An Explanatory Commentary on [Candrakīrti's] “Brightening Lamp”

#༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་དཱིཔྟ་ན་#ནཱ་མ་ཊཱི་ཀཱ#། བོད་སྐད་དུ། སྒྲོན་#མ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་བཤད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་ལས་སྒྱུ་མའི་སྐུར་བསྟན་ནས། ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཁམས་རྣམས་མ་ལུས་པའི། ། དོན་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བས། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་བརྙེས་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་དང་བས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། དྲི་མེད་མཐའ་ཡས་དངོས་གྲུབ་ཀུན་བརྙེས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམས་མངོན་གྱུར་#ཐོགས་མེད་ལ་ཕྱག་འཚལ། འདས་དང་མ་བྱོན་དུས་རྣམས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། རླུང་དང་སྔགས་དང་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། སེམས་ཅན་གང་དག་རྒྱལ་བ་ཡིས་གསུངས་ལེགས་པའི་དོན་ལ་རབ་རྨོངས་པ། ། དེ་གསལ་#ཕྱིར་ནི་ཟླ་བ་གྲགས་པས་སྒྲོན་མ་གསལ་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་མཛད། ། སེམས་ཅན་བློ་དམན་ཁ་ཅིག་དོན་དེ་ཉིད་ལ་རྨོངས་གྱུར་པས། ། ཉི་མ་སྣང་བ་ལ་སོགས་ཐུན་མོང་ཁྱད་པར་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་བརྩམས། ། འདོད་རྒྱལ་དབང་གིས་ལེགས་པའི་དོན་གསུངས་ལེགས་པར་གསལ་བྱས་ཀྱང་། ། རྨོངས་པའི་དབང་གིས་རྒྱུད་དོན་ནུས་པ་མ་མཐོང་དེ་ཕྱིར་འདི་ལ་དགའ་བ་མཆོག་སྐྱེས་ནས། ། བློ་དམན་དོན་དུ་བདག་གིས་ཅུང་ཟད་བཤད་པར་བྱ། ། འདི་ན་མི་མཁས་གང་ཞིག་གིས། ། སྔོན་དུ་བསྟན་བཅོས་མ་རྙེད་པར#། ། གང་ཡིན་པ་ནི་ཕྱིས་རྙེད་པ། ། གང་ཡིན་དེ་ནི་ཡ་མཚན་ཏེ། ། དེ་འདིར་བདག་གིས་རྣམ་པར་དབྱེ། །

In the language of India: Pradīpodyotana-nāma-ṭīkā. In the language of Tibet: The Commentary Called the Illuminating Lamp. Homage to the Bodhisattva Mahāsattva, the Noble Avalokiteśvara. Having displayed the nature of phenomena as being without intrinsic existence in the form of an illusory body, and through the power of great compassion, you are like a wish-fulfilling jewel that perfectly accomplishes the welfare of the entire realm of sentient beings without exception. To you who have attained supreme manifest enlightenment, I always pay homage with devotion. Having paid homage to you who have attained all stainless and infinite accomplishments, I pay homage to the one who has unimpededly realized the meaning of emptiness. I pay homage to you who pervade all times—past, future, and present. I pay homage to you, the Omniscient One, who knows the winds, mantras, the mind, and so forth. For the sake of clarifying the excellent meaning taught by the Victorious One for those sentient beings who are utterly deluded, Candrakīrti composed this extensive commentary, the Illuminating Lamp. Because some sentient beings of inferior intellect were deluded regarding that very meaning, he composed common and extraordinary extensive commentaries such as the Sunlight. Although the excellent meaning was well explained and clearly elucidated by those who acted out of desire, because of the power of delusion, the capacity of the tantra’s meaning was not seen. Therefore, having conceived supreme joy in this, I shall provide a brief explanation for the sake of those of inferior intellect. In this world, it is a marvel if someone who was previously unlearned and had not found the treatise should later find it. I shall here analyze that very point.

གང་ཡང་བློ་དམན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར། ། མཁས་པས་བསྟན་བཅོས་མི་རྩོམ་#པར། ། ཉོན་མོངས་དྲ་བས་བཅིངས་པ་ཡིས། ། བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་གང་རྩོམ་ཡང་། ། སྡིག་པ་འབའ་ཞིག་བསོད་ནམས་མེད། ། དེ་ཕྱིར་མཁས་པས་སྤང་བར་བྱ། ། བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་མཁན་པོ་ཡིས། ། རྒྱལ་བའི་བཀའ་ནི་འབྱུང་ཁུངས་སུ། ། རྣམ་པར་བཞག་པས་དེ་ལས་ནི། ། དྲན་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ཤེས་རབ་དང་། ། དད་དང་མོས་པ་ལ་སོགས་ལ། ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བའི་ཆོས། ། གང་གིས་#སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིས། ། བསྟན་བཅོས་མི་རྩོམ་གྱུར་ཀྱང་བླའི། ། བསོད་ནམས་འབའ་ཞིག་སྡིག་པ་མེད། ། གང་གིས་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་དང་། ། དེ་བཞིན་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ། ། ཉོན་མོངས་མི་དགེ་སྔོན་སོང་ནས། ། རྒྱལ་བའི་བཀའ་རྣམས་མ་ལུས་པའི། ། རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རབ་#བཤད་ཀྱང་། ། ས་བོན་མི་དགེའི་དབང་གྱུར་པས། ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་དམྱལ་ཚོགས་བསྲེག། དེ་བས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་#པ་ཡིས། ། དགེ་བའི་ཆོས་འདི་སྔོན་སོང་ནས། ། གང་ཡིན་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པར་བྱ། ། ཤེས་རབ་ཞན་པར་གྱུར་པ་ཡིས། ། བསྟན་བཅོས་གང་ཞིག་བརྩམས་གྱུར་ཀྱང་། ། དེ་ཡིས་དོན་བྱེད་ནུས་མ་ཡིན། ། དཔེར་ན་ལོང་བ་གང་ཞིག་གིས། ། གཞན་གྱི་ལོང་ཁྲིད་མི་ནུས་པ། ། དེ་བཞིན་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། གང་ཚེ་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་ཡང་། ། སྒྲ་དང་དོན་རྣམས་གཏན་ལ་འབེབས། ། ཕྱི་རོལ་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་མཁས། ། གྲུབ་པའི་མཐའ་རྣམས་ཀུན་ལ་མཁས། ། #སྔགས་དང་རྫས་དང་སྨན་རྣམས་དང་། ། ཐུན་མོང་གསོ་བ་ལ་སོགས་ལ། ། རབ་ཏུ་མཁས་པར་གྱུར་པ་དང་། །

Furthermore, for the sake of those with inferior intellect, the wise do not compose treatises. If one who is bound by the net of afflictions composes any treatise whatsoever, it is nothing but sin and lacks merit; therefore, the wise should avoid it. When an abbot who composes a treatise establishes the Word of the Victor as the source, and if that composition is preceded by the virtuous mental factors—such as mindfulness, a sense of shame, consideration for others, insight, faith, and devotion—then even if no treatise is composed, it is merit alone and no sin. However, if one is preceded by the non-virtuous afflictions such as attachment, aversion, and likewise pride, and so forth, then even if one explains everything following the entirety of the Victor’s Word, because one is under the power of non-virtuous seeds, one will be burned in the hells in this very life. Therefore, when composing a treatise, one should compose whatever treatise it may be only after these virtuous factors have preceded it. Whatever treatise is composed by one whose insight has become weak, it will not be able to accomplish its purpose. For example, just as a blind person is unable to lead others who are blind, so too is that [weak-insight treatise]. When composing a treatise, one should establish both the words and the meanings; one should be well-versed in non-Buddhist treatises, skilled in all philosophical tenets, and become thoroughly expert in mantras, substances, medicines, common healing, and so forth.

གཞན་གྱི་བསྟན་བཅོས་སུན་འབྱིན་གྱི#། ། སྦྱོར་བ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཁས། ། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། དེ་ཡིས་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པར་བྱ། ། ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ། ། ཐུགས་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ཡི། ། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་ལྷར་སྣང་སྟེ། ། དེ་ཡིས་བརྩམ་བྱ་མ་གཏོགས་པ། ། གཞན་གྱིས་བརྩམས་པ་དོན་མེད་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་བསྡུས་པ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། ། འདི་ལྟར་རིགས་ཐམས་ཅད་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། རིགས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདིར་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་#ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གསང་བའི་དོན་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་#ཏེ། རིགས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཆད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྨོས་པ་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞི་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་#ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་#ན་ནི་རིགས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འདུལ་བ་དང་། རིགས་ཐམས་ཅད་པ་འདུལ་བ་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཐེག་པ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་གྱི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།

One who is extremely skilled in the application of refuting the treatises of others, and who is adorned with virtuous dharmas, should compose a treatise. Alternatively, it is a bodhisattva or an emanation through the power of compassion appearing as a Buddha to the world; except for one composed by such a being, any other composition would be purposeless. Why was this Compendium of the Secrets of the Body, Speech, and Mind of All Tathāgatas taught? It is because it is for the sake of including all families and for the sake of including the supreme family. This is because it is said, "In this maṇḍala of the Guhya-samāja of all Tathāgatas, even those who have committed the five crimes of immediate retribution and so forth will attain the unsurpassed supreme [attainment]," and because it is stated that "this secret meaning is not common to all." If one asks, "Does the phrase 'all families' also include those whose lineage is severed and so forth? If that were the case, would the teaching of the Blessed One on the four truths, the perfections, and so forth, not become purposeless?" It is not so, because it is for the sake of becoming the supreme family. If one then asks, "In that case, would the training of the supreme family and the training of all families not be mutually exclusive?" It is not so, because it is the vessel for the eighty-four thousand heaps of dharma. If one then asks, "In that case, would it not become a vehicle for all vehicles rather than the supreme vehicle?" It is not so.

ཐེག་པ་ནི་གཉིས་དང་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གསང་བ་ལས་མི་འདའ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དོན་ཡོད་#པར་འགྱུར་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་རང་གི་རིགས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའམ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ཞེས་རྟོག་གྲང་ན། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་རིགས་ངེས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། རིགས་མ་ངེས་པར་ནི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རང་གི་རིགས་ཀྱི་#བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་ཆོས་ཀྱིས་#བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཅིག་བསྐྱེད་དམ། ས་བོན་གཅིག་གིས་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་ཅེ་ན། ས་བོན་ཐམས་ཅད་གཅིག་གིས་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་མ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྐྱེན་ཅན་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསོས་འདེབས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསོས་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ས་བོན་ཉིད་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་མའི་སྐྱོན་ཉིད་#དུ་འགྱུར་རོ། ། ལུང་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསང་བ་མཆོག་གི་ཕྱིར། ས་བོན་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།

The vehicles are not two or three. Why is that? Because they do not transcend the secret body, speech, and mind of all the Tathāgatas, and all sentient beings also possess that same nature. If one asks, "In that case, the Blessed One’s teaching of the Wheel of Dharma of the Four Truths and so forth would be purposeless, just as before," it is not so; for all sentient beings abide within their own respective lineages (gotra). If one wonders whether this so-called "lineage" arises from conditions or is due to the nature of phenomena (dharmatā), it does not arise from conditions, because it is endowed with all conditions. If one then asks, "In that case, the lineage would not be fixed, but would instead be unfixed," it is because it is produced by its own lineage. Regarding this "production by its own nature," does one seed produce one [result], or does one seed produce all? It is not that all seeds are produced by one, because that would result in the conditions being unfixed, everything arising from everything, and the conditions themselves being purposeless. If one asks, "Is it not so that here all seeds are merely nurtured by all conditions?"—nurturing does not mean that the seed itself falls under the power of other conditions, for that would result in the aforementioned faults. If one then asks, "Since the scriptures state, 'Because of the supreme secret of the Tathāgata, the seeds become one,' does this not mean that everything exists by way of the nature of phenomena (dharmatā)?"—it is not so.

འདི་ལས་དང་པོ་པ་འམ། ས་ལ་གནས་པ་ཡིན། ས་ལ་གནས་པའི་དབང་དུ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། གནོད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ནི་འཇུག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ན། རིགས་གཅིག་པ་ལྟར་གྱུར་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང་#ས་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་(གསད་པའི་,གསང་བའི་)མཆོག་ལ་གནས་པའམ། སོ་སོ་རང་རང་གི་ལམ་ལ་གནས་ཤེ་ན། དང་པོ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཀྱིས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ནི་རང་གི་ཚིག་གིས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚིག་གི་བླང་དོར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའམ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་གསང་བ་མཆོག་ལ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་#དང་། རང་གི་ལམ་ལ་གནས་ཞེས་པ་ཡང་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ཆེན་པོར་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཐེག་པའི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་གཉིས་པ་#ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གསུམ་དང་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡིན་ནོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པ་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དང་། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ལྷ་དང་ལྷ་མོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བསལ་#བའོ། ། གསང་བ་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་།

Is this for a beginner or for those who abide on the levels? It is intended in terms of those who abide on the levels, for whom there is not the slightest harm. If it were according to the latter position, they would not even enter [the path], so what need is there to mention becoming of one lineage? However, if one asks whether all those who abide on the levels abide in the supreme secret or abide on their own respective paths: it is not the first case, because it would be harmed by time. It is not the latter case, because it would be harmed by one's own words. Why is that? Because the accomplishment of enlightenment is achieved through the three incalculable eons without the acceptance or rejection of words. As for the statements, "All abide in the supreme secret" and "Abide on their own paths," these are mutually exclusive. Therefore, if one asks whether this [latter] should be adopted, it is not so; for all those who abide on the levels practice the generation stage and are prophesied into the great secret of all the Tathāgatas. If one asks whether, in that case, there would be no distinction between vehicles, it is not so, because the second [distinction] exists. This "two" is also due to the distinction between the three and the two. Those who follow the Mahāyāna sūtras, having manifested the ultimate nature of phenomena, clarify appearances as mere illusion and [the path] with effort as the maṇḍala of gods and goddesses. Those who abide in the Guhyasamāja maṇḍala [abide in] the ultimate truth and...

ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་འབའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོར་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ཙམ་འདི་ཅི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་པ་འམ། ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་རྟོག་གྲང་ན། རེ་ཞིག་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟླས་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལས་མཐུན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་མཐུན་པར་སྣང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་འདི་#བླང་བར་བྱ་བ་མ་#ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོར་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ཙམ་འདི་#དམན་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་ན་ནི་མི་འདོད་པ་མེད་དོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། རྟོག་པ་དང་དབང་པོ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཡང་སྣང་ངོ་། ། དངོས་པོ་ལྷའི་སར་#སྣང་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འཁྲུལ་པའི་དངོས་#པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟོག་པའི་#དུས་ན་དེར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གིས་གང་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་དོན་ལ་མི་སླུ་#བར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། དཔེར་ན་དུ་བ་ལས་མེ་དཔོག་པ་བཞིན་ནོ། ། ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་རྟོག་#པའི་དུས་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དོན་ལ་སླུ་#བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་བཞིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་འདི་ཡང་ཕྲད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།

This is because one partakes exclusively in the correct conventional (tathyasaṃvṛti). If one wonders whether this appearance of things as mere illusions is a correct conventional or a false conventional (mithyāsaṃvṛti), it is first of all not a correct conventional, because it is excluded by its opposite. Nor is it a false conventional, because it appears in a consistent manner to everyone. Furthermore, this so-called appearance of things as the maṇḍala of deities is not a false conventional, because it is not accepted [as such]. Nor is it a correct conventional, because it does not appear in a consistent manner to everyone. If it is argued that, therefore, this should not be accepted, it is not so. If this appearance of things as mere illusions appears as a correct conventional even to the inferior, there is no objection; but what certainty is there that it appears as a correct conventional to everyone? That which is called a "false conventional" is simply delusion (bhrānti). In this regard, even what is called "delusion" appears correctly to those without conceptual thought or sensory faculties. The appearance of things as the level of the deities is not like that, because there exists a non-delusory reality, and because it appears as such at the time of conceptualization. That which, for whomsoever it abides, does not deceive regarding the object is a correct conventional, just as, for example, inferring fire from smoke. A false conventional, however, deceives regarding the object because it does not abide at the time of conceptualization, just as a rope [appearing as] a snake. This generation stage (utpattikrama) also serves to bring about [realization], and...

མི་སླུ་#བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགྱུར་རོ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་དང་། མ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ནི་སླུ་བར་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པས་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བར་གནས་པའོ། ། དེ་བས་ན་མདོ་སྡེའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་གསུམ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྒོར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་འབའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་གཉིས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ། #། དུས་ཀྱིས་གསལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡིན་ནོ། ། རང་གི་#ཚིག་གིས་གསལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དགོས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་འདུལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་ཅན་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་ཞེ་སྡང་ཅན་རྣམས་ནི་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་གི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་གཏི་མུག་ཅན་རྣམས་ནི་གཏི་མུག་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཏི་མུག་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །

Because it is non-deceptive, it is the correct conventional. Erroneous cognition and non-erroneous cognition are mutually exclusive and exist in contradiction, as one is deceptive and the other is non-deceptive. Therefore, bodhisattvas who follow the Sūtra vehicle abide in three: the ultimate truth, the correct conventional, and the false conventional. Bodhisattvas who have entered the gateway of Mantra, however, engage only in the ultimate truth and the correct conventional; thus, there are two vehicles. It is not clarified by time, because of the distinction between those in training and those beyond training. Nor is it clarified by its own words, because both [the ultimate and conventional] exist. Therefore, this [Mantra vehicle] is indeed to be adopted. It is not without purpose, because it serves to discipline sentient beings who possess attachment and so forth. Since sentient beings with attachment follow the dharma of great attachment, the Tathāgatas teach the Dharma by way of attachment. Since sentient beings with aversion follow the dharma of great aversion, the Tathāgatas teach the Dharma by way of aversion. Since sentient beings with delusion follow the dharma of great delusion, the Tathāgatas teach the Dharma by way of great delusion.

སེམས་ཅན་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་ནི་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#ང་རྒྱལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་ཕྲག་དོག་ཅན་རྣམས་ནི་ཕྲག་དོག་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྲག་དོག་གི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་རྒྱུད་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱུད་འདི་ནི་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོ་དང་། དུས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། འདིའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་གང་དགོས་པ་ནི་#གང་དགོས་པའི་དགོས་པ་ནི་གང་། འབྲེལ་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ནི་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཇི་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་ནི་དགོས་པའོ། ། རྗོད་#པར་བྱེད་པ་དང་དགོས་པ་ནི་གང་ལ་གང་ཞིག་རག་ལས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རག་ལས་པའི་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། ། བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པའོ། ། ཡང་ན་ལམ་ལ་གནས་པར་#བྱེད་པ་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ལ། དེས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན་#དགོས་པའོ། ། ཡང་ན་ཐུན་མོང་དང་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་དང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དགོས་པ་དང་#དགོས་པའི་དགོས་པར་གོ་རིམ་#བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

Sentient beings who possess pride follow the dharma of great pride; therefore, the Tathāgatas teach the dharma by way of pride. Sentient beings who possess envy follow the dharma of great envy; therefore, the Tathāgatas teach the dharma by way of envy. Because it accomplishes the welfare of all sentient beings through such marvelous and great conduct, it is a "Great Tantra" (Mahātantra) as it possesses great purpose. Because this marvelous tantra possesses great conduct, great time, and so forth, it is called a "Great Tantra." What is the subject matter (abhidheya), what is the purpose (prayojana), what is the purpose of the purpose (prayojanaprayojana), and what is the connection (sambandha)? The subject matter is the Secret Assembly of all the Tathāgatas, together with the path and its result. The purpose is the conceptualization of the result, together with the path, exactly as it is. Because the expression and the purpose are dependent upon one another, there is a connection of dependence. The purpose of the purpose is the perfect accomplishment of one's own welfare and the welfare of others. Alternatively, abiding on the path is the purpose, and the attainment of the result through that is the purpose of the purpose. Alternatively, the common and supreme siddhis and the two types of welfare for oneself and others are to be applied respectively as the purpose and the purpose of the purpose. In order to explain that very subject matter and so forth in detail:

དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དཔལ་ནི་དཔལ་ཏེ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དཔལ་དེ་དང་ལྡན་པས་ན་# དཔལ་ལྡན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཙུན་མོའི་ཚོགས་དང་རྣམ་པར་རོལ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྒྱུད་དོ། ། རྒྱུད་དེ་ཉིད་རྒྱལ་པོ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་#ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་རྣམ་ཕྱེ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མཐའ་དྲུག་གི་ནི་འཆིང་བས་བཅིངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་མཐའ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རིག་པ་དང་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། ། འདི་ནི་མཐའ་སྟེ། འཁོར་བའི་གཡང་ས་དང་ཉེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཐའ་ཡང་ཡིན་དྲུག་ཀྱང་ཡིན་པས་#འདི་ནི་མཐའ་དྲུག་གོ། ། མཐའ་དྲུག་ཀྱང་#ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆིང་བས་བཅིངས་པ་#ཡང་ཡིན་པས་མཐའ་དྲུག་གི་འཆིང་བས་བཅིངས་པའོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོར་མ་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་དམན་པར་གྱུར་ཞེས་པའོ། ། དེ་བས་ན་མཆོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་དེ་ནི་དམན་པར་གྱུར་པའོ། ། གང་དམན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྨད་དུ་#བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་གནས་པའོ། ། གང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་གནས་པ་#དེ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལོག་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། མདོ་དག་ལས་ཀྱང་།

Regarding the phrase "The Glorious King of Tantras" and so forth: "Glorious" (śrī) refers to the glory, which is the Great Vajradhara. Because he possesses that glory, he is "Glorious," meaning the Tathāgata sporting with the assembly of consorts. That very [state] is the tantra of the non-dual union of method and insight. That tantra itself is the "King," because it is explained as being the most clearly distinguished among the Yoga Tantras. If one asks, "Will all sentient beings also come to possess such a dharma?" it is said: "Bound by the fetters of the six extremes," and so forth. Here, the "six extremes" are the six types: attachment, aversion, pride, views, doubt, and ignorance. These are "extremes" because they are in close proximity to the abyss of saṃsāra. Since they are both extremes and six, they are the "six extremes." Being the six extremes, they are also "bound by fetters," thus "bound by the fetters of the six extremes." If one asks, "What happens because of that?" it says, "Not having become a king," which means "having become inferior." Therefore, not having become supreme is to have become inferior. Whoever has become inferior does not abide in the marvelous conduct. Whoever does not abide in the marvelous conduct is not within the marvelous sphere of activity. Whoever is not within the marvelous sphere of activity does not possess its fruit. Whoever does not possess its fruit will come to possess a perverted fruit. As it is also said in the sūtras:

སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མ་རིག་པ་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་འབྱུང་ངོ་། ། འདུ་བྱེད་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་འབྱུང་ངོ་། ། མིང་དང་གཟུགས་ལས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ངོ་། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་ནི་རེག་པ་འབྱུང་ངོ་། ། རེག་པ་ལས་ནི་ཚོར་བ་འབྱུང་ངོ་། ། ཚོར་བ་ལས་ནི་སྲིད་པ་#ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་ལས་ཀྱང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཙུན་མོ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པའོ། ། སེམས་ཅན་ལོག་སྲེད་ཅན་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་རབ་ཏུ་བརླག་གོ། ། ཀུན་དུ་བརླག་གོ། ། ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་བརླག་གོ། ། འདི་དག་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། ། འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལྷུར་ལེན་པའོ། ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་སྤངས་པའོ། ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐའ་དྲུག་གི་#འཆིང་བས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲས་ཡུལ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྒྱལ་བའི་སྲས་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཏེ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཞེས་པ་འདིས་ནི་འཁོར་བ་པའི་#ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་སྦྱར་རོ། །

O Great Being, from ignorance arise the formative factors (saṃskāra). From the formative factors arises consciousness (vijñāna). From consciousness arise name and form (nāmarūpa). From name and form arise the six sense bases (ṣaḍāyatana). From the six sense bases arises contact (sparśa). From contact arises feeling (vedanā). From feeling arise existence (bhava) and so forth. Furthermore, it is said: "O Great Being, the Tathāgata’s enjoyment of the consort is a marvelous conduct. Sentient beings with perverted cravings do not abide in the conduct of the Tathāgata because of their attachment, aversion, and so forth, for these beings abide in the extremes of the afflictions (kleśa). Alas, these beings are utterly ruined! They are completely ruined! They are utterly and completely ruined! These are those who grasp at the phenomena of saṃsāra. These are those who are devoted to the afflictions. These beings have abandoned the marvelous conduct. These beings have abandoned all the accomplishments (siddhi) of the Tathāgata." If one asks, "Is it not the case that this is not the domain of all because it is bound by the fetters of the six extremes?" it is not so. Therefore, it is stated: "It is the domain of the Sons of the Victors." The "Victors" (jina) are the Buddhas, such as the Great Vajradhara and others. The "Sons of the Victors" (jinaputra) are the sons of the Victors, such as Maitreya and others. By the phrase "it has become their domain," it is connected to the meaning that it is not the domain of those in saṃsāra.

ཡུལ་དུ་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་དུ་ཡོད་ཅེས་པའོ། ། གང་ལ་སྤྱོད་ཅེ་ན། དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བཤད་པ། རྒྱལ་བའི་འདུས་པ་#གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱལ་བའི་འདུས་པ་ནི་རྒྱལ་བ་འདུས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཙུན་མོའི་ཚོགས་དང་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའོ། ། དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་རྒྱས་བཏབ་ཅེས་སྨོས་#ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀུན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། དེས་རྒྱས་བཏབ་ཅེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦས་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་དག་གི་དོན་ཡང་དོན་#འདི་སྐད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་གསང་བར་དགོངས་སོ། ། གལ་ཏེ་གསང་བ་ཞིག་ཡིན་ན། ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོག་#པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀླུ་སྒྲུབ་ལས་རྙེད་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལེགས་པར་ལུང་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལས་རྙེད་པ་བཤད་ཅེས་སྦྱར་རོ། ། ཡང་ན་དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་རྒྱལ་གྱི་དཔལ་ནི་སྐུ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དཔལ་དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དཔལ་ལྡན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། རིམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་རྒྱུད་ནི་རྒྱུད་རྒྱལ་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པའོ། ། ཡང་ན་དཔལ་ལྡན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། །

Regarding the phrase "become the object," it means that these [beings] are there to be enjoyed. If one asks, "What is it that is enjoyed?" it is explained as "the glorious King of Tantras." To clarify what that is, it says, "the assembly of the Victors." The "assembly of the Victors" refers to the gathering of the Victors, which is the union of the Tathāgatas with the assembly of consorts. Why is it that this very [tantra] has not become the object of all sentient beings? It is because it says, "sealed by all the Buddhas." "All the Buddhas" refers to the Great Vajradhara and so forth. "Sealed by them" means it is hidden from everyone. The meaning of these [words] is shown as follows: this application of the non-dual method, the marvelous conduct of the Tathāgatas, is intended to be extremely secret and not common to the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and others. If one asks, "If it is secret, would it not then be impossible for anyone to realize it in any way?" it is not so; therefore, it says, "obtained from Nāgārjuna." This should be connected to the statement that it was explained as having been obtained from the Bodhisattva Nāgārjuna, who was excellently prophesied. Alternatively, "glorious" (śrī) in "the glorious King of Tantras" refers to the three bodies (kāya). That which possesses the means to attain that glory is "glorious," namely the generation stage (utpattikrama) and the completion stage (niṣpannakrama). The tantra that primarily teaches these two stages is the "King of Tantras," which is the Guhyasamāja of all the Tathāgatas. Alternatively, "glorious" refers to the Tathāgatas themselves.

དེ་དང་གང་ལྡན་པ་ནི་དཔལ་ལྡན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་ཉིད་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། ཡང་ན་དཔལ་ལྡན་ཡང་ཡིན་རྒྱུད་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་རྒྱལ་ཏེ། གང་ལ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་རྣམ་ཕྱེ་སྟེ། གང་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་#སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དོ། ། གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པས་ཞུས་པའི་རྒྱུད་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་དེས་གསལ་བར་བཤད་པ་སྟེ། སྒྲ་དང་དོན་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བྱས་ཤེའོ#། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐའ་དྲུག་གི་ནི་འཆིང་བས་བཅིངས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ལ་མཐའ་དྲུག་གི་འཆིང་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་མཐའ་དྲུག་གི་འཆིང་བས་བཅིངས་ཀྱང་ཉེ་བར་གདགས་པ་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། བློ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲས་ཡུལ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། རྒྱལ་བའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཞེས་པས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར། ། ཞེས་པས་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །

One who possesses that is the "Glorious One," the Great Vajradhara. It should be understood that this very [tantra] was spoken by him, and thus it is the "King of Tantras." Alternatively, because it is both glorious and a tantra, it is the "Glorious King of Tantras." That which possesses the means for attaining the accumulations of merit and wisdom is so called. That very [tantra] is clearly distinguished by the Yoga Tantras. A tantra that primarily teaches meditative absorption (samādhi) is a Yoga Tantra. What are these? They are the Jñānavajrasamuccaya and others, which were requested by the Tathāgatas, Maitreya, and so forth. "Clarified by that" means explained clearly by that, such that all words and meanings are expanded. Why is the Guhyasamāja of all the Tathāgatas expanded by the Yoga Tantras? It is said: "Bound by the fetters of the six parameters." That which possesses the fetters of the six parameters is so called. If one asks, "Even if it is bound by the fetters of the six parameters, should it not be designated [as such]?" [the answer is that] it will be understood by those of inferior intellect; therefore, it is said, "It is the domain of the Sons of the Victors." By saying "the domain of the Victors," it is shown that it is to be understood by the Great Vajradhara and others. By saying "the domain of the Sons of the Victors," it is shown that it is to be understood by the Bodhisattvas, such as Maitreya and others.

རྒྱས་#སྲས་ཡུལ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱལ་སྲས་(གྱི་,ཀྱི་)ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཁོ་ནའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ནི་གཞན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའོ། ། མཐའ་དྲུག་གི་ནི་འཆིང་བས་བཅིངས། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཚིག་སྟེ། བཤད་པ་བཞི་ཡི་འཆིང་བས་བཅིངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་གིས་བཅིངས་པ་ཡང་གང་ཡིན་#ཞེ་ན། རྒྱལ་བའི་འདུས་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་མཐའ་དྲུག་གི་འཆིང་བས་བཅིངས་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། རྒྱལ་བའི་འདུས་པ་ཡང་སྒྲའི་རྣམ་པ་བཅིངས་སམ། དོན་གྱི་རྣམ་པ་བཅིངས་ཞེས་རྟོག་#གྲང་ན། སྒྲའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིམ་གཉིས་གནས་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་ཅེའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་ཅེས་པ་ཡང་མི་གདུག་#སེམས་དང་བཅས་པ་འམ། སྙོམ་ལས་དང་བཅས་པ་#ཡིན་ཞེས་རྟོག་གྲང་ན། ཕྱོགས་གཉི་ག་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་བསལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཀླུ་སྒྲུབ་ལས་རྙེད་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སུས་ཀྱང་རྙེད་པར་#མ་གྱུར་པ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ལས་རྙེད་ཅེས་སྦྱར་རོ། ། འདི་དག་གི་དོན་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ།

Regarding the phrase "the domain of the Sons of the Victorious Ones," this does not mean that it is exclusively the domain of the Sons of the Victorious Ones; rather, it means that it is the domain of the Sons of the Victorious Ones alone. By this, those who possess other [qualities] are excluded. The phrase "bound by the fetters of the six parameters" is an illustrative expression; one should also understand it to mean "bound by the fetters of the four explanations," and so forth. If one asks what it is that is bound by these, it says, "the assembly of the Victorious Ones." This should be construed as: "the Secret Assembly of all the Tathāgatas is bound by the fetters of the six parameters." If one wonders whether this "assembly of the Victorious Ones" is bound in terms of the form of the words or bound in terms of the meaning, it is not bound in terms of the form of the words. Therefore, it says, "sealed by the two stages." This means it is sealed by both the generation stage and the completion stage. If one wonders whether the Tathāgatas' sealing [of this] was done with a malicious intent or with indolence, both of these positions are to be rejected, as neither is acceptable. If one asks, "Is this not realized by everyone?" it says, "obtained from Nāgārjuna." This should be construed as: "this Secret Assembly of all the Tathāgatas, which no one else had obtained, was obtained from the master Nāgārjuna." The meaning of these points is shown as follows:

སྣོད་དང་སྣོད་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་གསང་#བའི་དོན་དུ་#མཐའ་དྲུག་གི་འཆིང་བས་བཅིངས་པའོ། ། གང་མཐའ་དྲུག་གི་འཆིང་བས་བཅིངས་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ། ། གང་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཚོགས་དང་སློབ་མའི་གང་ཟག་གིས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་ཚོགས་དང་སློབ་མས་རྙེད་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲུལ་པ་ལས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་#སྤྲུལ་པ་ལས་རྙེད་པ་དེ་ནི་ཀུན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་དབྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱི་དང་#ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པ་ལས་ཀྱང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དེ་ཉིད་#ཕྱི་དང་ནང་གི་དབྱེ་བས་རྒྱུའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ལམ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། དཔེ་ལ་སོགས་པའི་ཟབ་པ་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལེགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུད་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ངེས་པའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ཏེ།

Having distinguished between those who are suitable vessels and those who are not, the secret meaning is bound for those who are unsuitable by the fetters of the six parameters. That which is bound by the fetters of the six parameters becomes the domain of the Sons of the Victorious Ones. That which has become the domain of the Sons of the Victorious Ones is not found by those who are merely members of the assembly or by ordinary disciples. That which is not found by the assembly or the disciples is found through the Yoga Tantras and the emanations of the Bodhisattvas. That which is found through the Yoga Tantras and the emanations of the Bodhisattvas is because it is not common to all. Because it is not common to all, the lineages are distinguished. If one asks how the Yoga Tantras are explained: all the Tathāgatas have attained manifest, perfect enlightenment by way of the outer and inner manifest enlightenments; therefore, they also teach manifest enlightenment in the Tathāgataguhyasamāja. In order to properly teach that very manifest enlightenment of the Tathāgataguhyasamāja through the distinctions of outer and inner—as the causal manifest enlightenment, the path, the result, and the marvelous, profound manifest enlightenment through examples and so forth—the Abhisambodhi Tantra was spoken. The Tathāgatas, in the definitive sense, rely upon the bodhicitta.

སངས་རྒྱས་པས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་དེ་ཉིད་བསྟོད་#པས་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལས་མི་འདའ་ལ། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ཆོས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་ནི་གསང་བ་འདུས་པ་ནས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་#གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བྱམས་པས་ཞུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་མི་འདའ་ལ། དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསང་བའི་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་#སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ལས་མི་འདའ་ལ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ནི་དཔལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་ཞུས་པ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྒྱུད་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ལས་མི་འདའ་ལ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ནི་སྤྱོད་པ་མཆོག་གི་རྒྱུད་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཐོབ་པ་དང་རྩོལ་བ་དངོས་གྲུབ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་མི་འདའ་ལ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ནི་དངོས་གྲུབ་སྟོན་#པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དབང་དང་དམ་ཚིག་ལས་མི་འདའ་ལ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ནི་དམ་ཚིག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་འབྱེད་པའི་རྒྱུད་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་#ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་མི་འདའ་ལ།

In order to clarify that very reality by praising it, the Buddha also taught the Caturdevīparipṛcchā-bodhicitta-tantra from among the kings of tantras. All tathāgatas do not transcend the nirmāṇakāya, and the six-limbed yoga—the method for accomplishing the suchness and the dharma of the nirmāṇakāya—was taught in the Guhyasamāja. To clarify that, the Maitreyaparipṛcchā-uttaratantra was taught. The tathāgatas do not transcend the four modes of explanation, and for the purpose of clarifying those, the Guhyatantra-vajramālā was taught. The tathāgatas do not transcend teaching the dharma to sentient beings through the power of great compassion, and the tantra that clarifies that is the Jñānavajrasamuccaya-tantra requested by the glorious Vajrapāṇi. The tathāgatas do not transcend marvelous conduct, and the tantra that clarifies that is the Caryāmelāpaka-tantra. The tathāgatas do not transcend the two types of accomplishments: attainment and effort, and the tantra that clarifies that is the Siddhinirdeśa-nāma-tantra. The tathāgatas do not transcend empowerment and samaya, and the tantra that clarifies that is the Samayatattvaviniścaya-tantra. The tathāgatas do not transcend the generation stage and the completion stage of deity yoga.

དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ནི་རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོའི་རྒྱུད་གསུངས་སོ། ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གསང་བ་འདུས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་བཏབ་པ། ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ། ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བ། ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ་བས་མཆོག་ཏུ་དམ་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་#དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་#རྣམས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པའི་ཊཱི་ཀཱ་#དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་པདྨའི་མན་ངག་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར། གསང་སྔགས་སྐུ་ནི་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་#བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྐུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ལ། སྔགས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རིམ་པ་དང་པོ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་#ནི་གཉི་ག་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཡང་གཟུང་བར་བྱའོ། ། རིམ་པ་དང་པོ་ཞེས་སྨོས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་དང་པོ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན་འདི་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་ཐུན་མོང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རིམ་པ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཉིད་དོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

The tantra that clarifies this is the Vajratīkṣṇa-tantra. Therefore, the Guhyasamāja, the secret assembly of the body, speech, and mind of all the tathāgatas, is thoroughly sealed by the yoga-tantras. Because it is extremely profound, extremely marvelous, and extremely difficult to realize, and because it is the domain of those who have become supreme and sublime—difficult even for all the buddhas and bodhisattvas to find—it should be understood by those who follow through faith and those who follow through the Dharma by relying upon the yoga-tantras, the commentary of the bodhisattva Maitreya, and the pith instructions of the bodhisattva Padma. Having thus shown the commitment to explain, I shall now briefly teach the meaning of suchness. For that reason, it says: "It thoroughly accomplishes the mantra-body," and so forth. "Accomplishing the body" refers to the generation stage (utpattikrama), and "accomplishing the mantra" refers to the first stage; thus it is so called. The term "stage" (krama) should be applied to both. By this, the generation stage is also to be included. One might ask: "Was it not already called the 'first stage'? Why then is it called the 'first' for both?" This is said in reference to the completion stage (niṣpannakrama) alone, and not in common with the generation stage. If one asks what this "first stage" is, it is the vajra-recitation itself. In order to express the second stage:

སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཙམ་ཞིག་ནི། ། རིམ་པ་གཉིས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཞེས་པ་སེམས་ལ་དམིགས་པས་ན། སེམས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། གང་གི་སེམས་ཡུལ་དུ་བྱས་པས་ན། སེམས་ལ་དམིགས་པའོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་ལྟོས་#པའི་རིམ་པ་གཉིས་སོ། ། ཙམ་ཞེས་པ་ནི་དགག་པ་སྨོས་པ་སྟེ། སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཙམ་ཞིག་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་རིམ་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་བསྟན་པ་ནི། ། ཡིད་དང་རིམ་པ་གསུམ་པའོ། ། ཞེས་པ་གང་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་རྫུན་པར་སྣང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་#བདེན་པས་ན་བདེན་པའོ། ། རིམ་པ་#གཉིས་པ་ལ་ལྟོས་#ནས་འདི་རིམ་པ་གསུམ་པའོ། ། འདིས་ནི་ཅིག་ཅར་གྱིས་འབྱུང་བའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་གཟུང་ངོ་། ། དེ་ནས་རིམ་པ་བཞི་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དག་པ་ནི། ། རིམ་པ་བཞི་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཞེས་པ་#རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ། རིམ་པ་བཞི་པའོ། ། རིམ་པ་བཞི་པའི་དུས་སུ་ནི་བདེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་#བདེན་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་སྐུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་ནས་རིམ་པ་ལྔ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་#གཉིས་སྦྱོར་#གང་ཡིན་པ། ། ཟུང་འཇུག་ཅེས་བྱ་ལྔ་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་།

"Merely focusing on the mind is called the second stage." Because one focuses on the mind, it is "focusing on the mind." Since the mind is taken as the object, it is "focusing on the mind." "The second stage" refers to the second stage in relation to the stage of vajra recitation. "Merely" is a restrictive term; it means that the second stage is merely the focusing on the mind and nothing else. Then, in order to teach the third stage: "The teaching on conventional truth is the mind and the third stage." That which appears falsely, produced by causes and conditions, is the conventional. Because it is true from the perspective of that conventionality, it is "truth." In relation to the second stage, this is the third stage. By this, the illusory body that arises instantaneously is to be understood. Then, in order to teach the fourth stage: "The purification of conventional truth is called the fourth stage." Through the power of the "total apprehension" and "subsequent dissolution," this illusory body, which is naturally pure, is the clear light; this is the fourth stage. At the time of the fourth stage, one abides in the manner of the two truths: thus, the state of meditative equipoise is the ultimate truth, and the body attained subsequent to that is the conventional truth. Then, in order to teach the fifth stage: "The union of the two truths is called 'integration'; it is the fifth." This is stated; it refers to the ultimate truth and—

ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་འདི་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་རིམ་པ་ལྔ་པའོ། ། དེ་ནས་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་ཆེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་མཆོག། ཅེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འདི་ནི་སྒྲུབ་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་གྲུབ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་དོན་བསྡུས་པའོ། ། ཞེས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ལས་མི་འདའ་ལ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འདི་ཡང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པའོ། ། ཡང་ན་རྒྱུད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པའོ། ། དེའི་ཡན་ལག་ནི་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། ། ལམ་ནི་#རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ལམ་མོ། ། སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བུམ་པའི་དབང་དང་། གསང་བའི་དབང་དང་། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དང་། དབང་བཞི་པའོ། ། གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ#། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་#ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གྲོགས་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གཉིས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་#པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།

This realization of the inseparability of the two aspects of relative truth is the union, the fifth stage. Then, in order to demonstrate the greatness of the sādhana, it says: "This is the supreme sādhana." This generation stage and completion stage are the supreme of all sādhanas. Why? Because they serve as the cause for the two types of accomplishments (siddhi). "The condensed meaning of all tantras" means that the tantras of all the tathāgatas do not transcend the two: the path and the result. Since this generation and completion stage also possess both the path and the result, it is the condensed meaning of the tantras. Alternatively, "tantra" refers to the Guhyasamāja of all the tathāgatas. Its branches include the Questions of the Four Goddesses and so forth. The condensed meaning of those is the path together with the result. The path is of two types: the path that ripens and the path that liberates. The path that ripens is of four types: the vase empowerment, the secret empowerment, the wisdom-knowledge empowerment, and the fourth empowerment. The path that liberates is of four types: the meditative absorption of suchness and its companion, conduct. The meditative absorption of suchness is twofold: the generation stage and the completion stage. The completion stage is fivefold: vajra recitation and so forth. Conduct is threefold: with elaboration, without elaboration, and utterly without elaboration. The result is twofold: ...

འབྲས་བུ་གནས་སྐབས་པ་དང་། འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་འབའ་ཞིག་པ་ནི་འབྲས་བུ་གནས་སྐབས་པའོ། ། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ནི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་པའོ། ། སྔགས་དང་སེམས་དང་ལུས་དང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། མདོར་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནམ་དེ་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ཡང་རྒྱུད་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ནི་རིགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བའི་གང་ཟག་དང་#། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དོན་མཐའ་དག་ལ་གཞོལ་བའི་གང་ཟག་གོ། ། #རེ་ཞིག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དོན་མཐའ་དག་ལ་གཞོལ་བའི་དབང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་མའི་སྐྱོན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་གོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་འདིས་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་#པོའི་གང་ཟག་གཉི་ག་གཟུང་#བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་དག་གིས་#ནི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་རྒྱུད་ཀྱི་མཐའི་ཡི་གེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་ནས་མཐའ་དྲུག་ལ་འཇུག་གོ། །

There are the provisional result and the ultimate result. The mere common accomplishments (sādhāraṇa-siddhi) are the provisional result; the supreme accomplishment (anuttara-siddhi) is the ultimate result. These are the condensed meaning of the tantras of all the Tathāgatas. The passage beginning with "Mantra, mind, and body" has already been explained. If one asks: "Is this 'condensed meaning' the very same meaning that appears below, or is it something else?" It is not the former, because it would be redundant. If one asks: "Is it the latter, because it is stated as 'the condensed meaning of this very tantra'?" It is not so, because there are two types of individuals: those of sharp faculties who understand through a mere mention of the head, and those of dull faculties who are intent upon the full extent of the meaning. For the time being, this is not for the sake of those of dull faculties who are intent upon the full extent of the meaning, because that would result in the aforementioned fault. This is composed for the sake of those of sharp faculties who understand through a mere mention of the head. Why is that? Because those of sharp faculties understand by that much alone and do not engage with the vast meaning. Therefore, by this extensive explanation of the meaning of the Guhyasamāja of the Tathāgatas, both individuals of sharp and dull faculties will be encompassed. By these, the condensed meaning has been shown. Then, in order to understand the letters at the end of the tantra, having understood them, one enters the six parameters (ṣaṭkoṭi).

ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐའ་དྲུག་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ན་མཐའ་དྲུག་ལ་འཇུག་པ་ཞེའོ#། ། མཐའ་དྲུག་པོ་འདི་ཡང་གང་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ནི་མཐའ་རྣམ་པ་དྲུག་ལས་མི་འདའོ། ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཐའི་#ཡི་གེ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བཤད་པ། ཇི་སྲིད་ཡ་ར་ལ་ཧའི་བར། ། ཀ་ག་གྷ་མཐའ་ན་ཛའི་མཐའ། ། ད་དྷའི་མཐའ་དང་མ་མཐར་བཅས། ། ཞེས་པ་འདི་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་གི་མཐའི་ཡི་གེའོ། ། འདི་དག་ནི་དཔལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་གི་མཐའི་ཡི་གེ་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་མིང་གི་མཐའི་ཡི་གེ་ནི་འདི་དག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཨ་ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་། ཙ་ཚ་ཛ་ཛྷ་ཉ། ཊ་ཋ་ཌ་ཌྷ་ཎ། ཏ་ཐ་ད་དྷ་ན། པ་ཕ་བ་བྷ་མ། ཡ་ར་ལ་ཝ། # ཤ་ཥ་ས་ཧ་ཀྵཿབྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀའི་མཐའ་ཅན་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཧའི་མཐའ་ཅན་གྱི་བར་དུ་ཡང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ནི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། ཡང་ན། ཇི་སྲིད་ཡ་ར་ལ་ཧའི་བར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཡང་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྡོ་རྗེ་རྒྱན་གྱི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་སྦྱོར་བས། ། འཁོར་ལོ་བཞི་ནི་འགྲུབ་པ་ཡིན། །

It is said: "Because it engages with the six limits, it is called 'Engaging with the Six Limits'." If one asks, "With what do these six limits engage?" they engage with the great Guhyasamāja tantra of the Tathāgatas and so forth. Why is that? Because all the tantras of the Tathāgatas do not transcend the six types of limits. Therefore, one should understand the syllables of the limits of the Tathāgatas' tantras. Regarding that, it is explained: "As far as ya, ra, la, and ha, The ends of ka, ga, gha, and na, The ends of ja, da, dha, and together with the end of ma— These are the syllables of the ends of the names of the Yoga tantras." Furthermore, from the Śrī-jñānavajrasamuccaya: "Blessed One, what are the syllables of the ends of the names of the Yoga tantras?" The Blessed One replied: "Maitreya, the syllables of the ends of the names of the Yoga and Mahāyoga tantras are limited to these: a ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma, ya ra la va, śa ṣa sa ha kṣaḥ. The Bodhisattva Mahāsattvas ending in ka are thirty-two. Likewise, up to those ending in ha, there are also thirty-two. Therefore, the Yoga and Mahāyoga tantras are seventy-two thousand." Alternatively, by the phrase "as far as ya, ra, la, and ha" and so forth, the āli and kāli (vowels and consonants) are also to be included. As it is said in the Vajrālaṃkāra-tantra: "By the union of the āli and kāli, the four wheels are accomplished."

ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་བཞི་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། འཁོར་ལོ་བཞི་ལས་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་#པ་དང་། སེམས་ལ་དམིགས་པ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། #། འོད་གསལ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ལས་ཀྱང་། སྙིང་གི་དབུས་ན་མི་ཤིགས་པ། ། འབར་བ་མར་མེའི་རྩེ་ལྟར་འབར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གཞན་ལས་ཀྱང་། འཁོར་ལོ་ས་བོན་འོད་ཟེར་ལས། ། རྡོ་རྗེ་#བཟླས་དང་སེམས་ལ་དམིགས། ། སྒྱུ་མའི་#འོད་གསལ་ཟུང་དུ་འཇུག། ཐམས་ཅད་འདི་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་རླུང་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ལུས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་དང་པོ་ནི་རླུང་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རླུང་ལ་ལོབས་པར་འདོད་པས་ཀྱང་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཡི་གེའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་དེ་དག་ཀྱང་མཐའ་གང་དུ་འདུས་ཤེ་ན། དེ་དེའི་རྩ་བ་ཡི་གེ་གསུམ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། མཐའ་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དེ་དང་དེའི་རྩ་བ་བྱེད་ཅེས་སྦྱར་རོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་སྒྲ་ལ་གཞོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ས་མ་ཛ་ཞེས་པ་ནི་འདུས་པའི་མིང་གི་ཡི་གེའོ། ། ཡང་ན་སྒོམ་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་བྱས་ཏེ། དེ་དེའི་རྩ་བ་ཡི་གེ་གསུམ། #། པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐབས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡི་གེའི་རྩ་བ་ནི་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་པ་སྟེ།

Thus it is said: the four wheels are nothing other than the āli and kāli. From the four wheels, the vajra recitation, the focus on the mind, and the illusion-like [samādhi] arise, as well as the clear light and so forth. As it is said elsewhere: "In the center of the heart is the indestructible, blazing like the tip of a lamp flame," and so on. Furthermore, it is said: "From the seed-syllables and light rays of the wheels, the vajra recitation, the focus on the mind, the illusion-like, the clear light, and the union—all of these arise from this." Therefore, consciousness arises from the winds, and the appropriated body arises from consciousness. Consequently, a yogi practicing this should first train in the winds, and then train in consciousness. Even those who wish to master the winds through consciousness must understand the meaning of the syllables of the four wheels exactly as they are. If one asks where those syllables are ultimately gathered, it is said: "The root of each is the three syllables." This should be understood as meaning that these are the root of each respective tantra. If one asks what the nature of those three syllables is, for those who are inclined toward sound, samāja is the syllable that is the name of the assembly. Alternatively, for those who prioritize meditation: "The root of each is the three syllables." Here, pa refers to the root of the syllables of method and the syllables of insight of all the tathāgatas, which are oṃ āḥ hūṃ.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་མི་འདའོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལས་#མི་འདའ་ལ། ཡི་གེ་གསུམ་དུ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འདུ་#ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ལས་མི་འདའ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨཱཿནི་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཧཱུཾ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐུ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་མི་འདའ་ལ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཨཱཿནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཧཱུཾ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དབང་#ཇི་ལྟར་འདུ་#ཞེ་ན། ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་བུམ་པའི་དབང་ངོ་། ། ཡི་གེ་ཨཱཿནི་གསང་བའི་དབང་ངོ་། ། ཧཱུཾ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིམ་པ་ལྔ་པ་ཇི་ལྟར་འདུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཡི་གེ་ཨཱཿནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའོ། ། ཧཱུཾ་ནི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་#དང་འོད་གསལ་བ་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། ཨོཾ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་འབའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། འཇུག་པ་དང་གནས་པ་གསུམ་དུ་#ཡི་གེ་གསུམ་ནི་#ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། ། སེམས་ལ་དམིགས་པ་འབའ་ཞིག་གི་#དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་ནི་སྣང་བ་དང་། སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་དང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །

One does not transcend the three secret syllables of all the tathāgatas. These three syllables do not transcend the means for attaining all the tathāgatas. If one asks how everything is subsumed within these three syllables: in this way, the bodies of all the tathāgatas do not transcend the three vajras. Thus, the syllable Oṃ is the Vajra Body, Āḥ is the Vajra Speech, and Hūṃ is the Vajra Mind. In this way, all the tathāgatas do not transcend the three types of bodies: the syllable Oṃ is the dharmakāya, Āḥ is the saṃbhogakāya, and Hūṃ is the nirmāṇakāya. It is the same when considering the generation stage of the tathāgatas. If one asks how the ripening empowerments of all the tathāgatas are subsumed: the syllable Oṃ is the vase empowerment, the syllable Āḥ is the secret empowerment, and Hūṃ is the wisdom-gnosis empowerment. If one asks how the five stages of all the tathāgatas are subsumed: in this way, the syllable Āḥ is vajra recitation; Hūṃ is mental focus, clear light, and union; and Oṃ is the illusion-like body. Regarding vajra recitation alone, the three syllables are applied as appropriate to the three—arising, entering, and abiding. Regarding mental focus alone, the three syllables are the wisdoms of appearance, increase, and attainment. The three syllables are applied as appropriate.

སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་འབའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་ནི་སྐུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། གསུང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། ཐུགས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་གསུམ་དང་གོ་རིམ་དུ་#སྦྱར་རོ། ། འོད་གསལ་འབའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་#དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡི་གེ་གསུམ་དང་གོ་རིམ་དུ་#སྦྱར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་འབའ་ཞིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་ནི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དང་རྩོལ་བ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་རྩོལ་བ་མེད་པ་གསུམ་དང་གོ་རིམ་དུ་#སྦྱར་རོ། ། ཡང་ན་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་གོ་རིམ་དུ་སྦྱར་རོ། ། #དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་རྣམ་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚོགས་ནི་ངག་གི་ལམ་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དབུགས་དང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་སྒྲ་དང་། འཇུག་པ་ལས་འཇུག་པའི་སྒྲ་དང་། གནས་པ་ལས་གནས་པའི་སྒྲ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲའོ། ། གཞན་ལས་ཀྱང་། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག། དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་ཡིན། ། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ། བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡི་མཆོག། ཚིག་ཀུན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་འབྱུང་བ་དང་། ། གསང་བ་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ལས། ། སྒྲ་རྣམས་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་སྟེ། །

The three syllables in terms of the body alone as being like an illusion are to be applied in sequence to the illusory body, the illusory speech, and the illusory mind. The three syllables in terms of the clear light alone are to be applied in sequence to the wisdom of clear light, the wisdom similar to clear light, and the conventional truth. The three syllables in terms of the union alone are to be applied in sequence to the three: with effort, without effort, and utterly without effort. Alternatively, they are to be applied in the sequence of with elaboration, without elaboration, and utterly without elaboration. Therefore, the root of all the dharmas of the Tathāgatas is the three syllables. Just as the aspects of the meaning of all the Tathāgatas are, so too are the aspects of their sounds. The collection of sounds of all the Tathāgatas arises from the path of speech, and that also abides together with the breath. The sound of the exhalation, the sound of the inhalation, and the sound of the abiding arise from the three syllables. Furthermore, it is said: "A is the supreme of all letters, the sacred syllable of great meaning. Arising from within, it is unborn; it is free from verbal expression. It is the supreme cause of all speech, making all words clearly manifest." And from the Guhyatilaka Tantra: "All sounds arise from the syllables."

ཡི་གེ་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་བྱུང་། ། དེ་ཕྱིར་སྒྲ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རྒྱུ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་དུ་འདུས། ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ། ། དེ་བས་ན་ཡི་གེ་ལ་འདུས་པ་ཇི་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་ཡང་#འདུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བཤད་པ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཕུང་པོ། ། བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གསུངས་པ་ཡིན། ། #ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་#བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གསུངས་ཏེ་#དེ་དག་གི་སྣོད་འདུས་པ་འདི་#གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དམ་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ལུས་དང་ངག་འདུལ་བར་བྱེད་པས་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་ལས། བཞི་#དང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི། ། དམ་ཚིག་མཆོག་ནི་རྨད་པོ་ཆེ། ། སྡོམ་པ་གསུམ་ལ་རབ་གནས་པ། ། འདུལ་བའི་སྡོམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག། ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མདོ་སྡེ་དང་མངོན་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། འདི་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ཆེན་པོ་མདོར་བསྡུས་པ་#གསུངས་པས། དཔལ་ལྡན་འདུས་འདི་སྣོད་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བས་འདིས་#ནི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆེ་བ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་#སྟེ་མཆོག་ཡིན་#ཞེས་སྦྱར་རོ། །

"From the three syllables, the letters arise; therefore, the cause of all sounds is subsumed within the three syllables." Thus it is said. The secret assembly of all the Tathāgatas and the three types of syllables of all the Tathāgatas are non-dual, indivisible, not distinct, and inseparable. Therefore, just as they are subsumed within the syllables, one should understand that the secret assembly of the Tathāgatas is likewise subsumed. To explain that very point: "The Great Sage taught eighty-four thousand aggregates of Dharma." This is stated because all the Tathāgatas taught eighty-four thousand aggregates of Dharma as antidotes to the eighty-four thousand afflictions. If one asks what the vessel that subsumes these is, it is the Guhyasamāja. From the perspective of the samaya, all the samayas and vows of the Buddhas discipline the body and speech, and are thus called "Vinaya." As it is said elsewhere: "The supreme and wondrous samaya of the four, the general, and the particular; abiding perfectly in the three vows is the supreme of all Vinaya vows." The same applies to the Sūtras and the Abhidharma. Since these are taught as the concise summary of the great secret of all the Tathāgatas, it is said: "This glorious Guhyasamāja is the vessel." Therefore, by this, the greatness of the tantra is also shown; it should be understood as "supreme."

གཞུང་ཉུང་བ་ལ་དོན་མང་བ་ཞེས་པ་ནི་གཞུང་གི་ཚོགས་ཕྲ་མོ་ཙམ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་མཐའ་དག་གི་དོན་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆེ་བ་ཡང་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རྒྱུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདུས་པའི་རྒྱུད་ནི་རྙེད་#དཀའ་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གཞུང་འདི་ཉིད་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ནམ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་འདི་དག་གི་དོན་ནི་ཚོགས་དང་བླ་#མའི་གང་ཟག་གསང་བ་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཉན་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་#སྐྱེ་བར་#བྱེད་པ་ཡིན་ན། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱན་བདུན་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་ན། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ་རྒྱན་བདུན་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྣམ་པར་འཁོར། ། ཞེས་སྦྱར་རོ#། ། འདི་ཉིད་ཀྱང་གཞུང་འདི་ཉིད་ལས་བཞུགས་པའི་ཚོགས་#ནས་བརྩམས་ཏེ། མཐའ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་པ་འདིས་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དང་།

Regarding the phrase "few words but many meanings," it is so called because the meaning of the entirety of the Tathāgata’s word is found through a mere subtle collection of the text. Through these [points], one should understand that the greatness of the tantra is also demonstrated. Then, in order to show that the cause is difficult to find, it says, "The Guhyasamāja Tantra is difficult to find," and so forth. This is because it appears in this very text: "If this causes even all the Buddhas and Bodhisattvas to give rise to doubt, what need is there to mention others?" Why do the Buddhas give rise to doubt? It is not that all Buddhas and Bodhisattvas ever have doubt. Therefore, the meaning is: if even those who possess the fortune to hear it in the Guhyasamāja maṇḍala of the assembly and the guru are made to give rise to doubt, what need is there to mention others such as those of the Śrāvaka and Bodhisattva lineages? Why is the meaning of the Tathāgata’s Guhyasamāja difficult to find? It says, "Because the seven ornaments are difficult to realize," and because the seven ornaments are difficult to realize, it is for that reason so called. If one asks what happens because of that, it should be connected with, "It is completely bewildered in every way." This is because it is stated in this very text, starting from the section on the assembly, that "by this explanation of the six modes and four modes, the meaning of the Guhyasamāja is sealed with a seal."

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པའི་རྒྱུད་ལས། གསང་བའི་བདག་པོ་དོན་རྒྱས་པའི། ། ཚུལ་ཆེན་འདི་ནི་རྙེད་གྱུར་ནས། ། ཇི་བཞིན་དོན་ནི་རྙེད་བཟུང་བ། ། དེས་ན་ལམ་ངན་དག་ཏུ་ལྟུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། ། འབད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་ནི་དབང་དང་དམ་ཚིག་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་གསང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། སློབ་དཔོན་སྨོད་པར་བྱེད་པ་དང་། སློབ་དཔོན་གྱི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་དང་། རིགས་མ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#ནམ་ཡང་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བླ་མའི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དད་པ་དང་དམ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྒྱུའི་རྒྱུད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་གཞན་ལ་ཆོས་བསྟན་པར་འདོད་ནས་བཤད་པའི་དབྱེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་#གཟུང་འདོད་པས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བླ་མའི་གདམས་ངག་ལ་བརྟེན་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དེས་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་བློ་དམན་པ་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་#ཏེ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

As it is said in the Bhagavān-abhisandhi-vyākaraṇa-tantra: "Having found this great system of the extensive meaning of the Lord of Secrets, those who grasp the meaning exactly as it is will not fall into evil paths," and so forth. Furthermore, in order to show that this is to be understood as the Guhyasamāja of all the Tathāgatas, it says: "Therefore, through the kindness of the guru, having understood it with effort." This means that the Guhyasamāja of all the Tathāgatas is never found by those who lack empowerment and samaya, who disparage the master, who do not follow the master’s instructions, or those of the śrāvaka lineage, the pratyekabuddha lineage, the bodhisattva lineage, or those of indefinite lineage. Rather, it should be understood that the causal continuum of individuals of the Mahāyāna lineage—those who follow the master’s instructions and possess faith, samaya, and so forth—is what is intended. Then, in order to show the classification of the explanation for those who wish to teach the Dharma to others, it says: "Desiring to care for sentient beings," and so forth. This means that an individual who, relying on the master’s instructions, has understood the meaning of the Guhyasamāja of the Tathāgatas as it is, explains it by following the explanatory tantras in order to care for future sentient beings of inferior intellect; it is for this reason that the phrase "its classification" is mentioned.

འདིས་རྒྱན་བདུན་བཤད་པར་དམ་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གླེང་བསླང་བ་ཡི་གྲངས་ནི་ལྔ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གླེང་བསླང་བ་#ཡང་ཡིན་ལ། ལྔ་#ཡང་ཡིན་པས་གླེང་བསླང་བ་#ལྔའོ། ། རིགས་པ་ཡང་ནི་རྣམ་པ་བཞི། ། ཞེས་པ་རིགས་པ་ནི་འཐད་པ་སྟེ། འཐད་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྒྱས་བཤད་མཐའ་ནི་རྣམ་པ་#དྲུག། ཅེས་པ་བསྡུས་པའི་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འདིར་རྒྱས་པའི་བཤད་པ་ཁོ་ནའོ། ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ། མཐའ་དྲུག་ཀྱང་ཡིན་པས་འདིར་རྒྱས་བཤད་མཐའ་དྲུག་གོ། ། བཤད་པ་ཡང་ནི་རྣམ་པ་#བཞི། ། ཞེས་པ་བཤད་པ་ནི་བསྟན་པ་སྟེ། བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱའོ། ། ལྔ་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས། ། ཞེས་པའི་ལྔ་པ་ནི་ལྔ་པ་སྟེ་གྲངས་ཀྱི་ལྔ་པའོ། ། དེའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ནི་ཚོགས་དང་། སློབ་མའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། དྲུག་པའི་དབྱེ་བ་ལྔ་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་དང་སློབ་མའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། བདུན་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དོན་མཐའ་དག་བདེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་བསྟན་པའོ། ། རྒྱན་རྣམས་མདོར་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་འདིས་ནི་རྒྱན་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། ། རྒྱས་པར་ཡང་གང་ཞིག་ལས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་#ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ནི་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བདག་གིས་བཤད་ཅེས་སྦྱར་རོ། །

This also constitutes the commitment to explain the seven ornaments. To briefly indicate their divisions, it says: "The number of introductory topics is five," and so forth. Since they are both introductory topics and five, they are the "five introductory topics." "The reasonings are of four types" means that "reasoning" refers to logical justification; the meaning is "the four types of justified phenomena." "The detailed explanations are of six types" does not refer to a summary explanation, but rather to the detailed explanation itself. Since they are both detailed explanations and six types, they are the "six types of detailed explanations." "The explanations are of four types" means that "explanation" refers to the teaching; thus, it refers to the "four types of taught phenomena." "The fifth has two divisions" means that the "fifth" is the fifth in numerical order. Its two divisions are distinguished by the assembly and the disciples. "The sixth possesses five divisions" refers to the divisions of the assembly and the stages of the disciples. "The seventh has two types of divisions" refers to the Tathāgata’s teaching of all meanings in terms of the two truths. These points constitute the brief presentation. By stating "the ornaments are summarized," it is shown that this is not an extensive presentation of the ornaments. If one asks, "From where should the extensive version be understood?" it says: "Following the explanatory tantra," and so forth. The "explanatory tantra" refers to the Questions of the Four Goddesses and others. One should connect this by saying, "I shall explain by following that."

ཅི་བཤད་ཅེ་#ན། རྒྱན་ནི་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི། ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་རེ་རེ་ཡི། ། རྒྱས་པ་དག་ནི་བདག་གིས་བྱ། ། ཞེས་པ་གླེང་བསླང་བའི་གྲངས་རྒྱས་པ་དང་། རིགས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། མཐའ་དྲུག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་གླེང་བསླང་བའི་གྲངས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་#རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དྲིས་པ་དང་། ལན་དུ་བཅས་པའོ། ། དྲི་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་འདིའི་མིང་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིང་མེད་པ་དང་མིང་མ་ཡིན་པ་དང་། མིང་ལོག་པ་རྣམས་#བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུད་འདིའི་མིང་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དགོས་པ་མེད་པ་དང་། དགོས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དགོས་པ་ལོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ། གང་གི་དོན་དུ་འདི་ཉིད་མཛད། ། ཅེས་དགོས་པ་དྲི་#བའོ། ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལོག་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ། སུ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་འདྲི་བའོ། ། ཚད་མེད་པ་དང་། མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདིའི་ཚད་གང་ཞེས་ཚད་#འདྲི་བའོ། ། དེ་ཉིད་བཤད་པ་དང་པོའི་ལན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཀྱི་མཚན་ནི་མིང་ཡིན་ལ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་ཇི་སྙེད་པའོ། ། དེ་བས་ན་གང་ལ་དེ་དག་གི་རྟགས་སུ་འབྲེལ་ཏེ། འདིའི་མིང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། གསང་བ་འདུས་པ་འདི་གང་གི་#དོན་དུ་མཛད་ཅེས་པའི་ལན་དུ། སྐྱེ་བོ་འདོད་#ཅན་དོན་དུ་མཛད། །

What is explained? It is said: "I shall provide the detailed explanation of each of the seven ornaments in their proper sequence." This refers to the detailed explanation of the enumeration of the introduction, the detailed explanation of the reasoning, the detailed explanation of the six parameters, and so forth. Regarding that, the first, the detailed explanation of the enumeration of the introduction, is twofold: the question and the response. To show the question, it says, "What is the name of this tantra?" and so on. This is stated in order to eliminate the absence of a name, the absence of a proper name, and erroneous names. To eliminate the absence of a purpose, the absence of a proper purpose, and erroneous purposes, it asks, "For what purpose was this composed?" To eliminate the absence of an author, the absence of a proper author, and erroneous authors, it asks, "Who is the author?" To eliminate the absence of a measure, the absence of a proper measure, and so forth, it asks, "What is its measure?" To provide the response to that first explanation, it says, "The name of the tantra is its title," which refers to "The Secret Assembly of the Body, Speech, and Mind of all Tathāgatas," and so forth. This includes all the names of the Tathāgata tantras. Therefore, since they are connected as its signs, if one asks what the name of this is, it should be applied as "The Secret Assembly." In response to the question, "For what purpose was this Secret Assembly composed?" it says, "It was composed for the sake of those with desire."

ཅེས་སྦྱར་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་དང་འོག་ནས་ཀྱང་ལེགས་པར་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་བཤད་དོ། ། འདིའི་བྱེད་པ་པོ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པའི་ལན་དུ། འདིའི་དོན་བྱེད་པ་#པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་#ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་གིས་#གང་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདིའི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། བྱེད་པ་པོ་ཞེས་པ་ནི་གསུང་བ་པོ་ཞེས་པའོ། ། གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་#གསུང་བ་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡིན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། འདིའི་ཚད་གང་ཡིན་ཞེས་པའི་ལན་དུ། ཚད་དག་ཀྱང་ནི་བཤད་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལེའུ་དང་དེ་བཞིན་ཆོ་ག་དང་། ། ཞེས་པ་ལེའུ་བཅུ་བདུན་ཡོད་ཅེས་པ་ནི་ལེའུའི་ཚད་དོ། ། ལེའུ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོ་ག་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། ། འདི་ལྟར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ཆོ་ག་ཉི་ཤུའོ། ། ཆོ་ག་ལ་ཚད་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དུམ་བུ་ལ་ཡང་ཚད་ཡོད་དེ#། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུའི་དུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་བདུན་ནོ། ། དུམ་བུ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལ་ཚད་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་ཐུན་མོང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་རིམ་པ་གཉིས་སོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཚད་ཀྱང་ཡིན་ལ་བཞི་ཡང་ཡིན་པས། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་དབང་#དུ་ལེའུའི་ཚད་དང་ཆོ་གའི་ཚད་དང་། དུམ་བུའི་ཚད་དང་། རིམ་པའི་ཚད་དོ། །

Thus it is applied. It is not explained here because it has already been explained above and will be clearly shown below. In response to the question, "Who is the agent of this?" it is stated: "The agent of its meaning is Vajrasattva." This is applied as: "Whoever performs what is the agent of this." "Agent" means "speaker." If one asks who that is, it is applied as: "It is Vajrasattva." By these [words], this is what is shown: "Vajradhara is the speaker of the Guhyasamāja, the secret of all the Tathāgatas." In response to the question, "What is its measure?" it is stated: "The measures shall also be explained," and so forth. "Chapters and likewise rituals" refers to the measure of the chapters, as there are seventeen chapters. Just as there are chapters, there are likewise rituals; in terms of the path that brings about maturation, there are twenty rituals. Just as there is a measure for the rituals, there is also a measure for the sections: there are seventeen sections, such as the section on the body of all the Tathāgatas. Just as there is a measure for the sections, there is a measure for the stages (krama): in terms of the common [approach], there are two stages; in terms of the specific [approach], there are the five stages, such as the vajra recitation and so forth. Since it is both a measure and fourfold, it is stated: "That becomes fourfold." In terms of the specific [approach], there is the measure of the chapters, the measure of the rituals, the measure of the sections, and the measure of the stages.

འདི་དག་གི་ཐུན་མོང་གི་ཚད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྡུས་པའི་ཚད་དང་། རྒྱས་པའི་ཚད་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཚད་དོ། ། བསྡུས་པའི་ཚད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའོ། ། རྒྱས་པའི་ཚད་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐབས་དང་། དགོས་པ་དང་སྐྱོན་ནོ། ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་དབང་དུ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། དབང་དང་། དམ་ཚིག་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་གྲོགས་སོ། ། དགོས་པའང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པའི་ལན་དུ་དགོས་པ་ཡང་ནི་བཤད་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཞི་སོགས་#བྱ་བའི་ཆོ་ག་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདིས་ཞི་བའི་ལས་དང་། རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་#བཞིན་དུ་འགྲུབ་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གྲུབ་པ་བརྒྱད་དང་ནི། ། ཞེས་པ་ས་འོག་གི་དངོས་གྲུབ་ལ་སོགས་པ་འདིའི་གྲུབ་པར་དགོངས་སོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་བསྟན་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཞེ་ན། དང་པོ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གཉིས་པ་ལའང་#ལྷ་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་དང་། རྫས་ཐུན་མོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་#བརྟག་གྲང་ན། ལྷ་ཐུན་མོང་བ་#ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་རེ་རེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་འདི་ལྟར་ཞི་བའི་ལས་ལ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། རྒྱས་པའི་ལས་ལ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་#སྦྱོར་བས་སོ། ། དབང་གི་ལས་ལ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་#སྦྱོར་བས་སོ། །

What are the common measures of these? There are three: the concise measure, the extensive measure, and the very extensive measure. The concise measure has four aspects: the individual who is the support, and so forth. The extensive measure has five aspects: the goal to be accomplished, the means of accomplishment, the method, the purpose, and the faults. Regarding the very extensive measure, there are seven aspects: the maṇḍala, the practice, the empowerment, the samaya, the activity, suchness, and the companions. In response to the question, "What is the purpose?" it is said: "The purpose shall also be explained." This refers to the statement: "The rituals for pacifying and so forth." This means that through this maṇḍala of the Guhyasamāja of the Tathāgata, activities such as pacifying, enriching, and so on, are intended to be accomplished just like a vajra. Likewise, "the eight accomplishments" refers to the intention that the accomplishments such as the subterranean power and so forth are achieved through this. These demonstrate the common accomplishments. If one asks what the "common accomplishments" are and why they are taught, the first point has already been explained. Regarding the second, if one considers whether they are "common deities" or "common substances" and so forth, they are not "common deities" because each deity has its own specific activity. This "specific activity" is as follows: for the activity of pacifying, it is through the application of Vairocana; for the activity of enriching, it is through the application of Ratnasambhava; for the activity of magnetizing, it is through the application of Amitābha.

དྲག་པོའི་ལས་ལ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། ལས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལྷ་ཐུན་མོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྫས་ཐུན་མོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་ཞི་བའི་རྫས་ནི་འོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱས་པའི་རྫས་ནི་བ་བླ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། མེ་ཏོག་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་གི་རྫས་ནི་ཁྲག་དང་། མཚལ་དང་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། དྲག་པོའི་ལས་ནི་དུག་དང་། སོལ་བ་ཆེན་པོ་དང་། གྲིར་ཤི་བའི་ཤ་ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེ་བས་ན་རྫས་ཐུན་མོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྔགས་ཐུན་མོང་བ་# ཡང་མ་ཡིན་ཏེ#། ཞི་བ་ལ་ནི་ཤཱནྟིཾ་#ཀུ་རུ་ཞེས་པའི་མཐའ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱས་པ་ལ་ནི་པུཥྚིཾ་ཀུ་རུ་ཞེས་པའི་མཐའ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་ལ་ནི་བ་ཤཾ་ཀུ་རུ་ཞེས་པའི་མཐའ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲག་པོ་ལ་ནི་མཱ་ར་ཡ་ཞེས་པའི་སྔགས་མཐའ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་སྔགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཐུན་མོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བ་ལ་ནི་བྱམས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། ། རྒྱས་པ་ལ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། ། དབང་ལ་ནི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། ། དྲག་པོ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། ། སྤྱོད་པ་ཐུན་མོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བ་ལ་ནི་#སྦྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། ། རྒྱས་པ་ལ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སྤྱོད་དོ། ། དབང་ལ་ནི་དོན་སྤྱོད་#ལ་སྤྱོད་དོ། ། དྲག་པོ་ལ་ནི་དོན་མཐུན་#པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །

For wrathful activities, one employs the application of Amoghasiddhi. For all activities, one employs the application of Vajrasattva. Therefore, the deity is not common to all. The substances are also not common; for instance, the substances for pacifying are milk, white flowers, and so forth. The substances for enriching are orpiment, realgar, yellow flowers, and so forth. The substances for magnetizing are blood, vermilion, red flowers, and so forth. Wrathful activities are performed with substances such as poison, great charcoal, and the flesh and blood of those who died by the blade. Therefore, the substances are not common. The mantras are also not common; for pacifying, the mantra ends with śāntiṃ kuru; for enriching, it ends with puṣṭiṃ kuru; for magnetizing, it ends with vaśaṃ kuru; and for wrathful activities, it ends with the mantra māraya. Therefore, the mantras are not common. The specific mental engagement is also not common; for pacifying, one engages in loving-kindness; for enriching, one engages in compassion; for magnetizing, one engages in joy; and for wrathful activities, one engages in equanimity. The conduct is also not common; for pacifying, one practices generosity; for enriching, one practices pleasant speech; for magnetizing, one practices purposeful conduct; and for wrathful activities, one practices consistency in purpose.

དེ་བས་ན་འདི་ནི་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་འདི་ནི་མཆོག་ཡིན་ཞེས་པའམ། རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུང་གཞན་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་བ་#མ་ཡིན་པ་ལས་གྲུབ་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། ། རྒྱུ་ཐུན་མོང་བ་ལས་གྲུབ་ཀྱང་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འམ། རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལས་གྲུབ་ཀྱང་ཐུན་མོང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཡང་#ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་སྨྲ་བ་ནི་ལྟོས་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ལྷ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ལས་འདྲེ་བར་བྱེད་ཅིང་འོན་ཀྱང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་། ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་པོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#གསང་བ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཐ་མ་མེད་པ། དབུས་མེད་པ། བསྟན་དུ་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ། ཁ་དོག་མེད་པ། དབྱིབས་མེད་པ། གྲངས་དང་། བགྲང་བ་དང་། ཤེས་པ་དང་། བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ།

Therefore, this is not a common siddhi. Furthermore, it is called "supreme" because it is accomplished through uncommon causes. As it is stated in other scriptures: "The supreme siddhi of all the tathāgatas arises from uncommon causes." If one were to argue that it is "supreme" even if accomplished through common causes, or that it is "common" even if accomplished through uncommon causes, that would lead to an absurdity; however, that is not the case, because this is spoken in reference to the completion stage (niṣpannakrama). Since everything relies upon the conventional aspect, it is not uncommon either. Nor is it uncommon in terms of the deity, for while the individual activities such as pacification and so forth are mixed, it is called such because it is common to the completion stage. Therefore, this is a common siddhi. If one asks, "What is this that is called 'supreme'?" and "That very thing is not known," it is said: "The Buddha is also supreme." The supreme siddhi of the secret of all the tathāgatas is the dharmakāya and so forth. If one asks, "What is this that is called the dharmakāya?" the ultimate dharmakāya of all the tathāgatas is without beginning, without end, without middle, unindicatable, unobstructed, colorless, shapeless, and beyond the sphere of number, calculation, cognition, and expression.

དངོས་པོ་མཐའ་དག་#ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དཀོན་ཅོག་བརྩེགས་པ་ལས་ཀྱང་། འོད་སྲུངས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ། ། མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཉིས་སོ། ། རྟག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ། ། མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཉིས་སོ། ། དབུ་མའི་ལམ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། འདུས་པ་ཆེན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ཏོག་ལས་ཀྱང་། ཅི་སྟེ་མཆིས་ཞེས་བགྱི་#ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར། མ་མཆིས་ཞེས་བགྱི་#ན་ནི་ཆད་པར་འགྱུར། དབུ་མའི་ལམ་ནི་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། ཡོད་དང་མེད་པ་འདི་ཡང་མཐའ་ཡིན་ཏེ། ། དག་དང་མ་དག་གཉིས་ཀྱང་མཐའ་རུ་འགྱུར། ། མཁས་པས་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་ཀྱང་། ། དབུས་ལ་#རྟོག་ཅིང་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། ། ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། གཞུང་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། དངོས་པོ་མེད་པ་བསྒོམ་པའི་དངོས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། ། འདི་ཉིད་ནི་མཆོག་ཡིན་པར་ཡང་ལུང་གིས་བཤད་དེ། # ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། སྐུ་གསུམ་པོ་ཡི་ཁྱད་པར་གྱིས། ། ཐུན་མོང་ལས་ནི་མ་གྲུབ་ཕྱིར། ། འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་སྨོས་པ་མ་ཡིན་ནམ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཅེས་གྲགས་ཤེ་ན། འདི་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཏེ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤངས་#པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ།

It is free from all entities whatsoever. As it says in the Ratnakūṭa: "Kāśyapa, 'existence' is one extreme; 'non-existence' is the second extreme. 'Permanence' is one extreme; 'impermanence' is the second extreme. The Middle Way is non-apprehension." And from the Mahāsaṃnipāta Ratnaketu: "If one says 'it exists,' it becomes eternalism; if one says 'it does not exist,' it becomes nihilism. The Middle Way is non-apprehension." And from others: "Existence and non-existence are both extremes; purity and impurity are also extremes. The wise, having completely abandoned these two extremes, do not dwell in conceptualizing a middle." And from this very text: "The object of meditating on the non-existence of entities," and so forth, it is taught extensively. That this is supreme is also explained by scripture: "Because phenomena lack intrinsic nature, and because of the distinction of the three bodies, and because it is not established through common [means], this is the supreme." Therefore, this is the supreme siddhi. One might ask: "Is it not called 'Buddha'? Why is the dharmakāya and so forth—rather than the Great Vajradhara and so on—renowned as the supreme siddhi?" It is because this itself is the Buddha, having abandoned the two types of obscurations and having perfected the accumulations of merit and wisdom. One might ask: "Is this 'supreme' not something uncommon?"

འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་པ་ལ་མཆོག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གྲུབ་པའི་མཐའ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་ཀྱིས་#ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་། ལས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་བར་དུ་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐབས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་ཐམས་ཅད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྟན་དུ་མེད་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་དང་དུས་དང་གཉིས་#རང་བཞིན་གྱིས་སྐལ་#བ་ཐམས་ཅད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཞིག་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཅེས་བརྟག་ཅེ་ན། དང་པོ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གཉིས་པའི་#དབང་དུ་བྱས་པ་#ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཆོག་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མ་ཡིན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། མཆོག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབའ་ཞིག་གིས་ཐོབ་ཀྱང་ཐུན་མོང་#ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་#ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཉིད་དོ། ། རྒྱན་དང་པོ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ། ། #འདི་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་ལ་གང་གིས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གང་ལ་གང་གིས་མཛེས་པར་བྱེད་པ་དང་།

Why is this called "supreme" despite being "common"? It is because it is indeed uncommon; it is uncommon in the sense that it is not shared with the Śrāvakas and others. It is not uncommon in terms of other philosophical tenets, for it is shared with the Prajñāpāramitā and so forth. It is not uncommon by way of family, for it is common to all families from the Vajra family up to the Karma family. It is not uncommon by way of method, for it is the fruit of all methods, such as the generation stage and the completion stage. It is not uncommon because it is unteachable, for it is the supreme lot for all objects, times, and natures. Therefore, what is this so-called "supreme siddhi"? If one asks why it is analyzed as "supreme siddhi," the first point has already been explained. Regarding the second, it is because it is uncommon; it is not uncommon by way of a distinction in realization, but by way of a distinction in attainment. Furthermore, "attainment of the supreme" does not mean attainment through all causes, but because it is attained specifically through the completion stage alone. If one were to argue that even if it is attained by this alone, it is still common, that would lead to an over-extension. Therefore, this is indeed the supreme siddhi itself. The first ornament has been explained. Regarding this, why is it called an "ornament"? It is that which benefits and that which beautifies. What benefits what, and what beautifies what?

གང་ལ་གང་གིས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱན་ནོ། ། རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱན་དང་། གསལ་བའི་རྒྱན་ནོ། ། རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་རྒྱན་གྱི་དཔེ་ནི་བུ་མོ་བཞིན་མཛེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གསལ་བའི་རྒྱན་ནི་དཔེར་ན་བུ་མོའི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེས་ནི་བུ་མོའི་བཞིན་མཛེས་པར་བྱེད་དོ། ། བུ་མོའི་བཞིན་ལ་ཕན་འདོགས་#པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#གསང་བ་འདུས་པའི་གླེང་བསླང་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཤད་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱན་ཀྱི་དགོས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྒྱན་ལ་དགའ་བ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། ། གླེང་བསླང་བ་ནི་འདས་ཟིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གླེང་བསླང་བ་རྣམ་པ་ལྔ་བཤད་ཟིན་ཞེས་པའོ། ། དེ་ནས་རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་ཡང་ནི་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་རྒྱུད་དག་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱུད་ནི་གང་དུ་རྟོགས། གླེང་གཞི་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ། ཐབས་གང་གིས་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དང་པོའི་ལན་#བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་ཡི་སྐྱེ་བར་འཁྲུངས་པ་ནི། ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་མིའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་ཞེས་པའོ། །

That which causes someone to rejoice is their ornament. If one asks, "What is meant by 'ornament'?" the ornaments of all Tathāgatas are of two types: natural ornaments and manifest ornaments. There are two types of analogies for all ornaments: the analogy for natural ornaments is like a beautiful maiden; the manifest ornaments are, for example, like the jewels of a maiden. For instance, just as a precious gem beautifies a maiden's face and benefits the maiden's countenance, so too, through this introduction to the Guhyasamāja of all Tathāgatas and so forth, the explanation of all Tathāgatas is benefited. The purpose of the ornaments of all Tathāgatas is to cause sentient beings who delight in ornaments to engage [with the teaching], and to benefit the excellence of the explanation of all Tathāgatas. "The introduction has already been explained" means that the five types of introduction have already been taught. Then, in order to show the explanation of the four types of reasoning, it says, "The reasoning shall also be explained," and so forth. Regarding the phrase "the tantras and so forth," the meaning is: in what are they realized? What is the introductory setting? Why is it called by that name? By what means is it attained? To show the answer to the first [question], it says: "Born into human birth is what is called a 'tantra'"; this means belonging to the human lineage.

ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་ན་དེ་ཉིད་མིའི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་གསལ་#བ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པའི་#ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ནི། ། ངེས་པར་འབྱུང་#བ་གླེང་གཞི་ཡིན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ངེས་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། ། འདི་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་#ལས་སྡོམ་པ་བསྟན་པ་ནི། ། ངེས་པའི་ཚིག་ཅེས་བརྗོད་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་འདུལ་བ་ལས་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། ལུང་གཞན་ལས་ཀྱང་། དབང་པོའི་#སྒོ་བསྡམས་སྡོམ་པ་རྣམས། ། མ་ལུས་བརྩལ་མེད་ཐུབ་པས་ན། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་སུ་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། ། འདིའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པའི་ལན་དུ། ། འབྲས་བུ་འདོད་པས་ཆོས་སྤྱོད་པ། ། དེ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་འབྲས་བུ་ནི་མཆོག་དང་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་པོ། ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་ནི་འདིར་ཕྱུག་པ་དང་། གཟུགས་བཟང་བ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དེ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ནི་འདོད་ཆགས་བྲལ་ཆོས་ཀྱི། ། རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་#འདོད་དོ། ། ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འདོད་རྒྱལ་གྱི་ཞགས་པས་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་དགོས་པ་མེད་ཀྱང་རྩོམ་པར་འགྱུར་གྱི།

Why is it called a "tantra" (continuum)? Because it is connected to human birth, it is so designated. This clarifies that it does not belong to the continua of gods or asuras. To provide the answer to the second [question], it is said: "The departure from the midst of the queen’s retinue is the introductory narrative." This refers to the definitive renunciation of the household life for the homeless state. Why is he called the "Great Sage" (Mahāmuni)? Regarding the teaching on the vows from this [text], it is called the "etymological definition" (nirukti): because he is able to master all the vows of the Vinaya, he is called the Great Sage. As it appears in another scripture: "Because he has mastered all the vows of restraining the sense faculties without exception and without effort, he is explained as the Great Sage." In response to the question of what the cause of this is, it says: "Practicing the Dharma out of a desire for the result is called the cause." Here, the "result" refers to the supreme and common accomplishments (siddhis). Alternatively, the "result" here refers to qualities such as wealth, a beautiful form, strength, fearlessness, dhāraṇīs, and meditative absorptions (samādhi). The causes for attaining those are generosity, ethical discipline, patience, and so forth. It says: "This is held to be the fourfold reasoning of the Dharma of freedom from attachment." This is not in reference to those possessed of attachment, but rather in reference to those free from attachment. Therefore, those caught in the noose of arbitrary desire may engage in activities even without a purpose, but...

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་མི་ལྡན་པར་ནམ་ཡང་རྩོམ་མི་སྲིད་དོ། ། དེ་བས་ན་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་འདུལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་འདུལ་བའོ། ། དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ། རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་བསྐྱེད་པ་ནི། ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་རིགས་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། འདི་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཅེས་བརྗོད་ཅེ་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་ནི་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་དོ། ། རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་ནི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་དོ། ། དཔེར་ན་རི་ལས་གསེར་འབྱུང་ཞེས་བརྗོད་ན་རི་གསེར་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ལྟ་བུར་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་བསྐྱེད་པས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུད་དང་། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གླེང་གཞི་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སླར་ཡང་རིགས་གཅིག་གྱུར་པ་ནི། ། གླེང་གཞི་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཅེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་#ལ་རབ་ཏུ་བཞུགས་ནས་སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་བསྡུ་བའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་ཏེ། རིགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གླེང་གཞི་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་བཟུང་བ་ནི། ། ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྟེ། །

The Tathāgatas, who possess great compassion, never undertake any activity that is not for the benefit of sentient beings. Therefore, there are two purposes: to discipline those who are free from passion and to discipline those who possess passion. The first of these has already been explained. Regarding the second, it is said: "The generation of the Buddhas of the five families is what is called 'tantra'." This means that the generation of the five families and so forth from the non-dual union of the Great Vajradhara, the lord of all Tathāgatas, and his consort, is what is called "tantra." If one asks why this is called "tantra," it is a "tantra" in the sense of a connection through the power of non-dual union. It is a "tantra" in the sense of a source for the birth of the Buddhas of the five families. For example, just as one says "gold comes from the mountain," and thus the mountain is considered the "tantra" (source) of the gold, one should understand that because the Buddhas of the five families are generated, they all belong to the "tantra" of the Tathāgatas and to the "tantra" of the dharma of great passion. Furthermore, if one asks what the "nidāna" (introductory setting) is, it is said: "The becoming of a single family is explained as the nidāna." This means that after all the Tathāgatas have resided in the distinctions of the hundred families, they are again gathered through the application of the vajra-collection and become a single family; this is called the "nidāna." "Holding the vajra and so forth is expressed as the etymological definition."

ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་འཆང་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་འཆང་བའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་འཆང་ཞེས་པའོ། ། འདི་དག་གི་དོན་ནི་འོག་ནས་བཛྲ་དྷྲིཀ་#ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་དོན་བཤད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་དག་གི་རྒྱུ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པའི་ལན་དུ། སྒེག་པ་ལ་སོགས་སྤྱོད་པ་ནི། ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་སྒེག་པ་དང་འཇོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཞེས་#པའི་དོན་ཏོ། ། རིགས་པ་ཡང་ནི་འདས་ཟིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་རིགས་རྣམ་པ་#བཞི་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྒྱན་ནི་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་མཐའ་རྣམ་པ་དྲུག་བཤད་པར་རིགས་པས་དེ་བཤད་པར་བྱའོ། ། མཐའ་ཡང་ཡིན་ལ་དྲུག་ཀྱང་ཡིན་པས་མཐའ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མཐའ་དྲུག་གི་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། ། དེས་ངེས་པར་བྱས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་མཐའ་དྲུག་གིས་རྒྱས་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་#འདིས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མཐའ་དྲུག་པོ་ཉིད་གང་ཡིན་#ཞེ་ན། དྲང་བ་དང་ནི་ངེས་དོན་བཅས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདི་དག་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མཐའ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་འགལ་བ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་མཐའ་སྟེ་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མེད་ན་གང་ཞིག་རྣམ་པར་གཅད་#པ་མེད་དེ། དེ་ནི་ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་བཞིན་ནོ། །

This refers to the Great Vajradhara because he holds the vajra. If one asks why he is called the "Holder of Jewels" (Ratnadhara), it is because he holds the precious wish-fulfilling jewel. The meaning of these terms should be understood from the subsequent explanation of the meaning of the mantras, such as vajradhṛk. In response to the question of what the cause of these is, it says: "The conduct of the graceful and so forth is said to be the cause." This means that the graceful, the charming, and so forth serve as the cause for the birth of all Buddhas. "The reasoning has also been explained" means that the four types of reasoning have already been discussed. Regarding the phrase "the third ornament itself," and so forth: since it is logical that the six limits should be explained after the four types of reasoning have been explained, they shall now be explained. Because they are both limits and six, they are the "six limits." The phrase "the words of the six limits" means that they are not the literal meaning. The meaning is that whatever is sealed by the six limits of the Guhyasamāja of all the Tathāgatas is what is realized by this [text]. If one asks what those six limits themselves are, it says: "The provisional and the definitive," and so forth. If one asks why these are also called "limits," it is because they are limits in the sense that contradictory phenomena are established. For if there is nothing to be fully determined, there is nothing to be excluded; these are contradictions characterized by mutual exclusion, such as permanence and impermanence.

དྲང་བ་#དང་ངེས་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་བཅད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་དྲང་བའི་དོན་ལ་#ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་དོན་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་ཇི་བཞིན་#མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་དོན་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་དང་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པ་ནི་སྒྲ་དང་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་#གསལ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་མཐའ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། མཐའ་ཡང་ཡིན་ལ་དྲུག་ཀྱང་ཡིན་པས་འདི་ནི་མཐའ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། ། དེ་ནས་མཐའ་དྲུག་གི་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོག་པ་སེལ་ནུས་པའི་གང་ཟག་ཅིག་སློབ་དཔོན་གྱི་གན་དུ་འོངས་ཏེ། འདི་སྐད་ཅེས་འདྲིའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་#ཡིན། ཅི་#ཕྱིར་དྲང་བའི་དོན་དུ་བརྟག་ཅེ་ན་བཤད་པ། ། སྐལ་ངན་རྣམས་ལ་རྒྱལ་བ་ཡིས། ། སྦས་ཏེ་བཤད་པ་དྲང་བའི་དོན། ། ཞེས་པ་སྐལ་བ་ངན་པ་ནི་སྐལ་བ་ངན་པ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་སྐལ་བ་ངན་པ་ནི་རྣམ་པ་#གཉིས་ཏེ། དངོས་སུ་སྐལ་བ་ངན་པ་ལ་ལྟོས་#ནས་སྐལ་བ་ངན་པའོ། ། དངོས་སུ་སྐལ་བ་ངན་པ་ནི་རིགས་ཆད་པའི་གང་ཟག་འབའ་ཞིག་གོ། ། རིགས་ཆད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ས་བོན་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་#ནས་སྐལ་བ་ངན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།

Furthermore, if there is no thorough determination of the two types—the provisional and the definitive—there is no exclusion, and thus they are contradictory. Therefore, one should understand that the provisional meaning is also to be understood in terms of the literal and so forth. In this way, the two types—the provisional and the definitive—are extremes that exclude one another. The two types—the literal and the non-literal—are called "linguistic extremes" because the meaning is not certain. The explained through intention and the explained without intention are both applied as "extremes" because both the word and the meaning are clearly established. Since they are both extremes and there are six, these are the six extremes. Then, in order to show the individual definitions of the six extremes, a person capable of dispelling doubt, non-understanding, and misconception approaches the Master and asks: "What is that which is called the 'provisional meaning'? For what reason is it analyzed as the provisional meaning?" It is explained: "That which the Victorious One taught in a concealed manner for those of poor fortune is the provisional meaning." Regarding "those of poor fortune," this refers to those of poor fortune, such as those belonging to the lineage of the Śrāvakas and so forth. Alternatively, "those of poor fortune" are of two types: those who are poor in fortune in a relative sense, and those who are poor in fortune in an absolute sense. Those who are poor in fortune in an absolute sense are exclusively individuals whose lineage is severed. Furthermore, "severed lineage" does not mean being devoid of the seed [of enlightenment]; rather, in terms of the mere conduct of the afflictions, those who are poor in fortune are of two types.

དངོས་སུ་ན་#ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་#ཚོགས་ཀྱི་གང་ཟག་ནང་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའོ། ། འདི་དག་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་ངན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉན་#པའི་སྐལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཆད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་ལྟོས་#ནས་སྐལ་བ་ངན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རིགས་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། འགའ་འགས་ཀྱང་ནི་#མི་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་རྒྱལ་བས་གང་སྦས། སྦ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦས་པ་སྟེ། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དྲང་བའི་དོན་ནི་#ཞེས་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་དང་། སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མ་རིག་པ་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་དག་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ་སྣང་བ་ཙམ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། ། རིགས་ཀྱི་བུ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་དད་པར་གྱིས་ཤིག།

In actual fact, those such as the śrāvakas belong to the outer category, while the individuals of the accumulations belong to the inner category. Why are these called "those of poor fortune"? It is because they lack the fortune to hear the profound and vast sublime Dharma. Does the lack of fortune mean that their lineage is severed? No, for it is not the case that no one at all will attain the fruit. What did the Victor conceal in that regard? Why was it concealed? He concealed the profound and vast Dharma of the Tathāgata and so forth, because people would be terrified by the mere sight of it. Is it not the case that it should be taught in every way and to everyone? No, for that reason it was said: "The provisional meaning." The Blessed One himself said that the self, the life-force, the nourisher, the person, the individual, the agent, the experiencer, and so forth exist in the world; he said that from ignorance, volitional formations arise; and it is said, "O Sons of the Victor, these three realms are mere cognition." Furthermore, all phenomena are without intrinsic nature, except for mere appearance. "O son of noble family, have faith in the yoga of the deities!"

འདི་ལས་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ནི་ནམ་ཡང་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐུགས་ལ་ཆུད་ནས་སྐལ་བ་ངན་པའི་སེམས་ཅན་གང་ལ་གང་གིས་འདུལ་བ་དེ་ལ་དེའི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟར་ཆོས་སྟོན་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ལན་དུ། མཆོག་འདོད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར། ། ངེས་པའི་དོན་ཡང་གསུངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་#མཆོག་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་སྐལ་བ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་བཟང་པོ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་སྟེ་དེ་འདོད་པ་ནི་དེ་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་པའོ། ། ཡང་ན་མཆོག་འདོད་པ་ནི་འདུན་པ་#སྐྱེད་པ་སྟེ་འདུན་པ་ནི་འདོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲོགས་ནི་མོས་པའོ། ། དད་པ་དང་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། མཆོག་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསུངས་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་#ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལམ་ངེས་པ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ངེས་པ་ཉིད་དང་། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ངེས་པ་ཉིད་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་མི་སྤོང་། མི་འདོར། སྒྲིབ་པ་དང་། གོ་གཅོད་པར་མི་བྱེད། བསླབ་པ་དང་།

Regarding the statement, "From this, a correct method will never be found," this was spoken by the Blessed One himself after he had realized the distinguished path and the distinguished result. Teaching the Dharma in such a way—by whatever means and to whichever sentient beings of inferior fortune are to be tamed—is called the "provisional meaning" of all the Tathāgatas. To the question, "In that case, what is the definitive meaning?" the reply is: "For the sake of sentient beings who desire the supreme, the definitive meaning was also spoken." Here, "sentient beings who desire the supreme" refers to those of good fortune, because they possess the fortune to engage in the excellent result. "Supreme" refers to the supreme siddhi; "desiring it" means holding it dear. Alternatively, "desiring the supreme" means generating aspiration, because aspiration is the very nature of desire. Its companions are devotion, as well as faith, mindfulness, and so forth, as appropriate. For the sake of those sentient beings who desire the supreme, the teaching of that very reality is called the "definitive meaning." Why is it called "definitive meaning"? Because the path is certain, the result is certain, the supreme state is certain, and the marvelous is certain; for these reasons, it is so called. Alternatively, "definitive meaning" refers to that which is not abandoned, not discarded, not obscured, and not obstructed from the generation of the mind of enlightenment until the attainment of manifest buddhahood, and which is not contrary to the trainings.

དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར། མཆོག་འདོད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཆོག་འདོད་#པ་ནི་མཆོག་འདོད་པ་སྟེ། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་འདོད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མཆོག་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་ཡང་ཡིན་པས་མཆོག་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཏེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མང་པོ་ལ་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་མཆོག་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་མང་པོའི་ཕྱིར་བསྟན་#པའོ། ། མཆོག་འདོད་པ་ནི་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ#། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རབ་སྟོན་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་སྟོན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་སྟོན་ཞེ་ན། འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། གསུངས་ཞེས་པ་སྟེ་བསྟན་བཅོས་ལ་འགལ་བ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་སྟེ་འདི་ལྟར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤངས་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་#པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་དེའི་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་#སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པ་སྟེ། འདི་ཅི་ལ་དགོངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་པའི་རྒྱུད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདིར་ནི་བཤད་པར་བྱ་བ་དང་། བཤད་པའི་དགོས་པ་དང་།

That which causes mindfulness and so forth to increase is called the definitive meaning (nītārtha). What is the explanation through intentional meaning (saṃdhāyabhāṣita)? To explain that, it says: "For the sake of sentient beings who desire the supreme." "Desiring the supreme" means those who desire the supreme; the meaning is that they desire the supreme siddhi. Since they are both those who desire the supreme and are sentient beings, they are "sentient beings who desire the supreme." The word "beings" (nāman) here refers to a plurality. Therefore, it is taught for the sake of many sentient beings who desire the supreme. "Desiring the supreme" means they do not desire common siddhis. Why is that? It says: "Thoroughly teaching the suchness of phenomena." The suchness of phenomena is the definitive meaning of all phenomena. Thoroughly teaching that is "thoroughly teaching the suchness of phenomena." How is it taught? It says: "By means of the application of contradictory words." Regarding the treatise, "contradiction" refers to performing acts such as taking what is not given; for instance, the abandonment of taking what is not given and the act of taking what is not given are mutually exclusive. Therefore, the statement that one becomes a buddha through the power of taking what is not given would contradict the treatise. That which reveals the suchness of such an application of contradictory words is the explanation through intentional meaning. As for the question "What is the intention here?" and so forth, it should be understood from the Sarvatathāgatatattvasaṃgraha Tantra. Here, [the following are presented]: the subject to be explained, the purpose of the explanation, and...

བཤད་པའི་ཡུལ་དང་། བཤད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། བཤད་པའི་མིང་ཙམ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ཡང་གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ལ་བཤད་ཅེ་ན་ཤེས་རབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བརྡ་ལ་གོམས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པའོ། ། བློ་དམན་རྣམས་ལ་མི་སྟོན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལམ་ལོག་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་དམན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དབང་པོ་དམན་པ་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དམན་པའོ། ། འདི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔར་#འགྱུར་ཏེ། འདིར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དམན་ཞེས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དམན་པ་ཞེས་པ་#ཤེས་རབ་ཞན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་བཤད་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབང་པོ་དམན་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་ཅེས་པའོ། ། བཤད་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་གསལ་བ་ཡིས་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་གསལ་བ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། བཤད་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ངེས་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་མ་ནོར་བར་སྟོན་པ་ནི་ངེས་པར་སྟོན་པའོ། ། བཤད་པའི་མིང་བསྟན་པ། ཇི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགོངས་པ་མིན་པས་བཤད་པའོ། ། ཞེས་སྨོས་སོ། །

It will demonstrate the object of explanation, the method of explanation, and the name of the explanation. If one asks to what kind of person this is explained, it is said: "To those with supreme insight and those who are familiar with the conventions." Why is it not taught to those of inferior intellect? It is because they would enter upon a mistaken path. If one asks, "Is it not the case that everything is taught to everyone?" it is not so. This is shown by the passage beginning, "Sentient beings of inferior faculties," and so forth. "Inferior faculties" refers to those whose faculties, such as faith and the rest, are inferior. In this context, all the untainted faculties have already been transformed; here, it refers specifically to the inferior faculty of insight. "Inferior faculty of insight" means that their insight is weak. These points demonstrate the object to be explained. Next, in order to demonstrate the purpose of the explanation, the phrase "for the sake of realization" is mentioned; this means it is explained through the non-intentional mode so that sentient beings of inferior faculties may realize it. To demonstrate the method of explanation, the phrase "with supreme clarity" is mentioned; "supreme clarity" refers precisely to the non-intentional explanation. To demonstrate the subject matter to be explained, the phrase "definitively revealing suchness" is mentioned. "Suchness" refers to the suchness of the maṇḍala and so forth. "Definitively revealing" means teaching that suchness without error. To demonstrate the name of the explanation, if one asks, "What is the name of this explanation?" it is stated: "It is the explanation through the non-intentional mode."

འདིའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་ཇི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྟོན་པས་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་སྨོས་སོ། ། དེ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་# དང་རྟོག་པ་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སྒྲུབ་པ་དང་། དབང་དང་། དམ་ཚིག་དང་། ཕྲིན་ལས་ཞེས་བྱ་བའོ#། ། རྟོག་པ་ནི་དེ་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་དོ། ། དེ་ལས་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟར་གསུངས། ། ཞེས་པ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བར་སྒྲ་ཡང་དེ་ལྟར་གསུངས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་རྒྱས་པར་#བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་བཞིན་སྒྲར་གསུངས་པའོ་ཞེས་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཀོ་ཊ་ཀྵ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀོ་ཊ་ཀྵ་ནི་ཀོ་ཊ་ཀྵ་སྟེ་ཀོ་ཊ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། འདི་ཉིད་ནི་བརྡ་ཉིད་དོ། ། བརྡ་ཅན་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བསྟན་བཅོས་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་བསྟན་བཅོས་ལ་མེད་ཅིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཏེ། དེ་ལ་གང་མེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་མེད་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་མེད་ཅེས་སྨོས་ཤེ་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྡར་གྱུར་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནའི་བརྡར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

The meaning of this is as follows: because it reveals the secret assembly of all the tathāgatas in a manner that is not intended [by the literal sense], it is said to be an "explanation not according to the intended meaning" (neyārtha). Next, the literal explanation (yathāruta) shall be given. Therefore, it says, "From the maṇḍala and the kalpa," and so forth. This refers to the maṇḍala, the practice, the empowerment, the samaya, and the activities. The kalpa is the tantra that clearly reveals those very [topics]. Regarding the phrase, "How is the conduct taught therein?", it means that the words are spoken exactly according to the meaning. That which explains such a meaning in detail is what is called "spoken according to the literal sound." What is that which is not according to the literal sound? It is said, "words such as koṭākṣa," and so forth. Koṭākṣa refers to koṭākṣa, which should be understood as koṭaba and so on. This very [term] is the symbol (saṃketa). What, then, is the symbolized (saṃketika)? It is the pervasive wind of all the tathāgatas and so forth. Because such a treatise is extremely rare, it says, "It does not exist in worldly treatises." "Worldly treatises" refers to the treatises of the world; that which is not found therein is "not in worldly treatises." One might ask: "Is it not the case that it does not exist in anything, both worldly and transcendent? Why then is it specified as 'not in worldly treatises'?" It is not so. Therefore, it says, "It has become the symbol of the tathāgatas," meaning that it is so called because it has become the symbol of the tathāgatas alone.

འཇིག་རྟེན་བསྟན་བཅོས་ལ་མེད་ཅིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྡར་གྱུར་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཉིས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནའི་བརྡར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་འདིས་གཞན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་བཤད་#པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྡར་གྱུར་པ་ཁོ་ནའི་#ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མ་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་བཤད་#པའོ། ། འདིའི་མིང་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཇི་བཞིན་མིན་པར་བསྒྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་སོགས་#པའི་ཕྱིར་ཇི་བཞིན་མིན་པར་བསྒྲགས་ཞེས་སྨོས་སོ། ། མཐའ་དྲུག་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་མཐའ་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་ནི་མཐའ་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་སྟེ། མཐའ་དྲུག་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་འདྲེན་པའི་ཚིག་གོ། ། བཤད་པའི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་དབྱེ་བ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་བསྡུས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། བར་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་དབྱེ་བའོ། ། བསྡུས་པའི་དབྱེ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བར་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། དང་པོ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་ཙམ་ལ་#ནི་རབ་གཞོལ་བའི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། དེ་ཉིད་བཤད་པ་ཡི་གེའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་ཞིག། ཅིའི་ཕྱིར་ཡི་གེའི་དོན་དུ་བརྟག་ཅེ་ན་བཤད་པ། སྒྲ་ཙམ་ལ་ནི་རབ་གཞོལ་བའི། །

By the phrase "not found in worldly treatises," the uncommon [nature] is shown. Regarding the phrase "become the sign of the Tathāgata," there are two [aspects]: the phrase "become the sign of the Tathāgata alone" explains [the teaching] as being possessed by others, while the phrase "become the sign of the Tathāgata alone" explains [the teaching] as being unconnected [to others]. If one asks what the name of this is, it is stated: "it is proclaimed as not literal." Because it is not literal and so forth, it is said to be "proclaimed as not literal." Having shown the division of the six limits, the phrase "the division of the explanation shall be stated" refers to the division of the explanation, such as the literal meaning and so forth. That very explanation is of three types: the concise division, the intermediate division, and the extensive division. The concise division is "the meaning of the words" and so forth. The intermediate division is "the first is the reality of oneness" and so forth. To show the extensive division, it is stated: "those who are intensely devoted to mere sound" and so forth. Regarding the explanation of that very [division] as the "literal meaning," how many are there? If one asks why it is analyzed as the literal meaning, it is explained: "those who are intensely devoted to mere sound."

ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་འབའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་གཞོལ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱི་རོལ་བསྟན་བཅོས་མཁས་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞུང་འདི་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཡི་བཀོད་པ་རབ་བསྟན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་སྒྲའི་བཀོད་པ་ཉིད་དོ། ། ཇི་སྐད་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡི་གེའི་དོན་ནི་ཡིན་པར་བཤད། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སྒྲའི་བཤད་པ་ཡིན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དང་པོ་ནི་བཤད་པར་བྱ་བའི་ལུང་བསྟན་ཏོ། ། ཞར་ལ་ནི་བཤད་པའི་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ#། ། གཉིས་པས་ནི་བཤད་པ་པོ་བསྟན་ཏོ#། ། ཞར་ལ་ནི་དེའི་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། ། གསུམ་པས་ནི་བཤད་པའི་ཐབས་བསྟན་ཏོ། ། ཞར་ལ་ནི་དེའི་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། ། བཞི་པས་ནི་བཤད་པའི་མིང་བསྟན་ཏོ། ། ཞར་ལ་ནི་དེའི་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤྱིའི་དོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མདོ་སོགས་ལ་ནི་རབ་བཞུགས་པའི། ། ཞེས་སྨོས་སོ། ། མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་མངོན་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལ་འགྱོད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་#པ་ལའོ། ། དེའི་འགྱོད་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དང་མཐུན་པར་སྟོན་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་རིན་པོ་ཆེ་འབར་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། རིགས་ཀྱི་བུ་འདུལ་བ་ལ་དད་པར་གྱིས་ཤིག། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་#དང་ལྡན་པ་དག། ཅེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་དང་གང་ལྡན་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །

This refers to being focused solely on the literal sound, rather than the secret meaning of all the tathāgatas. Regarding the phrase "by those learned in external treatises," this refers to those who have acquired external treatises that are not of this [tantric] system. "Their arrangement is clearly shown" refers specifically to the arrangement of the sounds. If one asks what that is, it says, "the meaning of the letters is explained," which should be connected to the phrase "it is an explanation of the sounds." The first [line] indicates the scripture to be explained; incidentally, it shows the purpose of the explanation. The second indicates the explainer; incidentally, it shows its purpose. The third indicates the method of explanation; incidentally, it shows its purpose. The fourth indicates the name of the explanation; incidentally, it shows its purpose. Then, in order to show the second [point], it says "of the general meaning" and so forth, stating, "those who are well-established in the sūtras and so on." This means following the Sūtra, Vinaya, and Abhidharma. In that context, "regret" refers to [regret] regarding the generation of the Mahāyāna mind. "Dispelling that regret" means teaching in accordance with that. As it is said in the Blazing Jewel Tantra: "Son of noble family, have faith in the Vinaya; it is the four great secrets of all the tathāgatas." "Those endowed with the generation stage" means the generation stage itself. Those who possess that are "endowed with the generation stage."

འདི་ཡང་སྤྱིའི་#ཡིན་ཞེས་པར་སྦྱར་རོ། ། འདི་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་#སྤྱི་ཡིན་ཞེས་པའོ། ། སྤྱིའི་དོན་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཏེ་ཁྱབ་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་#སྦས་པའི་དོན་བཤད་པ། འདོད་ཆགས་ཆོས་ནི་རབ་སྟོན་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། འཕྱང་བ་དང་། འཁྱུད་པ་དང་། འཕྱང་#ཐག་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ནི་ཐུགས་ལས་#ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་སྦས་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་དག་ཀྱང་། སྙིང་པོ་ཡོད་པས་སྦས་པའོ། ། ཞེས་པའོ། ། དང་པོས་ནི་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། ། གཉིས་པས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། ། གསུམ་པས་ནི་མིང་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྦས་པའི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། འོད་གསལ་བ་ནི་རབ་སྟོན་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་#སྨོས་(ཏོ,ཏེ)། འོད་གསལ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འོད་གསལ་བ་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། ཐ་#མས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མཐའི་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས་ད་ནི་བཤད་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཆད་པར་#ཉན་པར་འདོད་པ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འཆད་པར་འདོད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ནོ། ། ཉན་པར་འདོད་པ་ནི་སློབ་མའོ། ། སློབ་མའི་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཡོད་པས་ན། དབྱེ་བ་ཡང་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་སྨོས་སོ། །

This should also be applied to the phrase "is the general." If one asks why this is called "general," it is because it is "general" due to its pervasiveness. The meaning of "general" is the meaning of pervasiveness. Next, the hidden meaning is explained: "That which thoroughly teaches the phenomena of desire," and so forth. The phenomena of desire are the phenomena of desire, such as hanging, embracing, and dangling. Because these are drawn forth from the heart, they are "hidden." The conventional truth is the conventional truth, which is the illusion-like body. The three wisdoms are the wisdom of appearance and so forth. Because these also possess an essence, they are "hidden." Thus it is said. By the first [verse], the classification is shown. By the second, the etymology is shown. By the third, the name is shown. Having thus shown the hidden meaning, the ultimate meaning is now to be shown. Therefore, it says: "That which thoroughly teaches the clear light," and so forth. The clear light is the clear light, which is the ultimate truth. Union is the union, which is the meaning of non-duality. The two aspects are the clear light and the union. By the last [verse], the etymology is shown. Having thus shown the classification of the limits, in order to show the classification of the explanation, it says: "To those who desire to explain and to listen." Those who desire to explain are the masters. Those who desire to listen are the disciples. Since there are two types of disciples, it says: "The classification is also twofold."

དེ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཚོགས་ལ་བཤད་པ་སྟོན་པ་དང་། ། གཉིས་པ་སློབ་མ་ལ་བཤད་པའོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ་དེ་ལ་ཚོགས་ལ་བཤད་པ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་ཅིའི་ཕྱིར་ཚོགས་ལ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཇི་བཞིན་སྒྲ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་བཞིན་པའི་སྒྲ་ནི་ཇི་བཞིན་པའི་#སྒྲའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱིའི་དོན་གྱི་བར་ནི་ཚོགས་ལ་བཤད་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དེའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སློབ་མ་ལ་བཤད་པ་དུ་ཞིག། ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་མ་ལ་བཤད་པ། ། ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཇི་བཞིན་མིན་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་བཞིན་མིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་སློབ་མ་ལ་བཤད་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དེའི་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ནས། ད་ནི་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཀུན་དུ་ཉན་འདོད་པའི། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་དུས་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉན་པར་འདོད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རིགས་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། ། བློ་ཡི་རྣམ་པ་དཔག་མེད་ལས། ། གང་ཟག་རྣམ་པ་ལྔར་འདོད་དོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། དཔེའི་དབང་དུ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྔ་པོ་ཉིད་གང་ཡིན་སུས་གསུངས་ཤེ་ན། ཨུཏྤ་ལ་དང་པད་དཀར་དང་། པདྨ་ཙནྡན་རིན་པོ་ཆེའི། ། རང་བཞིན་ཐ་དད་མིང་གིས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་ཨུཏྤལ་ཞེས་བྱ་བའི་གང་ཟག་ནི་གང་ཞིག། ཅིའི་ཕྱིར་ཨུཏྤལ་གྱི་གང་ཟག་ཏུ་བརྟག་ཅེ་ན། བཤད་པ། དེ་ནི་མ་ལུས་ཐོས་གྱུར་ལ། །

What is that? It is stated: "The explanation for the assembly and the second, the explanation for the student." Regarding that, what is the explanation for the assembly, and why is it called the "explanation for the assembly"? It is stated: "The literal word," and so forth. The "literal word" refers to the word as it is. Likewise, everything up to the "general meaning" constitutes the explanation for the assembly. Why? Because it is the vessel for that; therefore, it is so called. How many are the explanations for the student, and why is it called the "explanation for the student"? It is stated: "The non-literal word," and so forth. These five types, beginning with the non-literal, are the explanation for the student. Why? Because they are the vessels for that. Having thus shown the two types of explanation, now, in order to show the classification of individuals, it is said: "Those who desire to listen in every way." This means an individual who desires to listen at all times and in all ways. If one asks how many types there are: "From the immeasurable aspects of the intellect, five types of individuals are asserted." This means that while they are immeasurable in terms of their spiritual lineage (gotra), they are categorized into five types by way of analogy. If one asks who taught what those five are: "The Omniscient One taught them by the names of the different natures of the utpala, the white lotus, the lotus, the sandalwood, and the jewel," and so forth. Regarding that, what is the individual called the utpala, and why is he designated as an utpala individual? It is explained: "He who has heard everything without exception..."

འཛིན་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་མཁས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཐོས་པ་ནི་མ་ལུས་པར་#ཐོས་པའོ། ། འཛིན་པ་ལ་ནི་#རྣམ་པར་མཁས། ། ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་#ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། ། སྐད་ཅིག་#ཙམ་གྱིས་བརྗེད་#འགྱུར་བ། ། ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་གྱིས་བརྗེད་#པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་མིང་ཅི་ཞེ་ན། ཨུཏྤལ་ཞེས་བྱ་བའི་གང་ཟག་གོ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཨུཏྤལ་དང་འདྲ་བས་ཨུཏྤ་ལ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གོ། ། ཨུཏྤལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་ཨུཏྤལ་ཞེས་བྱ་བ་#འདི་ནི་ཉི་མ་ཤར་བའི་ཚེ་ན་ཁ་འབྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ཚེ་ནུབ་པར་གྱུར་པའི་#དུས་ན་ནི་གང་ལ་འབྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་མེད་དོ། ། པད་དཀར་ཞེས་བྱ་བའི་#གང་ཟག་འདི་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུང་བྱ་མང་དུ་ཐོས་གྱུར་ཀྱང་། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཞེས་པའོ། ། སྟོན་པ་ཡིས་ནི་ནུས་མེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་བསམ་པ་དང་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་ཞེས་པའོ། ། བུམ་པའི་རས་བལ་ས་བོན་འདྲ། ཞེས་པ་ནི། བུམ་པའི་ནང་དུ་རས་བལ་གྱི་ས་བོན་བཅུག་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། ། པད་དཀར་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གོ། ། ཞེས་པ་ནི་པདྨ་དཀར་པོ་ལ་ཆུས་མི་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ། ། པདྨ་ཞེས་བྱ་བའི་གང་ཟག་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དད་#དང་ལྡན་ཞིང་སྙིང་རྗེ་ཤེས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་#ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདོད་པ་དང་། དང་བ་དང་། ཡིད་ཆེས་པ་དང་#། དེ་དང་གང་ལྡན་པ་ནི་དེ་རྣམས་དང་མ་བྲལ་བ་སྟེ་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པའོ། །

"Skilled in retention," it is said; this means that having heard all the scriptures and treatises without exception is "hearing without exception." "Skilled in retention" means that one understands everything through mere hearing. "Forgetting in a mere instant" means that one forgets as soon as one is separated from the guru. What is the name of such a person? It is said to be the "Utpala" individual. Because they are like an utpala flower, they are the "Utpala-like" individual. If one asks what common qualities this so-called utpala has: as long as the sun has risen, the utpala flower will bloom, but at the time when the sun sets, it lacks the quality of blooming. What is this "White Lotus" (pundarika) individual? "Though they have heard much to be grasped" means that although they have heard the immeasurable words of the Tathāgata, "they lack the power of the Teacher" means they are devoid of reflection and expression. "Like cotton seeds in a jar" means it is like cotton seeds placed inside a jar that cannot be seen. This is the "White Lotus-like" individual. This is like a white lotus that is not stained by water. What is the "Lotus" (padma) individual? "Endowed with faith and knowing compassion," and so forth; the word "endowed" should be applied to all [the qualities]. Being "endowed with faith" means having desire, clarity, and conviction; one who possesses these is not separated from them, but is endowed with them.

སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་#མ་བྲལ་བའོ། ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་དང་མ་བྲལ་བའོ། ། ཐོས་ནས་བློ་ཡི་ཁ་བྱེ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་#ཞེས་པའོ། ། ཚིགས་མེད་འོད་མ་བཞིན་ཉན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཚིགས་པ་#མེད་པའི་འོད་མ་གས་པོ་ལྟར་ཉན་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉན་པར་བྱེད་ཅིང་སྒོམ་#པ་དང་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། འདི་ཉིད་མིང་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། པདྨ་ཞེས་བྱ་བའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་མེད་པ་ནི་དཔེར་ན་པདྨ་གས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། ཙནྡན་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོས་པ་ཉུང་ཞིང་ང་རྒྱལ་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐོས་པ་ཉུང་བ་ནི་མ་ཐོས་པའོ། ། ང་རྒྱལ་ལྡན་པ་ནི་བདག་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བའོ#། ། རྩ་བ་མེད་པར་མང་དུ་སྨྲ། ། ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པར་སྣ་ཚོགས་པ་སྨྲ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྗེས་སུ་གཟུང་#བར་མི་ནུས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱིས་རང་གིས་འཛིན་པར་མི་ནུས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཅི་ཞེ་ན། ཙནྡན་ཞེས་བྱ་བའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ#། ཙནྡན་དང་འདྲ་བས་ཙནྡན་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་སྟེ#། རི་མ་ལ་ཡའི་ཙནྡན་ལྟ་བུའོ། ། ང་རྒྱལ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་དབྱར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཙནྡན་ལྟ་བུའོ། ། ཞེས་པའོ། ། རྩ་བ་མེད་པར་མང་དུ་སྨྲ། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་བ་#དོ་ལའི་རིའི་ཙནྡན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྗེས་སུ་གཟུང་བར་མི་ནུས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཙནྡན་སྦྲུལ་གྱི་སྙིང་པོ་ཅན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

One who possesses compassion is not separated from great compassion. One who possesses insight is not separated from great insight. "Having heard, the intellect blossoms" means that the intellect has become vast. "Listening like a jointless bamboo" means listening like a jointless, uncracked bamboo. This should be understood as meaning that one listens at all times, having abandoned [the need for] meditation, explanation, and so forth. If one asks what the name of this very person is, it is stated: "the person called the Lotus." This should be understood as being like a lotus that is uncracked. If one asks who this person called "the Sandalwood-like" is, it is stated: "Having little learning and possessing pride," and so forth. "Having little learning" means one has not heard much. "Possessing pride" means one says, "I am one who possesses learning." "Speaking much without a root" means speaking various things without the arising of certain knowledge. "Unable to be sustained" means being unable to retain it oneself later. If one asks what the name of that very person is, it is said: "the person called the Sandalwood." Because they are like sandalwood, they are a "Sandalwood-like person," like the sandalwood of Mount Malaya. "Possessing pride" means they are like the sandalwood of the summer season. "Speaking much without a root" means they are like the sandalwood of Mount Badara. "Unable to be sustained" means they are like the "snake-heart" sandalwood.

འདི་དག་གིས་ནི་ཙནྡན་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་བསྟན་ཏེ#། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཅིང་མཁས་ལ་སྒྲིན། ། ཞེས་པ་ནི་བསླབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འདི་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། གང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། མཁས་པ་#ནི་མཁས་པ་སྟེ། གང་གིས་གང་གི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་#དེ་ལ་མཁས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ལྡན་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་#ལྡན་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་མཆོག་དང་མ་བྲལ་#ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྒྱུད་གཅིག་ལས་#ཐོས་ནས་ལེགས་པར་སྟོན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་མ་ནོར་བར་ཐོས་ཤིང་དེ་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། རིན་ཆེན་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གོ། ། ཞེས་པ་སྟེ་དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེའི་བུམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་གོ་སླའོ། ། བདེན་གཉིས་རྣམ་པར་ངེས་བྱས་ཏེ#། ། ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་འདུས་པའོ། ། འདིར་རྒྱན་བདུན་ཡིན་པས་ན་#རྒྱན་བདུན་ནོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒྲུབ་པའོ། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་འབའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། བཤད་སྨྲ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། ། ཞེས་པ་སྟེ་བཤད་པ་པོ་དང་སྨྲ་བ་པོ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ལས་གཞན་དུ་མིན། །

These [verses] teach the individual who is like sandalwood. Next, the individual who is like a jewel is taught: "Pure in ethical discipline, wise, and skillful." "Pure in ethical discipline" refers to possessing the ethical discipline of the three trainings—the ethical discipline of restraining from non-virtue, the ethical discipline of gathering virtuous dharmas, and the ethical discipline of acting for the benefit of sentient beings. One who possesses these is said to have pure ethical discipline; it refers to one whose ethical discipline is without fault. "Wise" means being learned; one who is unimpeded in all activities is called wise. "Endowed with insight" means possessing insight, which is to say, never being separated from supreme insight. "Having heard from a single lineage, one teaches well" means having heard the authentic instructions without error and performing the activities associated with them. If one asks what the name of this [individual] is, it is the "jewel-like individual." This means, for example, that they are like a vessel of precious gems. The rest is easy to understand. "Having ascertained the two truths" means that everything is subsumed within the ultimate truth and the conventional truth. Since there are seven ornaments here, they are called the "seven ornaments." "The accomplishment of the completion stage" refers specifically to the state of union. "An explainer and a speaker are very difficult to find" means that an expounder and a speaker are extremely rare to encounter. If one asks why they are difficult to find, it is said: "Not elsewhere than in the Yoga Tantras."

ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལས་རྙེད་ཀྱི་གཞན་ལས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་#དོན་ཏོ། ། དེ་བས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་གོང་མ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གླེང་གཞི་རིམ་པ་སྦྱོར་བར་བཅས། ། ཞེས་པ་ནི་གླེང་བསླང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྒྱན་རྣམ་པ་བདུན་བཤད་པའི་རིགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱན་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་འཆིང་བ་#བཅིངས་ལ་རྒྱུད་ཤེས་པར་འདོད་པས་ཀྱང་དེ་ལ་བསླབ་པར་#བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱན་རྣམ་པ་བདུན་ཡང་ཡིན་ལ་བཤད་པའི་རིགས་པ་ཡང་ཡིན་ན་#དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྒྲོན་མ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ལས་རྒྱན་རྣམ་པ་བདུན་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་རྒྱན་རྣམ་པ་བདུན་གོ་རིམ་#བཞིན་དུ་བཤད་ནས། ད་ནི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་བཤད་པར་འདོད་ནས་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གི་ཚོགས་གསུངས་ཏེ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་#སྐབས་ལ་བབ་པའི་ཚིག་གོ། ། ལེའུ་བཅུ་བདུན་གྱི་བསྡུས་པའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལེའུ་བཅུ་བདུན་ནི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་ཏེ་གཞུང་གི་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཅུ་བདུན་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལེའུ་བཅུ་བདུན་ཞེས་པ་ནི་བཅུ་བདུན་ཁོ་ན་སྟེ་འདི་དག་གིས་ནི་མང་བའམ་ཉུང་བ་རྣམ་པར་བཀག་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱིས་#ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

Thus it is said: the meaning is that this is found only in the Yoga Tantras and not in others. The phrase "therefore, by the Vajra Master" connects to what precedes. "The introductory setting together with the sequence of application" refers to the prologue and so forth. "The method of explaining the seven ornaments" means that all the tantras of all the Tathāgatas are bound by the framework of the seven ornaments; therefore, the meaning is that those who wish to understand the tantras should train in them. Since they are both the seven ornaments and the method of explanation, they are so designated. This concludes the explanation of the seven ornaments, including the elaborations, from the commentary titled The Illuminating Lamp. Having thus explained the seven ornaments in their proper order, now, wishing to explain the summarized meaning of the seventeen chapters themselves, the author speaks the collection of texts beginning with "Now." The word "now" is a term indicating the appropriate occasion. Regarding the phrase "the summarized meaning of the seventeen chapters shall be explained": the "seventeen chapters" refers to the seventeen divisions of the sequence of the textual collection. The term "seventeen chapters" specifies exactly seventeen, thereby excluding any more or fewer. Why is this? Because the path and result of the Guhya-samāja of all the Tathāgatas are taught by this alone and not by any other.

འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ན་ཡང་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པར་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། ། འོ་ན་ལེའུ་དང་པོ་ལས་ནི་ཅི་ཞིག་གང་གི་ཕྱིར་སྟོན་ཞེ་ན། ལེའུ་དང་པོ་ལས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལེའུ་དང་པོ་ནི་ཐོག་མ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐོག་མའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལས་ཅི་སྟོན་ཞེ་ན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་ཚོགས་དང་དོན་གྱི་ཚོགས་སོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པའི་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ། ། དེར་ཉན་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་སློབ་མའི་གང་ཟག་གོ། ། དེ་ལ་ཡང་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། རིག་པའི་དབང་བསྐུར་བ་བྱིན་ནས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། རིག་#པའི་དབང་ནི་རིག་པའི་དབང་སྟེ། སློབ་མའི་རིག་པའི་དབང་ནི་འདི་ལྟར་ཆུ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་རིག་པ་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བས་རིག་པའི་དབང་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་དབང་ངོ་། ། ཡང་ན་རིག་པའི་ལྷ་མོ་དང་འབྲེལ་པས་རིག་པའི་དབང་སྟེ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ངོ་། ། ཡང་ན་རིག་པ་ཐོབ་པས་ན་རིག་པའི་དབང་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་དབང་བཞི་པའོ། ། དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་ནི་ཚོགས་ལ་སྦྱིན་པའོ། ། ལྷག་མ་གསུམ་ནི་སློབ་མའི་གང་ཟག་ལ་སྦྱིན་པའོ། ། དབང་#བྱིན་ནས་ཀྱང་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན།

However, if it were not so, the path together with its result would never be taught. If one asks, "Then what is taught in the first chapter, and for what purpose?" the text states, "In the first chapter," and so forth. "First chapter" means the beginning; it is a synonym for the initial stage. What is taught therein? It is the collection of words, which is the expressive, and the collection of meanings, which is the expressed. What is the nature of that? It is stated to be "the nature of the Great Vajradhara," meaning it is both the nature of the expressed and the Great Vajradhara himself; thus it is so called. What is his emanated maṇḍala? It is the thirty-two deities of the Guhyasamāja of all the Tathāgatas. Who are those possessing the fortune to hear it? They are the individuals of the assembly and the individuals who are disciples. What is done for them? It is stated, "having bestowed the knowledge empowerment." The "knowledge empowerment" (vidyā-abhiṣeka) refers to the empowerment of knowledge. The knowledge empowerment of the disciple consists of the water empowerment and so forth. Alternatively, it is the "knowledge empowerment" because it arises from being endowed with knowledge, namely the secret empowerment of all the Tathāgatas. Alternatively, it is the "knowledge empowerment" because of its connection with the knowledge goddesses, namely the wisdom-gnosis empowerment (prajñājñāna-abhiṣeka). Alternatively, it is the "knowledge empowerment" because knowledge is attained, namely the fourth secret empowerment of all the Tathāgatas. Among these, the first empowerment is bestowed upon the assembly, while the remaining three are bestowed upon the individual disciples. Having bestowed the empowerment, what is done next?

དབང་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་མན་ངག་སྟོན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་ལ་བརྟག་#པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སོ་སོར་སྟོན་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་དབང་རྣམ་པ་གཉིས་བསྐུར་བའི་གང་ཟག་དེ་དང་དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་མ་འདྲེས་པར་སྟོན་ཏོ། ། འདིར་གང་ལ་བུམ་པའི་དབང་བསྐུར་བ་དེ་དང་དེ་ལ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་ཉེ་བར་བསྟན་#ཏོ། ། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་སྤྱོད་པ་སྤྲོས་ཏེ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་དང་སེམས་ལ་དམིགས་པ་འབའ་ཞིག་ཀྱང་ཉེ་བར་བསྟན་#ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་ཡང་ཉེ་བར་བསྟན་#ཏོ། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་འབའ་ཞིག་ཉེ་བར་བསྟན་#ཏོ། ། ལེའུ་དང་པོ་ལས་དེ་ཉིད་སྟོན་ནས་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་སྟོན་ཞེ་ན། གཞན་དག་ལས་ཀྱང་སྟོན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འོག་ནས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འོག་ནས་བཤད་པ་ནི་ལེའུ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོང་མ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་དང་པོ་ལས་གཞན་པའི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པོ་ཁོ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་དོན་གཞན་དག་ཀྱང་རྙེད་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདིར་རྙེད་ཅེས་སྦྱར་རོ། །

This teaches the pith instructions associated with the empowerments. Therefore, the terms "provisional meaning" and "definitive meaning" and so forth are mentioned; the examination of provisional and definitive meaning is exactly as taught above. Regarding the phrase "teaching the respective sādhanas of the generation stage and the completion stage": for each individual person to whom the two types of empowerment are conferred, the sādhanas of the generation stage and the completion stage are taught without confusion. Here, for those to whom the vase empowerment is conferred, only the generation stage is presented. For the secret empowerment, the secret conduct of all the Tathāgatas is taught in detail. Likewise, the vajra recitation and the focus on the mind alone are also presented. Similarly, the illusion-like body is also presented. For the wisdom-knowledge empowerment, the luminosity and the union of all the Tathāgatas are presented alone. If one asks, "Having taught that very point in the first chapter, is it also taught in others?"—in order to show that it is also taught in others, the phrase "explained below" and so forth is mentioned. "Explained below" refers to the second chapter and so forth; the meaning is "not the preceding one." The "sixteen chapters" means the sixteen chapters other than the first. The phrase "other points are also found therein" should be connected as follows: the completion stage, the subtle meditative absorption, and so forth are also found here.

དེ་ལ་ཡང་འདི་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅིང་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་སོ། ། འདི་ལ་གང་གིས་#ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱང་གང་ལ་ཤེས་ཤིང་བཤད་ཅེ་ན། གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་སོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་ཏེ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་གཞུང་གི་ཚོགས་རྣམས་སོ། ། རིམ་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིམ་པ་གཉིས་སུ་འདུས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རིམ་པ་གཉིས་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་རིམ་པ་དང་། ཞེས་སྨོས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟེ། གང་གིས་#བློས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་#ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐུའོ། ། ཡང་ན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་འབའ་ཞིག་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་འབའ་ཞིག་པའོ། ། འདི་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་ལས་གསུངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།

If one asks whether this is something other than that, it is not; therefore, it says, "one engages in the two types of deity yoga." The two types of deity yoga are the generation stage and the completion stage. In this context, one who takes these as the object of meditative concentration is a yogi. If one asks where these two types of yoga are known and explained, it should be connected to the statement that they are taught in the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja. If one asks whether the meaning of the Guhyasamāja is something else, it is not; therefore, it says "this very meaning," which implies by way of context that this alone is being shown and nothing else. If one asks how it is taught: "The Dharma taught by the Buddhas" refers to the collections of scriptures spoken by the Tathāgatas, such as the Great Vajradhara and others. "Perfectly abiding in the two stages" means that all of those are subsumed within the two stages. If one asks what the two stages themselves are, it says, "the generation stage," and so forth. The generation stage is the stage of generation; it is so called because it is generated by the intellect. The so-called "generation stage" is the body born from that. Alternatively, the generation stage is the deity yoga alone, and the completion stage is the subtle yoga alone. This is also taught in the Secret Treasury of All Tathāgatas, where it is asked: "Blessed One, what is that which is called the generation stage?" and the Blessed One replied:

སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་#ཞེས་བྱ་བ་དེ་#གང་ལགས། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ཆེན་པོའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གསང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ལགས། དེའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ལགས། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་#ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཚོགས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་ཡང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེའི་རྟེན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ལགས། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བའི་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསང་བ་ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། ། ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་ན་ཞེས་པ་སྟེ། འདིར་གཞན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། རྒོལ་ཏེ་འོག་ནས་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འདི་ཉིད་དམ་འདི་ལས་#གཞན་ཞིག་རྟོག་གྲང་ན། འདི་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། མདོར་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་མིང་ཉིད་ཀྱིས་#ཐམས་ཅད་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ། མིང་ཉིད་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་།

“Mahāsattva, the generation stage of all the Tathāgatas is the very basis. Blessed One, what is that which is called ‘the basis’? Mahāsattva, it is the basis for the great secret of all the Tathāgatas. Blessed One, what is that which is called ‘the great secret’? What is that which is called ‘its basis’? Mahāsattva, that which is called ‘the great secret of all the Tathāgatas’ is not the domain of the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and so forth, nor is it the domain of individuals belonging to the [lower] accumulations; it is the domain of those belonging to the Mahāyāna lineage, which is most marvelous. Mahāsattva, the basis of that is the most marvelous nirmāṇakāya of all the Tathāgatas. Blessed One, what is that which is called ‘the generation stage of all the Tathāgatas’? Mahāsattva, that which is called ‘the generation stage of all the Tathāgatas’ is the extremely secret, subtle samādhi of the secret [teachings], as it is said. The word ‘itself’ (nyid) means ‘only’; here, it is used in the sense of excluding association with anything else. If one objects: ‘Is this [the basis] the very thing to be explained below, or is it something other than this?’ It is not the former, because to establish what is already established would be pointless. Nor is it a brief indication, because the name itself would then indicate everything. Nor is it an extensive explanation, because that would contradict the name itself.”

གཞུང་རྒྱས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོག་མ་དང་ཐ་དད་པ་ཡང་#མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་པའི་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། #། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཧ་ཅང་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཏེ་ཐ་མི་དད་ན་ནི་སྔ་མའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུ་ཐ་མི་དད་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། ། ཐ་མི་དད་པས་ཐ་དད་པ་སྐྱེད་#ན་ནི་ཧ་ཅང་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཐ་མི་དད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་གོང་མའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ཡང་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་པས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་སྐྱེད་ན་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་#ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་#དེ་ལྟ་ན་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཡང་བླང་བྱ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལྟར་རིང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་ཕན་མི་འདོགས་པ་ཉིད་དང་། གནོད་པ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ནི་སྦྲུལ་ནག་པོ་བཞིན་དུ་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ནོར་བུ་བཞིན་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་དེ་ནི་མ་#ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གསང་བ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པའི་ལེའུ་དང་པོ་ལས་ནི་མདོར་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་ཉེ་བར་བསྟན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྡུས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།

This is because [the text] fears being too extensive. Nor is it different from the subsequent [sections], because difference and non-difference are mutually exclusive contradictions. If one were to argue, "Even so, it would be the case," it would lead to an over-extension. If, however, they are non-different, the aforementioned fault would occur. If one argues that the cause is a single non-different entity, then the effect would also be so. If a non-different [cause] were to produce a different [effect], it would lead to an over-extension. If one argues that everything is indeed non-different, the same fault as above would occur. Furthermore, if a non-different cause were to produce a different effect, the completion stage would also become purposeless. If one argues, "It is because of proximity," then the generation stage would also not be something to be adopted. If one argues, "In this way, that which is distant, that which is unhelpful, and that which accomplishes harm should be discarded like a black snake and not adopted like a jewel," that is not so. For this great secret of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas applies to both the concise and the extensive teachings. In the first chapter of the Guhya-samāja of all the Tathāgatas, only the concise teaching is presented. Why is that? It is because all the Tathāgatas are intensely engaged in the great benefit of sentient beings. If one asks, "How does this very summary become the benefit of sentient beings?" [the answer follows:]

འདི་ནི་སེམས་ཅན་མདོར་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་དགོས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེའོ། ། ལེའུ་དང་པོ་བསྡུས་པ་བཤད་པའོ། ། ། ། ལེའུ་གཉིས་པ་ལས་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་ཉེ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་ནི་བཤད་ཟིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་ནི་མ་བྱུང་བས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་རྫོགས་པ་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་རྫོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་རིམ་པ་སྟེ་ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་#མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་ཉེ་བར་སྟོན་གྱི་གཞན་མི་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདིར་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་སྟོན་གྱི་གཞན་མི་སྟོན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཚོགས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སློབ་མ་འབའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། གསང་བ་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་། གསུང་དང་ཐུགས་གསང་བའི་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསང་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དངོས་ཀྱི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །

This is for the sake of those who delight in concise summaries of sentient beings. The remainder is for the sake of those who delight in detailed explanations. Therefore, because this possesses great purpose, it is indeed to be adopted. This concludes the explanation of the summary of the first chapter. Regarding the statement, "In the second chapter, only the completion stage is presented": the first [chapter] has already been explained, and since nothing else has occurred beyond that, the context of that very [chapter] is now reached; thus, it is so called. The "completion stage" (niṣpannakrama) is the completion stage itself; it is so called because it serves as the immediate cause for the Great Perfection (mahāsiddhi). Alternatively, "completion" is the Great Perfection, which is suchness, the dharmakāya. Its "stage" is the sequence of methods for attaining that completion, which is the subtle meditative absorption (samādhi). The word "only" (kevala) means "without remainder"; the meaning is that only the completion stage is presented, and nothing else is taught. If one asks why only the completion stage is taught here and nothing else: this is not intended for the sake of individuals who have gathered the accumulations for all the Tathāgatas, but is intended solely for the sake of the disciple. If one asks how this is evident: from the Guhyavyākaraṇa (Secret Prophecy) it is also said: "O Blessed One, this actual path, which is the most supreme secret of the secret body, speech, and mind of all the Tathāgatas, is not the domain of the śrāvakas, not the domain of the pratyekabuddhas, and not the domain of the bodhisattvas."

དེའི་#ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ། ། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་གསུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་གསང་བ་ཆེན་པོ་#དེའི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ། ། #ལེའུ་གཉིས་པ་བརྗོད་ཟིན་ནས་གསུམ་པ་བརྗོད་པར་རིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལེའུ་གསུམ་པ་ནི་འདིར་གྲངས་ཀྱིས་#གསུམ་པ་ཉིད་དོ། ། ལས་ཞེས་པ་འདིར་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དོན་ཏེ་#ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དག་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྟོག་པ་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ཉིད་ཀྱང་རྙེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་#ལ་བསམས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེ་ན་གང་གིས་མ་དག་པ་#རྣམ་པར་བཅད་ནས་གང་ཞིག་དག་པར་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ལྷ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེ་ན་སྤང་བྱས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།

Therefore, this great secret of all the Tathāgatas was not spoken even in the past, nor will it be spoken in the future. Why is that? Because [beings] have not become suitable vessels for that great secret. For that reason, it is called by that name. Having finished the second chapter, it is appropriate to speak the third; therefore, the words "From the third chapter..." and so forth are stated. Here, "third" refers to the third in numerical order. The word "from" (las) here has the sense of a source (āyatanārtha); it means that the pure deity yoga is clarified from the third chapter, which is to say that the conceptualization of the pure deity yoga is attained. If one asks why that very deity yoga is attained from the third chapter, it is because it was spoken with this [pure yoga] in mind as the great secret of all the Tathāgatas. What is the pure deity yoga? If one asks whether it is not known, it is that which, having eliminated the impure, definitively establishes what has become pure. Because it is both "completely pure" (pariśuddha) and "deity yoga" (devatāyoga), it is called "pure deity yoga," which is the meditative concentration (samādhi) focused on the deity free from conceptual construction. If one asks what this "purity" and so forth is, and whether it is not known, it is the complete purification of that which is to be abandoned.

བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་#ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་བྲལ་བའི་དོན་གྱིས་#ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་#སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལེའུ་བཞི་པ་ལས་ནི་དབང་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། འདིར་ཡང་དབང་བསྐུར་བ་ཁོ་ནའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ཡིན་གྱི། དབང་བསྐུར་བ་ཁོ་ན་#ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལེའུ་ལྔ་པ་ལས་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པ་ཞེས་རྟོག་གྲང་ན། རྒྱས་པ་འོག་ནས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །

One who possesses the meditative absorption of the deity yoga of the generation stage is so called. Alternatively, it is called the "completely pure deity yoga" in the sense of being free [from conceptualization]; this refers to the illusion-like body that is free from coarse conceptual thoughts. Alternatively, it is called the "completely pure deity yoga" in the sense of being fully enjoyed; this refers to the saṃbhogakāya. Alternatively, it is called the "completely pure deity yoga" because it is manifold and unimpeded; this refers to whatever is the nirmāṇakāya of all the tathāgatas. Regarding the statement, "The fourth chapter teaches the maṇḍala for conferring empowerment," this means the great maṇḍala for conferring empowerment upon the disciples. Here, the great maṇḍala of all the tathāgatas is of two types: the maṇḍala of the siddhis of all the tathāgatas and the maṇḍala for the empowerment of all the tathāgatas. Here, it is not only the maṇḍala of empowerment, but rather the meaning is "empowerment itself." Regarding the statement, "The fifth chapter teaches the conduct of yoga," the conduct of yoga is the conduct of yoga; it refers to whatever is the conduct of meditative absorption. If one wonders whether the conduct of yoga is concise or extensive, since the extensive version will be taught below, this is called the concise version.

དེ་གང་ལ་སྟོན་པའི་ལེའུ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པའོ། ། ལེའུ་དྲུག་པ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ལེའུ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ལེའུའོ། ། དེ་གང་གིས་གསུངས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྐུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་བླངས་#པས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་ཐོབ་པས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའོ། ། གསུང་དང་ཐུགས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ལེའུ་བདུན་པ་ལས་ནི་ལེའུ་ལྔ་པའི་#བཤད་པ་# སྤྱོད་པ་སྤྲོས་ནས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་#ནི་ལེའུ་ལྔ་པ་ལས་བཤད་པའི་སྤྱོད་པ་ཉིད་སྤྲོས་ནས་སྟོན་གྱི་དེ་ལས་གཞན་དུ་བཤད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་སྤྱོད་པ་ནི་ལེའུ་ལྔ་པ་ལས་བཤད་པ་ལས་ནམ་ཡང་གཞན་ནས་#འབྱུང་བར་མི་# འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི། གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བར་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལེའུ་དགུ་པ་ལས་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ལུང་བསྟན་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལུང་སྟོན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལེའུ་བཅུ་པ་ལས་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྷའི་སྙིང་པོ་བསྐུལ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་ནི་བླང་བར་བྱ་བའི་དངོས་གྲུབ་སྟེ་ཐུན་མོང་དང་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །

The chapter on "To Whom It Is Taught" is the chapter on the conduct of yoga. Regarding the phrase "From the sixth chapter," and so forth: the chapter on the blessing of body, speech, and mind is the "Chapter on the Blessing of Body, Speech, and Mind." That which was spoken by him is thus called by that name. The blessing of the body is of two types: blessing through adoption and blessing through attainment. The same should be applied to speech and mind as well. Regarding the phrase "From the seventh chapter, the conduct explained in the fifth chapter is taught in detail," this means that the very conduct explained in the fifth chapter is taught in detail, and it is not a conduct explained other than that. Why is that? Because the supreme conduct of all the Tathāgatas, as explained in the fifth chapter, never arises from any other source. Regarding the phrase "From the eighth chapter, the secret empowerment is taught," this refers to that in which the empowerment of bodhicitta is bestowed. Regarding the phrase "From the ninth chapter, the marvelous prophecy is taught," this refers to that which is the supreme prophecy. Regarding the phrase "From the tenth chapter, for the sake of manifesting the desired siddhis, the invocation of the essence of the deity, both outer and inner, is taught," the "desired siddhis" are the siddhis to be attained, which are of two types: the common and the supreme siddhis.

དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་ལྷའི་སྙིང་པོ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་ལས་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ནི་འདིས་བསྐྱེད་པའི་དབང་དུ་གསུངས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། ཡང་ན་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུའོ། ། ལེའུ་གང་ལ་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་ལས་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་དང་བཅུ་བཞི་པ་ལས་ནི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་#ཚོགས་མང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་ལས་ནི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་སྟོན་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་འདིས་#ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་བསྟན་ཏོ། ། ཐབས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན།

The method for attaining that is the essence of the deity; therefore, it is so called. Regarding the statement in the eleventh chapter, "it teaches the generation of the mantra-body and the generation of the wisdom-body": the generation of the mantra-body is taught in terms of that which is generated by this [method]. The generation of the wisdom-body is in terms of the saṃbhogakāya. Alternatively, the generation of the mantra-body is the generation stage, and the generation of the wisdom-body is the illusion-like body. That chapter in which the generation of the mantra-body and the generation of the wisdom-body occur is so called. Regarding the statement in the twelfth chapter, "the complete transformation of the mahāmudrā": mahāmudrā is the body endowed with the four types of mudrās. That which possesses the method for attaining that is so called. Regarding the statement in the thirteenth and fourteenth chapters, "the collections of activities are taught": that which contains a great many collections of activities is so called. Regarding the statement in the fifteenth chapter, "it is taught that all siddhis are accomplished through the realization of suchness itself": this indicates the intended meaning of that very [text]. Why is that? It is the meaning of the phrase "therefore." Thus, "all siddhis" indicates the object to be attained. "Suchness" indicates the method for attaining it. If one asks what that method is:

སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་དེ་གང་ལ་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་ལས་ནི་ལེའུ་བཞི་པ་ལས་གསུངས་པའི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་ནས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་བཞི་པ་ལས་བཤད་པ་དེ་ཉིད་བཤད་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་འདིས་ནི་མ་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའོ། ། #ཡང་ན་ལེའུ་བཞི་པར་ནི་བསྐྱེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་འབའ་ཞིག་ཉེ་བར་སྟོན་ཏོ། ། འདིར་ནི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བཅས་ནས་སྟོན་ཏོ། ། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས་ནི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ནི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་གང་ལ་སྟོན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཤད་པ་མདོར་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྷ་ག་ལ་བཞུགས་#སོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་བཤད་དོ་ཞེས་པ། ཡི་གེ་དང་། སྤྱི་དང་། སྦས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏོ། ། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཤད་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་བཞིས་བཤད་པ་འདི་ཡང་ཅི་སྒྲའི་འགྲོས་སོ་ཞེ་འམ་ནུས་པ་ཞེས་རྟོག་གྲང་ན། རེ་ཞིག་སྒྲའི་འགྲོས་སོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེའི་དོན་ལ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

It should be connected with the phrase "the illusion-like samādhi"; thus, the samādhi in which that is taught is called by that name. Regarding the statement in the sixteenth chapter, "having emanated the colored-powder maṇḍala taught in the fourth chapter, it is taught," the meaning is that it explains exactly what was explained in the fourth chapter and nothing other than that. By the term "colored-powder maṇḍala," the exclusion of what is unrelated is established. Alternatively, in the fourth chapter, only the maṇḍala of generation is presented; here, it is presented together with the colored-powder maṇḍala. Regarding the statement in the seventeenth chapter, "it thoroughly teaches the samayas and vows," "samayas and vows" refers to the samayas and vows themselves. That in which they are taught is called by that name. By these [points], the summarized meaning of the Secret Assembly of all the Tathāgatas is shown. Then, in order to show the summarized explanation of all the Tathāgatas, the passage from "Thus have I heard" up to "dwelt in the bhaga" is explained as possessing the four modes of explanation. These are taught as the four types: the literal, the general, the hidden, and the ultimate. If one wonders whether this explanation of the passage beginning with "Thus" and so forth, by means of the four modes of explanation, is a mere linguistic convention or a functional capacity: for the time being, it is not a mere linguistic convention, because the literal meaning is complete with the [five] relations and so forth.

ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྒྲའི་སྒོ་ནས་སམ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་རྟོག་གྲང་ན། རེ་ཞིག་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལ་བཤད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མ་#ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཡང་#ཇི་ལྟར་དེར་འགྱུར། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡང་#ཅི་ཞིག་ཡོད། གལ་ཏེ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་མ་#ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་འདིར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་སམ། དེ་ལས་གཞན་ཞིག་ཅེས་རྟོག་གྲང་ན། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྦས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་འདིས་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཏེ་བརྗོད་ན་ནི་ཧ་ཅང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དོན་ཡོད་དོ་ཞེས་པའི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡོད། རྣམ་པ་གཞན་ཞིག་བརྗོད་པར་གྱུར་ན་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་འཁྲུལ་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྟེ་མ་འཁྲུལ་ན་ནི་གྲང་བའི་རེག་པས་ཀྱང་ཚ་བའི་རེག་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའམ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་ན་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་དེ་ཉིད་འགལ་བར་རྣམ་པར་གནས་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་ནོ། ། ཅི་སྟེ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ནི་འདི་ལ་འདུག་ས་གཅིག་པ་ལ་གནོད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ། གལ་ཏེ་མི་གནོད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་#དོ་ཞེ་ན་#མངོན་སུམ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་དོན་གཞན་ནི་བརྗོད་བྱ་མ་ཡིན་ནོ། །

If one wonders whether "capacity" is [determined] by way of the word or by way of the meaning: first, it is not by way of the word, because in that case, everything would possess the four types of explanation. If one objects, "Even so, it is not [the case]," then an over-extension would follow. If that is not so, how could it be so? Furthermore, what is the restrictive determination of "it is not so"? If one objects, "It is not by way of the meaning," then one must wonder whether it is by way of what is expressed here or something other than that. It is not the object of this [text] itself, because the hidden, the ultimate, and so forth are not expressed by it. If, however, they were expressed, it would be utterly pointless. What is the restrictive determination of "the meaning exists"? If another mode were expressed, it would not be the subject matter of this [text] itself; if that were so, it would also be erroneous. If it were not erroneous, then even the sensation of cold would be understood as the sensation of heat. If that were so, there would be a relationship of either being produced from that or being of the same nature as that. If one asks, "What if it is a relationship?" then it would be improper for that very thing to be established as contradictory, just like fire and smoke. If one asks, "What if it is contradictory?" then if that were so, what harm would there be in their occupying the same location? If one asks, "If there is no harm, what is the problem?" it would contradict direct perception. Therefore, another meaning is not the subject matter to be expressed.

དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྒྲ་ལ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་དོན་གོང་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་དོན་མེད་དོ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ལས་འགྱུར། ཇི་སྟེ་གལ་ཏེ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དོན་སྔོན་དུ་གཏན་ལ་མི་འབེབས་ན་ནི་ནམ་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་ལས་གཞན་ཞིག་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བས་ཡིན་ན་ནི་འདི་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་བཞིར་གསུངས་པར་#མི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་ལས་གཞན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་འདི་ནི་ཡིན་ལ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ། ། ཇི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱས་པ་དང་བསྡུས་པ་ཡང་མི་རིགས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་གྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཆུང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི། དོན་ཐ་དད་པ་ལ་ནི་ནམ་ཡང་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པ་མི་རིགས་སོ། ། ཇི་སྟེ་གལ་ཏེ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། མི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། འདི་ཅིའི་དབང་པོ་རྣོ་བའི་དབང་དུ་འམ། གདུག་སེམས་ཀྱིས་སྨྲས་ཞེས་རྟོག་གྲང་ན་རེ་ཞིག་དང་པོ་ལྟར་ན་#ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་ཀྱི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་འདི་ཉིད་ལས། ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཕུང་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་སྟེ་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།

It is also illogical to explain the term from the perspective of its meaning; for if that were the case, the meaning would have been established previously. If that were so, the meaning would be redundant; if it were not so, how could it arise from that? If you say it is indeed so, it would lead to an over-extension. If the meaning is not established beforehand, it should never be expressed. If you say something else is expressed, then it should be expressed. If it were by way of a distinction of persons, it would be improper for this very [teaching] to be spoken in four ways, as it would be taught differently according to other types. There is no definitive restriction such as "this is it and the other is not." If there were such a restriction, it would lead to an over-extension. If that were the case, the extensive and the concise would also be illogical. Why is that? Because the extensive and concise arise through the distinction of the breadth and brevity of a single aspect of the meaning; it is never logical for the concise and extensive to apply to different meanings. If you say it is indeed so, it would lead to an over-extension. If you say it is for the sake of non-comprehension, one might wonder: is this for the sake of those with sharp faculties, or was it spoken with malice? Regarding the first case, it is not so, because it is for the sake of including individuals such as those in the assembly. Furthermore, it is because it is stated in this very [text]: "The Great Sage [taught] the aggregates of Dharma," and so forth. If it is the latter case, it is also not so.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གདུག་སེམས་དང་སྙིང་རྗེ་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཅི་སྟེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་སྒྲ་དངོས་ཀྱི་ནུས་པའམ། དགོངས་ནས་བཤད་པའི་ནུས་པ་ཞེས་རྟོག་གྲང་ན། སྒྲ་#དངོས་ཀྱི་ནུས་པ་ལྟར་ན་#ནི་བདེན་ཏེ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ནས་སྨྲས་པ་སྟེ་འདི་ཅི་ལ་དགོངས་ཤེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དང་པོ་བཤད་པ་བཞི་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ། ། དེས་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གསང་བ་འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་འདི་ནི་ཕྱི་རབས་པའི་གང་ཟག་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མར་འབྲེལ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འོག་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བླ་མ་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྩོད་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདོད་རྒྱལ་གྱི་ཞགས་པས་ཟིན་ཏེ་གཟུ་ལུམ་#ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་གཟུ་ལུམ་#ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཡང་དག་པར་མྱུར་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་ཞིག་གང་མྱུར་དུ་ཞུགས་པ་དེས་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེ་ལ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་ཞིག་གང་ལ་མྱུར་དུ་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་བཀའ་མྱུར་དུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །

This is because the Tathāgatas engage [in the world] through the power of great compassion. Malice and compassion are contradictory, as they are mutually exclusive. If one were to argue, "Even if that is so, it is still the case," then the consequence would be an over-extension, and this must be addressed. If one considers whether this refers to the literal power of the words or the power of an intentional explanation, then according to the literal power of the words, it would be true; however, that is not the case. This was spoken by the Tathāgatas with a specific intention. If one asks what that intention was, the Blessed One himself stated it while intending the four initial explanations. It is not as if it were otherwise, for it is endowed with the meaning of great compassion. If one then asks, "Is it still the case [that it is not literal]?" it is not so, because this secret is not common to all sentient beings. Alternatively, this is for the sake of establishing the relationship between teacher and student for individuals of future generations, as will be explained below. Why is it dependent upon the guru? Because in this age of conflict, all sentient beings are caught in the snare of arbitrary desire and will become excessively prone to reckless behavior. When they are excessively prone to reckless behavior, they will quickly engage with the authentic word of the Tathāgata. Whoever engages with it quickly will immediately become weary of it. Whoever quickly becomes weary of it will quickly abandon its word.

གང་གིས་གང་ཞིག་མྱུར་དུ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ་ཡུན་ཐུང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མར་འབྲེལ་པར་བྱ་བ་དང་། བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་བསྟན་པ་བརྟན་པ་དང་། གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་བློ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་བཞི་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། གསང་བ་དེ་ཉིད་མངོན་གྲུབ་འདི། ། བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་རྣམས། ། ཡུན་རིང་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། བཤད་པའི་མཆོག་ནི་རབ་སྦས་ཏེ། ། བླ་མ་ལས་ནི་རྟོགས་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་། བླ་མ་ལ་བརྙས་སྒྱུ་ཅན་དད་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་གསང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་རྩོད་པ་རྒྱས་པའི་དུས་འདིར་#སེམས་ཅན་གཟུ་ལུམ་#མཁན་བླ་མ་ལ་སྡང་བ་དང་། ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཟབ་མོ་ལ་#རང་འདོད་དུ་སྤྱོད་པ་འབྱུང་གི་དེ་ཡིས་#དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །

The meaning is that whoever quickly abandons [the teachings] will not cause the doctrine to endure for long, but will cause it to be short-lived. Therefore, the Tathāgatas spoke with the four purposes in mind: to establish the relationship between teacher and student, to ensure the long endurance of the doctrine, to make the doctrine stable, and to make the intellects of individuals profound and vast. This very point is also stated in the Tathāgata-sarva-rahasya-abhisambodhi-tantra: "This realization of the secret reality of all Tathāgatas, Was taught by the Sugatas in order to make the doctrine endure for long. The supreme explanation is kept strictly hidden; It is to be realized from the guru." Furthermore, the master [Nāgārjuna] also said: "Those who disparage the guru, who are deceitful, and lack faith," and so forth. Moreover, the Mahārahasya-mahāyoga-tantra states: "O Great Being, in this world-system, during this age of increasing strife, there will arise reckless sentient beings who hate the guru, are content with little, and act according to their own whims regarding the profound teachings of the Tathāgata. Because of this, they will be unable to realize the profound and vast teachings of the Tathāgata. Therefore, this great secret of all the Tathāgatas will become the domain of only the most extraordinary individuals of the Mahāyāna lineage."

དེ་ཡང་གང་ལས་ཤེས་ཤེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་ལུང་ལས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། གསང་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་མཆོག། རབ་ཏུ་གསང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ། ཐམས་ཅད་ཀུན་གྱིས་#གསལ་མ་བྱས། ། གང་ཡང་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་དང་། ། རྣལ་འབྱོར་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས། ། གང་ཚེ་གསང་བའི་དོན་གསུངས་པ། ། ཕྱི་དང་ཤིན་ཏུ་ནང་དག་དང་། ། དེ་བཞིན་བླ་མེད་ལ་དགོངས་ནས། ། གསང་བའི་དོན་རྣམས་གསུངས་པ་ཡིན། ། དེ་ལས་གཞན་དུ་གསུངས་གྱུར་ན། ། ཇི་བཞིན་དོན་དུ་བཟུང་བ་སྟེ། ། དེས་ན་ལམ་ངན་དག་ཏུ་ལྟུང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ན་#བཤད་པ་བསྡུས་པ་དང་། དོན་བསྡུས་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ན་བཞུགས་པའི་ཚིག་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདིས་ནི་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། གང་གིས་རྒྱས་བཏབ་ཅེ་ན། རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་ཅེས་སྨོས་སོ། ། ཡང་ན་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་བཏབ་ཅེས་སྦྱར་རོ། ། གང་རྒྱས་བཏབ་ཅེ་ན་བཞུགས་པའི་ཚིག་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བར་དུའོ། ། མཐའ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །

If one asks from where this is known, it is known from the secret scriptures of all the tathāgatas. As it is said: "The supreme essence of the great secret of all the tathāgatas, Because it is utterly secret, Has not been clarified by anyone at all. Whenever the Buddhas of the three times, And the yogis and yoginīs, Speak of the secret meaning, They do so with the outer, the inner, and the unsurpassed in mind; Thus they have spoken of the secret meanings. If it were spoken otherwise, It would be grasped as the literal meaning, And thereby one would fall into evil paths." Thus, it should be shown that this great secret of the tathāgatas is thoroughly sealed by the yoga tantras. Furthermore, it should be understood in other ways. Having thus explained the summary of the exposition and the summary of the meaning, I shall now explain the summary of that very meaning in detail. Therefore, the phrase "beginning from the words of the abiding" is stated, which should be connected with "this is the sealing." If one asks by what it is sealed, it is stated: "sealed by this very sequence." Alternatively, it is connected as "sealed because it is explained by this very sequence." If one asks what is sealed, it is from the words of the abiding up to the expression of rejoicing. The explanation of the six modes of interpretation and so forth has already been completed.

དེ་ཉིད་ཀྱིས་#གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་ཅེས་སྨོས་པས་ན་སྒྲ་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་གསལ་བར་མ་#བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་དག་ལ་མ་རྟོགས་པར་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་མ་རྟོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་མ་རྟོགས་པ་ནི་གོང་མ་ཉིད་མ་རྟོགས་པའོ། ། འོ་ན་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཞེ་ན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་བཤད་པའི་སྒྲའི་དོན་ཙམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་སྨོས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཤད་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཉིད་དེ་དེ་བཤད་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྟོག་#པའི་སེམས་ཅན་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འགལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པས་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། ཡུལ་ལ་ཞེན་པར་གྱུར་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སེམས་ཅན་ཡང་ཡིན་པས་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་#དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་དེ་ལ་དེ་ལྟར་རྟོག་ཅེས་#པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བརྟགས་པས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན་འགལ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་དབང་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལས་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་རྩུབ་མོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

Because it is stated that "the meaning of the Guhyasamāja is sealed by the mudrā," it is not a case of being sealed by the literal sound of the words; rather, the meaning is that the actual significance has not been made clear. If one asks, "What happens if these are not understood?" the text states, "By not understanding that," and so forth. In this context, "not understanding" refers to not understanding the aforementioned points. If one asks, "Upon what, then, do they rely?" it is stated that they rely merely on the literal meaning of the explanation. "Literal explanation" means the very literalness itself; whatever the meaning of that explanation may be, it is so designated. If one asks, "What kind of sentient beings are those who conceptualize in such a way?" it refers to sentient beings who are attached to sense objects. "Attached to sense objects" means being attached to sense objects; it is a term for having become fixated on sense objects. Since they are both attached to sense objects and are sentient beings, the phrase "sentient beings attached to sense objects" refers to individuals who conceptualize in that manner. If one asks, "What do they do by means of such conceptualization?" they perform contradictory and utterly extraordinary actions. This means they engage in activities such as taking what is not given. If one asks, "What happens as a result?" they fall under the power of karma; the meaning is that by the force of that karma, they will experience harsh results.

འདི་དག་གིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཀའ་དགོངས་པ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་པར་མ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་ངེས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་ངེས་པར་བཟུང་བར་འགྱུར་བ་#དེའི་ཚེ་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདམས་ངག་དང་དུ་མི་ལེན་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདམས་ངག་དང་དུ་མི་ལེན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་དགོངས་པ་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཟུང་བ་དེའི་ཚེ་འགལ་བ་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལོག་པའི་ལམ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལོག་པའི་ལམ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གང་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསང་བའི་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའོ། ། དོན་རྒྱས་པ་ཡི་ཚུལ་ཆེན་འདི་ནི་རྙེད་གྱུར་ནས། ། ཞེས་པ་དོན་རྒྱས་པའི་ཚུལ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པ་ཉིད་དོ། ། ཇི་བཞིན་དོན་ནི་རྙེད་བཟུང་བས། ། ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་རྙེད་པའོ། ། དེས་ཇི་ལྟར་གཟུང་#བ་ཞེ་ན།

These [verses] demonstrate the following: when the teachings of all the Tathāgatas are not explained together with their intended meaning, at that time, one will grasp them according to the literal sound. When they are grasped according to the literal sound, sentient beings who are attached to sense objects will enter [into practice]. When sentient beings attached to sense objects have entered, at that time, they will not accept the instructions of the Tathāgata. When they do not accept the instructions of the Tathāgata, at that time, they will also grasp other teachings of the Tathāgata that possess an intended meaning according to the literal sound. When they are grasped according to the literal sound, at that time, they will perform contradictory and marvelous deeds. When they perform such extremely marvelous deeds, at that time, all sentient beings will abide on the wrong path. When all sentient beings abide on the wrong path, at that time, the karmic results of performing those marvelous deeds will ripen—this is the meaning. If one asks, "From where is this known?" it is stated in the tantra called the Bhagavān-abhiprāya-udbhāvana (The Prophecy of the Blessed One’s Intention), and so forth. The address "Lord of Secrets" is a vocative. Regarding the phrase, "Having found this great system of the extensive meaning," the "great system of the extensive meaning" is the Guhyasamāja of the Tathāgatas themselves. Regarding the phrase, "By finding and grasping the meaning as it is," this means finding the meaning according to the literal sound. If one asks, "How is it grasped by that?"

གསང་བ་འདུས་པའི་དགོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེས་ན་ལམ་ངན་ངག་ཏུ་ལྟུང་། ། ཞེས་པ་ནི་གང་བཟོད་པར་དཀའ་#བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ལམ་ངན་པ་སྟེ་གང་ཞིག་གང་དུ་ལྟུང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྟག་དགའ་བས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གཏོང་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ་གང་ཞིག་གང་ལ་འཕངས་#པར་འཛིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་བདག་ཅེས་སྨྲ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དོན་དང་མི་ལྡན་པར་བདག་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་#ལྟ་བུའོ། ། ཆོས་ནི་གཡོ་ཡིས་བྱེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་སྲོག་གཅོད་པ་དང་རྫུན་དང་ཚིག་འཁྱལ་བ་དང་། ངག་རྩུབ་མོ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེས་ནི་འདུས་པ་མི་ཤེས་པར། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པའི་དགོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་མི་ཤེས་པའོ། ། དམ་ཚིག་ལ་སོགས་སྤྱོད་བྱེད་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་དང་སྒྲུབ་#པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་# པའོ། ། གསང་བ་སྲུང་#བར་མི་བྱེད་ཅིང་། ། ཞེས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རབ་ཏུ་སྟོན། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་དོ། ། མངོན་སུམ་སངས་རྒྱས་འདྲ་བ་ཡི། ། སློབ་དཔོན་སྨོད་ཅིང་བཀུར་#མི་བྱེད། ། ཞེས་པ་ནི་བླ་མའི་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་སྡོམ་པ་ལ་ཕྱལ་བར་གཏོང་བའོ། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་ཞིང་། །

The meaning is that all those who possess the intention of the Guhyasamāja should be understood according to the literal sense. If one asks, "What happens because of that?" it is said: "By that, one falls into an evil path." This means that one who possesses suffering that is difficult to endure is on an evil path; whatever one falls into is described by that term. If one asks, "What is the nature of the individual who holds such a view?" it is said: "Always delighting in overweening pride." This means not relinquishing overweening pride; whoever holds themselves in high esteem is described by that term. "The yogi says, 'I am [the yogi]'" means that, lacking the actual meaning of yoga, they claim, "I am a yogi." "They will practice the Dharma with deceit" means that they seek the Dharma through taking what is not given, killing, lying, idle chatter, harsh speech, and so forth. "Without knowing the Guhyasamāja" means not properly understanding the intention of the Guhyasamāja of the Tathāgatas and so forth. "While practicing the samaya and so on" means engaging in the samaya, the practice, and so forth. "Not guarding the secret" is explained by the very phrase: "They reveal it everywhere." "They disparage and do not honor the master who is like a manifest Buddha" means they neglect the vows to be guarded by the guru. "Becoming angry in an instant," and so forth.

ཞེས་པ་ནི་ཉེས་པ་མཐོང་ན་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་ཁྲོ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་སྐད་ཅིག་གིས་རྗེས་ཆགས། ། ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལས་བྱུང་ན་ཆགས་པར་བྱེད་པའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་བློ་མི་བརྟན་པ་བསྟན་ཏོ#། ། དེ་ནས་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་དང་སྲིང་མོ་བུ་མོ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐྱེད་པ་དང་བདག་གིས་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་བགྲོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྨད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་བགྲོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། ཉེས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ། ཕ་མ་གསོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་ཕ་མ་གསོད་པ་ནི་ཕ་མ་གསོད་པས་ཏེ། ཕ་མ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཚོན་རྡེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྲོག་ཆགས་གཞན་ཡང་གསོད་པར་བྱེད། ཅེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྲོག་ཆགས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་རྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ནི་གང་ཞིག་བདེན་པར་སྨྲ་བ་སྤངས་པའོ། ། ཁྱད་པར་དུ་ཡང་རྐུ་བར་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་གང་གིས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་གྱི་ཆུང་མའི་ཐད་འགྲོ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའོ། ། སྨད་པ་གཞན་ཡང་བྱེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་སྨད་པའི་བྱ་བ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལྷུར་ལེན་པར་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཡི། །

This means that upon seeing a fault, one becomes angry in a mere instant. Likewise, "instantaneously attached" means that when an action arises that accords with one's own nature, one becomes attached. These demonstrate an unstable mind. Then, in order to show the faults of sexual misconduct and so forth, it says: "Mother, sister, and daughter." This refers to those who gave birth to oneself, those who were born together with oneself, and those whom one has produced. These are not to be approached because they are forbidden by the Tathāgatas. One should apply the phrase: "Whoever approaches them possesses the supreme fault." Because there are other faults as well, it says: "Killing father and mother," and so forth. "Killing father and mother" refers to those who, with malicious intent, strike or beat their parents; that is what it means. "Also killing other living beings" refers to killing any living beings of the world, whether gross or subtle. "Likewise speaking words of falsehood" means abandoning the speaking of truth. "Especially also stealing" refers to those who take what is not given. "Going to the wives of others" means engaging in sexual union with the wives of others. "One will also perform other censurable acts" means that one will be intent upon all other activities censured in the treatises. "That very [person] is the source of wisdom..." [The passage continues:] ...is the source from which wisdom arises.

དམ་ཚིག་རྣམས་ནི་དེས་མི་ཤེས། ། ཞེས་པ་ནི་གསང་བ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དམ་ཚིག་རྒྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཉེས་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལ་ཡང་། ། མངོན་སྤྱོད་དག་ནི་བྱེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཉེས་པ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ལ་ཡང་དྲག་པོའི་ལས་རྩོམ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྟག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་བསྟན་བཅོས་དགའ། ། ཞེས་པ་ནི་གཞུང་འདི་པ་མ་ཡིན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་གཞོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རང་གི་དམ་ཚིག་ཡོངས་སྤངས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་རང་གི་དམ་ཚིག་མི་བསྲུང་བའོ། ། ལྕགས་ཀྱུ་མེད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཐབས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་སྦྱོར་བ་ཡི#། ། འཚོ་བ་དག་ནི་ངེས་#སྒྲུབ་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱས་རང་གི་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གང་དུ་རྙེད་པ་ཐོབ་#འགྱུར་བར། ། དམ་པའི་ཆོས་ནི་(འཆང་བར་,འཆད་པར་)འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དུ་#ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་རྙེད་པ་ཉེ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་དམ་པའི་ཆོས་འཆད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྔགས་པ་རྣམས་ནི་འགྲུབ་མི་འགྱུར། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པ་མེད་ཀྱི་མནར་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་རབ་སྦྱོར་དམན་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དམན་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །

"They do not know the samayas" means that they do not know the extensive samayas of the supreme great secret. "Even for a slight fault, they will perform wrathful rites" means that they initiate fierce activities even for the most minor transgressions. "Always delighting in external treatises" refers to those who are devoted to treatises that do not belong to this system. "Having completely abandoned their own samayas" means not guarding their own samayas. "Acting like one without a hook" means being devoid of skillful means. "They will certainly seek their livelihood through the application of mantras and mudrās" means that they seek their own subsistence by means of mantras and mudrās. "Wherever they obtain gain, they will teach the sublime Dharma" means that, lacking the proper understanding of the place, they will teach the sublime Dharma merely to acquire gain. If one asks what will happen as a result, it says: "The practitioners will not achieve [success]." This means that such individuals will not achieve the siddhis of mantra and mudrā, but will instead produce the great suffering of the Avīci hell. If one asks why that is, it says: "Because their application of yoga is inferior." "Inferior application of yoga" means that their application is weak. In order to restrain them:

ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངན་འགྲོའི་སྲིད་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་#ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གསང་བ་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། འདིས་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་གྱི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཞིག་གང་དུ་གང་གི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་མཐའ་དག་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་འདུས་པའི་བཤད་པ་མཐའ་དག་བསྡུས་པའི་དོན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིས་ཀྱང་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་འདི་ཙམ་གྱིས་ཚིམ་པར་འགྱུར་#ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བཤད་པར་འདོད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ལ་བབ་པའི་ཚིག་གོ། ། ཡན་ལག་གི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྩ་བའི་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གང་གིས་གང་ལ་བསྟན་ཞེ་ན། འདིར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུད་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐོས་#པར་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་#ཞེས་པ་སྟེ་དགོངས་#པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ཐོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

This means: "In order to prevent those [beings] from falling into the states of miserable rebirth." The phrase "explained through the secret intention" has already been discussed. The statement "this shows the summarized meaning" means that this is the summarized meaning itself, and not an extensive explanation. If one asks, "What is it that is taught, where, and for what purpose?" it is because all the meanings of the Tathāgataguhyasamāja and all the explanations of the Tathāgataguhyasamāja are subsumed within this very summarized meaning; therefore, it is so called. Furthermore, the meaning is that those who delight in summaries will be satisfied by this much alone. The phrase "having thus shown the summarized meaning" is said because one intends to explain it in detail. The word "now" is a term indicating the appropriate occasion. The phrase "in order to analyze the meaning of the branches" is so called because it is not the primary meaning. The phrase "one should enter the tantra" means that the tantra itself is to be explained. Regarding the phrase "Thus have I heard," if one asks who taught it and to whom, the text mentions "the compiler" and so forth; "compiler" means one who compiles, which means one who causes the tantra of the Tathāgata to be attained. If one asks who the hearer is, it is the noble Vajrapāṇi; he is so called because he holds the vajra from which all intentions arise.

དེས་ཇི་སྐད་དུ་ཐོས་པ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ་རང་གི་གདུལ་བྱ་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པ་པོ་རང་གི་ཚིག་ལེགས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་ཐོས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་། ཇི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་#ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པར་སྟོན་པའི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་འདིས་ནི་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཉེ་བ་མངོན་སུམ་པའི་ཚིག་གོ། ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གསལ་བ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་#རང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་#བར་དུའོ། ། དེ་བས་ན་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་རྗོད་#པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ཅན་ནོ། ། གང་གིས་ཐོས་ཤེ་#ན་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྡུད་པ་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་#ཉེ་བར་ཐོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་སྐད་ཐོས་ཞེས་པ་འདིས་ནི་མ་ཐོས་པ་དང་། གཞན་ཐོས་པ་རྣམས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མ་ཐོས་པ་དང་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་ཐོས་པ་དང་རྟོགས་པ་བསལ་ལོ། །

Regarding the phrase "having placed in his heart what he had heard," this means having ensured it is free from faults such as additions or omissions. If one asks what he does with that, it is said, "for the sake of teaching those to be trained," meaning he acts in that way for the sake of ripening and liberating his own disciples. The statement "Thus have I heard," and so forth, is the compiler’s own words clearly presented; it should be construed as "I heard thus." If one asks whether the term "thus" (iti) is a particle, it is said that "thus" is a particle that indicates the entirety of the tantra’s meaning; by this, the excellence of the Dharma to be explained is shown. Furthermore, the word "this" (idam) is a term indicating something proximate and manifest. If one asks what "this" refers to, it refers to the section from "that which is clear" up to "I rejoiced." Therefore, this "thus" is the seed that expresses the entire meaning of the tantra. If one asks who heard it, it is construed as "I heard"; by saying "I heard," the excellence of the compiler is shown. "I heard [it] directly" means the sense of having heard it from oneself. By saying "I heard thus," those who did not hear it or those who heard it from others are excluded. By saying "I heard," those who did not hear it or those who heard it through a lineage of transmission and realization are excluded.

དུས་གཅིག་ན་ཐོས་ཞེས་པ་སྨོས་པས་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོས་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཐོས་པ་བསལ་ལོ། ། འདི་དག་གི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་ཡང་གཞན་དག་ནི་མ་ཐོས་ཀྱི་འདི་ཁོ་ན་སྐད་ཐོས་ཞེས་པ་དང་། འོངས་པ་དང་། རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཐོས་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་#ཐོས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་དེ་ཐོས་ཞེས་བྱའོ#། ། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་ན་འདི་ན་འདི་ཐོས་ལ་གཞན་དུ་ནི་གཞན་ཐོས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གསང་བ་འདུས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་#པའི་དུས་སུ་ནི་འདི་ཐོས་ཀྱི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་#པའི་དུས་སུ་ནི་གཞན་ཐོས་ཤེའོ#། ། དེ་ཉིད་རྙེད་དཀའ་བར་བསྟན་པ་ཡང་། གཞན་དག་ཏུ་ནི་འདི་མ་ཐོས་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ#། གཞན་དུ་ནི་འདི་ནམ་ཡང་ཐོས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅུ་བདུན་པར་གསང་བའི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། བློ་རྣོ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལའོ་ཞེས་པས་སྟོན་ཏོ། ། སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡུད་#ཙམ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། གང་ལས་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏེ། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡོན་ཏན་གང་ཞིག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྐལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། #ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་སྐལ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།

By stating "at one time I heard," the possibility of hearing [the teaching] at all times or not hearing it at all is excluded. Regarding the application of these terms: it is not that others have not heard it, but rather that "this alone was heard in this manner," and it is not that it was merely "come" or "realized," but rather "I heard it." It is not that it was heard at all times or not heard at all, but rather "it was heard at one specific time." To explain that excellence of time in detail: "at one time" means that this was heard here, whereas elsewhere something else was heard. This means that this was heard at the time when the Guhyasamāja was taught by all the tathāgatas, whereas at the time when the Pāramitā and so forth were taught, something else was heard. To show that this very [teaching] is difficult to find, it says "elsewhere this was not heard," meaning that elsewhere this would never be heard. Why is that? It is shown in the seventeenth [chapter] by the fact that [others] have not become suitable vessels for the secret. "With a sharp intellect" is shown by the phrase "in a single instant." By "instant" and so forth, it is shown that it is not a matter of a mere moment and so on. As for "from whom" and "where," these will be shown below. "Excellence of the teacher" refers to the teacher who possesses great qualities; that is what is meant by that term. If one asks what qualities he possesses, it is "excellence of fortune" and so forth. "Excellence" means possessing the great fortune of the authentic meaning.

མདོ་དག་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེའོ། ། གཞན་ཡང་གང་གིས་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བསགས་པ་ནི་སྐལ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྐལ་བ་ཆེན་པོ་ནི་#ཐམས་ཅད་དེ། སྐལ་བ་མ་ལུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་བཅོམ་པ་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤངས་པའོ། ། གཞན་ཡང་འདི་དག་གིས་ནི་མི་སློབ་པའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྟོན་པ་དེས་གནས་#གང་དུ་གསུངས་ཤེ་ན་བཤད་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཉེ་བར་གྲོལ་བའོ། ། དེར་གཤེགས་པ་ནི་དེ་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། རྟོག་#པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་པ་ནི་སྤྲོས་#པའི་མཐའ་གཉིས་བསལ་བ་སྟེ། གྲངས་དང་གྲངས་ཅན་གཞན་#ལ་ཐལ་བ་ཡོངས་སུ་བསལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེའི་བཙུན་མོ་ནི་དེས་བསྟེན་པ་སྟེ། གཞལ་ཡས་ཁང་གི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གསལ་བའོ། ། དེར་གནས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་བསྟེན་#པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་གི་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་སྣང་བ་ཉིད་དེ།

In the sūtras it is said that the Tathāgata possesses great fortune because he has destroyed all obscurations without exception. Furthermore, one who has fully accumulated the great collections possesses great fortune. "Great fortune" refers to all [fortune]; it is the nature of all fortune without exception. The destruction of all discordant factors is the abandonment of obscurations on all levels through authentic wisdom. Moreover, these [points] demonstrate the union of no-more-learning. If one asks in what place such a Teacher taught, it is explained: "Suchness" is suchness itself, free from conceptual proliferation and completely liberated from all discursive thought. "Gone to that" means liberated from that; it refers to the state from the complete abandonment of all discursive thought up to its becoming manifest and spontaneously present. "Tathāgata" and "all" refers to the elimination of the two extremes of conceptual proliferation, which is the complete removal of the consequences regarding number and the numbered. "Nature" means the essence or intrinsic being. The "essence of body, speech, and mind" is what is called "thoroughly embracing." His "consort" is that which is relied upon by him, which is the very manifestation of the form of the celestial mansion. "Abiding there" means relying upon that very [mansion]. By the words "Suchness and so forth," it is indicated at what time it is fully manifest.

རྣམ་གྲངས་དེས་ན་མ་འོངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཆོ་ག་དང་། རྣལ་འབྱོར་གསུམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ནི་སྒྲ་ཙམ་ལ་གཞོལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འདིའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་བཤད་པ་གོང་མ་ཉིད་དོ། ། ཚོགས་ལ་བཤད་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་ཟབ་མོའི་དོན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བས་ན་བཤད་པའི་སྒྲའི་དབང་དུ་བྱ་སྟེ་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། བསྐྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཚོགས་ལ་བཤད་པའོ། ། གང་ཞིག་ལ་གང་ཞིག་གིས་གང་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་གང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གང་བསྟན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་གང་གིས་གང་ཞིག་གཏན་ལ་འབེབས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་གང་ཞིག་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དང་གང་གིས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ནི་རྫོགས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་གིས་གང་གི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ནས་སྤྱིའི་དོན་བཤད་པར་འདོད་ནས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། གང་ལ་གང་གིས་གང་དུ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲའི་ཚོགས་འདི་ཡོངས་སུ་རྒོལ་བ་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་དུ་ཞེས་པའི་ལན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡི་གེའི་དོན་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐབས་འདིར་སྨྲས་པ། དགོངས་པ་གང་གིས་ན་#སྡུད་པར་བྱེད་པས་གསུང་རབ་ཀྱི་མགོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

By that enumeration, the meaning is that future yogis should also cultivate the maṇḍala of devotion within the celestial palace as it will be explained, the ritual of complete withdrawal, and the three yogas. Regarding the literal meaning, it is based on an emphasis on the mere sound; at this point, the explanation of the activity beginning with "at this time" and so forth is the same as the previous one. The explanation for the assembly is also that very same thing, as it is not the profound meaning itself. Therefore, it is the literal meaning in terms of the explained words. It is the explanation for the assembly in terms of the yoga of generation. That which is established by whom, where, and in what manner, and that which is taught as the sphere of activity of whom—this is what is called "that." Furthermore, that by which something is determined, that by which something is practiced, and that which is made the object of whom—this is what is called "that." This is the meaning of completion. That by which the explanation of something is brought to full completion—this is what is called "that." Then, wishing to explain the general meaning, the words beginning with "it is said" are stated. If one asks: for whom, by whom, where, and for what purpose? This collection of words will be spoken as a refutation. In response to the question "where," it is as follows: at this point where the explanation of the literal meaning is completed, it is said: "With what intention did the compiler state at the beginning of the scriptures..." and so forth.

འདི་དག་གི་དོན་ཡང་སྡུད་པ་པོས་གསུང་རབ་ཀྱི་སླད་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་#པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས། གལ་ཏེ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་མཐའ་དག་བསྡུས་པར་འདོད་པའམ་དེ་ལས་#གཞན་དུ་འགྱུར་ཞེས་པ་རྒལ་#བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ལན་དུ་གོང་མ་ལྟར་གྱུར་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་མ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་དག་བདག་གིས་ཤེའམ#། འདིའམ་འདི་རྣམས་འདི་ཙམ་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་པས་ཀྱང་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེར་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་གང་ཞིག་གང་ལ་ནུས་པ་དེས་ཀྱང་དེའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་གིས་གང་ཞིག་གང་ལ་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་དེ་ནི་དེའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་ཞེས་པ་དེ་ནི་ལན་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། གང་ཡང་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་#ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྡར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་སྟོན་པ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྡར་གྱུར་པ་ཉིད་དེ། བརྡ་གང་ཞིག་སྟོན་པའི་བརྡ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སྟོན་པ་ཉིད་དོ། ། ཡི་གེ་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་འདི་ཁོ་ནས་བརྡར་#སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་#གཞན་གྱིས་ནི་ནམ་ཡང་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསུང་རབ་ཀྱི་དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་གང་གིས་སྟོན་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Regarding the meaning of these [words], what is the intention of the compiler in teaching "Thus [have I heard]" for the sake of the scriptures? With what intention did the Blessed One speak? The sense of the objection is: "Is it intended to summarize the entire meaning of the tantra, or is it otherwise?" In response to that, if it were as previously stated, what would happen? It would become indefinite. For by saying, "I [heard] this," or "I heard this much," the meaning of the tantra would be shown as complete and exhaustive without remainder; that is what would occur. If whatever is capable of teaching something, by that very means the meaning of that [tantra] becomes complete, then the term "only" (eva) would have no purpose, as it would not be understood as an exclusion of others. If it is argued that whatever is not omitted by someone constitutes the completion of their task, it is said: that which is not omitted does not constitute a fault. Why is that? Because that which is the convention of all Tathāgatas is the very convention of all the teachers of the tantra. If one asks what the convention of the teacher is, it is the teaching of insight and method. The meaning is that this very pair of syllables acts as the convention, and it can never be found through anything else. As for the phrase "at the beginning of the scriptures," it is said so because whatever is capable of teaching something is designated by that term for that purpose.

གང་གིས་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེས་ནི་དེ་དང་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་གང་གིས་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་གཞུང་ལུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུད་པ་པོ་#མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་#སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་སྡུད་པ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་འབྲེལ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་#ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྡར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པ་པོ་རང་གི་མིང་#བརྗོད་པས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་སྡུད་པ་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྡུད་པ་པོ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྲུབ་པ་འདི་ནི་ཐལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་འདིར་སྡུད་#པ་པོ་ནི་མེད་དོ། ། འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། ། བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ན་སྡུད་པ་པོར་ཅིའི་ཕྱིར་གྲགས་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་གིས་#གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་སྡུད་པ་གཟིགས་པ་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་ཞིག་གང་གིས་ཡོངས་སུ་འདྲི་བ་མེད་ན་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གསུངས་པ་ལན་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་སྣང་བ་དང་།

The meaning is that whoever thoroughly understands that [teaching] will thoroughly understand those various [teachings]. Furthermore, if that [teaching] were to be shown [as the source], then that system would not be complete. Why? Because there would be no compiler. In that case, the phrase "Thus [have I heard]" would not be the literal word of a compiler; the meaning would be that there is no compiler. If one asks what would follow from that, the words "By me" and so forth would become incoherent. Why? Because "Thus" is a conventional term, whereas "By me" is the mention of the compiler's own name, and thus they would be distinct. Why? Because whatever belongs to someone would be separated from them, and thus they would be mutually exclusive. If one then asks, "In that case, there would be no compiler," this consequence of there being no compiler is not actually a valid consequence, for in this context of the Guhyasamāja, there is no compiler. The word "Well then" is an expression of dissatisfaction. As for the question, "Why are Venerable Ānanda and others renowned in the world as compilers?"—this would contradict direct perception, as one would see that the five excellent companions and others were the ones who actually received and compiled [the teachings]. If there were no one who asked [the questions], then that [teaching] would also not exist, which would contradict inference. Furthermore, there are the appearances of the spoken answers and so forth.

གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་དང་། གང་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་སྡུད་པ་པོ་#ཡོད་པར་སྣང་བ་ཉིད་དེ། འདོད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཤིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་གང་ལ་ཡོངས་སུ་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་དེ་དང་འགལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་འདི་སྣང་བའམ་ངེས་པའི་དོན་དུ་འགྱུར། ། སྣང་བ་ལ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་པ་#ཉིད་དོ། ། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་#ནི་མི་འདོད་པ་ཉིད་དེ་ཀུན་དགའ་བོ་ནི་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཉིད་དེ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྡུད་པ་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་སྡུད་པ་པོ་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་སྡུད་པ་པོ་དང་(སྟན་,སྟོན་)པ་ནི་གང་གིས་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་དུ་གནས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་དང་མངོན་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་#ལྷག་ཆད་མེད་པར་ལན་གཅིག་#གིས་ཐོས་ཤིང་འཛིན་པར་ག་ལ་ནུས་ཞེས་པ་ནི་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ཏོ། #། འདི་ལྟར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ས་ལ་#མི་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་གང་གིས་རྟོག་པ་མ་སྤངས་སོ། ། #རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ལ་མི་གནས་སོ། །

Because of what has been fully expressed and what has been made consistent, there would be a contradiction with those [teachings]. Therefore, the appearance of a compiler exists; this is the refutation of the claim that "all these assertions are completely destroyed." In order to avoid such faults, the Master [states] that whatever is well-spoken therein, the faults such as contradiction and so forth, would either appear or be of definitive meaning. Regarding the appearance, since it is never undesirable, there is no fault. According to the latter [view], it is indeed undesirable: Ānanda is here the Bodhisattva Samantabhadra himself, who is Vajrapāṇi; thus, the outer and inner compilers are shown to be non-dual. Furthermore, the Great Vajradhara is not other than that; this shows that there is no distinction between the Great Vajradhara and the compiler. Therefore, the compiler and the Teacher are one and the same in that which is fully upheld. If one asks, "What would happen if they were distinct?" [the answer is:] the Sūtras and so forth are the Sūtra, Vinaya, and Abhidharma. The eighty-four thousand heaps of Dharma have already been explained. How could Vajrapāṇi possibly hear and retain [the teachings] from the Tathāgata in a single instance without addition or omission? This shows it to be impossible. In this way, one who is not a Perfect Buddha does not abide on the ultimate stage; such a person has not abandoned conceptualization. One who has not abandoned all conceptualization does not abide on the ultimate path.

གང་གིས་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མ་སྤང་བ་#དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་ནོ། ། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ལས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལྷག་ཆད་མེད་པར་ལན་གཅིག་གིས་#འཛིན་པར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྡུད་པ་པོ་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལས་ཐ་དད་དུ་མི་འཇུག་གོ། ། དེ་ཡང་གང་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ཉིད་དུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཞེས་སྨོས་སོ། ། ཇི་སྐད་གསུངས་ཤེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྟོན་པའི་དོན་ཏོ། ། འཇམ་དཔལ་ནི་ཟས་གཙང་མར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གང་གིས་འདུལ་བ་དེ་ལ་དེར་བསྟན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ནི་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་མོ་ཆེན་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ནི་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གོ། ། གཞན་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་ལྷ་མོ་ཆེན་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཉིད་ཀྱིས་གང་དུ་ཡོངས་སུ་འདུལ་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་#དེ་བསྟན་ཏོ། ། བསྟན་པ་འདི་དག་གང་ཞིག་གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྣང་བ་དེ་ལྟར་གནས་པ་ནི་མེད་དོ། #། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་#པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་པ་འདིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་མི་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ#། །

Whoever has not abandoned all conceptualization is not endowed with unimpeded insight. One should understand that unimpeded insight arises from the abandonment of conceptualization. Without unimpeded insight, it is impossible to grasp the eighty-four thousand heaps of Dharma in their entirety, without addition or omission, in a single instance. Why is that? Because it is stated that the complete grasping of the eighty-four thousand heaps of Dharma does not occur without unimpeded insight; therefore, the compiler is not distinct from the Perfect Buddha. If one asks how this is known, it is stated that the Blessed One himself taught this in the Mahāyoga Tantra titled The Uncommon Secret. If one asks what was taught, the phrase "it is as follows" serves to introduce the explanation. "Mañjuśrī became Śuddhodana" means that he was taught as such to whoever was to be tamed by whom. "Lokanātha became the goddess Māyādevī" means that the great goddess Māyādevī is Lokanātha. Furthermore, because the great goddess Māyādevī herself was the one to be tamed in that place, she was taught as such. There is no such thing as these teachings abiding in the way they appear to someone by means of something. Why is that? Because everything has the nature of a single taste. The phrase "by this reasoning" means that such an unerring valid cognition exists.

འོ་ན་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ལས་དང་པོ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་ན་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་། འཁོར་དང་ཞུ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བར་བྱ་བ་དང་མི་མཐུན་པར་སྟོན་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སྡུད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། ། གཞན་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་སྟོན་པ་དང་སྡུད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་བསྟན་ན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་#པར་འགྱུར་རོ། ། གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བྱ་བ་དང་མི་མཐུན་པར་བསྟན་ཏོ། ། གང་ཞིག་གང་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་ལ་ནི་གང་ཟག་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། ། གང་ཞིག་གང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེས་ནི་སྲིད་པར་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་ཞིག་གང་གིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དེས་ནི་དེའི་དོན་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་ལ་གང་གིས་ཇི་ལྟར་སེམས་པ་དེས་ནི་སྐུར་བ་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་ལ་གང་གིས་གང་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ནི་ངན་སོང་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་བླང་བར་#འགྱུར་ཏེ། གསང་བའི་བདག་པོ་དོན་རྒྱས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་#ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དུ་མ་དག་གིས་ཀྱང་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་མོ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་གང་ལས་ཤེས་ཤེ་ན་གསེར་འོད་དམ་པ་ལས། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་མི་འདའ་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་#མི་འདའ་བ་ནི་རྟག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །

If one asks, "What is the purpose of teaching in that manner?" it is said: "In order to cause beginner sentient beings to enter [the path]." Beginners will enter into the dharmas that are in accordance with the world. In the world, the king, the retinue, the petitioner, and so forth, are shown in a manner that is not discordant with what is to be perceived. The Blessed One also fully revealed the compilers and so forth. Furthermore, if the teacher, the compilers, and so forth were not revealed, one would come to conceive of them as non-existent. That which is not present in something is shown to be discordant with worldly activity. Regarding that which is discordant with something, those individuals who follow through faith will seek it out. By seeking that which is sought, one will come to completely abandon grasping at existence. By abandoning that which is to be abandoned, one will come to harbor doubts regarding its meaning. Regarding that which one thinks about in a certain way, one will come to deprecate it. Regarding that which was done by someone to someone, one will come to take up the three lower realms. This is also well-taught by many verses such as "O Lord of Secrets, the extensive meaning..." and so forth. Therefore, this is the teaching of the Buddha’s display as it has been explained. If one asks, "From where is this known?" it is stated in the Suvarṇaprabhāsa: "The Buddha does not pass into nirvāṇa," and so forth. The Buddha’s not passing into nirvāṇa is because he has become the nature of the great permanence.

ཆོས་ཀྱང་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སྣང་བ་འབའ་#ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱིས་ངེས་པར་ཆོས་ནུབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འོ་ན་གང་གི་ཕྱིར་འབྱུང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་གདུལ་བའི་ཕྱིར། ། བྱུང་ནས་མྱ་ངན་འདའ་#བར་སྟོན། ། ཞེས་པ་ནི་དུས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཞིང་བློ་མ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དག་གི་ཕྱིར་དང་པོ་འབྱུང་བ་དང་། མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྣང་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་རིགས་#པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ནས་དྲིས་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་#ཞེས་པ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཞེས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དང་པོ་རབ་ཏུ་སྦྱར་ཞེས་པ་ནི་བཀའ་དག་ལ་དང་པོར་སྦྱར་བ་ལ་དགོངས་#པ་ཅི་ཞིག་#ཡོད་ཅེས་པའོ། ། གང་འདི་བདེ་གཤེགས་གསུང་ཡིན་ནམ། ། ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཉེས་པ་གཟིགས་པའོ། ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་#བཤད་པ་ཡིན་ནམ་ཅི་ཞེས་པ་ནི་བཀའ་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་བརྗོད་པའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། འདི་ནས་མར་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་འམ་ས་བོན་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཞེས་བྱ་བ་#ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་གང་#གི་གཞི་ཡི་གེ་གཉིས་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཡི་གེ་ཨེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

"The Dharma, too, shall not vanish" means that while it appears only to sentient beings, it is certain that the Dharma itself does not vanish. If one asks, "Then for what reason does it appear?" it is said: "For the sake of training sentient beings, having appeared, he demonstrates passing into nirvāṇa." This refers to the very appropriation of time; for the sake of sentient beings who possess all obscurations and whose intellects are immature, he appears in order to bring to completion everything from the initial appearance and the finalization of his deeds up to his complete parinirvāṇa. "Therefore" means "for that reason." "Śakra asked" refers to the inquiry made because he did not fully understand the two syllables beginning with "Thus have I heard" (evam mayā śrutam). "Why is it called 'Thus have I heard'?" means "For what reason is this expression 'Thus have I heard' mentioned?" "For what reason was it applied at the beginning?" means "What was the intention behind applying it at the start of the scriptures?" "Is this the speech of the Sugata?" refers to seeing the fault of its not being connected with the words "by me." "Is it an explanation by a śrāvaka?" expresses the fault of it not being the word of the Buddha (buddhavacana). The rest is easy to understand. From here on, the two syllables are shown to be the cause or seed of all dharmas. Regarding that, the "eighty thousand heaps of Dharma" (dharmaskandha) has already been explained. If one asks why those two syllables are the basis for that, it is said: "The syllable e..." and so forth.

འདིས་རིམ་པ་དང་པོའི་#བསླབ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། ཨེ་ནི་མར་གྱུར་ལ་འདིས་ནི་#བུད་མེད་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་གིས་གང་ལ་གང་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བ་ནི་ཕ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཕ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་དེར་ནི་སྦྱོར་བ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་གང་ཞིག་གང་དང་གང་དུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་#སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་ལྷའི་སྐུ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡབ་དང་ཡུམ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྟོན་པའི་བདག་#ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། ཨེ་ནི་པདྨ་བཞིན་དུ་གསུངས། ། ཞེས་པ་ནི་པདྨ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་#པའི་བརྡ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཐིག་ལེ་དེ་#ནི་ས་བོན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་#ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལས་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་སྐྱེ། ། ཞེས་པ་ནི་གང་ལས་གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་གིས་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་དང་མཐུན་པར་ལྷ་ཡབ་ཡུམ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་རང་གིས་#སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ཡོངས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

This teaches the four trainings of the first stage. "E" (E) is that which represents the mother; because it is that by which, for whom, and in which something is produced, it is called by that name. "Ba" (Ba) is renowned as "father," because the syllable "Ba" represents the father. "The drop is the union therein" means that because something is connected with something else in a certain way, it is called by that name. By these, it is shown that the nature of the teacher is the non-duality of father and mother, through which the deity’s body arises gradually in accordance with the birth of sentient beings. Alternatively: "E is said to be like a lotus" means that because the qualities of a lotus are fully present, it is called by that name. "Ba is the vajra itself" means that it is so called because it possesses the symbolic representation of the vajra. "The drop is the seed" means that it is so called because it possesses the seed of bodhicitta. If one asks what results from that: "From that, the three worlds are born" means that it is so called because by its power all sentient beings are fully born. By these, it is shown that in accordance with the sequence of the birth of sentient beings, from the union of the male and female deities, the supreme king of the emanated maṇḍala is fully born.

ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་ཉིད་འགྱུར་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་རླུང་ཉིད་དོ། ། བ་ནི་རབ་དགའི་བདག་པོའོ#། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་#ཤེས་པ་ཉིད་དོ། ། ཐིག་ལེ་མི་ཤིགས་དེ་ཉིད་དོ། ། #ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་གི་དབུས་ན་#རླུང་མི་ཤིགས་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཐུང་ངུའི་ངོ་བོར་སྣང་བའོ། ། དེ་ལས་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱང་སྐྱེ#། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་འབྱུང་བས་ཏེ་གང་ལ་གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་འདི་དག་གིས་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་པོ་ཕོ་དང་མོར་གྱུར་ཏེ། གང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་ཡི་གེ་གཉིས་ཕོ་མོའི་མཚན་མར་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་གི་ས་བོན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་བརྡ་དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་པ་གཙོ་བོ་ཡབ་ཡུམ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག་གང་གིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། གང་གིས་ཡི་གེ་ལས་སྒྲའི་ཚོགས་འབྱུང་ཞིང་འདི་ལས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་གཉིས་ནི་བཞི་དང་ཕ་མ་ཉིད་དོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་གང་གིས་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བརྗོད་པར་རུང་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཡི་གེ་གཉིས་ཏེ་ཨེ་བཾ་#ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་དེ་ཉིད་བརྡའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་དང་གང་ཡིན་པའོ། ། དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བྱེད་འགྱུར། ། ཞེས་པ་སྟེ་དེའི་དོན་ཡང་གང་ཡིན། # ཡི་གེ་གཉིས་ཤེས་པ་དེས་ནི་ཡི་གེའི་#བརྡའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །

"E" is the transformation of insight itself; "wa" is the wind itself; "ba" is the lord of supreme joy; and the "bindu" is the indestructible reality itself. This means that in the center of the hearts of all beings, the wind appears in the essence of the short "A," the indestructible king. From that, the two syllables also arise; this refers to the emergence of the letters of the āli and kāli groups, and whatever is thoroughly produced by whom and in what manner is so designated. Therefore, through these, the two syllables become male and female. Because they are produced wherever they arise and the two syllables become the signs of male and female, sentient beings are born from their own seeds. Through the symbols of these two syllables, the principal Father and Mother and the supreme maṇḍala are fully perfected. Because the collection of sounds emerges from the syllables, and from this the eighty-four thousand heaps of Dharma and so forth emerge, the two syllables are the four and the parents themselves. If one asks what happens by that: the Dharma-mudrā is that by which something is thoroughly known and is fit to be expressed. What is that? It is the two syllables, the meaning of "E-Vaṃ." Whatever is the thorough knowledge of the symbolic meaning of that reality, by that, one will turn the wheel of Dharma for all sentient beings. What is the meaning of that? By knowing those two syllables, one will come to know the symbolic aspects of the syllables.

གང་གིས་ཡི་གེ་བརྡའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་ནི་ཡི་གེའི་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་ཡི་གེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་#ཤེས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལས་#གཞན་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡི་གེ་གཉིས་ནི་ཨེ་བྃ་#ཞེས་པའོ། ། མི་ཤེས་པ་ནི་ཡི་གེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་འདོན་པ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། ། སྦྱོར་སྤངས་ཕྱི་རོལ་དཀའ་ཐུབ་#བཞིན། ། གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལྷག་མའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་ཡི་གེ་གཉིས་མ་མཐོང་བར་བརྡ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་བརྡ་རྣམ་པར་སྤྱད་པར་མ་བྱས་པར་ནི་བརྡ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་བརྡ་མ་ཤེས་པར་ནི་ཡི་གེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་ཡི་གེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པར་མ་གྱུར་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་གང་དུ་གང་ཞིག་ཤེས་པ་#མ་གྱུར་པ་དེས་ནི་སྒྲ་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་གང་ཞིག་གང་ལ་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་དེས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་དེས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་#ཕྱི་རོལ་པའི་དཀའ་ཐུབ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་འདི་སྐད་དུ།

Whoever understands the letters as signs will understand the suchness of the letters. Whoever understands the suchness of the letters will thoroughly understand the qualities of a buddha. This demonstrates the perfection of the teacher of all phenomena. To show the fault of being otherwise, the text says, "Whichever being," and so forth. The two letters are E and Vaṃ. "Not knowing" means not knowing the suchness of the letters. "Constantly reciting" means uttering them. If one asks what happens, the remainder of the verse is: "They will not be liberated, like the asceticism of outsiders who have abandoned the application of the Buddha's qualities." These points demonstrate the following: whoever does not see the two letters will not engage with the signs. Whoever has not engaged with the signs will not understand the signs. Whoever does not understand the signs will not understand the suchness of the letters. Whoever has not understood the suchness of the letters will not understand the suchness of all phenomena. Whoever has not understood what, where, or which [phenomenon] will not enter into the sound. Whoever has not understood what, where, or how it has become will abandon the application of meditative concentration. Whoever has abandoned the application of meditative concentration will not fully attain the meaning of the suchness of omniscience, just like the ascetics of outsiders who are otherwise. Furthermore, it is said:

སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་ན་ནི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་གང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མ་གྱུར་པ་#དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་གྲོལ་བར་མི་ནུས་སོ། ། སེམས་དཔའ་#ཆེན་པོ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་བྲལ་བར་མི་བྱའོ། ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། ། གཞན་དག་ལས་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པས་མ་ནོར་བའི་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གང་གིས་#ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པའི་གང་ཟག་གིས་ལམ་འདི་ལ་མ་བརྟེན་པར་ནམ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་#ལམ་འདི་ལ་གནས་པར་བྱའོ། ། ཨེ་ཝཾ་#ཡིག་གཉིས་སྒྱུ་མ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འདིར་ཞུགས་པས་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་#ཞེས་པའི་དོན་ནི་གོ་བར་#ཟད་དོ། ། བདག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་(འཆང་བར་,འཆད་པར་)འགྱུར་བའོ། །

Furthermore, Great Being, if a bodhisattva mahāsattva is devoid of the application to suchness, they will not be completely liberated themselves. One who is not completely liberated themselves is unable to liberate all sentient beings from the ocean of saṃsāra. Great Being, by that reasoning, a bodhisattva mahāsattva must not be devoid of suchness. Thus it is said. Moreover, from other sources: "Noble son or noble daughter, those who wish to completely fulfill all the aims of themselves and others should train in unerring suchness, non-other suchness, the nature of phenomena (dharmatā), the expanse of phenomena (dharmadhātu), the stability of phenomena, the faultlessness of phenomena, the limit of reality (bhūtakoṭi), and the inconceivable expanse itself. Why is that? Because any individual who wishes to complete the accumulations and wishes to benefit themselves and others will never attain [these goals] without relying on this path," and so forth, as taught in detail. Therefore, this is the path upon which bodhisattvas should abide. Regarding the phrase "the two syllables E-Vaṃ are like an illusion," it is because it has been explained in that way. Regarding "by entering into this omniscience," it is because this is the primary cause for attaining omniscience. The meaning of "therefore" is self-evident. The words "by me" and so forth will be explained [later].

རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཚིག་ཡིན་པ་དང་། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་བསྟན་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ནི་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་གསལ་བར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཁོར་ལོ་སྤྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་གཙོ་བོ་དང་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུའོ། ། བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་དྲང་བའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི་ངེས་པའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ས་བོན་ལས་ནི་གང་སྤྲུལ་པ། ། ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་ས་བོན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་#ནི་འཁོར་ལོ་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་འདི་དག་གིས་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འདིས་འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་#ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བདེ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེའི་དུས་ལ་དུས་གཅིག་ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཞེས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེ་དང་གཟུགས་བཟང་བ་དང་གྲགས་པ་དང་དཔལ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་ལྡན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ཞེ་ན། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི་གང་ཞིག་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་#ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ཡི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྒྱལ་བ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན། ། ཞེས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཏེ། ། མདོར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནི། །

"Vajra words" refers to the words of the Great Vajradhara, and they are so called because they are difficult to realize. Entering into what is taught in the explanatory tantra (vyākhyātantra) is because it was not explicitly stated in the root tantra (mūlatantra). "The nature of the emanated wheel" refers to the maṇḍala of the principal deity and the retinue of deities. "Thus have I heard" is said; this means that it is for the sake of the provisional meaning (neyārtha) and not for the definitive meaning (nītārtha). "That which is emanated from the seed-syllable" is so called because it is produced by the seed-syllable. "The supreme wheel of the deities" is so called because of their perfect qualities and because they completely subdue sentient beings such as those possessed of desire. "Supreme joy" refers to the time when one possesses the bliss of meditative union (samāpatti), which is explained as "at one time." "The Blessed One endowed with the eight masteries" refers to one who possesses qualities such as great sovereignty, beautiful form, fame, and glory. If one asks what specific qualities the Blessed One possesses, it says: "The nature of great bliss." This refers to one who has become the very essence of great bliss. If one asks what "all the Tathāgatas" means, it says: "The five aggregates of this are the Victors; they are all the Tathāgatas." Thus, the five aggregates themselves are the Buddhas; in brief, the five aggregates are—

(སངས་,སངས་རྒྱས་) ལྔར་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གཞུང་འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་བདག་ཉིད་དེ། གང་ཞིག་གང་དུ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན་ཐུགས་ཏེ་# འདིར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་མི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ཞིག་གང་གིས་གང་དུ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བཙུན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ལེགས་སྦྱངས་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ནི་རྟགས་མཆོག་དང་ལྡན་པའོ། ། རྙེད་པས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ནི་ནན་གྱིས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། བསམ་པས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུའོ། ། ཐབས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ནི་གང་གིས་གསང་བ་#བདག་ཉིད་ལེགས་པར་རྙེད་པའོ། ། སྔགས་དང་རྒྱུད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ནི་གང་གི་བདག་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་དུ་ཉེ་བར་བྱས་པའོ། ། ཀུན་དུ་ཚོགས་པས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ནི་འདིར་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དེ། གང་གིས་གང་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བྷ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལེགས་སྦྱངས་པདྨ་བྷ་ག་ཡིན། །

"...are renowned as the five Buddhas," and so forth, as it is taught extensively in this very text. If one asks what is meant by "body, speech, and mind," it is their very nature; because they are indivisible and inseparable from one another, they are so designated. If one asks what is meant by "vajra," it is the mind; here, it refers to that which is called "great bliss," the nature of which is non-conceptual great bliss. That by which, where, and what is fully known is so designated. If one asks what is meant by "consort," it is stated: "the well-purified mudrā." Being well-purified by nature means possessing the supreme signs. Being well-purified by acquisition means being free from forced grasping and the like. Being well-purified by intention means being free from attachment, free from malice, and so forth. Being well-purified by method means that by which the secret self is properly found. Being well-purified by mantra and tantra means that which is brought into proximity with that very self. Being well-purified by the complete assembly means possessing faith and the other [virtuous qualities]. If one asks what is meant by "well-purified," well-purified here means being faultless; because it abides in that state, it is so designated. If one asks what is meant by "bhaga," it is said: "The well-purified lotus is the bhaga."

ཞེས་པ་བཙུན་མོ་དམ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་པདྨ་སྟེ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ་དང་གང་དུ་ཀུན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉེ་བར་འཇོམས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གི་དོན་ཇི་ལྟར་གཞག་#ཅེ་ན། བཞུགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེར། ། ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡང་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཉིད་དོ། ། འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏེ། གང་གིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ་གནས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་གིས་གང་ཞིག་གང་དང་གང་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདི་དག་གིས་#ཉེ་བར་བཤད་པ་འདིར་བཤད་པ་ནི་སྤྱིའི་དོན་གྱི་#སྐབས་འདིར་ཞེས་བྱའོ། ། ཆ་གཉིས་པ་ནི་དགུ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆ་གཉིས་པ་ནི། ཨ་དང་ཨུའོ། ། དགུ་པ་ནི་ཨོའོ། ། འདི་དག་ལ་གང་གིས་ཡི་གེ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། སུམ་ཅུ་པ་ནི་དའོ། ། བཅུ་པ་ནི་ཧ་སྟེ་གང་གིས་གང་གི་དོན་དུ་གནས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་སུམ་ཅུ་པ་ནི་ཀྵ་#སྟེ། ཆ་གཉིས་པོ་ནི་#ཀྵའོ། ། དགུ་པ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། བཅུ་པ་ནི་ལའོ། ། ལྔ་པ་ནི་ཧའོ། ། ཆ་གཉིས་པ་ནི་ཨ་ཨཱ་ཞེས་པ་སྟེ། དེས་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། ། དྲུག་པ་ནི་ཨཱུ་སྟེ། གང་ལ་གང་གིས་ཉེ་བར་མཛེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཟབ་པ་དང་མི་ཟབ་#པ་གཉིས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། གང་གིས་འདི་དང་བཅས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་འདིར་གཅིག་གཟུང་བར་བྱའོ། ། འདི་དག་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།

Thus, it refers to the lotus of her who has become the sublime consort—that which is completely pure, where [the deity] dwells, and where [obstacles] are thoroughly destroyed. If one asks how the meaning of the term "dwells" is to be established: it is said, "The Vajra-Holder dwells there in the form of a bindu." Thus, the Vajra-Holder is also the very form of the bindu. This is what is shown: by means of entering into the non-dual union of method and insight, the bodhicitta dwells in the bhaga of the consort. Alternatively, it is so called because of that by which, that which, and where [the result] is accomplished. What has been explained by these [verses] is what is called the "general meaning" in this context. Regarding the phrase, "The second part is explained by the ninth itself," and so forth: the "second part" refers to the letters a and u. The "ninth" is o. That which is endowed with these letters becomes oṃ. The "thirtieth" is da. The "tenth" is ha, which is the very basis for the purpose of that [syllable]. Alternatively, the "thirtieth" is kṣa. The "second part" is kṣa. The "ninth" is that same [letter]. The "tenth" is la. The "fifth" is ha. The "second part" is a-ā, by which it becomes so. The "sixth" is ū, by which it is beautified. One should understand that the Blessed One spoke with the intention of both the profound and the non-profound. From among these, one should grasp the one that is accompanied by this [syllable]. If one asks why these are called "general":

གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། སྦས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་རྒྱས་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ། ལུང་གིས་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་#པ་དང་བྲལ་ཞིང་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་དམ་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་སྙམ་པ་ལ། གང་གིས་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཡང་སྦས་པ་གསུམ་པོ་ཉིད་#འདིས་རྟོགས་#པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་དག་རྒྱས་པར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་གང་གིས་གང་གི་དོན་དུ་གང་ཞིག་བྱེད་པ་དེས་ནི་དེའི་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། བདག་ཉིད་དམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པ་དེས་ཀྱང་འདི་ལ་བརྟེན་#ནས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། #སྣང་བའི་བྲལ་ཚུལ་དང་རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་བྲལ་སོགས་ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་# བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བར་མ་དང་། ཤིན་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། གང་ཡིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་མྱ་ངན་བར་མ་དང་། ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཞི་བ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་འཇིགས་པ་བར་མ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། སྲེད་པ་བར་མ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བ་བར་མ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཚོར་བ་དང་། རིག་པ་པོ་དང་། རིག་པ་དང་། རིག་པ་འཛིན་པའི་གཞི་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་བ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། བརྩེ་བ་བར་མ་དང་།

It should be understood as explained above. Desiring to explain the hidden meaning in detail, it is said: "That which is explained by scripture" is so called because it is devoid of [mere] reasoning and is not the domain of logicians. "E is the supreme insight" means that E is the characteristic of the manifestation of insight. If one wonders why this is explained, it is for the sake of making fully clear the focal objects of the mind and so forth. Furthermore, these will be explained in detail so that the three hidden meanings themselves may be realized. Therefore, by whatever means, for whatever purpose, and by whoever acts, those [meanings] will be brought to completion. Those who desire to bring the supreme self to completion will also bring these to completion by relying on this. What is the manner of being free from manifestation and what is its nature? "Free from passion and so forth" refers to being free from passion, being moderately free from passion, and being utterly free from passion; that which goes and comes by way of the mind; sorrow, moderate sorrow, and extreme sorrow; peace and conceptualization; fear, moderate fear, and extreme fear; craving, moderate craving, and extreme craving; grasping; non-virtue; hunger and thirst; feeling, moderate feeling, and extreme feeling; the knower, knowledge, and the basis for holding knowledge; analytical discernment; a sense of shame; compassion, pity, and moderate affection.

ཤིན་ཏུ་བརྩེ་བ་དང་། དོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་སྟེ་འདི་དག་ནི་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་མཐོང་བ་ལ་མ་ཆགས་པའོ། ། བར་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པའོ། ། ཡིད་ཀྱིས་#འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡོ་བའོ། ། མྱ་ངན་གང་ཞེ་ན། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ནས་སེམས་ཤིན་ཏུ་གདུང་བའོ། ། འདི་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། ། ཞི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་གཡེང་བ་དང་བྲལ་བའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན་སེམས་པ་#དང་ཤེས་རབ་རྩིང་བའོ། ། འཇིགས་པ་གང་ཞེ་ན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་ཕྲད་ནས་སེམས་སྐྲག་པའོ། ། འདི་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། ། སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། ཕན་འདོགས་པ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་ཞེན་པའི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ། ། འདི་ཡང་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། ། ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིད་ཀྱིས་ལེན་པ་སྟེ་སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། མི་དགེ་བ་གང་ཞེ་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་#ལུས་ངག་གི་ལས་སོ། ། བཀྲེས་པ་གང་ཞེ་ན་རྒྱུད་#པས་ཟས་འདོད་པའོ། ། སྐོམ་པ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གདུང་#བས་སྐོམ་འདོད་པའོ། ། ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་གཉི་ག་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མྱོང་བའོ། ། རིག་པ་པོ་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་གང་གི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་ཤེས་པའོ། ། རིག་པ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན་གང་ཞིག་གང་གིས་བརྟེན་ཞིང་གང་ལ་#དམིགས་པའོ། ། གཞི་གང་ཞེ་ན་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དོ། །

Extreme affection, apprehension, gathering, and envy—these are the nature of appearances. What are they? Detachment is the absence of attachment when seeing what is pleasing. The intermediate states and so forth are to be applied accordingly. What is the movement of the mind? It is the mental fluctuation of going and coming. What is sorrow? It is the intense anguish of the mind after being separated from what is dear. This is also to be applied accordingly. What is tranquility? It is the mind being free from distraction. What is conceptualization? It is coarse volition and insight. What is fear? It is the mind being terrified upon encountering what is unpleasant. This is also to be applied accordingly. What is craving for existence? It arises from the feeling of pleasure that clings to what is beneficial and pleasing. This is also to be applied accordingly according to the specific object. What is grasping? It is the mental appropriation of the wealth, requisites, and so forth of others, arising from craving. What is non-virtue? It is attachment and so forth, along with the physical and verbal actions associated with them. What is hunger? It is the desire for food due to physical exhaustion. What is thirst? It is the desire for drink due to intense heat. What is feeling? It is the thorough experience of the aspects of pleasure, suffering, and that which is free from both. What is the knower? It is the cognition that apprehends the aspect of something. What is the apprehension of the knower? It is that which is supported by something and that which is observed by it. What is the basis? It is the very entity of the object.

སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན་རིགས་#པ་དང་མི་རིགས་པ་གང་དུ་འཚོལ་#བ་དང་འདས་པ་སྟེ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དོ། ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་བདག་གམ་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་#འཛེམ་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་གང་ཞེ་ན་གང་ཞིག་གང་གིས་#རྣམ་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའོ། ། བརྩེ་བ་གང་ཞེ་ན་གང་ཞིག་གང་དང་བྲལ་ནས་དེ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པའོ། ། དོགས་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ངེས་པར་མི་གནས་པའོ། ། སྡུད་པ་གང་ཞེ་ན་གཞན་གྱི་གང་དག་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའོ། ། སེར་སྣ་གང་ཞེ་ན་རང་གི་ཡིད་དུ་འོང་བ་བློས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། ། རང་བཞིན་འདི་དག་སྣང་བ་ལས་འབྱུང་སྟེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་རྩ་བར་བསྟན་པའོ། ། འདི་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་འདྲེ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་#རྫོགས་པར་འགྱུར་བར་དགོངས་སོ། ། དེ་ནས་སྣང་བ་མཆེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འོད་མ་འགྲེང་བ་ལྟར་མཛེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་འོད་མ་འགྲེང་བ་ནི་འོད་མ་འགྲེང་བ་སྟེ། གང་ལ་འོད་མ་འགྲེང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཆགས་ལ་སོགས་པ་རབ་བསྐྱེད་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་#པ་སྟེ་གང་ལ་གང་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པ་བར་མ་དང་། ཀུན་དུ་ཆགས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། དགའ་བ་བར་མ་དང་། ཀུན་དུ་དགའ་བ་དང་། རངས་པ་དང་། རངས་པ་བར་མ་དང་། ཀུན་དུ་རངས་པ་དང་། ངོ་མཚར་དང་དགོད་པ་དང་། ཚིམ་པ་དང་། འཁྱུད་པ་དང་། འོ་བྱེད་པ་དང་། འཛིན་#པ་དང་།

What is discernment? It is the investigation of what is appropriate and what is inappropriate, and it is the very nature of transcendence. What is a sense of shame? It is the avoidance of wrongdoing with respect to oneself or the Dharma. What is compassion? It is the desire for someone to be free from whatever they are suffering. What is affection? It is the desire for someone to meet with whatever they are separated from. What is apprehension? It is the mind not remaining in certainty. What is gathering? It is the complete gathering of others. What is stinginess? It is the mental grasping of what is pleasing to oneself. These natures arise from appearance; they are taught as the root of how all sentient beings abide in whatever state. It is intended that by thoroughly knowing these, one will perfect the meditative concentration that is free from all admixture. Next, the expansion of appearance shall be taught. In that regard, what is the definition of the expansion of appearance? It is stated: "beautiful like a standing bamboo," and so forth. "Standing bamboo" refers to a bamboo that is standing upright; that which possesses qualities similar to a standing bamboo is so called. "Possessing the thorough generation of attachment and so forth" means the generation of attachment and so on; that in which something is to arise is so called. For example: attachment, moderate attachment, and pervasive attachment; joy, moderate joy, and pervasive joy; delight, moderate delight, and pervasive delight; wonder and laughter; satisfaction; embracing; kissing; and grasping.

བརྟན་པ་དང་། བརྩོན་པ་དང་། ཁེངས་པ་དང་། བྱ་བ་དང་། དབྲོག་པ་དང་། སྟོབས་དང་། སྤྲོ་བ་དང་། དགའ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། དགའ་བ་ལ་སྦྱོར་#བ་བར་མ་དང་། ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། དྲག་པ་དང་། རྣམ་པར་སྒེག་པ་དང་། འགྲས་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། ཚིག་#གསལ་བ་དང་། བདེན་པ་དང་། མི་བདེན་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་པོ་དང་། སྐུལ་བ་དང་། དཔའ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཟིན་པ་དང་། གདུག་པ་དང་། མི་སྲུན་པ་དང་། གྱ་གྱུ་ཆེ་བ་སྟེ་མཚན་ཉིད་བཞི་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདི་དག་གིས་བསྐྱེད་པ་དང་གང་གིས་ཡོངས་སུ་གནོན་པ་འདི་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་གང་ཞེ་ན། མ་ཐོབ་པའི་ཡུལ་ལ་ཡིད་ཀུན་དུ་ཆགས་པའོ། ། ཆགས་པ་གང་ཞེ་ན། མ་བསྐལ་པའི་ཡུལ་ལ་ཡིད་ཀུན་དུ་ཆགས་པའོ། ། དགའ་བ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྣམ་པས་སེམས་ཁེངས་པའོ། ། རངས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་དགའ་བས་ཆེས་དགའ་བའོ། ། མགུ་བ་གང་ཞེ་ན། ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་#ནས་བདག་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྟོད་པའོ། ། ངོ་མཚར་གང་ཞེ་ན། མི་སྤྱོད་པ་ལ་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཡ་མཚན་དུ་གྱུར་པའོ། ། དགོད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་གང་ཞིག་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་སེམས་གཞན་དུ་འཕྲོ་བའོ། ། ཚིམ་པ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་གཞན་དུ་བསྟན་ནས་སོ། ། འཁྱུད་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཡུལ་ལ་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་ཞེན་པའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། བརྟན་པ་གང་ཞེ་ན་ངེས་པ་རྙེད་དེ་མི་གཡོ་བའོ། ། བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན་ལེ་ལོ་དང་བྲལ་བའོ། ། ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན།

Stability, diligence, pride, activity, seizing, strength, enthusiasm, application to joy, intermediate application to joy, intense application to joy, ferocity, coquetry, hostility, virtue, clarity of speech, truth, untruth, certainty, non-appropriation, generosity, incitement, heroism, shamelessness, being grasped, cruelty, wickedness, and great crookedness—these forty characteristics are the nature of the increase of appearance (ālokavṛddhi). One should understand that the increase of appearance is that which is produced by these and that which completely overcomes them. In that regard, what is attachment to desire? It is the mind being thoroughly attached to an object not yet attained. What is attachment? It is the mind being thoroughly attached to an object that is not distant. What is joy? It is the mind being filled with a pleasing aspect. What is delight? It is being even more joyful than joy. What is satisfaction? It is praising the master in consideration of the specific attainment. What is wonder? It is becoming amazed by manifesting what was not previously practiced. What is laughter? It is that by which one does not remain in a state and the mind wanders elsewhere. Satisfaction is taught as a distinct pleasant feeling. Embracing is the mind being thoroughly attached to a pleasing object. The others are easy to understand. What is stability? It is being unwavering after having attained certainty. What is diligence? It is being free from laziness. What is pride? It is... (text continues)

མཐོ་བར་སེམས་པའོ། ། བྱ་བ་གང་ཞེ་ན་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་བྱའོ། ། དབྲོག་པ་གང་ཞེ་ན་གཞན་གྱིས་བདག་གིར་བྱས་པ་ལེན་པའོ། ། སྟོབས་གང་ཞེ་ན། གྱད་དང་གཡུལ་འགྱེད་པའོ། ། སྤྲོ་བ་གང་ཞེ་ན་དགའ་བ་འབའ་ཞིག་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གོ་ཆ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སེམས་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། ། དགའ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། དྲེགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་པས་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་སེམས་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། ། ཞེ་འགྲས་#པ་གང་ཞེ་ན། རྩོད་པའི་རྒྱུ་#མེད་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་དམ་པ་དང་དམ་པ་མཆོག་དང་། དམན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྩོད་པར་སེམས་པའོ། ། སྒེག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཡུལ་ལམ་ཞེ་སྡང་གི་ཡུལ་ཐོབ་#པར་བྱ་བ་དང་ཕྲད་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་དུ་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་འཆོས་པའོ། ། ཞེ་འགྲས་པ་གང་ཞེ་ན་གང་གིས་གང་ཞིག་དང་རྩོད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའམ། ཕྱིས་འབྱུང་བའི་བསམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་སེམས་ཤིང་#སེམས་ལ་མདུད་པར་འཛིན་པས་འཁོན་དུ་#འཛིན་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་བ་གང་ཞེ་ན་མ་ཆགས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསླང་བའི་ལུས་དང་#ངག་གི་ལས་ཏེ་གང་#ཉེས་པ་གང་ཞིག་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཚིག་གསལ་བ་གང་ཞེ་ན། ལྕེ་ལ་ཉེས་པ་མེད་ཅིང་ལུས་ཡོངས་སུ་དར་བས་ཆེད་དུ་སྨྲས་པའོ། ། བདེན་པ་གང་ཞེ་ན་དངོས་པོ་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའོ། ། མི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བའོ། ། ངེས་པ་གང་ཞེ་ན་སོམ་ཉི་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་སེམས་པ་དང་#དེའི་ལས་སོ། །

It is the intention to be superior. What is the action? That which is to be fully accomplished. What is the seizing? Taking what has been made one's own by another. What is the strength? Wrestling and combat. What is the enthusiasm? It is the possession of intense diligence, having taken joy alone as the object, which is the intention together with its result that completes the armor and so forth. What is the application to joy? It is the intention together with its result that applies itself to non-virtue and so forth through an intention arising from pride. What is the animosity? It is the intention to dispute with the noble, the most noble, the inferior, and so forth, under the influence of desire even when there is no cause for dispute. What is the coquetry? It is the hypocrisy practiced in order to obtain, meet with, or completely ruin an object of desire or an object of hatred. What is the resentment? It is the state of harboring a grudge by holding a knot in the mind, thinking with an intention that is preceded by or follows a dispute with someone. What is the virtuous? It is the action of body and speech motivated by a mind associated with non-attachment, compassion, and so forth, which becomes free from whatever faults there may be. What is the clear speech? It is that which is spoken intentionally with a tongue free of defects and a body that is fully developed. What is the truth? It is the utterance of words that accord with the actual state of things. What is the untruth? It is speaking in a manner that does not accord with the actual state of things. What is the certainty? It is the intention that has completely abandoned doubt and its corresponding action.

ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བདག་གིར་བྱེད་པར་མི་འདོད་པའོ། ། སྦྱིན་པ་པོ་གང་ཞེ་ན་གང་གིས་རང་གི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞིང་འཛིན་པ་མེད་པའོ། ། སྐུལ་བ་གང་ཞེ་ན་ལེ་ལོ་ཅན་དག་ལ་ཀུན་དུ་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པའོ། ། དཔའ་བ་གང་ཞེ་ན་གང་གིས་གང་ཞིག་ཕམ་པར་བྱེད་པ་དང་དེར་སེམས་པ་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ངོ་ཚ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན་རིགས་དང་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ལས་བྱེད་པའོ། ། སྒྱུ་གང་ཞེ་ན། གཞན་སླུ་#བའོ། ། གདུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པས་ཉེས་པ་མི་བརྗོད་པའོ། ། མི་སྲུན་པ་གང་ཞེ་ན་བཤགས་ཀྱང་མི་ཉན་པའོ། ། གྱ་གྱུ་ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན་གང་གིས་གཡོ་བྱེད་པའོ། ། གཡོ་ཡང་དེའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དོ། ། གང་འདི་དག་ལ་ཡང་གང་#གིས་སེམས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དམན་པ་དང་། བར་མ་དང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞག་#པར་བྱའོ། ། གང་གིས་དེ་དང་ལྡན་པ་དེས་ཀྱང་དེར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་མིང་ནི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གང་ཞིག་གང་ལ་ལྟོས་#པ་དེ་དང་གང་ཞིག་མཐུན་པར་སྣང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྣང་བ་མཆེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མཆེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། གང་ཞིག་གང་ལ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་རང་བཞིན་འཁྲུལ་པ་རགས་པར་སྣང་བ་སྟེ། གང་ཞིག་ཀུན་དུ་གང་ལ་གང་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་རླུང་གིས་ཀུན་དུ་བསྐྱོད་པ་ཉིད་དེ། གང་ཞིག་གང་གི་རླུང་གིས་གང་ལ་གང་ཀུན་དུ་མཆེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

What is non-appropriation? It is the lack of desire to make any entity one's own. What is a donor? One who completely gives away all things, whether pleasant or unpleasant, without grasping. What is exhortation? It is generating enthusiasm in those who are lazy. What is bravery? It is that by which one overcomes something and is free from fear regarding that thought. What is shamelessness? It is abandoning one's lineage and the Dharma to perform improper actions. What is deceit? It is the deception of others. What is malice? It is not acknowledging a fault due to the afflictions. What is wickedness? It is not listening even when one has been admonished. What is great crookedness? It is that by which one acts with guile. Guile is the very state of that. Regarding these, one should establish the categories of inferior, middling, and great based on the distinctions of the mental intention and the object. Because one becomes that which one possesses, it is called by that name. Its name is "means" (upāya); whatever depends upon something and appears in accordance with it is called by that name. "Expansion of appearance" (ābhāsa-vistara) refers to that which naturally becomes fully expanded; it is the very state of abiding together with something, in something, and as something. Alternatively, it is the appearance of coarse natural delusion; it is called by that name because it arises everywhere, in everything, and as everything. Alternatively, it is the state of being thoroughly stirred by the wind; it is called by that name because whatever is thoroughly expanded in whatever place by the wind of whatever [cause] is so designated.

#དེ་ནས་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་དོན་བཤད་པ། ། རིག་ཆེན་རང་ཉིད་རྩ་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་གང་གིས་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་རིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། ། གང་ཞིག་གང་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བདག་ཉིད་གང་ལ་གང་དུ་#གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྣང་བ་ནི་ཁོལ་བུར་གཡོའོ། ། སྣང་བ་མཆེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྒྱས་སོ། ། ཐོབ་པ་ནི་ལོག་པ་ཉིད་དོ། ། མ་རིག་པ་ལས་འདི་འབྱུང་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་བར་མ་དང་བརྗེད་ངས་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། སྐྱོ་བ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དག་#སྟེ་གང་ཞིག་འདི་ལས་བྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཆགས་པ་བར་མ་གང་ཞེ་ན། ། གང་གིས་#ཆགས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་དམན་པའི་ཆགས་པའོ། ། བརྗེད་#ངས་པ་གང་ཞེ་ན་སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུགས་པས་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་གང་གིས་དྲན་པ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དེ་#མ་འདྲིས་པ་དང་། རབ་ཏུ་སུན་#པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དོ། ། འཁྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན་གང་གིས་སེམས་རྣམ་པ་གཞན་ལ་གཞན་དུ་འདི་#འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གང་གིས་གང་དང་མི་མཐུན་པར་འཛིན་པ་སྟེ། གང་གིས་དོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། མི་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ངག་གི་ལས་སྤངས་པ་སྟེ་ཐ་སྙད་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱོ་བ་གང་ཞེ་ན་གང་གིས་གང་ལ་ཀུན་དུ་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྐྱོ་བ་ཉིད་སྐྱོ་བས་དེ་དག་གིས་#ཆོས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །

Next, the explanation of the meaning of the attainment of appearance: "The great awareness itself is the root." This refers to that by which something is fully known; the opposite of that is ignorance. That which accords with something is so called. That in which the self abides is so called. Appearance is partial movement. The increase of appearance is universal expansion. Attainment is the reversal [of ignorance]. "From ignorance this arises" refers to moderate attachment, forgetfulness, delusion, silence, weariness, laziness, and doubt; because these arise from that, it is so called. In that regard, what is moderate attachment? It is that which is neither the absence of attachment nor great attachment, but rather inferior attachment. What is forgetfulness? It is the lack of pursuit of an object due to mental agitation, and the state in which mindfulness has completely declined; it arises from unfamiliarity and extreme weariness. What is delusion? It is the mind grasping one thing as another, and so forth; it is grasping something in a way that is inconsistent with it, arising from doubt and the like. What is silence? It is the abandonment of vocal action, the complete relinquishing of conventional expressions. What is weariness? It is the state of being completely exhausted by things such as embracing, and so forth; it is the separation from the Dharma through the very nature of weariness.

ལེ་ལོ་གང་ཞེ་ན་གང་གིས་དོན་མེད་པའི་ལས་སྔོན་དུ་སོང་བས་གང་ལ་གང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པ་སྟེ་གོ་ཆ་མེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་འགོད་པ་དང་མི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བའོ། ། ཐེ་ཚོམ་གང་ཞེ་ན། ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་སྟེ་#གྲུབ་པ་མེད་པ་དང་སྤངས་པ་མེད་པ་དང་ཐོབ་པ་མེད་པ་དང་། མྱུར་དུ་བླ་ན་#མེད་པའི་གང་ཟག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་དུ་སྙམ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་དག་ཡོངས་སུ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གིས་དེ་དག་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། #དེ་ནས་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་#གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཡང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་དང་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི་དེའི་མིང་ཅན་སྣང་བའོ། ། གཉིས་པ་སྣང་བ་མཆེད་#པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་#པ་ནི་སྣང་བ་ལ་ལྟོས་#ནས་གཉིས་པའོ། ། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཆེར་འགྲོ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ། ། གཉིས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། ། དེ་ཡང་འོད་གསལ་བར་འགྲོའོ། ། ཞེས་པ་ནི་དེས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་དག་གི་གོ་རིམ་ཡང་སློབ་པའི་གོ་རིམ་#དང་རང་བཞིན་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་#དང་མཐར་ཕྱིན་པའི་གོ་རིམ་མོམོ#། ། དེ་ལ་སློབ་པའི་གོ་རིམ་#གང་ཞེ་ན་གང་ཞིག་རིམ་གྱིས་སློབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།

What is laziness? It is that which, preceded by purposeless activity, results in not performing what should be done, where it should be done, and so forth; it is the absence of armor, the lack of application, and the absence of the qualities of thorough engagement, non-retrogression, and so on. What is doubt? It is the state of being of two minds regarding the path, the result, and so forth; it is the state of the mind becoming dualistic, such as thinking, "Is it so or not?" based on whether or not one has achieved realization, abandoned [defilements], or attained [the goal], or whether or not one relies on a supreme person. These [faults] cause [the path] to increase or diminish. Why is that? Because that which is capable of increasing or diminishing them is thus designated. Then, in order to establish the sequence of the three appearances, it says, "Furthermore, the first of the three consciousnesses," and so forth. The first of the three consciousnesses is the appearance known by that name. The second is the "increase of appearance"; this means that the increase of appearance is the second in relation to the [initial] appearance. "That proceeds to the great emptiness" refers to the attainment of the appearance of attainment itself. "Preceded by the two" means that it also proceeds to the clear light. This means that through that, one attains the clear light of the all-empty. The sequence of these is also the sequence of training, the sequence of natural arising, and the sequence of final consummation. Regarding that, what is the sequence of training? It is that which becomes trained in a gradual manner.

འདི་ལྟར་འཕོང་གི་སློབ་དཔོན་ནམ་སློབ་མ་མཁས་པ་དག་ནི་ཐོག་མར་བ་ལང་གི་ཀོ་བ་ལ་སློབ་པར་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་བ་ལང་གི་ཀོ་བ་ལ་ལོབས་པ་དེའི་ཚེ་ཤིང་ལེབ་ལ་སློབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་སློབ་པའི་གོ་རིམ་#ཉིད་དོ། ། རང་བཞིན་འབྱུང་བའི་གོ་རིམ་#ནི་མ་བཅོས་པར་ཡོད་པའི་ཆོས་ཏེ་འདི་ལྟར་རླུང་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཤིང་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་ནི་རིམ་གྱིས་སྐྱེའི་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་། གཞན་ཡང་། བསྐྱེད་པའི་རིམ་ལ་ལེགས་གནས་ཤིང་། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འདོད་རྣམས་ལ། ། ཐབས་འདི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། སྐས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འོད་གསལ་བ་ལས་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་གོ་རིམ་#བསྟན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་གང་གིས་གང་ཞིག་ལེགས་པར་རྟོགས་པར་འདོད་པ་དང་མྱུར་དུ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་དང་། ཐབས་སླ་བ་རྟོགས་པར་འདོད་པས་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་དང་བཤད་པའི་གོ་རིམ་#ལ་མཁས་པར་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་#སྣང་བ་གསུམ་པ་འདིས་#ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་#རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རང་རིག་པ་ལུས་དང་ངག་མེད་པ་སྟེ།

For instance, it is because it is taught in detail that skilled archery masters or students first train on ox-hide, and when they have mastered ox-hide, they then train on wooden boards, and so forth. This is the sequence of training itself. The sequence of natural occurrence refers to phenomena that exist without being contrived, such as the explanation that from wind comes consciousness. This is understood by following such statements as: "Mahāmati, the fruit of the mango tree grows gradually, not all at once," and furthermore: "For those who are well-established in the generation stage and desire the completion stage, the Perfect Buddha taught this method as being like the steps of a ladder." By following such words, it should be understood. The statement "from the clear light, the attainment of appearance arises," and so forth, teaches the sequence of culmination. Therefore, those who wish to understand something thoroughly, those who wish to understand it quickly, and those who wish to understand it through an easy method should become skilled in the sequences as they have been spoken and explained. Consequently, in order to realize that "all sentient beings are made to increase and decrease by these three appearances," it is said: "Characterized by the three appearances," and so forth. In that regard, what is the characteristic of appearance? It is the nature of being without aspects, self-cognizing, and devoid of body and speech.

ཇི་ལྟར་སྟོན་ཀའི་དུས་སུ་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་རབ་ཏུ་སྣང་ཞིང་ཀུན་དུ་སྣང་བ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་བའི་རྣམ་པ་#དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་ན། སྣང་བ་སྟེ#། དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་སྟོང་པ་དང་པོ་སྟེ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་གི་སྒོ་ལ་བརྟེན་#ནས་རང་གི་ས་བོན་སྟོན་#པར་བྱེད་པ་སྟེ། མོས་པ་དམན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཟུགས་སོ་ཞེས་དམིགས་པར་བྱེད་ཅིང་པདྨའམ་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བརྗོད་པ་#འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། སྣང་བ་མཆེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ལུས་དང་ངག་མེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྟོན་ཀའི་དུས་སུ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁྱབ་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་དམིགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། ཨཱཿ#ཞེས་བྱ་བའི་ངག་གི་སྒོ་ལ་རྟེན་#པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་#རྒྱུ་སྟེ། མོས་པ་ཆུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་པར་བྱེད་ཅིང་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པའམ་རིན་པོ་ཆེ་འམ། ཉིན་མོ་འམ། གཡས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྲ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྒྱས་པའི་རྣམ་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །

Just as in the autumn season the moonlight shines, illuminates, and pervades the stainless sky, so too, by focusing on all things without exception in their naturally luminous aspect, there is "appearance" (āloka). This is the first emptiness, the light of insight, the ultimate bodhicitta. Relying on the gateway of the syllable Oṃ, it reveals its own seed-syllable. Because sentient beings of inferior inclination do not realize what was spoken by the Tathāgata with intentional meaning, they focus on the form of a moon mandala and engage in descriptions such as a lotus or a female form. What is the characteristic of "increase" (vṛddhi)? It is free from subject and object, and devoid of body and speech. For example, just as the autumn sky is pervaded by the rays of the sun, it is the second stage of the bodhicitta Samantabhadra, characterized by extreme emptiness. Relying on the gateway of the syllable Āḥ, it is the cause for revealing the seed-syllable. Because sentient beings of lesser inclination do not realize what was spoken by the Tathāgata with intentional meaning, they focus on the sun mandala and engage in descriptions such as a five-pronged vajra, a jewel, the daytime, or the right side—these being the aspects of solidity and expansion, which are the conventional forms arising from the mind.

སྣང་བ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལུས་དང་ངག་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཚམས་ཀྱི་སྨག་ལ་བབ་པ་ངོ་བོ་ཁྱབ་པ་བཞིན་དུ་ཕྲ་ཞིང་བདག་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པ་ཀུན་དུ་ཉེ་བར་སྣང་བ་མེད་པ་སྟེ་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་མི་རྒྱུ་བས་སེམས་མེད་པ་མི་གཡོ་བ། ཨཱཿ#ཞེས་བྱ་བ་ངག་གི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བླུན་པ། ཞེན་པ་གང་གིས་གང་ལ་གཡོ་བ་མེད་པ་མ་རིག་པ་འདི་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་དག་གིས་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་མ་ལུས་པའི། ། རང་བཞིན་རྩ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་ཀུན་དུ་འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་སྟེ། བྱམས་པའི་གསུང་གིས་ཇི་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེས་ན་#ཡུལ་འདི་དག་ལ་ནི་ཤེས་པས་སོ་སོར་ངེས་པར་འཛིན་ཏེ་དེའི་རླུང་གིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་ལ། དེ་ནི་རེ་རེའི་དོན་སྣང་བ། ། ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པ་སོ་སོར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། ། གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་#འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རེ་རེའི་དོན་སྣང་བ། ། རླུང་གིས་བླངས་ནས་འཛིན་བྱེད་ལ། ། ཞེས་པ་རླུང་གིས་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཤེས་པས་ནི་ཡུལ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། ། རླུང་དང་རྣམ་ཤེས་ནི་རླུང་དང་རྣམ་ཤེས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་གང་ལ་གནས་ཤེ་ན། རླུང་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། ། རྟག་ཏུ་འགྲོ་ལ་གནས་པར་འགྱུར། །

What is the definition of the attainment of appearance? It is the definition of space, free from all entities, without body or speech. Just as the pervasive essence when the darkness of twilight has fallen, it is subtle, selfless, without appearance, and without any manifest appearance. Because the vital winds and efforts do not circulate, it is mindless and unmoving. It is the complete perfection of the gateway based on the seed-syllable of speech, Āḥ. It is the delusion in which there is no movement of any attachment toward anything. This is called the attainment of appearance. What is the function of these? It is said: "It is the very root of the nature of the entire realm of sentient beings without exception." This means it performs the birth, death, and so forth of all sentient beings, just as it was fully explained in the words of Maitreya. Therefore, it is taught that "consciousness individually apprehends these objects, and they are indeed appropriated by its wind." "The appearance of each individual object" means that consciousness becomes individually determined by form, sound, and so forth. Thus, it appears as "therefore," and so on. If one asks by whose power it arises: "The appearance of each individual object, having been taken up by the wind, is apprehended." This means that the wind causes consciousness to move everywhere. Through consciousness, the object is apprehended. "Wind and consciousness" refers to wind and consciousness arising together and being concomitant; therefore, it is so called. If one asks where that resides: "Consciousness endowed with wind always abides in the moving world."

ཞེས་པ་སྟེ་རླུང་དང་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། #། དེ་དག་གི་དོན་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏོ། ། ཤེས་པ་བེམས་པོའི་ངོ་བོ་ལས་ལོག་ཅིང་རང་རིག་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་ཏེ་ཀུན་དུ་གཡོ་བ་དང་རབ་ཏུ་འཁྲུལ་#པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། #། གང་ཞིག་ཏུ་འདི་དག་རླུང་གིས་བསྐུལ་ནས་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་#ལྡན་པ་དེ་ནི་ངེས་པའི་#ཤེས་པ་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་གང་དང་གང་ལྡན་པ་དེ་ལ་དེ་དང་དེས་གང་དུ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་དཀའ་བ་#མ་ཡིན་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ། ། སེམས་དེ་ལས་ཀྱང་། རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་ཉེ་བར་རྟོག་པ་གང་དག་ལ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བཤད་པ། ཨེ་འདི་ནི་རླུང་ཁམས་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་པ་ཁམས་ཕྲ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བཞོན་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཞོན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། #། དེ་ཡི་རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་ནི། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ཤེས་པ་པོ་ལ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་#ལས་རང་བཞིན་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་གསུངས་ཏེ།

This means that both the winds and the consciousness abide in all living beings. The meaning of these points is shown as follows: Consciousness, which is the reverse of the nature of inanimate matter and is self-aware, abides naturally in all sentient beings; it does not engage in the activities of universal movement or extreme delusion. When these are impelled by the winds and, depending on the eyes and so forth, focus upon forms and so forth, they become individually cognizant. That which is cognizant becomes the primary factor. That which is the primary factor is necessarily endowed with apprehension. That which is endowed with the two types of apprehension will swiftly give rise to certain knowledge. Therefore, for whatever is endowed with these, that which is definitively realized through them is not difficult; this shall be explained. Regarding the mind, it is clearly explained in the investigation of how its nature arises: "E" refers to the great wind element, which is the subtle element itself. "It is the vehicle of the three consciousnesses" means it serves as the vehicle for the consciousnesses of appearance and so forth. "Its nature always, in whatever way it moves" means that for the knower, from the focusing upon objects, the aspects of those respective natures arise in their entirety at all times. As it was said by the Blessed One in the Jñānavajrasamuccaya:

དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ཨེ་མའོ་སྟོན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་དུ་གསོལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་#འོད་གསལ་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནི་སེམས་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལས་བདག་དང་གཞན་དུ་རྟོག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རླུང་ལ་ཞོན་#ཏེ་རླུང་ལས་ནི་མེའོ། ། མེ་ལས་ནི་ཆུའོ། ། ཆུ་ལས་ནི་སའོ། ། དེ་དག་ལས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རླུང་དང་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་ཉེ་བར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ཀྱང་སེམས་ལས་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་གཟུགས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའོ། ། འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། ། འདུ་བྱེད་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ་དམིགས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Then the Bodhisattva Mahāsattva Maitreya rose from his seat, prostrated with his head at the feet of the Blessed One, and addressed the Blessed One in this way: "Aho! Teacher, the three consciousnesses are difficult to realize, most difficult to realize. Please teach the distinctions of the three consciousnesses." The Blessed One replied: "Consciousness arises from the clear light. It is called 'mind' and 'intellect,' and it is the root of all phenomena, whether afflicted or purified, and of their very nature. From that, the conceptualization of self and other arises. That consciousness mounts the wind; from wind comes fire; from fire comes water; from water comes earth. From these, the five aggregates, the six sense bases, and the five faculties arise, and all of these become mixed with the wind," and so forth, he taught in detail. Then, in order to also attain the five aggregates of wisdom, he said, "These are the five aggregates," and so forth, showing that the five aggregates themselves arise from the mind. What are they? He said, "Form, feeling," and so forth. Form is the aggregate of form, because it is subject to being broken and destroyed, and so on. Feeling is experience. Perception is the grasping of signs. Formations are the act of conditioning. Consciousness is the aggregate of consciousness, because it is the individual cognition of objects.

འདི་དག་གིས་ནི་སེམས་ཉིད་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ལས་ནི་གཟུགས་སུ་སྣང་བས་རྒྱུའི་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུའི་བྱེད་པ་གཞན་དུ་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་གཉིས་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཅིག་གིས་གཅིག་#སྤངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲེལ་པ་ཡོད་པར་ངེས་པ་མེད་དེ། གང་གིས་གང་གི་དུས་ན་རག་ལས་པར་འགྱུར་བ་དང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་#འགྱུར་བའི་ངེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོ་བའི་མདོ་ལས་འདི་ཉིད་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། བཟང་སྐྱོང་དཔེར་ན། རླུང་གི་ཁམས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་#ཡང་བསྟན་དུ་ཡོད་ཅིང་གཟུང་དུ་མེད་པ་ལས་གཟུགས་སུ་སྣང་ངོ་། ། དེ་ལ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཤིང་འགུལ་ཞིང་གཡོ་བ་དང་སྒྲ་འུར་འུར་པོའི་སྐད་འབྱིན་པ་དང་། གྲང་བ་དང་དྲོ་བའི་རེག་པས་ཚོར་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཡང་རྐང་ལག་དང་གདོང་དང་མིག་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔོ་བསངས་#དང་དཀར་བ་དང་། དམར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་ཡོངས་སུ་གསལ་བ་མི་དམིགས་སོ། ། བཟང་(སྐྱོད་,སྐྱོང་)དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདི་ཡང་གཟུགས་སུ་མི་དམིགས་ཤིང་གཟུགས་སུ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་འོན་ཀྱང་གང་ལ་གནས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་#བྱེ་བྲག་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །

These [passages] demonstrate that the nature of mind itself appears as form. If that were so, then since form appears from that which is formless, the functions of cause and effect would have to be applied as distinct entities. Furthermore, these two are not of a single essence, because form and formlessness are mutually exclusive. If it is argued that there is no certainty of a connection, and thus no certainty as to when one would depend upon the other or that one would not occur without the other, this is not the case. This very point is explained in detail in the Consciousness-Transference Sūtra: "Bhadrapāla, for example, the wind element, though formless, invisible, and intangible, appears as form. In that regard, its visibility consists in the shaking and swaying of trees, the emission of roaring sounds, and the production of sensations of cold and heat through touch; yet it is not perceived as hands, feet, faces, eyes, and so forth, nor is any distinct color such as dark blue, white, or red perceived. Bhadrapāla, likewise, this consciousness element is also not perceived as form and does not appear as form; nevertheless, wherever it abides, it arises. Therefore, you should understand the consciousness element through those specific [signs]," and so forth. It is thus stated.

དེའི་ཕྱིར་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པས་རྣམ་པ་གསུམ་མར་གྱི་ནང་དུ་མར་བཅུག་པ་དང་འདྲ་བར་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས་འཇིག་རྟེན་དང་#འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། ། གཞན་ཡང་། རང་རིག་ཙམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ནམ་མཁའ་འདྲ་བར་མཚན་ཉིད་མེད། ། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད། ། མཚན་མོ་ཉིན་མོ་མཚམས་བདག་ཉིད། ། སྣང་བ་དང་ནི་སྣང་བ་མཆེད། ། དེ་བཞིན་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དེ། ། སེམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད། ། དེ་ཡི་གཞི་ནི་བཤད་པར་བྱ། ། ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཅན་རླུང་དང་ནི། ། ཡེ་ཤེས་དག་ནི་འདྲེས་འགྱུར་པ#། ། དབང་པོའི་ལམ་ནས་བྱུང་ནས་ནི། ། ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་དམིགས་པར་བྱེད། ། གང་ཚེ་སྣང་བ་ལྡན་གྱུར་པ། ། རླུང་ནི་བཞོན་པར་གྱུར་པ་ཡིན། ། དེ་ཚེ་རང་བཞིན་དེ་ཐམས་ཅད། ། མ་ལུས་ལུས་པ་མེད་པར་འབྱུང་། ། རླུང་ནི་གང་དང་གང་དུ་གནས། ། དེ་དང་དེ་ནི་རང་བཞིན་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། ། གཞུང་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིས་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་སྐྱེ་བར་བྱེད། འཆི་བར་བྱེད་ཅིང་#ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱི#། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། ། དེ་ནས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། མཉམ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་#གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་མེད་དང་། རྐང་གཉིས་དང་རྐང་བཞི་དང་། རྐང་མང་དང་།

Therefore, because the wind and consciousness are formless, they become blended like butter placed inside butter, and thereby they bring all mundane and supramundane activities to completion. Furthermore: The wisdom of mere self-awareness Is without characteristics, like space. Nevertheless, it has divisions: The nature of night, day, and twilight. Appearance, the increase of appearance, And likewise the attainment of appearance— The mind is explained as being of three types. Its basis shall now be explained: The subtle, embodied wind And wisdom become blended. Emerging from the path of the senses, They perceive the objects. When appearance is present, The wind becomes the vehicle. At that time, all those natures Arise without exception or remainder. Wherever the wind abides, There those natures arise. Thus it is taught extensively. In other texts as well, it is taught extensively that this consciousness brings about the birth of the body, causes death, and links one to rebirth; yet for consciousness itself, there is no birth or death. Next, the characteristics of the five wisdoms shall be explained in detail. Therefore, it is said: "Equality, discernment," and so forth. In that context, "equality" refers to those without feet, those with two feet, those with four feet, those with many feet, and so on.

འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཙམ་དང་རང་བཞིན་མེད་པར་གཅིག་པར་རྟོགས་པས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། གང་གིས་གང་གི་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གང་གི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་རྣམ་པར་བརྟགས་#ན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ནི་འདི་དག་གོ་ཞེས་པདྨའི་འདབ་མ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ་གང་ལ་གང་གིས་ཆོས་ཡོད་པར་གྱུར་པ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེའི་#ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་ཤེས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བྱ་བ་གྲུབ་པས་ན་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་བྱ་བ་#ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་གང་ལ་གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། མེ་ལོང་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་# ཆོས་ཐམས་ཅད་མེ་ལོང་གི་#གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་སྟེ། ཆོས་གང་ཞིག་གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དག་ཅིང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཕྲ་རྒྱས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་གནས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།

By realizing that the eight worldly dharmas and so forth are identical in being both mere mind and lacking intrinsic nature, one attains equanimity. Because that which thoroughly knows the suchness of whatever [object] is the wisdom of that [object], it is so designated. When one analytically distinguishes and examines the aggregates, elements, sense bases, dependent origination, and all internal and external phenomena, they are all the nature of the Buddha. To discern them individually, like the petals of a lotus, thinking, "These are the constituent parts of all phenomena," and to know exactly how each phenomenon exists and what it is, is so designated. Because activities are accomplished, it is the "accomplishment of activities"; because the activities of oneself and others—the actions of body, speech, and mind—have become fully perfected, and because one performs whatever is to be done in whatever way, it is so designated. The "mirror" is the mirror-like wisdom; because all internal and external phenomena appear like reflections in a mirror, and because one thoroughly knows whatever phenomenon, by whatever means, and in whatever way, it is so designated. The "sphere of phenomena" is the wisdom of the sphere of phenomena; because the obscurations of body, speech, and mind are purified, one is liberated from karma and afflictions, and having abandoned all subtle latencies of virtue and non-virtue without exception, one abides in the wisdom of the sphere of phenomena, which is free from all conceptual elaborations.

འདི་དག་གི་དོན་ནི་#སེམས་ཉིད་ཐོག་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སུ་ཡང་འགྱུར་བ་སྟེ་གོང་དུ་བརྗོད་པའི་ལུང་ཉིད་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནས་སེམས་དེ་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་རིག་#པ་དང་། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། མིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡུལ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་རང་གི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ནི་གནས་པའི་རླུང་ལ་དབང་ཐོབ་ནས་འབྱུང་ངོ་། ། གང་གིས་གནས་པ་ནི་གང་ཞིག་གང་དུ་བྱས་པ་དེ་ལ་རག་ལས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཡང་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཅན་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་ནོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ནི་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་#སྟེ་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གི་རླུང་ངོ་། ། འདི་ལ་བརྟེན་# ནས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། གསང་སྔགས་རྒྱལ་པོ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་#བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་དག་ནི་འོག་ནས། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་ཡུངས་ཀར་བསམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྟོན་ལ། འདི་དག་རྒྱས་པར་#ནི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་རིགས་གནས་པ། ། སྣ་རྩེའི་བུ་ག་ལས་བྱུང་ཞིང་། ། རླུང་ལྔ་སྟེང་དུ་ཡང་དག་རྒྱུ། ། ལུས་ལ་རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར། ། ཀུན་རྫོབ་སྣར་ནི་སྤྱོད་པར་ནི། ། སྒོ་དེ་ལས་ནི་རྣམ་པར་འབྱུང་། །

The meaning of these is as follows: although the nature of mind is free from a beginning and so forth, it also becomes wisdom, just as in the scriptural citations mentioned above. Then, in order to demonstrate that very mind also becomes the nature of the sense bases, it says, "The sense base of the mind itself," and so forth. That which perceives phenomena, cognizes the objects of self and others, and cognizes universals, particulars, and so on, is the sense base of the mind; it is simultaneous. "The eye," and so forth, refers to the singularity of the object, such as perceiving its own object and cognizing its own specific characteristics. The perception of that mind arises once mastery over the abiding wind is attained. To show that whatever abides depends upon that which has been made where it is, it says, "Furthermore, the sentient beings of the three realms," and so forth; these are those of the Mahāyāna lineage. "Life-force and effort" refers to the life-force and effort, which are the root and branch winds. If one asks what is done in dependence on these, it is the "king of secret mantras," which means the so-called "vajra recitation." These are also shown below by the passage beginning, "Visualize a mustard seed at the tip of the nose," and so forth. These are explained in detail in the Explanatory Tantra: "Abiding in the families of the five Buddhas, emerging from the apertures of the nose-tip, the five winds flow perfectly upward; they always circulate within the body. Conventionally, they circulate in the nose, and emerge from that very gateway."

གཡོན་དང་གཡས་དང་གཉི་ག་དང་། ། དལ་བར་རྒྱུ་དང་རྣམ་པ་བཞི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་འདི་དག་གིས་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འོག་ནས་སོ་སོར་སྡུད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། མི་ཤེས་བསམ་གཏན་ཀློག་པ་སྤངས། ། ཞེས་པ་འདིས་#ནི་སློང་མོ་ཟ་ཞིང་མི་བཟླས་ཏེ་ཞེས་#བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། འདིར་ནི་སྒོམ་པའི་རྟེན་དང་ཐབས་#སྤང་བར་བྱ་བ་ཙམ་ཞིག་དངོས་སུ་བསྟན་ལ། ཡོན་ཏན་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་ཤུགས་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པས་དེ་ལས་གཞན་གྱི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་#འདིར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྒྱས་པར་ནི་འོག་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་འབྲས་བུ་སེམས་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་འབྱུང་#བ་ནི་སྣང་བ་གསུམ་#རྐྱེན་དང་བཅས་པའོ། ། རང་བཞིན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དགེ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཞེས་པ་ནི་འདི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱུང་ཞེའོ། ། དེ་ལས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་དང་འདོད་པ་དང་#མི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། ། འདི་དག་རྒྱས་པར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་#རྡོ་རྗེ་གཙུག་ཏོར་གྱི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་གསང་བའི་བདག་པོ་ཉོན་ཅིག། ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །

"Left, right, both, and slow flow—these are the four types," and so forth, is taught; these should be understood in detail. This will also be explained below in the section beginning with "Withdrawal and so forth." Regarding the line, "Abandoning meditation and recitation for the ignorant," this teaches such things as "eating alms and not reciting," and so on. Here, only the support for meditation and the methods to be abandoned are explicitly taught; however, since the qualities, functions, and results are taught by implication, all other elaborate explanations should be understood here by implication. The detailed explanation should be understood from below. Then, in order to show that virtuous and non-virtuous actions and their results arise from the mind, it is said, "From these elements," and so forth. "Elements" refers to the three appearances together with their conditions. The "natures" have already been explained. "Virtuous and non-virtuous actions" means that virtuous and non-virtuous actions arise from this. "From that, birth occurs" means that the good and the bad, the desirable and the undesirable, and so forth, will arise. These are taught in detail by the Blessed One in the Vajroṣṇīṣa Tantra, where the Blessed One said: "Lord of Secrets, listen! There are three types of physical misconduct, four types of verbal misconduct, and three types of mental misconduct; through these, one falls into the hells."

ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་གསོལ་བ་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་དུ་ཞིག་མཆིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་དུ་གསོལ། ། བདེ་བར་གཤེགས་པས་བཤད་དུ་གསོལ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གསང་བའི་བདག་པོ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་ཕ་མ་དང་བླ་མར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་གསོད་པ་དང་། བརྡེག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལྕི་བའོ། ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐ་མལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རིགས་ལྔར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བར་འབྱུང་#བའི་ཕུང་པོ་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ། འགྲོ་བར་འབྱུང་#བའི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་དེ། ། ཞེས་བྱ་བ་#ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། མདོར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པས་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། ། མིང་གིས་བསྐུལ་བ་ནི་མིང་གིས་བསྐུལ་བ་སྟེ་རང་གི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐུལ་བའོ། ། ཡང་ན་མིང་གིས་བསྐུལ་བ་ནི་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲས་བསླངས་#ཏེ་གང་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །

Vajrapāṇi asked: "How many are the misdeeds of body, the misdeeds of speech, and the misdeeds of mind? I pray the Blessed One explain this; I pray the Sugata explain this." The Blessed One replied: "Lord of Secrets, those very misdeeds are the ordinary ones. Among them, killing or striking one's parents, gurus, and so forth, are heavy misdeeds. Killing and the other paths of non-virtuous action are called ordinary misdeeds," and so on, as he taught in detail. Then, in order to show that the five aggregates are generated in the stage of generation as the five completely pure families, and that by being illustrated through the twelve examples of illusion they become an illusory body, it is said: "The aggregates that arise in the world..." and so forth. The aggregates that arise in the world are form and the rest. "The nature of the five Buddhas" refers to the nature of the Buddhas such as Vairocana and the others. In brief, this is taught in detail by the passage beginning, "The five aggregates..." The five aspects of manifest enlightenment are the complete accomplishment of the moon and so forth, through the desire to perfect the seed-syllable. "Exhortation by name" means exhortation by name, which is exhortation by one's own conditions. Alternatively, "exhortation by name" means being awakened by the sound of a finger-snap, whereby suchness becomes clearly and completely manifest.

དེ་ནས་ས་ལ་སོགས་པ་#འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རླུང་དང་མེ་དང་ཆུ་དང་ས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྲ་བའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དང་། རྟེན་པར་བྱེད་པའི་ས་ནི་སྤྱན་མའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཤེར་བ་དང་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཆུ་ནི་མཱ་མ་ཀཱིའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཚ་བ་དང་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་མེ་ནི་གོས་དཀར་མོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ཞིང་གཡོ་བའི་རླུང་ནི་སྒྲོལ་མའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་བདག་ཉིད་སྤྱན་#གསུམ་ནི། གང་ལ་གང་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལྷག་མས་ནི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ནས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བས་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེའི་ལུས་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་#ནི་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ལས་དང་དམ་ཚིག་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཐོབ་#པར་བྱ་བའོ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དེར། ། ཞེས་བྱ་བ་#ནི་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ལ་སོགས་པའོ། ། ཅི་བྱ་ཞེ་ན་ས་སྙིང་ལ་སོགས་རབ་ཏུ་བརྟག། ཅེས་པ་#སྟེ་མིག་ལ་སོགས་པར་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Then, in order to demonstrate that these five elements, such as earth and so forth, are the nature of the objects of the goddesses Locanā and the others, it says: "Wind, fire, water, and earth," and so on. Earth, which is the solid substance of the outer and inner and that which provides support, is the nature of Locanā. Water, which is moist and that which gathers, is the nature of Māmakī. Fire, which is hot and that which ripens, is the nature of Pāṇḍaravāsinī. Wind, which is light and moving, is the nature of Tārā. The three eyes, whose essence is wisdom, are designated by those names according to where, in what, and how they abide. The remainder is simply a teaching of their qualities. Then, because it occurs that "the blessing of the body, speech, and mind shall be taught," in order to explain that, it says: "The body of all the Tathāgatas," and so on. "All the Tathāgatas" refers to the Great Vajradhara and the others. If one asks how their body is to be made, it says: "Sealed by the four mudrās," which means it is to be attained through the dharma, action, samaya, and mahāmudrā. "In the nature of the eyes and so forth" refers to the interior of the eyes, ears, and so on. If one asks what is to be done, it says: "Kṣitigarbha and the others are to be clearly visualized," which means that Kṣitigarbha and the others are to be meditated upon in the eyes and so forth. This is the meaning.

དེ་ནས་བདུད་ཐམས་ཅད་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་འདི་ནི་ཁྲོ་བོ་བདུད་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འཇོམས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་རོལ་བའི་དགའ་བ་ནི་རོལ་པའི་དགའ་བ་སྟེ་སྙོམས་པར་འཇུག་#པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་སྟེ། གང་ཞིག་གང་ལས་གང་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་སྟོབས་ཆེན་ཏེ་གདུག་པ་ཐམས་ཅད་འདུལ་བའི་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དགོད་པའི་གནས་བསྟན་པ་གསུངས་པ། ། དེ་ནི་ཕྱོགས་མཚམས་ངོ་བོ་རུ། ། དཔུང་པ་ཡན་ལག་རྣམས་སུ་བརྟག#། ཅེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྱོགས་དང་མཚམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ནང་གི་དཔུང་པ་ལ་སོགས་པར་གང་གིས་སྒོམ་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡང་གསུངས་ལ། སྦྱོར་བ་གཅིག་ཀྱང་#གསུངས་སོ། ། འདི་དག་རྒྱས་པར་ནི། ། སེམས་ཀྱིས་གཞན་ནི་མི་བསམ་པར། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མཉན་པར་གྱིས། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལུས་འདི་ལ། ། རྒྱལ་བའི་སྐུ་ནི་རིམ་བཞིན་གནས། ། དང་པོ་སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་འོག་ནས་འཆད་དོ། ། ཡང་འདི་སྐད་དུ། གང་གི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསང་བ་འདི་དངོས་སུ་ཐ་དད་པའམ། ཐ་མི་དད་པའམ་བསྟན་ནས་སྣང་ངམ་འོན་ཏེ་མ་བསྟན་ན་སྣང་དེ་ལས་ཅིར་འབྱུང་#། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པར་མི་འགྱུར། གང་ཞིག་གང་ལས་གྱུར་པ་དེ་ཡང་འདི་ལས་མ་གྱུར་པ་མེད་པ་དང་འགལ་བར་གནས་པ་དང་རྣམ་པར་བཤད་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་པ་དེ་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། །

Then, in order to abandon all māras and all obstacles, it is taught that this body is the wrathful one who utterly destroys all māras; thus, the "joy of play" is the joy of play, which is of the nature of meditative equipoise. The "King of Wrathful Ones" is the King of Wrathful Ones; whatever arises from whatever, in whatever way, is so designated. That very one is the "Great Powerful One," which refers to whoever possesses the great power that subdues all that is malevolent. Regarding the teaching on the place of laughter, it is said: "In the nature of the cardinal and intermediate directions, one should visualize the arms and the limbs." This means whoever meditates upon the nature of the external directions and intermediate points as the internal arms and so forth is so designated. By these, the three applications of the emanation maṇḍala are taught, as well as the single application. These are explained in detail: "Without thinking of anything else with the mind, O Great Being, listen! Within the body of the Vajra Master, the bodies of the Victors abide in succession. First is the Vajra Body," as will be explained below. Furthermore, it is asked: "Is this secret emanation body actually distinct, or non-distinct? Does it appear through being taught, or does it appear without being taught? What follows from that? If it were distinct, it would not be explained as being one. It is illogical to explain that whatever arises from something else does not arise from this, or that it exists in contradiction to it." In order to clarify this:

དེ་དང་དེ་ཡི་རིགས་བྱུང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་དེ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གང་དང་གང་ཞེ་ན་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་སྟེ། རིགས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྣང་ཞེའོ། ། འདི་དག་གིས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ#། གང་གི་#ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐུགས་རྗེ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་མི་མཛད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་མོ་འདིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྨིན་ཅིང་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས་ན་དེ་ལ་དེ་བསྟན་ཏོ་ཞེའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་ལྷའི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་བ་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ཞེས་པའོ། ། འོ་ན་ངེས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཞེ་ན། གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་དབྱེར་མེད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་#འོད་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་#པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་གཉིས་མེད་མཐོང་བ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་#དེ་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་#གོང་མ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། གཉིས་མེད་མཐོང་བ་ནི་གཉིས་མེད་མཐོང་བ་སྟེ་གང་གིས་འོད་གསལ་བ་མཐོང་བའོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་གསུམ་མཐོང་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་དེ་#ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ་བླང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་པས་ཐབས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། འོ་ན་ཅི་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྣང་བ་ལ་སོགས་པས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དམན་དང་བར་མ་མཆོག་དང་ནི། ། དམ་པའི་ཡུལ་ལ་གཞག་#པར་བྱ། །

Regarding the phrase, "Arising from such and such a family," and so forth: "Such and such" refers to the Vajra family and the others. If one asks what these are, they are the gods and goddesses; it is said that they appear in order to bring those of such families to maturation and liberation. Through these [verses], the following is also shown: because all Tathāgatas, by the power of their compassion and aspirational prayers, never fail to act for the benefit of sentient beings, and because all sentient beings are matured and liberated by this display of the Buddha, it is taught that [the deities] appear for that purpose. These [verses] indicate that the appearance of the various forms of the deities is of provisional meaning. If one asks, "What then is the definitive meaning, and how is it seen?" it is in order to realize that [reality] is non-dual, indivisible, and naturally luminous that the following is stated: "Therefore, by seeing the non-dual..." The word "therefore" indicates that the preceding verse serves as the logical reason. "Seeing the non-dual" means seeing the non-dual, which is to see the luminosity. If one asks what results from that, it is said, "Because of seeing the three wisdoms," meaning that in which the suchness of the three appearances is seen is so designated. Through these [verses], it is shown that this very reality is the definitive meaning and is what should be adopted; it is not to be found by any other means. If one asks, "What then is found?" it is because it is found through the [stages of] appearance and so forth that it is said: "The inferior, the middling, and the supreme should be established in the object of the sublime."

ཞེས་པ་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ལངས་པའི་དུས་སུ་སྤྱོད་ལམ་ལ་མི་#གནས་ན་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་གང་དང་#གང་དུ་བརྟག་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རང་#ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་#སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་དམིགས་#པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཅི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། དབང་པོ་གང་དང་གང་སྤྱོད་ཡུལ། དེ་དེ་སྣང་བ་ཅན་ཉིད་ཙམ#། ། ཞེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཕྱི་རོལ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་#ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་#གཅིག་ལ་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཐ་དད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ཡུལ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་དེ་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་#པའི། ། ཕྱི་རོལ་དོན་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། ། བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་#པའི་སེམས། ། དོན་དུ་སྣང་བར་རབ་ཏུ་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་དང་རིགས་པ་དག་གིས་#ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བས་ན་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་བཤད་པ། ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུད་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་འདི་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་#སྤྱོད་ལམ་འདི་ནི་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་ཀུན་རྟོག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་དགག་པར་དགོངས་སོ། །

This means that one should abide in the appearances, the increase of appearances, and the attainment of appearances. Then, at the time of arising, if one does not abide in the conduct of daily life, one will not be completely liberated. Therefore, if one asks, "In what way should these—seeing and so forth—be examined?" it is taught: "Whichever faculty itself..." and so on. This refers to whichever faculties, such as the eye faculty and so forth, take whichever objects, such as forms and so forth, as their focal points. If one asks, "How should that be done?" it says: "Whichever faculty is the sphere of activity, that is merely the appearance of that." This means that these forms and so forth are merely appearances of the mind and do not exist externally. Why is that? Because they exist differently according to the desires of a single object. Furthermore, these objects are mind-only; they are the appearance of objects where there is nothing, just like the cognition of one with cataracts. As it is said in the scriptures and through reasoning: "The external objects imagined by the foolish do not exist; the mind, agitated by habitual tendencies, arises as the appearance of objects." This teaching that all external phenomena are mind-only has already been explained above. Therefore, Vajrapāṇi stated: "In the Method Tantras, the Wisdom Tantras should be understood; in the Wisdom Tantras, the Method Tantras should be understood," and so forth. Thus, one should understand it in this way. Consequently, since this conduct of one's own is being taught, the intention is to thoroughly negate conceptual construction and the like.

དེ་ནི་དབང་པོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཞེན་པ་བཟློག་ནས་བདག་ཉིད་ཚིམ་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དབང་པོ་དེ་དེའི་ལམ་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མཐོང་བར་གྱུར་པའོ། ། ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྒྲུབ་པ་པོས་ནི་ཡུལ་ཐོབ་པ། ། ཞེས་པ། སྒྲུབ་པ་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་#ལྷ་དང་ལྷ་མོར་བྱས་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ལ་#དབང་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ#། ། དེ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནས་དེ་རྣམས་མ་ལུས་པར། ། ཚིམ་པར་བྱ་ཕྱིར་དབུལ་བར་བྱ#། ། ཞེས་པ་གང་གིས་བདག་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ་བདག་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་དབུལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། #། དེ་དག་གི་དོན་ཡང་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་#པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་རང་ཉིད་ལྷའི་ཆོ་ག་#ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མ་དང་#ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་གང་གིས་ལེགས་པར་གནས་ནས་ལ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་མོར་གྱུར་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་མཉེས་# པར་གྱུར་ཏོ། ། ལ་ལ་ནི་སྒྲའི་ལྷ་མོར་གྱུར་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་མཉེས་པར་གྱུར་ཏོ། ། ལ་ལ་ནི་དྲིའི་ལྷ་མོར་གྱུར་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་མཉེས་པར་གྱུར་ཏོ། ། ལ་ལ་ནི་རོའི་ལྷ་མོར་གྱུར་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་མཉེས་པར་གྱུར་ཏོ། ། ལ་ལ་ནི་རེག་བྱའི་ལྷ་མོར་གྱུར་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་མཉེས་པར་གྱུར་ཏོ། ། ལ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཡུམ་#དུ་གྱུར་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་མཉེས་པར་གྱུར་ཏོ། ། འདི་དག་གི་དུས་སུ་ཡང་རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གླུ་དང་རོལ་མོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གར་དང་། རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་#འཕྱང་བ་དང་། རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྒེག་#པ་དང་།

It is stated: "Having reversed the attachment to forms and so forth by means of the sense faculties, one should satisfy oneself." To demonstrate this, it is said: "Through the path of each respective faculty..." This means that by relying on the faculties, forms are fully perceived. If one asks, "What happens then?" it says: "The practitioner attains the objects." This means that the practitioner, having transformed themselves into a god and goddess, attains mastery over the objects. If one asks, "How should this be done?" it says: "Then, in order to satisfy them all without exception, one should offer them." This means that by means of which one should fully perfect oneself as the Great Seal (Mahāmudrā) and offer everything to oneself. The meaning of these points is shown as follows: By means of which one should fully perfect the ritual of oneself as the deity, and having properly established all the yoginīs, some become goddesses of form and completely satisfy themselves; some become goddesses of sound and completely satisfy themselves; some become goddesses of fragrance and completely satisfy themselves; some become goddesses of taste and completely satisfy themselves; some become goddesses of touch and completely satisfy themselves; and some become the consorts in union and completely satisfy themselves. At these times, there are songs of various playful expressions, dances of various musical performances, various playful hangings, and various playful coquettish gestures.

རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་#རྩེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་#ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་དོ། ། #ད་ནི་སྐུ་གསུམ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་འདི་#གཅིག་པའམ་ཐ་དད་པར་འགྱུར#། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཡིན་ན་ནི་སྣང་བ་#ཉིད་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ལ། ཐ་དད་ན་ནི་རིགས་པས་འཁྲུགས་སོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། # སྐུ་གསུམ་དག་ནི་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ཐ་དད་ན་ནི་འགལ་བར་གནས་སོ། ། དེ་སུས་བསྟན་ཞེ་ན། སྐྱོབ་པས་བསྟན་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པ་ལ་གཞོལ་བའི་དབང་དུ་བྱ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་#སྐུ་གསུམ་ཐ་དད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། འོ་ན་ངེས་པའི་དོན་དུ་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། རྫོགས་པའི་རིམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ཟུང་འཇུག་སློབ་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཅིག་ཏུ་ཡང་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། གང་ཞིག་གང་དང་གང་དུ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་སྐུའི་མཚན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་མི་སླུ་བ་སྟེ་རིམ་#པ་གསུམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྫོགས་པའི་སྦྱོར་གྱུར་པས། ། ཞེས་པ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། འོད་གསལ་པས་ནི་རྣམ་པར་དག། ཅེས་པ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཞེས་པའོ། །

One engages in the conduct of playing with various manifestations and so forth. Now, the three bodies (kāyas) shall also be explained. Are these, such as the dharmakāya and the others, one or distinct? If one asks, "What follows from that? If they were one, it would contradict appearance; if they were distinct, they would be confounded by reasoning," it is not so. Regarding the phrase "the three bodies," these are the dharmakāya, the saṃbhogakāya, and the nirmāṇakāya. If they were distinct, they would exist in contradiction. If one asks, "By whom was this taught?" it was taught by the Protector. With the intention of engaging diverse sentient beings, the Blessed One taught the three bodies as distinct; this is the interpretable meaning. If one then asks, "How are they taught in the definitive sense?" it is said: "By the application of the completion stage." This refers to the stage of training in the union of the dharmakāya and so forth. If one asks, "What follows?" it is said: "They also become one." This means they are inseparable. That which is of a nature that is non-dual and indivisible in any respect is described in that way. "The characteristic of the Buddha-body" refers to the illusory body. The relative truth is that which is non-deceptive as mere appearance; this is the third stage. "By becoming the application of completion" refers to the applications of the total grasp and the subsequent dissolution. If one asks, "What follows?" it is said: "Purified by the clear light." This means it has become free from being one or many.

འདིས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་ཉིད་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་གང་གིས་སྣང་བ་འདི་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པས་ལྷ་དང་ལྷ་མོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིག་གི་ལམ་གྱི་ཡུལ་འདི་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་གི་ལམ་ནི་ཚིག་གི་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ཏེ་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། གཙོ་བོ་ནི་ཡབ་རྣམས་སོ། ། གཙོ་མོ་ནི་ཤེས་རབ་ཉིད་དེ་དེའི་སྐུར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་བྱའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ལ་དགོད་པའོ། ། འཇའ་ཚོན་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་དཔེ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་#པའོ། ། དེ་ནས་སེམས་གསུམ་གྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་ནི། ། སེམས་དང་སེམས་འབྱུང་མ་རིག་#པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་འདི་དག་ནི་ཤེས་པ་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་དང་ཞེས་བྱ་བས་#ནི་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་#ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་#གོ། ། སྟོང་དང་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་སྣང་བ་དབྱེ་#ཤེས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་བཞིན་ནི་འཁྲུལ་བ་#ཉིད་དེ་གང་ཞིག་གང་དང་བྲལ་བའི་དུས་ན་འབྱུང་#བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་སྣང་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་ཤེས་ནས་ཅི་བྱེད་#ཅེ་ན། དེ་ནས་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་བྱ། ། ཞེས་པ་#གང་ཞིག་གང་གིས་#དུས་སུ་གནས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་ལུས་ནི་ཡོངས་སྤངས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་ལུས་སྤངས་པའོ། །

This demonstrates that the very nature of illusion becomes luminosity. Then, in order to show that through the complete purification of these very appearances, they become gods and goddesses, it says: "This very object of the path of words," and so forth. The "path of words" is the object of verbal expression, namely the world of the environment and its inhabitants. The "lords" are the fathers. The "ladies" are insight itself; whatever appears as their bodies is so designated. "For the sake of benefiting all sentient beings" means to establish sentient beings on the path of enlightenment and so forth. "Appearing like a rainbow" provides an illustrative example from one perspective. Next, to show the synonyms for the three minds, it says: "Mind, mental factors, and ignorance," and so forth; these are established as distinct aspects of clear cognition. By the phrase "insight and method," they are established in relation to their functions. To explain the expression "emptiness," it says: "Having distinguished the appearances of the nature," and so forth. "Nature" refers to delusion itself; whatever arises at the time of being free from something is so designated. "Appearances" have already been explained. If one asks, "Having known that, what does one do?" it says: "Then one should engage in the conduct." This refers to abiding at whatever time and in whatever manner. If one asks, "What will that become?" it says: "Having completely abandoned the karmic body," which means abandoning the ordinary body.

རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་སྟེ། གང་གིས་#གང་ལ་གནས་ན་གང་ཞིག་གང་དུ་འགྱུར་བ་#དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ད་#ནི་གང་ཞིག་གང་གིས་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། ཐུགས་#ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི། ། དོན་སྤྱོད་བཞག་ནས་ཞེས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། ། སྐུ་སྤྲུལ་ནས་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལ་#སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་#ལྷའི་སྐུར་ལྡང་བའོ། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདོད་ལ་སྤྱོད། ། ཅེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་མཆོག་བཞིན་དུ། ། ཞེས་པ་ནི་དཔེ་བསྟན་པའོ། ། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་སྟེར་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་རང་གང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱང་། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པའོ། ། སྟོབས་ཀྱི་#བླངས་ནས་སྤྱོད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་གོང་དང་འབྲེལ་པ་# ཉིད་དོ། ། ད་ནི་གང་ཞིག་གིས་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབ་པའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བྱ། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་དབང་པོ་གང་གང་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དེ་ཐོགས་#པ་མེད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དགག་པར་མི་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ཅིར་#འགྱུར་ཞེ་ན། མཉམ་པར་མ་བཞག་རྣལ་འབྱོར་པ། ། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། ། འདི་ཡང་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱེ་མ་འདི་ཅི་གང་གིས་གང་ལ་གནས་པ་དེའི་#དེར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ། དེ་ལས་གཞན་པས་ཀྱང་འགྱུར།

The vajra body is the body of the Great Vajradhara. Regarding the phrase "wherever one abides, whatever one becomes," it is so called because of that. Now, if one asks: "Who, by what means, at what time, and how should one act?"—it is said: "Having set aside worldly activities in the mind." This means one should think, "I shall act for the benefit of all sentient beings." If one asks, "How should one act?"—it is said: "Having emanated the bodies of all the Tathāgatas conventionally." This means arising in the form of the deity through the stages of appearance and so forth within the state of emptiness. "In whatever way one enjoys desires" means enjoying the five sensory qualities exactly as one desires. If one asks, "What will become of that?"—it is said: "Like a supreme wish-fulfilling jewel," which is the illustration. "All desires will be granted" means that all the sensory qualities one desires will arise. "Even the perfections of the Buddhas" refers to all the qualities of a Buddha without exception. "One will enjoy them by taking them through power" is connected to what was stated above. Now, if one asks: "How should one perform the ritual for training in the conduct of which [deity], and what will become of it?"—it is said: "Whatever the lord of yogis desires," which refers to forms and so forth. "One should make that unimpeded" means one should not obstruct it. If one asks, "What will become of that?"—it is said: "The yogi who is not in meditative equipoise will always be in meditative equipoise," which demonstrates its qualities. Furthermore, some might say: "Alas, does that which abides in something become that very thing, or does it become something else?"

དང་པོ་ལྟར་ན་ནི་གང་ཞིག་བྱེད་པ་གང་ཞིག་ཀྱང་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་དེས་ཀྱང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ནི་འདི་ལ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ཡང་རང་གི་འདོད་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་#ཉིད་དོ་ཞེ་ན་འདི་ཡང་གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། ། ཆགས་པ་ལ་དགའ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་གིས་གང་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་པདྨོ་མཉམ་སྦྱོར་བས། ། ཞེས་བྱ་#ནི་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ཆ་རིག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་#སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རིག་པའོ། ། བློ་ལ་གོས་དང་མ་གོས་པ། ། #ཞེས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའོ། ། དེར་ནི་བདེ་བར་རྟག་ཏུ་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཉིད་ལ་གནས་པའོ་ཞེའོ། ། འདི་དག་གི་དོན་ཡང་གང་གིས་#རང་གི་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་གནས་པར་གྱུར་ནས་གང་དུ་གང་དང་འབྲེལ་པར་#བྱས་ནས་ཀུན་དུ་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་པོ་ནི་དེའི་སྐུར་པ་ལ་#གཟུང་ངོ་། ། དེར་ནི་དང་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་ནི་འགག་པར་འགྱུར་རོ། ། ས་པི་ཏིའི་གནས་སུ་ནི་རང་གི་རྣམ་གྲངས་#ལ་དང་པོ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་ནི་འགག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་ནི་སྨད་པའི་གནས་སུ་ནི་#དང་པོ་ནི་#འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་ནི་འགག་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་གང་ནི་ལོག་པའི་དུས་སུ་ཡང་འདི་དག་ནི་སྦྱོར་བ་རབ་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དངོས་བདག་ཀུན་ལ་རྣམ་པར་རོལ། ། ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །

If it were the former case, then whatever [agent] would act upon whatever [object], and thus that [result] would also occur in that way. Otherwise, this would also be contradicted. If it is argued that the latter case is also different from one's own position, this too has already been explained above. If one asks: "How does a yogi who delights in passion abide and how does he become [realized]?" It is said: "By the union of the vajra and the lotus." This means for the sake of the meditative equipoise of the two organs, male and female. "Knowing the portion of the three wisdoms" means knowing the three wisdoms that are the distinctions of arising and ceasing without intrinsic nature. "Stained or unstained by the intellect" refers to the apprehended and the apprehender. "Always abiding in bliss therein" means abiding in bliss itself. The meaning of these is as follows: having become fully established in one's own nature, and having formed a connection with whatever [object] in whatever [place], the first mind characterized by universal bliss is to be understood as his body. Therein, first there is an increase; then there is a cessation. In the state of sapiti, first there is an increase in its own enumeration; then there is a cessation. Then, in the state of the lower [parts], first there is an increase; then there is a cessation. By whatever means, even at the time of reversal, these will become firmly established in union. The illusory-like meditative concentration has already been explained. "Sporting in all things as the master of reality" refers to meditative equipoise.

སངས་རྒྱས་མཛད་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏེ་སྤྱན་མར་འགྱུར་རོ་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་#ཏོ། ། གཏན་ལ་དབབ་པའི་བཞི་#ལ་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ལྷག་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། ། ཞེས་པ་#ལ་སོགས་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་རྒྱན་དང་བཅས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོར་#རང་ཉིད་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་#ཅན་ནི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། གང་ཡང་རྣལ་འབྱོར་དེ་རང་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་གང་རྡོ་རྗེ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་པས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གང་ཞིག་གིས་གནས་པས་ཅིར་#འགྱུར་ཞེ་ན། བཀག་པ་དག་ཀྱང་བྱེད་པས་ན། ། ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པའི་དྲ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་དང་བྱ་མིན་རྣམ་སྤངས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བླང་དོར་གྱི་ཆོས་སྤངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། པདྨ་ལ་ནི་འདམ་གྱིས་#བཞིན། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་གོས་མི་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མི་གོས་ཞེས་པའོ། ། ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ནི་དབང་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རིགས་#འགྱུར་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་རྣམས་མ་ལུས་པར། ། བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལུས་ཀྱིས་སྤྱོད། ། ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཙོ་བོ་གང་དུ་སྤྱོད་འགྱུར་བ། །

The deeds of the Buddha are shown below and will appear in the [section on] the eyes, and so forth; this is taught by the words "at the time" and so forth. "Abiding in the four definitive [treatises]" means abiding in meditative concentration (dhyāna). Regarding "yoga, the higher yoga," and so forth, it refers to being one-pointed toward the generation and completion stages, along with their ornaments, by means of whichever meditative absorption (samādhi). If one asks what results from that: "One becomes the Great Yoga itself." "The Vajra-holder" refers to the Principal [Deity] and so forth. "Dakini" refers to the Dakini. "Whatever yoga, that itself" means that the Vajra-holder and so forth are also that very same thing; thus, it is shown they are not distinct. If one asks what happens to one who abides in the relative truth: "Because even prohibitions are performed," this is because of being free from the web of conceptualization. "Having abandoned what is to be done and what is not to be done" means having abandoned the phenomena of acceptance and rejection regarding the aggregates and so forth. If one asks what results from knowing it in that way: "Like a lotus by the mud, / Knowing the essential nature, one is not stained." This means that by knowing the nature of all phenomena, one is not stained by the defects of cyclic existence. The "eight qualities" are the powers of mastery and so forth. "All sentient beings become the family" means because they possess such qualities. "In all world-realms without exception, / One moves with the body of primordial wisdom (jñānakāya)," this is said because of possessing such power. "Wherever the Principal moves..."

ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་གང་དང་གང་དུ་#གནས་པའོ། ། དེ་ཡི་ཁྱིམ་ནི་ནམ་མཁའ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་གང་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། རྟག་ཏུ་དགྱེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་དགྱེས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་དགའ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ལ་སྣང་བ་དབྱེ་བ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐུན་མཚམས་ཉིན་མོ་མཚན་མོ་ཡི། ། ཞེས་པ་སྟེ་གང་གི་མཚམས་ལ་སོགས་པར་རང་གི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྣ་ཚོགས་པ་ཡི་ཐ་སྙད་དག། འཇིག་རྟེན་པས་ནི་ཡོངས་བརྟགས་#པ། ། ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་ས་ལ་སོགས་པར་#བརྟགས་པའོ། ། ལམ་གསུམ་གྱི་ནི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་ལམ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པས་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། ། སྐྱེ་དང་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དགོད་#དང་རྩེད་མོ་བྱེད་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་#འདི་དག་ཀྱང་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་#ལས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ། བདག་བྱིན་བརླབ་#ཆེན་མ་གཏོགས་#པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་འདི་དག་གི་དོན་ཡང་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པ་མེད་ན་ནམ་ཡང་འབྲས་བུ་དམ་པ་མི་འཐོབ་#ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་ཨེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ། ། བཾ་#ནི་བསྐྱེད་པའོ། ། མ་ནི་རྩ་བོ། ། ཡ་ནི་དང་པོའོ#། ། ཤྲུ་ནི་རྩ་བོ། ། ཏཾ་ནི་གནས་པའོ། ། ཨེ་ནི་འགྲོ་བའོ། ། ཀ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། སྨིན་ནི་འབྱུང་བའོ། །

This refers to where and in what the principal [deity] resides. "His house is space itself" means that he abides in the state of emptiness. "Making great bliss the object" refers to the meditative absorption of great bliss. "Always joyful" means he is eternally delighted, which signifies being joyful by nature. Regarding the phrase "in the division of appearances," it refers to the intervals of day and night; it is so called because one's own primordial wisdom arises during those intervals and so forth. "The various conventional designations" refers to the imputations of a self and so forth, or of the earth and so forth, as conceived by worldly people. "Through the division of the three paths, the three wisdoms are fully realized" means that by relying on the three paths, cessation and arising occur. The meaning of "arising and abiding" has already been explained. "Laughing, playing, and so forth" refers to the conduct involving elaborations and the like, just as the Blessed One has taught in the Sarvabuddhasamayoga. Regarding the words "except for the great self-consecration" and so forth, the meaning is that without self-consecration, the supreme fruit will never be attained. Furthermore, "E" refers to the self. "Vaṃ" is generation. "Ma" is the root. "Ya" is the first. "Śru" is the root. "Taṃ" is abiding. "E" is going. "Ka" is arising. "Smin" is emergence.

ས་ནི་དེ་ཉིད་དེ་རིག་པའོ། ། མ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། ཡེ་ནི་སྤོང་བའོ། ། བྷ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། ག་ནི་འགྲོ་#བའོ། ། བཱན་ནི་སྟེར་བའོ། ། ས་ནི་བཏབ་པའོ། ། རྦ་ནི་རྟག་#པའོ། ། ཏ་ནི་སྟོན་པའོ། ། #ཐཱ་ནི་གཞག་པའོ། ། ག་ནི་ལྷག་མ་འགོག་པའོ། ། ཏ་ནི་འབུལ་#བའོ། ། ཀཱ་ནི་གྱུར་པའོ། ། ཡ་ནི་དག་པའོ། ། བཱ་ཀ་ནི་སྣང་བའོ། ། ཙི་ཏ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། ཏ་ནི་ཐོབ་པའོ། ། ཧྲྀ་#ནི་སྤྱོད་པའོ། ། ད་ནི་སྟེར་བའོ། ། ཡ་ནི་གཞག་# པའོ། ། བ་ནི་གནས་པའོ། ། ཛྲེ་ནི་རོལ་པའོ། ། ཡོ་ནི་འགྱུར་བའོ། ། ཥི་ཏ་#ནི་མི་འགྱུར་བའོ། ། བྷ་ནི་སྤྱོད་པའོ། ། གེ་ནི་དགོས་པའོ། ། ཥུ་#ནི་མཐོར་བའོ། ། བི་ནི་འབྱུང་བའོ། ། ཛ་ནི་འཕྲུལ་པའོ། ། ཧ་ནི་སྤྱོད་པའོ། ། ར་ནི་མེད་པའོ། ། འདི་དག་ཀྱང་སྒྲའི་རྣམ་པ་ལ་མ་རྨོངས་པས་གང་གི་དུས་སུ་སྒྲ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་ཕྱིས་དོན་གཞན་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་#པའི་དུས་སུ་གང་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་#དེ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་#ཀུན་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་སྦས་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ལུང་གིས་#བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་བཤད་པར་འདོད་པས་སོ། #། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གིས་གང་དུ་བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། གསལ་བ་འགའ་ཞིག་#དུས་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསང་བ་ནི་སེམས་གསུམ་ཉིད་དེ། སློབ་མའི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བའོ། །

Sa is that very suchness, which is knowledge. Ma is arising. Ye is abandoning. Bha is arising. Ga is going. Vān is giving. Sa is sowing. Rba is permanence. Ta is teaching. Thā is placing. Ga is the cessation of the remainder. Ta is offering. Kā is becoming. Ya is purity. Vāka is appearance. Citta is expression. Ta is attainment. Hri is conduct. Da is giving. Ya is placing. Va is abiding. Jre is play. Yo is transformation. Ṣita is the unchanging. Bha is conduct. Ge is purpose. Ṣu is height. Vi is arising. Ja is emanation. Ha is conduct. Ra is non-existence. Because one is not deluded regarding these forms of sound, at the time when the sound is established, and later at the time when the meaning is established as something else, one should establish it entirely by means of terms such as "whatever" and "to whatever." By these, the hidden meaning is shown. Furthermore, "explained by scripture" is intended to explain the ultimate meaning. Why is that? It is in order to be free from that which is to be examined and that in which it is to be examined. "Thus have I heard" refers to suchness, which is free from all conceptual elaborations. "At a certain clear time" refers to that by which and that which has become completely clear; it is called by that name. "The secret vajra" is the three minds themselves, which arise in the manner of the disciple.

རྡོ་རྗེ་དམ་ཚིག་ནི་གསང་བ་གསུམ་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས་བསམ་མི་ཁྱབ། ། ཅེས་པ་#ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། ཡོད་མེད་གཉི་ག་#ལས་འདས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་གང་ཞིག་སྤངས་པར་གྱུར་པ་#དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རག་ལས་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། དེ་ལ་གནས་མེད་གནས་པ་ནི་གནས་དང་གནས་པའི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ་དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་འདི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ནི་སྒོམ་པའོ། ། བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འགྲོ་སྙིང་རྣམ་དག་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བཞུགས་པ་ནི་གནས་པར་མཛད་པའོ། ། དེ་བས་ན་#བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་#དོན་དམ་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། གཞན་གོང་#དུ་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། ཞུགས་#པའི་ཚིག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མ་སྨོས་པ་ཉིད་དོ། ། རྒྱུད་མ་ལུས་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུད་མ་ལུས་པའི་དོན་བསྟན་པས་ཏེ་འདིས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་པར་བྱའོ། །

The vajra samaya is the very state of possessing the three secrets in the reverse order. Because that very wisdom is the Tathāgata, it is the "wisdom Tathāgata." "The inconceivable perfection of wisdom" refers to the immeasurable qualities of a Buddha. "Transcending both existence and non-existence" means that because whatever has been abandoned by whomsoever, the phenomena dependent upon that are also completely abandoned. "Abiding without a location" is to be free from the conceptualization of a location and that which abides. "The nature of space" is the unconditioned, the suchness of all phenomena. "The Omniscient One" is the Buddha, and his wisdom is the "Buddha-wisdom." To take that as one's object is "meditation." If one asks, "What is meant by 'abiding'?" it is to abide in the suchness of all phenomena, which is the purity of the heart of beings. Therefore, it is explained that all conventions such as "abiding" and so forth are intended to lead into the ultimate truth, but are not for the sake of expressing the ultimate truth itself. The rest has been explained above. "In that way" means for that reason. "Thus" and so forth refers to how it was fully taught by whom. "By the very words of 'having entered'" refers to the final mention itself. "Showing the intent of the entire tantra" means showing the meaning of the entire tantra; by this, the conclusion is shown. "Thereafter" and so forth shall show the branches of this very [text].

འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་གྲངས་ཇི་ལྟ་ཙམ་ཞེ་ན། བརྗོད་ཀྱིས་#མི་ལང་བ་#ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཤད་པ་བགྲང་བ་ལས་འདས་པ་ནི་བགྲང་དུ་མེད་པའོ། ། གང་ཞིག་ཀུན་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འོ་ན་ལན་གཉིས་སྨོས་པས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། གཟུགས་#དང་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་འདི་དག་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། དེས་ནི་#བྱེད་ཅེ་ན། གང་གིས་གང་ཞིག་ཀུན་དུ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ནས་གང་གིས་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ནི། གང་གིས་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་དོ། ། དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའོ་ཞེས་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འོ་ན་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སེལ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེའི་སྒྲར་བརྗོད་ཅེ་ན། འདིར་དེའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་གཅིག་#ནི་དངོས་སུ་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། ། གཅིག་ནི་བཏགས་ནས་#བསྟན་པ་ཉིད་དོ། ། རིགས་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བསྟན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཁོ་ན་ལས་མ་གསུངས་སམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་འབའ་ཞིག་དང་ལྷན་ཅིག་བཞུགས་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འོ་ན་གང་དང་བཞུགས་ཤེ་ན།

Regarding the excellence of the retinue, if one asks how many there are, it is said to be "inexpressible." To explain that, "beyond counting" means that they are uncountable. That which has become entirely inconceivable is what is meant by that term. If one asks, "What is the purpose of stating it twice?" it is because the terms "form," "qualities," and so forth are mentioned, and these are immeasurable. If one asks, "What does that do?" it is that which has become entirely manifest. The rest is easy to understand. Then, that by which something is shown to be complete is the very circle of the deities that is complete. If one asks, "Who is the one called Samayavajra?" it is Amoghasiddhi; that which is fully established is what is meant by that term. If one asks, "Why is Sarvanīvaraṇaviṣkambhin referred to by the term Samayavajra?" it is because the phrase "possessing that family" and so forth is mentioned here; that which possesses the family of Amoghasiddhi is what is meant by that term. Therefore, one is the actual expression itself, while the other is shown through a metaphorical designation. The other families should also be understood in the same way. By these, the retinue of bodhisattvas has been shown. If one asks, "Is it not only the retinue of bodhisattvas that was mentioned?" it is not so; therefore, it is said, "not only dwelling together with the assembly of bodhisattvas alone," and so forth. If one then asks, "With whom else does he dwell?"

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་པ་སྟེ་བགྲང་#བ་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་#ཡན་ལག་གི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ཐམས་ཅད་གཙོ་བོ་ལས་ཐ་དད་དུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་ལས་ཐ་དད་དུ་མེད་པར་#འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གང་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ཉིད་ལས་ཞེས་པ་གསང་བ་འདུས་པའོ། ། མདོར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་ནས་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་འཁོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། དེས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། གཞལ་ཡས་ཁང་གི་དབུས་སུ་བཞུགས། ། ཞེས་པ་ནི་གོ་བར་མཛད་#དོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་#ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་རབ་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། བཤད་མ་ཐག་པ་#ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་དོ། ། རང་གི་ས་བོན་གྱི་འོད་ཟེར་གྱི་ལྕགས་ཀྱུས་དྲངས་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་ག་ནས་ཕྱུང་སྟེ་སླར་བསྡུ་བས་#བསྡུས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ལ་#བྱུང་ནས་གང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

The phrase "dwelling together with the Tathāgatas" refers to the remainder, namely those who are beyond counting. The rest is easy to understand. Regarding the phrase "having become a part of the limbs of the Great Vajradhara himself," it means that the entire retinue does not exist as something separate from the Principal; because whatever is not separate from something is [identical] to it, it is described in that way. If one asks from where this is known, it is from this very [text], the Guhyasamāja. The phrase "in brief" and so forth has already been explained. "Therefore" means "for that reason." "Of that very Blessed One" means of the one called the Great Vajradhara. "Having emanated the maṇḍala of his own body" means the complete retinue of his own [body]. If one asks what he does with that, it is "in order to delight those beings to be tamed by means of a maṇḍala-circle." "Dwelling in the center of the celestial palace" is made understood. "In that way" is a term for the conclusion. Now, the phrase "now" and so forth is for the purpose of teaching the complete conduct of great passion. The phrase "in order to thoroughly abandon passion by means of passion" and so forth has already been explained. "Just explained" refers to what was explained above. "Drawn in by the hook of the light rays of his own seed-syllable" means having been emitted from the heart, they are gathered back in by reabsorption. Furthermore, whatever arises from something and abides in something is described in that way.

དེ་ནས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བས་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་བདེ་བས་གང་ཞིག་གང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་སྔ་མ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་གང་གིས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འོ་ན་གང་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྷའི་བུ་མོའི་གཟུགས་སུ་མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས་ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་ལྷའི་བུ་མོ་གང་དང་འདྲ་བར་ཀུན་དུ་མཛེས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལྷའི་བུ་མོའི་#གཟུགས་སྣང་བ་ཡང་གང་དང་གང་ཡིན་ཞེ་ན་སའི་ཁམས་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ནི་ས་རྡོ་རྗེ་ལས་ཐ་དད་དུ་གནས་པའོ། ། འདིར་སའི་ཁམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཞིག་གང་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའོ། ། ཡང་ན་འདིར་སའི་ཁམས་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ཉིད་ཅེས་པ་#ནི་གང་ཞིག་དང་འབྲེལ་པ་དེ་ལ་དེ་(སྐད་ཅེས་,སྐད་) ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། གཞན་གོ་སླའོ། ། གཞན་ཡང་གང་ཞིག་ཕྱི་རོལ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་དེ་དག་ཏུ་དམིགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། གང་གིས་གང་ཞིག་གང་དུ་འཛིན་པ་དེ་དང་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་དུ་མེད་ཅེས་པའོ། །

Then, if one asks what is done: "In order to satisfy the Blessed One with the bliss of supreme joy" means that by which bliss, whom, and where one abides is so described. Why is that? The previous state is the maṇḍala of the buddhas and bodhisattvas; that by which this is completely abandoned is so described. If one asks where it becomes: "Having manifested in the form of a divine maiden" means that which has become entirely beautiful, resembling a divine maiden. What is the appearance of the divine maiden's form? "The earth element is like Buddhalocanā" means that it abides as distinct from the vajra of earth. Here, "the earth element itself is like Buddhalocanā" means that which has become distinct from something. Alternatively, "the earth element here is Buddhalocanā herself" refers to that which is connected to it. The others are likewise. Since it is both passion and great, it is the dharmatā (nature of phenomena) which is free from the afflictions. If one asks what "free from passion" and so forth are, they are the freedom from afflictions. The rest is easy to understand. Furthermore, the meaning of "perceiving those external retinues of the Tathāgatas" and so forth is: in order to abandon whatever is grasped by whom and where. "I myself am all the buddhas" means that the Great Vajradhara and all the buddhas are not distinct.

རྒྱལ་སྲས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱང་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ་ཐ་དད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ངེས་#པ་ནི་མ་ནོར་བའོ། ། ད་ནི་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་རྒྱུད་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏོ། #། སེམས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་གང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་གིས་སྦྱངས་པས་ཐོབ་པ་དེ་ནི་དེའི་རིགས་ཏེ་དེ་བས་ན་དེ་#གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ནང་དུ་བྷྲཱུཾ་#ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ཕྱི་དང་ནང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཇི་ལྟར་སྨོས་པའི་རྒྱན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་བལྟ་ན་སྡུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་#ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་དབུས་སུ་ལྷག་པར་མོས་པ་ལྷ་ལྔའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ་སླར་རང་ལ་གཞུག་གོ། ། ལུང་ལས་ཀྱང་། པདྨ་འདབ་མ་བཞིར་ལྡན་པའི། ། རིགས་ལྔ་བསྐྱེད་པ་ཡང་དག་བསྒོམ། ། ཞེའོ། ། ངེས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ#། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་པས་དེར་གྱུར་པའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་སྟེ་འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་རང་གི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ།

"Also all the Sons of the Victorious Ones" means that he is also the lord of the bodhisattvas; they are not distinct. "Definitive" means unerring. Now, in order to explain the purpose of the passage beginning with "Then," it is said: "Now, in this tantra," and so forth. That the mind is primary is because meditative concentration is primary. Akṣobhya is [primary] because he is the essence of the enlightened mind. This is what is shown: that which is attained by purifying the mind together with its appearances through the branches of meditative concentration is its family; therefore, that is what is primary. The meaning of the passage beginning with "Tathāgata" and so forth is that within the source of phenomena (dharmodaya), there is the celestial mansion of the Tathāgatas, such as Bhrūṃ, which is extremely clear inside and out, endowed with all the ornaments as previously described, and is of a nature that is exceedingly beautiful and lovely to behold. In the center of such a celestial mansion, one should meditate on the five deities through intense conviction and then re-absorb them into oneself. As it says in scripture: "One should correctly meditate on the generation of the five families upon a four-petalled lotus." Regarding the explanation of the definitive meaning: "Having the nature of consciousness" means that it has become that through the purity of its own essence. This refers to everything from the aggregate of form up to consciousness; thus, all aggregates, elements, and sense bases are the nature of one's own cognition.

དེ་ཉིད་ཡེ་ནས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཐོགས་པ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཙུན་མོའོ། ། ཡོངས་སུ་དག་#ཕྱིར་གསལ་བའོ། ། འོད་ཟེར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་པས་ན་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་རྒྱས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་པས་ན་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། སྣང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། #དེའི་རང་བཞིན་པས་ན་གསལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་བཤད་ནས། དེ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་#དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སྐུ་ཉིད་གསལ་བར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ནམ་མཁའ་ཀུན་ནི་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེའི་ངང་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བཞུགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་དུ་བྱས་པའོ། ། དོན་འདི་ཉིད་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་གསལ་བར་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། འདས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་དོན་ནི་གང་གིས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་སྡུད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་ནི་དེའི་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། མ་འོངས་པའི་གང་ཟག་གིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བར་དགོངས་སོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དོ། །

That very [reality] is primordially free from conceptual elaboration and is of an unarisen nature; because it is unimpeded, it is the "consort" (mchod pa) to be relied upon by all buddhas. Because it is utterly pure, it is luminous. Because it is the nature of all light rays, it is the expansion of all variety. Because it is the nature of all tathāgatas, it is their very essence. Because it arises from appearance and is their nature, it is clarity and so forth. Having thus explained this as the wisdom-body (jñānakāya) of the suchness of all phenomena, the meaning is that thereafter, for all sentient beings and bodhisattvas, that very body will appear clearly, just as it was explained. "All space" is the ultimate suchness. Vajrasattva’s abiding within its state is performed in the manner of being free from the object of authentic wisdom. This very point is the generation stage itself. To clarify that is by means of the sequence of teaching and explanation. The meaning of the explanation of "the past" and so forth is that the manner in which Vajrasattva—the embodiment of all buddhas of the three times—arises and dissolves is shown through forms such as seed-syllables. The passage beginning with "the great Vajradhara" shows its purpose: it is for future individuals to meditate on the generation stage. The intention is that they will become similar to Vajrasattva. "Aggregates" and so forth refer to all objects and sense faculties.

ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཁུ་བ་སྟེ་#ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་སྐྱེད་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཅིག་ཏུ་མཛད་པ་ནི་དེས་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བཤད་པ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྩ་ཕྲན་སྟོང་ཕྲག་#བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་གནས་པའི་རྩ་སྟེ། དེ་#རླུང་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཕབ་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། དབང་པོ་གཉིས་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་#ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་མེ་སྟེ་གང་ལ་སེམས་ཆེན་པོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ལྡན་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་དགའ་བའོ། ། འདི་ནི་དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་བའི་སྣང་བ་གསུམ་མོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་གཅིག་ཏུ་མཛད་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་གསུམ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ལྷག་པར་མོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བ་དང་སྤྱིའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་#། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་གཙོ་བོ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་#པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ཉིད་དོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་ནི་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཉིད་ནི་འདའ་བར་མི་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །

Conventional bodhicitta is the seminal fluid, because it generates uncontaminated bliss. "Making them one" is because that generates non-conceptual wisdom. To explain that: regarding the phrase "the expanse of space" and so forth, the seventy-two thousand minor channels are the channels in which the seeds of bodhicitta reside; by causing the bodhicitta to descend through the sequence of the winds and so forth, uncontaminated bliss will become fully expanded. The "two organs" are the vajra and the lotus, because they have mastery over generation. If one asks what happens by that: it is the fire of great passion; that in which the great mind and meditative absorption are present is so called. "Supreme joy" is the joy that is free from the afflictions. These are the three appearances of the union of the two organs. "Making them one by means of the ultimate truth" is the state of being without intrinsic nature, the essence of wisdom free from all conceptual elaborations. The "three emptinesses" are as explained above. "All-empty" is the ultimate itself. Thus, the phrase "by means of intense conviction" is explained as the provisional and general meaning, but not as the definitive meaning of all. "Completely pure and completely impure" refers to those in training and those beyond training, because of whether or not all cognitive obscurations have been abandoned. Among those, the "principal" is the completely pure. The "remainder" is that which is both pure and impure. The "three syllables" are Oṃ Āḥ Hūṃ. That itself is "not to be transgressed," meaning it is to be fully adopted.

དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་རིགས་དྲུག་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་བཞི་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་། ལྷག་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། འདི་དག་གི་དོན་ཡང་ཐོག་མར་སྲུང་#བའི་འཁོར་ལོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལས་རྟེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་བཅས་པ་གསལ་བར་བྱས་ནས། དེ་ནས་མོས་པས་རང་བཞིན་གྱི་#དཀྱིལ་འཁོར་གསལ་བར་བྱས་པ་སྟེ་#སླར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པ་ལས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་པདྨ་དང་། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བར་བསམ་མོ། ། དེ་ནས་དེ་དག་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་འདུས་ཏེ་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དང་པོའི་མགོན་པོ་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་#བསམས་ཏེ། དེར་མི་བསྐྱོད་པ་བཞུགས་པས་ཞལ་གསུམ་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བསམས་#ལ། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ལུས་ལ་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡི་གེ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བལྟས་ཏེ་ལྷ་མོ་སོ་སོས་མཆོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་གསོལ་བ་བཏབ་པས་ཇི་སྐད་དུ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཆོ་གས་གནས་གསུམ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པའི་ཤེས་རབ་མ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཆོ་ག་འདིས་འོག་ནས་སྟོན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ནས་སླར་འདུས་ནས་རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དམིགས་ཏེ་བརྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་ཡུངས་ཀར་བསམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་འདིས་#ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྣའི་རྩེ་མོར་བརྟན་#པར་བྱའོ། །

That which arises from this is that which arises from the three syllables, the sixth family. The four yogas—the yoga, the superior yoga, the great yoga, and the yoga of suchness—have already been explained. Regarding their meaning: first, preceded by the protection wheel, one clearly visualizes the supporting maṇḍala together with the celestial palace from within the state of emptiness. Then, through devotion, one clearly visualizes the natural maṇḍala; having again rendered it into emptiness, one should clearly contemplate the sun, moon, lotus, and the syllables OṂ ĀḤ HŪṂ. Then, these dissolve into the moon maṇḍala, and one should focus upon that. From the complete transformation of that, one should contemplate the Primordial Protector, who is like the moon. Since Akṣobhya resides there, one should contemplate the three-faced Vajrasattva. Then, according to the sequence that follows, one should arrange the syllables of all the deities upon the body of Vajrasattva. Then, having visualized all the Buddhas in the sky and preceded by offerings made by the individual goddesses, one should supplicate them and bless the three places according to the ritual that follows. Then, through this ritual of entering into non-dual union with a well-purified wisdom consort, one emanates the maṇḍala taught below, performs the benefit of sentient beings, and having gathered back, one focuses upon one’s own maṇḍala and makes it stable. Then, by the sequence beginning with, "Visualize a mustard seed at the tip of the nose," one should stabilize the subtle samādhi at the tip of the nose.

གཞན་ཡང་འོད་དུ་ཞུ་བ་བསླང་བ་#དང་ཟས་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་བཟའ་བ་དང་། ལྷའི་འཁོར་ལོ་ལ་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་#འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། #ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཁས་བརྩོན་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མཁས་པ་ཆེ་བ་དང་། བརྩོན་པ་ཆེ་བ་དང་། རྩོམ་#པ་ཆེ་བ་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་དག་གིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་#ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པ་འདི་བླ་མ་ལས་བྱུང་གི་གཞན་དུ་རྟོག་གེ་པས་ནམ་ཡང་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་ངེས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེའོ། ། དེ་རྣམས་འབྱུང་བའི་དམ་#ཚིག་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ལས་མི་འདའ་བ་ཉིད་དོ། ། དབང་པོ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བསྟན་ཏོ། ། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་#པའོ། ། སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་#དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་གི་#ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ་དེས་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གཞན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་བསྟན་ཏོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་སྣང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །

Furthermore, one should complete all the branches, such as the dissolution into light and the proper consumption of food and so forth, as well as the praise of the mandala of deities. Luminosity is the dharmakāya, which is not to be transcended by any of the buddhas. That which arises from it is the Great Vajradhara. Why is this? It is because of the phrase "learned and diligent" and so forth; this indicates the perfection of the welfare of oneself and others through great learning, great diligence, and great undertaking. The rest is easy to understand. The phrase "that which gives rise to doubt" and so forth definitively shows that this reasoning originates from the guru and will never be found by logicians elsewhere. The commitment (samaya) for the arising of those is "that which produces it," which means not transgressing the commitment. The phrase "the two organs" and so forth teaches the secret empowerment. "Those to be trained" refers to those who are neither in training nor beyond training. The two bodies are the saṃbhogakāya and the nirmāṇakāya. "Perfectly teaching" refers to teaching the Dharma through body and speech; because that brings about maturation and liberation, it is so called. "Wisdom itself" excludes its being possessed by anything else. "In the mental continua of sentient beings" indicates the object to be clarified. Akṣobhya is the clarifier. "The appearance of the three consciousnesses" refers to the very appearance of cognition.

དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བདེན་པས་སོ། ། བརྗོད་#དུ་མེད་པས་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། རྣམ་པ་#མ་ལུས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་#པས་ནི་དེའི་ལས་བསྟན་ཏོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་#འོད་གསལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་དེ་ལས་ཆུ་ལས་ཉའི་ཚུལ་དུ་རང་གི་སྐུར་བཞེངས་པའོ། ། དེས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལྔས་ཁྱབ་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱིར་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཡེ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ལ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདིས་#ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པ་ཉིད་དོ། ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཞེ་སྡང་ནི་སེམས་ཁོང་དུ་#འཁྲུགས་པ་སྟེ། དེ་དང་གང་ལྡན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་སྦྱང་བ་#ནི་ཡོངས་སུ་དག་པར་#བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེ་སྡང་ཞེས་པའི་བཤད་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ཀྱི་ཁྲོ་བ་#ནི་ཐུགས་#རྗེ་ཆེན་པོས་སྤྲུལ་པའོ། ། དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཁྲོས་པའི་#ཆོས་དང་ལྡན་པས་ནི་ཞེ་སྡང་སྟེ། གང་ལ་ཞེ་སྡང་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་རིགས་#ནི་དེའི་རིགས་སུ་སྐྱེད་པའོ། ། འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ནི་སྔགས་དང་མཐུན་#པའི་ལུས་སྐྱེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན།

The ultimate truth is true for those possessing authentic cognition. Its definition is shown by the term "ineffable." Its function is shown by the phrase "having overwhelmed all aspects without exception." The samādhi of natural luminosity is the dharmakāya, from which one arises in one's own body in the manner of a fish leaping from water. If one asks what that does, the passage beginning with "pervaded by the five afflictions" generally shows the objects of compassion. Nevertheless, if one asks why compassion arises, it is because the nature of the afflictions is primordially pure; the thorough knowledge of that is itself awakening, and its very essence is the self. By this, the intention is that the afflictions, Vajradhara, and the tathāgatas are non-dual and indivisible. To explain specifically: the affliction of hatred is the agitation of the mind; one who possesses that is so called. Its purification is for the sake of making it completely pure. Regarding the explanation of "hatred," the wrath of the skillful means of great compassion is an emanation of great compassion. Furthermore, because it possesses the quality of being intensely wrathful, it is "hatred"; it is so called because it possesses a quality similar to hatred. Its "family" is that which is produced in that family. Producing the desired result is the production of a body in accordance with the mantra. If one asks how it is produced:

སྐུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡབ་ཡུམ་སྦྱོར་བ་ལས་ཏེ་མངལ་ནས་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། བཛྲ་དྷྲྀཀ་#ཅེས་པས་ནི་དབྱུང་བའི་སྔགས་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བཤད་པ#། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་བསྐྱེད་#པའི་རིམ་པའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་མཚོན་པའི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་གང་གིས་འཛིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ནི་དོན་#དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་#རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རི་བོ་གཅོད་པ་སྟེ། དེ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་སྤྲོས་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་སྦྱངས་ཏེ། སླར་ལོག་ནས་གཙོ་བོའི་མདུན་དུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཇི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་བཞུགས་ཤེ་ན། མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་བཞུགས་སོ་ཞེའོ། ། དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་དང་པོ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་པོ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་རྨོངས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་མི་ཤེས་པའོ། ། དེ་སྦྱང་བ་#ནི་དེའི་ཉེས་པ་སེལ་བའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། དབྱུང་བའི་སྔགས་ནི་ཛི་ན་ཛིཀ་ཅེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་#སེམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། འདི་ནི་གཞན་དུ་ཡང་སྟེ། གང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གང་ཤེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེ་ཡང་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །

Regarding the explanation beginning with "Body" and so forth, "entering into union" refers to the union of the Father and Mother, which is the manner of birth from a womb. The term vajradhṛk indicates the mantra for emanation. What is its meaning? It is "Vajradhara." To explain that very point: "Manifest Enlightenment" refers to the seed syllables and so forth of the generation stage. One who holds the five-pronged vajra that symbolizes that is called by that name. The "two truths" are the ultimate and the conventional; their non-duality is the freedom from all conceptual elaborations. That itself is the "vajra" which cuts through the mountain of discursive thought; one who possesses that is called by that name. Having emanated that, the hatred of all external sentient beings is completely purified, and then, returning, he abides in front of the Principal Deity. In what manner does he abide? It is said that he abides in the essence of the Great Seal (mahāmudrā) of Akṣobhya. Thus, the first union is the very first meditative stabilization (samādhi). "Deluded sentient beings" are those who do not know the meaning of cause, effect, and suchness. "Purifying that" is the removal of their faults. The rest is easy to understand. The mantra for emanation is jina jik. The "vajra-like meditative stabilization" is the meditative stabilization that, in a single instant, brings about freedom from all obscurations. The "conventional bodhicitta" has already been explained. This also applies elsewhere: by whichever meditative stabilization one knows something, by that very meditative stabilization one knows that as well.

ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དེ་#ཡེ་ཤེས་གང་གིས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ནོར་གྱིས་#དྲེགས་པ་ནི་ནོར་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཁེངས་པ་ནི་#ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། སྦྱིན་པས་འདུལ་བ་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྤྲིན་གྱིས་ང་རྒྱལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། ། ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ལ་ཡང་དག་གཞག་པ་ནི་དེས་ང་རྒྱལ་གྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་དོན་དམ་པའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་འཁྲིག་པ་དང་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའོ། ། དེ་ཡང་གང་གིས་སྤོང་ཞེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་དེ་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། #གང་གིས་དེ་#ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མཆོག་ཏུ་དགའ་བས་ཏེ#། དྲི་མ་མེད་པའི་དགའ་བའོ། ། དེའི་རྒྱུ་ནི་དེ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་ཁུ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། ངེས་པའི་དོན་དུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་འོད་གསལ་བ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་གདུལ་བའི་#དོན་དུ་དེའི་སྐུར་སྤྲུལ་པའོ། #། སོ་སོར་རྟོག་#པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པར་མཁྱེན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཆགས་པ་ནི་དེ་ཡང་དག་པར་ངེས་པའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པའོ། ། འཁོར་བ་མ་ལུས་པར་འཇོམས་པ་ནི་གང་གིས་འཁོར་བ་མ་ལུས་པའི་#རྟོག་པ་འཇོམས་པའོ། ། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

The "limit of reality" is suchness; that wisdom which takes that as its object is so called. "Arrogance of wealth" is taking delight in wealth. "Pride" is being possessed of great conceit. "Taming through generosity" is pacifying pride by means of clouds of precious jewels. "Perfectly establishing the state of purified pride" refers to the ultimate truth, which is free from the nature of pride. The rest is easy to understand. "Attachment" is attachment to sexual intercourse and sensory objects. If one asks how that is abandoned, it is through the yoga of the Blessed One Amitābha; that meditative absorption which takes him as its object is so called. This should be connected to the statement that [the teaching] was spoken in order to fully understand such a nature. Furthermore, what is "great attachment"? It is supreme joy, which is stainless bliss. Its "cause" is the cause that increases that [joy], namely the seminal essence, the bodhicitta. "Arising from that" means born from that cause, which is Amitābha. In the definitive sense, what is it? It is the clear light, which is emptiness. "Arising from that" refers to the emanation of his body for the sake of training sentient beings of that kind. "Discriminating wisdom" refers to that which possesses the knowledge of all phenomena without confusion. "Attachment to that" is grasping it in the manner of perfect certainty. "Completely destroying cyclic existence" means that by which the conceptualizations of the entirety of cyclic existence are destroyed. The rest is likewise.

། དོན་ཡོད་པ་གྲུབ་པ་ནི་#ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་#བསྟན་ཏོ། ། འོད་གསལ་བ་ལ་ཅིའི་#ཕྱིར་ཞེ་ན་མཚན་མ་#མེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བ་སྟེ་དེ་ལ་དམིགས་པས་དེ་འགྲུབ་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲག་དོག་ནི་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པ་སྟེ། གང་གིས་#དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་འདུལ་#བར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཁམས་ཕྲ་བ་ནི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པའི་རླུང་སྟེ། དེས་ཐབས་#ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཀུག་ནས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་སྟེ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འཛིན་པ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཟླ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། རླུང་གིས་འཛིན་པ་ནི་དེ་མི་གཏོང་བའོ། ། གདུལ་བྱ་#ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ནོ། ། དེའི་མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་དེའི་བླང་བར་བྱ་བའོ། ། ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རིགས་འདི་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། ། ཕུང་པོ་འདི་#དག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དབུས་#སུ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པ་ལ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྐྱེན་དུ་བྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ནི་ཐ་དད་དོ་#ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཉིས་མེད་པ། ། ཞེས་དོན་དམ་པར་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། །

Why is Amoghasiddhi [so called]? It is taught by the phrase "accomplishment of activity" and so forth. Why is [the state of] luminosity [so called]? Because it bestows the fruit of signlessness; for by focusing upon it, that is accomplished. Envy is the agitation of the mind from within regarding the qualities of others; because he tames those sentient beings who possess that [envy], he is called by that name. The subtle element is the wind residing at the navel; because it draws in the bodhicitta of the wisdom of skillful means and generates supreme joy, [the deity] arises from that. Thorough discernment is investigation, analysis, and definitive discrimination; because [the deity] arises from that cause, he is so named. "Possessing" means endowed with that. The moon is the bodhicitta. Being held by the wind means not letting it go. Those to be tamed are the sentient beings of the three realms. Their aspiration is that which is to be adopted by them. The uncontaminated great bliss is the dharmakāya. The phrase "these families" will be shown below. These aggregates are form and so forth; in the ultimate sense, they are of one essence with the Buddha. If one wonders, "Is it not in the center of such [a state]?" it says, "Arising as the condition for perfect enlightenment," meaning that based on this, one achieves unsurpassed enlightenment. If one asks, "In that case, are they not distinct?" it says, "Non-dual in suchness," meaning that in the ultimate sense they are non-dual and indivisible. Furthermore, the meaning of the passage beginning with "Vairocana" and so forth is as follows:

རྫོགས་སངས་རྒྱས་ནི་ཆགས་པ་བྲལ། ། འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་དེ་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། མཱ་མ་ཀཱི་ནི་འཁྲིག་པ་ཡི། ། རེག་བྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ། འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཞེ་སྡང་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ་ཞེ་སྡང་ཅན་གྱིས་#འགྲོ་བ་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་#དགའ་བ་ནི་དེ་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ་ཡང་དག་པའི་#ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དེ་དག་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་བསྟན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། ། གཞན་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་མི་རྟག་#པ་ནི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་མི་གནས་པའོ། ། སླུ་#བ་ནི་རྟག་པར་སེམས་པ་ལའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བརྟག་#པ་དང་བྲལ་བའོ། ། སླུ་བ་ནི་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་གང་ཟག་ལའོ། ། སྣང་བ་གསུམ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སླར་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་བྱས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ངང་དུ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་གང་ཟག་ལའོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྦྱང་བར་བྱའོ#། ། རིལ་པོར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་སོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་དབྱེ་བ་#མེད་པར་གྱུར་པ་#ནི་དེའི་འབྲས་བུའོ། ། འདི་ནི་ཐམས་ཅད་རང་གིས་བརྟགས་པས་སླུ་#བ་སྟེ། བདེན་པར་གྱུར་པའི་དོན་མཐོང་བས། ། དམན་ལ་བདེན་པར་གྱུར་པ་སླུ། །

"The Perfect Buddha is free from attachment; for those with attachment, he is that very [attachment]." Thus it is said. Because Māmakī is pleased by the touch of sexual union, she is not to be transgressed; so it will be taught. Hatred is Akṣobhya, because he tames beings who possess hatred. "Joy" in that context is the manner of pleasing him. The purity of hatred is suchness, because causes, essences, and so forth are not established. Joy in that is the manner of being inseparable from it, which is authentic wisdom. Regarding the meaning of "the Blessed One, the Great Vajradhara, that very one," and so forth: these were also taught by Vajradhara in that way for the sake of sentient beings, but not in an ultimate sense. One should understand other cases in the same way. The impermanence of body, speech, and mind means they do not remain for a second moment and so forth. "Deception" refers to those who conceive of them as permanent. That all phenomena are empty means they are free from how they are conceptualized. "Deception" refers to the person who grasps at them as existing. The three appearances have already been explained. "Once again, making them non-existent" means within the state of clear light; "grasping at that very [state] as existing" refers to the person. The aggregates and so forth are to be purified. The "grasping at a whole" and so forth are the methods of application. That all of these become inseparable is the result. This is the deception of all things being conceptualized by oneself: "By seeing the object as having become true, one is deceived by the truth in the inferior."

ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། ། གཞན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། གཤིན་རྗེ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དང་བཅས་པ་སྟེ་དེ་ན་དབང་ཆེ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་དག་འཇིགས་པར་སྣང་བའོ། ། མཐར་ཐུག་#མཛད་ཅིང་འཇིགས་པ་ནི་གཏུམ་པོའི་ལས་ཀྱི་#དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པའོ། ། རྨོངས་པའི་མུན་པ་ཉིད་མ་རིག་#པ་སྟེ་དམན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་གཤིན་རྗེའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་མཐར་ཐུག་#པར་མཛད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་རྩད་ནས་གདོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་མི་ཕྱེད་པས་རྡོ་རྗེའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་#པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་#ལྡན་པའོ། ། དེ་འོད་གསལ་བར་འཇུག་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་དམ་ཚིག་ནི་གང་ཞིག་དེས་གང་བསྙེངས་པར་བྱ་ཞེ་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁྲོ་བོའི་ཚུལ་ཅན་ཏེ་དེས་གདུག་པ་ཅན་སློབ་དཔོན་ལ་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྲེགས་པ་ནི་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་བྱེ་བྲག་བསྡུ་བ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་དམ་ཚིག་ཉིད་སྲེག་# པའོ། ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟ་མགྲིན་ཡང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ་དེའི་རིགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །

It is as stated. The rest is as before. Yama, together with the guardians of hell, is so called because he appears to be the most powerful there. The "Great Wrathful One" is one who appears terrifying to them. "Bringing to an end" and "terrifying" means performing the great purpose of fierce activities. "The darkness of delusion" is ignorance; because it is inferior, it causes one to experience various sufferings, and thus it is Yama. "Bringing to an end" by means of the ultimate truth is for the sake of uprooting [delusion] along with its natural habitual tendencies. Furthermore, what is the manifest enlightenment of all the Tathāgatas? It is Ratnasambhava. "Luminosity" is so called because it arises from manifest enlightenment and is its very essence. That itself is the "Vajra" because it is indivisible. "Having the nature of conceptualization" refers to that which is associated with the mental consciousness. Its "entering into luminosity" is its being made into emptiness. Regarding the "Vajra Samaya," if one asks what is to be terrified by it: the Vajra is the wrathful form of the Tathāgata, and by it, those who are malicious—such as those who hate the master—are incinerated, which is for the sake of accomplishing the great purpose. Furthermore, this is a summary of the particulars: the Vajra Samaya itself is the incineration. Amitābha is the "Precious Dharma" because he is the source of all phenomena. Hayagrīva is also Amitābha because he belongs to that family.

འོད་གསལ་བ་ནི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྟ་མགྲིན་ཡང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་#ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་འཇིགས་#པར་མཛད་པ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་ནི་སྐྱེ་གནས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་རྡོ་རྗེ་པདྨ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཕབ་སྟེ་དེས་བདེ་བ་དང་བདེ་བ་དམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་ཏེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་འོད་གསལ་བའོ། ། བགེགས་ནི་བི་ནཱ་#ཡ་ག་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་མཐར་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་#གང་གི་སྒོ་ནས་དོན་ཆེན་པོ་ལྡན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། (དེས་,ངེས་)པའི་དོན་དུ་བགེགས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། བགེགས་ནི་ཁམས་བཞི་པོ་སྟེ། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། ། དེ་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པས་ལུས་གཟིར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐབས་ཀྱི་#ཡེ་ཤེས་ཤར་བས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་གང་གིས་ལུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཕབ་སྟེ་དེའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱས་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་#འདི་སྐད་ཅེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཙོ་བོ་དང་འཁོར་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འདི་#ཐ་དད་པའམ་གཅིག་པའམ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞེས་རྟོག་དྲང་#ན། རེ་ཞིག་དང་པོར་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་གང་གིས་རག་ལས་དེའི་དབང་གིས་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ།

Luminosity is the precious dharma, because it is the suchness of all phenomena. Hayagrīva is so called because he arises from that. Being unstained by the afflictions is because that is his very nature. That he terrifies is because he is in opposition to them. Regarding the meaning of "the lotus is the place of birth" and so forth, it means that by entering into union with the vajra and lotus, the bodhicitta is brought down, and through that, bliss and supreme bliss are produced. The "pure abode" is the basis that purifies; if one asks what it is, it is luminosity. "Obstacles" refers to Vināyaka and the like; he is so called because he brings about the great purpose by means of the methods that bring them to an end. If one asks what is meant by "obstacles" in the definitive sense, obstacles are the four elements—earth, water, fire, and wind—comprised within one's own body. Why is that? Because their increase and decrease cause the body to be afflicted. Their destruction through the dawning of the wisdom of skillful means is the very act of bringing the bodhicitta down from the continuum of the body and thereby freeing it from those defects. Regarding this, some may wonder: "Are these appearances of the principal Tathāgata and his retinue different, or one, or something other than that?" First of all, they are not different, because they appear without being mixed together, and it is also impossible to say that one depends on the other or that one changes by the power of the other.

དུང་དང་དཀར་པོ་ལྟ་བུའོ། ། རང་གི་བློ་དང་#འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱོགས་ངེས་པར་#འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁ་དོག་དང་གནས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་གནས་གཅིག་པས་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་ལུས་འདྲ་བས་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་#ཞེ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གིས་མི་རྣམས་ཀྱི་#ལུས་འདྲ་བས་གཅིག་པ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་མི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཅན་ཡང་ཤིན་ཏུ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་རིག་པ་ཙམ་དུ་འདོད་པའོ་ཞེ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བར་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པས་བརྟགས་ན་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། #ཡང་སྔ་མའི་ས་#ན་འདུག་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འདིར་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་ཀྱང་རང་གི་གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་#སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན། གཅིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་དེ་ནི་འདོད་པ་སྟེ།

It is like a conch or something white. Nor is it subject to change in its own intellect, because it is not something to be conceptually imputed. If one were to say that it is [imputed], it would still be something that cannot be accepted. A fixed position would not be established; for that very reason, they are not distinct. If one were to say they are identical, that too is highly illogical, because their colors, locations, and so forth are distinct. If one were to say they are identical because they occupy the same location, that is also illogical, because everything relies upon the single maṇḍala of the earth. If one were to say they are identical because their bodies are similar, that is not so, just as the similarity of the bodies of humans does not establish their identity. If one were to say they are identical because their wisdom is identical, that is also not so, for then the impermanent and the impermanent would become utterly identical. If one were to say they are asserted to be mere awareness, that is also not so, because everything—from Buddhas, Bodhisattvas, and ordinary beings—is included within the uncontaminated seeds. If one were to say it is because their cognitions have become distinct, that is not so, because when analyzed by individual self-knowing awareness, they are indivisible. Furthermore, if one were to say they remain in their former state, that is also not so, because they appear in various ways through the power of their respective disciples. Therefore, in this case as well, although all Buddhas are indivisible, they appear in various ways through the power of their respective disciples. If one were to say, "If that is so, they would become one," that is precisely what is asserted.

དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འདོད་པས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འདོད་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་#ནི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་#པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་མི་སྣང་ངོ་། ། འདོད་པ་ལ་རག་ལས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མི་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་རང་གི་འདོད་པ་ཙམ་#གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་རང་གི་འདོད་པ་གཙོ་བོར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཐ་དད་པས་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་བཀབ་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་སྒྲིབ་པས་#མི་སྣང་ན་སྒྲིབ་#པ་དང་བྲལ་བའི་དུས་ན་ཐ་དད་པ་མི་སྣང་སྟེ་དེ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་#སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་འབའ་ཞིག་ལས་མ་ཡིན་ཏེ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའི་འཕེན་པས་ཀྱང་སྣང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་གཉིས་ཚོགས་ན་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཅི་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བའི་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐ་དད་པའི་#སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟར་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་གཅིག་གིས་#དོན་བྱེད་པ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་གཉིས་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ལས་སྣ་ཚོགས་སུ་ནི་#སྣང་ན། གང་གི་#ཕྱིར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དེ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་#མ་གྱུར་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ཚོགས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་#བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་གི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྒྱུ་མའི་རྟ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །

Because of its nature, it is one and the same at all times. If that were so, since it arises according to the desires of sentient beings, it would appear at all times exactly as desired. If it does not appear, it is because it is obscured by one's own conceptual constructions. An entity that depends upon desire does not fail to appear; for its own desire alone is the primary factor. If one's own desire were not the primary factor, then it would not appear as distinct, because it would be covered. If it does not appear due to an obscuration, then at a time when the obscuration is removed, the distinction would not appear, because that [obscuration] would no longer exist. It is not due to the mere inclination of sentient beings alone, but it also appears through the impetus of great aspirations. Therefore, it occurs when these two are combined, but not otherwise. Furthermore, why is it that the aspiration for distinct appearances is fulfilled? It is for the sake of bringing distinct sentient beings to maturity; for it is contradictory for a single [being] to act for the benefit of distinct sentient beings through both what is agreeable and what is disagreeable. If that is so, and since it is established from two causes, it appears as a multiplicity from a single [source], then why is it that consciousness itself becomes manifold? If it were not so, omniscience would not be established. This is not the case; for by the mere collection of its causes, it appears in the manner of knowing all objects of knowledge, but not in an ultimate sense, just like an illusory horse and so forth.

གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་#ནི་ང་ནི་ཟག་པ་ཟད་དོ། ། ད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལེགས་པར་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དགོངས་པ་སྟེ། འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ལ་དགོངས་པའོ། ། གལ་ཏེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། མཚན་མ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ལ། འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པར་འགྱུར་གྱི་ཡེ་ཤེས་#ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེ་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དོན་ཤེས་པས་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི#། དེ་གང་གིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། #། དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ཤེས་པ་ཉིད་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་#མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་དེ་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། ། #དེ་བས་ན་#འདིར་འཁོར་གྱི་སྣང་བ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དེ། སྤྲུལ་པའི་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མའི་སྐྱོན་ཉིད་དོ། ། གལ་ཏེ་འཁྲུལ་པ་ནི་འཁྲུལ་པར་མ་འཁྲུལ་པ་ནི་མ་འཁྲུལ་པར་མཁྱེན་ན་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ། མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའམ་མཚན་མར་སྣང་བ་དེ་མི་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་#དགོས་སོ། ། གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་སེམས་སོ་ཞེ་ན། གཟུགས་ལྟར་སྣང་བའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །

If one objects: "If that were the case, then statements such as 'I have exhausted the outflows' and 'I have now fully understood the meaning of all phenomena' would not be properly established," the response is that this is an intentional statement. Here, the intention refers to the suchness of all phenomena exactly as it is. If one asks: "What would happen if all signs were known?" Signs are produced by beginningless karma and are therefore delusive. Because they take a delusive object as their focus, the cognition would be a cognition of a delusive object and not jñāna (wisdom). If one argues that this very [cognition] is jñāna, then since jñāna is defined as knowing the object as it exists, how could that be established? If one says it is the pratyavekṣaṇā-jñāna (discriminating wisdom), then it would not be the emanation of the saṃbhogakāya (enjoyment body) itself, because it would be devoid of the ādarśa-jñāna (mirror-like wisdom). That [objection] applies equally to that [position]. Therefore, in this context, there is nothing other than the appearance to the retinue. If one argues: "It is the very accomplishment of the saṃbhogakāya, in order to distinguish the activity of emanation," that is not so, for it suffers from the same fault as before. If one asks: "If delusion is known as delusion and non-delusion is known as non-delusion, how is it delusive?" One must explain whether it is the observation of signs or the appearance of signs that is not non-delusive. If one says it is form and mind, then because it arises from seeds appearing as form, it would be well explained [as being delusive].

འདི་ལྟར་ཆོས་འདི་དག་ལས་ཀྱི་འཁྲུལ་#འཁོར་གྱིས་བྱུང་བ་སྟེ་དེ་ཉིད་ལས་#སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་སྣང་བར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་#སྣང་བ་ཉིད་ལས་མངོན་སུམ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ས་བོན་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེ་ན་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ཅིའི་ཕྱིར་འོག་མ་མི་སྣང་ངོ་། #། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། ཐ་དད་པའམ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་ན་ནི་གཅིག་ཡོད་པ་མེད་ན་མེད་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་དོན་དམ་པར་#གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་འདི་ཡང་མ་བཟློག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་བས་ན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་#གནོན་པ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་གཟུགས་མི་དམིགས། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་མི་དམིགས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་མི་དམིགས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་མཚན་མར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་དམ་པར་ཡེ་ཤེས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་དོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་གང་གིས་སྣང་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་བཞིན་དུ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའི་མཐུས་སེམས་ཅན་གྱི་སྣང་བ་ལ་#སྐུ་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་།

In this way, these phenomena arise from the mechanism of karma, for it is from that very source that they appear in various ways. If it is argued that this diversity is of a single nature, then the very consciousness in which they appear would be directly perceived as being diverse in its seeds. If it is argued that they are produced by virtuous karma, then everyone would possess only virtuous karma; why then do the lower realms not appear? If it is argued that they are consciousness itself, would they be distinct or non-distinct? Since these two are mutually exclusive, nothing else can be asserted. For if they are not established as having the nature of cause and effect, then the existence of one cannot be established in the absence of the other. Furthermore, the ultimate duality would remain unrefuted. Therefore, all the perfect Buddhas entered the meditative absorption called the "Vajra that Overpowers All Phenomena," and did not perceive form, did not perceive the signs of form, and so on, up to not perceiving consciousness or the signs of consciousness. Moreover, it is well said that ultimately there is no Buddha who does not possess a single wisdom, because they have realized the suchness of all phenomena. Therefore, while abiding in the meditative absorption in which all appearing phenomena are free from conceptual elaboration, through the power of great aspirations, they appear to the perceptions of sentient beings as one or many bodies.

གསུང་དང་ཐུགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་བལྟའོ། ། #གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལུས་འདི་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྦྱོར་བ་དང་པོའི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་སྟེ་གང་གིས་རང་གི་#གནས་སུ་ལྷ་སོ་སོའི་ཡི་གེ་བསམ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། #གང་གིས་བློ་དམན་དོན་དུ་རྒྱུད་ཆེན་འགྲེལ། ། #ལེགས་བརྩམས་དེ་ལས་གསལ་བར་མ་གྱུར་པ། ། དེ་འདིར་བདག་གིས་ཅུང་ཟད་ལེགས་པར་བཀྲོལ། ། དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བལྟ་བར་གྱིས། ། སྒྲོན་མ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་#འགྲེལ་བཤད། སློབ་དཔོན་ཨཱརྱ་#དེ་བས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། །

The various aspects of speech and mind should also be viewed as the mere appearance of the wisdom of the Great Vajradhara. The rest is easy to understand. The passage beginning with "In this body of the Vajra Master" describes the maṇḍala of the body of the first yoga, which involves visualizing the syllables of the individual deities in their respective locations and so forth. I have here clearly explained a few points that were not made explicit in the excellent commentary composed for the sake of those of lesser intelligence. May it be viewed for the benefit of those who are inferior. The Pradīpodyotana-ṭīkā (The Illuminating Lamp Commentary), composed by the master Āryadeva, is hereby complete.