied by three. What is being shown is this: those three channels that proceed as a continuum through the number of the eight sessions, when multiplied by three, become twenty-four. "Again" means subsequently. "For the sake of dissolution, enjoyment, and mastery" means that the twenty-four just mentioned, when multiplied by the three stages of the movement of bodhicitta, become the number seventy-two. For that very reason, it says "gradually, the number is seventy-two," meaning by the sequence of the number just mentioned. "Again, that" refers to the seventy-two. "By the application of emanating that" means by the application of expansion. "Each one by a division of a thousand" means it becomes the number of thousands. "The number itself becomes certain" means...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་སྟོང་གིས་བསྒྱུར་བས་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གསུམ་པོ་སླར་ཡང་གཅིག་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཙོ་བོ་གསུམ་ནི། ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པ་དང་གཡོན་པའི་རླུང་རྒྱུ་བ་དབུས་མར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་དབུས་མའི་ངོ་བོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གསུམ་པོ་གཅིག་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྩ་དབུས་མའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པར་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་མཚོན་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དང་པོ་ལས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་ནཱ་ད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་དང་བྲག་ཅའི་སྒྲ་སྤངས་པས་སོ། ། བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་མོའོ། ། སྲོག་གི་རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་གི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

This means that by multiplying by one thousand, the number becomes seventy-two thousand. Having thus shown the sequence of their emanation, now, in order to state how these three are again subsumed within one, the word "Principal" is spoken. The three principals are the lalanā, the rasanā, and the avadhūtī. "By means of union" means by the union of the winds flowing in the right and left [channels] entering into the central one. "Becoming one" means that they come to be of the nature of the central channel. Having thus shown the subsumption of the three into one, now, in order to describe the nature of the central channel, the words "Difficult to know" and so forth are spoken. This is because it is difficult to be pointed out to beginner yogis. "That subtle one" is because it is as fine as the tip of a hair. "By the yogi of the first stage" means by the yogi who meditates on the generation stage. "Inconceivable" is because it transcends the sphere of the ordinary mind. "Supreme" is because it is free from conceptual elaboration. "Devoid of bindu and nāda" means it is free from substantiality and the sound of an echo. "The basis of all bliss" means it is the support for uncontaminated bliss. "Secret" means profound. "The characteristic of the support of life" means it is the very support of the life-sustaining wind.

ནག་པོའི་རྩར་ནི་རྣམ་པར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་དབུས་མའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་ལ་མན་ངག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་མའི་ཞལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་ཞལ་གྱི་གདམས་ངག་གིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། རོ་གཅིག་གོ་འཕང་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་སུམ་ཅུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་སུམ་ཅུ་པས་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་མཚམས་ཀྱི་རྩ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་རེ་ཞིག་དང་པོར་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། མཚམས་ཀྱི་རྩ་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད་བཤད་ཀྱིས་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩ་གསུམ་པོ་གང་ལས་སོ། ། རྩ་རྣམས་སྡོམ་དང་འཆར་བ་དང་། །

"Explained at the root of the black" means because its essential nature is non-referential. "Vajradhātvīśvarī" means because she is the essential nature of the insight of the Great Vajradhara. Having thus shown the nature of the central channel, in order to state how it is to be realized through the pith instructions, it says, "From the mouth of the Yoginī," meaning it is to be realized through the oral instructions of the Wisdom Ḍākinī. "Possessing the nature of the state of one taste" means because, having reversed the conceptualization of diversity, it is the essential nature of non-dual wisdom. From the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, a Mahāyoga Tantra, composed by Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, this is the extensive explanation of the thirtieth chapter. Thus, having explained the response to the question regarding the characteristics of the definitive flow of the channels in the thirtieth chapter, now, in order to state the response to the question regarding the objects of the three junction channels, the thirty-first chapter is introduced. First, to show its commencement, it says, "Then," and so forth, meaning after the explanation of the thirtieth chapter. "Furthermore" is as before. "Listen as I explain the principal junction channels" is the connection. If one asks what is to be done by that, it says, "By which," and so forth, meaning from which of the three channels. "The binding and the arising of the channels..." [and so on].

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྡོམ་པ་ནི་བསྡུས་པའོ། ། འཆར་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། སྡོམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཆར་བ་ཡང་ཡིན་པས་ན་སྡོམ་པ་དང་འཆར་བའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དངོས་སུ་བསྟན་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། སྡོམ་པ་མདོར་བསྟན་པའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཉམས་མྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། ལྷ་ཡི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གསལ་བའི་སྔགས་སུ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཧཱུཾ་ཡིག་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བ་ནི། རླུང་གསུམ་པོ་ལ་ཆ་ཤས་སུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་དོན་ངེས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་འབྱེད་པས་ལྷ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པར་འབྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དོན་གཅིག་ཏུ་སྡོམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གཅིག་པ་ནི་དོན་གཅིག་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོའོ། །

Regarding the phrase "vow" (saṃvara), it means "concentrated." "Arising" (udaya) means "origination." Since it is both a vow and an arising, it is "vow and arising." "Always" means "at all times." Having thus shown the preliminary practice, in order to now explain the actual teaching, the explanation of the essential nature of the branches of the brief presentation of the vow is given by the words beginning with "supreme" (parama). It is characterized by the reversal of the conceptual elaborations of the channels. "Experiencing supreme joy" is the essence of the bodhicitta, characterized by the experience of what is to be personally realized. "Clarifying the wisdom of the deity" means it is characterized by the nature of clarifying the supramundane coemergent (sahaja). "Perfectly uniting with the mantra of clarity" means that "clarity" refers to the syllable HŪṂ, the foremost of all, and "perfectly uniting" means it is connected through the thorough realization of the three winds as its constituent parts. "The definitive meaning of the deity yoga" means that by separating the winds of conceptualization, the "deity" is the supramundane. The "meaning of yoga" is the definitive discernment of the ultimate suchness (tattva). "Uniting the three suchnesses" means by way of the essential nature of the purity of the body and so forth. "Stainless" means because it is the very nature of the non-conceptual wind. "Binding the three vajras into a single meaning" means that the single meaning of the Vajra Body and so forth is the single meaning, which is the essence of the Great Vajradhara.

དེའི་སྡོམ་པ་ནི་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་ཁྱབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ཀུན་ལ་ནི་ཡང་དག་བརྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་གཅིག་པུའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཕྱིར་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཁྱབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་དང་རབ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་སོ། ། རབ་མཆོག་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བྱེ་བ་བརྒྱའི་ཆའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། རང་འབྱུང་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་འཇིག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Its vow is of a gathering nature. "Pervading the three worlds" means it pervades the three realms. "Subtle" means it is to be realized by subtle yogis. "Perfectly relying upon the entire body" means it pervades the whole body. "Wisdom-being" (jñānasattva) means it is the essence of the sambhogakāya, being the exclusive domain of the yogi. "Vajrasattva" means it is the essence of the dharmakāya. "Samayasattva" means it is the essence of the nirmāṇakāya. "Because of bliss" means it is the nature of great bliss in two ways. "Should be known as the supreme yoga" means it is the essence of the unsurpassed samādhi. "Pervasive" is said in relation to its natural purity. "That very reality" (tattva) means it is unerring by way of the ultimate truth. "Marvelous" means it accomplishes the welfare of sentient beings without effort. "Supreme and most supreme" refers to the three, beginning with joy. "Most supreme" is because it is the essence of the coemergent (sahaja). "Subtle" means it is the size of a hundred-millionth part of the tip of a hair. "Self-arisen wisdom" means it does not arise from causes and conditions. "Inexhaustible" means it is free from arising and ceasing.

དེ་ལྟར་སྡོམ་པ་མདོར་བསྟན་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྩ་བའི་རྩ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བྱང་ཆུབ་འབབ། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སོ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་ལའོ། ། འབབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཛག་པར་བྱེད་པའོ། ། རྩ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩའོ། ། ཐམས་ཅད་མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམས་སོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་ལ་དེ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོར་གནས་པའོ། ། རྩ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྩ་རྣམས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆ་རྣམས་ཀུན་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྩའི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྡོམ་པ་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་མཚམས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། དེའི་དབུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩ་རྣམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཅན་གྱི་དབུས་ནའོ། ། རྩ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་མོ། ། གཙོ་བོར་ཡང་ནི་ཡང་དག་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོར་བརྗོད་དོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཟླ་བ་ཉི་མ་མེ་རྒྱུ་བ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁུ་བ་དང་ཁྲག་དང་དུས་ཀྱི་མེ་འབབ་པའོ། ། འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཁྱབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་མེད་པར་དེ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Having thus shown the essence of the summary of the vows, now, in order to show the root of the roots, it is said: "The thirty-two flow as bodhicitta." This refers to the thirty-two [substances], such as the teeth and nails, which are the bodhicitta. "Flow" means to drip. "The channels" refers to the channels. "All supreme" refers to the essences of the seventy-two thousand channels. "Clear" means that they appear to the cognition of the yogi. "Abiding in the wheel of great bliss" means abiding in the head. "Channels" means that other than those, the channels pervade the entire body. If one asks where, it is said: "The nature of all parts." This means the entire collection of channels within the body. Having thus explained the summary of the vows in two ways, now, in order to explain the channels of the joints in detail, the nature of its branches is taught starting with "In the center of that," and so forth. This means in the center of the thirty-two channels. "Three channels" means three. "Are correctly explained as the principal" means they are described as the primary ones. If one asks what they are like, it is said: "The flow of moon, sun, and fire." This means the flow of semen, blood, and the fire of time. "Pervading all elements" means they pervade the four wheels, which are the nature of the four great elements, because without them, those [wheels] would not arise.

དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཤིང་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་ལས་སྐྱེས་པ་ལའོ། ། ས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ནང་དུ་གནས་པའི་རྩ་བ་རྣམས་སོ། ། ཅུང་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་བྱས་ནས་སོ། ། སྡོང་བུ་ཡལ་ག་ཁ་ཕྱེ་བ། ། སོགས་པ་ཡིས་ནི་ཀུན་ལ་ཁྱབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། དེ་ལྟར་དཔེ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་གི་རྩ་བ་ལྟར་རོ། ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའོ། ། མགོར་གནས་པ། རྩ་གསུམ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོ་ལ་གནས་པའི་ལ་ལ་ནཱ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། ། རྙོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་བརྒྱུད་པས་ཁམས་རྣམས་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་དང་། རླུང་གི་རྒྱུ་བ་ཡང་དུས་བཟང་པོའི་རིགས་པས་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕུང་པོ་ཁམས་སོགས་ཚོགས་ལ་ཁྱབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་ལའོ། ། མཆོག་དང་མཆོག་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཅན་ལས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མཚམས་ཀྱི་རྩ་གསུམ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དངོས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་རྩ་གསུམ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་།

Having thus shown their essential nature, in order to provide an illustration of that very point, it is said: "Just as the root of a tree," and so forth. This refers to that which is born from the earth. "Abiding in the earth" refers to the roots situated within the earth. "Slightly" refers to a mere fraction of its essence. "Abiding" means having been established. "The trunk, branches, and blossoms / Pervade everything" means in every respect. Having thus given the illustration, now, in order to show the actual meaning, it is said: "In the same way," and so forth. "In the same way" means like the root of the tree. "Person" refers to a human being. "Abiding in the head, in the three channels" refers to the three, such as the lalanā, which abide in the head. "Untroubled" means that because the elements are not mixed through mutual transmission, and because the movement of the winds also flows according to the logic of the auspicious times. "Pervading the collection of aggregates, elements, and so forth" refers primarily to the body which is of that nature. "Supreme and most supreme" refers to the number of the seventy-two thousand channels that are otherwise transformed. "Supreme" means that the nature of the three channels is the most excellent. Having thus taught the detailed explanation of the three boundary channels through these three aspects of the meaning, in order to express their purification, it is said: "Their own nature as branches / Is the actual three doors of liberation," and so forth. This refers to the three channels just mentioned as being emptiness, signlessness, and...

སྨོན་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། རྩ་གསུམ་པའི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་སྡོམ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་གྱི་གནས་ཀྱི་གོ་འཕང་ནི། བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། བདག་དང་སྔགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སྐུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་གསུམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ཤེས་པ་གསུམ་གྱིས་འགག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཚམས་ཀྱང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དང་། མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། དམ་ཚིག་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། མཚམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་དམ་ཆོས་དགེ་འདུན་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་གཉིད་ལས་སད་པའི་ཕྱིར་དང་། བློ་ཁ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པས་སངས་རྒྱས་སོ། ། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཆོས་སོ། ། དམ་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་སོ། ། དགེ་འདུན་ནི་གང་ཟག་ཟུང་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་ནོ། ། སྡོམ་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ལ་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཡོངས་སུ་མ་དོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ནི། །

It is the nature of wishlessness, for by focusing on the essence of the third root, the three doors of liberation are accomplished. Regarding the phrase "the binding of the three suchnesses," the state of the abode of the three suchnesses is the condensed essence, because of the suchness of self, mantra, and wisdom, and because of the very nature of the three suchnesses of the [Buddha] bodies and so forth. Regarding the phrase "attachment, aversion, and delusion—the three divisions of their own characteristics," this is because they are the nature of cessation through the three impure cognitions together with their inherent natures. Regarding the phrase "also the junctures," this is by way of the divisions of night, day, and the juncture. Regarding the phrase "the three characteristics of the samaya," this refers to the characteristics of time; one should understand the junctures and so forth, as they appropriately appear, as being the essence of the three wisdoms. Regarding the phrase "Buddha, Dharma, and Sangha," one is a Buddha because of awakening from the sleep of ignorance, because of opening the mind, and because of realizing all phenomena exactly as they are. It is Dharma because it holds its own characteristics. The Dharma of the sublime ones is the "Sublime Dharma." The Sangha is the Sangha because it is of a nature that gathers the essence of the four pairs of individuals and so forth. Regarding the phrase "the characteristics of the three vows," this is the characteristic of the vow in the Tathāgata family, because it is not to be abandoned. Regarding "emptiness, wisdom, and vajra,"...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་གྱི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉེར་མཁོ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ངོ་བོས་རྣལ་འབྱོར་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པའོ། ། རྒྱུ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དག་གིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ཁམས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། ། འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་ཉི་ཤུ་དང་། བཅུ་བདུན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིའི་ངོ་བོས་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཁོར་བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་རིམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྩ་བ་གསུམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་གསུངས་པའི་རྩ་གསུམ་པོ་རྩ་བ་སྟེ།

"Thus" refers to the emptiness of all phenomena comprised of the knower and the known. "Wisdom" is so called because it thoroughly knows that very essence as emptiness. "Vajra" is so called because it is taught as being victorious over discordant factors. "The characteristic of the suchness of the three" means the characteristic of the suchness of the essence of the three channels. "Regarding the cause, the result, and the benefit" means that the characteristic of the purity of the three yogas is the essence of the excellence of benefiting others through cause and result. In this context, the "result" is the mode of union, and the "cause" is the generation stage and so forth. Through these, there is the excellence of benefiting others for the sake of sentient beings through spontaneous presence; that is the characteristic of purity. "Wind, bile," and so forth, are as stated in the sutras. "The collection of constituents" means in the sense of encompassing all constituents. "Desire," and so forth, refers to the three realms characterized by the twenty locations, the seventeen, and the four meditative absorptions. For that very reason, it is said, "The characteristic of the three worlds," meaning the characteristic of the worldly realm of saṃsāra is the characteristic of purity. Having thus shown the essence of its purity, now, in order to explain the sequence of the entities of cause and result for those [channels], it says, "The three roots," and so forth. The three channels just mentioned are the roots.

གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲས་བུ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྩ་གཉིས་པོ་རྒྱུ་བ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་གཅིག་ནི་དབུས་མ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེའི་རིམ་པས་དེ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིམ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་སོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གའི་པདྨ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་ལ་ནཱ་སོགས་གསུམ་མོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྲག་འབབ་པ་ཉིད་དང་། ཁུ་བ་འབབ་པ་ཉིད་དང་མེ་འབབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོའི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་ཉེས་པ་འཆར་བ་ན། ། འཆི་བ་འབྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། གང་ཚེ་དེ་ལ་ནད་སྦྱོར་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནད་ནི་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལའོ། ། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་ལའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་པོ་ལའོ། ། དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དེ་ལའོ། ། གཟས་འཛིན་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟླ་བ་ལ་སྒྲ་གཅན་གྱིས་འཛིན་པ་ལྟར་འཆི་ལྟས་ཀྱི་རྟགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅུང་ཟད་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་ལའོ། །

Because it is the primary one. Regarding the phrase "a single result": by way of indicating the movement of the other two channels, the "one" is the result of the central avadhūtī; this is because, through that sequence, one focuses upon it. "In sequence" means in dependence upon the order. "Reached the wheel of phenomena" (dharmacakra) is because it is the very abode of the mind residing in the heart lotus. "Emanation" (nirmāṇa) refers to the emanation wheel at the navel. "Those three" refers to the lalanā and the other two. "Clear" means that the three themselves appear to the direct perception of yoga. If one asks how, for that reason, the passage beginning with "the body" and so forth is spoken; the meaning is that the body and so forth are purified respectively by the flowing of blood, the flowing of semen, and the flowing of fire. Having thus shown the sequence of the nature of cause and result for those very [channels], now, in order to describe the occurrence of death when their defects arise, the passage beginning with "When a disease is applied to them" is spoken. "Disease" refers to the humors being in combination and so forth. "To them" means to the body. "When" means at whatever time. "To those" means to the three channels. "At that time" means to that body. "Characterized by an eclipse" means that just as the moon is eclipsed by Rāhu externally, the signs of the omens of death arise. "Slight disease" refers to an incomplete nature. "When" means at whatever time.

འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བའོ། ། དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེར་རོ། ། ཕྱེད་འཛིན་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲ་གཅན་གྱིས་ཕྱེད་བསྒྲིབས་པ་ལྟར་འཆི་རྟགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་དུས་སུ་འབྱུང་བའི་སྲོག་གི་རླུང་གིས་སོ། ། བཅོམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་གདུངས་པའོ། ། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཚེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ནའོ། ། འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཉེས་པ་འཆར་བ་ལ་འཆི་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་མན་ངག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྩའི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་དང་ཐར་པའི་གནས་སྐབས་སོ། ། གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་གྱིའོ། ། གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་ངེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། རྒྱས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ནས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གསལ་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱས་ནས་སོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ།

"Go" means that they go. "At that time" means at that moment. "The characteristic of the half-grasping" means that, just as Rāhu partially obscures the external moon and so forth, it does not produce the complete signs of death. "Of the life-force" means by the life-force wind that arises at the time of death. "If destroyed" means completely tormented. "Because" should be understood as "at which time." "At that very time" means at that specific moment. "Is the characteristic of death" means by the very fact of the cessation of the life-faculty. Having thus shown that death occurs when these defects arise, now, in order to show that this must be realized through the oral instructions preceded by a summary, he says "the principal channels" and so forth. These are the states of birth, death, and liberation. "The third" refers to the three channels. "Determined as the principal" means fully knowing them as the principal. "In detail" means extensively. "From the circle of yoginīs" means from the presence of the assembly of yoginīs born from the sacred sites and so forth. "By the yogi" means by those who abide in the completion stage. "Clearly" means having made it clear. "Know" means it should be understood. The Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa.

ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པས་མཚམས་ཀྱི་རྩ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། རླུང་སྐྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་ལ་རྩོམ་པ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཤད་ཀྱིས་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དངོས་སུ་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རླུང་རྣམས་བསྐྱེད་པས་སོ། ། དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུའོ། ། དུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་རྒྱུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། ཡོངས་སུ་སླུ་བྱེད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཡང་དག་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་བར་དོའི་སྲིད་པའི་རྣམ་ཤེས་འཇུག་པ་ནི། བག་ཆགས་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གཉིས་སོ། །

This is the extensive explanation of the thirty-first chapter from the work titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having provided the answers to the questions concerning the objects of the three channels of the junctions in the thirty-first chapter, now, in order to teach the classification of the winds and so forth, and to provide the answers to the questions concerning the objects that generate the winds, the thirty-second chapter is introduced. First, to begin that, it is said: "Then," and so forth, which follows the explanation of the thirty-first chapter. The phrase "furthermore" is as before. "The characteristics of the winds" refers to the characteristics of the generation of the winds; it is connected with the phrase "listen as I explain." If one asks what that does, it is for that reason that it says, "Just as they truly," because the winds are generated thereby. "Truly" means in direct perception. "Time" refers to the characteristics of the movement of the external moon, sun, and so forth, as well as the characteristics of the internal inhalation and exhalation of the breath. "Is that which completely deceives" refers to the opposite of that. "True knowledge" is connected with the previous phrase. Having thus shown the commencement of that, now, in order to teach it directly, the entry of the consciousness of the intermediate state (antarābhava)—which is a limb of that—is taught by the words: "The mind possessing the afflictions of habitual tendencies," and so forth. By the term "habitual tendencies," both the ālaya-vijñāna and the afflicted mind (kliṣṭa-manas) are meant.

རླུང་གི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་དང་བཅས་པའོ། ། གཟུགས་གཞན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་ནི་ངེས་པར་ཡོད་མི་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གི་ངེས་པས་གང་དེ་དོན་ནི། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པའོ། ། དེས་མི་ཤེས་པ་ནི་ཁྱོགས་ཀྱི་བཞོན་པ་ལྟར་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བཀུག་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བཀུག་ནས་སོ། ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་སྤྲུལ་པ་གཉིད་ལོག་པ་ལྟ་བུའོ། ། བག་ཆགས་ནང་དུ་རྣམ་པར་སྤྱོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའོ། ། ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་མཉམ་པའོ། ། རླུང་དང་རྣམ་ཤེས་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་རྩོལ་གྱི་རླུང་དང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སོ། ། བག་ཆགས་དང་འདྲེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། ། རིམ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པ་འགོག་པའི་རིམ་པས་སོ། ། རང་གི་བག་ཆགས་བསྒོམ་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བག་ཆགས་རྣམ་སྨིན་ལས་སོ། ། དེ་ནས་ཟླ་མཚན་དུས་སུ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་གྱུར་པའི་མངལ་རང་བྱུང་གི་མེ་ཏོག་འབྱུང་བའི་ཚེ་ནའོ། ། འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནའོ། ། དེ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག། ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན།

"By the nature of the winds" means together with the life-sustaining and downward-clearing winds. "Produces another form" means because the sense faculties are complete. "The object is not known for certain" means that, by the power of one's own karma, that object—such as blue and so forth—is not fully cognized; "cognition" refers to the act of knowing, and "not knowing" is because it is obscured by grief and the like, like a person riding in a palanquin. "Merely wind" means it is devoid of the characteristics of formal matter, being like a shadow. "Having drawn in" means having perfectly drawn in. "The ālaya-vijñāna" is the support for habitual tendencies, like one who is asleep. "Roams within the habitual tendencies" means it moves within the various types of habitual tendencies. "Simultaneously" means at the same time. "The two, wind and consciousness" refers to the prāṇāyāma wind and the ālaya-vijñāna. "Mixed with habitual tendencies" means by the power of one's own virtuous and non-virtuous habitual tendencies. "From the sequence" means by the sequence of the cessation of the state of death. "By meditating on one's own habitual tendencies" means from the ripening of one's own innate habitual tendencies. "Then, at the time of the menses" means at the time when the self-arisen flower of the womb is about to emerge. "Entering" means when it thoroughly enters. "In those" means the winds and the consciousness. If one asks, "Where?"

དེའི་ཕྱིར་མངལ་གྱི་རྩ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆ་དང་འབྲེལ་པའི་མ་སྐྱེས་པ། ། ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་ལའོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལའོ། ། ཁུ་བ་ཁྲག་ཞུ་ཐིག་ལེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་རང་བཞིན་ཞུ་བའི་ཐིག་ལེ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། འདྲེས་པ་ཡིས་ནི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་དོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཆང་རོས་མྱོས་པ་བཞིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆང་གི་རོ་ལ་མྱང་བ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བར་གྱུར་པས་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངལ་གྱི་རྩ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་ལས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་བག་ཆགས་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ས་བོན་གྱི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྲོག་རླུང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་དང་བཅས་པ་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། ཡང་དག་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་ཟླ་བ་དང་པོའི་གནས་སྐབས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཉའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལྟ་བ་གཞན་པའི་གྲུབ་མཐའ་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་འདི་སྐད་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།

Therefore, it is said, "in the channel of the womb," referring to that which is named "the unborn associated with the parts." The word "that" refers to what follows. "By the drops of the melted semen and blood" means by the drops of the nature of the melted semen and blood. "Consciousness arises through their union" refers to the intermediate state consciousness. To provide an illustration, it is said, "just as one is intoxicated by the taste of beer." Just as one remains without distinguishing the experience of the taste of beer, so too the ālaya-vijñāna enters the channel of the womb; this is the meaning. "Consciousness arises" connects to what was previously taught as the "afflicted mind." If one asks how, it is said, "consciousness holds the habitual tendencies." It holds the nature of the seeds. The meaning is that these are the nature of pleasure and suffering. "The life-force wind itself" means the nature of the activity together with the life-force wind. "Always" means at all times. "Will truly proceed" means will experience. Having thus shown the entry of the consciousness of the intermediate state, now, in order to show the production of the realm of sentient beings, and to describe the stage of the first month as a branch of that, it is said, "it is like the form of a fish." This is stated because one wishes to express the tenets of other philosophical systems.

གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་གནས་སྐབས་བཅུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉ་དང་རུས་སྦལ་ཕག་པ་དང་། ། མི་ཡི་སེང་གེ་མིའུ་ཐུང་དང་། ། ར་མ་གཉིས་དང་ནག་པ་དང་། ། སངས་རྒྱས་སྐལ་གྱི་ཞེས་པ་བཅུ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིའི་འདོད་པས་ཉའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། ཕ་མ་དག་གི་ཁུ་བ་ཁྲག་གི་ཐིག་ལེས་མནན་པ་གང་གི་ཚེ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ་ཟླ་བ་དང་པོ་ལ་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོའི་གནས་སྐབས་གྲུབ་པས་ཉའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་ནི་ཐོག་མའི་གནས་སྐབས་ལའོ། ། འཕོ་བའི་དུས་སུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་ཁྱིམ་དང་པོར་འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་ལྟར་རོ། ། སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་དུ་ཉི་མ་ལ་ལོ་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཟླ་བ་རེ་རེ་ལ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་དུས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དང་པོའི་གནས་སྐབས་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཉིས་པའི་གནས་སྐབས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འཕོ་བ་གཉིས་པའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། སླར་ཡང་ཁྲག་དང་འདྲེས་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མའི་རང་བྱུང་གིས་བསྡུས་པའོ། ། སླར་ཡང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་འགྲོ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྟེང་དང་འོག་གི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྙིང་གི་སྟེང་འོག་གི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཐུར་སེལ་རླུང་གི་འགྲོ་འོང་ལས། །

For this reason, they describe ten stages for the single nature of the various forms of desire. As it is said: "The fish, the tortoise, the boar, the man-lion, the dwarf, the two rāmas, kṛṣṇa, and the portion of the Buddha—these are the ten." According to this system, it is stated that "it is like the form of a fish." When the intermediate state is pressed by the drops of the father's semen and the mother's blood, the stages of the mer-mer-po (oval) and nur-nur-po (viscous) are established in the first month; thus, becoming like the form of a fish refers to the initial stage. "At the time of transition" means like the stage when the sun transitions into the first zodiac sign (rāśi). "Conduct" refers to those stages. The meaning is that just as the sun externally enjoys the twelve zodiac signs during the twelve months of a year, so too is it observed in each month of the internal time. Having thus shown the first stage, now, in order to describe the second stage, it is said: "At the time of the second transition," which means in the second month. "Once again mixed with blood" refers to being gathered by the mother's own nature. "Once again, life" refers to the life-force wind (prāṇa-vāyu). "It goes into two divisions" means it proceeds into two divisions. If one asks how, it is said: "By the division of above and below," meaning by the division of above and below the heart. "From the coming and going of the downward-clearing wind (apāna-vāyu)..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རླུང་ངོ་། ། འགྲོ་འོང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འབྲེལ་པ་ལས་སོ། ། རུས་སྦལ་རྣམ་པར་འཛིན་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུས་སྦལ་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་པའི་གནས་སྐབས་བསྟན་ནས། ད་ནི་གསུམ་པའི་གནས་སྐབས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་འཕོ་བ་གསུམ་པ་ལ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བ་གསུམ་པ་ལའོ། ། ཁྲག་དང་ཁུ་བའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གཉིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། ། ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུར་དུ་འབབ་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྐབས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རུས་སྦལ་གྱི་རྣམ་པ་བསྐམས་པའི་གནས་སྐབས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། མཉམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མིང་ཅན་གྱི་རླུང་ངོ་། ། རླུང་ནི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། ། རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པའི་རླུང་གིས་སོ། ། སྟེང་དུ་བལྟས་ནས་ནི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེང་དུ་འཇུག་པའི་གདོང་ཅན་ནོ། ཕག་རྒོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕག་རྒོད་ཀྱི་དབྱིབས་ཅན་ནོ། ། དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་གྱི་རྩའི་ནང་དུའོ། ། འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་གསུམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་བཞི་པའི་གནས་སྐབས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སླར་ཡང་འཕོ་བ་བཞི་པ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བ་བཞི་པ་ལའོ། ། ཁྲག་དང་ཁུ་བས་བསྒོས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླར་ཡང་ཕ་དང་མ་ལས་བྱུང་བ་དག་གིས་སོ། ། མཉམ་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་འགྱུར་ནས། །

This refers to the wind characterized by the downward-clearing (apāna) function. "From coming and going" means specifically from the connection [to the channels]. "It assumes the form of a tortoise" means it takes on a shape like that of a tortoise. Having thus shown the second stage, now, in order to describe the third stage, it is said: "Then, in the third transition," which refers to the third month. "Possessing the form of blood and semen" means that the two elements increase. "The downward-clearing wind" refers to those whose nature is to flow downward. "From that stage" means it accomplishes the stage where the tortoise-like form has dried. "The equalizing" refers to the wind of that name. "The wind arises" means it comes into being. "Gradually" means by the sequence of the downward-clearing wind. "By that as well" means by the equalizing wind. "Abiding while looking upward" means having a face that enters upward. "Wild boar" means having the shape of a wild boar. "There" means within the channels of the womb. "It will grasp" means it performs the act of grasping. Having thus shown the third stage, now, in order to describe the fourth stage, it is said: "Once again, in the fourth transition," which refers to the fourth month. "Perfumed by blood and semen" means once again by those derived from the father and mother. "The equalizing-moving wind having become..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མིང་ཅན་གྱིས་བཀུག་པའོ། ། འོག་ཏུ་ཁ་བལྟས་ནས་ནི་འགྲོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེང་དུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་དོར་ནས་འོག་ཏུ་ཁ་བལྟས་ནས་འགྲོ་བའོ། ། རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། སེང་གེའི་རྣམ་པ་ཡིས་ཀྱང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཡི་སེང་གེ་དེའི་དབྱིབས་ཅན་ནོ། ། མཉམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་དུ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་བཞི་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལྔ་པའི་གནས་སྐབས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་འཕོ་བ་ལྔ་པ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བ་ལྔ་པ་ལའོ། ། ཁྲག་དང་ཁུ་བས་འཕེལ་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དག་གིས་མྱོས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གིས་བཀུག་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་བཞིའི་གནས་སྐབས་སོ། ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འགྲོ་བར་གྱུར་པའོ། ། གཞུང་ལ་ལ་དག་ལས། མིའུ་ཐུང་གི་རྣམ་པས་འགྲོ། ། ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱོགས་ལ་མིའུ་ཐུང་གི་དབྱིབས་ཉིད་དོ། ། གྱེན་རྒྱུའི་རླུང་གིས་ཁྱབ་བྱེད་སྤྲོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གིས་ཁྱབ་བྱེད་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའོ། ། གང་གིས་འགུལ་དང་གཡོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གང་ལས་འགུལ་བ་དང་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་རྫོགས་པ་ན། །

"Drawn by that which bears its name" means it is drawn by that [wind] which has that name. "Going while looking downward" means that, having completely abandoned the upward position, one goes looking downward. "Gradually" means by relying on the progressive maturation from stage to stage. "Also in the form of a lion" means having the shape of that Lion of Men. "Together" refers to the equalizing wind (samāna-vāyu). "Upward-moving" refers to the upward-moving wind (udāna-vāyu). "Gradually" means by relying on the complete maturation. Having thus taught the fourth stage, now, in order to describe the fifth stage, it is said: "Then, in the fifth transition," which refers to the fifth month. "Increasing through blood and semen" means being as if intoxicated by the blood and semen. "Drawn by the upward-moving wind" means being brought under the control of another. "Name and form" refers to the stage of the four formless aggregates. "Form" refers to the nature of form having come into being. In some texts, it also appears as: "Going in the form of a dwarf," which in that context refers to the shape of a dwarf itself. "The pervasive wind is emitted by the upward-moving wind" means that the pervasive wind (vyāna-vāyu) is emitted by the upward-moving wind. "By which it becomes stirred and moved" means that by which [wind] it becomes stirred and moved. "When the five aggregates are complete,"

ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རླུང་ལྔའི་རིམ་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་ལྔ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གནས་སྐབས་དྲུག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་སླར། འཕོ་བ་དྲུག་པའི་དུས་ཚོད་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བ་དྲུག་པ་ལའོ། ། ས་ཡི་ཁམས་དང་མིག་གཉིས་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་མིག་གཉིས་སྤྲོ་བར་བྱེད་དོ། ། ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། རླུང་གིས་རླུང་སྤྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རྣམ་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལའོ། ། འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་དྲུག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གནས་སྐབས་བདུན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་འཕོ་བ་བདུན་པ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བ་བདུན་པ་ལའོ། ། ཆུའི་ཁམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སར་པ་ལ་གནས་པའོ། ། ཀླུ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུས་སྦལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཆུའི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣ་བུག་དོང་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣ་བའི་སྒོ་ནས་སྒྲ་རིག་པར་བྱེད་པའོ། ། རུས་སྦལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་བདུན་པ་བསྟན་ནས།

The phrase "so-called" refers to the essential nature of the five aggregates, such as form and so forth, according to the sequence of the five winds previously described. The word "spoken" means "expressed." Having thus taught the fifth stage, now, in order to express the sixth stage, it is said: "Then, at the time of the sixth transition," which refers to the sixth month. "The earth element and the two eyes" means that the earth element emanates the two eyes. "The pervasive" refers to the pervasive wind. "The wind emanates wind" means that the upward-moving wind depends upon the eye faculty. "Emanation" means "producing." If one asks how so, it is said: "The increase of entities," where "entities" refers to objects such as form and so forth, and "increasing" means being accompanied by manifest pride. Having thus taught the sixth stage, now, in order to express the seventh stage, it is said: "Then, at the seventh transition," which refers to the seventh month. "The water element" refers to abiding in the new body. "The wind called nāga emanates" means it produces the tortoise. If one asks what the water element is like, it is said: "The ear-cavity," which means perceiving sound through the gateway of the ears. If one asks what the tortoise is like, it is said: "Non-dual conduct," which means acting non-dually together with the self. Having thus taught the seventh stage...

ད་ནི་བརྒྱད་པའི་གནས་སྐབས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་འཕོ་བ་བརྒྱད་པ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བ་བརྒྱད་པ་ལའོ། ། མེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སར་པ་ལ་གནས་པའི་མེའི་ཁམས་སོ། ། སྣའི་བུ་ག་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣའི་སྒོ་ནས་དྲི་རིག་པའོ། ། རྩངས་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་གནས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། རུས་སྦལ་རླུང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རླུང་གི་ངོ་བོའོ། ། རང་གིས་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་རང་བཞིན་དྲིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། རུས་སྦལ་རླུང་གིས་སྤྲོ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་བརྒྱད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གནས་སྐབས་དགུ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཕོ་བ་དགུ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རིམ་པའོ། ། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རོ་གང་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའོ། ། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་སྟེ། རྩངས་རླུང་སྤྲོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། རླུང་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། ། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིའི་བྱེ་བྲག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་དགུ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གནས་སྐབས་བཅུ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགུའི་དབུས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྗེས་འཕོ་བ་བཅུ་པ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་བཅུ་པ་ལའོ། །

Now, in order to describe the eighth stage, it is said: "Then, at the eighth transition..." This refers to the eighth month. "Fire" refers to the fire element residing in the new body. "The nose-cavity is the Veda" means that odors are perceived through the gateway of the nose. "The tortoise wind" refers to the equal-abiding wind (samāna-vāyu). "By the tortoise wind" refers to the nature of the particularly exalted wind. "One knows one's own nature" means that one comes to realize or understand the characteristic of odor, which is one's own nature. "The tortoise wind expands" refers to the circulating wind (vyāna-vāyu). Having thus shown the eighth stage, now, in order to describe the ninth stage, it is said: "Then..." and so forth. Regarding "at the ninth transition," "sequence" refers to the sequence of full maturation. "That which realizes the taste of the wind element" is what is understood. "Devadatta" refers to the thoroughly circulating wind (prāṇa-vāyu). "Wind" refers to the wind itself, which connects with the phrase "expands the tortoise wind." "By the great wind" means together with the olfactory consciousness. "All-pervading" means the complete enjoyment of all varieties of odors. Having thus shown the ninth stage, now, in order to describe the tenth stage, it is said: "Abiding in the center of the nine..." This refers to "then, at the tenth transition," which means the tenth month.

སྔར་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རླུང་གི་སྟེང་དུ་ཀླུ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་བཞིའི་རྟེན་རླུང་བཞིའི་གྲངས་ཀྱིས་དགུར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་སོན་པའོ། ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་རྣམ་པའོ། ། ཕྲ་ཞིང་ཐོགས་མེད་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྩ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་རྩའི་ནང་དུའོ། ། སྒོ་ནི་དགུ་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུས་པ་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྒོ་དགུ་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི། སད་པར་བྱེད་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནི་ཚོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་སད་པར་བྱེད་པའོ། ། མཆོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཉིད་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། གཅིག་ཏུ་རེག་བྱའི་མཚན་ཉིད་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་བྱ་འཛིན་པའི་རྣམ་པའོ། ། ནོར་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་ངོ་བོའོ། ། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ངོ་། ། རླུང་ཀུན་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམས་སྡུད་པའི་ངོ་བོའོ། ། རབ་སད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པས་དབང་པོའི་ལམ་ནས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། མཆོག་གི་ནམ་མཁའ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་དག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལའོ། ། འོད་གསལ་བཟང་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཅུས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བསྐྱེད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་།

Upon the winds of the five aggregates previously explained, there are the four winds that serve as the supports for the four faculties, such as the nāgas and so forth; thus, they become nine. These are situated in the center. What is called "element" (dhātu) is the aspect of wind. "Subtle and characterized by non-obstruction" means that it is characterized by non-obstruction because it is not within the sphere of experience of ordinary beings. "Within the channels" means within the channels belonging to the body. "Expands the nine gates" means that the sinews expand the nine gates of the body belonging to the interior of the body; that is, they cause them to awaken. "The gates of the body are sensation" means they awaken the body faculty. "Supreme" means having made it supreme. "Holds the characteristic of touch exclusively" means the aspect of apprehending touch. "Vasuki" means the nature of certain movement. "Wind" means wind. "Characterized by gathering all winds" means the nature of gathering the winds. "Fully awakened" means having the disposition of emerging sequentially through the paths of the faculties. "In the supreme space" means by way of ultimate emptiness. "Perfectly abiding" means in that very state. "Of the excellent clear light" means the aspect of being exceedingly luminous. Having thus taught the generation of the realm of sentient beings through ten aspects, now, in order to express the nature of the nirmāṇakāya, it is said: "The ten cognitions," and so forth. These are the cognition of suffering, and...

ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། སངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་བསྒོམས་པའི་སྒོ་ནས་གཏི་མུག་གི་སྒྲིབ་པ་བཟློག་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་ཟླ་བ་བཅུ་པོ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། ས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འཕོ་བ་བཅུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་རྣམ་པ་བཅུའི་གནས་སྐབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། རིགས་པ་ཡིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡེ་ཤེས་འཕེལ་བའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། མ་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་མཛད་མ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཆེན་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའོ། ། བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་སྐྱེས་པའོ། ། ཡང་དག་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའམ། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། ། ཐམས་ཅད་གཟིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དབང་པོ་དྲུག་གིས་མཐོང་བས་སོ། ། མགོའི་སྐྲ་ནི་བྲེགས་པ་དང་། །

The knowledge of origin, the knowledge of cessation, the knowledge of the path, the knowledge of exhaustion, the knowledge of non-arising, the knowledge of phenomena, the subsequent knowledge, the knowledge of correct realization, and the knowledge of thorough inquiry. "Of the Buddhas" refers to those who have reversed the obscuration of delusion by means of cultivating the path. "Suchness" refers to the ten months previously mentioned, which act as the causes for generating the element of the mind. "To be explained" means to be expressed. "The ten grounds" refers to the Joyous and so forth. "The ten transitions" refers to the production of the ten stages of the emanation body. "Consciousness" means that which is to be known. "Ten" refers to the number. "By means of reasoning" refers to the application of the progressive increase of primordial wisdom (jñāna). "The Mother is the Perfection of Wisdom" means she is the progenitress, the aspect that subdues conceptual construction. "Great" means the state of greatness itself. "Is called" means is spoken. "The infant" refers to one just born. "Perfectly Complete Buddha" is because of the absence of conceptual construction. "Omniscient" means either naturally pure or because of the thorough knowledge of the aspects of blue, yellow, and so forth. "All-seeing" means seeing all things with the six sense faculties. "The hair of the head is shorn," and...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་དགེ་སློང་ལ་ཚུར་ཤོག་མི་དགོས་པའོ། ། ཕྲུ་མའི་ཆོས་གོས་ཡོངས་སུ་བགོས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཉམ་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། ཕྲུ་མའི་མིང་གིས་དམར་པོ་ཡོངས་སུ་བགོས་པའོ། ། ཐལ་མོ་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་སུ་འདུག་པར་གྱུར་པའོ། ། དཔལ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། རང་དང་འོས་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཉིད་ལའོ། ། གཏུགས་པའི་ཕྱག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་འོས་པའི་མཚན་འཛིན་པར་བྱེད་པས་སོ། ། རབ་སད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་རིང་པོ་ཉིད་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་བསྒོམས་པས་རབ་ཏུ་སད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྣང་བས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། འདུ་བྱེད་ལས་ནི་གྲོལ་བ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། ། དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་མི་འཇིགས་པ་སྟེ། ཕྲ་མོའི་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེད་བྱེད་ཤ་ནི་འཇིགས་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཤ་ཆེན་འཇིབ་པས་དམ་ཚིག་ལ་གནས་པའོ། །

Regarding the phrase "by nature," it means that for a monk, there is no need for the "Come hither" (ehi-bhikṣu) ordination. "Fully clad in the garment of the womb" means that because it arises during an unequal time, it is fully clad in the red color designated by the name "womb." "Joining the palms" means that by nature, they remain in such a shape. "Endowed with glory" means possessing majesty, because it is accomplished through the power of the accumulations of merit and wisdom appropriate to oneself. "On the ground" means on the earth itself. "Prostrating with the head" means emerging in that very manner. "Bearing the thirty-two marks" means bearing the marks appropriate to oneself. "The awakener" means that through meditating on the coemergent nature for a long time, one is fully awakened. "Attaining great wisdom" means that even as the specific characteristics of things appear, one thoroughly understands them to be solely emptiness. "Liberated from conditioned formations" means being liberated from the performance of virtuous and non-virtuous formations. "Non-conceptual" means being without discursive thought. "Great hero" means being fearless of the afflictions, because there is no subtle conduct [of the afflictions]. "The flesh that produces [fear]" means that by naturally consuming the great flesh, one abides in the samaya.

བདུད་རྩི་ལྔ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་གྱི་རྩའི་ནང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདུད་རྩི་ལྔ་པོ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་པས་སོ། ། སེང་གེ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་སོ། ། སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་སྒོམ་པ་པོའོ། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་བསྟན་ནས་སྦ་བར་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འདི་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གསང་བ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པ་རྣམས་ཏེ། སྣོད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་སྦ་བར་བྱ་བའོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་མོས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོའོ། ། གང་དུ་ཡང་ནི་མ་གསུངས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་བསྟན་པའོ། ། རླུང་སྐྱེད་པ་ཡི་ངེས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་བཅུ་པའི་རིམ་པས་རླུང་བཅུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མ་བརྒྱུད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། །

Regarding the phrase "the five nectars," it means that by abiding within the channels of the womb, one experiences the five nectars with one-pointedness. "Acting like a lion" means acting without doubt. "Acting" means abiding. "Yoga" refers to the meditator of the completion stage. "Completely abandoning all conceptualizations" means being free from the entire collection of discursive thoughts without exception. Having thus shown the nirmāṇakāya of that very reality, now, in order to state what is to be concealed by way of a summary, it is said: "This itself is the supreme secret." This refers to those points just explained, which are to be concealed from those who are not suitable vessels. "Supreme" means the essence of the sublime result, distinguished by devotion to the sublime. "Not taught anywhere" means it is not to be shown to sentient beings who have not become suitable vessels for the Action Tantras and so forth. "The certainty of generating the winds" refers to the characteristic of generating the ten winds through the sequence of the ten months. "Know" means it should be understood. "From the lineage of gurus" means from the mouth of a Vajra Master who possesses the characteristics as taught in the tantras. This concludes the extensive explanation of the thirty-second chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear.

དེ་ལྟར་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པས་རླུང་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ནུབ་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ཉེ་བར་དགོད་ཅིང་དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རླུང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུའོ། ། ནུབ་པ་ནི་འཇིག་པ་སྟེ་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ན་མཆོག་གོ། ། དེ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་པས་སོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། ། འཆི་བའི་སྐད་ཅིག་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་ལྟས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་པ་ནི། ཕན་ཚུན་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་ནོ། ། ཡང་དག་སྡུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྡུད་པའོ། ། རིམ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་དང་ཟླ་བ་དང་ཉིན་ཞག་གི་རིམ་པས་སོ། ། སྐྱེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམས་ལ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ལས་བཤད་པའི་ཚོགས་སོ། ། ཐིམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར་བའོ། ། རླུང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་དུའོ། །

Thus, having taught the response to the question regarding the locations where the winds are generated in the thirty-second chapter, now, in order to state the response to the question regarding the locations where those very winds dissolve, the thirty-third chapter is presented. First, as for its commencement, it is said: "Then," and so forth. This follows the thirty-second chapter. "Furthermore" is as before. "The winds" refers to the ten. "Dissolution" means destruction, and it is connected with the phrase "shall be explained." "Supremely" means that it is supreme because of the thorough knowledge of the nature as it exists. If one asks what is to be done with that, it is said: "By which," meaning by the dissolution of the winds. "Merely by thorough knowledge" means merely by knowing through the sequence of hearing and so forth. "The characteristics of the moment of death" means by thoroughly knowing the signs of death. "Perfectly" means by way of an unerring nature. Having thus shown the commencement, now, in order to state the actual explanation, the explanation of the nature of its branches is as follows: "Mutually" means one another. "Perfectly gather" means to collect. "In sequence" means by the sequence of years, months, and days. "Of the arising" refers to the collection of winds explained in the thirty-second chapter. "Will dissolve" means they will perish. "The winds" refers to the ten winds mutually.

འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། འཆར་དང་ནུབ་པའི་ཉིན་མཚན་དུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དུ་ཉི་མའམ། ཟླ་བ་འཆར་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་སླར་ཡང་ནུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུའོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་དབང་པོའི་རླུང་སྡུད་པ་བསྟན་པ་ནི། ལོ་བཅུ་ལོན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནང་གི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཉིན་ཞག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ལོ་བཅུས་སོ། ། ཐོག་མར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་འདས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ནོར་ལས་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་རྒྱུ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྒྱགས་ལས་མྱོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲག་དང་ཤ་འཕེལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། ཟོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ནུས་པ་འཇོམས་པ་ལ་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྒྱགས་ལས་མྱོས་པ་ཡང་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་གཅན་ཟླ་བ་བཞིན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དུ་ཟླ་བ་སྒྲ་གཅན་གྱིས་ཟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་སུའོ། ། གཞན་གྱི་ལོ་བཅུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའོ། །

"Will go" means that they will be born. "Truly" means having ascertained. "Day and night, at rising and setting" means just as externally, when the sun or the moon has risen, they subsequently set; it is in that same way. Having thus explained the brief presentation, now, in order to state the detailed explanation, the teaching on the withdrawal of the sensory winds, which are its branches, is expressed by the words "When ten years have passed," and so forth. This is by means of those comprised by the internal time, because they are comprised of days and nights within one external year. By such ten years, "goes first" means that they go at the very beginning by means of the past ones. "Vijaya" (the Victorious One over Wealth) is the characteristic of the certain movement. "Intoxicated by pride" is the cause for the increase of blood and flesh. "Having eaten" means that it accomplishes what it is unable to do by itself. If one asks what it has done, for that reason it says "having been born," which means it is capable of destroying its power. Furthermore, "intoxicated by pride" is not anything else; it is the meaning of the downward-clearing wind (apāna-vāyu). How so? For that reason it says, "Like Rāhu to the moon," meaning just as externally the moon is swallowed by Rāhu, so it is. "Then" means following that. "In the other ten years" means by those [years]. "Having gone" means having passed.

རྒྱགས་ཆུ་རླུང་ནི་ཡང་དག་སྐྱེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་བ་དང་ཚིལ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། མཉམ་གནས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་ངོ་བོའོ། ། རླུང་ནི་རླུང་ངོ་། ། སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱགས་པས་མྱོས་པ་ན་ནོར་ལས་རྒྱལ་སྡུད་པ་བཞིན་དུའོ། ། རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་བཅུའི་རིམ་པས་སོ། ། གཞན་ཡང་ལོ་བཅུར་ཕྱིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། ། རྒྱགས་པའི་ཆུ་རླུང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། ། མེ་དང་རླུང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རྣམ་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྩངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་ནས་འབབ་པ་ནི་མིང་ཅན་ནོ། ། ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དོན་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལོ་བཅུར་ཕྱིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་དག་སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་ཡིས། ། བཏང་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། རླུང་ནི་ཆེན་པོ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་སོ། ། རུས་སྦལ་རླུང་ནི་ཟ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ལ་ནུས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུས་སྦལ་གྱི་རླུང་བཏང་བཟུང་གིས་ཟོས་པའི་རྗེས་ལའོ། ། ཀླུའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ངོ་། ། བཏང་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། སྟོབས་དང་གཟི་བརྗིད་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། །

"The wind of intoxication arises perfectly" means that it causes the increase of semen and fat; it is a synonym for the "equal-abiding" wind. The wind called "Devadatta" is the nature of "eating," which is the essence of thorough movement. "Wind" refers to the wind element. "As before" means just as when one is intoxicated with pride, one gathers wealth and victory. "In stages" refers to the sequence of ten years. Furthermore, "having reached ten years" is as previously stated. "The wind of intoxication arises" means it will emerge. It causes the increase of fire and wind; it is the mode of the upward-moving wind. If one asks how so, it is for that reason that "the lizard" is mentioned; "flowing everywhere" is its name. "Eating" means destroying the capacity to perform its own function. "Then" means after that. "Furthermore" refers to the years. "Having reached ten years" refers to those who have attained that age. "By the sequence of perfect birth," "Gṛdhra" (the vulture) is the life-sustaining wind (prāṇa). "By the great wind" means because it has become the chief of all winds. "The tortoise wind eats" means it destroys the capacity of the "moving-about" wind (vyāna). "Then" means after the tortoise wind has been eaten by Gṛdhra. "Of the nāga" refers to the upward-moving wind. "Gṛdhra" is the life-sustaining wind. Because their strength and majesty are equal...

ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་ནི་འདྲ་བའོ། ། རླུང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་སྟོབས་ནི་ནུས་པའོ། ། གཟི་བརྗིད་ནི་རང་དང་འོས་པའི་ནུས་པ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དུས་གཞན་ལོ་བཅུར་ཕྱིན་པ་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་བཅུའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུའོ། ། གང་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གའི་ནང་ནས་གཅིག་གིས་སོ། ། གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཏང་བཟུང་ངམ་ཀླུ་ལའོ། ། གནོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཕན་ཚུན་དུ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པས་འཆིང་བར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྟོབས་དང་ནུས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྟོབས་དང་ནུས་པ་དག་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་བཅུས་སོ། ། ཕྱིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའོ། ། བཏང་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། སྟོབས་ཆེན་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཀླུའི་རླུང་གིས་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ལ་ནུས་པ་ཐོབ་ནས་སོ། ། ཀླུའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཟ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། ། རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲིབ་པ་དང་ཤིན་ཏུ་འགྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་དབང་པོའི་རླུང་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕུང་པོའི་རླུང་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལོ་བཅུས་སོ། ། ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པས་སོ། ། ཁྲག་དང་ཤ་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ། །

"Equal" (sāmya) means similar. "Power" (bala) in the performance of the wind's activity is capacity. "Majesty" (tejas) is that which is characterized by performing a capacity appropriate to itself; thus it is so called. "When another time, ten years have passed" means until the end of ten years. "By any" means by one of the two. "To whom" refers to the prāṇa wind or the nāga wind, as before. "Is able to cause harm" is connected to the phrase "is able." It is not able to bind by way of mutually gathering [them]. Why is that? Therefore, it is said: "Because the power and capacity are equal," meaning because the power and capacity are similar. "Otherwise" means by ten years. "Passed" means elapsed. "Prāṇa" refers to the life-sustaining wind. "The method of great power" means having attained the capacity to gather [the winds] through the extremely great power of previous karma, the nāga wind. "Nāga" refers to the nature of the upward-moving wind. "Eats" means to reverse the capacity to perform its own activity. "Gradually" means by the sequence of diminishing, greatly diminishing, and so forth. Having thus shown the gathering of the sense-faculty winds, now, in order to show the gathering of the aggregate winds, it is said: "Then, another," and so on. "By ten years" means by ten years. "Passed" means elapsed. "Blood and flesh increase."

རྒྱགས་ཤིང་མྱོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུར་སེལ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞན་གྱི་མིང་ཅན་ནོ། ། བཏང་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་སྟེ། ཟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མནན་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལས་བཀུག་ནས་སོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལའོ། ། ལོ་བཅུ་པ་ཕྱིན་པ་ནི་འདས་པའོ། ། བཏང་བཟུང་ཉིད། རྒྱགས་ཤིང་མྱོས་པས་མཉམ་པར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གཞན་ཅན་ནོ། ། ཟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་མནན་ནས་སོ། ། མྱོས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཁྲག་དང་ཚིལ་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཁྲག་དང་ཚིལ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། ། རླུང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་བྱེད་པའོ། ། ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅིང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྩ་ཆུ་རྣམ་པར་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བད་ཀན་ལ་སོགས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅུ་པ་གཞན་ཕྱིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པས་སོ། ། བཏང་བཟུང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། མྱོས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་སྟེ་ཟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། བཏང་བཟུང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྟོབས་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་ནུས་པས་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མྱོས་པའི་དུས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རླུང་དང་མེ་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད། །

"Intoxicated and arrogant" is another name for the downward-clearing wind (apāna). "Relinquisher and grasper" is the life-sustaining wind (prāṇa), which is connected with the phrase "it consumes." If one asks what it has done, it is for that reason that "having pressed equally" is said; it has drawn in the activity of performing its own function. "Then" means immediately following that. "Having reached the tenth year" means having passed it. "Relinquisher and grasper itself, intoxicated and arrogant, remains equally" is another name. "It consumes" means it gathers [the elements] together. If one asks what it has done, it is for that reason that "having obtained" is said; it has pressed [them] as before. If one asks what kind of intoxication it is, it is for that reason that "blood and fat increase" is said; it causes the blood and fat to increase. "The great wind" means it acts as the chief of all winds. If one asks what it does, it is for that reason that "the channels and fluids increase" is said; it is of a nature that produces phlegm and so forth. "Then" means immediately following that. "Having reached another tenth" means having passed it. "Relinquisher and grasper itself" is the life-sustaining wind. "The time of intoxication" is the upward-moving wind (udāna), which is connected with the phrase "it consumes." If one asks what kind of relinquisher and grasper it is, it is for that reason that "victorious in strength" is said; the meaning is that it is as if possessed of pride through its own power. If one asks what kind of time of intoxication it is, it is for that reason that "it increases wind and fire" is said.

ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ལ་གནས་པའི་རླུང་དང་མེ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་ལྟས་ངན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ང་རྒྱལ་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་རྣམ་པས་དེ་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་ནས་ལོ་བཅུ་གཞན་ལོན་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོས་སོ། ། རང་གི་ལུས་རྒྱས་ལྕི་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་ཡུལ་ལྕི་བ་ནི་ཉེ་བར་སྡུད་པ་བརྩོན་པའོ། ། ལྡོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་ལྡོག་པར་འདོད་པས་ཏེ། རིམ་གྱིས་འགྲིབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིམ་གྱིས་འགྲིབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། ། ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆུ་དང་མེ་ནི་འདྲེས་པས་ན། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ལ་གནས་པའི་ཆུ་ལ། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་སྟེ་དེ་ཐོབ་ནས་སོ། ། དེ་ནས་ལོ་བཅུ་གཞན་དུ་ཕྱིན། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་ལའོ། ། རྩ་བ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། ། མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རང་གི་ལུས་དོར་ནས་བར་དོའི་སྲིད་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཆུ་ཤིང་འབྲས་བུ་ཇི་བཞིན་དུ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཟད་པ་ཡིས། །

Thus it is said: it causes the wind and fire residing in the body to increase. "Transforming" means that it produces inauspicious signs in the body. "Great" means that it causes the life-faculty to cease. "Enjoyment together with pride" means that, through the manner of gathering all the winds, it is accompanied by pride. Then, "when another ten years have passed," refers to the years. "One's own body becomes full and heavy" is due to the movement of the pervasive wind. "Immobility" refers to the heaviness of the pervasive wind's domain, which is the exertion of withdrawal. "Turning back" means desiring to turn back from one's own body; this connects with the phrase "gradually diminishing," which is the intention of "gradually diminishing consciousness." If one asks what has been done, it is said: "Because water and fire are mixed." This refers to the water residing in the body; "wind" refers to the wind, and it is upon reaching that. Then, "having gone another ten years," refers to what has elapsed. "Together with the root" means in every respect. "Will cease to exist" means it will perish; having abandoned one's own body, one takes up the intermediate state. If one asks how, it is said: "Just like the fruit of the plantain tree." "Great" refers to the wind, and it is because that gathers everything. "By the exhaustion of the ripening of karma."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་མཐར་ཐུག་པའི་ཚེ་ནའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནུབ་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྔར་བསྟན་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཟླ་བ་བཅུའམ་ཡང་ན་ཉི་མ་བཅུ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། ཚེ་ནི་ཉུང་ངུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཐུང་ངུ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། འཆི་བར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། སྲོག་ཟད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བཤད་ནས། ད་ནི་དེ་ཉིད་རྒྱུ་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མཁའ་འགྲོ་མ་བསྡུས་རྒྱུད་ལས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བརྗོད་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་རྒྱས་པ་ལས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པས་རླུང་རྣམས་ཀྱི་ནུབ་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་བསྡུ་བའི་མཁའ་འགྲོ་མའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་གདབ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་རྗེས་ལའོ། །

This refers to the time when the experience of the ripening of karma has reached its conclusion. Having thus shown the nature of the dissolution through these two aspects, now, in order to state the summary, it says, "by such a sequence." This means by the sequence previously explained. "Ten months or ten days" is easy to understand. "Having shortened the life" refers to those with short lifespans. "Should be known as death" means it should be understood as such. "The exhaustion of the life-force" means the cessation of the life-faculty. Having thus explained its summary, now, in order to state that this very [death] is to be understood from another source, it says, "From the Ḍākinīsaṃvara-tantra." This means from the yoga tantra that expresses that [subject]. "Should be known" means the winds have become dissolved. "Extremely extensively" means from that which is very extensive. From the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā-mahāyoga-tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, this is the extensive explanation of the thirty-third chapter. Thus, having answered the question regarding the domain of the dissolution of the winds in the thirty-third chapter, now, in order to provide the answer to the question regarding the domain of the Ḍākinī-yoga of the summary, the thirty-fourth chapter is introduced. First, to begin it, it says, "Then," and so forth, which follows immediately after the teaching of the thirty-third chapter.

གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། ། བསྡུས་པའི་མཁའ་འགྲོའི་རྣལ་འབྱོར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། མ་ལུས་པའི་མཁའ་འགྲོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྡུས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་སྦྱོར་བ་ནི་སྦྱོར་བ་སྟེ་དེའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཡང་མཆོག་གོ། ། སྙིང་པོས་སྙིང་པོའི་དོན་བསྡུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་པོས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། སྙིང་པོའི་དོན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྡུས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ནི། མཁའ་འགྲོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཌཱ་ཀི་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བས། ། སངས་རྒྱས་དབྱིངས་སུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། མཁའ་སྤྱོད་ཀུན་གྱི་དངོས་གྲུབ་ནི། ། མཁའ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་རབ་ཏུ་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་སོ། ། མཁའ་འགྲོ་རྣམས་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ས་བོན་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱེད་པས་གང་དེའི་ཕྱིར་བསྡུས་པའི་མཁའ་འགྲོར་བརྗོད་དེ་རིགས་པའི་ངོ་བོ་ལ་བརྗོད་དོ། ། ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལྟེ་བའི་དབུས་ན་རྟག་བཞུགས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Furthermore, the phrase "as before" refers to the previous [explanation]. This connects to the statement: "The yoga of the condensed ḍākinī is explained." The "condensed ḍākinī" is the ḍākinī who condenses the conceptualizations of all ḍākinīs without exception; the meaning is that she is the essence of the sequence of the tantra. Her "application" is the yoga itself. If one asks what that is like, it is for that reason that it is called "supreme wisdom," because it serves as the cause for the non-apprehension of any aspect of clinging. The phrase "the greatest of the great" means that it is most supreme because it exhausts all conceptualizations. Regarding the phrase "the essence that condenses the essential meaning": "essence" refers to the generation stage (utpattikrama), and "condensing the essential meaning" refers to the aspect of the completion stage (niṣpannakrama). Having thus shown the composition of that [work], in order to state its actual explanation, the etymological definition of the condensed ḍākinī is presented as a branch of that [explanation]: "Because they travel in the sky, the ḍākinīs Are renowned in the expanse of the buddhas. The siddhi of all those who traverse the sky Is proclaimed as 'ḍākinī'—according to this reasoning." Regarding "the gathering of the ḍākinīs": it is so called because it gathers the seed-syllables of the five buddhas residing in the dharma-wheel, making them invisible; therefore, it is called the "condensed ḍākinī," which refers to the essence of the reasoning. If one asks by what means, it is for that reason that it is said: "Always residing in the center of the navel."

ལྟེ་བའི་དབུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་ཨ་ཡིག་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། ཉི་མ་སྟོང་དང་མཚུངས་པའི་འོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་སྟོང་དང་མཚུངས་པའི་འོད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ཡང་འབར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་མེ་འབྱུང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོས་སོ། ། འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་པའོ། ། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ངེས་པའི་ཚིག་བཤད་ནས། ད་ནི་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཆར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཆར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའོ། ། ཕུང་པོའི་རྣམ་རྟོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ས་བོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། བསྲེག་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། ། བར་ཆད་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དང་ཡང་དུའོ། ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སོ། ། དེ་རྗེས་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་མོ་བཞིའི་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། བསྡུས་ནས་སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སྔ་མ་ལྟར་ལུས་ཉིད་དོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལས་སོ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།

"In the center of the navel" refers to the letter A in the form of a stroke (shad) residing in the emanation wheel (nirmāṇacakra), which is perfected through the power of destruction. "Always" means at all times. "Light equal to a thousand suns" refers to that which possesses light equal to a thousand suns, because its nature is to blaze intensely. "The fire of great primordial wisdom (jñāna) arises" means that the fire arising from the union of method and insight is the essence of primordial wisdom. "Arises" means it is produced. "It destroys all conceptualization" refers to the mode of gathering the entire collection of discursive thoughts without exception. Having thus explained the etymology, now, in order to show the function, it says "by arising" and so forth. "By arising" means it has been produced. "Conceptualization of the aggregates" refers to the conceptualization of the five aggregates, which are of the nature of the seeds of the five Buddhas. "Having burned" means making them invisible. "Uninterruptedly" means again and again. "Body" refers to the body itself. "Then the conceptualization of the elements" refers to the essence of the seeds of the four goddesses. "Having gathered once more" means making them invisible; as before, it is the body itself. "By nature" means from the perspective of the entity. "Conceptualization of subject and object" refers to the conceptualization occurring at the time of residing in the emanation wheel.

ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། ཡང་ན་གཟུང་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་ནི། གཡོན་པ་དང་གཡས་པའི་རྩ་གཉིས་ལ་སྔགས་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རང་བཞིན་དེ་ནི་སླར་ཡང་སྡུད་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་འདི་ལ་བསྟན་ཏོ། ། ཕྱེ་ལེབ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱེ་མ་ལེབ་ལྟ་བུའོ། ། གང་ལས་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་གང་ལའོ། ། འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་སྲེག་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་ལྟར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་ཐབས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རླུང་གི་དེ་ཉིད་མངོན་སྦྱོར་བས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་གསུངས་པའི་ལས་ཀྱི་རླུང་གི་ངོ་བོས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ཡང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། ། སྲེག་པ་ཙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཉིད་དེ་མན་ངག་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཚད་མའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་ཐབས་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱུད་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཁའ་འགྲོ་མ་སྡུད་རྒྱུད་ལས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་མིང་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆོ་གའི་རིམ་པ་ཡིས། །

This is the conceptualization residing in the enjoyment wheel (saṃbhogacakra). Alternatively, the conceptualization of subject and object is the characteristic of placing the mantras upon the two channels, the left and the right. "That nature is again withdrawn" means it is made to disappear from the entity. By that much, both are shown to have the very aspect of selflessness. "Like a butterfly" means like a moth. "From which thus" refers to whichever ḍākinī performs the withdrawal. "Burns all bonds" refers to all conceptualizations. Having thus shown the action, now, in order to state the method for it: "By the application of the reality of the winds" refers to the nature of the karmic winds taught in the twelfth chapter. "By the sequence of the form of the mantra" means preceded by the meditation on the generation stage (utpattikrama). "Even a mere conceptualization" means by a mere subtle conceptualization. "Merely burning" means making it disappear. "Without doubt" means there is no doubt regarding this point, because the oral instructions have been mastered and are authoritative. Having thus explained the method for that, now, in order to show what is to be known from other tantras, it is said: "From the Ḍākinīsaṃvara-tantra," meaning from the Yoginī-tantra bearing that name. "If known" means it should be understood. "By the sequence of the yoga ritual."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་སྡུད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཆོ་གའི་ལུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་གོམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པར་གསུངས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པས་སོ། ། བགྲོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། མཁའ་འགྲོ་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྒྱས་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའི་ངོ་བོའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་སྡུད་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བཤད་ནས། ད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གིས་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། ། རྣམ་རྟོག་རླུང་གིས་རྣམ་གཅོད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་དང་། དེ་ཙམ་གྱི་གྲངས་ཀྱི་རླུང་རྣམས་ཀྱིས་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཅོད་པའོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྩོམ་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་དེའི་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

This means: "according to the ritual system of the yoga for gathering the ḍākinīs." "Through the cultivation of yoga" means through the meditation on calm abiding and special insight as taught in the completion stage. "To traverse" means the sphere of activity. "The expansion of the wisdom of the ḍākinīs" refers to the wisdom of the gathering ḍākinīs. "Expansion" means the nature of the entirety without exception. From the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, this is the extensive explanation of the thirty-fourth chapter. Thus, having explained the answer to the question regarding the sphere of gathering the ḍākinīs in the thirty-fourth chapter, now, in order to present the answer to the question regarding the sphere characterized by the severance of the winds of conceptual thought, the thirty-fifth chapter is introduced. First, to begin it, the words "Then..." and so forth are spoken; this is after the explanation of the thirty-fourth chapter. "Furthermore" is as before. "Severed by the winds of conceptual thought" means that it is severed by the number of one hundred and eight conceptual thoughts and by the winds of that same number. "Listen" is applied to the act of hearing. "I shall explain" is the commitment to speak. Having thus explained the introduction to it, now, in order to state its actual explanation:

རྣམ་རྟོག་གི་རླུང་གིས་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། ཉིན་དང་མཚན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ངེས་པར་ནི། བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རླུང་རྣམས་སོ། ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབབ་པའོ། ། རླུང་རྣམས་དེ་རྣམས་རྣམ་རྟོག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་གསུམ་པར་གསུངས་པའི་བཏང་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་རྣམས་དང་རྣམ་རྟོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལའོ། ། རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བཟློག་པའོ། ། སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གང་ལས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞི་བས་སོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གཉིས་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་ངོ་བོ་བཤད་ནས། ད་ནི་དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་རེ་ཞིག་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་ནས་རྒྱུད་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་རྗེས་ལའོ། །

The nature of that [yoga] is shown by way of describing the discordant factors that are severed by the winds of conceptual thought; this is expressed in the passage beginning with "Day and night." "Definitely" refers to the one hundred and eight conceptual thoughts and winds. "Flowing" refers to the movement [of the winds]. "Those winds and those conceptual thoughts" refers to the [winds] such as the "releasing and holding" mentioned in the third chapter. "Those and conceptual thoughts" refers to the conceptual thoughts of desire and so forth that arise through the power of the winds. "Severing" means to reverse. "Arising" means to occur. "Because of which" refers to which yoga. "That yoga" refers to that very yoga, a specific meditative absorption (samādhi) of that nature. "Supreme" is because it is transcendent. "Peaceful" is because the conceptual thoughts of ordinary beings are pacified. "The nature of the emptiness of all" is because, through the power of meditating on the two stages, it becomes the cause of the suchness of natural luminosity. Having thus explained its nature by way of describing the discordant factors, now, in order to describe the yoga of its remedial factors, the passage beginning with "First of all" is spoken. This occurs after having received empowerment and followed the hearing and reflection upon the tantra.

རྣལ་འབྱོར་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འཆད་བཞིན་པའི་རིགས་པས་སོ། ། བསྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དྲུག་ནི་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་དང་། རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གྲངས་ཀྱིས་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་བཞག་ནས། དེའི་སྟེང་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་དང་། ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དག་གིས་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དྲུག་བསྒོམ་པའི་རྗེས་ལའོ། ། དབྱངས་མེད་ཡི་གེ་ཧ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། བཟླས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་གཞུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྦྱར་ནས། ཉིན་དང་མཚན་དུ་དབུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བར་མཚོན་པར་བྱ་བའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་གྲངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་སྒོམ་པོ་པོའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབྱངས་མེད་པའི་ཡི་གེ་ཧའི་ངོ་བོ་ལས་སོ། ། མདུད་པ་འཇོམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གསུམ་གྱི་མདུད་པ་བཟློག་པའོ། །

The so-called "six yogas" are established by the reasoning to be explained, which primarily concerns the generation stage. "Accomplishment" means to familiarize oneself with it. In that regard, the six yogas are established as four types by way of the number of the initial yoga, yoga, subsequent yoga, and extreme yoga; then, by adding the "supreme king of maṇḍalas" and the "supreme king of activities," they become six. "By the knowledge of yoga" means the thorough understanding of the meditative absorption of the generation stage. Thinking "by the knowledge of yoga," [the text] says "supreme," because it serves as the cause for suchness, which is characterized by the isolation of the body. "Then" means after meditating on the six yogas. "The vowelless letter Ha" refers to that which is characterized by the indestructible. "Should be recited" means that by applying the three syllables and so forth to that, one should symbolize the cycle of breath throughout day and night. If one asks how, for that reason it says "extremely vast," because its nature is the number of twenty-one thousand six hundred [breaths]. Having thus taught the yoga that serves as the antidote, now, in order to explain the qualities of the one who meditates on it, it says "because" and so forth, [referring to] the nature of the vowelless letter Ha. "Destroying the knots" means reversing the knots of the three channels.

ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་བའོ། ། བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རླུང་རྣམས་བཟློག་པས་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུད་པ་འཇོམས་པ་དེས་སོ། ། རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་འོད་གསལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལའོ། ། རྣམ་དཔྱོད་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་འབྱིན་པར་འགྱུར་རོ། ། སྐད་ཅིག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུད་པ་འཇོམས་པའི་སྐད་ཅིག་ལའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རླུང་རྣམས་གཅོད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ལ་ཐབས་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་དེའི་ཡན་ལག་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡན་ལག་བཞི་པ་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་ནི་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ། བཅོ་ལྔ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ཁྱད་པར་མེད་པ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། འཁོར་དང་ལུས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ལ་འཁོར་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མཆོད་པ་བཞི་དང་ཚངས་པའི་གནས་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་། གནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། བགེགས་བསྐྲད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་གཞི་བསྒོམ་པ་དང་། གཞལ་ཡས་ཁང་བསྒོམ་པ་དང་། མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལུས་ལ་ལྔ་སྟེ།

"Knowing" means to experience. "Bestowing bliss" means that by reversing conceptual thoughts and the winds, one attains bliss. For that very reason, it is said, "by that," and so forth. "By that" refers to that which destroys the knots. "All conceptual thoughts" refers to those that have become the discordant factors of the luminosity of speech. "Will be uprooted" means they will be extracted along with their roots. "In an instant" means in the instant of destroying the knots. Having thus taught the cutting of conceptual thoughts and the winds through these three aspects of meaning, now, in order to state the method for cutting them and to teach the generation stage as its branch, it is said, "Yoga," and so forth; the meaning is the yoga of the first of the four branches. Here, this is a brief presentation, by means of the words "fifteen," and so forth. There are fifteen aspects without distinction, but specifically there are two types: by way of the division between the retinue and the body. In that regard, the retinue has ten aspects: the individual investigation of one's own mind, the purity of the applications of mindfulness, the meditation on the four offerings and the four immeasurables, focusing on the sublime abode, expelling obstructors, meditating on emptiness, meditating on the ground of wisdom, meditating on the celestial mansion, and meditating on the maṇḍala of resolve. The body has five:

དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ལས་ལྡང་བ་དང་། གདན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་བར་དོའི་སྲིད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་སྔགས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ན་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ནི། རྣམ་པ་བཅོ་ལྔས་བྱའོ། ། བཅུ་བདུན་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་སོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས་སོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་བསྒོམ་པའི་དོན་དུ་གོམས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་ནི། ། རྣམ་པ་ལྔས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་རྫོགས་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་དོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། དེའི་ཡན་ལག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ལ་དྲུག་སྟེ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། དམ་ཚིག་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ཡན་ལག་བསྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་དང་། དེ་འདུ་བྱ་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེ་འདུ་བྱ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་སྔགས་བརྗོད་པའི་སྒོ་དབྱེ་བས་སོ། ། སྒྲུབ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྒྲུབ་པའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པ་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཆོད་པ་དང་།

Preceded by the meditation on the ultimate maṇḍala and the blessing with the mantra of emptiness, one should arise from the ocean of wisdom, purify the intermediate state through the differentiation of the seats, and meditate on the suchness of the dharmadhātu while being taught by the mantra. Thus, the meditation of the initial yoga is performed in fifteen aspects. Regarding the statement, "The subsequent yoga and so forth in seventeen aspects," this refers to the divisions of subsequent yoga, very yoga, and great yoga. "Should be meditated upon" means one should familiarize oneself with the meditation on Vajradveṣa. In that regard, subsequent yoga is one, because it is the limb of completing the principal deity of the maṇḍala through the sequence of the five aspects of manifest enlightenment. Very yoga has four aspects, through the divisions of blessing the aggregates, the elements, the sense bases, and their limbs. Great yoga has six aspects, through the divisions of blessing the body, speech, and mind, as well as the samaya, wisdom, and the meditation on the being of meditative absorption. The limbs of the great yoga, the great accomplishment, have four aspects: the division of the mudrā, the preparation of that [mudrā], the preparation preceded by the union of the vajra and lotus, and the opening of the door by reciting the mantra of passion. Accomplishment has three aspects: the description of the benefits of accomplishment, the offering of great bliss, and [the subsequent stages].

མཆོད་པའི་སྔགས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པས་བཅུ་བདུན་ནོ། ། འདིས་ནི་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག་གོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ལ་དབྱེ་བ་ལྔ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་མ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁྲོ་བོའི་སྤྲོ་བའི་དབྱེ་བས་སོ། ། མཆོག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་གི་བསྒོམས་པའི་རྗེས་ལའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ནི་ལས་རྒྱལ་མཆོག། རྣལ་འབྱོར་དབྱེ་བ་བཅུ་གཉིས་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། བཟླས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། བྱ་བ་བྱས་ནས་ཞུ་བ་དང་། ལྷ་མོ་བཞིས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་དང་། ལྡང་བ་དང་། བཞེངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་བསྟོད་པ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་དང་། སྒོང་སྐྱེས་ཀྱི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བསྐྱེད་པ་དང་། ལུས་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། བདུད་རྩི་མྱང་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་བཟའ་བའི་ཆོ་ག་དང་། གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་ནས་ཉལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་དབྱེ་བ་བཞི་བཅུ་དགུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་ཡན་ལག་མ་ལུས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། མངོན་སུམ་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

It should be taught by means of the offering mantras. Thus, when correctly summarized, there are seventeen. By this, the condensed presentation of the samādhi of the initial yoga is shown. Then follows the supreme king of maṇḍalas. Regarding the statement, "The supreme yoga has five divisions," these are the divisions of the emanation of the Tathāgatas, the consorts, the Bodhisattvas, and the wrathful deities. "Supreme" is said because it brings about the realization that the body is without intrinsic nature. "From that" means following the meditation on the supreme king of maṇḍalas. "From that, the supreme king of activities" refers to the twelve divisions of yoga: the subtle yoga; the two types of recitation; the dissolution after the activity is performed; the exhortation by the four goddesses; the arising; the praise by the five Tathāgatas upon having arisen; the withdrawal of the maṇḍala circle; the generation of Vajrasattva through the egg-born sequence; the ritual for restoring the body; the tasting of nectar; the ritual for external food; and the request to depart until the time of sleep. "That itself has forty-nine divisions" refers to the total number of branches previously taught. "The condensed generation stage" refers to that which consists of the three samādhis. Having thus taught the meditation on the generation stage, now, in order to explain the vajra recitation, the nature of its branches is taught by the words beginning with "making manifest."

སྤྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། དོན་གྱིས་ན་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ཡང་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྒོམ་པ་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་རིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟར་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་བཟླས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རིམ་པ་སྟེ། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སློབ་པའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངག་འོད་གསལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་བདག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམས་ལའོ། ། འཇོམས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཀློག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་འཆར་བའི་རིམ་པས་གོམས་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་པོའོ། ། ཕྲ་བའི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་ངོ་བོའོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔོན་བཞིན་བསྒོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་འབྱུང་འཇུག་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་བསྒོམས་པས་སོ། ། བློ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་ལ་མཁས་པའོ། ། སྲིད་པའི་འཆིང་བ་གཅོད་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་གི་རླུང་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །

In general, this is the generation stage. In terms of its actual meaning, it should also be understood as being extremely profound. "Then" means following that. "Yogin" refers to one who meditates on the Mantra Vehicle. "The stage of vajra recitation" means that the recitation to be accomplished by means of the mere wheel of wind, which is indivisible like a vajra, is "vajra recitation." That itself is the "stage," meaning training in successive order. "Supreme" means it has become the cause for the luminosity of speech. "The yogin of the completion stage" means one whose nature is to meditate on the stage of natural perfection. "Conceptualization" refers to the essences of the one hundred and eight natures. "Destroyer" means having the nature of specifically clearing them away. "Meditate according to the ritual" means one should familiarize oneself through the sequence of the arising of the four maṇḍalas. "Yogin" refers to one who meditates on the suchness of wind and mantra. "Subtle suchness" refers to the essence of the neuter recitation. "Unsurpassed" is because it is supramundane. "Meditated as before" means through the meditation on the suchness of wind and mantra and the meditation of recollecting the inhalation and exhalation. "By the wise" means those skilled in meditating on the completion stage. "Severs the bonds of existence" means it destroys the winds of conceptualization. "Great wisdom" means...

རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བས་བརྒྱུད་པས་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་བྱུང་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དོན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་བསྒོམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པས་གོམས་པར་བྱའོ། ། ཡང་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པ་དང་ལྷག་པས་བགྲང་བ་ལས་བཟློག་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། རྣམ་རྟོག་རླུང་ནི་གཅོད་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་། རླུང་རྣམས་ནི་བཏང་བཟུང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། ། དོན་གྱི་རྗེས་འགྲོ་བཟླས་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་འདི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རླུང་གསུམ་པོ་ཉིན་མཚན་དུ་ཟོ་ཆུན་རྒྱུད་མོའི་རིགས་པས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་གྲངས་ཀྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི། ཅི་རིགས་པར་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བཟླས་པ་སྟེ་དེས་སོ། ། དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ། ། ངོ་བོ་གཅིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་གཅིག་པས་སོ། ། སྟོང་ཉིད་གོམས་ལ་ལན་མང་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་དེའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གོམས་པས་སོ། །

Because it is naturally luminous, it serves as the causal continuum. It is called "Great Yoga" because it is superior to the yoga of the generation stage. It is called "Great Reality" because its essence is the luminosity of speech. It is called "Great Marvel" because it serves as the cause for the welfare of others. Having thus shown its essential nature, in order to describe its greatness, it says, "By meditating with certainty." This means one should familiarize oneself with the certainty of the nature of the winds. "Correctly" means by way of an unerring nature, which reverses counting that is either deficient or excessive. "It cuts the winds of conceptual thought" means that conceptual thoughts—which are by nature produced by the power of the winds—are cut by means of the winds such as the "releasing and holding" (prāṇāyāma) and so forth. "By recitation that follows the meaning" means that the three winds, which consist of the entering, abiding, and arising [of breath], circulate day and night in the number of twenty-one thousand six hundred according to the logic of the waterwheel; "following the meaning" of these is the thorough knowledge of their respective concordant aspects, which is "recitation," and it is by that. "Non-existent" means being devoid of intrinsic nature because of dependent origination. "Of a single essence" means because its essence is one. "Familiarizing oneself many times with emptiness" means familiarizing oneself with emptiness through those various means.

ངེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྟན་པར་སྒོམ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་བསྒོམས་པས་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོའོ། ། བསྒོམས་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་བཟླས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་མི་ཕྱེད་པའི་བཟླས་པའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ལ་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པའི་རིམ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུའོ། ། དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་བསྒོམས་པས་སོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནིང་བཟླས་པའི་རྣམ་པས་སོ། ། ཐོབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའོ། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རླུང་གཅོད་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྣམ་པ་མེད་པའི་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པ་ནི།

"Certainty" refers to abiding on the stage of non-retrogression. "The meditator of the teaching" refers to one who possesses intense diligence through the meditation on the winds. "The practitioner" refers to one who meditates on the stages of vajra recitation. "Having meditated" means to cultivate familiarity. "Perfectly" means by way of an unerring nature. "Vajra recitation" refers to an indivisible recitation that is free from the characteristics of external recitation. "Supreme" is because it serves as the cause for one-pointedness of mind. "Stages" refers to training in gradual entry. Having thus shown its great nature, the phrase "now, in the sequence of its results" means according to the proper order. "By that" means by the meditation of vajra recitation. "Thoroughly known" means by way of the neuter recitation. "Will obtain" means to truly attain. "Without doubt" means there is no doubt regarding what the Blessed One has taught. From the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, this is the extensive explanation of the thirty-fifth chapter. Thus, having shown the response to the question regarding the object of cutting conceptualization and the winds in the thirty-fifth chapter, now, in order to state the response to the question regarding the object of the characteristics of the aspectless wind, the commencement of that is as follows:

དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རླུང་ཤར་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི། ། རྣམ་རྟོག་སྤངས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ལས་འབྱུང་བ་དེ་རྣམ་རྟོག་མེད་པར་སྐྱེ་བ་སྟེ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ལའོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ལ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གོ་འཕང་ཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འཐོབ་པ་ནི་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རླུང་ཤར་བ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་ངོ་བོའོ། ། རླུང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་རྙེད་པས་སོ། ། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་གི་རླུང་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་བདག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རླུང་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་དང་བསྒོམ་མིན་གོ་འཕང་བྲལ། །

Then, the words "and so forth" are spoken; this follows the explanation of the thirty-fifth [chapter]. "Furthermore" is as before. It is connected with the phrase, "the non-conceptual wind has arisen." "Non-conceptual" refers to that suchness from which conceptualization is abandoned, and which arises as non-conceptual. It is called "supreme" because it is the cause for manifesting suchness in the form of the supreme, natural luminosity. If one asks what it does, for that reason the word "which" is spoken; it refers to that suchness which is non-conceptual. "Knows" means to have thoroughly realized through the power of hearing, reflection, and meditation. It is connected with the phrase, "attains the state of Vajrasattva." The essence of Vajrasattva, which is the nature of the stage of union, is the characteristic of natural engagement. "Attains" has the meaning of "realizes." Having thus shown the introduction, now, in order to state the actual explanation, the nature of its branch—the arising of the non-conceptual wind—is shown by the words "without conceptualization," which is the essence of the neuter recitation. "Great wind" is so called because its own essence is found. "Second, completely abandoned" is because it is free from the winds of conceptualization. "The nature of all things, the self" is because it pervades conceptualization and the winds. "Free from the states of meditation and non-meditation,"

ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུག་པ་དང་གནས་པ་ལྡང་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སོ། ། དྲི་མ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་བའི་ཆ་ཀུན་དབུས་ན་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བའི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་གནས་པས་ན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་ནཱ་ད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་ཐིག་ལེ་ནཱ་ད་དག་དང་བྲལ་བའོ། ། ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་རྟོག་གིས་མ་གོས་པ་དང་སེམས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་རིམ་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པས་སོ། ། བག་ཆགས་རྣམ་རྟོག་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བའི་རང་བཞིན་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ཚིགས་མདུད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩའི་མདུད་པའོ། ། ཆ་ཡིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཆ་ཡིས་སོ། ། བསྒོམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་སོ། །

The phrase "so-called" refers to the abandonment of sitting, staying, and rising. "Great wisdom" refers to the nature of luminosity. "Great yoga" refers to being free from the yoga of the generation stage. "Peerless" refers to being free from habitual tendencies. "Stainless" refers to being free from the afflictions of reasoning. "Abiding in the center of all subtle parts" means that because it abides at the limit of all subtle parts, it is so called; this is because it is the nature of the avadhūtī. "Completely free from the bindu and nāda" means being free from the bindu and nāda residing in the wind and the dharma-chakra. "Pervading all" means by way of pervading the chakras of the channels. "Peaceful" means being unstained by the conceptualizations that are free from that [luminosity], and because the mind is the nature of luminosity. "Characterized by self-consecration" means because it is the nature of the illusion-like samādhi. "Completely free from subject and object" means that subject and object are made to disappear through the stages of the "total grasp" and "subsequent dissolution." "Completely free from habitual tendencies and conceptualization" means for the sake of reversing the subtle nature. "From the knots of the joints" refers to the knots of the channels. "Empty of parts" means empty of the parts of the bodhicitta. "Meditation" refers to the method for manifesting the nature of the coemergent.

བསྒོམ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྲལ་བའོ། ། ཚིགས་དང་མདུད་པ་དང་ཆ་དང་ལམ་དང་བསྒོམ་པ་དང་བསྒོམ་བྱ་ནི། ཚིགས་མདུད་པ་ལ་ཆ་ཡི་ལམ། ། སྒོམ་དང་བསྒོམ་བྱ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཐིག་ལེ་ནཱ་ད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐིག་ལེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའོ། ། ནཱ་ད་ནི་དེའི་དུས་ལ་བབ་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྒྲའོ། ། གོ་འཕང་ནི་རྟེན་ནོ། ། དེ་རྣམས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཏེ། ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐབས་ཀྱང་གཟིངས་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དོར་བྱའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔགས་ནི་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའམ་སྙིང་པོ་དང་། ཉེ་བའི་སྙིང་པོའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱའམ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་བཞིན་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ནི། ལྷའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེའི་ངོ་བོའི་ཆ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི། དེ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རླུང་འཆར་བའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུད་གཞན་ལ་མ་བསྟན་པའི་རིམ་པས་ཐབས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་སྤྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

That which is to be meditated upon is the illustrative coemergent. "Completely abandoned" means being utterly free from it. Regarding the joints, knots, parts, paths, meditation, and the object of meditation: "Joints, knots, parts, and paths, / Meditation and the object of meditation are completely abandoned." Regarding the phrase "completely abandoned of bindu and nāda": "bindu" refers to the bindu of bodhicitta; "nāda" refers to the sound of great bliss that arises at that time. "State" refers to the support. To have transcended these is to be "completely abandoned," because they are the means. Furthermore, because the means is like a raft, it is to be discarded. "The characteristic of the wisdom of emptiness" refers to the nature of thoroughly knowing the suchness of luminosity, which consists of the eighteen great emptinesses. Regarding "mantra and mudrā": "mantra" refers to the seed syllables of the generation stage and so forth, or the essence and near-essence mantras. "Mudrā" refers to the hand mudrā or the samaya mudrā. "Likewise, the aspect" refers to the aspect accomplished by those, which is the characteristic of the deity's form. Its essential part is the nature of the generation stage that produces conceptual thought; to be "completely abandoned" of its divisions means to be free from that. Having thus shown the nature of the arising of non-conceptual wind, now, in order to express the method through a sequence not taught in other tantras regarding that very point, he says "the conduct of action" and so forth.

ལན་གསུམ་དུ་ཁྲུས་དང་གོས་ལན་གསུམ་དུ་བརྗེ་བ་བསྟན་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། བརྡུངས་པ་དང་ལུགས་སུ་བླུགས་པའི་ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་དོ། ། ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་འཛིན་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་གྲུབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དོ། ། རྒྱུད་རྣམས་ལ་ཡང་མ་གསུངས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ལ་མོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེའི་ཡུལ་ལ་མི་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སྟོན་པར་མཛད་པའི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རང་གི་ངོ་བོའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཏོ། ། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་བཤད་པར་རིགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་དབུས་མར་འཇུག་པའི་དུས་སུ་ཧཱུྃ་ཡིག་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། མན་ངག་གི་རིམ་པ་མི་འདོར་བས་སོ། ། ཇི་བཞིན་ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེར་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པར་བསྟན་པའི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུད་གཞན་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་རིམ་པས་ཐབས་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་ཉིད་ལ་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་རིག་པའི་རྗེས་འགྲོ་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མ་བརྒྱུད་པས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་སོ། །

The Action Tantras are primarily characterized by teachings such as bathing three times and changing clothes three times. The Performance Tantras demonstrate the assumption of the essence of Vajrasattva and others by means of holding implements such as faces and hands that are either forged or cast. The Yoga Tantras demonstrate the accomplishment of forms such as the Universal Monarch by assuming forms with three faces and six arms and so forth. The phrase "not even taught in the tantras" means that such things are not the object of interest for sentient beings who are inclined toward those [lower] categories. The "Great Yoga Tantra" refers to the Glorious Guhyasamāja and others which teach the two stages. "I shall explain" means to speak. "Samaya" refers to the non-conceptual nature itself. "Supreme" refers to the goal of the supreme person. "It is appropriate to explain at the very beginning" refers to the characteristic of reciting the syllable HŪṂ at the time of entering the central channel. This is because one does not abandon the sequence of the pith instructions. "According to the ritual" refers to the ritual extensively taught in the twenty-second chapter. Thus, having shown the method through the sequence taught in other tantras regarding that very reality, now, in order to state that which is to be attained through the guru’s oral instructions regarding that very reality, it is said: "Know that which follows the knowledge of reality." This follows the sequence previously taught. "Know" means to be understood. "Known through the lineage of gurus" means from the mouth of the Vajra Master.

གོ་འཕང་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྩ་རྣམས་ནུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པའོ། ། རྩ་རྣམས་ནུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། ། ཡང་དག་སྦྱོར་བ་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རྩ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ནི། ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཡང་དག་སྦྱོར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སོ། །

The term "supreme state" refers to that which serves as the cause for attaining the supreme state. This is the extensive commentary on the thirty-sixth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having presented the answer to the question concerning the object characterized by the non-conceptual wind in the thirty-sixth chapter, now, in order to state the answer to the question concerning the object of the yoga of the subsiding of the channels, the thirty-seventh chapter is introduced. First, to show its commencement, it is said: "Then," and so forth, following the explanation of the thirty-sixth chapter. "Bhagavān Vajra" refers to the form of the sixth Tathāgata, Vajradhara. This is connected to the statement: "Listen as I explain the yoga of the subsiding of the channels, the perfect union." "Suchness" refers to the ultimate truth. If one asks what kind of Vajra-holder he is, it is said: "The cutter of all doubts," meaning he is the one who averts all doubts. "Listen" is addressed to Vajrapāṇi as the listener. Having thus shown the commencement, now, in order to state the actual explanation, the sequence of the arising of the channels, which are its branches, is shown by the statement: "The perfect union of object and faculty," which refers to the connection between the objective condition and the dominant condition.

རྩ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་རང་བཞིན་འཁོར་ལོ་བཞིར་གཏོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། འཆར་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སད་པ་ལས་སོ། ། འཆར་ནས་སྔོན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་རླུང་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི། རབ་ཏུ་སད་པར་གྱུར་ནས་སོ། ། སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ནས་གཞན་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ངོ་བོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྟོག་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཚོགས་བསྐྱེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་གསུམ་པ་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་སོ། ། རིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ལས་སྐྱེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ལས་དང་བཅས་པ་ལས་སོ། ། སྐྱེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཁོར་བ་པའོ། ། ན་རྒ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ནད་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའོ། ། སླར་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླར་ཡང་སྲིད་པ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟེན་ནས། ད་ནི་ལྡོག་པའི་རིམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

The term "channels" refers to those belonging to the four wheels, which are the nature of awareness. "Will arise" means from being fully awakened. "Having arisen, as before" means that what is born from the perfect union of mental engagement and the winds is fully awakened. This should be connected with the phrase "the unsurpassed sequence of birth." Then, the essence of the power to generate the other [elements] will emerge. "Unsurpassed" is because there is nothing higher than the engagement with the phenomena of saṃsāra. "The birth of conceptualization" means the natural generation of the collection [of aggregates]. "Therefore" means by way of the essence of the perfect union of the sense faculties and their objects in the sequence of birth. For that very reason, it is said "by one hundred and eight," according to the ritual taught in the third chapter. "Sequence" means in the proper order. The phrase is "by the power of the karma arising from that." "From that, birth" means from the collection of the nature of one hundred and eight together with karma. "Birth" refers to those in the saṃsāra of the six classes of beings. "Sickness and old age" is because sickness and old age are preceded by the maturation of the aggregates. "Death" means dying. "Will return again" means taking birth once more in another existence. Thus, having relied upon the following of the objects that generate the channels, now, in order to describe the sequence of reversal:

ཡུལ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡུལ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའོ། ། གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེའོ། ། དེ་ལས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལའོ། ། དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་ཚེའོ། ། དངོས་མེད་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡུལ་རྣམས་མེད་པ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་སོ། ། དངོས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུའོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པའོ། ། སྐྱེ་བ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་མེད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ཉིད་ལའོ། ། གཉིས་གཉིས་ཡང་དག་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། དངོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ལའོ། ། དངོས་མེད་སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་གཙོ་བོ་དེ་གཉིས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པས་སོ། ། རྩ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་རྣམས་ལའོ། ། ནུབ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཁོར་ལོའི་རིམ་པ་ལ་ནི་བརྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Regarding the passage beginning with "objects" and so forth: it refers to blue and so on. "By the non-existence of objects" means by the correct knowledge that, in the ultimate sense, they are devoid of intrinsic nature. "By that very [reasoning]" means by the reasonings such as the one and the many. "For the sake of analysis" means thorough investigation. "When" means at whatever time. "From that, one knows" refers to the objects such as blue and so on. "At that time" refers to the time of the ultimate. "Knowing non-existence" means knowing their own non-existence. "Of the non-existence of objects" means by the analysis just explained. "Directly" means in actual perception itself. "The faculties" refers to the six, such as the eye and so on. "Do not arise" means that what is non-existent does not arise. "Then" means immediately following that. "The perfect union of the two pairs" refers to that characterized by the perfect union of the faculties and the objects. "The entity" refers to the intrinsic nature. "The emptiness of non-existence" means that because they are non-entities, those two are specifically characterized as emptiness. "Then" means because there is no perfect union of the faculties and the objects. "The channels" refers to the channels. "They subside" means they cease to function. If one asks how that is, it is said: "Depending on the sequence of the wheels."

སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པས་གནས། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞི་པོའི་རྩ་རྣམས་སོ། ། ནུབ་པ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཆར་བས་སོ། ། ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སད་པ་མེད་པའོ། ། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིར་གཏོགས་པའི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོའི་དབང་གིས་དེ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའོ། ། ཀུན་ཀྱང་རྩ་ཡི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཆ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ལྡོག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ནས་ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་འཆར་བའི་རྒྱུའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་པ་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། གོམས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་བཅོས་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། ། ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདིས་ངེས་པའོ། ། རིགས་པ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་གཏན་ཚིགས་ཆེན་པོ་ལྔའི་ངོ་བོའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་རིའི་རྩེ་མོ་ལྟར་འཇོམས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཉེ་བར་བྱེད་པ་ནི། དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ།

This is the meaning of the phrase, "abiding in the sequence of the emanation wheel." "Knowing those" refers to the channels of the four wheels. "From their setting" means because they do not arise. "Peaceful" means without awakening. "The seventy-eight thousand" refers to the complete generation of those channels by the power of the lords belonging to the four wheels. "All are sovereigns of the channel wheels" means they pervade the portion of the bodhicitta. Having thus taught the sequence of reversal, now, in order to analyze the objects that are the causes for their arising, it is said: "From meditating on the yoga of emptiness." The application of meditating on the characteristic of all phenomena being without intrinsic nature is through the application of cultivation. "Of the objects" refers to forms and so forth. "Essence" refers to the uncontrived, coemergent essence. "Knowing" means making known. "With certainty" means being certain in this manner. "The reasoning vajra" refers to the nature of the five great logical arguments, such as dependent origination. "Like a vajra" means that it crushes all views of the transitory collection like the peaks of mountains. "Thoroughly subduing" refers to the clinging to things as real. "Crushing" means turning back [that clinging]. The Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa.

ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པས་རྩ་རྣམས་ནུབ་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་སྦྱོར་བའི་བསྒོམ་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པ་ཉེ་བར་སྟོན་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། ། སྦྱོར་དྲུག་གོ་འཕང་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། སྦྱོར་བ་དྲུག་གི་གོ་འཕང་དང་། ། འཁོར་ལོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བཤད་ཀྱིས་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཇི་ལྟར་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཡན་ལག་རྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པས་འགྲོ་བའི་རྟེན་ནོ། ། ཡང་ན་ཇི་ལྟར་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་ནི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་འཁོར་ལོ་དྲུག་མདོར་བསྟན་པ་ནི་རྩིབས་དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེའི་དབྱིབས་ཅན་གྱི་རླུང་གི་འཁོར་ལོའོ། །

From The Thorough Clarification of the Profound Meaning, this is the extensive explanation of the thirty-seventh chapter. Having thus presented the response to the question concerning the domain of the dissolution of the channels in the thirty-seventh chapter, the thirty-eighth chapter is now introduced in order to state the response to the question concerning the domain of the meditation on the application of the six wheels. First, regarding its commencement, it says "Then," and so forth, which follows the explanation of the thirty-seventh chapter. Furthermore, "also" is as before. It connects with the phrase, "The characteristics of the state of the six applications." The phrase "The state of the six applications and the essential characteristics of the wheels shall be explained by way of their unerring nature" connects with "Listen as it is explained." If one asks how, it says "according to how it is," meaning by way of their unerring nature. "How are they applied?" means by completely abandoning a fixed sequence. "The support for moving according to desire" means the support for proceeding according to one's wish. Alternatively, the text "by way of the divisions of number" appears; in that context, it should be explained as "by the divisions of the six wheels." Having thus shown the commencement, in order to state the actual explanation, the brief presentation of its components, the six wheels, is stated as "the six spokes," and so forth. This refers to the wind wheel of that shape.

དེ་ལས་ཕྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ལས་ཕྱེད་ནི། རྩིབས་གསུམ་པ་མེའི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་བཞིན་བརྒྱད་པོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པོ་བརྒྱད་ནི་རྩ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་དབྱིབས་ཅན་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་ནས་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱིབས་ཅན་ནོ། ། བརྒྱད་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། བརྒྱ་ཕྲག་བཞི་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའོ། ། གྲངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་གྲངས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལྟར་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོ་ག་འདིར་གསལ་བའོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་ལོ་དྲུག་མདོར་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། ཟླ་བ་ཕྱེད་པའི་ཆ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བ་ཕྱེད་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལའོ། ། རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིན་མཚམས་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ལས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱེད་པའང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་སྣང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆུའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་མེད་པ་རྫོགས་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

Regarding the phrase "half of that": half of the wind wheel is the three-spoked fire wheel. Likewise, regarding "eight times eight": the eight times eight, which has the shape of sixty-four channel-petals, is the emanation wheel (nirmāṇacakra). Then, regarding "eight": the dharma wheel (dharmacakra), which has the shape of eight channels. Regarding "twice eight": the enjoyment wheel (saṃbhogacakra), which consists of sixteen petals. Regarding "four hundred": the great bliss wheel (mahāsukhacakra), which consists of thirty-two channels. Regarding "the application of numbers": this is the nature of the number of the six wheels. Regarding "clear in that way": it is clear in this ritual procedure. Having thus briefly presented the six wheels, in order to explain them in detail, the detailed explanation of its branch, the wind wheel, is stated as "like the portion of a half-moon." It has the form of a half-moon. Regarding the term "portion": it refers to the nature of bodhicitta. Regarding the "wind wheel": it is situated in the center of the brow. If one asks what it is like, for that reason it is said to be "emptiness," because in the ultimate sense it lacks intrinsic nature (svabhāva) from among entities. Regarding "neither half": it is because it pervades the body. Regarding "not complete": it is because its very nature is that of a half. Regarding "appearing like the moon in water": the meaning is that just as the moon in water is not [the actual moon] and is devoid of completeness, so it is.

གཞན་ཡང་སྒྱུ་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲོ་བའི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ལས་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་འགྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལའོ། ། རྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་པའི་ངོ་བོའོ། ། རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིན་མའི་དབུས་སུ་གཏོགས་པའི་རྩིབས་དྲུག་པ་ལའོ། ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་མེའི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མེའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འོག་ཏུའོ། ། སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁོང་སྟོང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་སོ། ། ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཾ་ཡིག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡི་གེ་དང་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། རང་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བཅོས་པའི་ངོ་བོས་མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཡང་དག་འཕེལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །

Furthermore, "great illusion" is so called because, although it is not that very thing, it appears as such. "Mother of beings" is so called because from the very bodhicitta, beings are produced as they exist. "All" refers to the body. "The characteristic of the supported" refers to the essence of that which is supported. "The wheel of wind" refers to the six-spoked [wheel] situated in the middle of the eyebrows. "Life-force" refers to the nature of the life-force. "Of those possessing wisdom" refers to those abiding in the completion stage. "Not the domain" means it is not an object of [ordinary] experience. Having thus taught the detailed explanation of the wheel of wind, now, in order to state the detailed explanation of the wheel of fire, the phrase "the wheel of fire" is spoken; it is located below the wheel of enjoyment. "Emptiness" is so called because it is naturally hollow within. "Internally" means in the center. "The essence of the drop" is so called because it arises from the syllable haṃ. "To all syllables" is so called because it is the first syllable of all mantras. "All-pervading" is so called because it pervades the entire wheel of the great elements without exception. "Pervasive" means it pervades the entire body by means of its very heat. "Self-arisen" is so called because fire exists in an uncontrived essence. "It causes bliss to perfectly increase" means it causes the two types of great bliss to increase.

དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་རིས་དང་མི་ཡུལ་དང་ས་འོག་གི་མིང་ཅན་གྱི་ལུས་ལའོ། ། མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོའི་རྒྱུའོ། ། སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལུས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་མེའི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མི་ཤིགས་ནཱ་དའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནཱ་ད་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་སྟེ། བྲག་ཅ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཤིགས་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྲུལ་གློག་ལྕེ་ལྟར་གཡོ་བའི་ལུས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློག་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཚངས་པ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། མེས་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཚངས་པ་སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ཆེ། ། ཐུགས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་རྒྱལ་ཉིད། ། དེ་ཉིད་ཁྱབ་འཇུག་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། ཡི་གེ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་དབྱིབས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡོ་བ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟན་པས་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱུང་བའི་ཚོགས་ནི་རྣམ་པར་སྤངས། །

"Completely free of vowels and consonants" means because it is devoid of conceptual elaboration (niṣprapañca). "The three worlds" refers to the bodies known as the celestial realms, the human world, and the subterranean regions. "Without exception" means together with their retinues. "Made into one" means the primary cause. "Produces" means that, by virtue of being its master, it generates other bodies. Having thus taught the detailed explanation of the fire wheel, now, in order to state the detailed explanation of the emanation wheel, it is said: "The indestructible nāda," and so forth. "Nāda" refers to the form of the letter A, because it is like an echo. "The indestructible state" means because it is imperishable. "Completely free of all aspects" means because it is secluded from subject and object. "A body flickering like a serpent or lightning" means because it is like lightning. "Brahmā and so forth" refers to the Vajra Body and the others. "The Grandfather" means the progenitor. As it is said: "Brahmā becomes the Vajra Body; Maheśvara, the Vajra Speech; The King, the Vajra Mind-holder; He himself is Viṣṇu of great miraculous power." "Non-syllabic" means because it is free from the shapes of syllables. "Non-moving" means because it is stable and indestructible. "Completely free of the collection of elements."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲངས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གྲངས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལྟེ་བའི་གནས་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབུས་གནས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཧཱུཾ་ཡིག་གི་རྣམ་པའོ། ། སྒྲ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲག་ཅ་དང་འདྲ་བའོ། ། དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེ་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་འགགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པའོ། །

The phrase "so-called" refers to the nature of having completely abandoned the elements such as earth and so forth, because it is formless. "Innumerable" means it is free from the number of vowels and consonants. "Inexhaustible" means it is without destruction. "Unborn" means it is without birth. "Abiding at the navel in the emanation wheel" means that conventionally, it abides in the center of the emanation wheel at the location of the navel. Having thus taught the detailed explanation of the emanation wheel, now, in order to state the detailed explanation of the dharma wheel, it is said: "Abiding in the center of the dharma wheel," which refers to the form of the syllable HŪṂ. "Merely sound" means it is like an echo. "Free from stains" means it is free from the stains of the afflictions. "Partless" means it is without conceptualization. "Without aspect" means it is without dualistic appearance. "Without example" means it is free from habitual tendencies. "Without abiding" means the conceptualization of the support and the supported has been pacified. "Immovable" means it is without an agent. "Beyond example" means there is nothing else like it. "Completely abandoned of vital breath and effort" means its very nature is the cessation of the winds. "Supreme wisdom" refers to the aspect of natural luminosity.

ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པའི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། ། རྙེད་པར་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགྲིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པའོ། ། རྣམ་པ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཆི་བ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལའོ། ། ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་གྱུར་པས་ནང་དུ་སོན་པར་གྱུར་པའོ། ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། ཡང་དག་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་རང་བཞིན་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། ཆང་གི་རོ་ཡིས་མྱོས་པ་བཞིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆང་གི་རོས་མྱོས་པ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་གི་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཧ་ཡིག་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

"Lord of the gods" refers to those such as Brahmā, who have become the masters of the gods. "Difficult to find" means it is hard to obtain. Having thus taught the detailed explanation of the wheel of Dharma, now, in order to state the detailed explanation of the wheel of enjoyment, the words "enjoyment" and so forth are spoken. "Supreme" refers to the very form of the syllable OṂ. "Abiding in the wheel of enjoyment" means abiding in the maṇḍala of the throat. "Supreme form" is because it is free from conceptual elaboration. "Of the deathless" is because it acts as the cause that generates the essence of bodhicitta. "Supreme" refers to the body. "Becoming encompassed" means having entered within by being encompassed. "Of all forms" means in every way. "Perfectly abiding" means remaining. "By the nature of dependent origination" means by the nature of causes and conditions. "Like being intoxicated by the taste of wine" means just as one who is intoxicated by the taste of wine is encompassed, so too is the meaning. Having thus taught the detailed explanation of the wheel of enjoyment, now, in order to state the detailed explanation of the wheel of great bliss, the words "supreme first" and so forth are spoken. That syllable HA is because it is the very essence of bodhicitta.

མ་ལུས་པ་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ལའོ། ། ནང་ན་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་སོ། ། མཚན་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་དང་དེ་ཉིད་ཨ་ཡིག་དང་བྲལ་བས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ལ་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མི་འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པའོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རང་ཉིད་ཉམས་མྱོང་རང་ངོ་བོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་འཁོར་ལོར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོ་ལ་གནས་པའོ། ། ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་སོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །

"Of all things without exception" refers to those arising from the body. "Abiding within" means that it itself pervades the entire body. "Without characteristics" is because it is not an object for ordinary beings. "Transcending characteristics" is because it is to be expressed as the form of the syllable Ha and is free from the syllable A. "Completely abandoned all characteristics" is because it is free from vowels and consonants. "Inexpressible" is because the coemergent bliss arising through its power transcends the domain of speech. "Indestructible" means it is without destruction. "Peaceful" is because it is peaceful from the beginning and because conceptualization is thoroughly stilled. "Its own nature is self-experience" is because it is the very self-cognizing awareness (pratyātmavedya). That which possesses the nature of being experienced by oneself is so described. "Abiding in the wheel of great bliss" means it abides in the head. "Attained" means it is to be realized. "From the mouth of the guru" means from the mouth of the Vajra Master through the power of hearing, reflection, and so forth. Having thus shown the detailed explanation through these five aspects of the meaning, now, in order to state the summary of its bliss, he says "In that way" and so forth, referring to those previously taught.

ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་ཤེས་དྲུག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་སྟེང་དུ་དེ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་གནས་པའི་དབྱིབས་ཀྱིས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། ། འདི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་པ་ལའོ། ། རབ་ཏུ་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པས་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་བསྒོམ་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པ་བརྗོད་ནས། ། ད་ནི་དུས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྡོམ་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དུས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། མཚན་ཉིད་སྡོམ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་བསྡུ་བའོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན།

"Great wisdom" refers to the generation of great wisdom preceded by the indication of the six wheels. "Its own nature is the six consciousnesses" means that, in addition to the five wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth, it includes the wisdom that observes them. "Joined above and below" refers to the shape of its location above and below within one's own body. "Yoga" refers to the aspect of mutual connection. "These" refers to the six wheels. "Renowned" means expressed. This concludes the extensive explanation of the thirty-eighth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Having thus explained the response to the question regarding the object of meditation for the six wheels in the thirty-eighth chapter, now, in order to present the response to the question regarding the object of time, the thirty-ninth chapter is introduced. First, to show its commencement, it says "Then," and so forth, which follows the explanation of the thirty-eighth chapter. "Furthermore" is expressed as before. "The Blessed One Vajra" refers to the sixth Tathāgata, Vajradhara. Regarding "the summary of the characteristics of time," "time" refers to that which has the nature of the outer and the inner. "Summary of characteristics" means the condensation of characteristics. If one asks what that does:

དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་སོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གྲངས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པར་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་བཤད་པར་བྱ་བའོ། ། གྲངས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི་རླུང་གི་གྲངས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་གོང་ན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་བརྗོད་པར་འདོད་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་དུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། ། དུས་ནི་དུས་ཚོད་ཅེས་ནི་བཤད། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དུས་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་དུས་ཏེ། དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བསམས་དང་བསམ་མིན་ངོ་བོ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་བཟང་དང་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དུས་བཟང་པོ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་ངན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་དུ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དང་བསྟན་རྣམས་ལས་ཀྱང་ངོ་། ། གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་དུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཡན་ལག་ནང་གི་དུས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སྣའི་བུ་ག་གཉིས་ནས་འབབ་པའི་རྒྱུན་གྱིས་སོ། །

Therefore, it is said, "By which yoga," referring to the yogas of those who meditate on the completion stage. "By which" means by the characteristics of time. "Know the yoga of number" is the explanation to be given. The "yoga of number" is the yoga of the number of winds. "Unsurpassed" is said because there is nothing else superior to this. It is expressed in that way because one wishes to describe the inconceivable time. Having thus shown the introduction, now, in order to state the actual explanation of that, the classification of time as its branch is stated: "Time is explained as the period," and so forth. "Time" is the time in which the moon and sun move, because it is a synonym for time itself. Furthermore, it is said, "Its nature is both conceivable and inconceivable," because it is to be experienced by yogis. "Good time" is said because it is similar to the good times of the external world. "Bad time" is also just like that. "The two types abide everywhere" means that they abide in both the two types of external and internal [contexts]. "Abide" means to remain. Having thus shown the classification of time, now, in order to state its characteristics, the characteristics of the two internal times as its branches are: "By the stream flowing from the two nostrils."

སྲོག་དང་རྩོལ་བ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའི་དབུགས་གཉིས་སོ། ། མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པ་དང་གཡོན་པའི་རྒྱུ་བ་མ་འདྲེས་པས་སོ། ། འབབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབབ་པའོ། ། གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་གང་ལའོ། ། དུས་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་ལྟས་མེད་པས་དུས་བཟང་པོ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དུས་ངན་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རླུང་འདྲེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ནང་གི་དུས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱིའི་དུས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ནི་དུས་བཟང་པོར་བརྗོད་དེ། འབད་པ་མེད་པས་བདེ་བས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདས་པའི་དུས་ནི་དུས་ངན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱིའི་དུས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དུས་ངན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་དགའ་ལས་གཞན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་དགའ་ལས་གཞན་པ་ནི་དགའ་བྲལ་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེའི་དུས་སུ་བདེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་བཟང་པོ་མཆོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་དགའ་ལས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚམས་ཁྱབ་པས་འབྲས་བུ་མང་པོ་བྲི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དུས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སླར་ཡང་རྫོགས་པ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །

The terms "prāṇa and āyāma" refer to the two breaths, the exhalation and the inhalation. "Equal" means that the flow through the right and left [nostrils] is unmixed. "Flowing" means moving intensely. "Where" refers to whichever state [it occurs]. "Good time" is so called because, being free from the signs of death, it accords with the nature of a favorable time. "Bad time" is the opposite of that; it means the winds of prāṇa and āyāma are mixed. Having thus shown the characteristics of the two internal times, in order to state the characteristics of the two external times, the text says "such as that" and so forth. The present time is called a "good time" because one abides in bliss without effort. The past time is a "bad time"; this is the meaning of the term "past." Having thus explained the characteristics of the two external times, in order to state their characteristics according to the intention of the [four] joys and so forth, the text says "bad time" and so forth. "Other than supreme joy" means that which is other than supreme joy is the nature of the joy of separation, because at that time one is devoid of bliss. "The good time is supreme" means it is the direct manifestation of supreme joy, because the bodhicitta pervades the joints of all the limbs and thus produces many results. Having thus shown the characteristics of those [joys] according to the intention of the joys and so forth, in order to once again state the characteristics of the two external times, the text says "completion and" and so forth.

དུས་དང་པོ་གསུམ་ནི་ཉི་ཤུ་དང་བཅོ་ལྔ་དང་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་ལོའི་ཚད་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན། དུས་བཟང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྩོད་དུས་ནི་ངན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིགས་མ་ལྔས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་ཐུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་སོ། ། དུས་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་ལའོ། ། གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་མདོར་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་པས་དུས་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་བདེ་བ་དང་། ། དེ་ལས་ལྷག་པའི་ངོ་བོ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུད་དང་དངོས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་ངོ་བོ་ལའོ། ། དུས་བཟང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་དུས་བཟང་པོའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། གོང་ནས་གོང་དུ་བདེ་བ་འཕེལ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྲལ་དགར་བཤད་པ་དུས་ངན་ནི། ། བདེ་བ་ཉམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཆགས་བྲལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་ཆོ་གས་སོ། ། དུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ལའོ། ། མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

The first three periods are called "excellent times" because they have a duration of twenty, fifteen, and one million years respectively, and because they accomplish the three results; this is because the excellence of lifespan, results, and so forth is extremely abundant. The "age of strife" is called "degenerate" because it is obscured by the five degenerations and because the lifespan is short. "In that way" means by such a manner. "The characteristics of the times" refers to the external nature. "As it was taught" means as it was expressed. Having thus briefly explained the meaning through four aspects, now, in order to explain the detailed exposition, and to show the nature of the two times through the intention of the branches such as joy and so forth, it is said: "Joy, supreme joy, and..." This refers to the nature of the lineage of the cause and the nature of the actual cause, which are slightly more blissful and superior to that. "Coemergent" refers to the nature of the example. "Excellent times" means that those three are to be designated by the term "excellent times," because bliss increases further and further along with the results. "The degenerate times explained as the joy of separation" refers to the nature of the decline of bliss, the identity of being free from passion, and the presence of conceptualization. "In that way" refers to the procedure just shown. "Of the times" refers to the nature of joy and so forth. "Characteristics" means the presentation of the uncommon suchness.

དེ་ལྟར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པས། དུས་གཉིས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དབུགས་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། དེའི་ངོ་བོ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་དང་ནི་གནས་པའི་དུས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཟང་པོར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་བཟང་པོའོ། ། ཡོངས་སུ་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་དབུགས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྡང་བ་ཡང་ནི་དུས་ངན་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་རྣམས་ཕྱིར་འབྱུང་བས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དག་གིས་དེའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་ནས། ད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི། དུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་ནས་འགྲོ་བའོ། ། ཁམས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་རྣམས་ལའོ། ། མཉམ་པའི་རོའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅོམ་པའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ནི་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྣམ་ཤེས་ནི་དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ། །

Having thus shown the essential nature of the two times through the desire for joy and so forth, now, in order to explain the nature of that [time] by following the three breaths, it is said: "The time of entering and abiding," and so forth. "Good" refers to the good time. "Renowned" refers to the expression, because it draws the breath into the body. "Arising is also the bad time" means because the breaths go out. "In that way" refers in relation to the three breaths. "The characteristic of time" refers to the characteristic of the two times. Having thus expressed its characteristic through both the brief presentation and the detailed explanation, now, in order to show the characteristic of the inconceivable time, following the two types of bodhicitta which are its branches, the essential nature of the inconceivable time is stated as: "Time is," and so forth. "Pervading everywhere" means [it is present] in all the elements. "Of all the constituents" refers to the transformations of bodhicitta, such as the teeth and nails. "The state of the equal taste" means the destruction of the conceptualization of difference regarding the objects of all the constituents. "Supreme" means because it is the cause of the coemergent. "Wisdom and consciousness abandoned" means that "wisdom" is the characteristic of the illustrative coemergent, and "consciousness" is the characteristic of the ultimate coemergent. To be "abandoned" means to be free from those two.

དུས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། བཞི་པའི་འདོད་པས་དེའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དངོས་དང་དངོས་མེད་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ནི་དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་གཉིས་ཏེ། ཅུང་ཟད་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོའི་ཕྱིར་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་དངོས་མེད་ཉིད་དོ། ། དེའི་ངོ་བོའི་ཆ་ལས་ནི། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། འདས་པ་ནི་བྲལ་བའོ། ། བཞི་པ་སྐད་ཅིག་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པའོ། ། བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ལས་གྲོལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བྲལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགའ་བྲལ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་སོ། ། དེ་ལྟར་བཞི་པའི་འདོད་པས་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོས་དེའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་ངེས་གྲོལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་དག་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཞི་ནི་རྟེན་ཏེ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་གཅིག་ཅེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །

"At one time" refers to the nature of inconceivable time. "Is called" means it was spoken. Thus, having followed the two types of bodhicitta and shown the essence of inconceivable time, in order to express its essence according to the fourth desire, it says: "Entity and non-entity, joy, and so forth." "Entity and non-entity" refers to joy and supreme joy; they are "entity" because they are the very aspect of slight bliss, and they are "non-entity" at the time of the coemergent. From the aspect of its essence, it is "beyond conceptualization." "Transcended" means free from. "The characteristic of the fourth moment" refers to the aspect of the coemergent. "Free from the expressed and the expresser" means it is free from the joy of separation, because the joy of separation is accompanied by conceptualization. "At one time" is, as before, the inconceivable time. Thus, having shown its own essence according to the fourth desire, now, in order to express its essence by way of the essence of Mahāmudrā, it says: "Definitely free from attachment and detachment." This is because it is free from emptiness and great emptiness. Thinking that it is definitely free from attachment and detachment, it says: "Abandoning the state of great bliss." This is because it is free from great emptiness. The "basis" characterized by Mahāmudrā is the support, because its very nature is the emptiness of all. "Is called at one time."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་སོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་ནས། ད་ནི་དེའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲངས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་དང་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲངས་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣལ་འབྱོར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ། ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་དོར་བའོ། ། དེ་ཉིད་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ངས་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ། ། ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པའི། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་པས་དུས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་གསང་བའི་འབྲས་བུའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཞི་བཅུ་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་བཤད་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུའོ། །

This refers to the inconceivable time. Having thus described the characteristics of the inconceivable through these three points, now, in order to show its summary, it is said: "It is without characteristics," because it is not the sphere of activity of ordinary beings. "It has transcended characteristics" because there is no means of characterizing it. "Completely abandoned by the yoga of number" means that it is abandoned by the yoga of number, which is capable of being expressed as either one or many, and "yoga" refers to a specific type of meditative concentration (samādhi). "Completely abandoned" means discarded. "At that very time" refers to the ultimate nature. "I have explained" refers to the Blessed One in the form of the sixth, Vajradhara. "To be known" means that which is to be understood. "From the mouth of the guru" means from the mouth of the Vajra Master. This concludes the detailed explanation of the thirty-ninth chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland of Mahāyoga, composed by Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having addressed the response to the question regarding the object of time in the thirty-ninth chapter, now, in order to present the response to the question regarding the object of the secret result, the fortieth chapter is introduced. First, to explain its composition, it says "Then," and so forth, which follows the explanation of the thirty-ninth chapter. "Furthermore" means as previously explained.

གསང་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པའོ། ། མཆོག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསང་བའི་འབྲས་བུའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ན་མེད་པའོ། ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་རྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྟེན་ནོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གསང་བ་རང་གི་དངོས་གྲུབ་ནི། གསང་བ་སྦས་པ་ཞེས་ནི་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཟབ་མོའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་མི་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་མ་ཡིན་པའོ། ། བཞི་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་ནས་ཞལ་དུ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པས་གནས་པའོ། ། མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་གསང་བའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

The "secret fruit" refers to the mode of union. "Supreme" is said because it is unsurpassed. If one asks what it accomplishes, it is for that reason that the words "by which" and so forth are spoken; it is the secret fruit. "Siddhi" refers to the siddhi of Mahāmudrā. "Supremely" means that there is nothing higher. "Goes" means that one will proceed. "Yogins" is the remainder of the phrase. "The authentic support of Mahāmudrā" refers to the support of the supramundane Mahāmudrā. Having thus shown its commencement, now, in order to state its actual explanation, the limb of that [practice]—the secret of one's own siddhi—is stated as: "The secret is explained as being hidden." This refers to the profound. "Unknown to yogins" means it is not within the domain of beginner yogins who meditate on the generation stage. "The name of the fourth empowerment" refers to that which abides through the lineage transmitted from mouth to mouth. "Supreme wisdom" refers to coemergent wisdom (sahaja-jñāna). "Peaceful" is because it is the very antidote to the afflictive and cognitive obscurations. "Abandoning all conceptualization" is because of the absence of conceptualizations of self and other. Having thus shown the nature of the secret, in order to state the nature of the fruit, which is the nature of Mahāmudrā, the words "Mahāmudrā" and so forth are spoken.

དགའ་བ་ཆེན་པོ་སྟེར་བར་བྱེད་པས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་དོན་བསྡུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་ངོ་བོའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ཞལ་ལས་རྟོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མའི་རྒྱུད་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་རྨད་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆེན་པོ་ནི་ལྷའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེར་ཡང་དག་འབེབས་པ་ནི་འབེབས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཆེན་པོ་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་ངོ་བོའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ངག་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པས་སོ། ། ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཆོག་གི་ནམ་མཁའ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འགགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རང་ངོ་བོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །

Because it bestows great joy, it is called the "Great Seal" (Mahāmudrā). "Great accomplishment" refers to the supramundane accomplishment itself. "The condensed meaning of the Great Yoga" refers to the state of union through the very nature of the vajra-like samādhi. It is the essence that condenses the vast purpose of the yogi. "Realized from the mouth of the Yoginī" means it is to be realized from the tantra of the Wisdom Ḍākinī. "Supreme" means it is of an exalted nature and a supramundane nature. "Most wondrous" means it performs the welfare of others. Regarding "the qualities of the great aspect," the "great" is the aspect of the deity; "descending" into that is the nature of the descent. "That itself possesses the great qualities" means that through the qualities of the essence of the neuter recitation of great suchness, speech takes the form of luminosity. "Possessing" means having the nature of a continuous succession. "Abiding in the supreme space" means it is the very nature of the purified mind. "Subtle" means the cessation of the sixty-four natural [emotions]. "The essence of Vajrasattva" means it is the nature of self-consecration. "It causes all bliss to increase" means that bliss is supramundane.

འཕེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ངོ་བོའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་རྣམ་པར་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཆད་གཉིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་དང་བསྒོམ་བྱ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་དང་རྒྱུད་ཀྱི་བྱ་བས་སྟོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ནི་ས་བོན་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་སོ། ། རྒྱུད་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པའོ། ། དེའི་ངོ་བོའི་བྱ་བས་སྟོང་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་རླུང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། སྤངས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྲལ་བ་སྟེ། རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་གོ་འཕང་རྒལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་ཀུན་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་འཕང་ནི་གནས་ཏེ་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་དེ་ལས་རྒལ་བ་ནི། བྲལ་བས་ཏེ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ནི་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་སྤངས། །

"Causing to increase" means to bring to full completion, because it is the very sequence of the essence of manifest enlightenment. "Abiding in the state of great bliss" is because it is the very essence of great emptiness. "Completely free from knower and known" is because it is liberated from the two extremes of permanence and nihilism. "Completely abandoned of meditation and the object of meditation" is because there is no conceptualization of duality. "Empty of the activities of mantra and tantra": "mantra" refers to the seed syllables; "tantra" refers to the meditations on the moon maṇḍala and so forth. It is empty of the activities of their essence because it is free from the characteristics of the generation stage. "Abandoned all conceptual constructions": all conceptual constructions are of the nature of the winds. "Abandoned" means completely free, because it is superior to the stage of vajra recitation. "Transcending the state of all things": "all things" refers to the appearances and so forth. Their "state" is their abiding nature; to "transcend" that is to be free from it, because it is superior through the stage of the purification of the mind. "Completely abandoned the three worlds": the three worlds are free from conceptualization due to their illusory nature, because they are free from the stage of self-consecration. "Completely abandoned attachment and detachment..."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་རྣམས་སོ། ། མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། ། གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ། ། དངོས་གྲུབ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུའི་ངོ་བོས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གསང་བ་དང་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་སོ། ། གསང་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པའོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའོ། ། མ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྟན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པའོ། ། ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོའི་མན་ངག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ།

The phrase "free from attachment" means being devoid of the stages of mudrās and meditative absorption (samādhi). Regarding "abiding in the great samaya," the great samaya is the mode of union, and one abides in that. "The three worlds" refers to the three realms. "Without exception" means all of them. "One" means unique, because it is not mixed with their conceptual constructions. "Cause" means the cause. "The suchness of the accomplishments" refers to that which has the characteristics of both mundane and supramundane accomplishments. Having thus shown the nature of the Great Seal (mahāmudrā) by way of the nature of the result, now, in order to state the summary of the secret and the result, it is said, "In that way," and so forth. "In that way" means by the reasoning previously explained. "The secret result" is the mode of union. "Clear" means because it appears directly to the yogi. "Anywhere" refers to the Action Tantras and so forth. "Not taught" means not shown. "Supreme wisdom" is because it is the supreme nature of the result. "Supreme yoga" is the mode of the most excellent meditative absorption. "Know" means it should be understood. "Of the yoginīs" means from the oral instructions of the Wisdom Ḍākinīs. This is the extensive commentary on the Śrī Vajramālā, the Great Yoga Tantra.

པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་བཞི་བཅུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཞི་བཅུ་པས་གསང་བའི་འབྲས་བུའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཞི་བཅུ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀུན་དབུས་ནས་ཁྱབ་པའི་ཁམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའམ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། ། དབུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་སོན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཆོས་ཀུན་དབུས་སུ་སོན་པའོ། ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་དེ་ལ་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་བརྗོད་ནས། ད་ནི་དེའི་དོན་མདོར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་བཤད་པ་ནི། ཀུན་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

From the work titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, composed by Paṇḍita Alaṃkakalaśa, this is the extensive explanation of the fortieth chapter. Thus, having provided the answers to the questions concerning the object of the secret result in the fortieth chapter, now, in order to present the answers to the questions concerning the object of the dharmadhātu (the expanse of phenomena), the forty-first chapter is introduced. First, to show its composition, it is said: "Then," and so forth. This refers to the period following the explanation of the fortieth chapter. "The Blessed One Vajra" refers to the Great Vajradhara. This is connected with the phrase "the supreme of the dharmadhātu." If one asks what that is like, for that reason it is called "supreme," because it is preeminent among all phenomena. Having thus shown its composition, now, in order to state its actual explanation, the etymological definition of the term dharmadhātu—which is a branch of that—is stated: "The element that pervades the center of all phenomena." Regarding this, "all" refers to the aggregates, elements, sense bases, and so forth, or those comprised of consciousness and the objects of consciousness. "From the center" means having entered within; whatever is the nature of how it abides is that which has entered the center of all phenomena. "Element" (dhātu) is so called because it maintains its own characteristic. "That is called the dharmadhātu" is the statement. Having thus stated the etymological definition of the term dharmadhātu, now, by way of a brief presentation of its meaning, the explanation of the word "phenomena" (dharma) is given: "Pervasive," and so forth.

ཆོས་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་བྱའི་ངོ་བོས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་འཆར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་གནས་པའོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འབྱུང་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞི་པོའོ། ། ཡུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་དག་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀུན་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའོ། ། བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། ། གསང་བའི་དབང་ཕྱུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བ་ནི་གསང་བ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དབང་ཕྱུག་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། གསང་བའི་བདག་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ནི། དེ་རྣམས་ལ་གཞན་དབང་བ་མེད་པས་ན་དབང་ཕྱུག་སྟེ། དེའི་བོད་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་དོན་མདོར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དབུས་ན་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཉིད་ཀྱིས་དབུས་ན་གནས་པའོ། ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་སོ། ། ཁྱབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་བྱ་རྣམས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Because it pervades all phenomena without exception. "Extremely subtle" means it is the exclusive domain of the noble ones. "All-pervasive" means it pervades everything by way of being the nature of that which is pervaded. "Arising everywhere" means the innate nature abides at all times. "The five aggregates themselves" refers to form, feeling, and so forth. "The four elements" refers to the four constituents, earth and so forth. "Objects" refers to forms and so forth. "Sense bases" refers to the internal entities, the eye and so forth. "Consciousnesses" refers to eye-consciousness and so forth. "Perfectly endowed" means that all those things which are endowed with these are called "all phenomena." "Explained" means taught. "Of the Lord of Secrets" means "of the Secret Ones." "Lord" means the principal one, the master of secrets. He is the "Lord" because there is no other who has power over him; thus he is addressed as such. Having thus spoken the explanation of the words for "phenomena" by way of a brief presentation of their meaning, now, in order to show the words for "expanse," he says "those" and so forth. "Those" refers to the aggregates and so forth just explained. "Abiding in the center" means abiding in the center by way of being the pervader. "Element" means so called because it maintains its own characteristic. "Pervading" means it abides within the things to be pervaded by way of its own nature, which is free from conceptual elaboration.

སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དཔེའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཏིལ་ལ་ཏིལ་མར་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཏིལ་འབྲུའི་ནང་ན་མར་ནག་གནས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་མེ་བཞིན་དུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙུབ་སྟན་དང་གཙུབ་ཤིང་གི་ནང་ན་མེ་གནས་པའོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིལ་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་གནས་པའི་ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུའོ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལའོ། ། ཁྱབ་བྱེད་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་གནས་པ་ལའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས། ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུའོ། ། དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀུན་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱས་བསྡུས་པའི་ཆོས་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཏོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སྣང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཟུང་དང་འཛིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོས་སོ། ། ཀུན་རྟོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཁྱབ་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁྱབ་པའོ། །

"It is not the domain" means that it is not the domain of the intellect of ordinary beings. Having thus shown the explanation of the term "expanse" (dhātu), now, in order to state the explanation by way of examples, it is said: "Just as oil in sesame seeds," and so forth. This means that just as black oil resides within the sesame seeds. "Just as fire in wood" means that fire resides within the fire-drill and the fire-board. "In that way" means just like the oil and so forth that reside within the sesame seeds and so on. "In all phenomena" refers to the characteristics of the aggregates, elements, sense bases, and so forth. "Pervasive" is the meaning of the word "expressed." "Also" refers to its continued presence. Having thus explained the brief presentation of the dharmadhātu through four aspects of meaning, now, in order to state the detailed explanation, its branches are described by way of its own essence. Its being unknowable is like space. "Stainless" means it is secluded from the afflictions. "The basis of all phenomena" means it is the support for all phenomena without exception, comprised of both the knower and the known. "Supreme" means it is unsurpassed. If that is so, why does it not appear as such? For that reason, it is said: "By the grasped and the grasper," meaning by way of the nature of object and subject. "Of conceptualization" means by means of discursive thoughts. "Although pervasive" means it is specifically pervasive.

མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ངོ་བོས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གློ་བུར་བའི་དྲི་མས་གཡོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་རབ་མཐར་ཐུག་པ་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། ། བྷ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། བྷ་ག་དེ་ཡང་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་ཟ་མ་ཏོག་ནི་རྟེན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་སོ། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། ། དཔལ་དང་གྲགས་དང་སྐལ་བ་བཟང་། ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ། དྲུག་པོ་འདི་ལ་སྐལ་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ། ། ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། །

"Is not seen" means that it is not known by way of its mode of abiding, because it is veiled by adventitious stains. "By the yoga of the wisdom of emptiness" refers to the wisdom of emptiness that serves as the antidote to the grasped and the grasper, characterized by the complete isolation of the body; "by the yoga of that" means by means of its connection to that. "By the yogi" refers to those who meditate on the two stages. "Is seen" is said because it appears clearly to the insight that enters the ultimate limit of meditation. Having thus taught what is to be known and what is not to be known by way of its own essence, in order to now express it by way of the ultimate itself, the term "dharmadhātu" is spoken. "Dharmadhātu" is as explained before. "Bhaga" is so called because it destroys all afflictions. "Is explained" means it is described. Furthermore, that "bhaga" is a "jewel casket" because, having abandoned all discordant factors, it is endowed with all the qualities of a Buddha. This is with the thought that a "jewel casket" is the support for jewels. Regarding "qualities such as mastery and so forth," it is said: "Mastery, beautiful form, glory, fame, good fortune, and the perfection of wisdom—these six are called 'fortune' (bhaga)." "Because of which" refers to the reason. "Endowed" means perfectly endowed.

དེའི་ཕྱིར་བྷ་ག་ནི་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་བྷ་གའི་སྒྲས་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོ་བོས་དེའི་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྷ་ག་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཞེས་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྷ་ག་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དབྱིངས་ནི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་འགྲོ་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའོ། ། རྒྱུ་ནི་རྒྱུའོ། ། བྷ་ག་ཞེས་བྱར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་སྒྲས་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོ་བོས་དེའི་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དབྱིངས་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་བཅོས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་དག་སྦྱོར་དངོས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ནི་འབྲེལ་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་དག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཆུ་ཟླ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བོ་ཆུ་ཀླུང་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་ལའོ། ། ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་བཞིན་དུའོ། ། གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བསྟན་ནས།

Therefore, regarding the statement "Bhaga is explained," it is by that reason that it is expressed by the term bhaga. Having thus explained its meaning through the ultimate perspective, now, in order to show its explanation by way of the conventional nature, it is said: "Bhaga is explained as all phenomena." This is because dharma refers to the aggregates and so forth, and since it gives rise to them, bhaga is the source of phenomena (dharmodaya). "The expanse is called mind" refers to the nature of conventional substance. "The three realms are the migrations" refers to the manner in which existence occurs. "The cause is the cause" means it is expressed by the term dharmodaya. Having thus explained its meaning by way of the conventional nature, now, in order to show its inexpressibility by way of a summary, it is said: "This expanse of phenomena..." and so forth. These are the points just explained. It is because its essence is the two purities. "Unchanging" means it exists eternally as that very reality. "Having a nature" means its own essence is uncontrived. "By the reality of authentic union" means the essence of authentic union with all phenomena is the essence of connection, characterized by being inexpressible as either identical to or different from them. "Like the moon in water" refers to the water of rivers, streams, and so forth. "Moon" means like the moon. "Abides" means it remains. Having thus shown its inexpressibility by way of a summary,

ད་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་ཤེས། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལག་མཐིལ་སྐྱུ་རུ་ར་བཞག་བཞིན། ། དེ་ལྟར་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པའི་མཐིལ་དུ་གནས་པའི་སྐྱུ་རུ་ར་ལྟར་སྣང་བའོ། ། མཆོག་གི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། ། རང་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའོ། ། ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཟད་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་ལྟ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། མཐོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་གསལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་ངོ་བོའོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིག་པས་བཤད་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྣ་ཚོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Now, in order to explain that very reality which is to be realized by yogis, it is said: "Knowing that single ultimate reality." The phrase "Knowing that single ultimate reality" is connected with the word "thus" (tathā). The ultimate suchness (tattva) is the essence of natural luminosity; it is that which is realized by yogis who abide in it. "Appearing like a myrobalan fruit in the palm of the hand" means it appears just like a myrobalan fruit placed in the palm of the hand. "Supreme reality" refers to the supreme dharmadhātu. "Self-knowing" means that which is to be known by each individual for themselves (pratyātmavedya). "Utterly stainless" is because it possesses the two purities. "Having exhausted existence and non-existence" is because the views of eternalism and nihilism have been abandoned. "Always" means at all times. "Seeing" means thorough realization. "Seeing that very reality" means by the noble ones (ārya) who abide in the conduct of the mantra vehicle. Having thus shown the detailed explanation through five aspects, the summary is now presented: "The clear words of the dharmadhātu." "Words of the dharmadhātu" refers to the nature of the sound. "Clear" is because it is clear through the differentiation of the meaning. "Thus explained" means explained by the reasoning previously stated. "Extensively" is because it is explained extensively through its various essential natures.

གཟུང་དང་འཛིན་པའི་འབྲེལ་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་འབྲེལ་པ་བཟློག་པས་སོ། ། ཤེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རྨད་དུ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ངོ་མཚར་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་གི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གི་བཤད་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ཉེ་བར་འགོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་རྡོ་རྗེའི་མཚན་ཉིད་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉན་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། ། བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་ནས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་རིམ་པས་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས།

Regarding the phrase "the connection between the apprehended and the apprehender," this refers to the reversal of the connection characterized by the nature of object and subject. "Should be known" means it is to be understood. "Marvelous" means it is the very cause for engaging in the welfare of sentient beings without effort; it is the meaning of "accompanied by wonder." This concludes the detailed explanation of the forty-first chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having taught the response to the question concerning the domain of the words of the dharmadhātu in the forty-first chapter, now, in order to state the response to the question concerning the domain of the explanation of the vajra-words, the forty-second chapter is introduced. First, to begin it, the words "Then..." and so forth are spoken, following the explanation of the forty-first chapter. This connects with the phrase: "The Blessed Vajra spoke the characteristics of the vajra." "Supreme" is because it is the essence of the five Tathāgatas and the nature of the five primordial wisdoms (jñāna). "That" refers to the characteristics of the vajra. "Listen" is addressed to Vajrapāṇi as the listener. "In brief" means in a condensed manner. "Just as it is" means by way of an unerring nature. "I shall explain" means it will be shown according to the sequence of the current explanation. Having thus shown the commencement of that [chapter],

ད་ནི་དེའི་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་མདོར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉོན་མོངས་པས་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྒྲས་བསྟན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་རྣམ་པར་གནས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་ལྔ་ནམ་མཁའ་ལ་ནི་ཐིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་དང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་ལྷ་སྦྱིན་དང་ནོར་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྩ་ལྔའི་ནམ་མཁའ་ལ་ཐིམ་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྟོང་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དེ་དག་སྤངས་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ནམ་མཁའ་ལྔ་ཡི་ཆ་ཡི་གཟུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ལྔའི་ནམ་མཁའ་ལའོ། ། ཆའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ལྔའི་ངོ་བོའོ། ། ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས། རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་སྐྱེད་པའི་ས་བོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ། ཡཾ་རཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། །

Now, in order to state the explicit explanation of that, by way of a brief presentation of its branches, its essential nature is taught with the words "indestructible vajra" and so forth. It is called "vajra" because it cannot be divided by the afflictions of conceptual thought and because it is similar to an external vajra. The phrase "is called vajra" indicates what is shown by the term "vajra." "Possessing the nature of the five wisdoms" means it is the very essence of the five types of wisdom, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Supreme" is said because it is the transformation of the impure state. "The five channels dissolve into space" means that the five channels, characterized by lalanā, rasanā, avadhūtī, devadatta, and nāga, dissolve into space, which is their very nature. "The nature of the five voids" is because it is the essence of the entity that transcends the void, the great void, and the all-void. "Earth and so forth" is taught because it is the essence of the purification of the conceptualizations of the five great elements. "The form of the portions of the five spaces" refers to the space of the five channels. "Form of the portions" means the essence of the five substances. "Should be known" means it is to be understood. "From the mouth of the guru" means from the mouth of the master. Having thus shown its essential nature by way of its purification, now, in order to explain in detail the seed-syllables that generate it, the words "Yaṃ, Raṃ" and so forth are spoken.

འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ལྔས་སོ། ། བརྗོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རྩ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འབད་པ་ཡིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། ནོར་བུའི་ལྟེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནང་དུ་ཆོས་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ལའོ། ། ཕྱི་ནི་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེའི་དབྱིབས་ཅན་ལའོ། ། དབུས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བའི་སྣ་རྩེའི་ནང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་འོ། ། འགྲོ་བ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་གནས་སུ་རྟོགས་བྱ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་རོ་མཉམ་པའི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པས་ན་དམ་ཚིག་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལོ། ། གཞན་ཡང་བདུད་རྩི་མཆོག་ནི། རབ་ཏུ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདུད་རྩི་མཆོག་གིས་གང་བ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

It is by means of the five seeds that generate the five great elements. "By means of expression" means by those things that have been expressed. "Thoroughly knowing the five channels" means they should be known as having become the support for the vajra. "By means of effort" means by means of diligence. "The characteristic of generating the vajra" means the meaning of the "seeds of generation." Having thus explained the seeds of generation, the nature of the elements by way of their function is now taught in the passage beginning with "at the navel of the jewel" and so forth. Internally, it is in the form of the source of phenomena (dharmodaya). Externally, it is in the form of a vajra with the nature of an eight-petalled lotus. "Abiding in the center" means because it abides within the secret tip of the nose. "Explained as the drop" means it is the nature of the drop of bodhicitta. "Abandoning movement" means because, through the power of retention, it is free from going and not going. "To be realized as the abode of samaya" means that because they abide in the conceptual characteristic of the equal taste with the external mudrā, they are those who abide in samaya; it is the object to be realized by them. Furthermore, "completely filled with the supreme nectar" means because it is completely filled with bodhicitta. Having contemplated that it is filled with the supreme nectar, "endowed with all aspects" means because it is the aspect of the shape of the five channels.

རྣམ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྡོ་རྗེའི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྟན་ནས། དེ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། མེ་ལོང་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སེམས་ཅན་རྐང་མེད་དང་རྐང་གཉིས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རང་བཞིན་མེད་པར་དཔྱོད་པས་ཆོས་རྣམས་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྱ་བ་ནན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འབད་པ་མེད་པར་བྱ་བ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། དེའི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོར་རོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གིས་ཉམས་མྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་སོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

"Without aspects" means that, in the ultimate sense, aspects and so forth are untenable because of the very absence of intrinsic nature. "That is renowned as the vajra" means that it is so described. Having thus briefly shown the definition of the vajra through these three points, in order to state its detailed explanation, the nature of the five wisdoms is taught as "mirror-like, equality," and so forth. Mirror-like wisdom is the thorough knowledge of all phenomena as being like reflections. Equality wisdom is the knowledge of sentient beings—whether footless, two-footed, and so on—as being equal. Discerning wisdom is the wisdom that analyzes phenomena as being without intrinsic nature. "Diligent activity" refers to all-accomplishing wisdom, because it engages in activities for the sake of all sentient beings without effort. "The utterly pure dharmadhātu" refers to the thorough knowledge of the dharmadhātu which is endowed with the two purities. "The nature of the five wisdoms" means by way of the nature of the five buddhas. "In its essence" means in the essence of the five wisdoms. "Thoroughly known" means to be understood. "Vajra" is so called because it is indivisible. "One's own experience" refers to the mind of the yogi. "Supreme" refers to the mode of thoroughly knowing the most exalted suchness. Having thus shown the nature of the five wisdoms, now, in order to state the nature of the ultimate:

ནམ་མཁའ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་གི་ནམ་མཁའི་རྟོགས་པ་སྟེ། དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་དང་། གློ་བུར་བའི་ཉེས་པས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་གཞི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྟེན་ནོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་པས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བཤད་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་ནས། ད་ནི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་། ། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་དོན་བསྡུས་པ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །

It is said, "The Great Space." This is the realization of the supreme space, because it is stainless, because it is infinite, and because it is free from adventitious defects. "Peaceful" means being free from the two obscurations. "Non-conceptual" means reversing the conceptualizations characterized by the meditation on the two stages. "Sicknessless" means being free from birth, aging, abiding, and impermanence. "The authentic ground of Vajrasattva" means the support of the Great Vajradhara, whose nature is luminosity. "Authentic" means by way of an unerring essence. "Should be known" means it is to be understood. "From the mouth of the guru" means from the mouth of the master. This concludes the detailed explanation of the forty-second chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, composed by Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, having shown the answer to the question regarding the subject matter of the explanation of the vajra words in the forty-second chapter, now, in order to state the answer to the question regarding the subject matter of the classification of families and so forth, the forty-third chapter is introduced. First, its commencement is stated with the words "Then," and so forth, following the explanation of the forty-second chapter. This is connected to the statement: "The Blessed One spoke the summary of the meaning of the classification of the vajra family."

རིགས་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། དེའི་དོན་ནི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མདོར་བསྟན་པའི་ཡན་ལག་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པ་ནི། རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ལྔས་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔའི་ངོ་བོའོ། ། རྩ་བའི་རྒྱུད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལའོ། ། གསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་བཤད་པའོ། ། སྤྲོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་སྤྲོ་བའི་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བའི་རྒྱུས་སོ། ། གྲངས་ནི་དབྱེ་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ཡས་ཤིང་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྩའི་གསང་བ་འདུས་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་དེའི་དབྱེ་བ་མདོར་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱེ་བའི་གྲངས་ཅན་གྱི་རིགས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་དམ་ཚིག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་དམ་ཚིག་གང་ལ་སྤོང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། རིམ་པ་གཉིས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་གསུམ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ལའོ། ། རྒྱུད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དང་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལའོ། ། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པས་སོ། ། གསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱས་ནས་སོ། །

Regarding the classification of the families, it is the "classification of the families." The meaning of that is the "meaning of the classification of the families." Having thus shown the introduction, now, in order to state the actual explanation of that, the classification of the families is stated through the sequence of emanation, which is a branch of the brief summary: "The families are said to be of five types." This is because they serve to connect the realm of sentient beings pervaded by the five afflictions; they are the essence of the five families, Vairocana and so forth. "In the Root Tantra" refers to the Śrī Guhyasamāja Tantra. "Clearly" means as explained by myself. "Of emanation" refers to the cause of the classification of the application of emanation within those very five families. "By number and classification" means that they are infinite and pervade like space; the meaning is that they are subsumed by the Guhyasamāja of the Channels. Having thus explained the brief summary of the classification of the families through the sequence of emanation, now, in order to state the brief summary of their classification through the sequence of gathering, it is said: "In the Mahāyoga," and so forth. This refers to the families that possess a count of divisions. "The samaya of Mahāyoga" refers to that which abandons [the afflictions] within the samaya of Mahāyoga. It refers to that which primarily employs the three conducts that demonstrate the two stages. "In the tantra" refers to the types of tantra through the divisions of cause, result, and method. "Perfectly" means in an unerring manner. "Clearly" means having made it clear.

རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བརྒྱར་ནི་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བརྒྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་དབང་པོའི་དོན། ། ཡིད་ནི་སོ་སོ་སོ་སོར་ཏེ། ། རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱ་རུ་ཕྱེ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལའོ། ། གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལས་ནི་བསྡུས་ནས་ཀྱང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ནི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་སྤྲོ་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་སོ། ། སྤྲོ་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པའོ། ། བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲགས་པའོ། ། གང་གིས་དེ་ཡི་རྣམ་པར་མཐོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་འདིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་འོ། ། སྣ་ཚོགས་ནོར་བུ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་ནོར་བུའི་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་སྣང་བས་སྣ་ཚོགས་པར་མཐོང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདིར་ཡང་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་ལ་མོས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་རྣམས་ལ་མཐོང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་སྙམ་དུ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས།

"The hundredfold division of the families is taught" means that it is characterized by a hundredfold division of families. As it is said: "The objects of the aggregates, elements, and faculties, and the mind, are each distinct; through a fivefold division, the families are divided into a hundred types." The word "or" refers to an alternative conceptualization. "Is taught" means is expressed. "And having condensed that very [teaching]" means the sense is that the number is differentiated by division. For that very reason, it is said: "By the yoga of manifold emanation." This is by the power of the diverse inclinations of sentient beings. "By the yoga of emanation" means by means of application. "Vajrasattva" refers to the form of the sixth Tathāgata, Vajradhara. "Is expressed" means is proclaimed. "By whom that form is seen" means by means of forms such as blue, yellow, and so forth. "Here" means in this triple world. "That very [being]" is Vajrasattva. "Just like a multifaceted gem" means just as a particular gem, such as crystal and so forth, is seen as manifold by appearing in various forms. Likewise, one should understand that here too, the Blessed One, although naturally pure, becomes an object of perception for others in various forms due to the particular inclinations of those respective sentient beings. Having thus explained the brief presentation of the twofold division,

ད་ནི་དེའི་རྒྱས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གི་རྒྱུ་མཚན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྤྲོ་བའི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། སེམས་ཅན་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་བསམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའོ། ། སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསམས་ནས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་མནན་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པས་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་རྣམས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་དོན་དུའོ། ། འགྲོ་བའི་བླ་མས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པའོ། ། གང་གིས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། དེ་ཡིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་ཡིས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསུངས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གྲངས་མེད་དབྱེ་བའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བགྲང་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། གསུངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །

Now, in order to explain this in detail, the extensive explanation of the stages of emanation is preceded by a statement of the reasons for its branches: "Sentient beings have diverse inclinations," and so forth. This is because they possess various dispositions. "Sentient beings" refers to those who roam within the three realms. "By the distinctions of diverse dispositions" means they are differentiated by the divisions of attachment and so forth. Having considered the diverse dispositions that are of a manifold nature, [the text says:] "Oppressed by diverse afflictions," which means they are pervaded by various forms of attachment, aversion, and so on. "For the sake of liberating them" means for the purpose of attaining liberation. "By the Guru of the World" refers to the Blessed One, who has become the teacher of the three realms, engaging in activity for the sake of liberation. "By which" means by the specific methods that accord with others. "By that" means by that cause; the inclinations and so forth of sentient beings are infinite. "The nature of diverse emanations" is said because the divisions of the various types have been taught. For that very reason, it says, "By the divisions of innumerable categories," because they transcend counting. "Ultimately" means in the ultimate sense. "The divisions of the families themselves" refers to the nature of the infinite families. "Taught" means demonstrated.

རྒྱུད་གཞན་རྣམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། སེམས་ཅན་བསམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་མཚན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྡུད་པའི་རིམ་པ་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པར་བསྡུས་པའོ། ། བྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བ་འབུམ་ཕྲག་གི་ཚད་ཀྱིས་ཏེ། དུ་མ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི། ། རྩ་ཡི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བའི་གྲངས་ཀྱིས་རང་གི་ལུས་ལ་གནས་པའི་རྩའི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལས་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོའི་རིགས་ཀྱང་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ནི། སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ནང་དུ་སྡུད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་རིགས་བསྡུས་པ་ལས་སོ། ། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་རྫས་དང་གནས་སོགས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ནི་རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལུས་ལའོ། ། རྫས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །

"In other tantras" refers to the Śrī Mahāyoga and so forth. "By the distinction of the intentions of sentient beings" means by the power of the specific intentions of this or that sentient being. Having thus presented the detailed explanation of the process of emanation preceded by the statement of the reasons, now, in order to state the detailed explanation of the process of withdrawal, it is said: "That, having been condensed." This refers to the condensation of infinite millions. "It becomes millions" means by a measure of hundreds of thousands of millions, because many are condensed into one. "By the sequence of the seventy-two thousand channel wheels" means that by following the sequence of the channel wheels residing in one's own body, the seventy-two thousand divisions are condensed. "From that, thirty-six thousand" means that the nature of the seventy-two thousand is also condensed into thirty-six thousand, because it is half of the seventy-two thousand. "From that" means from the condensation of the thirty-six thousand families. "It becomes twenty-four thousand" is the remainder. If one asks why, it is said: "The substances and locations of the body, etc." "Body" refers to the bodies of one's own and others' continuums. "Substances" refers to the nature of the teeth, nails, and so forth.

གནས་སོགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པུ་ལླཱི་ར་མཱ་ལ་ཡ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པའི་དབྱེ་བ་སྟེ། རྫས་དང་གནས་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལས་སོ། ། བརྒྱ་ཡིས་མཆོག་ཏུ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཉིད་བརྒྱ་ཕྲག་སྟེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་སོ། ། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་ལ་ཡང་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཙོར་བྱས་པའི་རྩའི་གྲངས་ཀྱི་རིགས་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། དེ་རྗེས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་རིགས་ལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་གྲངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམ་པར་དག་པས་དཔལ་བདེ་མཆོག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་ལས་ཀྱང་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། ། འཁོར་ལོ་གསུམ་ལ་གནས་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དེ་ལས་ཀྱང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་བསྡུས་པ་ནི། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རྩ་རྣམས་ལ་སྟེ། འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། གནས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ནི་བཅུ་གསུམ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་བཅུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །

"Places and so forth" refers to the sequential divisions of Pullīramalaya and the others, because the substances, places, and so forth are exactly twenty-four in number. "From that" means from the twenty-four thousand. "Filled with the supreme hundred" means that the single [entity] is a hundredfold, by way of the previously mentioned division into one hundred families. This is because the twenty-four thousand are included within the division of the one hundred families. "Supreme" means because it is free from conceptual elaboration (niṣprapañca). "Seventy-two" refers to the seventy-two families of the channels, primarily seventy-two even within the hundredfold [division]. Following that, "sixty-four" refers to the purity of the sixty-four maṇḍala deities within the seventy-two-fold family number, in accordance with the maṇḍala of the glorious Cakrasaṃvara. Those sixty-four are also subsumed within the thirty-six. Because one intends to express the method and insight residing in the three wheels as one, they become thirty-six. "From those twenty-four as well" means that the thirty-six maṇḍala deities are condensed into the twenty-four channels, because they are the nature of the three wheels and the nature of the places and so forth. "From those as well, thirteen" means by way of the purity of the maṇḍala circle consisting of the thirteen deities of the Blessed One.

དགུ་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་དགུས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བུམ་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། དེ་ལས་ལྔ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཅིག་པུ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་ལ་ལ་ནཱ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་གསུམ་མོ། ། གསུམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་དེ་ལ་ཡང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་གཅིག་པུ་ལ་བསྡུས་ནའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའོ། ། གཞན་དང་གཞན་དུ་བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་བསྡུས་པས་སོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་གཅིག་གི་རྣམ་པའོ། ། འོད་གསལ་གོ་འཕང་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཁོངས་སུ་འགྲོ་བའོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གསུམ་པས།

"Nine as well" means that the thirteenfold nature is subsumed by nine, because the wheel of wisdom together with the vase is completely pure. "From that, five" refers to the single wheel of wisdom. "Therefore, three" means that those five are also the three natures of the lalanā and so forth. "Three as well" means that even those three are subsumed into the single avadhūtī. "By the application of the completion stage" means by way of the nature of the extremely profound. "Goes" means to go. "Having subsumed one into another" means by way of mutual subsumption. "That too" means that too is the aspect of the one. "Into the state of clear light" means going into the sphere of the naturally luminous. "Non-conceptual" is because it is of a single nature in all respects. "Great bliss" is because all suffering is averted. "Non-dual wisdom" is because it is free from subject and object. "Stainless" is because it is free from all stains. "The supreme nature of the dharmadhātu" is because it pervades all. "Supreme" is because there is nothing higher. This is the extensive explanation of the forty-third chapter from the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear. Thus, by the forty-third chapter:

རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང་། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེ་རྩོམ་པ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གསུམ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དབྱེ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་དེ་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་ནི། ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། ། རྣམ་སྨིན་ངེས་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་འོས་པའི་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། འབྲས་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྒྱས་བཏབ་ལྟ་བུར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཡང་འདིར་ནི་ལས་གང་གིས། །

Having provided the answer to the question concerning the object of the classification of gotra, now, in order to present the answer to the question concerning the etymological object of the classification of mudrā, the forty-fourth chapter is introduced. First, to begin it, the words "Then..." and so forth are spoken; this is after the explanation of the forty-third chapter. "The Blessed One Vajra" refers to the Great Vajradhara. This is connected to the phrase, "The classification of mudrās is proclaimed." Mudrās refers to the action mudrā (karmamudrā) and the others. "Classification" means the thorough differentiation. "Unsurpassed" is because it serves as the cause for the unsurpassed coemergent (sahaja). "Dharma and..." and so forth means that there are four types through the classification of the action mudrā and the others. Having thus explained the introduction, now, in order to state the actual explanation of that, following the external branches of its components, the definition of the action mudrā from among the classifications of mudrās is stated as "Action and..." "Action" refers to virtuous, non-virtuous, and neutral actions. "By the certainty of ripening" means that it produces its own appropriate higher or lower realms of rebirth and so forth. "By the result" refers to the definition of experiencing pleasure, pain, and so forth. "Abiding like a seal" is because the collection of dependent origination is inconceivable, as it transcends the sphere of ordinary experience. For that very reason: "Whatever action here..." and so forth.

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལའོ། ། ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ལའོ། ། གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དེ་ཡོན་ཏན་ནོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་དང་མི་དགེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། རྒྱས་བཏབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་བས་ན། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད། རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྒྱས་བཏབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམ་ཚིག་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྒྱས་བཏབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ཡོན་ཏན་རྟེན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།

Thus it is said, and so forth. "Karma" refers to virtuous, non-virtuous, and so on. "Here" refers to this world. "Karma" refers to the nature of action. "Whatever" refers to the qualities that accord with the cause. "Just as it is" refers to that which has the nature of virtue and non-virtue. "Having sealed" means for that reason: "It is expressed as the karma-mudrā"—this is the meaning. Having thus taught the definition of the karma-mudrā, now, in order to state the definition of the dharma-mudrā, it is said: "Phenomena," and so forth. This refers to the expressions of oneself and others, and those comprised by the knowable. "Lack of intrinsic nature" means the definition of being naturally devoid of intrinsic nature. "Having sealed" is because it is not the sphere of ordinary beings. "Abides" means it remains. Having taught the definition of the dharma-mudrā for that reason, now, in order to state the definition of the samaya-mudrā, it is said: "Samaya," and so forth. Samaya is characterized by acting for the benefit of others. "The Sons of the Conquerors" refers to the bodhisattvas. "Having sealed" is because it is inconceivable. It is because of the spontaneous accomplishment through the power of aspiration. If one asks how, it is said: "The support of one's own qualities."

རང་གི་ཡོན་ཏན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྟོང་དང་སྙིང་རྗེ་མི་ཕྱེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཞིང་ནི་རྣམ་སྦྱང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོན་དམན་གྱི་སྣང་བ་ཟློག་པས་ཤེལ་དང་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་། མ་ར་ཀ་ཏ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ལས་གཤེགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྲོ་བས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པར་མཛད་པའི་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཡོངས་སུའི་ལས་ཤེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ནི་ཀུན་ནས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་རང་བཞིན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགའ་བ་ཆེན་མོ་སྟེར་བར་བྱེད་པས་ན་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་སོ། ། ད་ནི་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས་ད་ནི་གསང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། དེའི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་ནི།

[It is] by means of the supports characterized by one’s own qualities of great compassion. Regarding "the inseparability of emptiness and compassion," this refers to the essence of non-apprehension, which is the nature of insight and compassion. Regarding "purifying the buddha-fields," this refers to the complete purity of the buddha-fields, which have the nature of crystal, sapphire, emerald, and so forth, through the reversal of appearances of high and low. Regarding "the Tathāgatas," this refers to the perfectly complete Buddhas; just as they have gone (gata) from saṃsāra, so they are "Thus-Gone" (tathāgata), or because they proceed to suchness (tathatā), they are the Tathāgatas, and [the term refers] to them. Regarding "samaya," this is the distinction between compassion and insight. Regarding "the activity of making completely pure," this refers to the activity of the two types of complete purity; "completely" (pari-) means making [them] entirely serviceable. Having thus shown the nature of the samaya-mudrā, now, in order to show the characteristics of the mahāmudrā, it is said: "its nature is non-existent." "Its" refers to the mahāmudrā. This is because it exists as an uncreated essence at all times, thinking, "it bestows great bliss." Now, "is expressed" (ucyate) means "is explained." Having thus shown the divisions of the mudrās by following the external [tradition] through these four points, now, in order to express its divisions by following the secret [tradition], the characteristics of the karma-mudrā as its branch are:

ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྲེལ་པ་ཙམ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། ། སྔགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོའོ། ། ལས་རུང་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་ལ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། སྔགས་ཀྱིས་ལས་སུ་རུང་བའི་བློ། ། ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་སྔགས་ནི་ཨོཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལས་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། ། བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཕྱིར་མི་འདོར་བའི་བློའོ། ། གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་དབང་བསྐུར་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་གསུམ་པས་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་ནའོ། ། སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྐུར་སྟེར་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་དཔེས་མཚོན་མཚན་ཉིད་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེའི་མཚན་ཉིད་ནི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རབ་དངོས་དོན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་འོ། ། དེའི་ངོ་བོ་སྟེ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །

It is said, "If the action seal (karmamudrā) is fully understood." The "full understanding of the action seal," which is necessary merely for external connection, is the mode of thorough cognition. "Mantra practitioner" refers to the meditator. "Attaining functional flexibility" means for the sake of generating functional flexibility regarding the coemergent object. Alternatively, it appears as: "The mind made functional by mantra." In that context, "mantra" refers to the syllables Oṃ and so forth. "Functional flexibility" is preceded by the experience of the coemergent. "Mind" refers to the mind that does not relinquish the bodhicitta. Furthermore, "when the wisdom empowerment is bestowed" refers to the time of being empowered by the third empowerment. "Master" refers to those who bestow the empowerment, because they engage in both mundane and supramundane conduct. "The characteristics illustrated by examples" means that, in order to manifest the ultimate coemergent, the characteristics of the example serve as the cause for closely indicating the characteristics of the example. If one asks for what purpose this is, it is said: "The actual meaning of Vajrasattva." Vajrasattva is one who possesses the "sattva" (hero) of the suchness of emptiness, which is the vajra. Its essence—that which is its meaning—is the nature of great bliss without beginning or end.

དེ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ། ། སྙིང་རྗེའི་བསམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། གསལ་བར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། ། དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་སོ། ། དེ་ལས་ཤེས་པ་ཐོབ་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཤེས་ནས་སོ། ། ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ཉིད་ཀྱི་ནམ་མཁའོ། ། ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཆོས་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་མ་མཚན་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དམ་ཚིག་རྩེ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་བཟའ་བར་བྱ་བའི་དམ་ཚིག་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་གནས་པར་དགའ་བའོ། ། མཁས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་དང་རྒྱུད་ལ་མཁས་པའོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཕ་རོལ་སོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པའོ། །

In order to clarify that, it is for the sake of teaching sentient beings. "With a compassionate intention" means by those in whose mental continuum great compassion pervades. "Made clear" is the remainder of the phrase. Having thus taught the characteristics of the action seal (karmamudrā), now, in order to teach the characteristics of the dharma seal (dharmamudrā), it says "from that": from the Blessed One who possesses the vajra intention. "Having obtained knowledge from that" means having understood the definitive determination of the action seal. "The nature of phenomena (dharmatā) is space" refers to the space of suchness (tathatā). "Certainty" means definitive discernment; it is the certainty of experiencing the nature of phenomena through entering into meditative equipoise with that. If one asks how it is made certain, for that reason it says "thus, that very [reality]": the essence of suchness that has become in that way. "That very wisdom" means experiencing it because there is an objective focus upon it. "Thus, the characteristics of the yoginī" means that such a yoginī clarifies suchness. Having thus taught the characteristics of the dharma seal, now, in order to express the samaya seal (samayamudrā), it says "one-pointed samaya" and so forth: delighting in always abiding by the samayas of what is to be guarded and what is to be consumed. "Skilled" means skilled in mantra and tantra. "Reached the far shore of the reality of the winds" means having the capacity to hold the mind and so forth through the power of the winds.

བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱས་པའོ། ། དཔལ་ལྡན་འདུས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། ངག་འཇམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇམ་པའི་དབྱངས་སོ། ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་དུ་བུད་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་བོའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མིག་ཡངས་པ་ཡི་བུ་མོ་རྙེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་ནས་སོ། ། མིག་ཡངས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ཡངས་པ་གང་ལ་ཡོད་པའམ། ཡངས་པའི་མིག་གི་པདྨའི་སྤྱན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལང་ཚོ་དང་ལོ་གྲངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་མངོན་རྟོགས་པར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སོ། ། མངོན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་སོ། ། རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བརྗོད་པ་རྣམས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་རོ། ། སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་མཚན་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Training" (śikṣā) refers to that which is closely characterized. "The meaning of the glorious Guhyasamāja" refers to the Mahāyoga Tantra and so forth. "Gentle speech" refers to Mañjughoṣa. "Uncommon characteristics" means that she does not possess the characteristics commonly found in women. "Having found a girl with wide eyes" refers to the subsequent instruction. "Wide-eyed" means one who has wide eyes, or one who possesses the lotus-eyes of a wide gaze. "Adorned with form and youth" means possessing the qualities of youth and age. "According to the realization of the application" means by means of such a yoga. "Manifestly" (abhi) means from all sides. "Realization" (bodha) means attaining the suchness of clear light. "Mudrā" refers to those just mentioned. "Together" (saha) means in union. "Accomplishes" (sādhayati) means to cultivate. Having thus shown the characteristics of the samaya-mudrā, now, in order to state the characteristics of the mahāmudrā, the word "that very" (tattva) is spoken, meaning "to be realized." "That very" refers to the samaya-mudrā. "That very" refers to the essence of clear light. "The meaning and characteristics of the mahāmudrā" means that which has the nature of increasing all bliss. "That very" is so called because its essence is eternally non-erroneous.

བདེ་ཆེན་གོ་འཕང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་འགྲོ་བས་གནས་སོ། ། གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་ལ་གསལ་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་གསང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། དེའི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཐུན་མོང་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རིམ་པ་གཞན་གྱིས་དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི། དེ་ནས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔོན་ལ་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པའི་རིམ་པ་གཞན་གྱིས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བཤད་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བསྟན་ནས། གྲངས་ཀྱི་ཆོ་ག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རིགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིགས་ནི་དྲུག་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། རིགས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན། རིགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །

"The state of great bliss" is so called because it is the essence of the coemergent. "Abandoning all conceptualization" is so called because it is free from the characteristics of the three joys and so forth. "Wisdom of emptiness" is so called because it is the essence of experiencing the nature of phenomena (dharmatā). "Stainless" is so called because it is free from the two obscurations. "The state of the dharmadhātu" is so called because it abides by reaching the ultimate limit of the dharmadhātu. "Luminous" is so called because it appears with clarity within the continuum of the yogi. Thus, following the secret [tantra], the divisions of that [state] have been described through these four points. Having thus shown the two common divisions of the mudrās, now, in order to describe them by another sequence, the commitment to explain its branches is made with the words "Furthermore,..." and so forth. This refers to another sequence that is distinct from the previous one. "Divisions of the mudrās" refers to the characteristics that are about to be explained. "To be explained" means "to be described." "Unsurpassed" is so called because it serves as the cause for the unsurpassed suchness (tathatā). Having thus shown the commitment to explain, in order to state the ritual of the number [of categories], it is said: "The families..." and so forth. There are six families, and the perfections (pāramitās) such as generosity and so forth are likewise. Since they are both families and perfections, they are the "perfections of the families." Their "divisions" are the distinctions.

ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པ་ལས་སོ། ། ཡང་དག་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྲངས་ཀྱི་ཆོ་ག་བརྗོད་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་སྔགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོད་པར་བྱ་བ་ནི། ཡཾ་རཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལྷ་མོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་གཏུམ་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། རིམ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་སོ། ། བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའོ། ། མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ལ་དུས་རྟག་ཏུའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མཆོད་པའི་རིམ་པ་རོ་གཅིག་པས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཆོད་བྱ་དང་མཆོད་བྱེད་དང་མཆོད་པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པའི་བློ་དོར་བས་སོ། ། མཆོད་པ་ལ་རོ་གཅིག་པའི་རིམ་པ་ནི། མཆོད་པའི་རིམ་པར་རོ། ། གཅིག་པ་སྟེ་དེ་ལས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གདོལ་པ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྲུས་མཁན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲུས་བྱེད་པ་མོའོ། ། སྨེ་ཤ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཉིད་དོ། ། གར་མཁན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གར་གྱི་རིགས་ལས་བྱུང་བ། གར་གྱི་ལས་ལ་འཇུག་པའོ། ། རོ་བསྲེག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་བསྲེག་མའོ། ། གཉིས་སྐྱེས་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་མའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །

Regarding the phrase "the six mudrās," it is as will be explained. "Correctly explained" means to be expressed. Having thus stated the ritual of the number, now, to perform the offering to them by way of mantra, the text says "YAM, RAM," and so forth. "The goddesses" refers to Caṇḍālī and the others who are being explained. "In sequence" means according to the sequence that is about to be taught. "Should be done" means the action to be performed. "Should be offered" refers to the particularly sublime requisites and so on. "Always" means at all times during the gaṇacakra and other such occasions. If one asks, "Where?" for that reason, it says: "Through the single taste of the sequence of offering." This is because one has discarded the conceptual distinction between the object of offering, the offerer, and the offering itself. The sequence of single taste regarding the offering is the sequence of offering. "Single" means from that. Having thus shown the offering to them by way of mantra, now, in order to state the essential nature of the mudrās, the text says "Caṇḍālī," and so forth. "The washerwoman" is the woman who performs washing. "The outcaste woman" is as is well known. "The dancer" is one born of the dancing caste who engages in the activity of dancing. "The cremation woman" is the woman who performs cremations. "The twice-born woman" is one born of the Brahmin caste. "By the yogi" refers to those who meditate on the coemergent.

བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུའོ། ། གནས་པར་བྱ་བ་ནི་བཙུན་མོའི་གཟུགས་ཀྱིས་གཞན་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོལ་པར་བྱེད་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་རོལ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་ཉིད་རོལ་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཏུམ་མོ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལས་སྐྱེས། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཏེ། རེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡང་རྩུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྲུས་མཁན་རིན་ཆེན་རིགས་ལས་སྐྱེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲུས་མཁན་མ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་གོས་དྲི་མ་ཅན་འཁྲུ་བས། དཀར་པོའི་རིགས་ལ་དགའ་བ་སྟེ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པས། དཀར་པོའི་ལས་ལ་འཇུག་ལ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གདོལ་པ་པདྨའི་རིགས་ལས་སྐྱེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུས་རྟག་ཏུ་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་པདྨ་བཞིན་དུ་པདྨ་འདམ་གྱི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་དང་འདྲ་བ་ནི། པདྨའི་རིགས་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། གར་མཁན་ལས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གར་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཉིད་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རོ་བསྲེག་མ་ནི་འཁོར་ལོའི་རིགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་སོ།

"For the sake of the goal to be accomplished" means for the sake of accomplishing the siddhi characterized by Mahāmudrā. "To abide" means to engage in play for the sake of benefiting others in the form of a consort. If one asks, "Where?" it is said, "one plays oneself," meaning by means of one's own play. Having thus shown the nature of the mudrās, now, in order to state their classifications, it is said: "The fierce woman is born from the Vajra family." The Vajra family is the family of Akṣobhya, because she is not to be touched and is extremely coarse. "The washerwoman is born from the Ratna family" means that because a washerwoman constantly washes soiled clothes, she delights in the white [color]. Since Ratnasambhava also engages in the perfection of generosity, he engages in white activities; because she shares these common characteristics, she should be known as arising from the Ratna family. "The outcaste woman is born from the Padma family" means that because she is free from pride and possesses a nature of patience, she is always of a patient disposition. Therefore, like a lotus that is unsullied by the defects of the mud, she is born from the Padma family. "The dancer is of the Karma family" means that dance is accomplished by all the limbs, and thus it shares common characteristics with all activities. "The corpse-burner is of the Cakra family" means that because she is the cause for realizing the nature of the body, she belongs to the family of Vairocana.

། ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་གཉིས་སྐྱེས་མོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་བྲམ་ཟེ་མོའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རིགས་སུ་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བའི་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ། ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའོ། ། འདི་ནི་རིགས་ནི་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྲམ་ཟེ་མོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་འཕེལ་བས། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྲུས་མཁན་མོ་ནི་སྲིང་མོར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམ་པར་འཕེལ་བས་དེ་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གར་མཁན་མོ་ནི་བུ་མོར་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་གཉེན་པོའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། ། སྨེ་ཤ་ཅན་ནི་ཆུང་མར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རོ་བསྲེག་མ་ནི་མནའ་མ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ལུས་མི་དམིགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སོ། །

"The twice-born woman of the wisdom mudrā" means she is a "brahmin woman" because she generates the particularly exalted wisdom. "Known as the family of Vajrasattva" means that by her power, she generates the wisdom of clear light, which is as firm as a vajra. "This" refers to what was just explained. "This becomes the six families" means that together with the family of the Great Vajradhara, there are five families from which she arises. Having thus shown the divisions of their families, in order to show their essential nature as mother and so forth, it is said: "The brahmin woman is the mother," and so on. This is because, through her power, the characteristics of the coemergent are made to flourish, and she desires to benefit the yogi. "The washerwoman is called the sister" means that because she increases the white dharmas, she is in harmony with that very [nature]. "The dancer is known as the daughter" means that she is the cause of the remedy for the object of suchness. "The outcaste woman is renowned as the wife" means that by experiencing suchness, which is the remedy for all conceptualization, she is the cause of bliss in all respects. "The cremation woman is the daughter-in-law" means that by entering into union with her, one experiences the nature of phenomena in which the body is not perceived.

སྒྱུག་མོ་གདོལ་པ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏུམ་མོའི་ལས་བྱེད་པས་སྐྱེད་བྱེད་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིམ་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་དྲུག་གོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའམ། ཐ་དད་པའི་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་མཆོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མེད་འགྱུར་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་རྣམ་རྟོག་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་རྣམས་ཀྱི་དྲིན་གྱིས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་མཆོད་པར་བྱ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཉིད་མ་ལ་སོགས་པ་བརྡའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ནས། ད་ནི་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ནི་མ་ཉིད་གྱུར་ན་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་མ་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲིང་མོ་དག་ཏུ་ཡང་དག་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ནི་བུ་མོར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། སྲོག་ནི་ཆུང་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་མཛའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་ཏུ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། མནའ་མ་དེ་བཞིན་ཐུར་སེལ་རླུང་། །

The term "mother-in-law, the outcaste woman" refers to her being the nature of the progenitress because she performs the activity of the fierce goddess (caṇḍālī). "By the ritual of wisdom and method" means by the union of the two organs. "One should make offerings" means to satisfy them. "Those" refers to the six yoginīs. "Without conceptualization" means either by experiencing great bliss or by having abandoned the conceptualization of duality. If one asks for what reason they are to be offered to, it is said: "If one becomes free of conceptualization." This means that because the siddhi of Mahāmudrā is attained without conceptualization, it is through their grace. Therefore, the intention is that one should offer to them in all respects. Having thus shown those very ones as being the nature of symbols such as the mother and so forth, now, in order to state the purity of the mother and so forth, it is said: "If the mind becomes the mother," and so on. This is because the states of thorough affliction and complete purification are established through the power of the mind, whether it is fully understood or not. "Explained as sisters" means because they are in accordance with the teaching of suchness. "The body should be known as the daughter" means because it is the basis for attachment. "Should be known" means it is to be understood. "Life-force is the wife" means because she is extremely dear. "Clearly explained" means it is described. "Likewise, the downward-clearing wind is the daughter-in-law."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཆུང་མ་ལ་ལྟོས་ནས། ཅུང་ཟད་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབུས་མའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་རླུང་གི་རྣམ་པའོ། ། སྒྱུག་མོར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཕན་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྩའི་སྒོ་ནས་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མ་ནི་རྒྱགས་པའི་རྩ་ཡི་ཆ། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མགོ་བོར་གནས་པའི་ཟླ་བའི་ཁམས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲིང་མོ་ཁུ་བ་འབབ་པའི་རྩ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྷ་ག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་སད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱི་བོའི་གནས་ན་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་བརྩམས་ནས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བུ་མོ་ཁྲག་སྦྱིན་རྒྱུ་བའི་རྩ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཁྲག་འབབ་པའི་རྩ་དེ་ནི་བུ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཁྲག་འབབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱི་བོ་ཕྱེད་ཕྱེད་ལྷག་པར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེང་དང་འོག་གི་དབྱེ་བས་བཤད་པ་དང་། ཁྲག་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བཤང་གཅི་ཟླ་བ་ཉི་མ་དང་། ། སྒྲ་གཅན་དུས་ཀྱི་མེ་ཡི་རྩ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། མནའ་མ་མཆིལ་མ་འབབ་པའི་རྩ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ངན་འབབ་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་དག་ལའོ། ། དབུས་ན་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་ན་གནས་པའོ། ། མནའ་མ་མཆིལ་མ་འབབ་པའི་རྩ། །

Regarding the phrase "in relation to one's own wife," it is because [the channel] is slightly external. "The middle one" refers to the aspect of the abiding wind. "Know her as the mother-in-law" is because she produces extreme benefit. Having thus shown the purification of the mind and so forth, now, in order to express its purification by way of the channels, it is said: "The mother is the part of the channel of intoxication." This is because it relies upon the lunar constituent located in the head. "The Buddha-jewel casket" means that by its power, all the qualities of a Buddha are generated for the yogi who belongs to the family of passion. "The sister is the channel through which the semen flows" means that it relies upon the bhaga (vagina) and awakens it. "Perfectly abiding in the place of the crown" means that starting from there, it pervades the entire body. "The daughter is the channel through which the blood flows" means that the channel through which blood flows is called the "daughter," because its very nature is to flow with blood. "Abiding especially in each half of the crown" is explained by the division of upper and lower, and because it flows with blood. As it is said: "The channels of feces, urine, moon, sun, Rāhu, and the fire of time." "The daughter-in-law is the channel through which saliva flows" is because it is connected to the vajra through which the waste water flows. "Of the two" refers to the right and left channels. "Moving in the middle" means abiding in the center. "The daughter-in-law is the channel through which saliva flows."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཨོཾ་ཡིག་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མགྲིན་པའི་གནས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གནས་སུའོ། ། ལྷག་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་རྩའི་སྒོ་ནས་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མ་ནི་ས་ཉིད་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་ལུས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུ་ཡི་ཁམས་ནི་སྲིང་མོར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ནི་གཉེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིང་མོ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་ནི་བུ་མོར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིང་མོས་གཟི་བརྗིད་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤའི་དྲོད་ཀྱིས་དེ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུ་ནི་ཆུང་མར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མནའ་མ་ནམ་མཁའ་ཉིད་དུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤུན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྱུག་མོ་ནམ་མཁའ་སྐབས་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ནམ་མཁའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས། དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རོ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

This is because the aspect of engaging with the six tastes abides in the syllable OṂ. "In the place of the throat" means in the location of the enjoyment wheel. "Abides particularly" means to dwell. From the Extensive Commentary on the Glorious Vajra Garland, a Mahāyoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa, titled Making the Profound Meaning Extremely Clear, this is the extensive explanation of the forty-fourth chapter. Having thus shown its purification by way of the channels, now, in order to express its purification by way of the great elements, it is said: "The mother is earth itself," and so forth. This is because she is the cause that generates all the great elements without exception. "The water element is called the sister" means that water is similar to a sister by virtue of its nature as a moistening agent. "The mother is to be known as the daughter" means that a sister is the cause for increasing splendor, and because the heat of the flesh increases that [splendor]. "Water is renowned as the wife" means that by its power, the element of bodhicitta is moved. "The daughter-in-law is explained as space itself" means that the brother, characterized by being coemergent, is established by the power of insight, which is like space. "The mother-in-law is the opening of space" means the nature of the supreme space. Having thus shown its purification by way of the great elements, now, in order to express its purification by way of the six tastes:

མངར་བར་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མངར་བའི་རོ་ནི་མ་མོར་བརྗོད་དེ། དལ་བུའི་ཡུལ་ལ་མཉེན་པས་འཇམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱུར་བ་སྲིང་མོ་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁ་བ་རང་གི་བུ་མོ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉེན་པ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལན་ཚྭ་ཆུང་མར་ཡོངས་སུ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཚྭ་ཆུང་མ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་མཛའ་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་འདྲ་བས་སོ། ། བསྐ་བ་སྒྱུག་མོར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚྭ་བ་མནའ་མར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རོ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས། དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མཆོད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་ལ་སོགས་པའི་བརྡ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པའོ། ། ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་བསྟེན་པར་བྱ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་པའི་ཕྱེད་བར་དུ་སྟེངས་པ་ལོ་ཙཱ་བས་བསྒྱུར་བའོ། ། ། །

It is said, "Because it is sweet," and so forth. The sweet taste is called the mother because it is gentle and soft toward the objects of the [digestive] fire. "Sour is said to be the sister" means it is concordant because it clears away phlegm and the like. "Bitter is one's own daughter" means it is similar to the cause for increasing gentleness. "Salty is renowned as the wife" means it is like a wife, being extremely affectionate and concordant. "Astringent should be known as the mother-in-law" means it is desired as the antidote to impurities. "Pungent should be known as the daughter-in-law" means it acts as the cause for generating the bliss that is the very antidote to wind. Having thus shown the purification of those [tastes] by way of the six tastes, in order to express the offering that is their particular excellence, it is said, "These," and so forth. These are expressed by means of these designations, such as "mother" and so on. Furthermore, this does not indicate the actual definition of the mother and so forth as they are. "One who desires accomplishment should rely [on them]." This concludes the first half of the forty-fifth chapter of the Extensive Commentary on the Glorious Vajramālā, the Great Yoga Tantra, composed by the Paṇḍita Alaṃkakalaśa and translated by the translator Stengs Pa.