An Explanatory Commentary called “Illuminating the Intent of [Candrakīrti's] ‘Brightening Lamp’”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་དཱི་པ་ཨུ་དྱོ་ཏ་ན་ཨ་ནོ་སནྡྷི་པྲ་ཀཱ་ཤི་ཀཱ་ནཱ་མ་བྱཱ་ཁྱཱ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། སྒྲོན་#མ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་དགོངས་པ་རབ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པའི་ཊཱི་ཀཱ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། དཔལ་ལྡན་རྟོག་པའི་དྲ་བ་དུ་མ་སྣ་ཚོགས་མུན་པའི་ཚོགས་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཉི་མ་ནི། ། གང་ཞིག་ཡོད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྐུ། ། ཤིན་ཏུ་རྗེས་ཆགས་ཡིད་ཅན་ལྷ་མོ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་ཡང་དག་པར་འཁྱུད་པ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་དག་གིས་ཡོངས་བསྐོར་དཔེ་མེད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་བདག་གིས་འདུད། ། འཁོར་བའི་དགོན་པར་རྟོག་པའི་དྲ་བ་དུ་མས་རྣམ་པར་འཁོར་བ་ནི། ། རྐུན་པོ་དང་འདྲ་གང་གིས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་གནས་སུ་འཇིག་རྟེན་ཁྱེར། ། གང་ཡོད་པས་ནི་སྲིད་པ་པ་རྣམས་སྐྱེ་ཡིན་ཁམས་ཚོགས་དེ་དག་ནི། ། ཡང་དག་སྦྱངས་ཏེ་གསལ་བྱེད་རིགས་བདག་བཙུན་མོ་སྤྱན་སོགས་བདག་གིས་འདུད། ། དྲི་མ་དང་བཅས་གཟུགས་སོགས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་#དག་བྱས་ནས། ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་མཚུངས་ཤེལ་ལྟར་དངས་ཤིང་#ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་རོ་གཅིག་རབ་བསྐྱེད་པ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་སྐུ་ཡིས་སྐྱེ་དགུ་#ཕན་འདོགས་བརྩོན་འགྲུས་བདག་ཉིད་ཅན། ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་རྟག་པ་ལ་སོགས་རྒྱལ་བའི་ཚོགས་རྣམས་མཆོག་གྱུར་དེ་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ། ། གང་གིས་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་ཉམས་བྱས་པ། ། ཆུ་སྐྱེས་དྲི་ཡི་ཚོགས་ཀྱིས་བུང་བའི་ཚོགས་རྣམས་བཞིན། ། དེ་དག་གང་གིས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི། ། གཟུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མ་སོགས་དེ་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ། །

In the language of India: Pradīpodyotana-abhisandhi-prakāśikā-nāma-vyākhyā-ṭīkā. In the language of Tibet: Sgron ma gsal bar byed pa'i dgongs pa rab gsal zhes bya ba bshad pa'i ṭīkā. Homage to Vajradhara! I bow to that peerless Vajrasattva, who is surrounded by the deities of the maṇḍala; who is the sun that destroys the mass of darkness—the manifold web of conceptual thoughts; who is the sun that completely abandons both existence and non-existence; whose nature is devoid of intrinsic being; and who perfectly embraces the goddess Sparśavajrā, whose mind is filled with intense passion. I bow to the Sovereign of the Family and his consorts, Locanā and the others, who purify the elements and the aggregates of those beings wandering in the wilderness of saṃsāra, caught in the many webs of conceptual thought. Like thieves, these concepts carry the world into extremely difficult states. By purifying those very elements and aggregates through which worldly beings are born, they act as the illuminators. I prostrate to the supreme assembly of Victors, who are naturally established and eternal, and who, through bodies that are the union of method and insight, strive to benefit all living beings. Having purified the five appropriated aggregates of form and so forth, which are otherwise defiled, they generate the five primordial wisdoms as a single taste, as clear as crystal and equal to the center of space. I prostrate to Rūpavajrā and the others, who completely pacify those whose sensory faculties have been impaired, just as the fragrance of a lotus attracts and calms a swarm of bees.

གཟུགས་སོགས་སྤྱོད་ཡུལ་ཚོགས་ནི་རབ་ཉམས་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། ། སྐད་ཅིག་བདེ་བའི་སྲེད་པས་གཟུང་བར་བྱེད་པ་གང་། ། དབང་པོ་དེ་རྣམས་གང་གིས་རྒྱལ་བ་ཉིད་བྱེད་པ། ། ས་སྙིང་ལ་སོགས་དེ་ལ་སྤྱི་བོས་བདག་རྟག་འདུད། ། འགྲོ་བ་མ་ལུས་གཟིར་བྱེད་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་རྣམས། ། ཤིན་ཏུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་ཐེག་མཆོག་འཇུག་བྱེད་པ། ། སྦྲུལ་བདག་ཚོགས་ཀྱིས་ཡན་ལག་བརྒྱན་ཅིང་ཁྲོ་བཅས་པ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་སོགས་ཁྲོ་རྒྱལ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཀོང་ཀ་ན་ཡི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། ། དཔལ་གྱི་རི་ཡི་རྩེ་མོར་ནི། ། སྐྱེ་བོས་དབེན་པའི་གནས་ཉིད་དུ། ། དང་པོར་དེ་ལ་གནས་བྱས་ན#། ། མི་དང་ལྷ་ཡི་བདག་པོར་མཚུངས། ། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གསུངས་པ#། ། སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ། ས་སྟེང་འདི་ལ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག། མཉེས་པ་དེ་ལས་དེ་ཉིད་ནི། ། ཐེག་ཆེན་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐོབ་པ། ། ས་ཐོབ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན། ། དཔལ་ལྡན་ཀླུ་སྒྲུབ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག། དེ་ལས་དེ་ཉིད་རིན་ཆེན་ནི། ། ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་གྲགས། ། འདུས་པ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། ། ཟླ་གྲགས་གསལ་བྱེད་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག། དེ་ཡིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ནི། ། མཐའ་དྲུག་བཤད་པས་ཟབ་པ་ཉིད། ། དེ་ནི་དེང་བདག་མ་ལུས་པར། ། སྐལ་ལྡན་གྲགས་པས་གསལ་བཤད་བྱ། ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ནི་ནཻ་#རཉྫ་ནའི་ཆུ་བོའི་འགྲམ་དུ་རྒྱལ་བུ་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐུལ་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་#དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་གཤེགས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་བཞི་ལ་#བརྟེན་ཏེ།

Because the collection of objects such as form and so forth is the cause of total ruin, those sense faculties which are grasped by the craving for momentary pleasure—those very faculties which the Victors make into their own—Kṣitigarbha and the others, I bow my head to them constantly. To the World Protectors who utterly overwhelm all wandering beings without exception and cause them to enter the Supreme Vehicle, to Yamāntaka and the other Wrathful Kings adorned with the hosts of snake-lords and accompanied by their fury, I prostrate. In the city of Koṅkaṇa, on the peak of Śrīparvata, in a place secluded from people, having first resided there, he who is equal to the lords of men and gods taught the supreme Dharma. May the venerable Rāhulabhadra be victorious upon this earth! From pleasing him, the reality that is attained by the Mahāyāna yogi, striving for the benefit of others upon attaining the stages—may the glorious Nāgārjuna be victorious! From him, the jewel of reality was obtained, renowned throughout the three worlds; having reached the far shore of the ocean of the Guhyasamāja, may Candrakīrti be victorious! His commentary, profound through the explanation of the six parameters, I, the fortunate Drakpa Gyaltsen, shall now explain in its entirety. In this Mahāyāna Mantra Vehicle, just as Prince Sarvārthasiddha, having been exhorted by all the Tathāgatas on the banks of the Nairañjanā River, attained the wisdom of omniscience and departed for the Tuṣita realm, so too, relying upon the four principles of tantra and so forth—

སྙིགས་མ་རྣམ་པ་ལྔས་རྙོག་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་ལྡན་པའི་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་གཞི་ཅན་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་ལ་བཞུགས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་སྤྲོ་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་གསོལ་བ་གདབ་པའི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་ཁམས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་གསུངས་ཏེ། བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་དང་། # རྣལ་འབྱོར་གྱི་བླ་མ་དང་། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བསྐོར་#བ་དང་སྦྱིན་སྲེག་དང་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་དུས་གསུམ་དུ་ཁྲུས་དང་གོས་དུས་གསུམ་དུ་བརྗེ་བ་དང་བསྙུང་བར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུད་དེ་སྒྲོལ་མ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་དང་དངོས་གྲུབ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གཙོར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་དེ་དཔལ་མཆོག་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུད་རྣམས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་#དང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཏིང་#འཛིན་གཙོར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ནི་དཔལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་བསྟན་#པའི་རྒྱུད་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བླ་མ་སྟེ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་སྤྲོས་པ་མེད་པར་གང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དཔལ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་དོ། །

In order to care for the realms of future sentient beings whose mental continuums are turbid with the five degenerations, the Great Glorious Vajradhara—residing in a celestial palace based upon a source of phenomena (dharmodaya) composed of various precious gems—emanated the maṇḍala deities. In response to the supplications of the five Tathāgatas, he taught the five classes of mantra treatises according to the distinctions of their intentions, latent tendencies, elements, and habitual propensities: the Action, Performance, Yoga, Higher Yoga, and Yoginī Tantras. Among these, the Action Tantras are those that describe the maṇḍala, circumambulation, fire offerings, consecrations, bathing three times a day, changing clothes three times a day, fasting, and so forth; examples include the Tārā-udbhava and others. The Performance Tantras are those in which ascetic observances, accomplishments, and miraculous powers are primary; examples include the Śrīparamādya and the Vairocanābhisambodhi Tantras. The Yoga Tantras are those in which the four seals, the maṇḍala, and meditative absorption are primary; examples include the Śrī-tattvasaṃgraha and others. The Higher Yoga Tantras are those that teach the generation and completion stages individually; examples include the Śrī-guhyasamāja and others. Finally, the Yoginī Tantras are those in which those two stages are taught specifically without conceptual elaboration; examples include the Śrī-hevajra and others.

དེ་ལ་རབ་དང་འབྲིང་གི་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་ལ་དགོངས་ཏེ་བྱ་བའི་རྒྱུད་བསྟན་ཏོ། ། གཏི་མུག་དམན་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་བསྟན་ཏོ། ། དམན་པ་དང་བར་པའི་#འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་བསྟན་ཏོ། ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རབ་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བླ་མའི་རྒྱུད་དོ། ། རབ་ཀྱི་རབ་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་རྒྱུད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། ། ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་དེ་ལ་ནི་ཙནྡན་#དང་ཨུཏྤ་ལ་དང་པདྨ་དཀར་པོ་དང་། པདྨ་དམར་པོ་#དང་། རིན་པོ་ཆེ་སྟེ་གང་ཟག་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཙནྡན་ནི་བླུན་#པོའི་རིགས་ཅན་ནོ། ། ཨུཏྤ་ལ་ནི་དབང་པོ་དམན་པའོ། ། པདྨ་དཀར་པོ་ནི་དབང་པོ་བར་པའོ། ། པདྨ་དམར་པོ་#ནི་དབང་པོ་རྣོ་བའོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ནི་དབང་པོ་རབ་ཀྱི་རབ་བོ། ། བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གང་ཟག་རྣམས་ལ་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གདོད་མ་ནས་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་#དངུལ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་འདི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྒྲོལ་མ་གསལ་བར་བྱེད་པ་བརྩམས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་རིམ་པ་དང་། །

In this regard, the Kriyā Tantra was taught with the intention of addressing those of the superior and middling types of delusion. The Caryā Tantra was taught for those of the inferior type of delusion. The Yoga Tantra was taught for those of the inferior, middling, and superior types of desire, hatred, and delusion. The Yoga-uttara Tantra was taught for those of the superior type of desire, hatred, and delusion. The Yoginī Tantra was taught for those of the most superior type of desire, hatred, and delusion; thus, the divisions of the tantras and the distinctions of their objects were shown. Regarding those distinctions of objects, there are five types of individuals: the sandalwood, the utpala, the white lotus, the red lotus, and the jewel. Among these, the sandalwood is of the dull-witted type. The utpala is of the inferior faculties. The white lotus is of the middling faculties. The red lotus is of the sharp faculties. The jewel is of the most superior faculties. The distinctions of lineage for individuals are shown through the distinctions of their habitual tendencies. Furthermore, these are innate, just like the lineages of silver and so forth. Therefore, with the distinctions of individuals in mind, the Blessed One taught this Great Yoga Tantra, the essence of all tantras, in order to discipline all individuals. Regarding that, the master Candrakīrti composed the Tārā-prakāśikā, relying upon the two stages of generation and completion. As it is said in the Explanatory Tantra: "The stage of generation..."

རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་#དང་ནི། ། རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་ཆོས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དང་པོའི་སྦྱོར་བ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་དང་། ལས་རྒྱལ་བ་མཆོག་གོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་དང་། སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་པའི་རིམ་པ་དང་། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པའི་རིམ་པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལ་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་དང་། རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ལ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གནས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བགེགས་བསྐྲད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གནས་བསྲུང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་པས་བདག་ཉིད་བསྲུང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་གཞི་བསྒོམ་པ་དང་། གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། དེའི་ནང་དུ་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་གདན་ལ་གནས་པ་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་དང་། གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ནང་དུ་གདན་དགོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་། ཡི་གེ་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པའི་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་བསྒོམ་པའོ། ། རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པའོ། ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་རོ། །

The Vajra-holder taught the Dharma based upon the two stages: the completion stage and the generation stage. Regarding those, the generation stage is of three types: the initial application, the supreme king of the maṇḍala, and the supreme king of activities. The completion stage is of five types: the stage of vajra recitation, the stage of attaining focus on the mind, the stage of self-consecration, the stage of manifest enlightenment, and union. Regarding those, the initial application is of four types: yoga, subsequent yoga, extreme yoga, and great yoga. Yoga has ten aspects: first, relying on a special location preceded by the actualization of great compassion; second, protecting the location through the nature of expelling obstructors; third, protecting oneself through the meditation on emptiness; fourth, meditating on the ground of primordial wisdom; fifth, meditating on the celestial mansion; sixth, meditating on the maṇḍala of resolute conviction abiding upon a lotus, moon, and sun seat within that mansion; seventh, meditating on the ultimate maṇḍala; eighth, arranging the seats within the celestial mansion; ninth, meditating on the suchness of the dharmadhātu; and tenth, meditating on the central principal deity born from the three syllables. Subsequent yoga is the meditation on the wisdom-being and the samādhi-being. The consecration of the aggregates, elements, and sense bases is extreme yoga.

སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་སྟེ། དང་པོའི་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བ་དང་། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་པདྨ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། པདྨའི་ནང་དུ་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་དང་རྒྱས་གཏབ་#པ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། བཟླས་པའི་ཆོ་ག་དང་། བྱ་བ་བྱས་པས་ཞུ་བ་ཉིད་དང་། ལྷ་མོས་བསྐུལ་བ་ཉིད་#དང་། སླར་ཡང་བཞེངས་པ་དང་། བཞེངས་# པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་བསྟོད་པ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་དང་། ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་དང་། ནང་གི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་ག་དང་། གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་དང་། གཏོར་མའི་ཆོ་ག་དང་། གཉིད་ལོག་པའི་ཆོ་ག་སྟེ་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། འདི་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟེ་ཐ་མལ་པའི་ལུས་རྣམ་པར་དག་པས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལྷའི་རྣམ་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བཟླས་པ་དང་། སྐུའི་བཟླས་པ་དང་། གསུང་གི་བཟླས་པ་དང་། ཐུགས་ཀྱི་བཟླས་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་བཟླས་པ་དང་། དོན་ཡོད་པའི་བཟླས་པ་དང་། ཁྲོ་བོའི་བཟླས་པ་དང་།

That which has the nature of blessing the body, speech, and mind is the Great Yoga, which is the meditative absorption of the initial application. The Supreme Victor of the Maṇḍala has eight aspects: focusing on the divisions of the mudrās and the divisions of the families; the union of the vajra and the lotus; the entry of all the Tathāgatas; the emergence of the samaya-maṇḍala within the lotus; the radiation [of light] preceded by the purification of the realm of sentient beings; and the irreversible empowerment and sealing—this is the meditative absorption of the Supreme Victor of the Maṇḍala. The meditative absorption of the Supreme Victor of Activity has twelve aspects: the subtle yoga; the ritual of recitation; the melting through the completion of the activity; the exhortation by the goddess; arising once again; the praise by the five Tathāgatas upon arising; the withdrawal of the maṇḍala circle; the ritual of satiation; the ritual of the inner fire offering; the request to depart; the ritual of the torma; and the ritual of sleep—this is the meditative absorption of the Supreme Victor of Activity. This is the generation stage, because it perfects the form of the extraordinary deity through the complete purification of the ordinary body. The stage of vajra recitation has eleven aspects: the recitation of the Great Vajradhara; the recitation of the body; the recitation of the speech; the recitation of the mind; the recitation of the jewel; the recitation of the unerring; the recitation of the wrathful; and...

འདོད་ཆགས་ཀྱི་བཟླས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་བཟླས་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་བཟླས་པ་དང་། མ་ནིང་གི་བཟླས་པའོ། ། སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྣང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྣང་བ་མཆེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་བར་མ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་#ཡང་གཉིས་ཏེ། རྒྱུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་རྣོ་བའི་གདུལ་བྱའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། ། དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་མདོར་བསྡུས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་རེ་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ལ། དེ་ནས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ས་ཕྱོགས་སུ་བདུད་རྩི་ལྔས་དཀྱིལ་འཁོར་བྱུགས་ཏེ། ནང་ཚངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་སྟན་འཇམ་པོ་ལ་སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་དུ་འདུག་སྟེ། མྱུར་དུ་ཐ་མལ་པའི་ལུས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་གནས་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ།

There is the recitation of desire, the recitation of hatred, the recitation of delusion, and the recitation of the neuter. Furthermore, the attainment of the focus on the mind is threefold: the purification of appearance, the purification of the increase of appearance, and the purification of the near-attainment of appearance. The self-consecration is also threefold: the self-consecration as the dharmakāya, the consecration as the saṃbhogakāya, and the consecration as the nirmāṇakāya. The stages of manifest enlightenment are also threefold: the purification of desire, the purification of intermediate desire, and the purification of freedom from desire. The stages of union are also twofold: the union of the cause and the union of the result. This refers to the completion stage, because it is established by nature and because it is the domain of disciples with sharp faculties. In that regard, this is the brief summary of the generation stage: first, the yogi should manifest great compassion and generate the immeasurable mind that gathers all sentient beings. Then, in a pleasing location, having smeared a maṇḍala with the five nectars, one should sit upon a soft cushion such as a stuffed seat in the sattvaparyaṅka posture. In order to quickly purify the ordinary body, one should meditate on oneself as the nature of Dveṣavajra. Then, in order to protect the site, one should manifest the samādhi of Dveṣavajra.

སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་ནང་དུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་ལ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ། ཁྲོ་བོ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཧཱུྃ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཁྲོ་བོའི་རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་#བ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ། སྤྱན་གསུམ་པ་རིགས་ཀྱི་ཀླུ་བརྒྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་དམར་བའི་ཞལ། སྤྱན་ཟླུམ་ཞིང་གཡོ་བ། གཡོན་བརྐྱང་བ་རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་རྩ་བའི་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་བསྣམས་པ། ཞགས་པ་དང་ལྕགས་ཀྱུ་དང་རལ་གྲི་དང་རྡོ་རྗེ་ཐོ་བ་འཛིན་པ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་ཅོད་པན་ཅན་སྨིན་མ་ཁམ་པ་ཧ་ཧ་#ཧི་ཧིའི་#སྒྲ་སྒྲོགས་པའི་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་ནང་ནས་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་གནས་ཤིང་བཀའ་ནོད་བཞིན་པར་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། དེའི་རྗེས་སུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་བཅུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་གཤིན་རྗེ་དགྲ་ལ་སོགས་པ་ཁྲོ་བོ་བཅུ་པོ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཁ་དོག་དང་མཚོན་ཆ་འཛིན་པ་སྤྲོས་ཏེ། རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་#བཞིན་དུ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཁྲོ་བོ་དེ་#རྣམས་ཀྱང་སྟོད་ཁྲོ་བོའི་རྣམ་པ་སྨད་ཕུར་བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྔགས་འདི་དང་གནོད་མཛེས་ལ་བཀའ་བསྒོ་བར་བྱའོ། ། ཨོཾ་སུམྦྷ་ནི་སུམྦྷ་#ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ། ཨོཾ་གྲྀཧྞཱ་གྲྀཧྞཱ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ། ཨོཾ་གྲྀཧྞཱ་པ་ཡ་གྲྀཧྞཱ་པ་ཡ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ།

Within the mudrā of the source of phenomena (dharmodaya) of Sparśavajrā, who is in union, upon a sun maṇḍala on a variegated lotus, one should meditate on the King Sumbharāja. He emerges from the vajra path, preceded by the entry of all the wrathful deities, and arises from the total transformation of the syllable HŪṂ into a wrathful vajra. He has three faces and six arms, three eyes, and is adorned by the eight nāgas of his family. His faces are blue, white, and red; his eyes are round and rolling. With his left leg extended, he holds a vajra and bell in his two primary hands, and he wields a noose, a hook, a sword, and a vajra-hammer. He wears the crown of Dveṣavajra, has tawny eyebrows, and utters the sounds "HA HA" and "HI HI." Having emerged from within the vajra and lotus, one should visualize him standing upon the sun maṇḍala and awaiting his command. Following that, as before, within the source of phenomena of Sparśavajrā, ten syllables HŪṂ completely transform, from which the ten wrathful deities, such as Yamāntaka and the rest, are emanated. They hold the colors and weapons that appear below, and one should meditate on them in the directions of the east and so forth, in their proper order. These wrathful deities should be understood as having the form of wrathful deities in their upper bodies and the form of ritual daggers (kīla) in their lower bodies. After that, the central principal deity himself should issue the command to Sumbharāja with this mantra: OṂ SUMBHANI SUMBHA HŪṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ GṚHṆĀ GṚHṆĀ HŪṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ GṚHṆĀPAYA GṚHṆĀPAYA HŪṂ HŪṂ PHAṬ.

ཨོྃ་ཨཱ་ན་ཡ་ཧོ་བྷ་ག་བཱན་བཛྲ་རཱ་ཛ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ། ཞེས་པ་འདིས་ཕྱོགས་བཅུར་གནས་པའི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སྐྱོང་དགུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཀའ་བསྒོ་བར་བྱའོ། ། བཀའ་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་ཞགས་པ་དང་། ལྕགས་ཀྱུ་ཕྱོགས་བཅུར་སྤྲོས་ཏེ། བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སྐྱོང་རྣམས་ཀྱི་མགྲིན་པར་ཞགས་པས་བཅིངས་ཏེ། ལྕགས་ཀྱུས་སྤྱི་བོར་བཏབ་པ་ལ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཚམས་སུ་དགོད་པར་བསམ་མོ། ། ཕྱོགས་སྐྱོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་ཕྱག་མཚན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་#བརྒྱ་བྱིན་མདོག་སེར་པོ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་#གཉིས་པ་རབ་བརྟན་ལ་ཞོན་པ་ལག་པ་#ན་རྡོ་རྗེ་ཐོགས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གཤིན་རྗེ་ཁ་དོག་ནག་པོ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་#གཉིས་པ་མ་ཧེ་ལ་ཞོན་པ་བེ་ཅོན་ཐོགས་པའོ། ། ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཆུ་ལྷ་སྟེ་མདོག་དཀར་པོ་གདོང་པ་གཅིག་པ་ལག་པ་#གཉིས་པ་ཀླུའི་ཞགས་པ་ཐོགས་པ་ཆུ་སྲིན་ལ་ཞོན་པའོ། ། བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་ནོར་ལྷ་སྟེ་མདོག་དམར་བ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་གཉིས་པ་སེང་གེའི་རྒྱལ་མཚན་དང་ནེའུ་ལེའི་གཏེར་འཛིན་པ་སེང་གེའི་སྟན་ལ་འདུག་པའོ། ། མེའི་མཚམས་སུ་མེ་ལྷ་སྟེ་མདོག་དམར་པོ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་གཉིས་པ་དབྱུག་པ་དང་བགྲང་ཕྲེང་འཛིན་ཅིང་ར་སྐྱེས་ཁམ་པ་ལ་ཞོན་པའོ། ། བདེན་བྲལ་གྱི་མཚམས་སུ་སྲིན་པོ་སྟེ་མདོག་ནག་པོ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་གཉིས་པ་རལ་གྲི་དང་ཕུབ་འཛིན་ཅིང་ཡི་དྭགས་ལ་ཞོན་པའོ། །

OṂ ĀNAYA HO BHAGAVĀN VAJRARĀJA HŪṂ HŪṂ PHAṬ. With this, one should issue the command in order to summon the guardians of the directions, such as Śakra and the others, who reside in the ten directions. As soon as they hear the command, the King Sumbharāja emanates nooses and iron hooks into the ten directions. One should visualize that he binds the throats of the guardians of the directions, such as Śakra and the others, with nooses and strikes them on the crowns of their heads with iron hooks, placing them in the directions and intermediate points, such as the east and so forth. The sequence of the colors, hand implements, and other attributes of these guardians of the directions is as follows: in the eastern direction, one should meditate on Śakra, who is yellow in color, has one face and two arms, rides upon Airāvata, and holds a vajra in his hand. In the southern direction is Yama, who is black in color, has one face and two arms, rides upon a buffalo, and holds a club. In the western direction is Varuṇa, who is white in color, has one face and two arms, holds a nāga-noose, and rides upon a makara. In the northern direction is Vaiśravaṇa, who is red in color, has one face and two arms, holds a lion-banner and a mongoose-treasure, and sits upon a lion throne. In the southeast is Agni, who is red in color, has one face and two arms, holds a staff and a rosary, and rides upon a brown goat. In the southwest is Rākṣasa, who is black in color, has one face and two arms, holds a sword and a shield, and rides upon a preta.

རླུང་གི་མཚམས་སུ་རླུང་ལྷ་སྟེ་མདོག་དུད་ཁ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་གཉིས་པ་བ་དན་འཛིན་ཅིང་ཤ་བ་ལ་ཞོན་པའོ། ། དབང་ལྡན་གྱི་མཚམས་སུ་འབྱུང་པོའི་བདག་པོ་སྟེ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་གཉིས་པ་རྩེ་གསུམ་དང་ས་བོན་རྒྱས་པའི་འབྲས་བུ་འཛིན་ཅིང་ཁྱུ་མཆོག་ལ་ཞོན་པའོ། ། སྟེང་དུ་ཚངས་པ་མདོག་དཀར་པོ་གདོང་བཞི་པ་དབྱུག་པ་དང་སྤྱི་བླུགས་འཛིན་པ་ངང་པ་ལ་ཞོན་པའོ། ། སྟེང་དུ་ཡང་ཉི་མ་ནི་མདོག་དམར་པོ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་གཉིས་པ་པདྨ་ཐོགས་པ་པདྨའི་གདན་ལ་འདུག་པའོ། ། ཟླ་བ་ནི་མདོག་དཀར་པོ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་གཉིས་པ་མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ད་ཐོགས་ཤིང་ཀུ་མུ་དའི་སྟན་ལ་འདུག་པའོ། ། འོག་ཏུ་སྲིན་པོའི་བདག་པོ་ཐགས་#བཟང་རིས་ཏེ་ཁ་དོག་ནག་པོ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་གཉིས་པ་སྡིགས་མཛུབ་དང་རལ་གྲི་ཐོགས་པ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་ཞོན་པའོ། ། སའི་ལྷ་མོ་ཡང་མདོག་སེར་པོ་གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་གཉིས་པ་ལུས་ཀྱི་སྟོད་མངོན་པ་གསེར་གྱི་བུམ་པ་ཐོགས་པ་བསྒོམ་#པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཡང་ཕྱོགས་སྐྱོང་རྣམས་ལ་ཕུར་བུས་གདབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཀའ་བསྒོ་བར་བྱའོ། ། དེས་ཀྱང་གཤིན་རྗེའི་#གཤེད་ལ་སོགས་པ་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཕུར་བུའི་རྣམ་པ་སྤྱི་བོས་བླངས་ཏེ་ཕྱོགས་སྐྱོང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བོར་འདེབས་པར་བྱེད་པར་བསམས་ཏེ། དེའི་སྔགས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཨོཾ་#གྷ་གྷ་གྷཱ་ཏ་ཡ་གྷཱ་ཏ་ཡ་སརྦ་དུ་ཥྚཱན་#ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ། ཀཱི་ལ་ཡ་ཀཱི་ལ་ཡ་#སརྦ་པཱ་པཾ་ཧཱུྃ་ཕཊ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་བཛྲ་ཀཱི་ལ་ཡ་བཛྲ་དྷ་ར་ཨཱཛྙཱ་པ་ཡ་ཏེ་སརྦ་བིགྷྣཱན་#ཀཱ་ཡ་བཱཀ་ཙིཏྟ་བཛྲ་ཀཱི་ལ་ཡ་ཧཱུཾ་ཕཊ།

In the wind direction is Vāyu, smoke-colored, with one face and two arms, holding a banner and riding a deer. In the Ishāna direction is the Lord of Spirits (Bhūtapati), white in color, with one face and two arms, holding a trident and a fruit with seeds in full bloom, and riding a bull. Above is Brahmā, white in color, with four faces, holding a staff and a water-pot, and riding a swan. Above him is the Sun, red in color, with one face and two arms, holding a lotus and seated upon a lotus seat. The Moon is white in color, with one face and two arms, holding a kumuda flower and seated upon a kumuda seat. Below is the Lord of Rākṣasas, Vemacitrin, black in color, with one face and two arms, holding a threatening gesture and a sword, and riding an elephant. The Earth Goddess (Pṛthivīdevī) should also be visualized as yellow in color, with one face and two arms, her upper body visible, and holding a golden vase. Following that, one should issue a command to Sumbharāja so that he may strike the directional guardians with ritual daggers (kīla). One should then imagine that the wrathful deities, such as Yamāntaka and the others, take the daggers in the form of spikes with their hands and strike them into the crowns of the heads of the directional guardians. The mantra for this is as follows: OṂ GHA GHA GHĀTAYA GHĀTAYA SARVA DUṢṬĀN HŪṂ HŪṂ PHAṬ | KĪLAYA KĪLAYA SARVA PĀPAṂ HŪṂ PHAṬ HŪṂ HŪṂ HŪṂ VAJRA KĪLAYA VAJRA DHARA ĀJÑĀPAYATE SARVA VIGHNĀN KĀYA VĀK CITTA VAJRA KĪLAYA HŪṂ PHAṬ.

ཞེས་སྔགས་འདིས་མགོ་བོ་ནས་རྐང་པའི་བར་དུ་ཕུར་བུས་གདབ་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པའི་ཕུར་བུ་རྣམས་ལ་རྡོ་རྗེ་ཐོ་བས་བརྡུང་བར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་བཛྲ་མུངྒ་ར་བཛྲ་ཀཱི་ལ་ཡ་#ཨཱ་ཀོ་ཊ་ཡ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཞེས་འདིས་བརྡུངས་པས་ས་འོག་བདུན་གྱི་བར་དུ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སོན་པར་གྱུར་པར་བསམ་མོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སྐུ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བའི་མེ་སྟག་འཕྲོ་བ་ལྟ་བུས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ཅིང་ཐལ་བར་བྱས་པར་#བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བགེགས་#བསྐྲད་པ་བྱས་ལ་རང་གི་སྙིང་ག་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྲོ་བོའི་ཚོགས་དགུག་པར་བྱས་ལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱའོ། ། ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་དེས་ཀྱང་གལ་ཏེ་བགེགས་ཞི་བར་མི་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བའི་སེམས་ལ་བགེགས་འཇུག་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གླགས་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བསྒོམ་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དབང་གིས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་ནི། དངོས་པོ་མེད་པས་བསྒོམ་པ་མེད། ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྒོམ་པ་མིན། ། དེ་ལྟར་དངོས་དང་དངོས་མེད་པས། ། བསྒོམ་#པ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། ། ཞེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ཏེ།

With this mantra, one should strike from the head down to the feet with the ritual dagger (kīla). Furthermore, the King Sumbharāja should strike the daggers of Yamāntaka and the others with a vajra hammer, reciting: Oṃ vajramudgara vajrakīlaya ākoṭaya hūṃ phaṭ. By striking with this, one should visualize that they all penetrate as far as the seventh underworld. One should visualize that the sparks of fire emanating from the bodies of the wrathful deities such as Yamāntaka burn and reduce to ashes the retinues of Śakra and the others, including the yakṣas and rākṣasas. Having thus expelled the obstructors, one should summon the hosts of wrathful deities with masses of light rays emanating from one’s own heart and cause them to enter that very place. As soon as they have entered, one should manifest the suchness of emptiness. Why is this? Because if the obstructors are not pacified even by that sequence of meditation, then one must enter into the ultimate truth. For it is impossible and there is no occasion for obstructors to enter the mind of clear light. In that regard, this is the meditation on emptiness: through the power of entering into union with Sparśavajrā, great bliss arises. As it is said in the verses on bodhicitta: "Since there is no entity, there is no meditation. That which is to be meditated upon is not a meditation. Thus, because of both entity and non-entity, Meditation is non-apprehensible." Having recollected these verses, one should meditate.

སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་པོ་འོད་གསལ་ཞིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བརྟེན་#པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཛྙཱ་ན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཞེས་སྔགས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཀུན་གྱི་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུ་གསུམ་པ་ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་དབུས་དང་གཡས་པ་དང་གཡོན་པའི་ཆ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ཁ་དོག་སྔོན་པོར་བསམས་#ཏེ། དེའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ཕྲེང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་སྐོར་ཏུ་གསལ་བྱའི་ཕྲེང་བ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོར་བསམ་པར་བྱའོ། ། དབྱངས་ཡིག་གི་ཕྲེང་བ་ལས་གྲུབ་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་དང་གསལ་བྱའི་ཡི་གེ་ལས་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་ཐིམ་པར་གྱུར་ནས་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་ནས་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་ནང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་གང་བ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་གྱི་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བསྒོམ་མོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་མདོག་སྔོན་པོ་ཡི་གེ་ཡཾ་ལས་སྐྱེས་པ་ཧཱུྃ་གཉིས་ཀྱིས་སྤེལ་བ་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བཤད་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་གཞུའི་དབྱིབས་ཅན་བ་དན་དག་གིས་མཚན་པ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཧཱུྃ་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་སྔོན་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ།

One should contemplate both the vessel and the contents of the world as being of the nature of luminosity and emptiness. To stabilize that, one recites the mantra: oṃ śūnyatājñānavajrasvabhāvātmako ’haṃ. Following that, one should contemplate the maṇḍala of the universal ground as a triangle, black, white, and red, in the central, right, and left portions. In its center, one should contemplate a blue syllable hūṃ. Outside of that, one should contemplate a garland of doubled vowels, and further outside, a garland of consonants, white and red respectively, in their proper order, as the essence of method and insight. The goddesses formed from the garland of vowels and the Tathāgatas formed from the consonants enter into union; through the great bliss born from that union, they dissolve and become of one taste with the syllable hūṃ. One should meditate on the interior of the dharmodaya mudrā as being filled with bodhicitta. Thus, one meditates on the maṇḍala of the universal ground, the dharmodaya mudrā which is the very nature of all Tathāgatas. Above that, one should visualize a blue wind maṇḍala in the shape of a bow, as described in the Abhidharma, produced from the syllable yaṃ and interspersed with two hūṃs, marked with banners, and bound by two blue vajras produced from two hūṃs.

དེའི་དབུས་སུ་ཁཾ་སྔོན་པོ་རྣམ་པར་དགོད་ཅིང་དེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་མེ་ཏོག་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དེར་འཇུག་པར་བྱས་ལ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སླར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྐུ་མདོག་སྔོ་བསང་#ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་རལ་གྲི་དང་རྡོ་རྗེ་དང་འཁོར་ལོ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་པདྨ་དང་དྲིལ་#བུ་འཛིན་པ། དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བསམས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀའི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེའི་འོད་ཟེར་གྱི་ལྕགས་ཀྱུས་སྔ་མ་དང་འདྲ་བའི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དགུག་པ་ལ་སོགས་#བྱས་པས་གཉིས་ཀ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་ཞུ་བའི་གཟུགས་ཐིག་ལེར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས། སླར་ཡང་གཞུའི་དབྱིབས་ཅན་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གྱུར་པར་བསམ་མོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་རཾ་དམར་པོ་ཧཱུཾ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྤེལ་བ་རྣམ་པར་དགོད་དེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་ཟུར་གསུམ་པ་མེ་འབར་བ་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཧཱུྃ་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་དམར་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། དེའི་དབུས་སུ་ཨཱཿ#དམར་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐུ་མདོག་དམར་པོ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་པདྨ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་འཁོར་ལོ་དང་དྲིལ་བུ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་རལ་གྲི་འཛིན་པ་གོས་དཀར་མོ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ།

In the center of that, one should arrange a blue syllable khaṃ. Through its light rays, the Blessed One Amoghasiddhi, together with his retinue, who resides in the world realm called Kusumavatī, is invited to enter there. From the complete transformation of that, one should again visualize the Blessed One Amoghasiddhi, with a dark blue body, three faces, and six arms, holding a sword, a vajra, a wheel, a jewel, a lotus, and a bell, in union with Samayatārā. By means of the hook of light rays from the bindu of the seed syllable at the heart of the wisdom-being (jñānasattva), one performs the summoning and so forth of an Amoghasiddhi identical to the previous one. Through the power of great bliss, both melt into the form of a bindu. This very bindu, having merged with the wind maṇḍala, should be visualized as transforming once more into a wind maṇḍala in the shape of a bow. Following that, one should arrange a red raṃ upon the wind maṇḍala, interspersed with two hūṃ syllables. From the complete transformation of that, one should visualize that very wind maṇḍala as a triangular fire maṇḍala emitting blazing fire, bound by two red vajras born from two hūṃ syllables. In its center, from the complete transformation of a red āḥ, one should visualize the Blessed One Amitābha, with a red body, three faces, and six arms, holding a lotus, a vajra, a wheel, a bell, a jewel, and a sword, in union with Pāṇḍaravāsinī.

ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀའི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེའི་འོད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་#བདེ་བ་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ན་བཞུགས་པའི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་བཀུག་ལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་ཀ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་ཞུ་#ཞིང་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་སླར་ཡང་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་བཾ་དཀར་པོ་ཧཱུཾ་གཉིས་ཀྱིས་སྤེལ་བ་རྣམ་པར་དགོད་དེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟླུམ་པོ་འོ་མ་ཅན་གྱི་རྒྱ་མཚོ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་མེད་པར་བལྟས་ཏེ། དབའ་#རླབས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་དཀར་པོ་འཕྲོ་བ་བསམས་ལ། དེའི་དབུས་སུ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཁ་དོག་གནག་པ་རྣམ་པར་བཀོད་ནས་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་བསྐྱོད་པ་སྐུ་མདོག་ནག་པོ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་དང་འཁོར་ལོ་དང་པདྨ་དང་དྲིལ་བུ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་རལ་གྲི་འཛིན་པ། མཱ་མ་ཀཱིས་འཁྱུད་པར་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀའི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མངོན་པར་དགའ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་མི་བསྐྱོད་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་བཀུག་ལ། གཉིས་ཀ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབབ་#པའི་དབང་གིས་ཞུ་#ཞིང་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེས་པར་གྱུར་པས་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་སླར་ཡང་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

By the mass of light from the bindu of the seed syllable at the heart of the wisdom being (jñānasattva), Amitābha together with his retinue, who resides in the buddha-field of Sukhāvatī, is summoned and made to enter that very place. Both of them melt through the power of great bliss and are completely transformed into the form of a bindu, which then merges with that very fire maṇḍala; one should again visualize that fire maṇḍala. Following that, upon it, one should arrange a white syllable BAṂ interspersed with two HŪṂs. From its complete transformation, one should view that very fire maṇḍala as a white, circular water maṇḍala, like a milky ocean without a far shore, with white garlands of waves radiating forth. In its center, having arranged a black-colored syllable HŪṂ, from its complete transformation, one should visualize the Blessed One Akṣobhya, black in color, with three faces and six arms, holding a vajra, a wheel, a lotus, a bell, a jewel, and a sword, embraced by Māmakī. By the mass of light rays from the bindu of the seed syllable at the heart of the wisdom being, Akṣobhya together with his retinue, who resides in the world-system of Abhirati, is summoned. Both of them melt through the power of the descent of great bliss and are completely transformed into the form of a bindu, which merges with that very water maṇḍala; thus, that very fire maṇḍala should again be meditated upon as a water maṇḍala.

དེའི་རྗེས་ལ་དེའི་#སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ལཾ་ལས་སྐྱེ་བའི་#ཁ་དོག་སེར་པོ་ཡི་གེ་#ཧཱུཾ་གཉིས་ཀྱིས་སྤེལ་བ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུ་བཞི་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། དེའི་དབུས་སུ་ཨོཾ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་རྣམ་པར་དགོད་#ལ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་མདོག་དཀར་པོ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་འཁོར་ལོ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་། པདྨ་དང་དྲིལ་བུ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་རལ་གྲི་འཛིན་པ། སངས་རྒྱས་སྤྱན་དེ་དང་འདྲ་བས་འཁྱུད་པར་བསམས་ལ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀའི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་འོག་མིན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བཀུག་ལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་ཀ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབབ་པའི་དབང་གིས་ཞུ་བའི་ཐིག་ལེའི་#གཟུགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་སླར་ཡང་དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ་གསང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལས། གྲུ་བཞི་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས། ། རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་རང་བཞིན་བརྟན། ། སྤྲོས་པའི་འོད་ཟེར་ཚོགས་ཀྱིས་ནི། ། ནམ་མཁའ་མ་ལུས་ལྟོས་ཁྱབ་པ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། ། ཁ་དོག་སེར་པོས་མཛེས་བྱས་པ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རང་བཞིན་ཏེ། ། ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནས་དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་སྭཱ་སེར་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་སྐུ་མདོག་སེར་པོ་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ། རིན་པོ་ཆེ་དང་། འཁོར་ལོ་དང་།

Following that, upon it, from the syllable laṃ arises a yellow-colored [maṇḍala] interspersed with two hūṃ syllables. From the complete transformation of these, one should visualize a square earth maṇḍala. In its center, one should place a white oṃ syllable, and from its complete transformation, one should visualize the Blessed One Vairocana, white in color, with three faces and six arms, holding a wheel, a vajra, a lotus, a bell, a jewel, and a sword, embraced by Buddhalocanā who is similar to him. Then, by means of the mass of light rays from the bindu of the seed syllable at the heart of the wisdom-being (jñānasattva), one should summon the Blessed One Vairocana residing in the realm of Akaniṣṭha and cause him to enter into that very [maṇḍala]. Through the power of the descent of great bliss into both, they melt into the form of a bindu, which completely transforms and merges with that very earth maṇḍala. One should then meditate on that water maṇḍala as once again becoming the maṇḍala of the Great Powerful One (mahendra). How is that? As it is said in the Sarvarahasyatantra: "Extremely vast from being square, Stable, with the nature of various jewels, By a mass of radiating light rays, It pervades the entirety of space. Adorned with the color yellow By two great vajras, Having the nature of Vairocana, One should meditate on the earth maṇḍala." Thus it is said. Then, upon that, from the complete transformation of a yellow svā syllable, [one should visualize] Ratnasambhava, yellow in color, with three faces and six arms, [holding] a jewel and a wheel...

རྡོ་རྗེ་དང་། དྲིལ་བུ་དང་། པདྨ་#དང་། རལ་གྲི་འཛིན་པ། མཱ་མ་ཀཱི་ཉིད་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བསམས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཁའི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་བཀུག་ལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་ཀ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབབ་པའི་དབང་གིས་ཞུ་བའི་གཟུགས་སུ་བསམས་ཏེ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བསམ་པར་བྱའོ#། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་གཞིའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་ཁ་དོག་སེར་པོ་ཡི་གེ་སྭཱ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གྲུ་བཞི་པ་རྩེ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས་པ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་གནས་རིས་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ་ཡོངས་སུ་འདུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བརྒྱན་པའི་རིའི་རྒྱལ་པོ་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་བྷྲཱུཾ་#དཀར་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པ་བྷྲཱུཾ་#གྱིས་མཚན་པ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ་དེའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སྔ་མ་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སླར་ཡང་རྣམ་པར་#སྣང་མཛད་རིག་མ་དང་བཅས་པར་བསྒོམས་ཏེ།

Visualize [the deity] holding a vajra, a bell, a lotus, and a sword, in union with Māmakī. From the mass of light rays from the bindu of the seed syllable at the heart of the wisdom-being (jñānasattva), summon the Blessed One Ratnasambhava, who resides in the world realm called Ratnākara, and cause him to enter into that very [place]. Contemplate that both [deities] melt into the form of liquid due to the descent of great bliss, and that the earth maṇḍala itself becomes as vast as space. The ground of wisdom is the nature of the maṇḍalas of wind and so forth, which are the purity of the five Tathāgatas, the essence of the five wisdoms. Following that, upon it, from the complete transformation of the yellow syllable SVĀ, visualize the king of mountains called Meru, which is square in shape, adorned with eight peaks, and its essence is the seven types of precious gems. It is beautifully adorned with the six classes of divine abodes, such as those of the Four Great Kings, and further embellished by wish-fulfilling trees and the like. Upon that, from the complete transformation of a white syllable BHRŪṂ, meditate on an eight-spoked wheel marked with BHRŪṂ. Through the mass of its light rays, Vairocana should enter as before. From the complete transformation of that, meditate once again on Vairocana together with his consort.

ཕྱོགས་བཅུའི་#འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇུག་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་ཐིམ་ཞིང་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་གཞི་དང་རི་རབ་དང་ཐིག་ལེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གྲུ་བཞི་པ་ལ་སྒོ་བཞི་པ། ། རྟ་བབས་བཞི་པོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། གཡེར་ཀ་དར་དཔྱང་#འཕན་ལ་སོགས། ། རྔ་ཡབ་ལ་སོགས་དག་གིས་བརྒྱན། ། མཚམས་ཀྱི་ཆ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་། ། སྒོ་དང་སྒོ་ཁྱུད་ཟུར་རྣམས་ལ། ། རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེས་མཛེས་པར་ནི། ། ཕྱི་ཡི་#དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ལྷ་ཡི་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་ཀྱིས། ། ཁྱད་པར་དུ་ནི་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཆོས་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི། ། རྣམ་པར་དག་ནས་དྲན་པར་བྱ། ། ཞེས་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ནས་གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་དབུས་སུ་པདྨ་འདབ་མ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། དེའི་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་བཞི་དང་། ཇི་སྲིད་སྒོ་#བའི་བར་དུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དབུས་ཀྱི་གདན་དང་མཱ་མ་ཀཱིའི་གདན་དང་། ཁྲོ་བོ་བཅུའི་ཉི་མའི་གདན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་#ཟླ་བའི་གདན་ནོ། ། དབུས་སུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཉི་མའི་སྟེང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁ་དོག་གནག་པ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ། ཅུང་ཟད་མཆེ་བ་གཙིགས་ཤིང་ཚམ་དམ་པ་འོག་ནས་འཆད་པའི་ཕྱག་མཚན་འཛིན་པ་རྡོ་རྗེའི་#སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་བཞུགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ།

Immediately after the tathāgatas residing in the world systems of the ten directions have entered, they should be dissolved and meditated upon in the form of a bindu. Following that, one should meditate on the celestial palace arising from the complete transformation of the ground of wisdom, Mount Meru, and the bindu. As it is said: "Square with four doors, Adorned with four archways, Decorated with bells, silk streamers, Banners, and so forth, And with fly-whisks and the like. In all the intermediate spaces, And at the doors, door-frames, and corners, Beautifully adorned with precious vajras— Thus should the outer maṇḍala be meditated upon. It is especially adorned With the deity-terraces and so forth. One should remember it as the Purification of the factors of enlightenment." This is the sequence for meditating on the celestial palace. Then, in the center of the celestial palace, one should meditate on a multicolored lotus, four multicolored lotuses in the directions such as the east, and thirty-two multicolored lotuses extending as far as the doors. One should understand that the central seat, the seat of Māmakī, and the seats of the ten wrathful deities are solar seats, while the remaining ones are lunar seats. In the center, upon a multicolored lotus and a sun disk, is the Blessed One, black in color, with three faces and six arms. He has slightly bared fangs and a wrathful expression, holds the hand implements to be described below, and sits in the vajra posture in union with the Blessed Lady Sparśavajrā.

ཞི་བ་དང་སྒེག་པ་དང་ཁྲོ་བོའི་ཉམས་དང་ལྡན་པ་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྫོགས་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་#དཀར་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་བསམ་པར་བྱའོ། ། མཚམས་རྣམས་ལ་ཡང་སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་མོ་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཕྱིའི་མཚམས་བཞི་ལ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཤར་གྱི་སྣམ་བུ་ལ་སའི་སྙིང་པོ་དང་བྱམས་པ་དག་གོ། ། ལྷོའི་སྣམ་བུ་ལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའོ། ། ནུབ་ཀྱི་སྣམ་བུ་ལ་འཇམ་དཔལ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། བྱང་གི་སྣམ་བུ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ་དང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དག་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། སྒོ་རྣམས་སུ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་དང་སྒོའི་མཚམས་སུ་མི་གཡོ་མགོན་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་གི་ཁ་དོག་དང་ཕྱག་མཚན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་འོག་ནས་འཆད་#པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ལྷའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མལ་པའི་ལུས་རྣམ་པར་དག་པས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལྷའི་རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྤྲོས་པ་ཡིན་པས། དེ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཐིམ་པར་བྱའོ། །

One should meditate on Akṣobhyavajra, who is endowed with the expressions of peace, charm, and wrath, and is perfected through swift meditative absorption (samādhi). Likewise, in the directions of the east and so forth, one should visualize Vairocana and the others, each with three faces and six arms, possessing colors such as white and so on, and in union. In the intermediate directions, one should meditate on the goddesses of the families, such as Locanā, who correspond to their respective families. In the four outer intermediate directions, one should likewise visualize Rūpavajrā and the others. On the eastern ledge, one should meditate on Kṣitigarbha and Maitreya. On the southern ledge, Vajrapāṇi and Ākāśagarbha. On the western ledge, Mañjuśrī and Avalokiteśvara. On the northern ledge, Sarvanīvaraṇaviṣkambhin and Samantabhadra. At the gates, Yamāntaka and the others; at the intermediate points of the gates, Acala and the others; and above and below, Uṣṇīṣacakravartin and Sumbharāja. The distinctions of their colors, hand symbols, and so forth will be explained below; thus the maṇḍala of resolute conviction has been presented. Then, although all these aggregates, elements, and sense bases are the very nature of the deities—the extraordinary nature of the deity through the purification of the ordinary body—they are still conceptual elaborations. Therefore, in order to purify them, they should be dissolved into the ultimate maṇḍala, the essence of all-emptiness.

དེའི་རིམ་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྤྱི་བོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་སྤྱན་མ་དང་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་དང་སའི་སྙིང་པོ་དང་བྱམས་པ་དང་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དང་མི་གཡོ་མགོན་རྣམས་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལྟེ་བར་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་མཱ་མ་ཀཱི་དང་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དག་དང་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་དང་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་དག་འཇུག་པར་བྱའོ། ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མགྲིན་པར་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་གོས་དཀར་མོ་དང་རྡོ་རྗེ་དྲི་མ་དང་འཇམ་དཔལ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་པདྨ་མཐར་བྱེད་དང་དབྱུག་སྔོན་ཅན་འཇུག་པར་བྱའོ། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྐང་པ་དག་ལ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་དང་རོ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ་དང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་བགེགས་མཐར་བྱེད་དང་སྟོབས་པོ་ཆེ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྙིང་གར་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་# གཙུག་ཏོར་དང་གནོད་མཛེས་ཀྱང་འཇུག་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དབང་གིས་ཚངས་པའི་བུ་ག་ན་གནས་པའི་རྩའི་འཁོར་ལོའི་#ནང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཕོ་བའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་མོའི་ཆ་སྟེ་#སྣང་བའོ། ། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་དུས་སུ་ཉིན་མོའི་རང་བཞིན་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྣང་བ་མཆེད་པའོ། །

The sequence is as follows: the aggregate of form at the crown of the head is to be entered by Vairocana, Locanā, Rūpavajrā, Kṣitigarbha, Maitreya, Yamāntaka, and Acala. The aggregate of feeling at the navel is to be entered by Ratnasambhava, Māmakī, Śabdavajrā, Vajrapāṇi, Ākāśagarbha, Prajñāntaka, and Takkirāja. The aggregate of perception at the throat is to be entered by Amitābha, Pāṇḍaravāsinī, Gandhavajrā, Mañjuśrī, Avalokiteśvara, Padmāntaka, and Nīladaṇḍa. The aggregate of formations in the two feet is to be entered by Amoghasiddhi, Samayatārā, Rasavajrā, Sarvanīvaraṇaviṣkambhin, Samantabhadra, Vighnāntaka, and Mahābala. The aggregate of consciousness at the heart is to be entered by all those of the body maṇḍala, as well as Uṣṇīṣa and Sumbharāja. Furthermore, the aggregate of consciousness is to be entered into the expanse of space, which is called the clear light. The sequence for that is as follows: when the bodhicitta is transferred from within the channel wheel located at the Brahma-aperture by the power of entering into union with Sparśavajrā, the nature of insight is the aspect of night, which is āloka (light). At the time when it pervades all the limbs, the nature of method, which is the character of day, is ālokābhāsa (increase of light).

རྡོ་རྗེ་ཆང་#ཟུངས་སུ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གསུམ་འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་མཚམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རོ་གཅིག་པའི་ཚུལ་ཅན་སྣང་བ་ཐོབ་པའོ། ། དེའི་(རྔས་,རྗེས་)ལ་གསང་བའི་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་ནོར་བུའི་ཆར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་#སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐོབ་པས་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་ཆགས་པ་བར་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་གང་ཤར་བ་དེ་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་འོད་གསལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་རྟགས་རྣམ་པ་ལྔ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མཐོང་བ་ལ་མི་སླུ་#བར་བྱེད་པ་དེ་དག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་སྨིག་རྒྱུའི་རྣམ་པ་དང་། གཉིས་པ་དུ་བའི་#རྣམ་པ་དང་། གསུམ་པ་མཁའ་སྣང་གི་རྣམ་པ་དང་། བཞི་པ་མར་མེའི་རྣམ་པ་དང་། ལྔ་པ་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ས་ཆུ་ལ་ཐིམ་པས་སྨིག་རྒྱུའི་རྣམ་པ་དང་། ཆུ་མེ་ལ་ཐིམ་པས་དུ་བའི་རྣམ་པ་དང་། མེ་རླུང་ལ་ཐིམ་པས་མཁའ་སྣང་གི་རྣམ་པ་དང་། རླུང་ནམ་མཁའ་ལ་ཐིམ་པས་མར་མེའི་རྣམ་པ་དང་། ནམ་མཁའ་འོད་གསལ་བ་ལ་ཐིམ་པས་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། དེ་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་འོད་གསལ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀ་ཞུ་བར་གྱུར་ནས་ཟླ་བ་ཉ་#བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གཅིག་པུའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གྱུར་པ།

At the stage of the transition of the three drops of bodhicitta abiding as the vajra-holder, there is the attainment of appearance, which is the nature of the intermediate state characterized by the single taste of insight and method. Following that, at the tip of the secret vajra, by experiencing the bliss of the jewel-like bodhicitta, one abandons attachment, detachment, and the intermediate attachment; this is the attainment of the separation from insight, method, and near-attainment. One should understand that the momentary state which arises as the nature of the all-empty is the momentary state characterized by luminosity. Between the moments of near-attainment and luminosity, the five signs that are non-deceptive regarding the vision of suchness shall be explained: first, the appearance of a mirage; second, the appearance of smoke; third, the appearance of fireflies; fourth, the appearance of a lamp; and fifth, it should be understood as being like a cloudless sky. Regarding these, the appearance of a mirage arises from earth dissolving into water; the appearance of smoke from water dissolving into fire; the appearance of fireflies from fire dissolving into wind; the appearance of a lamp from wind dissolving into space; and the appearance like a cloudless sky arises from space dissolving into luminosity—such is the classification of the signs. Then, luminosity, which is synonymous with great bliss, will arise. At that very moment, both the father and mother having melted, they abide like the full moon, becoming the nature of sole emptiness.

འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་འདི་#ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཛྙཱ་ན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཞེས་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་རྩ་བའི་#རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེར་ཆུད་པ་ཡི། ། སངས་རྒྱས་ཆོ་ག་བཞིན་བསམས་ཏེ། ། དོན་དམ་པ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་བསད་ན། ། དངོས་གྲུབ་ངེས་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་རྗེས་ལ་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་པདྨའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་ཉི་མ་དང་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཁ་དོག་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསམས་ཏེ། འོག་གི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་དུ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་དྷརྨ་དྷཱ་ཏུ་ཛྙཱ་ན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། དེ་ནས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་སྔར་བཤད་པའི་ཁ་དོག་ཅན་རྣམ་པར་དགོད་དེ། ཡི་གེ་གཉིས་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་ལ་ངེས་པར་འཇུག་ཅིང་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས#། རྡོ་རྗེ་དམར་པོ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ།

"One should meditate on the nature of clear light" refers to entering into the ultimate truth. To stabilize that, one should recite this mantra: oṃ śūnyatājñānavajrasvabhāvātmako ’haṃ. This is the presentation of the ultimate maṇḍala. As it is said in the Root Tantra: "Having visualized the Buddha according to the ritual of the Vajra Body, one should enter into suchness by means of the ultimate vajra. If the assembly of Tathāgatas is 'slain,' siddhi will certainly be attained." Following that, upon the lotus previously described, one should visualize the maṇḍalas of the sun, lotus, and moon arising from the three syllables, in colors corresponding to the Tathāgata family. Above that, one should visualize a moon maṇḍala arising from the three syllables, and imagine that the sun, lotus, and moon maṇḍalas below are situated within that very [moon maṇḍala]. To completely reverse attachment to the purified [phenomena], one should recite this mantra: oṃ dharmadhātujñānavajrasvabhāvātmako ’haṃ. Then, one should arrange the three syllables of the aforementioned colors upon the moon maṇḍala. The two syllables definitely enter into the seed-syllable of the Vajra Mind, and from its total transformation, there appears a red vajra blessed by the syllable hūṃ.

དེའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ན་གནས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆུ་ཤེལ་གྱི་ནོར་བུའི་འོད་དང་འདྲ་བ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞུགས་པ། དཀར་པོ་དང་། ནག་པོ་དང་། དམར་པོ་སྟེ། ཞལ་གསུམ་མཛེས་པ། རལ་པའི་ཐོར་#ཚུགས་འཛིན་ཅིང་རྡོ་རྗེའི་#སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ཅན། རྡོ་རྗེ་དང་། འཁོར་ལོ་དང་། པདྨ་གཡས་ན་བསྣམས་པ། དྲིལ་བུ་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་། རལ་གྲི་གཡོན་ན་བསྣམས་པ། རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་དབུས་ཀྱི་བདག་པོ་བསྐྱེད་#པའི་མཚན་ཉིད་ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རང་གི་སྙིང་གའི་ས་བོན་གྱི་འོད་ཟེར་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་བསྐྱོད་པ་སྤྲོས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་ཏེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ཤིང་བདག་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ་འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་དུ་གཅིག་གི་དངོས་པོར་#གྱུར་པར་བསམ་མོ། ། དེ་ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞུགས་པ་ནོར་བུ་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི་མདོག་ཅན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཐུགས་ཀར་བཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་པདྨའི་སྟེང་དུ་ཨ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཟླ་བ་ལ་ས་བོན་ཧཱུཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་བའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་བསམས་ཏེ། དེའི་ཐུགས་ཀར་དེ་བཞིན་དུ་པདྨ་དང་ཟླ་བ་ལ་གནས་པ།

By means of those light rays, one should cause the assembly of Tathāgatas residing in the expanse of space to enter that very [deity] and perform the benefit of all sentient beings. One should meditate on oneself as the Blessed One, resembling the light of a crystal gem, with three faces and six arms, seated upon a moon maṇḍala. The three faces are white, black, and red, and are beautiful. He wears a topknot of matted hair and is in the vajra posture. In his right hands, he holds a vajra, a wheel, and a lotus; in his left hands, he holds a bell, a wish-fulfilling gem, and a sword. Adorned with all ornaments, one should meditate on oneself—this is the yoga possessing the ten branches of the characteristics for generating the central lord. Following that, from the light rays of the seed syllable at one's own heart, the Blessed One Akṣobhya is emanated. He purifies the affliction of hatred in the entire realm of sentient beings without exception. He then returns and enters the self as the Vajra Holder, and one should contemplate that they become a single entity, like milk and water. As soon as he has entered, one should meditate on the Blessed One known as Hatred Vajra Akṣobhya, seated upon a sun maṇḍala and having the color of an indranīla gem. At his heart, upon a lotus born from the syllable vaṃ and a moon born from the syllable a, one should contemplate the Mind Vajra Holder, who arises from a vajra born from the seed syllable hūṃ and is similar to him. At his heart, likewise, is a lotus and moon upon which [the deity] resides.

རང་གི་ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་དགོད་དེ། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་མིག་གཉིས་ལ་ཐླཾི་ལས་སྐྱེས་པའི་སའི་སྙིང་པོའོ། ། རྣ་བ་གཉིས་ལ་ཨོཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། སྣ་བུག་གཉིས་ལ་ཨོཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའོ། ། ལྕེ་ལ་ཨོཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གོ། ། ལུས་ལ་ཨོཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སེལ་བའོ། ། ཡིད་ལ་ཨོཾ་#ཧཱུཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་འཇམ་པའི་དབྱངས་སོ། ། རྩ་རྒྱུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡི་གེ་མཻཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱམས་པའོ། ། ཡི་གེ་སཾ་#ལས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཚིག་གིས་#ཐམས་ཅད་ལ་དགོད་པར་བྱའོ། ། ཞེས་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པའོ། ། སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྲིད་ཤ་དང་རུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དེ་ལ་ཡི་གེ་ལཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མའོ། ། ཇི་སྲིད་གཤེར་བའི་མཚན་ཉིད་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཡི་གེ་#ཨེ་ཝཾ་མ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཱ་མ་ཀཱིའོ། ། ཇི་སྲིད་དྲོད་ཀྱི་ཆ་དེ་དག་ཏུ་ཡི་གེ་བཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་གོས་དཀར་མོའོ། ། ཇི་སྲིད་གཡོ་འགུལ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཡི་གེ་#ཏཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་དགོད་ཅེས་ཁམས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། སྤྱི་བོར་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། མགྲིན་པར་པདྨའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཨཱཿལས་སྐྱེས་པའི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །

One should arrange the syllable HŪṂ of one’s own dharma as the samādhisattva, and meditate on it as the nature of the dharmakāya, saṃbhogakāya, and nirmāṇakāya; this is the subsequent yoga. Following that, at the two eyes is Kṣitigarbha, born from THLĪṂ. At the two ears is Vajrapāṇi, born from OṂ. At the two nostrils is Ākāśagarbha, born from OṂ. On the tongue is Avalokiteśvara, born from OṂ. On the body is Sarvanīvaraṇaviṣkambhin, born from OṂ. In the mind is Mañjughoṣa, born from OṂ or HŪṂ. In all the sinews is Maitreya, born from the syllable MAIṂ. With the syllable SAṂ, Samantabhadra should be arranged upon all words. Thus are the sense bases, such as the eyes, blessed. Regarding the collection of flesh, bone, and so forth, which have the characteristic of solidity, there is Buddhalocanā, born from the syllable LAṂ. Regarding the blood and so forth, which have the characteristic of moisture, there is Māmakī, born from the syllable E-VAṂ-MA. Regarding the portions of heat, there is Pāṇḍaravāsinī, born from the syllable BAṂ. Regarding the movements and so forth, there is Samayatārā, born from the syllable TAṂ; thus are the elements blessed. At the crown of the head, upon a moon maṇḍala, is Vairocana, born from the syllable OṂ. At the throat, upon a lotus, is Amitābha, born from the syllable ĀḤ.

ཐུགས་ཀའི་རྡོ་རྗེ་དང་ཉི་མའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་#མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ལྟེ་བར་ཡི་གེ་སྭཱ་ལས་སྐྱེས་པའི་#རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། རྐང་པ་དག་ལ་ཡི་གེ་ཧཱ་ལས་སྐྱེས་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དགོད་པར་བྱ་ཞེས་ཕུང་པོ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། སླར་ཡང་གཤིན་རྗེ་གཤེད་དཔུང་པ་གཡས་ལའོ། ། ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་དཔུང་པ་གཡོན་ལའོ། ། ཁ་ལ་#རྟ་མགྲིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའོ། ། ལག་པ་གཡས་པ་ལ་མི་གཡོ་མགོན་ནོ། ། གཡོན་པ་ལ་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོའོ། ། པུས་མོ་གཡས་པ་ལ་དབྱུག་སྔོན་ཅན་ནོ། ། གཡོན་པ་ལ་སྟོབས་པོ་ཆེའོ། ། སྤྱི་བོ་ལ་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའོ། ། རྐང་པའི་འོག་ཏུ་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དགོད་པར་བྱ་ཞེས་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དུ་དགོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེའི་སྤྱི་བོར་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལས་བྱུང་བའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་དགོད་དེ། དེའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མའི་ཚོགས་སྤྲོས་ཏེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ན་#འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་བཞུགས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཁོར་དང་བཅས་པ་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མའི་ཚོགས་དེས་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱས་ལ་ཕྱག་གི་ཞགས་པས་མགྲིན་པར་བཅིངས་ཏེ་བཀུག་ལ་གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་མདུན་དུ་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་པར་བསམས་ཏེ། འདི་ལྟར་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། དཔལ་ལྡན་སངས་རྒྱས་སྐུ་འཆང་བ། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་བསྒོམས་པས། ། དེང་བདག་བྱིན་བརླབས་གོ་འཕང་ནི། ། སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེར་#མཛད་དུ་གསོལ། །

Upon the vajra and sun at the heart is Akṣobhya, born from the syllable HŪṂ. At the navel is Ratnasambhava, born from the syllable SVĀ. At the feet, Amoghasiddhi, born from the syllable HĀ, should be placed; this is the blessing of the aggregates. Furthermore, Yamāntaka is on the right upper arm, Prajñāntaka is on the left upper arm, Hayagrīva is in the mouth, and Amṛtakuṇḍalī is on the vajra. Acala is on the right hand, Takkirāja is on the left. Nīladaṇḍa is on the right knee, Mahābala is on the left. Uṣṇīṣacakravartin is on the crown of the head, and Sumbharāja is to be placed beneath the feet; this placement upon all the major and minor limbs is the "extreme yoga." Upon his crown, on a moon maṇḍala arisen from the syllable OṂ, one places a white syllable OṂ. From the mass of its light rays, a host of Buddhalocanā goddesses is emanated outward. These hosts of Buddhalocanā arouse passion in the Blessed One Vajrakāya, who resides in the realm of Akaniṣṭha in the expanse of space, together with his retinue. Binding him at the throat with the noose of their hands, they summon him and visualize him seated upon a lotus and moon maṇḍala in front of the celestial mansion. Then, one should make this supplication: "O glorious holder of the Buddha-body, Through meditating on the three indivisible vajras, Please grant me the state of blessing today, And make me into the Vajra Body."

ཞེས་བདག་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་གསོལ་བ་གདབ་པའོ། ། ཕྱོགས་བཅུར་བཞུགས་#པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། ། མི་ཕྱེད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྒོམས་པས། ། དེང་བདག་བྱིན་བརླབས་གོ་འཕང་ནི། ། སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེར་#མཛད་དུ་གསོལ། ། ཞེས་དེའི་འཁོར་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔས་#དེ་མཆོད་ནས་སྤྱན་གྱི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་# ཚོགས་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཞུགས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་མཐོང་ནས་ང་རྒྱལ་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གང་ཡིན། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིས་རབ་རྫོགས་པ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི། ། བདག་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤོག། ཨོྃ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ཡ་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། དེའི་འོག་ཏུ་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཨཱཿལས་སྐྱེས་པའི་པདྨའི་#སྟེང་དུ་ཨ་#རྣམ་པར་དགོད་དེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོས་གོས་དཀར་མོའི་ཚོགས་སྤྲོས་པ་དེས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ན་བདེ་བ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་བཀུག་ལ། ཤར་གྱི་སྒོར་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བཞུགས་པར་ལྟ་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་གསུང་ལམ་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་བསྒོམས་པས། ། དེང་བདག་བྱིན་བརླབས་#གོ་འཕང་ནི། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེར་#མཛད་དུ་གསོལ། ། ཕྱོགས་བཅུར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་བསྒོམས་པས། །

Thus is the supplication in the form of the master’s verses. "Buddhas residing in the ten directions, Through meditating on the three indivisible vajras, Please grant me the state of blessing today, And act to make me the Vajra Body." These are the verses for supplicating the retinue. Following that, having made offerings with the five types of offerings, the assembly of Locanā and the assembly of Vairocana should be absorbed into the syllable OṂ. Immediately upon their entry, one should view one’s own body adorned with the major and minor marks and cultivate the divine pride: "That which is the body of all Buddhas, Perfectly complete with the five aggregates, The nature of all Buddhas— May I also become just like that." OṂ SARVA-TATHĀGATA-KĀYA-VAJRA-SVABHĀVA-ĀTMAKO ‘HAṂ. After that, in the region of the throat, one should place the letter Ā upon a lotus born from ĀḤ. From that, a wheel of light rays emanates, projecting an assembly of Pāṇḍaravāsinī. These summon Amitābha together with his retinue, who resides in the world-realm of Sukhāvatī within the expanse of space. Visualize him seated upon a lotus and moon maṇḍala facing the eastern gate, and supplicate him with this verse: "Glorious path of the Dharma speech, Through meditating on the three indivisible vajras, Please grant me the state of blessing today, And act to make me the Vajra Speech." "Buddhas residing in the ten directions, Through meditating on the three indivisible vajras..."

དེང་བདག་བྱིན་བརླབས་#གོ་འཕང་ནི། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེར་མཛད་དུ་གསོལ། ། དེའི་རྗེས་སུ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔས་མཆོད་ལ། ། འོད་ཟེར་གྱི་སྒོ་ནས་ཡི་གེ་ཨཱཿལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་དུང་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བའི་དབྱིབས་ཅན་གྱི་མགྲིན་པའི་གནས་ལས་བྱུང་བའི་པདྨའི་འདབ་མ་དང་མཚུངས་པའི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཅན་རང་གི་ལྕེ་ལ་བལྟས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་འདི་ལྟར་ང་རྒྱལ་འཛིན་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཞིག་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱིས་ནི། ། གསུང་གི་ངེས་ཚིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། བདག་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བའི་ངག། རྡོ་རྗེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ཤོག། བརྟན་#པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་འདི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བཱཀ་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། དེའི་རྗེས་སུ་རང་གི་ཐུགས་ཀར་པདྨ་དང་ཉི་མ་དང་རྡོ་རྗེའི་སྟེང་དུ་སྤྲིན་གྱི་མདོག་ཅན་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་རྣམ་པར་བཀོད་ནས། དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ལས་སྤྲོས་པའི་མཱ་མ་ཀཱིའི་ཚོགས་དེས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ན་མངོན་པར་དགའ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པ། དཔལ་མི་བསྐྱོད་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱག་གི་ཞགས་པ་དག་གིས་བཀུག་ལ་ཤར་གྱི་སྒོར་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་པདྨ་དང་ཉི་མ་ལ་བཞུགས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། དཔལ་ལྡན་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་བསྒོམས་པས། ། དེང་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི། ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་མཛད་དུ་གསོལ། ། ཕྱོགས་བཅུར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་བསྒོམས་པས།

"Today, please grant the blessing of the state of the Vajra Speech." Following that, one should make offerings with the five types of offerings and, by way of light rays, cause [the deities] to enter the syllable ĀḤ. As soon as they have entered, one should look at one's own tongue as the Brahma-voice, which possesses the sixty branches of speech and the twelve branches of the excellent scriptures, resembling the petals of a lotus arising from the throat region in the shape of a right-turning conch. Then, one should maintain the divine pride with this verse: "Just as Vajradharma possesses the perfect etymological definition of speech, may my own speech likewise become equal to that of the Vajra Holder." To stabilize this, one should recite this mantra: OṂ SARVA-TATHĀGATA-VĀK-VAJRA-SVABHĀVA-ĀTMAKO ’HAṂ. Following that, one should arrange the cloud-colored syllable HŪṂ upon a lotus, sun, and vajra at one's own heart. From the mass of light rays emanating from that, a host of Māmakīs is projected. These cause the glorious Akṣobhya and his retinue, who reside in the world-realm of Abhirati within the expanse of space, to become impassioned. Having summoned them with the nooses of their hands, they are seated upon a lotus and sun facing the eastern gate. One should then make this supplication with the following verse: "O glorious Vajra Mind, through the meditation on the three indivisible vajras, please grant me the blessing today; may the Vajra Mind act [upon me]. O Buddhas residing in the ten directions, through the meditation on the three indivisible vajras..."

། དེང་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི། ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་མཛད་དུ་གསོལ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔས་མཆོད་ཅིང་འོད་ཟེར་གྱི་སྒོ་ནས་མཱ་མ་ཀཱིའི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དཔལ་མི་བསྐྱོད་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཧཱུཾ་#དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཞུགས་#མ་ཐག་ཏུ་མེ་ལོང་#དྲི་མ་མེད་པ་ལྟར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཟླ་བའི་བདུད་རྩི་དང་མཚུངས་ཤིང་དངས་པར་#རང་གི་སེམས་བལྟ་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ང་རྒྱལ་འཆང་བ་ནི། ། གང་ཞིག་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཐུགས། ། བློ་ལྡན་གསང་བའི་དབང་པོ་ནི། ། བདག་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཐུགས། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ཤོག། བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཙིཏྟ་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། དེ་ལྟར་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས། སྔགས་འདིས་#ཅིག་ཅར་དུ་ཡང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ཡ་བཱཀ་ཙིཏྟ་#བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་#ཀོ྅ཧཾ། དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་#ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་གནས་པ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་པ་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི་མདོག་ཅན། རྡོ་རྗེ་དང་། དྲིལ་བུ་དང་། འཁོར་ལོ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། པདྨ་དང་། རལ་གྲི་འཛིན་པ་ཅུང་ཟད་མཆེ་བ་གཙིགས་པ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་རང་དང་འདྲ་བའི་ལྷག་པའི་བདག་པོ་དང་བཅས་པའི་གསལ་གྱིན་གསལ་#བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྐྱེད་#པར་བྱེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའོ། །

“Today, may the Vajra Mind grant me its blessing!” Just as before, one should make offerings with the five types of offerings. Through the gateway of light rays, the glorious Akṣobhya, together with his retinue and the host of Māmakī, should be made to enter into that very [syllable] HŪṂ. As soon as they have entered, one should view one’s own mind as being like a stainless mirror—the essence of mirror-like wisdom—clear and similar to the nectar of the moon. To maintain the divine pride, one should recite this verse: “May the mind of Samantabhadra, The secret lord of the wise, Be the very same mind in me, Equal to the Vajra Holder!” To stabilize this, one should recite this mantra: OṂ SARVA-TATHĀGATA-CITTA-VAJRA-SVABHĀVA-ĀTMAKO ’HAṂ. Having thus blessed the body and so forth individually, one should then bless them all simultaneously with this mantra: OṂ SARVA-TATHĀGATA-KĀYA-VĀK-CITTA-VAJRA-SVABHĀVA-ĀTMAKO ’HAṂ. Thus, one should visualize oneself as the Blessed One Vajrasattva, the essence of the five wisdoms, dwelling in the center of a sun maṇḍala. He has three faces and six arms, sits in the vajra posture, and is the color of sapphire. He holds a vajra, bell, wheel, jewel, lotus, and sword. With his fangs slightly bared, through the sequence of emanation and reabsorption, he generates the maṇḍala circle, becoming increasingly vivid, together with the presiding deity who is similar to himself. This is the Great Yoga.

དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྩམ་#པའི་དུས་སུ་ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་པར་སྦྱང་བའི་ཆོ་ག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་པས་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ལྔ་རུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལ་ཡང་མདོར་བསྡུ་#ན་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་སྨེ་ཤ་ཅན་གྱི་བུ་མོ་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའི་མདོག་འདྲ་བ། ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པ་བསྔགས་#སོ། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ལོ་བཅུ་དྲུག་པ་གར་མཁན་མོ་དམར་མོ་བསྔགས་སོ། ། སྐུའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བཙོ་#བླག་མཁན་གྱི་བུ་མོ་ལོ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་#མདོག་དཀར་མོ་བསྔགས་#སོ། ། འདིར་ཡང་སྨེ་ཤ་ཅན་གྱི་བུ་མོ་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའི་མདོག་དང་འདྲ་བ་བྲང་སྐྱེས་སྲ་ཞིང་མཐོ་བ་རྒྱས་པ་དང་ལྡན་པ་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་བླངས་ཏེ། མདུན་དུ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟུར་གསུམ་པ་ལ་གནས་པར་བསམས་ཏེ#། རང་གི་སྙིང་ག་ནས་སྤྲོས་པའི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བདག་ཉིད་བསྒོམས་ཏེ།

Thus, the samādhi known as the "Initial Application," which consists of the four yogas, is the Svābhāvikakāya. Following that, at the time of commencing the "Supreme Victor Maṇḍala" samādhi, the ritual for properly purifying the mudrā is as follows: since there are infinite mudrās, they are categorized into five according to their families. Furthermore, in brief, they are categorized into three according to the divisions of Body, Speech, and Mind. For the yogin of the Mind Vajra, a daughter of a butcher (śmaśānī) with the complexion of a blue utpala flower, twelve years of age, is praised. For the yogin of the Speech Vajra, a sixteen-year-old red dancer (nartakī) is praised. For the yogin of the Body Vajra, a twenty-year-old white daughter of a dyer (rajakī) is praised. In this context, one should take a twelve-year-old daughter of a butcher with the complexion of a blue utpala flower, possessing firm, high, and full breasts. Visualizing her as abiding upon a triangular fire maṇḍala in front of oneself, one should meditate on oneself as being in union with Sparśavajrā, who has been emanated from one's own heart.

ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་དམར་པོ་དེའི་ཆང་ཟུངས་#ན་གནས་པའི་ཧཱུྃ་དམར་པོ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་མེ་འབར་བ་སྤྲོ་བའི་#སྣ་བུག་གཡས་པ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེས་སྨེ་ཤ་ཅན་གྱི་བུ་མོའི་ལུས་པོ་བསྲེགས་ཏེ་ཐལ་བར་གྱུར་པ་ལས་ཐལ་བ་དེ་ཡང་རླུང་དྲག་པོའི་ཤུགས་ཅན་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུར་ཁྱེར་ཞིང་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མར་མེ་དང་འདྲ་བ་དང་། ནོར་བུ་དང་བའི་འོད་ཟེར་དང་འདྲ་བ་མི་གཡོ་བར་བསྒོམ་སྟེ#། སྔར་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་#སྣ་བུག་གཡོན་པ་ནས་ནང་དུ་བསྡུས་ཏེ། ལམ་དབུས་མ་འདོད་པའི་གདུགས་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་#ནས་ཟླ་བ་ཞུ་བའི་#གཟུགས་སུ་སྤྲོས་ཏེ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་ནང་དུ་གནས་པའི་འདབ་མ་སྣ་ཚོགས་པའི་པདྨའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབབ་པས་དབང་དུ་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེའི་ཚུལ་དུ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དགོད་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ལྷ་མོ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་འདྲ་བ་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ་མདོག་སྔོ་བསངས་མ་རྡོ་རྗེ་དང་འཁོར་ལོ་དང་པདྨ་དང་དྲིལ་བུ་དང་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་རལ་གྲི་འཛིན་པ། རྡོ་རྗེའི་#སྐྱིལ་ཀྲུང་གིས་#གནས་པ། སྒེག་པ་དང་བཞད་པ་དང་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཅན་འབྱུང་བར་བསམས་ཏེ། དེའི་སྙིང་ཁར་རང་གི་#ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལས་འབྱུང་བའི་པདྨ་དང་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷ་མོ་དེའི་རྣམ་པར་བཀོད་ལ། དེ་ཡང་སྙིང་ཁར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་#བའི་རྡོ་རྗེའི་#སྟེང་དུ་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་བལྟས་ཏེ།

From the red hūṃ situated at the handle of the five-pronged red vajra residing in the heart of the wisdom-being (jñānasattva), a wheel of blazing light rays emanates and issues forth from the right nostril. These rays incinerate the body of the girl of the mṛṣā caste, reducing it to ashes. One should meditate that these ashes are then carried to the ten directions by the force of a violent wind, and that their karmic maturation is like a lamp or the clear radiance of a jewel, remaining motionless. Then, the previously emanated light rays are withdrawn back in through the left nostril. They are projected in the form of molten moonlight through the central channel, known as the "parasol of desire," and enter the dharmodaya mudrā of Sparśavajrā. There, they rest upon the center of a multicolored lotus with various petals, situated atop a moon maṇḍala. As great bliss descends and takes hold, one should place the bodhicitta in the form of a drop (bindu). Immediately upon this placement, one should visualize the goddess Sparśavajrā appearing, similar to herself, with three faces and six arms, dark blue in color, holding a vajra, wheel, lotus, bell, wish-fulfilling jewel, and sword. She is seated in the vajra posture, possessing a graceful, laughing, and playful demeanor. At her heart, one should arrange the wisdom goddess, who arises from one's own dharma syllable and rests upon a lotus and moon. Furthermore, at her heart, as before, one should gaze at one's own dharma syllable atop a vajra arising from one's own dharma syllable.

གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་བྱ་བ་ལས་བྱུང་#བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སྤྲོས་ཏེ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མར་ལ་མར་ཐིམ་པ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པར་བྱས་ལ། སྤྱི་བོ་དང་ལྐོག་མ་དང་སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་རྐང་པའི་བོལ་དག་ཏུ་རིམ་པ་བཞིན། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ས་བོན་འདི་དག་དགོད་དེ། ནུ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་དུ་སའི་རང་བཞིན་ས་བོན་#ལཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་བསམས་ཏེ། དེ་#ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སླར་ཡང་ནུ་མ་གཉིས་སུ་བསྒོམ་མོ། ། མ་མཆུ་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེ་མཾ་#ལས་འབྱུང་བའི་མཱ་མ་ཀཱི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སླར་ཡང་མ་མཆུར་བསྒོམ་མོ། ། གསང་བའི་པདྨ་ལ་ཡང་ཡི་གེ་བཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་གོས་དཀར་མོ་མེའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། དེའི་ནང་གི་ཁོང་སྟོང་ལ་ཡང་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡི་གེ་ཏཾ་#ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་ཡཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཁོང་སྟོང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། དེའི་གཟུགས་ལ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། དེའི་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་རྣམས་ལ་ཡང་དྲི་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། དེའི་སྐད་སྙན་པ་ལ་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། དེའི་ཁ་མཆན་ཁུང་གཉིས་ནུ་མ་གཉིས་ལྟེ་བ་#ལ་སོགས་པའི་རོ་དྲུག་ལ་#རྡོ་རྗེ་མ་དེ་དག་ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོཿ། ས་བོན་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམ་པར་དགོད་དོ། ། དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བསམས་ཏེ། གཡས་པ་དང་གཡོན་པའི་ཕྱག་གཉིས་དང་ཁ་དང་གསང་བ་དང་། གཡས་པ་དང་གཡོན་པའི་དཔུང་པ་གཉིས་དང་དེ་བཞིན་དུ་གཡས་དང་གཡོན་པའི་པུས་མོ་དང་།

From the activity of the secret vajra and lotus, a wheel of light rays is emanated outward; together with these, they are made of one taste, like butter dissolving into butter. Then, the seed syllables OṂ ĀḤ HŪṂ SVĀ HĀ are to be placed respectively at the crown, the throat, the heart, the navel, and the soles of the feet. Above the two breasts, one should visualize the Buddha-locanā, born from the earth-nature seed syllable LAṂ; from her complete transformation, one meditates once more on the two breasts. On the lower lip, one visualizes the Mamaki born from the dharma-syllable MAṂ, and from her complete transformation, one meditates once more on the lower lip. In the secret lotus, one visualizes the Pāṇḍaravāsinī born from the syllable VAṂ, whose nature is the fire element. Within its hollow interior, from the complete transformation of the syllable TAṂ, which is the essence of the wind element, one should generate the Samaya-Tārā from the complete transformation of YAṂ, which is like the hollow of space. Upon her form, one places Rūpa-Vajrā; upon her lotus and so forth, the various scents, one places Gandha-Vajrā; upon her melodious voice, one places Śabda-Vajrā; and upon her mouth, the two armpits, the two breasts, the navel, and so forth—the six tastes—one places those Vajrās born from the seed syllables JAḤ HŪṂ BAṂ HOḤ. One should contemplate them entering into union with the Kṣitigarbha and the others, at the two right and left hands, the mouth, the secret place, the two right and left upper arms, and likewise the right and left knees.

སྤྱི་བོ་དང་རྐང་པའི་མཐིལ་དུ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་རོ་ལངས་མ་དང་། གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་མ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་མ་དང་། རལ་པ་གཅིག་མ་དང་། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་མ་དང་། པདྨ་སྣ་ཚོགས་མ་དང་། ལས་སྣ་ཚོགས་མ་དང་། ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། ས་འཛིན་མ་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཙུན་མོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་#ཁྲོ་བོ་བཅུའི་མདོག་དང་མཚུངས་པ་ཞལ་གསུམ་པ་#ཕྱག་དྲུག་པ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ས་བོན་ཧཱུཾ་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པའི་རྣམ་པ་ཚངས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ནོར་བུའི་ཆ་#དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ། ལྷ་མོ་ལ་ཡང་ཨ་ལས་སྐྱེས་པའི་པདྨ་དམར་པོ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ། དེའི་ལྟེ་བར་ཆར་འབབ་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཕཊ་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀ་ལས་ཀྱང་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་བྱུང་#བར་བསམས་ཏེ། བསྙེན་པ་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྩམ་#པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་བསྙེན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་འདུས་པ་ནི་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའོ། ། ས་བོན་གྱི་#བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དེ་དག་གིས་བསྐྱོད་པ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། ། དེ་ལས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། གང་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི། ། སྦྱོར་བ་བསྙེན་པ་ཡིན་པར་འདོད། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་བས། ། ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་གསུངས་པ་ཡིན། ། སྒྲུབ་པ་བསྐྱོད་པ་རབ་བཤད་པ། ། ཧཱུྃ་ཕཊ་ཡང་དག་ལྡན་པ་སྟེ། །

At the crown of the head and the soles of the feet, one should arrange, in their respective order, the consorts of the wrathful kings: Vajravetālī, Aparājitā, Bhṛkuṭī, Ekajaṭā, Viśvavajrī, Viśvaratnī, Viśvapadmī, Viśvakarmī, Gaganavajrī, and Dharaṇīdhara. These should be visualized as having three faces and six arms, with colors identical to those of the ten wrathful deities, Yamāntaka and the rest. Following that, one should visualize oneself as a five-pronged vajra, fully perfected from the seed-syllable HŪṂ, possessing a jewel-tip blessed by Brahmā. For the goddess as well, one should visualize a red eight-petaled lotus arising from the syllable AṂ. In its center, for the purpose of obstructing the falling of rain, it is blessed with the syllable PHAṬ. One should then imagine that from both of these, a wheel of five-colored light rays emerges. Thereupon, one should begin the practice through the stages of the supreme approach and so forth. In this context, the union of the object to be accomplished and the means of accomplishment is the "approach" (sevā). The union of the vajra and the lotus is the "near-accomplishment" (upasevā). The movement induced by those blessings of the seed-syllables is the "accomplishment" (sādhana). The experience of great bliss arising from that is the "great accomplishment" (mahāsādhana). As it is said in the Explanatory Tantra: "Because it is the union of the object to be accomplished and the means of accomplishment, it is held to be the approach. Through the equal union of the vajra and the lotus, it is taught as the near-accomplishment. The accomplishment is explained as the movement, perfectly endowed with HŪṂ and PHAṬ."

རང་ངོ་རང་བདེ་ཞི་བ་ནི། ། སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་འདོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་འོག་ཏུ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་དབྱངས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་ནུ་རཱ་ག་ན་#བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱུང་ཞིང་རྡོ་རྗེའི་ཆང་ཟུངས་སུ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། ཧཱུྃ་གི་སྒྲ་བརྗོད་ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་ཕཊ་ཀྱི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་བློས་པདྨའི་ནང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་དབྱུང་བར་བྱའོ། ། དེའི་སྔགས་འདི་ཡིན་ཏེ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པཱུ་ཛ་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་སྔགས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་#སེམས་དེ་ཉིད་ཨོྃ་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་མཆེ་བ་གཙིགས་པ་ཚམ་ངམ་པ་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་དེས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱངས་ལ། མངོན་པར་དགའ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་རབ་ཏུ་དགོད་དེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་ཕྱོགས་བཅུ་ལ་གཟིགས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མར་ལ་མར་ཐིམ་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དཔལ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཕྱག་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ་#ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི་མདོག་དང་མཚུངས། ། ཅུང་ཟད་མཆེ་བ་གཙིགས་པ་སྟེ། །

"The self-nature being blissful and peaceful is asserted to be the great accomplishment," so it is said. Following that, preceded by the entry of the Tathāgatas through the melody of great passion, at the time of the union of the vajra and the lotus, one should recite the mantra of the Blessed One Ratnasambhava: OṂ SARVA-TATHĀGATA-ANURĀGAṆA-VAJRA-SVABHĀVA-ĀTMAKO ’HAṂ. The bodhicitta, having emerged from all the limbs and digits and residing in the vajra-grip, should be emitted onto a moon maṇḍala within the lotus with the sound of HŪṂ, and subsequently with the sound of PHAṬ, with the intention that all the Tathāgatas have gathered. Its mantra is: OṂ SARVA-TATHĀGATA-PŪJA-VAJRA-SVABHĀVA-ĀTMAKO ’HAṂ. This is the mantra of the Blessed One Amoghasiddhi. That very bodhicitta, having completely transformed into the form of the mantra OṂ VAJRA-DHṚK, becomes the blue Akṣobhya with three faces and six arms, baring his fangs and appearing fierce, possessing the nature of the three sattvas. Having been emanated, he purifies the realms of sentient beings such as those with hatred and establishes them in the world-realm of Abhirati. Returning once more, he gazes toward the ten directions and, together with that very Vajrasattva, becomes one like butter dissolving into butter; one should meditate on the glorious Akṣobhyavajra. As for the explanation of the hands and so forth, it is stated in the Explanatory Tantra: "Resembling the color of sapphire, with his fangs slightly bared..."

ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པ། ། ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་གཟི་བརྗིད་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་འཁོར་ལོ་ཆུ་སྐྱེས་ནི། ། གཡས་པའི་ཕྱག་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། དྲིལ་བུ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་། ། དེ་བཞིན་རལ་གྲི་ཕྱག་གཡོན་ནའོ། ། མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་ཅན། ། རལ་བའི་ཐོར་ཚུགས་འཛིན་པ་མཆོག། ཞི་བ་རྗེས་ཆགས་སྒེག་པ་དང་། ། ཞལ་གསུམ་པོ་#ནི་རྣམ་པར་མཛེས། ། སྤྲོས་པའི་འོད་ཟེར་འཁོར་ལོས་ནི། ། ནམ་མཁའི་གཏོས་ནི་མ་ལུས་ཁྱབ། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་#གོ་འཕང་གནས། ། བདག་ཉིད་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་རྗེས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གཉིས་པ་ཛི་ན་ཛྀཀ་#ཞེས་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྤྲོས་ཏེ། པདྨའི་ནང་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་ཏེ་གཏི་མུག་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱངས་ནས་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་དགོད་#དེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་ཕྱོགས་བཅུར་གཟིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་མདུན་དུ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོས་མཚན་པ་ལ་བཞུགས་པར་#བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང་། དེ་ཡི་རྩ་བའི་ཕྱག་ལ་ནི། ། འཁོར་ལོ་རྩིབས་ནི་བརྒྱད་པ་མཆོག། ཁ་དོག་དཀར་ཞིང་ཀུནྡ་འདྲ། ། ཞི་བ་ཡི་ནི་གཟུགས་འཆང་བ། ། ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་སྔོན་བཞིན་དུ། ། མདོར་བསྡུས་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །

Abiding upon a sun maṇḍala, with three faces and six arms, and great majesty, one should meditate on a vajra, a wheel, and a lotus in the right hands. A bell, a wish-fulfilling jewel, and likewise a sword are in the left hands. The Protector, in the vajra posture, supreme with his topknot of matted hair, is peaceful, passionate, and graceful; his three faces are exquisitely beautiful. With wheels of radiating light rays, he pervades the entire expanse of space. Abiding in the state of Dveṣavajra, one should meditate on oneself in that way. Thus it is said. Following that, the second drop of bodhicitta is emanated in the form of the mantra Jinajik. Within the lotus, the form of Vairocana completely transforms and is emanated outward; having purified the realms of sentient beings who engage in delusion, he is established in the realm of Akaniṣṭha. Returning once more, preceded by a gaze toward the ten directions, one should meditate on him seated upon a moon maṇḍala marked with a wheel in front. As it says in the Vajramālā: "In his primary hand is a supreme eight-spoked wheel, white in color like a kunda flower, bearing a peaceful form. All the remaining [details] should be understood in brief to be as before." Thus it is said.

དེའི་རྗེས་སུ་སླར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རདྣ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ཏེ་ཕྱིར་གཤེགས་ཤིང་ང་རྒྱལ་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱངས་ཏེ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་རབ་ཏུ་བཀོད་དེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་ཕྱོགས་བཅུར་གཟིགས་ནས་ལྷོའི་#ཕྱོགས་སུ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་རྩིབས་དྲུག་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་སྟེང་དུ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། དེའི་རྩ་བའི་ཕྱག་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ། སྐུ་མདོག་སེར་པོ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཨཱ་རོ་ལྀཀ་#ཅེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གཟུགས་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཤེགས་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱངས་ཏེ། བདེ་བ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་བཀོད་དེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་ཕྱོགས་བཅུ་ལ་གཟིགས་ཏེ་ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཟླ་བ་དང་པདྨའི་སྟེང་དུ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། འདིའི་རྩ་བའི་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་#པདྨ་བསྐུམ་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་སྐུ་#མདོག་དམར་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཡང་སླར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་པྲཛྙཱ་དྷྲྀཀ་ཅེས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་དུ་གཤེགས་ནས་ཕྲག་དོག་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱངས་ནས།

Following that, once again, the drop of bodhicitta completely transforms into the form of Ratnasambhava through the mode of the mantra Ratnadhṛk. He emanates and departs, purifying the realm of sentient beings who engage in pride, and establishes them in the world-realm of Ratnasambhava. Returning once more, he gazes toward the ten directions and is visualized as residing upon a six-spoked jewel atop a moon maṇḍala in the southern direction. His primary hand holds a wish-fulfilling gem, and he should be understood to be yellow in color. The remainder is as before. Following that, the drop of bodhicitta completely transforms into the form of Amitābha through the mode of the mantra Ārolik. He emanates and departs to the outside, purifying the realm of sentient beings who engage in desire, and establishes them in the world-realm of Sukhāvatī. Returning once more, he gazes toward the ten directions and is visualized as residing upon a lotus and moon in the western direction. One should meditate on him as red in color, with his two primary hands performing the gesture of opening a lotus. The remainder is as before. Following that, once again, the drop of bodhicitta completely transforms into the form of Amoghasiddhi through the mode of the mantra Prañjādhṛk. He emanates from that and departs to the outside, purifying the realm of sentient beings who engage in envy.

མེ་ཏོག་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་རབ་ཏུ་གནས་པར་མཛད་ནས་སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུར་གཟིགས་ནས་བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་མཚན་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། དེའི་རྩ་བའི་ཕྱག་གཡས་པ་ལ་རལ་གྲི་དང་སྐུ་མདོག་སྔོ་བསངས་#སུ་བསམ་པར་བྱ་ཞེས་ལྷག་མ་རྣམས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་འདོད་ཆགས་དང་། ། དམ་ཚིག་ནོར་བུའི་རིགས་དེ་བཞིན། ། དེ་དག་རིགས་ནི་ལྔ་ཉིད་དེ། ། འདོད་དང་གྲོལ་བ་རབ་སྒྲུབ་བྱེད། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་རྗེས་ལ་མོ་ཧ་ར་ཏི་ཞེས་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཐིག་ལེ་ལས་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མ་དེ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་ཏེ། བདག་ཏུ་གཏི་མུག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྦྱངས་ཏེ་#སའི་ཁམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཞིང་ལ་བཀོད་དེ། ། སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་མེའི་མཚམས་སུ་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དྭེ་ཥ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཐིག་ལེ་ལས་མཱ་མ་ཀཱི་དེ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་ལ་ཆུའི་ཁམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་#པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྦྱངས་ཏེ།

Having established himself in the buddhafield called Kusumita, he departs once more. Looking toward the ten directions, one should visualize him seated upon a solar maṇḍala marked with a variegated lotus and a variegated vajra in the northern direction. One should visualize his primary right hand holding a sword and his body as dark blue; the remaining details are as before. These should be understood as the five Tathāgatas, who are the very essence of the five aggregates, the five great elements, the five sense faculties, the five consciousnesses, and the five wisdoms of the purity of space. As it is said: "Hatred, delusion, and passion, likewise the samaya and jewel families—these are the five families themselves, which thoroughly accomplish desire and liberation." Following that, in order to generate Buddhalocanā herself from a drop that has completely transformed through the mantra moharati, she is emanated. Having purified the conceptualization of the self as delusion, those who are attached to the earth element are established in the realm of Vairocana. Having departed once more, one should visualize her seated upon a lotus and moon maṇḍala in the southeast. Following that, one generates Māmakī herself from a drop that has completely transformed through the mantra dveṣarati, and having purified the conceptualization of the self as pride in those attached to the water element, [she is established in the realm of Akṣobhya].

རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་དགོད་#དེ་སླར་ཡང་གཤེགས་ཤིང་བདེན་བྲལ་གྱི་མཚམས་སུ་པདྨ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་པར་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་རཱ་ག་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་གོས་དཀར་མོ་དེ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་དེ་ཕྱིར་སྤྲོས་ལ་མེའི་ཁམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྦྱངས་ཏེ། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་བཀོད་པར་བྱས་ལ། སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ་རླུང་གི་མཚམས་སུ་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། དེ་ནས་བཛྲ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཐིག་ལེ་ལས་ལྷ་མོ་སྒྲོལ་མ་དེ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་དེ་དེ་ཕྱིར་སྤྲོས་ལ་རླུང་གི་ཁམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇོམས་ཤིང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ཞིང་དུ་རྣམ་པར་དགོད་དེ་#སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་དབང་ལྡན་གྱི་མཚམས་སུ་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། རིགས་ཀྱི་བཙུན་མོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཞལ་དང་ཕྱག་དང་མཚོན་ཆ་དང་སྐུ་མདོག་དང་གནས་སྟབས་#གཙོ་བོ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ། ལྷའི་གཟུགས་ཅན་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་འདོད་ཀྱང་། ཁྱད་པར་དུ་ནི་མཱ་མ་ཀཱིའི་ཕྱག་མཚན་ནི་རྡོ་རྗེས་མཚན་པའི་ཨུཏྤ་ལའོ། ། ལྷ་མོ་སྒྲོལ་མའི་ཨུཏྤལ་སེར་པོའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། ཕྲིན་#ལས་བཞི་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ནང་གི་ཕོ་བྲང་གཅིག་གོ། །

One should visualize [the consort] being established in the realm of Ratnasambhava, and then returning to sit upon a lotus and sun maṇḍala in the southwest corner. Following that, through the complete transformation of the mantra rāgarati, one generates Pāṇḍaravāsinī herself; she is then emanated outward to purify the conceptualization of self-attachment in those who are fixated on the fire element, and is established in the realm of Amitābha. She returns once more and is visualized sitting upon a lotus and moon maṇḍala in the northwest corner. Then, through the complete transformation of the mantra vajrarati from the bindu, one generates the goddess Tārā herself; she is emanated outward to destroy the conceptualization of a self-view in those who are fixated on the wind element, and is established in the realm of Amoghasiddhi. She returns once more and is visualized sitting upon a lotus and moon maṇḍala in the northeast corner. These four consorts of the families hold faces, hands, implements, body colors, and postures identical to the four principal deities. Although they are divine forms adorned with all ornaments, the specific hand-implement of Māmakī is an utpala flower marked with a vajra, and that of the goddess Tārā is a yellow utpala. These should be understood as the very essence of the four emptinesses of liberation, the four immeasurables, the four activities, the four perfections, and the four means of gathering. This is the first, the inner palace.

དེའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྲུ་བཞི་པ་དེའི་ཟུར་བཞིའི་ནང་དུ། ཛཿཧཱུཾ་བཾ་ཧོཿ། #ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཐིག་ལེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བཞི་དེ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་ལ། ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྦྱངས་ཏེ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཞིང་ཁམས་སུ་བཀོད་པར་བྱས་ལ། སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཟུར་བཞིར་ཟླ་བ་རྣམས་ལ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཕྱག་གཡས་པའི་དང་པོ་རྣམས་ལ་མེ་ལོང་དང་རྒྱུད་མང་དང་དྲིའི་དུང་ཆོས་དང་བདུད་རྩི་ལྔས་གང་བའི་སྣོད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཐླིཾ་མམ་ས་བོན་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སའི་སྙིང་པོ་དང་བྱམས་པ་དག་གིས་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ལས་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ཏེ་དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གཤེགས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་#དབང་པོ་ལྷའི་མིག་ཏུ་བྱས་པ་དང་། # རྩ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲ་བ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དང་འདྲ་བར་བསྐྱེད་དེ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཞིང་ཁམས་སུ་རབ་ཏུ་བཀོད་ཅིང་སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་ཤར་གྱི་སྣམ་བུ་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བདག་པོ་ལ་འདུད་པར་བྱེད་ཅིང་གནས་པར་བསྒོམ་མོ། ། དེ་དག་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དཀར་པོ་དང་སེར་པོར་#སྐུ་མདོག་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྩ་བའི་ཕྱག་དང་པོའི་ཕྱག་#མཚན་ནི་རང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་#བཞིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་བྱམས་པའི་ཕྱག་དུ་ནཱ་#ག་གེ་སར་གྱི་ཤིང་གི་ཡལ་གའོ། །

Outside of that, within the four corners of the square, one should generate the four offering goddesses, such as Rūpavajrā and the rest, from the complete transformation of bindus in the manner of the mantras jaḥ hūṃ vaṃ hoḥ. Having emanated them outward, they purify the attachments to forms and so forth by means of the qualities of desire, and are then established in the buddha-fields of the lords of their respective families. One should then visualize them returning and residing upon moon disks at the four corners as before. One should meditate that in the first right hand of each of these, there is a mirror, a lute, a perfume conch, and a vessel filled with the five nectars. The remaining details should be understood to be the same as those of Locanā and the other [consorts]. From the seed syllables ṭhīṃ and maṃ, Kṣitigarbha and Maitreya are fully perfected. Emanating from the form of the bindus, they go outside of that and transform the eyes and other sense faculties of all sentient beings into the divine eye. They also generate the network of channels to be like the body of a Buddha. Having established them in the buddha-fields of the lords of their respective families and returned once more, one should meditate on them abiding on the eastern ledge, bowing to the moon disk of the lord. Their body colors should be understood as white and yellow, respectively, in sequence. The hand symbols in their first hands are like those of the lords of their respective families. However, in the hand of Maitreya, there is a branch of the nāgakesara tree.

དེའི་རྗེས་སུ་ཨོཾ་གཉིས་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་དུ་གཤེགས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣ་བ་དང་སྣའི་དབང་པོ་སྦྱངས་ཏེ་ལྷའི་དབང་པོར་བྱས་ལ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཞིང་ཁམས་སུ་གནས་པར་མཛད་ཅིང་སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ་ལྷའི་སྣམ་བུ་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བདག་པོ་ལ་འདུད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བཞུགས་#པར་བསམ་མོ། ། འདི་དག་གི་ཞལ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ལྷའི་#བདག་པོ་བཞིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་དང་། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་སེར་པོའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་#ཧཱུཾ་དང་ཨོཾ་ས་བོན་ལས་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་དེ་དག་ལས་བྱུང་#བ་འཇམ་དཔལ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་དུ་གཤེགས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་ལྕེ་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ལྷའི་རང་བཞིན་དུ་བྱས་ནས་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཞིང་ཁམས་སུ་རབ་ཏུ་བཀོད་དེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་ནུབ་ཀྱི་སྣམ་བུ་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་དུ་རང་གི་བདག་པོ་ལ་འདུད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བཞུགས་སོ། ། སྐུ་མདོག་ནི་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་སྟེ་ལྷག་མ་ནི་བདག་པོ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་སཾ་#དང་ཨོཾ་ས་བོན་དག་ལས་གྲུབ་པ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་དང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ་དེ་ཉིད་སྤྲོས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཚིགས་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱངས་ཏེ་ལྷའི་གཟུགས་སུ་བསྐྱེད་ལ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཞིང་ཁམས་སུ་རབ་ཏུ་བཀོད་དེ།

Following that, the two oṃs completely transform into the form of bindus, from which Vajrapāṇi and Ākāśagarbha are emanated. Having gone outside, they purify the ear and nose faculties of all sentient beings and establish them as deities. They then remain in the buddha-fields of the lords of their respective families, and returning once more, they are visualized as residing upon the lunar maṇḍalas on the divine tier, preceded by prostrations to their respective lords. Their faces and so forth are like those of the presiding deities; however, Vajrapāṇi is black and Ākāśagarbha is yellow. Following that, from the seed syllables hūṃ and oṃ, Mañjuśrī and Avalokiteśvara emerge from those bindu forms and are emanated. Having gone outside, they purify the tongue and mental faculties of sentient beings, transforming them into the nature of deities. They are then established in the buddha-fields of the lords of their respective families, and returning once more, they reside upon the two lunar maṇḍalas on the western tier, preceded by prostrations to their respective lords. Their body colors are red and white, while the rest is like the presiding deities. After that, Samantabhadra and Sarvanīvaraṇaviṣkambhin are emanated, formed from the seed syllables saṃ and oṃ. They purify the joints of the limbs and the body faculties of all sentient beings, generating them in the form of deities, and establish them in the buddha-fields of the lords of their respective families.

སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་བྱང་གི་སྣམ་བུར་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་བདག་པོ་ལ་འདུད་པ་མཛད་ཅིང་བཞུགས་སོ། ། སྐུ་མདོག་ནི་དམར་པོ་དང་ལྗང་གུ་དག་གོ། ། ལྷག་མ་ནི་བདག་པོ་བཞིན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་ལས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གསུངས་པའི་ས་བོན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདིར་#ཡང་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་སོ་སོར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཡ་མཱནྟ་#ཀྲྀཏ་ཅེས་བྱ་བའི་སྔགས་ལས་རྫོགས་པ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོ་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་དུ་གཤེགས་ནས་ཕུང་པོའི་བདུད་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་འཇིག་#ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མ་དད་པ་རྣམ་པར་བཅོམ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དད་པའི་དབང་པོ་ལ་ངེས་པར་བཀོད་དེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་ཤར་གྱི་སྒོར་པདྨ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། འདིའི་རྩ་བའི་ཕྱག་གཡས་པ་ལ་ཐོ་བའོ། ། སྐུ་མདོག་ནག་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་པྲཛྙཱནྟ་ཀྲྀཏ་ཅེས་བྱ་བའི་སྔགས་ལས་རྫོགས་པའི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་དུ་གཤེགས་ནས་འཆི་བདག་གི་བདུད་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་ལེ་ལོ་རྣམ་པར་འཇོམས་ཤིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་རྣམ་པར་དཀོད་#དེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་ལྷོའི་སྒོར་པདྨ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། རྩ་བའི་ཕྱག་གཡས་པས་དབྱུག་པ་བསྣམས་པའོ། ། སྐུ་མདོག་དཀར་པོའོ། ། ལྷག་མ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །

Returning once more, he sits upon a moon disc on the northern ledge, bowing to the Lord. His body color is red and green; the rest is as for the Lord. These eight bodhisattvas are to be understood from the seed syllables taught in the twelfth chapter during the stage of the complete transformation of the mahāmudrā. This will also be explained here, by the passage beginning, "Thus, the individual purifications of the paths of action are shown." Following that, from the mantra Yamāntakṛt, the perfected Yamāntaka himself is emanated. Having gone outside, he utterly destroys the māra of the aggregates, the obscurations of the afflictions, the view of the transitory collection, and lack of faith. He establishes all sentient beings in the faculty of faith. Returning once more, one should visualize him sitting upon a lotus and sun disc at the eastern gate. His primary right hand holds a hammer. His body color is black; the rest is as before. After that, from the mantra Prajñāntakṛt, the perfected Prajñāntakṛta himself is emanated. Having gone outside, he utterly destroys the māra of the Lord of Death, the obscurations of the knowable, the view of grasping at extremes, and laziness. He establishes all sentient beings in the faculty of diligence. Returning once more, one should visualize him sitting upon a lotus and sun disc at the southern gate. His primary right hand holds a staff. His body color is white; the rest is as before.

དེའི་འོག་ཏུ་པད་མཱནྟ་ཀྲྀཏ་#ཅེས་བྱ་བའི་སྔགས་ལས་གྲུབ་པ་པདྨ་མཐར་བྱེད་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་དུ་གཤེགས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྟ་བ་ལོག་པ་དང་བརྗེད་ངས་པ་རྣམ་པར་འཇོམས་ཤིང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དྲན་པའི་དབང་པོ་ལ་གནས་པར་བྱས་ནས། སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ་ནུབ་ཀྱི་སྒོར་པདྨ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་སོ། ། རྩ་བའི་ཕྱག་གཡས་པས་པདྨ་བསྣམས་པའོ། ། སྐུ་མདོག་དམར་པོའོ། ། ལྷག་མ་ནི་བདག་པོ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནས་བིགྷྣཱནྟ་#ཀྲྀཏ་ཅེས་བྱ་བའི་སྔགས་ལས་སྐྱེས་པ་བགེགས་མཐར་བྱེད་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ནས་ཕྱིར་#གཤེགས་ཏེ། ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་#སྒྲིབ་པ་དང་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། གཡེང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་འཇོམས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ལ་# སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་དགོད་#དེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོར་པདྨ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞུགས་སོ། ། རྩ་བའི་ཕྱག་གཡས་པས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྐུ་མདོག་མརྒད་ལྟ་བུ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཁྲོ་བོ་དེ་རྣམས་གཡས་བརྐྱང་པ་དང#་གཡོན་བརྐྱང་བ་དང་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པའི་སྟང་སྟབས་ཀྱིས་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་སྭཱ་ཧཱ་ཨཱཿཨོཾ་ཧཱུཾ་བྷྲཱུཾ་#ས་བོན་དྲུག་ལས་རྫོགས་པ་མི་གཡོ་མགོན་དང་། དབྱུག་སྔོན་ཅན་དང་། འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་། སྟོབས་པོ་ཆེ་དང་། གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་།

Following that, from the mantra Padmāntakṛt, Padmāntakṛt himself is emanated. Having gone outside, he utterly destroys the māra of the afflictions, the obscurations of karma, wrong views, and forgetfulness. He establishes the realm of sentient beings in the faculty of mindfulness, then returns and sits upon a lotus and sun maṇḍala at the western gate. His primary right hand holds a lotus, and his body is red in color. The rest is as for the Lord. Then, from the mantra Vighnāntakṛt, Vighnāntakṛt himself is emanated. Having gone outside, he utterly destroys the māra of the son of the gods, the ripening obscurations, the grasping at views as supreme, and distractions. He thoroughly establishes all sentient beings in the faculty of meditative concentration, then returns and sits upon a lotus and sun maṇḍala at the northern gate. His primary right hand holds a vajra, and his body is the color of emerald. The rest is as before. One should visualize these wrathful deities standing in the ālīḍha (right leg extended), pratyālīḍha (left leg extended), or sama (even) and viṣama (uneven) postures. Following that, from the six seed syllables Svāhā Āḥ Oṃ Hūṃ Bhrūṃ, Acala, Nīladaṇḍa, Takkirāja, Mahābala, and Sumbharāja are perfected.

གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྤྲོས་ནས་ཕྱིར་གཤེགས་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་#པའི་དྲི་མ་སྦྱངས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་སྒོའི་མཚམས་རྣམས་དང་། སྟེང་དང་འོག་དག་ཏུ་བཞུགས་པར་བསམ་མོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་མདོག་ནི་རང་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་ལ་ལ་འདོད་དོ། ། དྲུག་ཅར་སྐུ་མདོག་ནག་པོ་ཡིན་ཞེས་དཔལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་བཞེད་དོ། ། དེ་དག་གཡོན་བརྐྱང་པའི་སྟང་སྟབས་ཅན་ནོ། ། ཁྲོ་བོ་བཅུ་པོ་མིག་#གཡོ་ཞིང་ཟླུམ་པའི་སྨིན་མ་ཁམ་པ། ཤངས་ཟླུམ་#པ། དབུ་སྐྲ་འབར་ཞིང་གྱེན་དུ་བརྫེས་པ། ཞལ་གསུམ་པ། སྤྱན་གསུམ་པ། ཕྱག་དྲུག་པ། མིའུ་ཐུང་གི་རྣམ་པ་ཅན། མཆེ་བ་གཙིགས་ཤིང་ཚམ་ངམ་པ། ལྗགས་བསྒུལ་ཞིང་མེ་སྟག་འཕྲོ་བ་རིགས་ཀྱི་ཀླུ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྒྱན་#བྱས་པ། འཇིགས་པའི་གཟུགས་ཅན་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་རོ་ལངས་མ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་མ་དང་། གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་མ་#དང་། རལ་པ་གཅིག་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་སྣ་ཚོགས་མ་དང་། རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་མ་དང་། པདྨ་སྣ་ཚོགས་མ་དང་། ལས་སྣ་ཚོགས་མ་དང་། ས་འཛིན་མ་དང་། ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེ་མ་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་རྣམས་དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་དག་གིས་འཁྱུད་པར་བསམ་མོ། ། མི་གཡོ་མགོན་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོ་དྲུག་གི་རྩ་བའི་ཕྱག་གཡས་པའི་དང་པོ་རྣམས་ལ་ལྕགས་ཀྱུ་དང་། དབྱུག་པ་དང་། རྩེ་གསུམ་དང་། རལ་གྲི་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། འཁོར་ལོ་དག་ཤེས་པར་བྱའོ། །

Having emanated the Uṣṇīṣacakravartin as before and then returned, one should visualize that he purifies the stains of conceptualization of the six consciousnesses, such as the eye-consciousness, and causes the realms of sentient beings to possess the six perfections and attain the six superknowledges. Then, returning once more, he resides in the intermediate directions of the eastern gate and so forth, as well as above and below. Regarding their body colors, some maintain that they correspond to their respective families, while the venerable Nāgārjuna asserts that all six are black in color. They stand in the posture with the left leg extended. As for the ten wrathful deities: their eyes are moving and round, their eyebrows are tawny, and their noses are prominent. Their hair is blazing and bristling upward. They have three faces, three eyes, and six arms. They are of a dwarf-like form, baring their fangs and appearing fierce. Their tongues flicker, emitting sparks of fire, and they are adorned by the eight nāgas of their respective families. One should visualize them in their terrifying forms, embraced by their consorts—the wrathful queens Vajravetālī, Bhṛkuṭī, Aparājitā, Ekajaṭā, Vajraviśvā, Ratnaviśvā, Padmaviśvā, Karmaviśvā, Dharaṇīdhara, and Ākāśavajrī—in accordance with their respective natures. One should understand that the first right hands of the six wrathful deities, such as Acala and the others, hold an iron hook, a staff, a trident, a sword, a vajra, and a wheel, respectively.

ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་། ལྕགས་ཀྱུ་དབྱུག་པ་རྩེ་གསུམ་དང་། ། རལ་གྲི་རྡོ་རྗེ་འཁོར་ལོ་སྟེ། ། འདོད་པ་དབྱུག་སྔོན་མི་གཡོ་སྟོབས། ། སྟེང་འོག་གནོད་མཛེས་གཙུག་ཏོར་གྱིའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་འདི་ནི་ནང་#གི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྲུང་བའི་དོན་དང་། བགེགས་རྣམ་པར་འཇིགས་#པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུངས་སོ། ། ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་ལས་ཀྱང་། ། འགོག་པའི་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོ་ནི། ། སངས་རྒྱས་འཁོར་ལོ་ལ་བརྟེན་པས། ། ཏིང་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་རྣམས། ། རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོས་ལས་འགྲུབ་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་བལྟས་ཏེ། གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡི་གེ་སྭཱ་ལས་བྱུང་བའི་བཻ་ཌཱུརྱ་དང་པདྨ་རཱ་ག་དང་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི་#ནོར་བུའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐས་#ཀྱི་རིམ་པ་ཅན་ཆུ་དངས་པའི་#ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་གསེར་གྱི་པདྨ་ཅན་གྱི་རྫིང་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བཻ་ཌཱུརྱའི་སྡོང་པོ་ཅན་གསེར་བཙོ་#མའི་ཁ་དོག་དང་#ལྡན་པའི་པདྨའི་ལྟེ་བ་ལ་བཞུགས་པ་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། །

The remaining [details] are as before. Furthermore, the Explanatory Tantra states: "The hook, the staff, the trident, The sword, the vajra, and the wheel— These belong to Kāmarāja, Nīladaṇḍa, Acala, and Bala, And to the upper and lower [deities], Sumbharāja and Uṣṇīṣa." This protection wheel was taught by the Blessed One as a maṇḍala of the wrathful kings in order to protect the meditative absorption of the internal tathāgatas, goddesses, and bodhisattvas who have entered into union, and to utterly destroy obstructing spirits. As it is said in the thirteenth chapter: "The wrathful deities of the vajra of cessation, Relying upon the wheel of the buddhas, Through the vajras of meditative absorption and wisdom, The activities are accomplished by the wrathful vajras." Thus, having visualized the maṇḍala circle of the thirty-two deities as fully established, one should contemplate the following: outside the celestial palace, there are ponds with golden lotuses growing in clear water, featuring staircases emanated from the syllable Svā and composed of various jewels such as lapis lazuli, rubies, and sapphires. Likewise, there are tathāgatas seated upon the centers of lotuses with stalks of lapis lazuli and the color of refined gold, who have entered into meditative concentration.

དེའི་ཡང་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་#འདུ་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བར་ཀྲྀཥྞ་ས་ལེའི་#པགས་པའི་གདན་ལ་བཞུགས་པའི་རང་སངས་རྒྱས་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་མཐའ་ཡས་པས་མཛེས་པའོ། ། དེའི་ཡང་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་བ་དན་དང་#གཡེར་ཀ་དང་རྭ་དུང་དང་རྫ་རྔ་དང་རྔ་ཟླུམ་དང་པི་ཝང་དང་གླིང་བུ་དང་#རྒྱུད་མང་དང་ཆལ་ཅུང་པི་རིལ་དང་། ཏམ་བུ་ར་དང་རྐེད་ཕྲན་ལ་སོགས་པ་#རོལ་ཆ་སྣ་ཚོགས་པ་འཛིན་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའོ། ། དེའི་ཡང་ཕྱི་རོལ་དུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ནི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་ལ་ཁ་དོག་སེར་པོ་དང་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མཆེ་བ་དྲུག་པ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་དང་། རྟ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཁ་དོག་ལྗང་གུ་དང་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ལོ་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་སྔོ་བསངས་མ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་རྩིབས་དྲུག་པ་ཁ་དོག་སེར་པོ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མདོག་དམར་པོ་མཛོད་མི་ཟད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་#། དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མདུང་དང་རལ་གྲི་འཛིན་ཞིང་ཁ་དོག་ནག་པོ་གོ་ཆ་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ལྷའི་གནས་རིས་དྲུག་གི་ལྷའི་བུ་མོ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་བཅས་པ་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་པར་བསམ་མོ། ། དེའི་ཡང་ཕྱི་རོལ་དུ་གནོད་སྦྱིན་དང་། སྲིན་པོ་དང་། འབྱུང་པོ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། ཤ་ཟ་དང་། གྲུལ་བུམ་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་། མཁའ་འགྲོ་མ་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་དང་། མི་དང་། མི་མ་ཡིན་#དང་།

Beyond that, at the bases of various trees such as the Parijata, which are endowed with an abundance of flowers and fruit, sit Pratyekabuddhas and Arhats upon seats of black antelope skin, beautifying the scene in infinite numbers. Beyond that, it is adorned by goddesses holding various musical instruments, such as parasols, victory banners, flags, small bells, conch shells, clay drums, kettledrums, lutes, flutes, harps, cymbals, tamburas, and waist-drums. Beyond that, one should visualize the seven precious jewels: the eight-spoked wheel, yellow in color; the elephant jewel, white in color with six tusks; the horse jewel, green in color; the woman jewel, sixteen years of age, dark-complexioned, and endowed with moral discipline; the wish-fulfilling gem jewel, yellow in color and six-sided; the householder jewel, red in color and possessing inexhaustible treasuries; and the general jewel, black in color, wearing armor and holding a spear and a sword. Beyond that, one should imagine the various celestial maidens of the six classes of gods, holding various offering substances. Beyond that, there are yakṣas, rākṣasas, bhūtas, pretas, piśācas, kumbhāṇḍas, apasmāras, ḍākinīs, gandharvas, asuras, garuḍas, kinnaras, mahoragas, humans, and non-humans.

རྐང་མེད་དང་། རྐང་གཉིས་པ་#དང་། རྐང་བཞི་པ་#དང་། རྐང་མང་བ་རྣམས་སྟེང་དུ་ལག་པ་ཚོལ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཀི་ལི་ཀི་#ལིའི་སྒྲ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བའོ། ། གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་ས་འོག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡི་གེ་ཧཱ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ་བསམ་མོ། ། སྟེང་དུ་ཡང་བ་དན་དང་གཡེར་ཁ་རྣམས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སླེབས་#པར་བསམ་མོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་མཐོང་ནས་དབུས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་#རྒྱའི་ནང་དུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འདོད་པའི་དབང་གིས་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འོད་ཟེར་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པས་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དབང་བསྐུར་བའི་དོན་དུ་འགུགས་ཤིང་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་དབང་བསྐུར་བས་#བདག་ལ་དབང་བསྐུར་བ་#མཛོད་ཅིག་པའོ། ། གསོལ་བ་བཏབ་པ་གསན་མ་ཐག་ཏུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་#བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྲོ་བོ་#འཁོར་དང་བཅས་པ་གསེར་གྱི་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་པ་ཐོགས་པ་དང་། ལ་ལ་ནི་རོལ་ཆ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒྲས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་རྣམས་ཁྱབ་པར་བྱས་ལ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལག་ན་ཐོགས་པ་དང་། ལ་ལ་ཡང་བདུད་རྩི་ལྔས་བཀང་བའི་སྣོད་འཛིན་པ།

It is surrounded by those without feet, those with two feet, those with four feet, and those with many feet, who, striving to reach upward with their hands, utter the sound "kili kili." Below the celestial palace, one should visualize a crossed vajra (viśvavajra) arising from the complete transformation of the syllable HĀ, pervading as far as the seven underworlds. Above, one should visualize banners and bells reaching as far as the peak of existence (bhavāgra). Having seen such a maṇḍala wheel, the yogin, who has become the central lord, should—as before—within the mudrā of the source of phenomena (dharmodaya) of Sparśavajrā, upon a variegated lotus and moon maṇḍala, enter the secret vajra through the power of the desire for great bliss. From the pores of his skin, light rays in the form of hooks emerge and summon the Tathāgatas residing in the ten directions for the purpose of conferring empowerment. He should then make this supplication: "O Blessed Tathāgatas, please confer the unsurpassed empowerment upon me!" As soon as they hear this supplication, the Blessed Tathāgatas, goddesses, and Bodhisattvas, together with their retinues of wrathful deities, hold various golden flowers. Some fill the quarters of the directions with the sounds of various musical instruments, while others hold the five types of offerings in their hands, and some hold vessels filled with the five nectars (pañcāmṛta).

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཁ་ཅིག་དྲི་བཟང་པོའི་ཆུས་བཀང་བའི་རིན་པོ་ཆེའི་བུམ་པ་ཐོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་བསྟོད་པའི་ཚིག་རྣམས་བརྗོད་#པ་ལ་བརྩོན་པ། གཞན་དག་ཀྱང་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ། ལ་ལ་ནི་རྡོ་རྗེའི་གླུ་ལེན་པ། ལ་ལ་ནི་གར་བྱེད་ཅིང་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནས་གཤེགས་ཤིང་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་བདག་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་དབང་བསྐུར་བ་མཛད་པར་བསམ་མོ། ། དེའི་དུས་སུ་ཡང་སྔགས་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྗོད་#པར་མཛད་དེ། ཇི་ལྟར་བལྟམས་#པ་ཙམ་གྱིས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་ཀུན་དབང་བསྐུར་བ། ། ལྷ་ཡི་ཆུ་ནི་དག་པ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་ཁྱོད་ལ་དབང་བསྐུར་རོ། ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་བྷི་ཥེ་ཀ་#ས་མ་ཡ་#ཤྲཱི་ཡེ་ཧཱུཾ། #དབང་བསྐུར་མ་ཐག་ཏུ་དབུས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཅོད་པན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞི་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཉིད་དོ། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་#ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། སའི་སྙིང་པོ་དང་བྱམས་པ་དག་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཉིད་དོ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དག་ལ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནམ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། འཇམ་དཔལ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ལ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་དང་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སེལ་བ་ལ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའོ། །

Likewise, some hold precious vases filled with fragrant water and are intent on reciting words of praise; others recite verses of auspiciousness; some sing vajra songs; and some dance, descending from the expanse of space and facing the practitioner. One should visualize that the lord of the maṇḍala circle, together with his retinue, performs the empowerment. At that time, one should also recite mantras and verses: "Just as at the very moment of birth, All the Tathāgatas were empowered With the pure water of the gods, So too am I empowered for you." OṂ SARVA-TATHĀGATA-ABHIṢEKASAMAYA-ŚRĪYE HŪṂ. Immediately upon being empowered, Vajradhara appears as the crown ornament of the central lord. Vajradhara himself appears upon the four Tathāgatas, Vairocana and the others. Locanā and the other four are Vairocana, Ratnasambhava, Amitābha, and Amoghasiddhi. The same applies to Rūpavajrā and the others. Kṣitigarbha and Maitreya are Vairocana himself. Vajrapāṇi and Ākāśagarbha are Ratnasambhava or Akṣobhya. Mañjuśrī and Avalokiteśvara are Amitābha. Samantabhadra and Sarvanīvaraṇaviṣkambhin are Amoghasiddhi. Yamāntaka and the other four are Vairocana and the others.

འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའམ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཁྲོ་བོ་ཞེ་སྡང་གནས་ལས་འབྱུང་། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་རོ་ལངས་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཁོ་ནའོ། ། རྒྱས་གདབ་པ་དེ་རང་གི་རིགས་རྣལ་འབྱོར་པས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རྒྱས་གདབ་པས་ནི་ལྷར་འགྲུབ་དང་། ། རིགས་ལའང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ། ། རིགས་འཆོལ་བ་ཡི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། དངོས་གྲུབ་མེད་ཅིང་སྒྲུབ་པའང་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདིར་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་# བསྐུར་བས་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་རྣམས་བཀུག་ལ་ཞལ་དུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་གདུགས་ཞེས་བྱ་བའི་རྩའི་དབུས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་#གཟུགས་སུ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་རིམ་གྱིས་སྤྲོས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱིས་བདག་ཉིད་དང་། དབང་བསྐུར་བ་རྒྱས་གདབ་པའི་བར་#ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ལ། ཕན་ཚུན་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ཞུ་བའི་#བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་པདྨའི་ནང་ནས་ཕྱུང་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བར་#བསམ་མོ། ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ནང་གི་མཆོད་པ་དང་གསང་བའི་མཆོད་པ་ལ་བརྩོན་པ། གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་དང་།

For the four [deities] such as Rāgarāja and the rest, [the seal] is Vairocana and so forth, or Akṣobhya. As it is said: "The wrathful ones arise from the locus of hatred." For Vajravettālī and the others, it is Yamāntaka alone. The yogin should recollect that very seal of sealing. As it is said: "Through sealing, the deity is accomplished and the family is blessed; through the practice of a confused family, there is neither siddhi nor accomplishment." Here, by the conferral of the irreversible empowerment, one attains the eighth bhūmi, up to what is called the transformation of the ālayavijñāna. Following that, one should summon the hosts of Tathāgatas residing in the ten directions according to the previously explained sequence and cause them to enter the mouth. From the center of the channel called the "parasol of desire," the maṇḍala wheel consisting of the thirty-two deities is gradually emanated in the form of bodhicitta within the source of phenomena (dharmodaya) of Sparśavajrā. Having thoroughly performed the process up to the sealing of the empowerment as before, through their mutual union, the melted bodhicitta is transformed, and the offering goddesses are emitted from within the lotus. One should visualize them circling around the gates of the maṇḍala. These [goddesses] are also diligent in the five types of offerings, the inner offering, and the secret offering, [holding] parasols, victory banners, and streamers.

རྔ་ཡབ་ལ་སོགས་པ་ཐོགས་ཤིང་ཕྱག་འཚལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་པུས་མོ་གཡས་པ་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ། དབུས་ཀྱི་བདག་པོ་ནས་བརྩམ་ཞིང་སྒོ་བ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་རང་གི་བདག་ཉིད་མཆོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རིམ་པ་ནི་མེ་ཏོག་མས་མེ་ཏོག་དབུལ་བའི་དུས་སུ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པུཥྤེ་པཱུ་#ཛ་མེ་གྷ་ས་མུ་དྲ་སྥ་ར་ཎ་ས་མ་ཡ་ཤྲི་#ཡེ་ཧཱུཾ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་དྷཱུཔྤེ་#པཱུ་ཛ་མེ་གྷ་ས་མུ་དྲ་སྥ་ར་ཎ་ས་མ་ཡ་ཤྲི་#ཡེ་ཧཱུཾ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་#ཚོགས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། མཆོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འོད་ཟེར་གྱི་ལྕགས་ཀྱུས་བཀུག་ལ་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་སྙིང་གར་འཇུག་པར་བྱ་ཞེས་མཆོད་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྤྲོས་ཏེ་སྙན་པའི་སྐད་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་མོའི་ཚོགས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་བསྟོད་པར་བསམས་ཏེ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྟུ་ཏི་#པཱུ་ཛ་མེ་གྷ་ས་མུ་དྲ་སྥ་ར་ཎ་ས་མ་ཡ་ཤྲི་#ཡེ་ཧཱུཾ། ཞེས་འདི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ། ། ད་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཐམས་ཅད་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རིམ་པ་ནི་རེ་ཞིག་དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་ནང་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ན་རའི་སྣ་དང་འདྲ་བའི་པདྨའི་སྣའི་རྩེ་མོར་ཡུངས་ཀར་ཕྲ་བ་ཙམ་གྱི་ཚོད་ཐིག་ལེར་བསྒོམས་ལ།

Preceded by prostrations while holding the fly-whisk and other implements, one should place the right knee on the ground and perform the self-offering, beginning from the central lord and extending to the gatekeepers. Regarding the sequence: at the time of offering flowers, the goddess Puṣpā offers flowers with the mantra: OṂ SARVA-TATHĀGATA PUṢPE PŪJA MEGHA SAMUDRA SPHARAṆA SAMAYA ŚRĪYE HŪṂ. Likewise, one should recite the collection of mantras beginning with: OṂ SARVA-TATHĀGATA DHŪPE PŪJA MEGHA SAMUDRA SPHARAṆA SAMAYA ŚRĪYE HŪṂ. When the offerings are complete, as before, one should summon them with the hook of light rays and cause the offering goddesses to enter the heart; such is the sequence of the offerings. Similarly, having emanated them, one should imagine the hosts of goddesses praising one’s own maṇḍala with melodious voices, reciting: OṂ SARVA-TATHĀGATA STUTI PŪJA MEGHA SAMUDRA SPHARAṆA SAMAYA ŚRĪYE HŪṂ. This is the samādhi of the Supreme Victor of the Maṇḍala and the saṃbhogakāya. Now, in order to purify everything through the samādhi of the Supreme Victor of Activity, one should begin. As for its sequence: first, the yogin should meditate on the subtle yoga. Within the dharmodaya mudrā of Sparśavajrā, the yogin of the Great Vajradhara, having abandoned all conceptualizations of the maṇḍala without exception, should meditate on a drop the size of a minute mustard seed at the tip of the nose, which is like the tip of a goat’s nose.

དེའི་དབུས་སུ་བདག་ཉིད་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བཅས་པའམ་གསང་བ་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། དེ་སྲིད་གནས་པའི་#ཇི་སྲིད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་པའི་བར་རོ། ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་རྟགས་ནི་གམ་ན་གནས་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཟུང་བར་མི་ནུས་པ་དང་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གསང་བའི་རྔ་དང་རྭ་དུང་དང་། འབྲུག་སྒྲའམ་ཡན་ལག་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་རོལ་མོ་བྱེད་པའི་རེག་པའམ་ཤིན་ཏུ་སྲ་བའི་བྲག་དང་། གནམ་ལྕགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་#ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་མཐའ་ལ་གནས་པའི་སེམས་དབང་དུ་འགྱུར་ཞེས་གཞན་ནས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བརྟན་པའི་རྟགས་མཐོང་ནས་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དང་པོ་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་དེ་གསལ་བར་གྱུར་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རྣམས་སྤྲོ་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་དུ་མ་སྤྲོས་ཏེ། སླར་ཡང་ཐིག་ལེ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཙ་ན་ཀའི་འབྲུའི་ཚོད་ཙམ་#ཨནྡྲ་ནཱི་ལའི་མདོག་ཅན་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་ནང་དུ་ཕྲ་བའི་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ#། དེའི་ཆང་ཟུངས་ཀྱི་ནང་དུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་བསྒོམས་ཏེ#།

In the center of that, one should clearly visualize oneself together with the thirty-two deities, or the great maṇḍala of the five secrets, for as long as the mind remains one-pointed. The sign of one-pointedness is the inability to perceive characteristics such as the sounds of nearby objects. When a yogi has reached such a state, even extremely secret drums and horns, the roar of thunder, the touch of music performed by those with the most excellent limbs, or even very hard rocks, meteoric iron, and the like, cannot cause the mind to fall from one-pointedness, because of possessing the subtle yoga. As it is said elsewhere: "The mind that abides at the limit of the extremely minute or the extremely vast becomes mastered." Having seen such signs of stability, one should then radiate. First, when the mass of five-colored light rays becomes clear, one should radiate the seed syllables of Vairocana and the others, followed by the signs such as the wheels that have been transformed from them. From those, one should again emanate numerous forms of the Tathāgatas and cause them to re-enter that very bindu; this is the subtle yoga of the Great Vajradhara yogi. The yogi of Dveṣavajra should visualize a subtle vajra the size of a chickpea and the color of sapphire within the mudrā of the source of phenomena (dharmodaya). Within its prong, one should visualize oneself as before.

བརྟན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྡོ་རྗེའི་རིགས་རྣམས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་རིགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། སྐུའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ཡུངས་#ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚོད་ཙམ་འཁོར་ལོའི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་དུ་བསྒོམས་ཏེ། དེའི་ལྟེ་བ་ལ་བདག་ཉིད་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསམས་ཏེ་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་མཐོང་ནས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་རྣམས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་ཙ་ན་ཀའི་འབྲུའི་ཚོད་#ཙམ་པདྨ་དམར་པོ་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ#། དེའི་ལྟེ་བ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བཀོད་དེ། བརྟན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་བྱུང་བ་ན་གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་ལྷ་རྣམས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཟུར་དྲུག་པ་མདོག་སེར་པོ་ཙ་ན་ཀའི་འབྲུའི་ཚོད་#དམ་ནས་འབྲུའི་ཚོད་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་བརྟགས་#ལ། དེའི་དབུས་སུ་བདག་ཉིད་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསམས་ཏེ། བརྟན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་རྙེད་ནས་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དམ་ཚིག་གི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚོད་ཙམ་གྱི་རལ་གྲི་ལ་དམིགས་ཏེ། དེའི་ཆང་ཟུངས་ཀྱི་ནང་དུ་སྔ་མ་བཞིན་བདག་ཉིད་བསམས་ཏེ།

Preceded by the vision of the signs of stabilization, one should emanate and reabsorb the vajra families; this is the subtle yoga of the yogi of the [Vajra] Family. The yogi of the Vajra Body should meditate on the very sign of the wheel, the size of a white mustard seed, and visualize himself at its hub as before. Having seen the signs of stabilization, he should emanate and reabsorb the Vajra Bodies; this is the subtle yoga of the yogi of the Vajra Body. Likewise, the yogi of the Vajra Speech should visualize a red lotus the size of a chickpea within the source of phenomena (dharmodaya), and arrange himself at its hub as before. When the signs of stabilization arise, he should emanate and reabsorb the deities of the Vajra Speech; this is the subtle yoga of the yogi of the Vajra Speech. Following that, the yogi of Ratnasambhava should visualize yellow, six-sided jewels the size of a chickpea or a barley grain, and visualize himself in their center as before. Having attained the signs of stabilization, he should emanate and reabsorb the deities of the Jewel Family; this is the subtle yoga of the yogi of the Jewel Family. Following that, the yogi of the Samaya Vajra should focus on a sword the size of a white mustard seed within the source of phenomena, and visualize himself within its hilt as before.

བརྟན་པའི་མཚན་མ་བྱུང་བ་ན་དམ་ཚིག་གི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་དམ་ཚིག་གི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཡང་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་བཟླས་བརྗོད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་དང་པོར་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་པདྨའི་ལྟེ་བར་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྙིང་པོའམ་ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཁ་གྱེན་དུ་ལྟ་#བ། ཤེལ་གྱི་ཕྲེང་བ་ལྟ་བུ་འོད་དང་བ་དེའི་ནང་ན་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་མདོག་དམར་པོ་སྐུད་པ་ལྟ་བུས་བརྒྱུས་པ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀ་ནས་བྱུང་ཞིང་ཁའི་ལམ་ནས་ངེས་པར་སྤྲོས་ཏེ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་སྙིང་གར་ཕྱིན་ནས་དེ་ལས་ཀྱང་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་ཁ་ནས་ངེས་པར་བྱུང་སྟེ། དམ་ཚིག་གི་ལྷ་མོའི་ཁ་ནས་ཞུགས་ཏེ་དེ་ལས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཁ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཐུགས་ཀར་ཐིམ་ནས་དེ་ལས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱར་ཕྱིན་ཏེ། དེ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་ནས་དམ་ཚིག་གི་ལྷ་མོའི་པདྨར་ཕྱིན་ཞིང་དེ་ལས་ཀྱང་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་རྡོ་རྗེར་ཞུགས་ནས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་རྡོ་རྗེ་ནས་དེའི་ཐུགས་ཀར་ཕྱིན་ཅིང་ཐུགས་ཀ་དེ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་#ཡང་དང་ཡང་དུ་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཡོངས་སུ་འཁོར་བར་བསམ་པར་བྱའོ། །

When the signs of stability have arisen, one should emanate and reabsorb the deities of the samaya-vajra family; this is the subtle yoga of the yogi of the samaya-vajra family. Regarding the completion stage yogi as well, the subtle yoga will be explained below; thus, the stages of meditation for the subtle yoga have been taught. Next, the recitation will be explained. First, at the center of the lotus in the heart of the wisdom-being (jñānasattva), upon a lotus and moon maṇḍala, one should visualize the essence or near-essence mantra of Mahāvajradhara or any other deity, facing upward, clear and luminous like a crystal rosary. Within that, the prāṇa and āyāma, red in color like a thread, are strung together. Emanating from the heart of the wisdom-being, it issues forth from the mouth, reaches the heart of the samaya-being, and then issues forth from the mouth of the samaya-being. It enters the mouth of the samaya-goddess, then from her mouth it enters the mouth of the wisdom-goddess, dissolves into her heart, and from there proceeds to the mudrā of the source of phenomena (dharmodaya) of that very deity. Emanating from there, it enters the lotus of the samaya-goddess, then enters the vajra of the samaya-being, proceeds from the vajra of the wisdom-being to his heart, and should remain in that very heart. In this manner, one should imagine the mantra rosary circling repeatedly like a string of pearls.

ཁ་ཅིག་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ངེས་པར་#བྱུང་ཞིང་སླར་ཡང་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་བྱུང་སྟེ། དམ་ཚིག་སེམས་མའི་པདྨར་ཞུགས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་སེམས་མའི་པདྨའི་སྒོ་ནས་དེའི་ཐུགས་ཀ་དང་ཁ་ལ་ཕྱིན་ཏེ། དེ་ལས་ཀྱང་དམ་ཚིག་སེམས་མའི་ཁ་ནས་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་ཁ་ལ་ཕྱིན་ཏེ། དེ་ལས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཁར་ཞུགས་ཤིང་དེའི་ཐུགས་ཀར་ཕྱིན་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ། ། སྟེང་དང་འོག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་ཞེ་སྡང་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབྱེ་བས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཞེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཟླས་པ་འདི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བཟླ་བར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀར་ཟླ་བ་དང་འཁོར་ལོའི་སྟེང་དུ་ཛི་ན་ཛིཀ་ཅེས་བྱ་བའི་སྔགས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཀོད་ལ། དེ་ཉིད་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་བཟླ་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རིན་པོ་ཆེ་དང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀར་#པདྨ་དང་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་རང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་སུ་རཏྣ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བའི་སྔགས་རྣམས་རྣམ་པར་བཀོད་ལ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་སོ་སོར་བཟླ་བར་བྱའོ་ཞེས་རིགས་དྲུག་གི་དབྱེ་བས་དམ་ཚིག་གི་བཟླས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་བཟླས་བརྗོད་བྱས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་སྤྲོ་བ་དང་།

Some [hold that] the wisdom being (jñānasattva) emerges from the vajra path and then again emerges from the vajra path of the commitment being (samayasattva). It enters the lotus of the commitment female being (samayasattvī) and passes through the lotus opening of the wisdom female being (jñānasattvī) into her heart and mouth. From there, it passes from the mouth of the commitment female being into the mouth of the commitment male being, and from there enters the mouth of the wisdom male being and reaches his heart, where it should remain. The distinction between the upper and lower [paths] should be understood through the division of the yogins of hatred and desire. Thus, this recitation of the Great Vajradhara should be performed by the yogin of Vajrasattva, the very essence of the accumulation of wisdom. The yogin of Vairocana should also place the mantra Jinajik upon a moon and wheel in the heart of the wisdom being, just as before, and recite it through the sequence of emanation and reabsorption like a string of pearls. Likewise, the yogins of Ratnasambhava, Amitābha, and Amoghasiddhi should place their respective family symbols—resting upon a lotus and moon in the hearts of their respective wisdom beings—with the mantras Ratnadhr̥k and so forth, and recite them individually through the sequence of emanation and reabsorption. Thus, the commitment recitation is taught according to the division of the six families. Having thus performed the recitation of the central principal deity, one should also emanate [the mantras] for the deities of the maṇḍala according to the previously explained sequence.

བསྡུ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྔགས་བཟླས་བརྗོད་བྱའོ། ། རྟག་ཏུ་བཟླས་པའི་དུས་སུ་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ལ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དམ་དེའི་ཕྱེད་དམ་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱེད་བཟླས་པར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལན་བདུན་ནམ་གསུམ་མམ་རེ་རེ་བཟླས་པར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བའི་དུས་དང་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་གའི་དུས་སུ་བཟླས་པ་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འཁོར་ལོ་ཅན་ལ་འབུམ་བཟླ་ཞིང་། ། རང་འདོད་ལྷ་ཡི་འབུམ་དེ་བཞིན། ། གཞན་དག་ལ་ནི་ཁྲི་ཕྲག་གཅིག། སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་འདི་བཤད་དོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཟླས་#པ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་#བཟླས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀ་ནས་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ལ་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམ་པར་བཀོད་དེ། དེ་ལས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་བྱ་ཞིང་ཇི་སྲིད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་ཚིག་གི་བཟླས་པའི་རྣམ་པའོ། ། ངག་གི་བཟླས་བརྗོད་གཉིས་པའི་རིམ་པ་ནི་ལག་པ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་དག་ལ་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བསྒོམས་ཏེ། དེ་དག་གི་སྟེང་དུ་དབྱངས་དང་གསལ་བྱའི་ཡི་གེ་ཕྲེང་བ་གཉིས་པོ་དགོད་དེ། ཨོྃ་#ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱག་མཚན་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལག་པ་གཡས་པའི་སོར་མོར་གྱུར་པ་དང་།

One should perform the mantra recitation preceded by the withdrawal [of the deities]. At the time of constant recitation, one should recite one hundred and eight, or half of that, or half of that again, for the central principal deity. For the deities of the maṇḍala, one should also recite seven, three, or once each. At the time of drawing the maṇḍala, during the consecration, and at the time of the fire offering ritual, that very recitation is to be performed with particular distinction. As it is said: "One should recite one hundred thousand for the Wheel-Holder (Cakrin), and likewise one hundred thousand for one's own chosen deity; for others, ten thousand—this is explained as the preliminary service (pūrvasevā)." Alternatively, it is as explained for the recitation of the Great Vajradhara. However, regarding the mantra recitation of Vairocana and the others, one should arrange the letters of their respective dharmas upon the symbols—the wheel and so forth—upon a lotus and moon disc at the heart of the wisdom being (jñānasattva). From that, one should emanate and withdraw circles of light rays as before, and remain in that state for as long as the mind becomes one-pointed; this is the manner of the samaya recitation. As for the second stage of verbal recitation: one meditates on the right and left hands as moon and sun maṇḍalas, transformed from the vowels and consonants. Upon these, one places two garlands of the letters of the vowels and consonants. Then, from the hand symbols produced by the transformation of seed syllables such as Oṃ, Vairocana and the others are generated and placed upon the fingers of the right hand.

དེ་བཞིན་དུ་ལཾ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རང་རང་གི་མཚན་མ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་རིགས་ཀྱི་བཙུན་མོ་རྣམས་ལག་པ་གཡོན་པའི་སོར་མོ་ལ་དགོད་དེ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་#ལ་དམིགས་ཏེ་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བགྲང་ཕྲེང་བླངས་ལ། དལ་བ་དང་མྱུར་བ་སྤངས་པའི་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རླུང་རྒྱུ་བའི་ཚོད་དུ་དབུས་མ་ཞི་བའི་རང་བཞིན་དུ་བཟླས་བརྗོད་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་གདན་བཞི་ལས་ཀྱང་། གྲངས་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི། ། བགྲང་ཕྲེང་ཡང་དག་བསྟེན་པར་བྱ། ། ཤེལ་དང་དུང་དང་མུ་ཏིག་དང་། ། དེ་བཞིན་དཀར་པོ་ཁམས་ལས་#བྱུང་། ། ཞི་བ་ཡི་ནི་ལས་རྣམས་ལ། ། ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་#གཟུང་བར་བྱ། ། དངུལ་དང་གསེར་དང་ཟངས་དག་ནི། ། རྒྱས་པ་ལ་ནི་རྒྱལ་བས་གསུངས། ། དབང་ལ་གུར་ཀུམ་གླ་རྩི་དང་། ། བཞི་མཉམ་རང་བཞིན་#ཤེས་པར་བྱ། ། དགུག་པ་ལ་ནི་རུ་དྲཱཀྵ#། ། སྡང་བ་ལ་སོགས་གླང་པོའི་རུས། ། རྩ་བའི་སྔགས་ཀྱི་#བཟླས་བརྗོད་ལ། ། མི་རུས་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད། ། ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། བོ་དྷེ་ཙེ་#ཡི་ཕྲེང་བར་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་#བཟླས་བརྗོད་ཀྱི་ཆོ་གའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ཡང་ཕྲ་མོའི་#རྣལ་འབྱོར་དང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་དག། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་དུས་སུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་དམ་ཚིག་གི་བཟླས་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་#རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ལུང་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །

Likewise, one should place the consorts of the families—Locanā and the others—who arise from their respective symbols transformed from seed-syllables such as laṃ, upon the fingers of the left hand. Focusing on one-pointedness of mind, one should take up a rosary made of crystal or similar materials and perform the recitation in a peaceful manner through the central channel, at a pace that avoids both slowness and haste, in accordance with the movement of the vital winds (prāṇa) and the effort (āyāma). As it is said in the Catuḥpīṭha: "One should properly employ a rosary when engaging in the counting of recitations. For peaceful activities, the wise should use those made of crystal, conch, pearl, or other white substances. For enriching activities, the Victorious One has taught the use of silver, gold, and copper. For magnetizing, one should know the nature of saffron, musk, and the four equal parts. For summoning, use rudrākṣa; for hostile acts and the like, use elephant bone. For the recitation of the root mantra, human bone is desired. To accomplish all activities, a rosary of bodhi-seed is preferred." This concludes the ritual for recitation in the generation stage (utpattikrama). Regarding the yoga of the completion stage (niṣpannakrama), the subtle yoga and the vajra recitation will be explained at the time of establishing the stages of vajra recitation. When performing the benefit of all sentient beings through the subtle yoga and the samaya recitation, the Tathāgatas grant prophecies to the yogi.

དུས་དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་#བ་དང་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་སྦྱིན་སྲེག་དང་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་དང་། སློབ་མ་ལྷག་པར་གནས་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་བལྟས་ཏེ། བྱ་བ་བྱས་པ་བྱེད་པ་རྫོགས་པ་བདག་ཡིན་ཞེས་བདག་རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅིང་སྤྲོས་པ་འདི་#ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བསམས་ཏེ#། དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་མར་གྱི་བུམ་པ་ཐིམ་པ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་བསམ་པར་བྱ#། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས་ཀྱང་། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། སྙོམས་པར་ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་#འོད་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེའི་དཔལ་དེས་རེག་པས་ཀུན་ཏུ་བཟང་ཞིང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་#ཞེས་ཡང་དག་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་འདི་རྡོ་རྗེའི་ཆུའི་བུམ་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་བཙུན་མོ་བཞི་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཐིམ་པར་མཐོང་ནས་གཞན་གྱི་དོན་མེད་པས་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་།

From that time forward, the yogi will become a fit vessel for the rituals of drawing the maṇḍala, consecration, fire offerings, and offerings, as well as for the preliminary rites for the disciples, the conferral of empowerments, and so forth. Following that, looking toward the complete perfection of the welfare of oneself and others, one should reflect: "I am one who has done what was to be done and whose activity is finished." Thinking, "What is the use of this conceptual elaboration?" one should visualize that the central deity, together with Sparśavajrā, dissolves through the power of great bliss—like a butter lamp being extinguished—and is completely transformed into the form of the bindu of bodhicitta. As it says in the seventeenth chapter: "Then the Blessed One Vajrapāṇi, the lord of all tathāgatas, entered the meditative absorption called the Vajra of Passion of All Tathāgatas. As soon as he had entered that absorption, the light of the Blessed One pervaded the entire expanse of space. All the tathāgatas, touched by that Vajra Glory, became perfectly Samantabhadra and Samantabhadrī. Then the entire expanse of space became completely filled, like a vase of vajra-water," and so forth. Then, the four consorts of the families, Locanā and the others, saw that the Blessed One Vajradhara had dissolved. Seeing that there was no further welfare for others, and because he was no longer endowed with his previous aspirations, they—

ཆད་པའི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་པའི་#བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཚད་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལྷ་མོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་པོ་མ་མཐོང་བའི་གདུང་བའི་ཡིད་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བསླང་བའི་དོན་དུ་གླུ་སྙན་པས་འདི་ལྟར་སད་པར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་ཁམས་ན་གནས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཁྱོད་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཐུགས། ། དགའ་བའི་ཡིད་འོང་དོན་ཆེན་འདོད་པས་བདག་ལ་སྐྱབ་#དུ་གསོལ། ། མགོན་པོ་གལ་ཏེ་དེ་རིང་བདག་ནི་གསོན་པར་མཆིས་བཞེད་ན། ། སེམས་ཅན་ཡབ་ཆེན་གཉེན་མཆོག་བདག་ལ་དགྱེས་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཁྱོད་བཀའ་ཡི་འཁོར་ལོས་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན། ། སངས་རྒྱས་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་དོན་དམ་རྗེས་སུ་ཕན་སྟོན་པ། ། མགོན་པོ་གལ་ཏེ་དེ་རིང་བདག་ནི་གསོན་པར་མཆིས་བཞེད་ན། ། འདོད་ཆགས་དམ་ཚིག་ཆགས་པས་བདག་ལ་དགྱེས་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ། ཁྱོད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་སྟེ་ཀུན་ལ་ཕན་ཞིང་ཐུགས་བརྩེ་བ། ། འཇིག་རྟེན་དག་གི་#དགོས་པའི་དོན་མཛད་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན། ། མགོན་པོ་གལ་ཏེ་དེ་རིང་བདག་ནི་གསོན་པར་མཆིས་བཞེད་ན། ། རབ་དགའི་སྤྱོད་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་བདག་ལ་དགྱེས་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ། ཁྱོད་ནི་རྡོ་རྗེ་འདོད་པ་དམ་ཚིག་མཆོག་གི་ཕན་དོན་ཆེ། ། ཡང་དག་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མཆོག་མཉམ་པ་ཉིད་གཟིགས་པ། ། མགོན་པོ་གལ་ཏེ་དེ་རིང་བདག་ནི་གསོན་པར་མཆིས་བཞེད་ན། ། ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་མང་པོ་གཏེར་གྱུར་བདག་ལ་དགྱེས་པར་མཛོད། ། ཅེས་བསྐུལ་བའི་གླུ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གསན་ནས་མི་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེས་བསྐུལ་ནས་#སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།

Lest it follow that this would be the teaching of the Īśvaras like the view of nihilism, the goddesses, whose nature is immeasurable, awaken him with melodious songs for the sake of rousing the Blessed One, whose mind is distressed by not seeing his consort: "O Lord of the realm of sentient beings, you are the Vajra Mind; for the sake of great purpose and delightful joy, please protect me! Protector, if you wish for me to remain alive today, O Great Father of sentient beings, supreme kinsman, please be pleased with me! You are the Vajra Body, who benefits all beings through the wheel of your commands; for the sake of the Buddhas, you teach the ultimate awakening and benefit. Protector, if you wish for me to remain alive today, please be pleased with me through the passion of the samaya of desire! You are the Vajra Speech, beneficial to all and full of compassion; you are intensely diligent in accomplishing the necessary purposes of the worlds. Protector, if you wish for me to remain alive today, please be pleased with me through the conduct of Samantabhadra, the supreme joy! You are the Vajra Desire, the great benefit of the supreme samaya; you behold the equality of the supreme lineage of the perfectly complete Buddhas. Protector, if you wish for me to remain alive today, please be pleased with me, the treasury of many precious qualities!" Having heard this song of exhortation as if in a dream, and being impelled by non-referential compassion, in order to bring the fruits of his former aspirations to fruition, and—

མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་གཟུང་#བར་བྱ་བའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་བཞེངས་པར་གྱུར་ཏོ། ། སྒྲོན་གསལ་ལས་ཀྱང་བཤད་པ། ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བར་#གྱུར་པ་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་རྒྱུན་གྱི་#ཤུགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལས་བཞེངས་ནས་དཔལ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཁྱུད་པ་དང་། འོ་བྱེད་པ་དང་། འཇིབ་པ་དང་། ཐལ་མོས་བརྡབ་#པ་དང་། སོ་དང་སེན་མོས་འདེབ་#པ་དང་། ཉེད་པ་དང་། ཕྱང་ཐག་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། གྲོང་གི་འདུག་སྟངས་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་གཡོ་བ་དང་། གདུ་#བུ་དང་། འཁོར་#གདུབ་དང་། རྐང་གདུབ་ཀྱི་སྒྲ་དང་། ཡུལ་དང་། དབང་པོ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་དང་། པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་ཞིང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་དང་། འདོད་པའི་གདུགས་དང་རུས་སྦལ་དང་། ཟླ་བས་གང་བ་སྟེ། རྩ་གསུམ་སོར་མོ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱོད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྒུལ་བའི་དགའ་བའི་སྒྱུ་མའི་སྒྲས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱི་བོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པའི་ཆུའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་བཞུས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འཛག་པས་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་བཞག་སྟེ། དེས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཕྱུང་སྟེ།

In order to care for sentient beings of the future, the Blessed One arose from the ultimate truth. As it is explained in the Pradīpodyotana: "Having been exhorted by the goddesses of the four immeasurables, and by the force of the continuity of his former aspirations, he arose from the yoga of emptiness. In order to stabilize his engagement in the passion of glorious supreme joy, he performed embracing, kissing, sucking, slapping with the palms, biting with teeth and nails, rubbing, dangling, stretching, the village posture, fainting, the swaying of pearl necklaces, and the sounds of bracelets, bangles, and anklets. With the objects and the faculties—the vajra and the lotus—in union, he entered into the meditative equipoise of wisdom and method. Through the illusory sound of joy, generated by the movement and intense agitation of the three channels and three fingers, he experienced the bliss of supreme joy. Consequently, the essence of all the Tathāgatas—the aggregates, elements, and sense bases—melted from the crown of the head like a stream of stainless water. As they flowed in the nature of bodhicitta, they were perfectly placed within the source of phenomena (dharmodaya). Then, in order to purify sentient beings who engage in hatred and the other afflictions, he emanated the wheel of the maṇḍala."

སླར་ཡང་འོད་གསལ་བར་ཞུགས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞལ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་དམིགས་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་དགོངས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྷ་མོ་རྣམས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་བྱས་པ་དང་མི་རྟག་#པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཚེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་སྙིང་རྗེའི་ཆ་ལྷ་མོ་རྣམས་ལ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚུལ་དུ་#རབ་ཏུ་ཞུགས་སོ། ། ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་#ཆ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གཟུགས་བརྙན་དུ་ཞུགས་ཏེ། མེ་ལོང་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཕན་ཚུན་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གནས་པའི་སྙིང་རྗེའི་ཆ་གཟུགས་བརྙན་དུ་ཞུགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་གི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཁོ་ན་བསྐུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཆ་ཤས་མེད་པས་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་ཐ་#དད་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། #། དེ་ལྟར་ན་གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ལ་གཉིས་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

Once again, having entered into the clear light and become free from conceptual thought, one should visualize entering into the meditative absorption known as the "Glory of All Desired Qualities," focusing on the forms of the three faces and so forth together with the wisdom mudrā. The intention of this is that the Blessed One and the goddesses are the very essence of method and insight, the nature of which is emptiness and compassion. These are inseparable from one another, just like "produced" and "impermanent." Therefore, when the Blessed One enters into the ultimate truth, the aspect of compassion enters into the goddesses in the manner of a reflection. The aspect of emptiness belonging to the goddesses enters into the Blessed One as a reflection, just as the reflections in two mirrors appear to one another. Consequently, the goddesses, who are the essence of emptiness entering as a reflection of the aspect of compassion residing in the Blessed One, exhort the Blessed One solely through his own nature of phenomena (dharmatā), because they are one in the indivisible portion of wisdom. Otherwise, one would be asserting a duality. Non-dual wisdom is non-distinct because it is established by its very nature. If one asks, "If there is no duality in wisdom, how can there be a distinction between male and female?" it is said: this is for the purpose of purifying the realm of sentient beings to be tamed through passion, but not in the ultimate sense.

གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ནི་གཟུགས་མེད་ཅིང་བག་ཆགས་#དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རང་གི་#རིག་པའོ། ། འོག་ནས་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་ལ་ཞེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ཐར་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལེའུ་དང་པོ་ལས་ཀྱང་། རང་གི་གཟུགས་བརྙན་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དུ་སྤྲུལ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་དབྱེར་མེད་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་#བསྟོད་དེ་ཐལ་ཆེས་པས་ཆོག་གོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞལ་དང་ཕྱག་མཚན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་འཁྱུད་པ་བཞེངས་པར་མཐོང་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པས་བསྟོད་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ནི་མཁའ་ཆེན་པོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་མཆོག་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དགའ་ཆེན་པོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞི་བ་དགའ་བ་ཆེ། ། རང་བཞིན་འོད་གསལ་མཆོག་གི་མཆོག། སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། རིན་ཆེན་རྒྱལ་པོ་ཤིན་ཏུ་ཟབ། ། རྡོ་རྗེ་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད། ། རང་བཞིན་གྱིས་དག་གོས་པ་མེད། ། རྡོ་རྗེ་སྐུ་#ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། རྡོ་རྗེ་འཆི་མེད་རྒྱལ་ཆེན་པོ། ། རྟོག་མེད་ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། འདོད་ཆགས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཐོབ་པ། ། རྡོ་རྗེ་གསུང་ལ་#ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །

Because, in the ultimate sense, there is no form, but rather self-awareness free from the afflictive and cognitive obscurations along with their habitual tendencies. This will also be explained below: it was spoken in order to show liberation to sentient beings dwelling in the desire realm through the enjoyment of the five sensory qualities, and so forth. Also, from the first chapter: "One emanates one's own reflection in the form of a woman." Therefore, the goddesses, who are inseparable from the meditative absorption of method and wisdom, offer praise; enough has been said on that point. Following that, as before, having seen the Blessed One arise embraced by the wisdom mudrā with his faces and hand-symbols exactly as they are, the five Tathāgatas—Vairocana and the others—will offer praise: "Akṣobhya-vajra, great wisdom, Vajra expanse, great space, Supreme of the three vajras, the three maṇḍalas, Homage to the three vajras! Vairocana, great joy, Vajra peace, great bliss, Supreme of the supreme, naturally luminous, Teacher, Vajra, I praise you with homage! Ratnarāja, extremely profound, Vajra sky, stainless, Naturally pure, unsullied, Vajra body, I praise you with homage! Vajra Immortal, great king, Non-conceptual sky, Vajra-holder, Attained the perfection of passion, Vajra speech, I praise you with homage! Amogha-vajra, perfect Buddha,"

བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་པ། ། རྣམ་དག་ངོ་བོ་ལས་བྱུང་བ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་བསྟོད་པའི་ཚིག་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བརྟན་པར་གྱུར་པས་ཀྱང་གལ་ཏེ་སྐྱོ་བར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོ་ག་འདི་བརྩམ་#པར་བྱ་སྟེ། མཚོགས་#མའི་བུག་པ་ནས་མཐོ་གང་ཙམ་གྱི་སྟེང་དུ་ཀུནྡ་དག་པའི་འོད་དང་མཚུངས་པའི་ཡི་གེ་ཨོཾ་#རྣམ་པར་དགོད་དེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་དྲི་མ་#མེད་པའི་ནམ་མཁའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་མཚུངས་པའི་ལྷའི་བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། དེའི་དབུས་སུ་ཐུར་དུ་འཕྱང་བ་འབར་བའི་ཕྲེང་བ་ཅན་ཨོཾ་རྣམ་པར་དགོད་དེ། དེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་#བཞུ་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་བདུད་རྩི་འབབ་ཆུའི་རྒྱུན་གྱིས་རྣམ་པས་མཚོགས་#མའི་བུ་གའི་ལམ་ནས་འོངས་པ་དེ་རྐན་གྱི་ཕུགས་ལ་གཏད་པའི་ལྕེས་ཀུན་ཏུ་མྱང་བར་བྱས་ལ། རྩ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་རིམ་པས་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བྱས་པས་བསམ་གཏན་གྱི་ཟས་ཅན་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་ལྟོས་#པ་མེད་ཅིང་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་གཅིག་གོ། ། ཆོ་ག་གཉིས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མཆུ་གཉིས་ཀྱི་རྩེ་མོར་ཨོཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཁ་དོག་སེར་པོ་བུམ་པ་བཟང་པོ་བཀོད་དེ། དེའི་ནང་དུ་སཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བདུད་རྩིས་ཁའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་བཀང་བ་ལ་དམིགས་ཏེ།

Homage to Vajrasattva, who is the source of the utterly pure essence and who completely fulfills all intentions. Immediately after hearing these words of praise, if one should become weary even though the pride [of deity] has become firm, then one should perform this ritual in order to satisfy the body, which is by nature the aggregates, elements, and sense bases. One should place the syllable OṂ, which is like the light of pure jasmine, one span above the opening of the crown of the head. Meditate on the reflection of the nature of divine nectar, which is like a stainless moon maṇḍala in the sky, arising from the total transformation of that [syllable]. In its center, place an OṂ with a blazing garland hanging downward. Melt it with its light rays, and through the stream of that nectar, it comes through the path of the opening of the crown. One should taste it thoroughly with the tongue directed toward the back of the palate, and by the sequence of the movement through all the channels, one should cause all the limbs and digits to expand. By doing so, one will abide without dependence on solid food, with all the sense faculties complete and sustained by the food of meditative concentration. This is one ritual for satisfaction. There is also a second ritual: at the tips of the two lips, place a yellow bhadraghaṭa (excellent vase) transformed from OṂ. Within it, visualize that it is completely filled with nectar transformed from SAṂ, reaching up to the mouth.

ལྕེའི་རྩེ་མོར་ཧཱུྃ་ཕྲ་མོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་ཕྲ་མོས་དེའི་ནང་ནས་བདུད་རྩི་བཀུག་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚིམ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་ཅིང་བདུད་རྩི་མྱང་བར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁྲོ་བོའི་འཁོར་ལོ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཀུག་ལ། ཡན་ལག་དང་ཚིགས་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པར་དགོད་དེ། དེ་ལས་ཀྱང་སྐུའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་#པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྷའི་འཁོར་ལོ་སྤྱི་བོར་ཨོཾ་ལ་བསྡུ་བ་དང་། གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྷའི་འཁོར་ལོ་མགྲིན་པར་ཡི་གེ་ཨཱཿལ་བསྡུ་བ་དང་། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ལ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཨཱཿལ་ཐིམ་པ་དང་ཨཱཿཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལ་ཐིམ་པ་དང་། ཧཱུྃ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རང་གི་ལྷའི་གཟུགས་བརྙན་བསྡུས་ཏེ། སླར་ཡང་ཧཱུཾ་དེ་ཉིད་ལ་ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པ་#བསྡུས་ཏེ། ། དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས། སླར་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཅན། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་བརྙན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཞེས་དཔའ་བོ་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་བསྒོམ་པའི་ཆོ་གའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཡི་གེ་ཡཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས།

At the tip of the tongue, a subtle hūṃ transforms into a subtle vajra. From within that, one should summon the nectar and satisfy the aggregates and so forth, just as before; this is the distinction. Following that, one should enter the outer maṇḍala into the body maṇḍala and taste the nectar. From the seed syllable at the heart of the wisdom-being (jñānasattva), a mass of light rays in the form of hooks summons the tathāgatas, goddesses, bodhisattvas, and the circle of wrathful deities—the very essence of the aggregates and so forth—as before. These are then to be definitively placed upon all the limbs and joints. Furthermore, the circle of deities that are the essence of the Vajra Body-holder is to be dissolved into the oṃ at the crown; the circle of deities that are the essence of the Vajra Speech is to be dissolved into the syllable āḥ at the throat; and the circle of deities that are the essence of the Vajra Mind-holder is to be dissolved into the syllable hūṃ residing at the heart. After that, the oṃ dissolves into the āḥ, the āḥ dissolves into the hūṃ, and into that very hūṃ, the reflected image of one’s own deity in union with the wisdom-mudrā is gathered. Furthermore, the three realms without exception are gathered into that very hūṃ. From the complete transformation of that, one should again meditate on the reflected image of the Great Vajradhara, whose nature is great bliss. This is the ritual of meditation for the withdrawal of the maṇḍala that has the nature of meditating on the solitary hero. Following that, from the complete transformation of the blue syllable yaṃ...

མདུན་དུ་གཞུའི་དབྱིབས་ཅན་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་རཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟུར་གསུམ་པ་མེའི་ཕྲེང་བས་དཀྲུགས་པར་བསམས་ལ#། དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཨ་དམར་པོ་#ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དུམ་བུ་གཅིག་པ་པདྨའི་སྣོད་བསམས་ཏེ#། དེའི་དབུས་སུ་མ་ར་བི་ཤུ་མུའི་#ས་བོན་དང་གོ་ཀུ་ད་ཧ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ས་བོན་ལྔ་བཀོད་དེ། ཡི་གེ་བཅུ་འདྲེས་པར་གྱུར་པས་ལྔ་རུ་སོང་བར་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྫས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེའི་སྟེང་དུ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ས་བོན་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་དེ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་#དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྒྲུབས་#ལ། ས་བོན་དང་རྫས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཞལ་གསུམ་པ་#ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན། སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་རང་རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞུགས་པ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་སུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་སྒྲ་དམ་པས་བཀུག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནང་དུ་ཞུགས་པར་བསམ་#ལ་ཞུགས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེ་དག་#ཞུ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་#སེམས་ཀྱི་གཟུགས་འོ་མ་ཅན་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་བདུད་རྩི་དེ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །

Visualize in front of you a wind maṇḍala in the shape of a bow. Above that, from the complete transformation of the syllable RAṂ, visualize a triangular fire maṇḍala agitated by garlands of fire. Above that, from the complete transformation of a red syllable A, visualize a single-piece lotus vessel. In its center, arrange the five seed-syllables MA, RA, VI, ŚU, and MU, along with the five seed-syllables GO, KU, DA, HA, and NA. Visualize that these ten syllables merge and become five. From the complete transformation of those, visualize the five substances whose natures are the [five] Tathāgatas and so forth. Upon them, arrange the seed-syllables OṂ and so forth of the five Tathāgatas in their proper order. Through the sequence of emanation and reabsorption, accomplish them as the nature of all the Tathāgatas. From the complete transformation of the seed-syllables and the substances, one should meditate on the five Tathāgatas, possessing three faces and so forth, having the nature of the three sattvas, in union with their respective mudrās, seated upon variegated lotuses and moon maṇḍalas, and having the nature of clear light. Then, at the time of the union of the vajra and the lotus, visualize that the Tathāgatas are summoned by the sublime sound of their passion and enter within. Immediately upon their entry, visualize that they melt and abide as that very nectar, the form of the bodhicitta, like an ocean of milk.

དེ་ལ་བལྟས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གིས་སྦྱངས་པས་ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་བཟློག་པར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་ཨཱཿསོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#རང་བཞིན་གྱིས་སད་#པར་བྱ་བ་གཡས་དང་གཡོན་དུ་འཁོར་བར་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྦར་ཞིང་འོད་ཀྱི་ཚོགས་སྤྲོ་བར་གྱུར་པར་བསམ་མོ་ཞེས་བདུད་རྩི་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། ཨོཾ་སྭ་བྷཱ་བ་ཤུདྡྷ་སརྦ་དྷ་རྨཱ་སྭ་བྷཱ་བ་ཤུད་དྷོ྅ཧཾ། ཞེས་སྔགས་སམ་ཡང་ན། ཨོཾ་#བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀར་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའི་མེ་ལྕེ་བདུན་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུར་བསམས་ཏེ#། མགྲིན་པར་ཡི་གེ་ཨཱཿཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་དམར་པོ་དེའི་འདབ་མ་གཅིག་ལྕེ་རུ་བསམས་ལ། དེ་ལ་ཡང་ས་བོན་ཧཱུཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་དཀར་པོ་ཕྲ་མོ་དེའི་དབུས་ཀྱི་རྩེ་ལ་ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཡུམ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ་དགང་གཟར་དང་བླུགས་གཟར་དུ་ལག་པ་གཉིས་བསམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་#བདུད་རྩིའི་སྣོད་ཕྱག་འཚལ་#བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བླངས་ཏེ། དབྱེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་བློས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཨོཾ་བཛྲ་ཨ་མྲྀ་ཏེ་ས་མཱ་དྷི་དྷཱ་ན་པྲྀ་ཎ་ནི་#སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་འདིས་ཁའི་ཐབ་ཁུང་གི་ལམ་ནས་#ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ལ་བསྲེག་པར་བྱའོ། ། འདིའི་ཕན་ཡོན་ནི་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་པའི་རྒྱུད་ལས།

Regarding that, by looking [at it] and purifying it with the syllable HŪṂ, which is the nature of the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna), one should reverse ordinary conceptualization. One should visualize the syllable ĀḤ, which is the nature of the wisdom of individual discernment (pratyavekṣaṇā-jñāna), awakening [it] and revolving to the right and left. One should visualize the syllable OṂ, which is the nature of the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna), igniting [it] and radiating a mass of light; such is the sequence for purifying the nectar and so forth. One should perform the consecration with the mantra: OṂ SVABHĀVA ŚUDDHĀḤ SARVA DHARMĀḤ SVABHĀVA ŚUDDHO ’HAṂ, or alternatively, with the mantra OṂ VAJRA DHṚK. Following that, one should visualize at the heart of the wisdom-being (jñānasattva) the concentration-being (samādhisattva) like a flame possessing seven tongues. At the throat, from the complete transformation of the syllable ĀḤ, one should visualize a red eight-petaled lotus, with one of its petals as the tongue. Upon that, from the complete transformation of the seed-syllable HŪṂ, there is a subtle white vajra; its central tip should be consecrated with the syllable OṂ. As before, one should visualize the Tathāgatas and the Consorts bestowing their blessing, and imagine the two hands as the pouring and filling ladles. Having first prostrated to the vessel of nectar, one should offer it into the fire of wisdom through the path of the hearth of the mouth with this mantra: OṂ VAJRA AMṚTE SAMĀDHIDHĀNA PRĪṆANI SVĀHĀ, with a mind that has abandoned all differentiation. Regarding the benefits of this, it is said in the Caturdevīparipṛcchā-tantra:

རྒ་བ་མེད་ཅིང་ནད་མེད་དང་། ། འཆི་བ་མེད་ཅིང་དུག་སོགས་མེད། ། དེ་ནི་དུས་མིན་འཆི་བ་མེད། ། གནོད་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཟླ་གསང་ཐིག་ལེ་ལས་ཀྱང་། དུས་དེ་བརྩམས་ནས་དེ་ནི་རྟོག་མེད་དེ། ། དེ་ཡི་ཁ་དོག་དབྱིབས་དང་མཚན་མ་འཛིན། ། བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་སྨིན་སྐུ། ། སྡོམ་པ་དེ་ལས་བྱ་བ་བྱས་པས་བསྒོམ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཟས་ཀྱི་དུས་སུ་རང་འདོད་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པས་བདུད་རྩི་ལྔ་བཞིན་དུ་སྦྱངས་ཏེ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ལྐོག་མ་དང་སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་གསང་བ་དག་ཏུ་ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་སྟེ། མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་དང་དབང་ཆེན་ནོ། ། དེ་ལ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་སྦར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་བསྲེག་བྱ་གནས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ་འཇུག་པའི་ཐ་མར་བཤང་ལམ་ལས་ཐལ་བར་གྱུར་པ་#ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ནང་གི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་གའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྲོག་དང་རྩོལ་བས་བསྐུལ་བ་ན་གཡས་དང་གཡོན་པའི་སྣའི་བུག་པ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་ནས་ཕྱིའི་རྡུལ་ཚོན་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྤྲོ་ཞིང་དགོད་ལ།

It is said: "Without aging, without illness, without death, and without poison and the like, there is no untimely death; it overcomes all harm." Also, from the Guhyacandratilaka: "From that time onward, it is non-conceptual; it grasps the colors, shapes, and signs. It is the ripened body (vipākakāya) of an inconceivable nature. By performing the activities from that vow, one meditates." Whatever food, drink, and so forth there may be, at the time of eating, one who possesses the yoga of one's chosen deity should purify them like the five nectars (pañcāmṛta) and then consume them. In that regard, at the throat, heart, navel, and secret place, there are four maṇḍalas of the nature of the four elements: fire, water, wind, and the great power (earth). Among these, the fire maṇḍala is ignited by the wind maṇḍala and fully ripened by the water maṇḍala. The earth maṇḍala, in the nature of the vessel of the world, serves as the locus for the fuel to be burned, and the [substances] enter into it. At the end of that entry, they emerge as ash from the anus; this is the ritual of the inner fire offering (antarhoma). Following that, the ritual of offering should be commenced. When the maṇḍala wheel residing in the heart of the wisdom being (jñānasattva) is impelled by the vital breath and effort, it is emanated and arrayed within the external maṇḍalas of colored powder and so forth, through the union of the right and left nostrils.

སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཁ་སྦྱར་དུ་བྱས་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མཐོང་ནས་ཡན་ལག་ལྔས་ཕྱག་འཚལ་བ་བཞི་པོ་བྱའོ། ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྐུའི་རིགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ལ་ཀཱ་ཡ་བཱཀ་ཙིཏྟ་པྲ་ན་#མེ་ན་པཱ་དཱ་བནྡཱ་ནཱཾ་#ཀ་རོ་མི། ཞེས་ཤར་ནས་སོ། ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ལ་ཀཱ་ཡ་བཱཀ་ཙིཏྟ་པྲ་ན་#མེ་ན་པཱ་དཱ་བནྡཱ་ནཱཾ་ཀ་རོ་མི#། ཞེས་ལྷོ་ནས་བྱའོ། ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པདྨའི་རིགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ལ་ཀཱ་ཡ་བཱཀ་ཙིཏྟ་པྲ་ན་#མེ་ན་པཱ་དཱ་བནྡཱ་ནཱཾ་ཀ་རོ་མི། ཞེས་ནུབ་ནས་བྱའོ། ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ལས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ལ་ཀཱ་ཡ་བཱཀ་ཙིཏྟ་པྲ་ན་#མེ་ན་པཱ་དཱ་བནྡཱ་ནཱཾ་ཀ་རོ་མི། ཞེས་བྱང་ནས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་བཞི་བྱས་ལ་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་བདུན་བྱས་ལ་སླར་ཡང་འདུད་དེ་སྐུ་ཁྲུས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་རང་#རང་གི་མཆོད་པའི་སྔགས་དང་བཅས་པའི་སྔགས་དག་གིས་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་མཆོད་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་བཛྲ་པུཥྤེ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་དྷཱུ་པྤེ་#ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་དཱི་པེ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་གནྡྷེ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་ཨ་མྲྀ་ཏེ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། མཆོད་པ་རྣམ་ལྔའི་སྔགས་སོ། ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པཱ་ཏྱཾ་ས་མ་ཡ་ཤྲི་#ཡེ་ཧཱུཾ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨརྒྷཾ་ས་མ་ཡ་ཤྲི་#ཡེ་ཧཱུཾ། ཞབས་བསིལ་དང་ཡོན་ཆབ་དག་གི་སྔགས་སོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རང་རང་གི་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།

As before, having joined the palms and clearly visualized the maṇḍala wheel, one should perform the four prostrations with the five limbs. From the east: OṂ SARVA-TATHĀGATA-KĀYA-VARGA-MAṆḌALĀNĀṂ KĀYA-VĀK-CITTA-PRANĀMENA PĀDA-VANDANĀṂ KAROMI. From the south: OṂ SARVA-TATHĀGATA-RAATNA-VARGA-MAṆḌALĀNĀṂ KĀYA-VĀK-CITTA-PRANĀMENA PĀDA-VANDANĀṂ KAROMI. From the west: OṂ SARVA-TATHĀGATA-PAḌMA-VARGA-MAṆḌALĀNĀṂ KĀYA-VĀK-CITTA-PRANĀMENA PĀDA-VANDANĀṂ KAROMI. From the north: OṂ SARVA-TATHĀGATA-KARMA-VARGA-MAṆḌALĀNĀṂ KĀYA-VĀK-CITTA-PRANĀMENA PĀDA-VANDANĀṂ KAROMI. Having thus performed the four prostrations, one should perform the sevenfold unsurpassed offering, such as the confession of misdeeds. Then, bowing once more, preceded by the ritual of bathing the body, one should worship the maṇḍala wheel with the five types of offerings using their respective mantras: OṂ VAJRA-PUṢPE ĀḤ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. OṂ VAJRA-DHŪPE ĀḤ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. OṂ VAJRA-DĪPE ĀḤ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. OṂ VAJRA-GANDHE ĀḤ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. OṂ VAJRA-AMṚTE ĀḤ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. These are the mantras for the five offerings. OṂ SARVA-TATHĀGATA-PĀDYAṂ SAMAYA-ŚRIYE HŪṂ. OṂ SARVA-TATHĀGATA-ARGHAṂ SAMAYA-ŚRIYE HŪṂ. These are the mantras for the water for the feet and the water for the face. Following that, one should recite their respective mantras.

ཨོཾ་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཛི་ན་ཛིཀ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་རཏྣ་དྷྲྀཀ་#ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཨཱ་རོ་ལྀཀ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་པྲཛྙཱ་དྷྲྀཀ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་མོ་ཧ་ར་ཏི་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་དྭེ་ཥ་ར་ཏི་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་རཱ་ག་ར་ཏི་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་ར་ཏི་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཛཿརུ་#པ་བཛྲི་ནི་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཧཱུཾ་ཤབྟ་#བཛྲི་ནི་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཾ་གནྡྷ་བཛྲི་ནི་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཧོཿར་ས་བཛྲི་ནི་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། # ཨོཾ་ཧཱུཾ་སྤཪྵེ་#བཛྲི་ནི་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཐླཾི་ཀྴི་#ཏི་གརྦ་ཨཱཿཧཱུཾ་#སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་མཾ་མཻ་ཏྲི་#ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཨཾ་བཛྲ་པཱ་ཎི་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་ཤ་གརྦྷ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་མཾ་མཉྫུ་ཤྲཱི་བཛྲ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཨོཾ་ལོ་ཀེ་#ཤྭ་ར་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་སཾ་ས་མནྟ་བྷ་དྲ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཨོཾ་སརྦ་ཎི་ཝ་ར་ཎི་བེ་ཥཾ་#བི་ནི་ཨཱཿ ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཡ་མཱནྟ་ཀྲྀཏ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་པྲཛྙཱ་ནྟ་ཀྲྀཏ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་པདྨཱ་ནྟ་#ཀྲྀཏ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བིགྷྣཱནྟ་ཀྲྀཏ་#ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཨ་ཙ་ལ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་#ཨོཾ་ཊཀྐི་རཱ་ཛ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཨཱཿནི་#ལ་དཎྜ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཧཱུཾ་#མ་ཧཱ་བ་ལ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཧཱུཾ་སུམྦྷ་རཱ་ཛ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བྷྲཱུཾ་#ཨུཥྞཱི་ཥ་ཙཀྲ་བརྟི་ནི་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། འདི་དག་མཆོད་པ་དང་བཟླས་པའི་སྔགས་སོ། །

Oṃ vajradhṛk āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ jinajik āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ ratnadhr̥k āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ arōlik āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ prajñādhr̥k āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ moharatī āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ dveṣaratī āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ rāgaratī āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ vajraratī āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ jaḥ rūpa-vajrīṇī āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ hūṃ śabda-vajrīṇī āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ baṃ gandha-vajrīṇī āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ hoḥ rasa-vajrīṇī āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ hūṃ sparśa-vajrīṇī āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ thlīṃ kṣiti-garbha āḥ hūṃ svāhā. Oṃ maṃ maitrī āḥ hūṃ svāhā. Oṃ aṃ vajrapāṇi āḥ hūṃ svāhā. Oṃ oṃ ākāśagarbha āḥ hūṃ svāhā. Oṃ maṃ mañjuśrī-vajra āḥ hūṃ svāhā. Oṃ oṃ lokeśvara āḥ hūṃ svāhā. Oṃ saṃ samantabhadra āḥ hūṃ svāhā. Oṃ oṃ sarvāṇivaraṇaviṣkambhin āḥ hūṃ svāhā. Oṃ yamāntakr̥t āḥ hūṃ svāhā. Oṃ prajñāntakr̥t āḥ hūṃ svāhā. Oṃ padmāntakr̥t āḥ hūṃ svāhā. Oṃ vighnāntakr̥t āḥ hūṃ svāhā. Oṃ acala āḥ hūṃ svāhā. Oṃ oṃ ṭakkirāja āḥ hūṃ svāhā. Oṃ āḥ nīladaṇḍa āḥ hūṃ svāhā. Oṃ hūṃ mahābala āḥ hūṃ svāhā. Oṃ hūṃ sumbharāja āḥ hūṃ svāhā. Oṃ bhrūṃ uṣṇīṣacakravartinī āḥ hūṃ svāhā. These are the mantras for offering and recitation.

མཆོད་པའི་མཐའ་རུ་དཀྱིལ་འཁོར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྟོད་ཅིང་བསྐོར་བར་བྱ་སྟེ། འདུད་དེ་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ལ། སྨོན་ལམ་བྱས་ལ་སླར་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གཤེགས་སུ་གསོལ་ནས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། ཁྲོ་བོ་རྣམས་ལ་གཏོར་མ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་མཆོད་པའི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོར་#མདུན་དུ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའི་པདྨ་བསམས་ཏེ། དེའི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འདབ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་རང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པས་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་དམིགས་ཤིང་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཏུད་ལ་སྔར་བཤད་པའི་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་པདྨའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩི་#བསྒོམས་ཏེ་ཞབས་བསིལ་དང་ཞལ་བསིལ་དང་ཡོན་ཆབ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་སྒྲོགས་ཤིང་བདུག་སྤོས་བསྲེགས་ཏེ། ཨོཾ་བཛྲ་དྷྲྀཀ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་སྤྱན་དྲངས་པར་#བྱའོ། ། དེ་ནས་དམ་ཚིག་གི་#ཕྱག་རྒྱ་བཅིངས་ཏེ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྔགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཁུ་ཚུར་གཉིས་བཅིངས་ཏེ། མཛུབ་མོ་དང་མཐེ་ཆུང་གཉིས་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པར་བཅས་ཏེ། གུང་མོ་དང་སྲིན་ལག་གཉིས་བཀུག་པ་དག་གིས་རྩ་བའི་ཚིགས་གཉིས་#སུ་མཐེ་བོང་གཏད་#ལ་ལག་པ་གཡོན་པའི་མཁྲིག་#མ་ལག་པ་གཡས་པའི་མཁྲིག་#མས་འཁྱུད་ཅིང་སྙིང་ཁར་བཅང་#ལ་སྔགས་འདི་བརྗོད་ལ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཙ་ཀྲཾ་ཀྲཾ་#པྲཱི་ཎ་ཡེ་སྭཱ་ཧཱ།

At the conclusion of the offerings, one should praise and circumambulate the maṇḍala as before. Having bowed and fully dedicated the merit, one should make aspiration prayers and then request the maṇḍala to depart for the buddha-fields. Then, the samaya maṇḍala should be reabsorbed into the body maṇḍala as before. One should offer torma to the maṇḍala circle, the four great kings, all the bhūtas, and the wrathful deities; such is the ritual of offering. In that regard, first, one should visualize a thirty-two-petaled lotus in front. Starting from the central hub and extending to all the petals, one should focus on the thirty-two deities through the stages of self-consecration. Bowing as before, one should meditate on the wisdom nectar within the lotus vessel according to the previously explained stages of meditation. Preceded by the foot-bath, face-cleansing, and water for the mouth, one should ring the bell, burn incense, and invite [the deities] with the mantra: OṂ VAJRA DHṚK SVĀHĀ. Then, having bound the samaya mudrā, one should offer the torma with the mantra to be explained. As for the mudrā: having formed two vajra fists, the index and little fingers are positioned like hooks, and the middle and ring fingers are bent so that the thumbs are pressed against their second joints. The left wrist is encircled by the right wrist, and holding [the mudrā] at the heart, one recites this mantra: OṂ SARVA TATHĀGATA CAKRAṂ KRAṂ PRĪṆAYE SVĀHĀ.

ཞེས་འདི་གཏོར་མའི་སྣོད་ཕུལ་ནས། དེའི་རྗེས་སུ་ཨོཾ་བཛྲ་སཏྭ་ས་མ་ཡ་མ་ནུ་པཱ་ལ་ཡ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བརྒྱ་པ་དང་། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའི་སྔགས་དག་གིས་ཤིང་གཅིག་གམ་ལམ་གྱི་སུམ་མདོ་ལ་སོགས་པར་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཅིངས་ཏེ་གཏོར་མ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། ཁྱེད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དོན་ཀུན་མཛད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གཤེགས་སུ་གསོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཏོར་མའི་ཆོ་གའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་གླིང་བཞིའི་བདག་པོ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་རིམ་པ་འདིས་གཏོར་མ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མདུན་དུ་ཌྷྲི་དང་བི་དང་བཱི་དང་བཻ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ལས་བྱུང་བ། གདོང་གཅིག་པ་ལག་པ་གཉིས་པ་དཀར་པོ་དང་སེར་པོ་དང་ནག་པོ་དང་དམར་པོའི་མདོག་ཅན་ལུས་ལ་གོ་ཆ་བགོས་པ་སྤྱི་བོར་རྨོག་གིས་བརྒྱན་པ། མདུང་དང་རལ་གྲི་ལག་ན་ཐོགས་པ། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་#དང་། འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། མིག་མི་བཟང་དང་། རྣམ་ཐོས་སྲས་ཏེ་#རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དེ་རྣམས་ལ་སྣོད་བཞི་པོ་ནི་ཆང་དང་། ཤ་དང་འོ་མ་དང་འབྲས་ཐུག་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཟས་རྣམས་ཀྱིས་བཀང་བར་བྱས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱོགས་བཞིའི་མཐར་#དགོད་པར་བྱས་ལ་སྔགས་འདི་དག་གིས་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་ཌྷྲིཏ་#རཱཥྚ་ཡ་གན་དྷརྦ་སེ་ནཱ་དྷཱི་པཱ་ཏ་#ཡེ་ཨི་མཾ་བ་ལིཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ཡ་ས་མ་ཡ་མ་ནུ་སྨ་ར་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བི་#རུ་ཌྷ་ཀཱ་ཡ་མ་ཧཱ་ཀུཾ་བྷཱན་ཌཱ་དྷི་#པ་ཏ་ཡེ་ཨི་མཾ་བ་ལིཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ས་མ་ཡ་མ་ནུ་སྨ་ར་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ།

Having thus offered the vessel for the torma, one should subsequently offer the torma at a solitary tree, a crossroads, or a similar location, having bound it to the crown of the head with the hundred-syllable mantra beginning with oṃ vajrasattva samayam anupālaya, and with the mantras of Amṛtakuṇḍalin. One should then request them to depart with the verses beginning, "You have accomplished all the welfare of sentient beings." This is the ritual for the maṇḍala torma. Following that, the torma should be offered to the four great kings, the lords of the four continents, in this sequence: from the syllables ḍhṛ, vi, vī, and vai, there arise the four great kings—Dhṛtarāṣṭra, Virūḍhaka, Virūpākṣa, and Vaiśravaṇa. They have one face and two arms, and are white, yellow, black, and red in color, respectively. They wear armor on their bodies and are adorned with helmets on their heads. They hold spears and swords in their hands. Four vessels should be filled with foodstuffs such as alcohol, meat, milk, and rice porridge, and placed at the four directions of the maṇḍala. Then, the offering should be made with these mantras: oṃ ḍhṛtarāṣṭrāya gandharvasenādhipataye imaṃ baliṃ pratīccha samayam anusmara āḥ hūṃ phaṭ svāhā. oṃ virūḍhakāya mahākuṃbhāṇḍādhipataye imaṃ baliṃ pratīccha samayam anusmara āḥ hūṃ phaṭ svāhā.

ཨོཾ་བི་རཱུ་པཱཀྵ་#ཡ་མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ་དྷི་#པ་ཏ་ཡེ་ཨི་མཾ་བ་ལིཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ས་མ་ཡ་མ་ནུ་སྨ་ར་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཻ་ཤྲ་བ་ཎ་#ཡ་མཧཱ་ཡཀྵ་སེ་ནཱ་དྷི་པ་ཏ་ཡེ་ཨི་མཾ་བ་ལིཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ས་མ་ཡ་མ་ནུ་སྨ་ར་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། སྔགས་དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་#ཏེ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོར་བར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱལ་པོ་བཞི་པོའི་#གཏོར་མའི་ཆོ་གའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏོར་མའི་ཆོ་ག་འདིས་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་དང་པོར་ཕྱོགས་བཞི་དག་ཏུ་གླིང་བཞི་བྲིས་ཏེ། ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་སོག་ཁའི་རྣམ་པ་དང་ཟླུམ་པོ་དང་གྲུ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་དུ་ཡི་གེ་#སུཾ་ལས་རི་རབ་བསྐྱེད་དེ་ལྷའི་གནས་རིགས་#དྲུག་གིས་བརྒྱན་པ། དབུས་ཀྱི་ཆ་རུ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་གིས་འཁོར་བར་བསམས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་འཇོག་པོ་དང་རིགས་ལྡན་དང་མཐའ་ཡས་དང་། པདྨ་དང་པདྨ་ཆེན་པོ་དང་ནོར་རྒྱས་དང་དུང་སྐྱོང་དང་སྟོབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་འོག་ཏུ་གསེར་མིག་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་འོག་ཏུ་ཡི་དྭགས་གཅེར་བུ་སྐམ་ཞིང་སྐྲ་གྱེན་དུ་སོང་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་འོག་ཏུ་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད། འབར་བའི་མེས་བཟོད་པར་དཀའ་བ་དང་། གྲང་བའི་དམྱལ་བ་ཡང་ཤུགས་དྲག་པོ་ཅན་རླུང་གི་རེག་པ་དང་བཅས་པར་བསམས་ཏེ།

OṂ VIRŪPĀKṢĀYA MAHĀNĀGĀDHIPATAYE IMAṂ BALIṂ PRATĪCCHA SAMAYAM ANUSMARA ĀḤ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. OṂ VAISRAVAṆĀYA MAHĀYAKṢASENĀDHIPATAYE IMAṂ BALIṂ PRATĪCCHA SAMAYAM ANUSMARA ĀḤ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. Having consecrated [the offerings] with these mantras, one should cast the torma in the directions of the east and so forth. This is the ritual for the torma of the four kings. Following that, the ritual for the torma of all elemental spirits (bhūta) should be performed as follows: First, draw the four continents in the four directions. In the center of the half-moon, the trapezoid, the circle, and the square, generate Mount Meru from the syllable SUṂ, adorned with the six classes of divine abodes. Visualize the moon and sun revolving in the central portion. Below that, it is surrounded by the nāga kings known as Takṣaka, Kulika, Ananta, Padma, Mahāpadma, Vāsuki, Śaṅkhapāla, and Karkoṭaka. Below them are the asura kings, such as Hiraṇyākṣa, together with their retinues. Below them are the naked pretas, emaciated and with hair standing on end. Below them are the eight great hells, unbearable with blazing fire and the intense cold of the freezing hells accompanied by the touch of fierce winds. Visualize them in this way.

གླིང་བཞི་ལ་གནས་པའི་སྐྱེ་བོ་སྣ་ཚོགས་པའི་མི་རྣམས་དང་ངང་པ་དང་ཕུག་རོན་ལ་སོགས་པ་དང་རྐང་མེད་དང་རྐང་གཉིས་པ་#དང་རྐང་བཞི་པ་དང་རྐང་མང་#ལ་སོགས་པ་བྱོལ་སོང་དང་བཅས་པར་དམིགས་ཤིང་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྣོད་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་འབྲས་ཆན་དང་ཤ་ཆང་དང་མྱོས་བྱེད་དང་བག་ཕྱེའི་འབྲས་བུ་དང་ཉ་སྐམ་པོ་དང་རློན་པ་དང་འབྲུ་ལྔའི་ཆན་དང་གླ་གོར་ཞོ་ཤ་དང་། ཟངས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་དར་དང་དངུལ་གྱི་དོང་ཙེ་དང་། འགྲོན་#བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཀང་བར་བྱས་ལ། སྔར་བཤད་པའི་བདུད་རྩིའི་ཆོ་གས་མི་འཆི་བར་#བྱ་སྟེ། དྲིལ་བུ་དཀྲོལ་ཞིང་སྤོས་བདུགས་ལ་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། གདན་བཞི་ལས་གསུངས་པའི་#སྔགས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་དགུག་པར་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ལ་སྔགས་འདིས་གཏོར་མ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ནཱཾ་#ཨཱདྱ་ནུ་ཏྤ་ན་#ཏྭཱཏ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་འབྱུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་གཏོར་མ་གཏང་#ངོ་། ། གཏོར་མས་ཚིམ་པར་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་སྐུ་མདོག་དཀར་པོ་རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་འཛིན་པ་སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་དུ་བཞུགས་#པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཆ་ལུགས་ཅན་པདྨའི་གདན་ལ་བཞུགས་པ་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ། མངོན་པར་དགའ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གཤེགས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏོར་མའི་ཆོ་གའོ། ། ཉལ་བའི་དུས་དང་རབ་གནས་མཐར། །

One should visualize the various beings dwelling in the four continents—humans, as well as animals such as swans, pigeons, and so forth, including those without feet, those with two feet, those with four feet, and those with many feet—and in order to satisfy them all, fill a very large and vast vessel with cooked rice, meat, alcohol, intoxicants, flour-based cakes, dried and fresh fish, the five grains, gla-gor-zho-sha, copper powder and the like, silk, silver coins, cowries, and so on. Having done so, one should make them immortal through the previously explained rite of nectar (amṛta). Ringing a bell and burning incense, one should summon them with the mudrā explained above and the mantra taught in the Catuḥpīṭha. Generating great compassion, one should offer the torma with this mantra: oṃ akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Thus, one should cast the torma in the abodes of the bhūtas and so forth. Immediately upon being satisfied by the torma, one should meditate that they all become single-faced, two-armed, white in color, holding a vajra and bell, seated in the bodhisattva posture, possessing the attire of Vajrasattva, seated upon lotus seats, and in a state of profound meditative equipoise. One should then meditate that they depart for the world-realm of Abhirati, where they are surrounded by a host of bodhisattvas and teach the Dharma. This is the ritual for the torma of all bhūtas. At the time of sleep and at the conclusion of a consecration (pratisthā),...

དེ་བཞིན་སྦྱིན་སྲེག་ཐ་མར་ནི། ། ཕྱོགས་བཅུར་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཁྲོ་རྒྱལ་རྣམས་ལ་གཏོར་མ་སྦྱིན། ། རེ་ཞིག་དང་པོར་རྣལ་འབྱོར་པས། ། མདུན་དུ་ཁྲོ་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི། ། རང་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི། ། ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་མདོག་ལྡན་པ། ། པདྨའི་སྟེང་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་#དང་གནོད་མཛེས་དག། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། དྲག་པོའི་གཟུགས་ཅན་བསྒོམ་བྱས་ནས། ། དེ་ནས་གཏོར་མ་སྦྱིན་པར་བྱ། ། ཤ་ཆང་#མྱོས་བྱེད་དག་གིས་ནི། ། སྣོད་བཅུ་པོ་ནི་དགང་བར་བྱ། ། མཆོད་པ་རྣམ་ལྔས་མཆོད་བྱས་ནས། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་རྣམས་བརྗོད། ། གཙང་ཞིང་གཙང་མའི་གནས་ལས་བྱུང་། ། ལྷ་ཡི་མེ་ཏོག་དགེ་བ་འདི། ། བདག་གིས་དད་པས་འབུལ་ལགས་ན། ། བཞེས་ཏེ་བཀའ་དྲིན་བདག་ལ་གསོལ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤོས་དང་། མར་མེ་དང་། དྲི་དང་། ལྷ་བཤོས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཡོན་ཆབ་དང་། ཞབས་བསིལ་དང་། འཐོར་འཐུང་ཕུལ་ལ། དྲིལ་བུའི་དབྱངས་ཀྱིས་སྤོས་བསྲེག་ཅིང་སྤྱན་དྲང་བར་#བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨཱ་ཡན་ཏོ་ཨཱ་ཡན་ཏོ་#ཀྲུ་དྷ་རཱ་ཛ་ཨེ་ཧ་སན་ནེ་ཧི་#སྭ་བྷཱ་བན་ཏོ་#སྭཱ་ཧཱ། དེ་ནས་རང་རང་གི་སྔགས་ཀྱིས་སྣོད་རྣམས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱ་སྟེ། ན་མཿས་མནྟ་ཏ་བུདྡྷེ་#བྷྱོ་ན་མོ་བཛྲ་མུངྒ་ར་ཧསྟ་ཡ་ཙཎྜ་མཎྜ་ལ་ཨཀྵེ་བ་ཀཱ་རཱ་ཡ་ཧཱུཾ་ཕཊ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱིའོ། ། ན་མཿས་མནྟ་#བུདྡྷེ་བྷྱོ་ན་མོ་མ་ཧཱ་དཎྜ་དྷ་ར་བི་བི་དྷ་སུ་ར་ཨ་སུ་ར་མ་ར་དྷ་ན་བྷྲུཾ་ཏན་ནིར་མ་#ཐ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ཀྱིའོ། །

Likewise, at the conclusion of the fire offering, in order to satisfy those in the ten directions, one should present the torma to the wrathful kings. First, the yogi should visualize the maṇḍala of the wrathful deities in front of him, arising from their respective seed syllables, possessing the colors as described, and seated upon lotuses. One should visualize Cakravartin and Sumbharāja above and below. Having visualized them in their fierce forms, one should then present the torma. The ten vessels should be filled with meat, alcohol, and intoxicants. Having made offerings with the five types of offerings, one should recite these verses: "From a pure and stainless source, These auspicious divine flowers, I offer with devotion; Please accept them and grant your grace to me." In the same way, one should recite the verses for incense, lamps, perfumes, and divine food. Then, having offered the water for the mouth, the water for the feet, and the sprinkling water, one should invite them while burning incense to the sound of the bell: OṂ ĀYANTO ĀYANTO KṚTADHĀRAJA EHASANN EHI SVABHĀVANTO SVĀHĀ. Then, one should consecrate the vessels with their respective mantras: NAMAḤ SAMANTABUDDHEBHYO NAMO VAJRAMUṄGARAHASTĀYA CAṆḌAMAṆḌALĀKṢEPĀKĀRĀYA HŪṂ PHAṬ. This is for Yamāntaka. NAMAḤ SAMANTABUDDHEBHYO NAMO MAHĀDAṆḌADHARAVIVIDHASURĀSURAMĀRA-DHANABHRŪNTANIRMAṬHA HŪṂ PHAṬ. This is for Prajñāntaka.

ན་མཿས་མནྟ་བུདྡྷེ་བྷྱོ་ཧུ་ལུ་ཧུ་ལུ་མ་ཧཱ་པདྨ་ཨ་མྲྀ་ཏེ་ཀུ་རུ་མ་ཧཱ་བཱ་#ཥཱ་ན་ཨ། པདྨ་མཐར་བྱེད་ཀྱིའོ། ། ན་མཿས་མནྟ་བུདྡྷེ་#བྷྱོ་ན་མཿབཛྲ་ཀྲོ་དྷཱ་ཡ་#མ་ཧཱ་དཾ་ཥྚྲོད་ཀ་ཊ་#བྷཻ་ར་ཝཱ་ཡ་བཛྲ་སནྟོ་ཧ་དཪྤཱ་#ཡ་ཨ་མྲྀ་ཏ་ཀུནྜ་#ལི་ཧཱུཾ་ཕཊ། བགེགས་མཐར་བྱེད་ཀྱིའོ། ། ན་མཿས་མནྟ་བུདྡྷེ་བྷྱོ་ཨོཾ་ཡ་མ་དཎྜཱ་ཡ་ནཱི་ལ་དནྜཱ་#ཡ། ཏུ་རུ་ཏུ་རུ་མུ་རུ་མུ་རུ་སརྦ་དུཥྚན་མཱ་ར་ཡ་མཱ་#ར་ཡ་ཧཱུཾ་ཕཊ། དབྱུག་སྔོན་ཅན་གྱིའོ། ། ན་མཿ ས་མནྟ་བུདྡྷེ་བྷྱོ་ན་མོ་མ་ཧཱ་བ་ལཱ་ཡ་ཨུ་ཙུ་ཤྨ་ཀོ་དྷ་རཱ་ཛ་ཡ། སརྦ་ན་གཱ་ནཾ་ཧྲྀ་#ད་ཡཾ་ཏཱ་ཌཱ་ཡ་ཧཱུཾ་ཕཊ། སྟོབས་པོ་ཆེའིའོ། ། ན་མཿས་མནྟ་བུདྡྷེ་བྷྱོ་ན་མོ་ཨ་ཙ་ལ་ཀཱ་ཎ་ཙེཊྚ་ཙེཊྚ་མོཊྚ་མོཊྚ། གྷ་གྷ། # གྷཱ་ཏ་ཡ་གྷཱ་ཏ་ཡ་ཧཱུཾ་ཕཊ། མི་གཡོ་མགོན་གྱིའོ། ། ཨོཾ་ཊཀྐི་#ཧཱུཾ་ཛ། འདོད་པའི་རྒྱལ་པོའིའོ། ། ཨོཾ་སུཾ་བྷ་ནི་སུཾ་བྷ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ། ཨོཾ་གྲྀཧྞ་གྲྀཧྞ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ། གྲྀཧྞ་གྲྀཧྞཱ་#པ་ཡ་གྲྀཧྞཱ་པ་ཡ་#ཧཱུཾ་ཧཱུཾ། ཨོཾ་ཨཱ་ན་ཡ་ཧོ་བྷ་ག་བཱན་བིདྱཱ་རཱ་ཛ་ཧཱུཾ་ཕཊ། གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིའོ། ། ན་མཿས་མནྟ་བུད་དྷཱ་ནཱཾ་ན་#མ་ས་མནྟ་དྷརྨཱ་ནཾ་#ན་མ་ས་མནྟ་སཾ་གྷཱ་ནཱཾ། ཨོཾ་སི་ཏཱ་ཏ་པ་ཏྲེ་ཨོཾ་བི་མ་ལེ་ཨོཾ་ཤཾ་ཀ་རེ། ཨོཾ་པྲ་#ཏྱཾ་གི་ར་བཛྲ་ཨུཥྞཱི་ཥ་ཙཀྲ་ཝརྟི་སརྦ་ཡནྟྲ་མནྟྲ་མཱུ་ལ་ཀརྨ་བནྡྷཱ་ནཱཾ་ཏེ་ཌ་ནཾ་ཀི་#ལ་ནཾ་ཝཱ། མ་མ་ཀྲྀ་ཏེ་ཡེ་ན་ཀེ་ན་ཙིཏྟ་ཀྲྀ་ཏནྟ་སརྦ་ནྟུ། # ཚིནྡ་ཚིནྡ། བིནྡྷ་བིནྡྷ། # ཙི་རི་ཙི་རི་གི་རི་གི་རི་མ་ར་མ་ར་#ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཕཊ་ཕཊ།

Namaḥ samantabuddhebhyaḥ hulu hulu mahāpadma amṛte kuru mahāvaśāna a. This is the mantra of Padmāntaka. Namaḥ samantabuddhebhyaḥ namaḥ vajrakrodhāya mahādaṃṣṭrotkaṭabhairavāya vajrasantohadarppāya amṛtakuṇḍali hūṃ phaṭ. This is the mantra of Vighnāntaka. Namaḥ samantabuddhebhyaḥ oṃ yamadaṇḍāya nīladaṇḍāya turu turu muru muru sarvaduṣṭān māraya māraya hūṃ phaṭ. This is the mantra of Nīladaṇḍa. Namaḥ samantabuddhebhyaḥ namo mahābalāya ucchuṣmakrodharājāya sarvanāgānāṃ hṛdayaṃ tāḍāya hūṃ phaṭ. This is the mantra of Mahābala. Namaḥ samantabuddhebhyaḥ namo acalakāṇa ceṭṭa ceṭṭa moṭṭa moṭṭa gha gha ghātaya ghātaya hūṃ phaṭ. This is the mantra of Acalanātha. Oṃ ṭakki hūṃ jaḥ. This is the mantra of Ṭakkirāja. Oṃ sumbhani sumbha hūṃ hūṃ. Oṃ gṛhṇa gṛhṇa hūṃ hūṃ. Gṛhṇāpaya gṛhṇāpaya hūṃ hūṃ. Oṃ ānaya ho bhagavān vidyārāja hūṃ phaṭ. This is the mantra of Sumbharāja. Namaḥ samantabuddhānāṃ namaḥ samantadharmāṇāṃ namaḥ samantasanghānām. Oṃ sitātapatre oṃ vimaḷe oṃ śaṅkare. Oṃ pratyamgira vajroṣṇīṣacakravarti sarvayantramantramūlakarmabandhānāṃ teḍanāṃ kīlanāṃ vā. Mama kṛte yena kenacit cittakṛtānta sarvāntu chinda chinda bindha bindha ciri ciri giri giri mara mara hūṃ hūṃ hūṃ hūṃ hūṃ hūṃ hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ phaṭ phaṭ.

གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའིའོ། #། སྔགས་མཆོག་དམ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས། ། གཏོར་མའི་སྣོད་ལ་སྔགས་བཏབ་ཅིང་། ཤར་ལ་སོགས་པར་གཏོར་བྱས་ནས། ། རང་གི་གནས་སུ་འཇུག་པར་བྱ། ། གཏོར་མའི་སྦྱིན་པ་འདི་ཡིས་ནི། ། ཕྱོགས་བཅུར་གནས་པའི་འབྱུང་པོ་རྣམས། ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་ཚིམ་བྱས་པས#། ། དེ་དག་མ་ལུས་ཚིམ་པར་འགྱུར། ། གང་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ནི། ། ཕྱོགས་བཅུ་པོས་ནི་ཡོངས་བསྐོར་བ། ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་རང་ནུས་པས། ། ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་སྐྱོང་བར་བྱེད། ། རབ་གནས་མཐར་ནི་འདི་བྱས་པས། ། གཏོར་མ་ཡིས་ནི་བརྟན་པར་#འགྱུར། ། གཟུགས་བརྙན་རས་རིས་#མཆོད་རྟེན་སོགས། ། བསྐལ་པའི་བར་དུ་གནས་པར་འགྱུར། ། སྦྱིན་སྲེག་#མཐར་ནི་ལྷ་མོ་རྣམས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཉེས་པར་འགྱུར། ། ཉལ་བའི་དུས་སུ་ཆོ་ག་བཞིན། ། གཏོར་མ་སྦྱིན་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས། ། རྨི་ལམ་ངན་པ་སྒྲུབ་པ་པོས། ། ནམ་ཡང་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་དབང་པོ་རྨི་ལམ་ནི། ། བཟང་པོ་ཁོ་ནར་མཐོང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོའི་གཏོར་མའི་ཆོ་གའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རང་དད་པའི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རང་གི་སྙིང་གར་ཡི་གེ་ཁཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་ཆང་ཟུངས་ལ་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཁཾ་གི་ཐིག་ལེ་ལ་ངལ་བསོ་(ཏེ,སྟེ)། དེའི་རྗེས་སུ་#སྔར་བཤད་པའི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོའི་སྔགས་བཅུ་བརྗོད་ཅིང་སེ་གོལ་བརྡབས་ཏེ་ཕྱོགས་བཅིང་བར་བྱས་ལ་ཉལ་བར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་རྨི་ལམ་བཟང་པོ་མཐོང་བ་#སློབ་དཔོན་ལ་བཟླ་བར་བྱའོ། །

[This is] the [rite] of Uṣṇīṣacakravartin. With those supreme and sacred mantras, one should empower the vessel for the torma offering, cast it toward the east and the other directions, and then enter one’s own abode. By this gift of torma, the bhūtas dwelling in the ten directions will be satisfied; since the kings of the wrathful deities have been gratified, they will all be satisfied without exception. Because the entire threefold world is completely surrounded by the ten directions, the kings of the wrathful deities, through their own power, always protect everything. By performing this at the conclusion of a consecration, the [consecrated object] will be stabilized by the torma. Statues, paintings, stūpas, and so forth, will remain for the duration of an eon. At the conclusion of a fire offering, the goddesses and the Tathāgatas will be pleased. By this very gift of torma at the time of sleep according to the ritual, the practitioner will never see bad dreams. The lord of yogis will see only auspicious dreams. Thus is the ritual for the torma of the kings of the wrathful deities. Following that, the yogi, possessing the divine pride of his own chosen deity, should rest upon the bindu of the syllable Khaṃ at the hub of a double-vajra (viśvavajra) that has arisen from the complete transformation of the syllable Khaṃ at his heart. Thereafter, reciting the ten mantras of the kings of the wrathful deities as previously explained and snapping the fingers, he should bind the directions and go to sleep. At that time, he should report any auspicious dreams he sees to the master.

དེ་མེད་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་སྨྲ་བར་བྱ་ཡི་#གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། #། ཐོ་རངས་ལྡང་བའི་དུས་སུ་ཁྱོད་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྗོད་ཅིང་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#བདག་ལ་སད་པར་བྱེད་པར་བསམ་མོ། ། སླར་ཡང་ཐོ་རངས་ནས་བརྩམས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནས་གཟུང་#བ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བསྟན་པས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀ་གཙོར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། #ད་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྣོ་བས་དབང་བ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་བཞིན་བསྒོམས་པའི་རང་འདོད་པའི་ལྷའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་འཁྲུལ་ཞིང་གསལ་#བར་སྣང་བ་དང་། གཞན་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་མཐོང་བ་དང་ལྡང་བ་དང་འདུག་པ་དང་ཉལ་བ་དང་འཆག་པའི་མཚན་ཉིད་སྤྱོད་ལམ་བཞི་པོའི་དུས་སུ་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་མཐོང་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། རྒྱས་པ་དང་། དབང་དང་། དགུག་པ་དང་། རྣམ་པར་ལྡང་#བ་དང་། རེངས་པ་དང་། བསྐྲད་པ་དང་། མངོན་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་གྲུབ་བརྒྱད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་མཆོག་དང་རོ་དང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པ་#དང་། གསེར་འགྱུར་གྱི་རྩི་#སྦྱོར་བ་དང་།

If that is absent, one should speak in the presence of the Blessed Tathāgatas, but not otherwise. At the time of rising at dawn, one should recite the verse beginning with "You are the Vajra Mind" and so forth, and contemplate that the [deities] such as Locanā are awakening oneself. Furthermore, starting from dawn, one should meditate by first performing the seizing of the site and so forth, as before. Thus, by teaching the supreme king of activities samādhi and the nirmāṇakāya, the perfection of the welfare of others is also shown. In this way, the generation stage, which is the nature of the three samādhis primarily characterized by these two perfections, has been taught. Now, the completion stage will be explained. This is what is to be meditated upon by one who has gone beyond the generation stage. Because it is mastered by those of sharp faculties and is established by nature, the signs of having gone beyond the generation stage are as follows: the form of one's chosen deity, exactly as it was meditated upon by oneself, appears without error and with clarity; others also see it in that same way; and during the four modes of conduct—standing, sitting, lying down, and walking—one perceives the purity of the deity's form. Furthermore, there are the eight siddhis known as pacifying, enriching, magnetizing, summoning, rising, paralyzing, expelling, and wrathful activities; likewise, the supreme medicines, alchemy, the extraction of essences, and the application of the gold-transforming elixir.

ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་སྦྱོར་བ་དང་། ས་འོག་གི་དངོས་གྲུབ་དང་། རོ་ལངས་དང་རལ་གྲི་དང་རི་ལུ་#དང་མིག་སྨན་དང་རྐང་མགྱོགས་དང་། འཁོར་ལོའི་རིག་པ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་གྲུབ་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་མི་སླུ་#བར་འགྲུབ་པ་དང་། རང་གི་ལུས་ལ་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་དང་རྡུལ་དང་ལུས་ལ་ཤིག་དང་འབུ་མེད་པ་དང་། ཕྱིའི་ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་ལྟོས་#པ་མེད་པ་དང་། #བཟའ་བཅའ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་སྲེད་པ་མེད་པ་དང་། ཤིང་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བས་ཆོག་ཤེས་པ་དང་། ཡུལ་ལ་འདོད་པ་ཆུང་བ་དང་། མི་སློང་ཞིང་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ཆུང་བའོ། ། ངེས་པ་ཅན་གྱི་རྟགས་དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མཐར་ཕྱིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། དུ་བ་ལས་ནི་མེར་ཤེས་ཏེ། ཆུ་སྐྱར་ལས་ནི་ཆུ་ཡིན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ལྡན་གྱིས། ། རིགས་ནི་མཚན་མ་རྣམས་ལས་ཤེས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གོམས་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཁན་པོས་ཀྱང་། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལེགས་གནས་ཤིང་། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འདོད་རྣམས་ལ། ། ཐབས་འདི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། སྐས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུར་གསུངས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ལེགས་པར་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས། རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་ཞུགས་པའོ། །

The accomplishments (siddhi) such as the application of the garuḍa, the accomplishment of the underworld, the reanimated corpse, the sword, the pill, the eye-salve, swift-footedness, and the vidyādhara of the wheel, and whatever other various accomplishments there may be—these are achieved without fail for the sake of others. Furthermore, there is the scent of the blue utpala lotus on one’s body; the absence of dust, lice, and insects on one’s robes and body; independence from external solid food; having obtained food and drink, the absence of craving; contentment with whatever is available, such as fruit; having little desire for sense objects; not begging but practicing generosity; and having little excrement and urine. By these definitive signs, one should know that the yoga of the generation stage has been perfected. As it is said in the Laṅkāvatāra Sūtra: "Fire is known from smoke, and water from water-fowl; the wise bodhisattva knows their lineage from signs." Thus it is said. Having thus perfected the generation stage, one should train in the completion stage. As the master of the treatise [Nāgārjuna] said: "For those who are well-established in the generation stage and desire the completion stage, the Perfect Buddha taught this method as being like the rungs of a ladder." Thus it is said. In that regard, what is meant by being "well-established in the generation stage"? It is entering the isolation of the body through the stages of meditation, such as the initial application, according to the divisions of the hundred families.

རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་རྣམས་རེ་རེ་རིགས་ལྔའི་དབྱེ་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་རོ། ། ས་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ཡིན་ཏེ། ། ཆུ་ཁམས་མཱ་མ་ཀཱི་རུ་བཤད། ། གཟི་བརྗིད་གོས་དཀར་མོ་ཡིན་ཏེ། ། རླུང་ནི་དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མར་བཤད། ། དེ་རྣམས་རེ་རེ་རིགས་ལྔ་ལྔའི་#དབྱེ་བས་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་འདི་དག་ཀྱང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག། ཅེས་བྱ་བས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་རེ་རེའང་རིགས་ལྔ་ལྔའི་དབྱེ་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡུལ་གྱི་ལྷ་མོ་རྣམས་རེ་རེ་རིགས་ལྔ་ལྔའི་དབྱེ་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའོ། ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་རིགས་བརྒྱའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི། ། ལྔ་པོའི་དབྱེ་བས་ལྔ་རུ་བྱས་པ་ལ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སོ་སོར་བྱིན་གྱིས་བརླབས#། ། འཁོར་བའི་ལས་རྣམས་དག་ནི་གང་ལས་འབྱུང་#། ། དེ་བཞིན་དབང་པོ་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་བཅས་ལྔ། ། རེ་རེ་ཞིག་ཀྱང་བདེ་གཤེགས་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས། ། དེ་ལ་རང་རང་རྟག་ཏུ་བྱིན་རློབ་#ཅིང་། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་གསུམ་དུ་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། རིགས་ནི་རྣམ་པ་#བརྒྱར་བཤད་པ། ། མདོར་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། །

Regarding the division into one hundred families: the collection of the aggregate of form is Vairocana; the collection of the aggregate of feeling is Ratnasambhava; the collection of the aggregate of perception is Amitābha; the collection of the aggregate of formations is Amoghasiddhi; and the collection of the aggregate of consciousness is Akṣobhya. Each of these becomes twenty-five through the division into the five families. Earth is Buddhalocanā, and the water element is explained as Māmakī. Splendor is Pāṇḍaravāsinī, and wind is explained as Samayatārā. Each of these becomes twenty through the division into the five families each. Regarding the statement, "These vajra sense bases are the supreme maṇḍala of the bodhisattvas," one should understand that each of the sense faculties, such as the eye and so forth, also becomes twenty-five through the division into the five families each. The goddesses of the objects also become twenty-five through the division into the five families each. The five pervasive primordial wisdoms are the distinctions of the hundred families. As it is said: "In the aggregates, elements, and sense bases, Through the division into five, they are made fivefold; The Tathāgatas have individually blessed them. From what do the activities of saṃsāra arise? Likewise, the five faculties and the five external objects— Each of these is constantly blessed by the five Sugatas, And they truly abide as the five and the three primordial wisdoms." Thus it is said. Furthermore: "The families are explained as being of one hundred types; In brief, they are of five types."

ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཕྱིས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་ལྷའི་གཟུགས་སུ་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པར་བྱས་ལ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། དེ་#ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་བརྒྱ་པོ་གང་བཤད་པ་དེ་མདོར་བསྡུས་པས་ལྔ་རུ་འགྱུར་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་སླར་ཡང་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱིས་སོ། ། རིན་ཆེན་དང་དོན་ཡོད་པའི་རིགས་དག་ནི་སྐུའི་རིགས་དང་གསུང་ངམ་ཐུགས་ཀྱི་རིགས་སུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནི་གཏི་མུག་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐུའི་རིགས་སུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཕྲག་དོག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་སམ་ཞེ་སྡང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་སམ་ཞེ་སྡང་གི་#རིགས་སུ་བསྡུའོ། ། རིགས་#གསུམ་པོ་དེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་#ནི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་དེ་ཡང་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་#ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་དབྱེ་བས་དཔྱད་པ་ན་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྟོང་པའི་ཆོས་ལས་སྟོང་པའི་#ཆོས་རྣམས་འབྱུང་། ། ཞེས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཀླུང་དངས་པ་#ལས། ། ཉ་དག་མྱུར་དུ་ལྡང་གྱུར་ཏེ།

"Through the divisions of body, speech, and mind, it later becomes threefold," as it is said. Having isolated the body into the form of the deity through the division of the hundred families, the yogi realizes suchness, the nature of the all-empty. Why is that? Because those hundred families that were explained are condensed into five, for they are purified by the five aggregates, the five afflictions, the five great elements, and the five primordial wisdoms. Those five families, in turn, become three: body, speech, and mind. The Ratna and Amogha families should be subsumed within the Body family, or the Speech or Mind family. In that regard, Ratnasambhava, whose essence is pride, should be subsumed within the Body family because he arises from delusion. Amoghasiddhi, whose essence is envy, should be subsumed within the Desire family or the Hatred family because he arises from desire or hatred. Those three families should be understood as being one. This is because body and speech are subsumed within the Mind-vajra, as it is the root of all appearances. Furthermore, when the mind is analyzed through the divisions of appearance, increase, and near-attainment, it becomes the essence of the all-empty. As the master Nāgārjuna said: "From empty phenomena, empty phenomena arise." Also, from the Prakaraṇa: "Just as from a clear river, fish quickly leap forth..."

། དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་སྟོང་གསལ་ལ། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་འདིས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་#ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་མཐར་ཕྱིན་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་#དང་པོ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་#པ་ལ་གོམས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་རོ། ། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་གི་སྣ་ལ་སོགས་པར་གནས་པའི་ཡུངས་ཀར་ཕྲ་མོ་ཙམ་གྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རླུང་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་དང་། ལས་ཐམས་ཅད་བྱེད་ཅིང་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བཞོན་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔའི་དབྱེ་བས་ལྔ་རུ་འགྱུར་ཏེ། སྲོག་དང་། ཐུར་དུ་སེལ་བ་དང་། མེ་དང་མཉམ་པ་དང་། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། ཁྱབ་པའོ། ། དེ་ལ་སྲོག་ནི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་ཤིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་#སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། ། ཐུར་དུ་སེལ་བ་ནི་བཤང་ལམ་ལ་གནས་ཤིང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་སྐྱེད་#པའི་ལས་ཅན་ནོ། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་#ནི་མགྲིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་སྐྱེད་#པའི་ལས་ཅན་ནོ། ། མེ་དང་མཉམ་པ་ནི་སྙིང་ག་ན་གནས་ཤིང་འདུ་བྱེད་#ཀྱི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་སྐྱེད་#པའི་ལས་ཅན་ནོ། ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་ཤིང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་སྐྱེད་#པའི་ལས་ཅན་ནོ། ། དེ་དག་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་།

"Likewise, within the all-empty and luminous, the Net of Magical Illusion arises." Thus it is said. By means of this sequence of meditating on the divisions of the hundred families, the yogi will abide on the eighth stage, from which there is no returning. Having thus perfected the generation stage, one should then familiarize oneself with the first of the completion stages: vajra recitation. In that regard, one first focuses on the suchness of the winds and then focuses on the suchness of the mantra. What is called the "suchness of the winds" is the meditation on a drop the size of a tiny mustard seed abiding at the tip of the nose and so forth. This is because the wind pervades the entire body, performs all activities, serves as the life-force of all sentient beings, and is the sole mount of consciousness. Furthermore, through the divisions of the five aggregates, it becomes fivefold: the life-sustaining wind, the downward-clearing wind, the fire-accompanying wind, the upward-moving wind, and the pervasive wind. Among these, the life-sustaining wind abides at the navel and has the function of manifesting the aggregate of consciousness. The downward-clearing wind abides at the anus and has the function of manifesting the aggregate of feeling. The upward-moving wind abides at the throat and has the function of manifesting the aggregate of perception. The fire-accompanying wind abides at the heart and has the function of manifesting the aggregate of formations. The pervasive wind abides in all the joints of the body and has the function of manifesting the aggregate of form. These [winds] are the five great elements, such as earth and so forth, and—

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་། ཁ་དོག་ལྔ་དང་ལྡན་ཞིང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡན་ལག་གི་རླུང་ནི་རྒྱུ་བ་དང་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་དང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་དང་། ངེས་པར་རྒྱུ་བའོ། ། དེ་དག་གི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལས་བྱེད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། བཅུ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། ཀུ་ཊ་ཁྱ་དང་ཀུ་ཌ་#དང་། ། ཀུ་ཌ་#བྷ་དང་ཀུ་ཊི་ར། ། ཀ་ཀུ་ལཱ་#ཚ་ཀུ་ལ་ཝ། ། ཀུ་ལཱ་#བྷ་ཀོ་ལི་#ར་བ། ། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་མེ་མཉམ་དང་། ། གྱེན་དུ་དེ་བཞིན་ཁྱབ་བྱེད་དང་། ། གླང་པོ་རུས་སྦལ་རྩངས་པ་དང་། ། ལྷ་སྦྱིན་#དང་ནི་གཞུ་ལས་རྒྱལ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རླུང་བཅུ་པོ་དེ་དག་གནས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཉིན་མཚན་དུ་ཟོ་ཆུན་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ན་འཁོར་བར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁོར་བའི་སྒོ་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་བཅིངས་པས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། ། རླུང་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པའོ། །

One should understand that these are the essence of the five wisdoms, which possess the five colors and the five Tathāgatas, and perform activities such as pacification. The branch winds are the circulating, the pervading, the all-pervading, the intensely circulating, and the definitely circulating. Relying upon the five sense faculties, such as the eyes, they perform the activity of perceiving objects characterized by form and so forth. These too are the essence of the five Tathāgatas. The names of these ten are not literal; the Blessed One spoke of them in the Śrīsarvabuddhasamāyoga as follows: Kuṭakṣa, kuḍa, kuḍabha, kuṭira, Kakulāca, kulava, kulābha, kolira, Prāṇa, apāna, samāna, Udāna, and likewise vyāna, Gaja, kūrma, kṛkara, Devadatta, and dhanañjaya. These ten winds, depending on the distinctions of location, afflictions, and karma, cause the realm of sentient beings to enter [saṃsāra] day and night like a waterwheel. By causing them to revolve and by binding them to rebirth through the process of repeated wandering, they cause affliction. Since one is liberated by thoroughly knowing the suchness of these winds, that shall be explained: their suchness is the meditation on the bindu.

གང་གི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་#སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་རྩེ་མོར་གོང་བུར་#གྱུར་པ་ན། རླུང་དང་ཉེ་བའི་རླུང་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་གྱུར་པས་ན། གསལ་བ་དང་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་#འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་རླུང་གཟུགས་མེད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་#འགྱུར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་གྲང་བའི་དབང་གིས་ཆུའི་སྲ་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། ། ཐིག་ལེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གསང་བའི་སྣའི་རྩེ་མོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། སྙིང་གའི་པདྨའི་སྣའི་རྩེ་མོར་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། གདོང་གི་སྣའི་རྩེ་མོར་རླུང་གི་ཐིག་ལེ་འོད་ཟེར་ཅན་སྐུའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ནས་འཕོ་བས་དམ་པ་དགའ་བའི་གནས་སྐབས་སུ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་སྣ་རུ་འཛིན་པར་གྱུར་པ་ན་ངག་གི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཐིག་ལེ་འདོད་ཆགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་# རྣལ་འབྱོར་རོ། ། སྤྱི་བོ་དང་ལྐོག་མ་དང་། སྙིང་ག་ན་གནས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ལ་དམིགས་ཏེ། སྐུའི་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་གྱི་ཆ་རྣམས་སྟེང་ནས་བརྩམས་ཏེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཐིམ་པར་བྱས་ཏེ།

Because at the time of entering into the union of method and insight, the bodhicitta arising from the wheels of the seventy-two thousand channels becomes a single mass at the tip of the vajra-jewel, all the primary and secondary winds are completely pacified. Consequently, the suchness of clear light, characterized by clarity and joy, becomes manifest. Therefore, through the power of great bliss, although the winds are formless, they take the form of the bindu of bodhicitta, just as water becomes solid through the power of extreme cold. That bindu is of three types: the bindu of bodhicitta at the tip of the secret nose, to be meditated upon by the practitioner of the Speech Vajra; the mantra-bindu at the tip of the heart-lotus nose, to be meditated upon by the practitioner of the Mind Vajra; and the radiant wind-bindu at the tip of the facial nose, to be meditated upon by the practitioner of the Body Vajra. Regarding that, when it is transferred from all the primary and secondary limbs arising from the union, during the stage of supreme joy, when it is held at the tips of the vajra and lotus, the practitioner of the Speech Vajra should meditate on the inexpressible bindu that has abandoned all verbal proliferation; this is the subtle yoga. Then, focusing on the three syllables residing in the crown, the throat, and the heart, the parts of the seed-syllable of the Body Vajra are made to dissolve one into the other, starting from the top.

འོག་གི་ཆ་གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་ཆ་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཆ་རྣམས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འཇུག་པར་བྱས་ལ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་དུ་ཐིམ་པར་བསམ་མོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཆ་བཞི་པ་ཡང་ཞབས་ཀྱུ་ནི་འ་ལ་ཐིམ་པ་དང་། འ་ཧ་ལ་ཐིམ་པ་དང་། ཧ་མགོ་བོ་ལ་ཐིམ་པ་དང་། མགོ་བོ་ཟླ་ཚེས་ལ་ཐིམ་པ་དང་། ཟླ་ཚེས་ཐིག་ལེ་ལ་ཐིམ་པ་དང་། ཐིག་ལེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་བྱས་པས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་འདི་ལ་ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་མགྲིན་པ་དང་། སྙིང་ག་དང་། ལྟེ་བ་དང་། གསང་བར་གནས་པ་སྟེ། གྲུ་གསུམ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། གཞུའི་དབྱིབས་ཅན་དང་། གྲུ་བཞིའོ། ། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། དུད་ཁ་#དང་། སེར་པོའི་མདོག་ཅན། མེ་དང་། ཆུ་དང་། རླུང་དང་། སའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ཡཾ་རཾ་བཾ་ཁཾ་ཞེས་བྱ་བའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱིས་བྱིན་གྱིས་#བརླབས་པ་སྟེ་ཐབས་བསྟན་ནོ། ། དེ་ནས་གོས་དཀར་མོ་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་དང་། སྒྲོལ་མ་དང་། སངས་རྒྱས་སྤྱན་གྱིས་#བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། གཡས་པ་དང་། གཡོན་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། དམན་པར་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྣའི་སྒོར་བསྟན་ཏོ། ། སྔ་དྲོ་དང་། ཉི་མ་ཕྱེད་དང་། ཕྱི་དྲོ་དང་། མཚམས་དག་གི་དུས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མཚན་མོར་རོ། ། དབང་དང་ཞི་བ་དང་། དགུག་པ་དང་། རྒྱས་པ་ནི་ཕྲིན་ལས་སོ། །

One should engage with the lower portions, the parts of the Vajra of Speech. Those parts should also be dissolved as before, and one should visualize them dissolving into the syllable HŪṂ. The four-part syllable HŪṂ is then dissolved: the vowel-sign u (the hook) dissolves into the a (the vowel-sign ā), the a dissolves into the ha, the ha dissolves into the head-mark, the head-mark dissolves into the crescent moon, and the crescent moon dissolves into the bindu. By focusing the mind one-pointedly upon the bindu, it abides in a nature like space; this is the subtle yoga of the practitioner of Akṣobhya-Vajra. Likewise, this body possesses four maṇḍalas of the nature of the four elements, located at the throat, the heart, the navel, and the secret place. These are triangular, circular, bow-shaped, and square. They are red, white, smoke-colored, and yellow, and are the essence of fire, water, wind, and earth. They arise from the seed-syllables YAṂ, RAṂ, VAṂ, and KHAṂ, and are blessed by Amitābha, Akṣobhya, Amoghasiddhi, and Ratnasambhava; this is the teaching on the method. Then, being blessed by Pāṇḍaravāsinī, Māmakī, Tārā, and Buddhalocanā is the essence of insight. They are shown to flow through the right, left, both, and the inferior nostrils. The times of morning, midday, afternoon, and the junctions are taught, and likewise for the night. The activities are magnetizing, pacifying, summoning, and enriching.

དཀྱིལ་འཁོར་དེ་རྣམས་ལས་ཐོ་རངས་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཁ་དོག་དམར་པོའི་འོད་ཟེར་སྣའི་བུག་པ་གཡས་པ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་སྣའི་རྩེ་མོར་ཐུན་གྱི་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐུན་གཉིས་པ་ལ་ཁ་དོག་ལྗང་སེར་ཅན། འོད་ཟེར་སྣའི་བུག་པ་གཡོན་ནས་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་ཐུན་གྱི་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པའོ། ། ཐུན་གསུམ་པ་ལ་ཡང་ཁ་དོག་སེར་པོ་འོད་ཟེར་གཉིས་ཀ་ལས་འབྱུང་ཞིང་སྣའི་བུག་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཐུན་གྱི་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་སོ། ། ཐུན་བཞི་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀ་ཁ་ནས་འབྱུང་ཞིང་འོན་ཀྱང་དལ་ཞིང་དམན་པར་རྒྱུ་བ་ཁ་དོག་དཀར་པོའི་འོད་ཟེར་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་ཐུན་གྱི་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པ་སྟེ། མཚན་མོ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་ཐུན་བརྒྱད་ལ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཅུའི་བར་དུ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་དྲུག་བརྒྱ་དཀྱིལ་འཁོར་སོ་སོ་#དག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བའི་རིམ་གྱིས་རྒྱུ་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་དག་ལ་བཞི་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡོད་དེ། ཆ་དེ་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་#ས་ཡ་བདུན་#ཅུ་རྩ་གཉིས་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཕྱི་མོའི་ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པའོ། ། དེ་ཡི་ཡང་རྩ་བ་ནི་ལྟེ་བའི་འོག་འོད་གསལ་བའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ཇི་སྐད་དུ། ནམ་མཁའི་རླུང་ནི་ལུས་ལ་འབྱུང་བ་སྟེ། ། ཡང་དག་བརྗོད་པས་དབྱངས་ནི་ཁར་ཕྱིན་པ། ། གནས་གཞན་དག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ན། ། ཡི་གེ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་དེ་སྒྲ་ཡིན། །

From among those maṇḍalas, beginning at dawn, red-colored light rays emerge from the right nostril and remain at the tip of the nose for half of a half-period (pāda). Likewise, during the second period, greenish-yellow light rays emerge from the left nostril and remain in that very place for half of a half-period. During the third period, yellow light rays emerge from both nostrils and remain in those very nostrils for half of a half-period. During the fourth period, light rays emerge from both mouths, but they flow slowly and weakly as white-colored light rays, and they also remain for half of a half-period; it is the same at night. Thus, during the eight periods of day and night, for sixty hours, twenty-one thousand and six hundred [breaths] flow in the sequence of entering, abiding, and arising within each respective maṇḍala. Each maṇḍala has a fourfold nature, and it is taught that there are seventy-two million [instances] of entering and so forth in those parts. The root of all these is the forty-nine letters of the Bhagavatī Mātṛkā. The root of even those is the wind called "life-force" (prāṇa), which arises from the place of clear light below the navel. As it is said: "The space-wind arises in the body; through correct articulation, the vowels reach the mouth. When they are fully differentiated in other locations, that which becomes the letters themselves is sound."

དེ་ནི་ཚངས་པའི་ཡི་གེ་དག་བྱེད་མཆོག། ཕུགས་ན་གནས་པར་ཡང་དག་བྲམ་ཟེས་འདོད། ། དེ་ནི་ཡང་དག་རབ་ཏུ་སྦྱོར་གྱུར་ན། ། ངེས་ལེགས་མངོན་པར་མཐོ་བས་སྐྱེས་བུར་སྦྱོར། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བས་ན་སྲོག་དེ་ཉིད་སྙིང་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྒྱད་ལ་རིག་#པས་དབྱངས་དང་གསལ་བྱའི་སྡེ་ཚན་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་དེ། བྲང་དང་མགྲིན་པ་མགོ་དེ་བཞིན། ། ལྕེ་ཡི་རྩ་བ་སོ་དང་ནི། ། སྣ་དང་མཆུ་དང་རྐན་དག་གོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གནས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་དབྱངས་ཀྱི་སྡེ་ཀ་#ལ་སོགས་པ་མའི་བར་དུ་སྡེ་ཚན་ལྔ་དང་བར་ན་གནས་པ་དང་དྲོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་#སྡེ་ཚན་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཞེས་བར་དུའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ཚིགས་#རྣམས་ནི་བ་ལང་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ངག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཀྱེ་ལྷས་བྱིན་བ་དཀར་མོ་དབྱུག་པས་རྡུངས་#ཤིག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ངག་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ངག་ཆེན་པོ་ལས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་དང་། གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། རླུང་དང་ལུང་བསྟན་པ་དང་། རྟོག་གེ་དང་། གྲངས་ཅན་པ་དང་། མཆོད་#འོས་དང་། ཕྱུགས་ཀྱི་བདག་པོ་པ་དང་། རིགས་པ་པ་དང་། ཁྱད་པར་པ་དང་། དཔྱོད་པ་པ་དང་། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་།

"That is the supreme purifier of the letters of Brahmā; the true Brahmin is held to abide in the depths. When one is correctly and thoroughly engaged in that, it joins the person with the higher realms and the definitive excellence." Thus it is said. Therefore, that very vital breath (prāṇa), through its awareness, generates the groups of vowels and consonants within the eight locations, such as the heart and so forth. As it is said: "The eight locations of the letters are: the chest, the throat, and the head; likewise, the root of the tongue, the teeth, the nose, the lips, and the palate." From those eight locations, eight groups arise: the five groups from the vowel group to the letter ma, the group of semi-vowels, and the two groups of sibilants (ūṣman). It is said that these are the essence of the purification of the eight collections of consciousness. From those, syllables arise, such as the sounds of "ox" or "horse." From those, speech is produced, for example: "O Devadatta, strike the white cow with a stick," and so forth. Those also become great speech, for example: "Thus have I heard at one time," and so forth. From great speech, there arise the composition of treatises, treatises on dance, manuals, the Vāyu and Vyākaraṇa, logic (tarka), Sāṃkhya, the Ārhata, the Paśupata, the Naiyāyika, the Vaiśeṣika, the Mīmāṃsaka, and the treatises of the Sugata and so forth.

འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་#རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཕྱི་མོའི་ཡི་གེ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ལ་སྔགས་ཐམས་ཅད་བཏུ་བས་ན་སྔགས་ཀྱི་བཏུ་བ་སྟེ་ཕྱི་མོའོ། ། དེ་ནི་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་སྔགས་བཏུ་བའོ། ། བསྡུ་བའི་རིམ་པས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཨ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཧའི་བར་དུ་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་པ་དང་པོའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བའི་ཡི་གེ་བཞི་ལ་བསྡུས་པས་#ཨ་ཀ་ཡ་#ཤའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་གསུམ་དུ་བསྡུས་པ་ལས་ཨ་ཀ་ཡའོ#། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡི་གེ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡི་གེ་ཨ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཡི་གེ་ཨ་ཡའོ། ། ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཀ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། གཉིས་ཀ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡི་གེ་ཡ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་ཡི་གེ་ཨཱའོ#། ། དེ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་དང་། སྲིད་པ་གསུམ་དང་། སྐུ་གསུམ་དང་། ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་། རྩ་གསུམ་དང་། རྫས་གསུམ་དང་། སེམས་དཔའ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་དང་། ལྷ་མོ་གསུམ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་#གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་གཉིས་ཀ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་། མེ་དང་། ཉིན་མོ་དང་། མཚན་མོ་དང་། མཚམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡི་གེ་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཕན་ཚུན་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཨཱཿལ་ཞུགས་པ་དང་། ཨཱཿཧཱུཾ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཧཱུཾ་#ཐིག་ལེ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་ཏེ།

All those things that arise in six ways through the various conventions of the world have as their sole cause the primordial letters (mātṛkā). In that regard, because all mantras are extracted from them, they are the extraction of mantras, which is the primordial letters. This is the extraction of mantras through the process of emanation. Through the process of withdrawal, it is as follows: they are subsumed by the letters of the first group of eight, from a to ha, namely: a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, śa. These are further subsumed into the four elemental letters: a, ka, ya, śa. These are further subsumed into three: a, ka, ya. These also become three letters: therein, the letter a is the nature of insight (prajñā); the letter ya is the seed of passion; and the letter kha—which is the essence of method—is the seed of the Mind Vajra, the syllable hūṃ. The letter ya, which is the characteristic of the union of both, is the seed of the Delusion Vajra, the syllable āḥ. These arise as the three letters that are the essence of the three realms, the three states of existence, the three bodies, the three wisdoms, the three channels, the three substances, the three beings, the three Tathāgatas, the three goddesses, and the three maṇḍalas; they are the nature of female, male, and neuter; method, insight, and their union; and the nature of the moon, the sun, and fire; day, night, and the intermediate twilight. Furthermore, these enter into one another: oṃ enters into āḥ, āḥ enters into hūṃ, and hūṃ is focused upon together with the bindu.

ཐིག་ལེ་ནི་ཟླ་ཚེས་ལ་ཐིམ་པ་དང་། ཟླ་ཚེས་མགོ་བོ་ལ་ཐིམ་པ་དང་། མགོ་བོ་ཧ་ལ་ཐིམ་པ་དང་། ཧ་ཞབས་བསྐྱེད་#ལ་ཐིམ་པ་དང་། ཞབས་བསྐྱེད་#ཐུང་ངུ་ཨ་རུ་གྱུར་པས་ངག་མ་ལུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་སྔགས་ཀྱི་#བཏུ་བའོ། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས་ཀྱང་། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག། དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་སྟེ། ། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ། བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡི་མཆོག། ཚིག་ཀུན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྒྱན་ལས་ཀྱང་། སྙིང་གི་དཀྱིལ་ན་མི་ཤིགས་པའི། ། འབར་བའི་མར་མེ་དག་དང་མཚུངས། ། ཡི་གེ་དམ་པ་ཕྲ་བ་ནི། ། ཨ་ནི་ཁྱབ་བདག་གཙོ་བོར་གནས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གང་ལས་འབྱུང་བ་དང་ཐིམ་པ་དེ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ཅན་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས་བཏུ་བ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའོ། ། གང་གི་ཚེ་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་དུས་སུ་ལྟེ་བར་ཐིམ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བྲལ་བ་དང་#། འོད་གསལ་བ་ཉིད་སྔགས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ལས་བཏུ་བར་བྱའོ། ། བཏུ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕྱི་མོའི་ཡི་གེ་དང་ཨ་དང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དེ། སྤྲོས་པ་དང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་བཞིན་ཞེས་བཏུ་བའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱི་དོན་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཨཱཿའི་དོན་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་དོན་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། །

The bindu dissolves into the crescent moon; the crescent moon dissolves into the head; the head dissolves into the ha; the ha dissolves into the vowel-sign u; and the vowel-sign u becomes the short a. Thus, the essence of all speech remains. This is the extraction of mantras pervaded by the suchness of mantra. As it is said in the Māyājāla: "A is the supreme of all syllables, The sacred syllable of great significance. Arising from within, it is unborn; It is free from verbal expression. The supreme cause of all speech, It makes all words clearly manifest." And from the Vajramaṇḍalālaṃkāra: "In the center of the heart, the indestructible, Like a blazing lamp, The subtle, sacred syllable, The letter A, dwells as the sovereign lord." That from which all arise and into which they dissolve is the letter A. Since all mantras have that as their cause, their extraction is also pervaded by suchness. When, during the recitation of the neuter [vowels], they dissolve into the navel, they are free from coming and going. Since the luminosity itself is the cause that generates all mantras, the extraction should be performed from that very source. There are three ways of extraction: because the source letters, the letter A, and the luminosity itself are, respectively, the elaborate, the unelaborate, and the utterly unelaborate, the extraction is performed according to these modes of conduct. Regarding the "meaning of the mantra": the meaning of the syllable OṂ is Vairocana; the meaning of ĀḤ is Amitābha; and the meaning of the syllable HŪṂ is Akṣobhya.

སྭཱ་དང་ཧཱ་དག་གི་དོན་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་#དོན་ལ་བརྟེན་#ཏེ་རང་རང་གི་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྔགས་ཀྱི་བརྡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲུལ་དང་མགོ་མེད་དང་མཐའ་མེད་དང་བཏུ་བའོ། ། དེ་ལ་ཨོཾ་དང་སྭཱ་ཧཱ་ལྡན་པ་ནི་སྦྲུལ་ལོ། ། ཨོཾ་མེད་ཅིང་སྭཱ་ཧཱ་དང་ལྡན་པ་ནི་མགོ་མེད་དོ། ། སྭཱ་ཧཱ་མེད་ཅིང་ཨོཾ་དང་ལྡན་པ་ནི་མཐའ་མེད་པའོ#། ། གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་ནི་བཏུས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དཔེ་ནི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བརྡའི་དབྱེ་བ་སྟེ། ཞི་བ་དང་རྒྱས་པ་དང་དབང་དང་དགུག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་དགོས་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་བརྡ་བཅུ་གཅིག་པོ་ནི་སྤེལ་བ་དང་འདྲེས་པ་དང་ཁ་སྦྱར་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཙུག་ཏོར་གྱི་རྒྱུད་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྙིང་པོ་དང་། ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་དང་། སྙིང་པོ་སྐུལ་#བར་བྱེད་པ་དང་། རྩ་བའི་སྔགས་དང་། ཕྲེང་བའི་སྔགས་དང་། རིག་སྔགས་དང་། གཟུངས་སྔགས་དང་། ས་བོན་དང་། མིང་གི་ཡི་གེ་དང་པོ་དང་། ཕྱུང་བའི་སྔགས་རྣམས་ནི་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་#བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་སྙིང་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་ནི་ཡན་ལག་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི་དངོས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་ནི་འདས་པའི་དུས་དང་ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་སྒྲུབ་#ལ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྙིང་པོ་བསྐུལ་བ་ནི་ལྷའི་ཐུགས་ཀྱི་ནུས་པ་ནན་ཏན་གྱིས་བཀུག་ལ་བདག་ཉིད་ལ་#འཇུག་པའོ།

The meanings of svā and hā are Ratnasambhava and Amoghasiddhi, respectively. Likewise, one should examine the meaning of each deity’s identity by relying on the meanings to be expressed by the others; this is the intended sense. Regarding the "conventions of mantra," these are the sarpa (snake), amūrdha (headless), ananta (endless), and uddhṛta (extracted). Among these, that which possesses both oṃ and svāhā is the sarpa. That which lacks oṃ but possesses svāhā is the amūrdha. That which lacks svāhā but possesses oṃ is the ananta. That which is devoid of both is the uddhṛta. Examples of these will be explained in the fourteenth chapter. Furthermore, the distinctions of convention are made according to the classification of activities, because they are required for pacifying, enriching, magnetizing, summoning, and so forth. Moreover, the eleven conventions—such as saṃpuṭita (enclosed), miśrita (mixed), and saṃpuṭa (joined)—should be understood from the Vajroṣṇīṣa Tantra. Similarly, the Blessed One has taught the essence (hṛdaya), the near-essence (upahṛdaya), the essence-impeller (hṛdayasaṃcodana), the root mantra (mūlamantra), the garland mantra (mālāmantra), the knowledge mantra (vidyāmantra), the dhāraṇī mantra (dhāraṇīmantra), the seed syllable (bīja), the first letter of the name, and the extracted mantras (uddhṛtamantra), in accordance with their respective activities. Among these, the essence is that which directly expresses the Blessed One. The near-essence is by way of its parts rather than directly. These should be understood for the sake of accomplishing the vast array of activities of the past. The essence-impeller is the forceful summoning of the deity’s mental power and its entry into oneself.

། རྩ་བའི་སྔགས་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་ལྷ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། ཕྲེང་བའི་སྔགས་ནི་མཆོད་པའི་མཐར་ཆུན་འཕྱང་འབུལ་བའོ། ། རིག་པའི་སྔགས་ནི་ས་འོག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་པའོ། ། གཟུངས་སྔགས་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་ཟློག་#པའོ། ། ས་བོན་གྱི་སྔགས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་རྣམས་སྐྱེད་པའོ། ། ཕྱུང་བའི་སྔགས་ནི་གསང་བའི་གནས་སུ་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའོ། ། མིང་གི་དང་པོའི་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ས་བོན་གྱི་སྔགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་བས་ན་བརྡའི་སྒོ་ནས་འདོད་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་སྔགས་ཀྱི་བརྡའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་འོད་གསལ་བས་བརྟགས་ཤིང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པར་ཞི་བ་ལ་སོགས་སྒྲུབ་པ་ལ་སྔགས་ཐམས་ཅད་དོན་དང་ལྡན་པར་མི་#འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡི་གེའི་གཟུགས་ཅན་སྔགས་རྣམས་ནི། ། དེ་བས་དམ་པ་རྣམས་མི་འདོད། ། གང་ཕྱིར་རྩྭ་#མཆོག་ཙམ་ཉིད་ནི། ། འགུགས་པར་བྱེད་པར་མི་ནུས་སོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། མཐར་ཐུག་པའི་རིམ་པ་ལས་ཀྱང་། ། སོ་མཆུ་རྐན་དང་ལྕེ་སོགས་ཀྱིས། ། ངག་ནི་བསྐྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། ། དེ་ནི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། མི་ཤིགས་པ་ཉིད་ག་ལས་འགྱུར། ། ཞེས་པ་དང་། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་སྔགས་ཀྱི་སྒྲ་མན་ཏྲའི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དབང་པོ་དང་ནི་ཡུལ་དག་ལ། ། བརྟེན་ཏེ་ཡིད་ནི་གང་སྐྱེས་པ། ། དེ་ནི་མན་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། །

The root mantra brings the desired deity into manifestation. The garland mantra is the offering of a hanging garland at the conclusion of an offering. The knowledge mantra accomplishes the siddhis of the underworld and so forth. The dhāraṇī mantra averts fears such as those of kings and the like. The seed mantra generates the Tathāgatas and goddesses. The extraction mantra emanates the samaya maṇḍala in the secret place. The initial letters of names are a specific type of seed mantra. Therefore, the convention of mantra is that all desired aims are accomplished through the gateway of symbols. The suchness of mantra is suchness itself. It is the characteristic of the nature of phenomena (dharmatā), analyzed as the ultimate luminosity of all phenomena. For without fully knowing suchness, all mantras will not be meaningful for accomplishing peace and the other [aims]. As it is said: "Mantras that are merely the forms of letters are therefore not desired by the sublime ones, because they are unable to summon even a blade of grass." Furthermore, from the Ultimate Stage: "Speech, which involves the movement of the teeth, lips, palate, tongue, and so forth, is subject to change; how could it be the indestructible?" And from the Explanatory Tantra, the suchness of mantra is taught through the etymological explanation of the word mantra: "That which arises in the mind in dependence upon the sense faculties and their objects is called man."

སྐྱོབ་པའི་དོན་གྱིས་ཏྲ་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། ལུང་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་། ། མན་ཏྲ་གསང་བར་བརྗོད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་ན་གང་ལས་བྱེད་པ་དེའི་ལས་དེ་རྣམས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བྱེ་མ་ལ་མར་བཞིན་ནོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་འབད་པ་མེད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཞར་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བླ་མའི་དྲིན་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཙལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་ནས། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་པས་མྱུར་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བསམས་ཏེ། ལྟེ་བར་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མར་མེ་འབར་བའི་འོད་དང་མཚུངས་པའི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་དམིགས་ཏེ། དེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་མེ་སྟག་དང་འདྲ་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་མདོག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྤྲོས་ཏེ། སྙིང་ལ་སོགས་པའི་གནས་གསུམ་དུ་དགོད་དེ། འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་#རིམ་པས་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པར་བཟླས་ཏེ། ཇི་སྲིད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཐ་མར་#མར་མེ་དང་འདྲ་བའི་འོད་གསལ་བའི་ཡི་གེ་ལ་གནས་པར་བྱའོ། །

"It is called tra in the sense of protecting." Thus it is said. Furthermore, from the prophecies: "Mantra has the meaning of being secret." Therefore, if one does not know the suchness of mantra, the activities one performs will not be accomplished, because the essential nature is not fully understood, just like [trying to extract] butter from sand. A yogi who knows the suchness of mantra will accomplish activities such as pacification without effort, because they arise as a natural consequence. Therefore, in every way, one should seek the suchness of mantra by relying on the kindness of the guru. Thus, the suchness of mantra has been taught in four aspects. Having taught the suchness of the winds and the suchness of mantra, the vajra recitation and so forth shall be explained. Regarding what is called "the recitation of the Great Vajradhara": first, the yogi should quickly visualize himself in the form of the Great Vajradhara in union with Sparśavajrā. Focusing on the syllable A, which is like the light of a burning lamp, in the center of the dharmadhātu wheel with eight spokes at the navel, he should emanate the three syllables—resembling sparks and having their respective colors—by means of its light rays. He should place them in the three locations, such as the heart, and recite them without failing the branches of the sequence of entering and so forth, until the mind becomes one-pointed. Finally, he should abide in the luminous syllable, which is like a lamp.

གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཡི་གེ་ཙམ་#ལ་དམིགས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། སྲོག་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། ཡིད་དང་དེ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པས་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞི་བས། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས་གནས་པར་#བྱའོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཟླས་#པའོ། ། #དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་སྤྱན་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དུ་བདག་ཉིད་བསྒོམས་ཏེ། སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་རྣམ་པར་དགོད་དེ། དེའི་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ལ། ཐུགས་དང་གསུང་གི་ས་བོན་སྐུའི་ས་བོན་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཨོཾ་གཅིག་པུ་ལ་དམིགས་ཤིང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་གྱུར་པར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྐུའི་བཟླས་པའོ། ། #དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གོས་དཀར་མོ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བདག་ཉིད་བསྒོམས་ཏེ#། ཡི་གེ་གསུམ་ལྐོག་མ་ལ་སོགས་པར་དགོད་དེ། དེའི་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་པས། ཐུགས་དང་སྐུའི་ས་བོན་གསུང་གི་ས་བོན་ལ་འཇུག་པར་བྱས་ཏེ། ཡི་གེ་ཨཱཿ#གཅིག་པུ་ལ་དམིགས་ཤིང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུང་གི་#བཟླས་པའོ། །

Focusing on the mere syllable that is unborn from the very beginning, one actualizes the samādhi of the Great Vajradhara. By entering into the wheels of the vital breath and so forth, as well as the mind and reality itself, the conceptualizations of all stable and moving entities are pacified. The yogi should abide in the luminosity that is the nature of glorious Vajrasattva, the essence of the five wisdoms; this is the recitation of the Great Vajradhara. Likewise, through the swift samādhi, one meditates on oneself as Vairocana in union with Buddhalocanā. One arrays the three syllables at the crown and other locations. Through the sequence of emitting and reabsorbing their light rays, one acts for the benefit of sentient beings. One should cause the seed-syllables of mind and speech to enter the seed-syllable of the body, focusing on the single syllable OṂ. Abiding in the essence of the mirror-like wisdom, in which the afflictive and cognitive obscurations are thoroughly pacified, is the recitation of the Body. Similarly, through the swift samādhi, one meditates on oneself as Amitābha in union with Pāṇḍaravāsinī. One arrays the three syllables at the throat and other locations. By acting for the benefit of sentient beings through the emission and reabsorption of their light rays, one causes the seed-syllables of mind and body to enter the seed-syllable of speech. Focusing on the single syllable ĀḤ, one should abide in the essence of the discerning wisdom, in which all conceptualizations are completely pacified; this is the recitation of the Speech.

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མཱ་མ་ཀཱི་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེར་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། ཐུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་དགོད་དེའི་#འོད་ཟེར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་#དོན་བྱས་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ས་བོན་ཐུགས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གཅིག་པུ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་#དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་མ་ལུས་པར་རབ་ཏུ་ཞི་བར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐུགས་ཀྱི་བཟླས་པའོ། ། #དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མཱ་མ་ཀཱི་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་#པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དུ་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་དགོད་དེ། འོད་ཟེར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྲོགས་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ཐིག་ལེ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པའི་ཐིག་ལེ་ལ་སེམས་གཏད་དེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱའོ་ཞེས་རིན་པོ་ཆེའི་བཟླས་པའོ། ། #དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པར་བདག་ཉིད་བསྒོམས་ཏེ། སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་དགོད་དེ། འོད་ཟེར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲོས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱས་ལ་ཐོ་རངས་ཀྱི་སྐར་མ་ལྟ་བུའི་ཐིག་ལེ་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་བསྡུས་ཏེ།

Likewise, through the swift samādhi, one should meditate on oneself as the Mind Vajra in union with Māmakī. By placing the three syllables of the mind and so forth, and through the radiation and reabsorption of their light rays, one should accomplish the welfare of sentient beings. Then, the seeds of body and speech should be dissolved into the seed of the mind; focusing on the single syllable HŪṂ, one should abide in the complete pacification of all conceptualization within the very essence of the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna). This is the mind recitation. Likewise, through the swift samādhi, one should meditate on oneself as Ratnasambhava in union with Māmakī. By placing the three syllables on the crown of the head and so forth, and through the sequence of radiating and reabsorbing light rays, one should strip away the suffering of poverty from all sentient beings. Then, the three syllables should be dissolved into the bindu; focusing the mind on the bindu which is equal to space, one should pacify all objective referents within the very essence of the wisdom of equality (samatā-jñāna). This is the jewel recitation. Likewise, through the swift samādhi, one should meditate on oneself as Amoghasiddhi in union with Samayatārā. By placing the three syllables on the crown of the head and so forth, and through the sequence of radiating and reabsorbing light rays, one should emanate the Tathāgatas together with their celestial palaces and accomplish the welfare of all sentient beings. Then, the three syllables should be gathered into the bindu, which is like the stars at dawn.

བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བྱ་བ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་དོན་ཡོད་བཟླས་པའོ། ། #དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བདག་ཉིད་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བསམས་ཏེ། སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་དགོད་དེ། ས་བོན་གཉིས་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་#གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་#ཅན་ཐམས་ཅད་བཀུག་ལ་དེ་ཉིད་དུ་#འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སུ་སེམས་ཅན་འཇོག་པར་བྱའོ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པས་གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་པ་དང་དུ་མ་#མ་ཡིན་ཞེས་དཔྱོད་པས་གང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ནི་གཏི་མུག་གི་བཟླས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེར་བདག་ཉིད་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བསྒོམས་ཏེ། སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་དགོད་ཅིང་ས་བོན་གཉིས་གསུང་གི་ཡི་གེ་ལ་བསྡུས་ཏེ། དེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་བཀུག་ཅིང་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱས་ལ། འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སུ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པས་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་པ་དང་དུ་མ་མ་ཡིན་ཞེས་སྤྱོད་པས་གང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བཟླས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེར་#སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བསྒོམས་ཏེ། སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་དགོད་དེ་ས་བོན་གཉིས་ཧཱུཾ་ལ་འཇུག་པར་བྱས་ལ། དེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་#ཅན་བཀུག་ལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ།

One should abide in the state of having completed the activity, which is the very essence of the wisdom of accomplished activity; this is the recitation of Amoghasiddhi. Likewise, through the swift samādhi, one should visualize oneself entering into equipoise as Mohavajra. One should place the three syllables at the crown and other locations, and cause the two seed-syllables to enter the syllable OṂ. By its light rays, one should summon all sentient beings of the delusion family and cause them to enter that very state. With the superior conviction, "I shall establish sentient beings in the state of purified delusion," one analyzes that which is called "delusion" as being neither one nor many. That one-pointedness of mind is the recitation of delusion. Likewise, through the swift samādhi, one should meditate on oneself entering into equipoise as Rāgavajra. One should place the three syllables at the crown and other locations and dissolve the two seed-syllables into the syllable of speech (ĀḤ). By its light rays, one should summon sentient beings of the passion family and cause them to enter that very state. With the superior conviction, "I shall place them in the state of purified passion," one analyzes that which is called "passion" as being neither one nor many. That one-pointedness of mind is the recitation of passion. Likewise, through the swift samādhi, one should meditate on oneself entering into equipoise as Dveṣavajra. One should place the three syllables at the crown and other locations and cause the two seed-syllables to enter the syllable HŪṂ. By its light rays, one should summon sentient beings of the hatred family and cause them to enter that very state.

ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སུ་དགོད་པར་བྱ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པས་ཞེ་སྡང་ཞེས་#བྱ་བ་ནི་གཅིག་གམ་དུ་མར་མེད་ཅེས་དཔྱོད་པས་གང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དེ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་བཟླས་པའོ། ། #དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རང་#འདོད་པའི་ལྷ་གང་ཡང་རུང་བ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་#བསྒོམས་ཏེ། སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་བཀོད་པ་དེ་ལ་དམིགས་པས་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་གིས་#སྔགས་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་འདི་ཉོན་ཅིག་ཅེས་#ལྷག་པར་མོས་པས་དངོས་གྲུབ་འདོད་པའི་སྒྲུབ་པ་པོས་རང་ངམ་གཞན་གྱིས་ཐོས་པར་གྱུར་པ་ཁྲོ་བར་བརྗོད་པས་ན་ཁྲོ་བོའི་བཟླས་པའོ། ། #དེ་བཞིན་དུ་#མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་རང་གི་ཤེས་རབ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བདག་ཉིད་བསམས་ཏེ། སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་དགོད་ཅིང་། ལྟེ་བར་རྩིབས་བརྒྱད་པ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དེའི་ལྟེ་བར་དབྱངས་ཡིག་དང་པོ་མར་མེ་དང་འདྲ་བ་ལ་དམིགས་ཏེ། དེའི་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་དོན་བྱས་ལ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་པས་ཆ་དང་ཆའི་དབྱེ་བས་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཐིམ་ཞིང་དེ་ཡང་ལྟེ་བའི་ནམ་མཁའ་ལ་དབྱེར་མེད་པར་བསམས་ལ།

With the exceptional resolve, "I shall establish [the mind] in the state of the complete purity of hatred," one analyzes that what is called "hatred" exists neither as one nor as many. That one-pointedness of mind is the recitation of hatred. Likewise, through the samādhi of swiftness, one meditates on oneself as having entered into union with whichever desired deity is appropriate. By focusing on the three syllables placed at the crown and other locations, the practitioner who desires siddhi, with the exceptional resolve, "Listen to this mantra being recited by me," utters the wrathful words so that they are heard by oneself or others; this is the recitation of the wrathful deity. Likewise, through the samādhi of swiftness, one visualizes oneself as the Great Vajradhara or any other [deity] in union with one's own consort. One places the three syllables at the crown and other locations, and at the navel, one focuses on the first vowel, which is like a lamp, within the white eight-spoked wheel of the dharmadhātu. Through the sequence of emitting and reabsorbing its light rays, one accomplishes the welfare of all sentient beings without exception. With a one-pointed mind, one should cause the three syllables to enter the unborn syllable A through the division of parts and sub-parts. One should then contemplate that [the syllables] dissolve into the eight-spoked wheel, and that [the wheel] also becomes inseparable within the space of the navel.

རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་སྒོ་ཐམས་ཅད་འགགས་པ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་#བ་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་ན། དྲི་མ་མེད་པའི་མཐའ་ཡས་པའི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པས་#གནས་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རོ་གཅིག་པའི་བདག་ཉིད་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་ཐ་སྙད་དང་བྲལ་བའི་མ་ནིང་གི་བཟླས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། #རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཟླས་པ་ལ་#ཡང་དབྱེ་བ་གཞན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་#གཟུགས་སུ་བདག་ཉིད་བསམས་ཏེ། ལྐོག་མ་དང་སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་གསང་བ་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མྱུར་དུ་དགོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་གྱི་ཆ་#རེ་རེ་རྣམ་པར་བཀོད་ལ། འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཇི་སྲིད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་བར་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཆ་དགོད་པའི་རིམ་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། སྙིང་གའི་པདྨར་ཡི་གེ་མགོ་མེད་དེ་དཔེར་ན་ཧའོ། ། ལྐོག་མའི་པདྨར་མགོ་བོ་སྟེ། དཔེར་ན་ཨའོ། ། གསང་བའི་པདྨར་དབྱངས་ཏེ་དཔེར་ན་ཨུའོ། ། ལྟེ་བའི་པདྨར་དབྱངས་ཀྱི་མཐའ་སྟེ་དཔེར་ན་དབྱངས་ཀྱི་མཐའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷ་མོ་བཞི་ཡིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། མགོ་མེད་སྙིང་གའི་པདྨར་གནས། ། ཁ་ཡི་པདྨར་མགོ་བོ་སྟེ། ། གསང་བའི་པདྨར་དབྱངས་གནས་པ། ། ལྟེ་བའི་པདྨར་དབྱངས་མཐའོ། ། འདི་ཉིད་འགྲོ་དང་འོང་བ་ཡིས། ། ཐིག་ལེ་རྣལ་འབྱོར་ལ་འཇུག་པའོ། །

When the habitual tendencies of conceptual thought are thoroughly pacified, all gateways are closed, and one is definitively liberated from coming and going, such that all the wheels of the vital winds and so forth become of one taste, the yogi should abide solely in the suchness of luminosity, which is stainless and equal to the infinite sky. This is explained as the "neuter recitation," the nature of which is the single taste of method and insight, free from the conventions of "woman" and "man." This is the eleventh type of vajra recitation. Furthermore, another classification of the recitation of the Great Vajradhara shall be explained. First, one should visualize oneself in the form of the Great Seal (mahāmudrā) of the Great Vajradhara. One should quickly arrange the maṇḍalas, which are the nature of the four great elements, at the throat, heart, navel, and secret place. Upon these, one should place each portion of the seed syllable of the Mind Vajra and meditate according to the sequence of entering and so forth, until the mind becomes one-pointed. In that regard, the sequence for arranging the portions is as follows: at the heart lotus is the "headless" letter, for example, ha. At the throat lotus is the "head," for example, a. At the secret lotus is the "vowel," for example, u. At the navel lotus is the "end of the vowels," for example, the end of the vowels. As it is said in the Questions of the Four Goddesses: "The headless resides in the heart lotus; The head resides in the throat lotus; The vowel resides in the secret lotus; The end of the vowels is in the navel lotus. By means of this very coming and going, One enters the yoga of the bindu."

ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ། ཐབས་ཀྱི་དམ་པ་རབ་འཇུག་པའོ#། ། རྣལ་འབྱོར་དངོས་གྲུབ་རབ་སྟེར་བའི། ། གསང་བའི་ཡི་གེ་བཤད་པར་བྱ། ། གང་ཞིག་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་ཅན་ལ་མཆོག་སྟེར་#འགྱུར། ། དང་པོའི་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། རྟག་ཏུ་དབུགས་#ནི་རྔུབ་པར་བྱེད། ། བརྒྱད་པའི་མཐའ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཡི་གེ་ཨུ་དང་ཐིག་ལེར་བཅས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་དབུགས་གཏོང་#བྱེད། ། འདི་ནི་ཅི་དགའི་བཟླས་པར་བཤད། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་#པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདིས་ཐ་མལ་པའི་ངག་གི་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཐ་མལ་པའི་ངག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངག་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་ངག་དང་། གནས་ངན་ལེན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ངག་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངག་གོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངག་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་#རྨི་ལམ་གྱི་ངག་ནི་སྔར་མྱོང་བའི་ཡུལ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་#རྟོག་པའི་ཡུལ་མེད་བཞིན་དུ་འབྱུང་བའོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གནས་ངན་ལེན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་བྱུང་#བའི་ངག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྔོན་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་དབང་ལས་འབྱུང་ངོ་། །

Thus it is said. Also, from the Prakaraṇa: "The supreme method of engagement, The secret syllables that bestow the accomplishments of yoga— I shall explain them. By merely contemplating them, The yogi will receive the supreme [attainment]. Through the application of the first syllable, One should always inhale the breath. Endowed with the final letter of the eighth [vowel], Together with the letter u and the bindu, The yogi should exhale the breath. This is explained as the recitation of one's choice. By means of these eleven types of vajra recitation, the conceptualizations of ordinary verbal expression are averted. When supramundane meditative concentration (samādhi) is manifested, one enters the meditative concentration of the Vajra Speech. Ordinary speech is of four types: speech of characteristics, speech of dreams, speech of the clinging to dysfunctional tendencies, and speech of conceptualization from beginningless time. As it is said: "In that regard, Mahāmati, speech of characteristics arises from clinging to the signs of the forms of one's own conceptualization. Mahāmati, speech of dreams arises from recollecting previously experienced objects, occurring even though the objects of conceptualization do not exist. Mahāmati, speech arising from clinging to dysfunctional tendencies occurs through the power of the karma previously committed by sentient beings."

བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རང་གི་ས་བོན་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་#སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་འདི་དག་གོ་ཞེས་མིའམ་ཅིའི་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པ་ལས་བྱུང་#ངོ་། ། དེ་བཟློག་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ངག་མངོན་དུ་གྱུར་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ངག་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་ཚོགས་ཐོས་ནས། ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། ངག་རྣམ་པར་དག་པའི་འོག་ཏུ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་འབད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐབས་ནི་གཉིས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལ་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་ནི་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་སེམས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། སྒོ་ལྔ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་#དེ་དག་མདོར་བསྡུས་པས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་དེས་ནི་#སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་འཁོར་བའི་ས་རུ་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དག་གིས་འཁོར་བར་བྱེད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དམྱལ་བ་ནས་ནི་ཡི་དྭགས་གནས་སུ་འགྲོ། ། སླར་ཡང་ལྷ་ཡི་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་གནས་གྱུར་པ་ལས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྔོན་དུ་བྱས་པས་ཐར་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ།

Mahāmati, the words of conceptualization have arisen from the habituation of the seeds of one's own negative tendencies, which are an attachment to the conceptual proliferation of beginningless time. As it is said in the Questions of the Kinnara King: "Mahāmati, these are the four characteristics of the conceptualization of speech." By reversing those, supramundane speech is manifested, and the vajra-like speech is perfected; thus, having heard the collection of words such as praise and blame, one does not become joyful or dejected. In this way, the stage of vajra recitation is taught. Following the purification of speech, one should strive for the purification of the mind. In that regard, there are two methods: the stage of mantra and the stage of mudrā. Regarding that, the stage of mantra should be understood as follows: first, the mind is of eight types—the ālaya-vijñāna, the afflicted mind (kliṣṭa-manas), the five sense consciousnesses, and the mental consciousness. Those eight consciousnesses, when condensed, become three: the ripening consciousness (vipāka-vijñāna), the afflicted mind, and the engaging consciousnesses (pravṛtti-vijñāna). By means of those three consciousnesses, sentient beings wander in the realm of saṃsāra, going and coming. As it is said: "From the hells, one goes to the realm of hungry ghosts, And then is born again in the realm of the gods." When these are transformed, the suchness of clear light is realized, and one attains liberation. As it is said:

འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ཀྱིས་གོས་པའི། ། སེམས་ཉིད་འཁོར་བར་བཤད་པ་སྟེ། ། དེ་ལས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ནི། ། རྒྱལ་བས་མདོར་བསྡུས་ཐར་པ་གསུངས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་དེའི་བརྡ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་དང་། སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་འཐོབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་ཉེ་བར་ཐོབ་པའོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་མུན་པའོ། ། མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དང་མཚམས་#དང་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ལ་གཉེན་པོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་པ་ལ་གཉེན་པོ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ལ་གཉེན་པོ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་ཆེན་པོ་སྟོང་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེ་#རོ་གཅིག་པར་བྱེད་པ་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་བོའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོའི་རང་བཞིན་ནི་བརྒྱད་ཅུའོ། ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་བཅུ་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་བདུན་པོ་ནི་མ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཁོ་ན་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོའི་དབྱེ་བས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།

"The nature of mind, when stained by attachment and the like, is explained as saṃsāra; when completely secluded from those, the Victorious One briefly taught it to be liberation." Thus it is said. These are the designations for those three consciousnesses: mind, intellect, and consciousness; appearance, increase of appearance, and attainment of appearance; insight, method, and near-attainment; moon, sun, and darkness; night, day, and twilight; and what are called emptiness, very emptiness, and great emptiness. Regarding that, the antidote for the transformation of the engaging consciousness is the wisdom of emptiness and appearance. The antidote for the transformation of the afflicted intellect is the increase of appearance and very emptiness. The antidote for the transformation of the ālaya-vijñāna is the attainment of appearance and great emptiness. The wisdom that unifies those three wisdoms is the wisdom of clear light, the essence of all-emptiness. The nature of the three consciousnesses consists of eighty [mental factors]. Among them, the nature of the engaging consciousness is the essence of insight, numbering thirty-three. The nature of the afflicted intellect is ten, which is the nature of method. The seven natures of the ālaya-vijñāna are the essence of ignorance. These very factors become one hundred and sixty through the division of day and night. To abandon them, the stages of mantra shall be taught.

དང་པོར་ལྟེ་བར་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བར་པདྨའི་སྟེང་དུ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་#ལ་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པའི་དབྱངས་ཡིག་དང་པོ་དགོད་པར་བྱས་ལ། སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་ལ་དམིགས་ཏེ་ཨའི་ཐིག་ལེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་དཀར་པོས་སྤྱི་བོ་ནས་ཡི་གེ་ཨོཾ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀུག་ཅིང་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡིད་རྩེ་གཅིག་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལོག་པ་ལས་ཟླ་བའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བའི་#ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་#དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་དུ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་རྡོ་རྗེའི་ཆང་ཟུངས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པའི་ཐིག་ལེ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་དང་པོའི་དབྱངས་ཡིག་ཁ་དོག་དམར་པོ་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། དེ་ལས་#བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་དམར་པོ་མགྲིན་པ་ན་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཨ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀུག་ལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་དུ་ཡིད་རྩེ་གཅིག་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལོག་པས་ཉི་མའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ས་བོན་དང་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་རྡོ་རྗེའི་དམིགས་པ་སྤངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་ལ་གནས་པའི་ཐིག་ལེ་ཙམ་ལ་བལྟས་ཏེ།

First, at the navel, in the center of the eight-spoked wheel of the dharmadhātu, upon a lotus and a moon maṇḍala, one should place the first vowel, adorned with a bindu. Then, focusing on the three syllables at the crown and other locations, one should summon the essence of the ālayavijñāna in the form of the syllable Oṃ from the crown via white light rays arising from the bindu of the letter A, and cause it to enter that very place; one should remain with the mind one-pointed upon it. At that time, through the reversal of the ālayavijñāna endowed with thirty-three intrinsic natures, the jñāna of appearance, which is like the appearance of the moon, will arise. Following that, within that same wheel of the dharmadhātu, one should visualize the first vowel in red color, adorned with two bindus situated within a sun maṇḍala and a vajra handle. From that, red light rays summon the essence of the afflicted mind (kliṣṭamanas) in the form of the syllable Āḥ located at the throat, and one should cause it to enter that very place; one should remain with the mind one-pointed upon it. At that time, through the reversal of the afflicted mind endowed with forty intrinsic natures, the jñāna of increase, which is like the appearance of the sun, will arise. After that, having abandoned the visualization of the seed-syllable, lotus, moon, sun, and vajra, one should look only at the bindu residing upon the wheel.

དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་མཚུངས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་སྙིང་ག་ན་གནས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་བཀུག་ལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་དུ་ཡིད་རྩེ་གཅིག་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་བདུན་དང་ལྡན་པ་ལོག་པས་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་མཚུངས་པའི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ཐིག་ལེ་དང་འཁོར་ལོ་ལྟེ་བའི་མཁའ་ལ་ཐིམ་པས་རྟགས་ལྔའི་སྣང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་#པའི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པ་ཟད་#པས་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་#ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་དག་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་དང་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། ད་#ནི་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་པས་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བསྒོམས་ཏེ། སྨེ་ཤ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་བུ་མོ་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་#ལ་སོགས་པ་ན་སོ་#དང་ལྡན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བླངས་ཏེ་དེ་#ནི་མཱ་མ་ཀཱི་ལ་སོགས་པར་#ལྷག་པར་མོས་ཏེ་མཆོག་གི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པས་#བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བྱའོ།

From that, one should summon the seed syllable of the Mind Vajra, which resides at the heart and is similar to the appearance of the intermediate state, and cause it to enter that very place, remaining there with one-pointed mind. At that time, as the ālaya-vijñāna, which possesses the seven natures, is reversed, the wisdom that has attained an appearance similar to the appearance of the intermediate state will arise. Then, as the bindu and the wheel gradually dissolve into the space of the navel, the five signs of appearance will precede the exhaustion of all habitual tendencies of conceptualization regarding the body and so forth; thus, the suchness of the luminous wisdom of the dharmadhātu, which is like a cloudless sky, will arise. These should be understood as the enumerations of the wisdoms of appearance and so forth—namely, emptiness, very emptiness, great emptiness, and all-emptiness—because the meaning is that the thoroughly afflicted and the purified are of one nature. Thus, the stage of the purification of the mind through the stage of mantra has been taught. Now, the stage of the mudrā will be explained. First, the yogin, through swift meditative absorption, should meditate on the mudrās of the Great Vajradhara and so forth. Having taken a mudrā such as a girl of the outcaste class who is twelve years of age or otherwise endowed with youth, and having visualized her as Māmakī and so forth, one should enter into union with her in order to manifest great bliss through the supreme service and so forth.

། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བསྐྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཚངས་པའི་བུ་ག་ནས་ཞུ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་། མཚན་མོ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཟླ་བའི་སྣང་བ་ལྟ་བུ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡན་ལག་གི་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པའི་དུས་སུ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། འདོད་ཆགས་#དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་དང་། ཉིན་མོ་དང་ཐབས་དང་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་རང་གི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རྡོ་རྗེའི་#ཆང་ཟུངས་སུ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། ཆགས་པ་བར་མ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་དང་། མཚམས་ཀྱི་དུས་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། མུན་པ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་རང་བཞིན་བདུན་དང་བཅས་པ་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རྡོ་རྗེའི་ནོར་བུའི་རྩེ་མོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྟགས་ལྔ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་། ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་མཚམས་ཀྱི་མུན་པའི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་དང་། ཆགས་པ་བར་མ་དང་བྲལ་ཞིང་། །

In that regard, during the stage of the bodhicitta melting from the Brahma-aperture through the movement of the vajra and lotus, the wisdom of appearance (āloka), the various aspects of the moment, the natures such as freedom from passion, and the engaging consciousness (pravṛttivijñāna) together with its own nature are ceased. At the time when it pervades all the joints of the limbs, the wisdom of increase (vṛddhi), the moment of maturation, passion together with the nature of passion, the daytime, method, the appearance of the sun’s rays, and the afflicted mind (kliṣṭamanas) together with its own nature are ceased. Following that, during the stage of the three drops of bodhicitta abiding in the vajra-bag, the wisdom of attainment (prāpti), the moment of destruction, intermediate passion together with its nature, the time of the junction, the union of method and wisdom, the appearance like darkness, and the foundational consciousness (ālayavijñāna) together with its seven natures are ceased. Following that, at the stage when the bodhicitta reaches the tip of the vajra-jewel, as before, preceded by the five signs, method and wisdom, the attainment of separation, and the appearances of the moon, sun, and the darkness of the junction, are free from passion, freedom from passion, and intermediate passion.

སྒོ་འགགས་པ་དང་#འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བྲལ་བ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤངས་པ་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་འོད་གསལ་བའི་#ཡེ་ཤེས་རྣལ་འབྱོར་པས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་དེ། ། ཆོས་དབྱིངས་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། ། བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ན#། ། འདི་ཉིད་དུ་ནི་གསལ་བར་མཚོན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་འདིས་རྣལ་འབྱོར་པ་ས་བཅུ་པ་ལ་#གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། དང་པོ་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ས་བརྒྱད་པ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། སྣང་བ་གསུམ་པོ་མཐོང་བ་#ནི། ། ས་བཅུ་ལ་ནི་གནས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་དབང་གིས་ཀུན་ལ་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་པའོ། ། ད་#ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རྣམ་པར་དག་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བའི་དོན་མི་བྱེད་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་བཞིན་དུ་རང་གི་དོན་ཙམ་ལ་ལྟ་བ་དེ་དག་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།

The yogi will perceive the luminous wisdom, which is like a cloudless sky, having abandoned the wisdom of appearances and so forth, and being free from the closing of doors, going, and coming. As it is said: "That very reality is non-dual wisdom, the dharmadhātu, the perfection of wisdom." And from the Prakaraṇa: "Of all illusions, the illusion of a woman is supreme; the distinction of the three wisdoms is clearly illustrated in this very [text]." Through this stage of the complete purification of the mind, the yogi will abide on the tenth ground. As it is said in the Prakaraṇa: "By the application of the first activity, the eighth ground is attained; by seeing the three appearances, one will abide on the tenth ground." By virtue of the yogi, the lord of the ten grounds, attaining mastery over wisdom, they will exercise mastery over all. Thus, through the stage of the mudrā, one attains the focus on the mind. Now, in order to refute those who—by entering the ultimate truth through the complete purification of body, speech, and mind—lack the welfare of others, fall into the consequence of nihilism, lack the fruit of previous aspirations, and, like the enlightenment of the śrāvakas, view only their own welfare because they do not act for the sake of beings; and...

ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་#བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་མྱུར་བའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱའི་གཟུགས་རིམ་པ་འདིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་ཏེ། མྱུར་བའི་རྣམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་མི་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེའི་དབང་#གིས་འབད་པ་མེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ། ཞལ་གསུམ་པ་#ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་ལ་པདྨ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་གདན་ལ་བཞུགས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་#ཁྲོ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ། དེའི་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་#ནས་བྱུང་#བའི་འོད་ཟེར་གྱི་#འཁོར་ལོས་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རེ་བ་སྐོང་བར་བྱེད་ལ། ཡིད་བཞིན་གྱི་#ནོར་བུ་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་དོན་སྟོབས་ཀྱིས་སྟེར་བར་བྱེད་པ་སར་ཞིང་སར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོས་པས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་མཐའ་མེད་པ་མ་ལུས་པ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་མྱུར་དུ་སྤྲོས་ཏེ། དེ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བལྟས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་ནས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། རབ་ཏུ་#གནས་པ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་དང་། བཟླས་པ་དང་།

In order to correctly perceive the relative truth, one should meditate through this sequence on the form of the mudrā of the Great Vajradhara, which is the perfection of the "illusion-like samādhi" by way of the swift mode of self-consecration. In that regard, there are two yogas: the yoga of the swift mode and the yoga of the attainment of appearances and so forth. Regarding the first, from the attainment of clear light through the stage of the purification of the mind, by the power of non-referential compassion, one effortlessly emanates the Great Seal (mahāmudrā) form of the Great Vajradhara and so forth, endowed with the supreme of all aspects, such as having three faces and so on. He resides upon a seat of a lotus and moon and so forth within a celestial palace (vimāna) composed of various jewels, completely surrounded by a host of Tathāgatas, goddesses, Bodhisattvas, and wrathful deities. From the pores of his skin, wheels of light rays emerge, fulfilling the hopes of those in the three realms. Like a wish-fulfilling jewel or a wish-granting tree, he bestows desired aims by his power. By emanating the maṇḍala wheels in each and every place, he pervades the entire infinite expanse of space without exception. Having swiftly emanated the forms of the Great Seal of the Great Vajradhara and so forth, and having correctly viewed them through the twelve similes such as an illusion and so on, one realizes that all the three realms are like an illusion. Then, through the application of mantras, mudrās, and so forth, as well as consecrations, fire offerings (homa), maṇḍalas, and recitations...

སྐུ་ཁྲུས་དང་། གཏོར་མ་དང་། སྤྱན་དྲང་བ་#དང་། བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང་། གཤེགས་སུ་གསོལ་བ་དང་། རིམ་པ་གཉིས་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོ་དང་། སྒེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཇི་སྲིད་སྤྱོད་ལམ་བཞིའི་བར་དུ་སྒྱུ་མ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། བྲག་ཅ་# དང་སྨིག་#རྒྱུ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་། ཆུ་ཤིང་དང་སེང་གེ་ཟླ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་#སྤྱོད་པར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་འབད་པ་མེད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། བསྐལ་པ་དང་བསྐལ་པ་སྟོང་གི་བར་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདི་ནི་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པ་གཅིག་གོ། ། #གཉིས་པ་ནི་རེ་ཞིག་དང་པོ་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་འོད་གསལ་བ་ལ་དམིགས་ཏེ། དེ་ལས་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ཀྱི་#དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་གནས་པའི་ཐིག་ལེ་ལ་བལྟས་ཏེ། དེའི་རྗེས་སུ་ཉི་མ་དང་རྡོ་རྗེའི་སྟེང་དུ་ཨཿཚེག་དྲག་ཅན་དམར་པོ་བསམས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཐིག་ལེ་དང་བཅས་པ་དབྱངས་ཡིག་དང་པོ་དཀར་པོ་ལ་བལྟས་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལྷའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་ས་བོན་དང་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཡང་།

The ritual bathing, the offering cake, the invitation, the request to remain, the request to depart, the meditation on the two stages and so forth, all the enlightened activities, and likewise the enjoyment of dance, song, music, and the graceful gestures, as well as all conduct up to the four modes of behavior, should be viewed as being like an illusion, a city of gandharvas, an echo, a mirage, the moon in water, a reflection in a mirror, a plantain tree, or the city of the lion and the moon. A yogi who practices this samādhi will accomplish all the welfare of self and others without effort and will remain for an aeon or a thousand aeons; this is one stage of self-consecration through swift samādhi. The second is as follows: first, one focuses on the luminosity that is like a cloudless sky. From that, one looks at the bindu abiding in the wheel of the dharmadhātu, which is like the appearance at the transition of the seasons. Following that, one visualizes a red syllable Aḥ with the visarga on a sun and vajra. After that, one looks at the first vowel, white, together with a bindu, upon a lotus and moon maṇḍala. Through the process of all these completely transforming, one attains the appearance called the "complete form of the deity," and so forth; this is the stage of self-consecration. Even if it is a form arising from the complete transformation of a seed-syllable and a sign, [it is the same].

འོན་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བརྒྱན་པས་ན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་#གྱུར་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལས་སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་མེད་དོ། #། ལྷའི་ང་རྒྱལ་ཁོ་ན་དེར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷའི་ང་རྒྱལ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་#པ་གཉིས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ལ་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་སྔགས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྫོགས་པའམ། སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའོ། ། ད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་རྣམ་པར་#དག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་#བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་#ལ་རྣམ་པ་#གཉིས་ཏེ། ཕྱིའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་#མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རིལ་པོ་འཛིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་གཞིག་པའོ། །

Nevertheless, because it is adorned with examples such as illusions and so forth, it is distinguished from the generation stage. This is because in the generation stage, one does not perceive the very nature of illusion; rather, the mere pride of the deity is what is to be accomplished there. The pride of the deity and the perception of things as being like an illusion are mutually exclusive. Therefore, there are two types of deity yoga: the conceptual and the perfected. Among these, the conceptual yoga is the mantra body, which is the domain of practitioners of the generation stage and is born from the transformation of the moon, vajra, and so forth. The perfected yoga, however, is the wisdom body produced through the stages of the swift samādhi or the attainment of appearances and so forth; thus, there is indeed a distinction. This is the self-consecration. Now, even the illusion-like samādhi must be purified, because it is still associated with conceptual thought. Therefore, in order to purify it through suchness by means of the stage of manifest enlightenment—the essence of the ultimate truth—the stage of manifest enlightenment is to be taught. This also has two aspects: by way of the distinctions of the mudrā and the samādhi. Regarding the stage of the mudrā, there are two types: the outer manifest enlightenment and the inner manifest enlightenment. Regarding the manifest enlightenment of samādhi, there are two types: the total grasping and the subsequent dissolution.

དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་རེ་ཞིག་སྒྲུབ་པ་པོས་སློབ་དཔོན་དང་གསང་བའི་དབང་ཐོབ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་དང་གསང་བའི་མཆོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་མཆོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱིའི་མཆོད་པ་ནི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། ནང་གི་མཆོད་པ་ནི་གོ་ཀུ་#ད་ཧ་ན། མ་ར་བི་ཤ་#མུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གསང་བའི་མཆོད་པ་ནི་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་གཟུགས་བཟང་བ་རྒྱན་#ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། དྲི་དང་མེ་ཏོག་གིས་ཉེ་བར་མཛེས་པའི་ལུས་ཅན་རྡོལ་བའི་#རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཀྱི་#འཁོར་ལོའི་ནང་དུ་ཡང་དེ་མཆོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་རེ་ཞིག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་#རིགས་མ་གཏོགས་པ་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་དང་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དང་དགེ་བསྙེན་རྣམས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་གོ་རིམ་# བཞིན་དུ་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་#རྒན་གཞོན་གྱི་རིམ་པས་གདན་རྣམས་དབུལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རིམ་པ་གཅིག་ལ་དགེ་སློང་གི་ཚོགས་དགོད་པ་དང་། གཉིས་པ་ལ་དགེ་ཚུལ་གྱི་ཚོགས་དང་། གསུམ་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚོགས་དང་། དགེ་བསྙེན་གྱི་ཚོགས་སོ། ། གལ་ཏེ་དགེ་སློང་རྣམས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་#ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དགོད་པར་བྱའོ། །

Regarding that, the stages of the mudrās shall be explained. First, the practitioner, having received the master and secret empowerments, must receive the wisdom empowerment. To this end, the Vajra Master should be honored with outer, inner, and secret offerings. Among these, the outer offerings are the five types of offerings. The inner offerings are characterized by the substances known as go, ku, dha, ha, na, ma, ra, bi, sha, and mu. The secret offering is a twelve-year-old girl of beautiful form, adorned with all ornaments, her body graced with fragrance and flowers, of the ḍombī lineage, and abiding by the samaya and vows; she, a yoginī of the Perfection of Wisdom through the stages of hearing, contemplation, and meditation, should be offered to the Vajra Master. Following that, in order to satisfy the Three Jewels, she should also be honored within the gaṇacakra. In that regard, first, with the exception of those of the śrāvaka lineage, the monks, novices, Vajra Masters, and lay practitioners should be invited. To them, seats should be offered in order, according to the sequence of seniority based on their ascetic observances (vrata). In this, on the first tier, the assembly of monks is seated; on the second, the assembly of novices; on the third, the assembly of Vajra Masters; and the assembly of lay practitioners. If the monks are the Vajra Masters, then those who are and are not observers of ascetic observances should be seated in front of them.

གལ་ཏེ་དགེ་བསྙེན་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་ན། དེའི་མདུན་དུ་དགེ་སློང་སློབ་མ་དང་སློབ་མ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དགོད་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཚོགས་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའམ། རབ་ཏུ་མ་བྱུང་བ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གོང་དུ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དགེ་སློང་ངམ་དགེ་ཚུལ་ལམ་དགེ་བསྙེན་ཡིན་ཡང་རུང་ལ། རྣལ་འབྱོར་པས་#རྟགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཚོགས་ཀྱི་བདག་པོར་བྱའོ། ། ཐམས་ཅད་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བཞུགས་པར་མཐོང་ནས་ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མདུན་དུ་ཕྱིན་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་རྒན་གཞོན་གྱི་རིམ་པས་རེ་རེ་ལ་ཞབས་བསིལ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔས་མཆོད་དེ་ལག་པ་གཡས་པས་བདུད་རྩི་ལྔས་བཀང་བའི་པདྨའི་སྣོད་བླངས་ཏེ། ལག་པ་གཡོན་པའི་སྲིན་ལག་དང་མཐེ་བོང་གིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་གྲུ་གསུམ་པ་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱ་བྲི་བར་བྱའོ། ། དེའི་ནང་དུ་ཐིག་ལེ་ཟླུམ་པོ་བྲིས་ཏེ། དེའི་ཡང་ནང་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དག་#བལྟ་བར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐུགས་ཀར་སེམས་དཔའ་གཉིས་པོ་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ལུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེའི་ཤར་གྱི་ཟུར་གྱི་སྟེང་དུ་བདུད་རྩི་ལྔས་གང་བའི་སྣོད་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཧྲི་ཧཱུཾ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མྱོས་བྱེད་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་གིས་བཀང་བའི་སྣོད་གཉིས་ནི་དབུས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་ལོགས་གཉིས་སུ་གཞག་པར་བྱས་ལ། ནག་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོའི་རས་ཀྱིས་ཁ་བཀབ་ལ་མེ་ཏོག་སྙིམ་པས་#གཏོར་བར་བྱས་ཏེ།

If a lay practitioner (upāsaka) has become a Vajra Master, then monks who are disciples and those who are not should be seated in his presence. The assemblies of yogins, whether they are ordained or unordained, should in every respect be seated above them. Whether they are monks, novices, or lay practitioners, if a yogin possesses the [proper] signs, he should be made the master of the assembly. Having seen that everyone is seated in the proper order, the Action Vajra (karmavajra) should go before them, and preceded by prostrations, offer water for the feet to each one according to the sequence of seniority. Following that, having made offerings with the five types of offerings, he should take with his right hand a lotus vessel filled with the five nectars (pañcāmṛta). With the ring finger and thumb of his left hand, he should draw the triangular dharmodaya mudrā in front of them. Inside of that, he should draw a circular drop (bindu), and within that, he should visualize the maṇḍala wheels. Within the hearts of the lords of the maṇḍala and so forth, he should visualize the two beings as the complete essence of the vessel and its contents without exception. On top of the eastern corner of that, he should place two vessels: one filled with the five nectars, and one filled with intoxicating liquor mixed with wine, which is the essence of method and insight and blessed by the syllables Hrīḥ and Hūṃ. These two should be placed on either side of the central vessel, covered with black, red, and white cloths, and scattered with handfuls of flowers.

ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཕྱག་བྱས་ཏེ་དབུས་ཀྱི་སྣོད་ལས་ཐིགས་པ་གསུམ་གསུམ་བླངས་ཏེ། གཡས་གཡོན་གྱི་སྣོད་དག་ཏུ་#གཏོར་བར་བྱ་ཞིང་མྱོས་བྱེད་ཀྱི་སྣོད་དམ་ཆང་གི་སྣོད་བླངས་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་#དང་པོ་བསྙོད་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དགེ་སློང་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་བསྙེན་གྱི་ཚོགས་ལའོ། ། གང་ལས་བཏུང་བ་བརྩམ་#པ་ཐ་མར་དེ་ཉིད་ལ་བསྙོད་#པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རེ་རེའི་མདུན་དུ་ཚོད་མ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། ཤ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་རོ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོའི་སཱ་#ལུ་ལ་སོགས་པས་བཀང་བའི་སྣོད་རྣམས་འབུལ་#བས་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། ཕྱེད་ཟོས་པས་བཟའ་བཅའ་ཐམས་ཅད་སྣོད་#གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བཏུང་བའི་སྣོད་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། ། ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་ཅང་ཏེའུ་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་མཆོད་པར་བྱ་སྟེ། ལག་པ་གཡས་པས་བླངས་ལ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེའི་གར་སྣ་ཚོགས་བྱའོ། ། ཚོགས་ཀྱི་#བདག་པོས་གར་བྱ་བ་དང་། གཞན་མ་རྣམས་ཀྱིས་གླུ་དང་རོལ་མོ་བྱའོ་ཞེས་ལ་ལ་འདོད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་གར་བྱའོ་ཞེས་ལ་ལ་འདོད་དོ། ། དམ་པར་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ན་གར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གནས་པར་བྱའོ། །

One should consecrate [the substances] with the mantras of the Vajra Mind and so forth. Then, having prostrated, one should take three drops from the central vessel and sprinkle them into the vessels on the right and left. Taking the vessel of intoxicants or the vessel of beer, the Karma-vajra should first serve the yogis. After that, [one serves] the assembly of monks, novices, and lay practitioners. One should serve the same [beverage] last to the one from whom the drinking was begun. Then, in front of each person, one should satisfy them by offering vessels filled with various side dishes, various meats, and royal rice and so forth, endowed with the six tastes. When half has been eaten, all the food and snacks should be gathered into a single vessel and eaten together by everyone. Then, the drinking vessels should be mixed into one and drunk. The Karma-vajra should also worship the hand-drum (ḍamaru) with the three syllables; taking it with the right hand, one should sound the syllables "HŪṂ PHAṬ." The Vajra-yoginīs should perform various vajra dances. Some maintain that the Lord of the Assembly (gaṇapati) should dance while the others perform songs and music; others maintain that everyone should dance. It is said that one should dance when the supreme joy has arisen, but otherwise, one should remain with a one-pointed mind.

ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རྟགས་ནི་ངང་པ་དང་བུང་བ་དང་ཁྱུ་མཆོག་དང་འུག་པ་ལ་ཞོན་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་འོང་བར་གྱུར་པ་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་དྲི་སྒོག་སྐྱ་དང་ག་བུར་དང་པདྨ་དང་། ཤའི་དྲི་བྲོ་#བ་དང་། ངང་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཐོས་པས་སོ། ། དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ལ་ལྷག་མའི་#གཏོར་མ་རྒྱས་པར་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་རྩོད་པའམ་རྒོད་པའམ་རྟོག་#པ་གང་གིས་བྱེད་པ་དེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་དུ་དབྱུང་བར་བྱའོ། ། བཟོད་པར་གསོལ་བ་བྱེད་ན་མཆོད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་གཞུག་(སོ,གོ)། ། ། དེ་ནས་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་བཀྲུས་#ལ་མེ་ཏོག་གི་གཅལ་བཀྲམ་པར་བྱ་སྟེ། སོ་རྩི་ཕུལ་ལ་ཡོན་རྣམ་པ་བཞི་པོས་མཉེས་པར་བྱ་སྟེ། གཤེགས་སུ་གསོལ་བས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཤེགས་སུ་གསོལ་ལོ། ། ཨོཾ་ཀུ་རུ་ཀུ་རུ་#བཏྟ་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱིས་ལྷག་མའི་གཏོར་མ་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཆོ་གའི་རིམ་པའོ། ། #དེ་ལྟ་བུའི་མཆོད་པ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་བྱས་པས་མཉེས་པར་གྱུར་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་སློབ་མས་ཕུལ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཉིད་དམ། ཕྱག་རྒྱ་གཞན་གྱིས་སློབ་མ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་སློབ་མ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་འདུད་#ཅིང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བསྟོད་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ལས་ནི་ངེས་སྒྲོལ་ཞིང་། ། མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་གྱུར་པ། ། ཁྱོད་ནི་འདོད་པས་མ་གོས་པས། ། མི་དམིགས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། ཕུང་པོ་དང་ནི་ཁམས་རྣམས་དང་། །

The signs of the blessing of the gaṇacakra are as follows: when ḍākinīs riding upon swans, bees, bulls, and owls arrive, one perceives the scent of their bodies as being like garlic, camphor, lotus, and meat, and one hears the sounds of the swans and so forth. At that time, one should extensively offer the remaining torma to them. Whoever engages in dispute, laughter, or conceptualization within the gaṇa must be expelled immediately. If they ask for forgiveness, they should be made to perform the offering rites. Then, having washed the hands and so forth, one should spread a carpet of flowers. Having offered tāmbūla, one should please [the deities] with the four kinds of offerings. By means of the verses of dismissal, one requests the gaṇacakra to depart. With the mantra beginning "Oṃ kuru kuru vattale," the remaining torma should be carried to the charnel ground; such is the sequence of the gaṇacakra ritual. By performing such offerings to the Vajra Master, the Master becomes pleased. The Master then enters into union with the mudrā offered by the disciple and confers the wisdom empowerment (prajñā-abhiṣeka) upon that disciple, either by means of that very mudrā or another mudrā. In that regard, the disciple should bow to the Vajra Master and praise him with this verse: "O you who liberate from the three realms, Who have become equal to space, Unstained by desire, To you, the non-referential, I prostrate and praise. The aggregates and the elements..."

སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་མི་བརྟེན་པ། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་#ངེས་གྲོལ་བ། ། དམིགས་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་གཞི་མེད་ཅིང་། ། སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་ནི་མཁའ་དང་མཚུངས། ། མི་དམིགས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། དེ་ལྟར་བསྟོད་ནས་སླར་ཡང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མཐོང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་མཐོང་བ་ནི། ། མགོན་པོ་ཆེན་པོ་བདག་ལ་སྩོལ#། ། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ལས་གྲོལ་ཞིང་། ། སྣང་བ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་སྤངས། ། རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་བླ་མེད་པ། ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བདག་ལ་སྩོལ#། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་གནས། ། ལུས་ངག་ཡིད་ནི་དག་བྱེད་པ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་བདག་ལ་སྩོལ#། ། ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད་ཞི་བ། ། ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སྦྱོང་བྱེད་པ། ། ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མཉེས་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་སློབ་མ་དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་#རང་བཞིན་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་སྐྲ་གྲོལ་བ་གཅེར་བུར་གྱུར་ནས་ཁྲིའི་ཐོག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་སློབ་མ་བཀུག་ལ་འདི་ལྟར་དྲི་བར་བྱ་སྟེ#། བཤང་གཅི་ལ་སོགས་བཟའ་བ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཁྱོད་ཅི་ནུས་སམ། ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ཤ་དག་དང་། ། བུད་མེད་རྣམས་ལ་དད་པ་དང་། ། བྷ་གའི་འོ་བྱེད་མི་རྟོག་གམ། ། བུ་ཁྱོད་སྨྲོས་ཤིག་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། སློབ་མས་ཀྱང་འདི་ལྟར་བརྗོད་དེ། །

Not relying on the sense bases, Completely liberated from error, To you, the non-referential, I prostrate and praise. Just as space is without foundation, Without conceptual elaboration and without appearance, Your mind is equal to space; To you, the non-referential, I prostrate and praise. Having praised in this way, in order to desire to see the manifest enlightenment once more, one should make this supplication with these verses: "O Great Protector, grant me the vision of manifest enlightenment! Liberated from karma and birth, Completely abandoning the three appearances, Grant me, O Great Master, the unsurpassed vajra wisdom! The great wisdom of all Buddhas, The abode of all Tathāgatas, The purifier of body, speech, and mind, Grant me, O Great Vajra, [this state]! Peaceful, without beginning or end, The purifier of all afflictions." With these verses, the pleasing master should bestow upon the disciple the mudrā of the essence of Vajradhātvīśvarī, which is the nature of Vajradhara. Then, the mudrā of the samaya, whose nature is the Perfection of Wisdom, adorned with all ornaments and with hair loose, sits naked upon a throne. Having summoned the disciple, he should ask: "O Vajra-holder, are you able to consume Excrement, urine, and so forth? Are you devoted to blood, semen, and flesh, And to women? Do you not conceptualize the kissing of the bhaga? Son, you Vajra-holder, speak!" The disciple should then reply as follows:

ཤུ་ཀྲ་#ཁྲག་སོགས་བཟའ་བ་ནི། ། ལྷ་མོ་ཅི་ཕྱིར་བདག་མི་ནུས། ། རཀྟ་ཤུ་ཀྲ་#ཤ་ཆེན་དང་། ། བུད་མེད་རྣམས་ལ་དད་དེ་བཞིན། ། བྷ་གའི་པདྨར་#ཙུམ་པ་ན། ། ཐམས་ཅད་བདག་གི་ནུས་པ་ཉིད། ། ཅེས་སློབ་མའི་ཚིག་ཐོས་ནས་ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་པདྨ་ཕྱེ་བར་བྱས་ཏེ། ནང་དུ་གནས་པའི་རྩའི་འཁོར་ལོ་བསྟན་པར་བྱེད་དེ། སྐྱེས་#བུ་གསང་བའི་པདྨ་འདི་ལ་རེ་ཞིག་བལྟ་བར་གྱིས་ཤིག། གང་གི་ནང་དུ་རྩ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནམ་མཁའ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་སོ། ། དེ་ལ་འདོད་པའི་གདུགས་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་དབུ་མ་འདི་ནི་ཆུ་རྒྱུ་བ་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་གཡོན་པའི་རྩ་སྟེ་རི་བོང་འཛིན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཤུ་ཀྲ་#རྒྱུ་བ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཡས་པའི་རྩ་འདི་ཡང་ཁྲག་རྒྱུ་བ་སྟེ་རུས་སྦལ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རིན་འབྱུང་གི་#ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མདུན་ན་གནས་པའི་རྩ་འདི་ཡང་ལྷ་སྦྱིན་མོ་#ཞེས་བྱ་བ་དྲི་ཆེན་རྒྱུ་བ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནུབ་ཀྱི་ཆ་ལ་གནས་པ་ནོར་རྒྱལ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་འདི་ནི་ཤ་རྒྱུ་བ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ནམ་མཁའ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ་རྩ་བའི་འཁོར་ལོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་པདྨ་#འདི་འོད་གསལ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་ལས། བྷ་གའི་དབུས་སུ་ནམ་མཁའ་གང་། །

“O Goddess, why am I unable to consume the semen, blood, and so forth? I have faith in the blood, the semen, the great flesh, and likewise in women. The kissing of the lotus of the bhaga is entirely within my power.” Having heard these words of the disciple, she opens the lotus with both hands and reveals the wheel of channels situated within: “O noble one, look for a moment at this secret lotus. Within it, these five types of channels abide as the very nature of the five spaces. Among them, this central channel called the ‘parasol of desire’ should be known as the nature of the Mind Vajra, the flow of water. This is the left channel called the ‘moon-holder’ (śaśadhara), the flow of semen (śukra), which should be known as the nature of the Blessed One Amitābha. This right channel is the flow of blood, called the ‘tortoise-mother’ (kūrma), which should be known as the nature of the Blessed One Ratnasambhava. Likewise, this channel situated in front, called ‘Devadattā,’ is the flow of feces (viḍ), which should be known as the nature of the Blessed One Vairocana. Similarly, this channel situated in the western portion, called ‘Dhanarājñī,’ is the flow of flesh, which should be known as the nature of the Blessed One Amoghasiddhi. One should know that this eight-petaled lotus outside the root wheel, which is the nature of the five spaces, is the celestial palace of the Great Vajradhara of Clear Light.” As it is said in the Vajrāmṛta: “In the center of the bhaga is the space.”

ནམ་མཁའ་ལྔ་པོ་རྣམ་པར་བརྒྱན#། ། ལྟེ་བ་ཟེ་འབྲུ་རྣམས་དང་ལྡན། ། འདབ་མ་བརྒྱད་པོས་ཉེ་བར་མཛེས། ། དེར་གནས་རྟག་ཏུ་ཟག་པ་ནི། ། ཐིག་ལེ་བདུད་རྩིའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་#ཉིད་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། བདུད་རྩི་རྒྱུ་བའི་རྩ་གང་ནི། ། བྷ་གའི་གནས་སུ་རྣམ་པར་གནས#། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྩ་གཞན་དག། དེ་རྣམས་ཀྱི་#ནི་གཙོ་བོ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གཞན་ཡང་། ཀྱེ་མའོ་ངའི་པདྨ་འདི། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ལྡན། ། ཆོ་ག་བཞིན་དུ་གང་བསྟེན་པ། ། དེ་ཡི་མདུན་ན་བདག་གནས་སོ། ། འདི་ནི་ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་གྲོལ་བར་བྱེད། ། བདེ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་ཉིད། ། དངོས་ཀུན་གྱིས་#ནི་འདི་ལ་གནས། ། ཞེས་སོ། ། གཞན་ཡང་ནུ་མའི་སྣ་དང་པགས་#པས་གཡོགས་པ་སོར་བཞི་པའི་ལྟེ་བ་འཇམ་པ་དེ་ཉིད་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་པ་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གཏམ་དག་སྨྲས་ཏེ་ལྷ་མོ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། ། སློབ་མས་ཀྱང་དེའི་པདྨར་ལག་པ་གཡོན་པའི་སོར་མོ་ཕྱག་རྒྱར་བཅིངས་ཏེ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། མིག་དང་ལྕགས་ཀྱུ་དང་སྣམ་བུ་དང་བ་དན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་སྦྱོར་བ་དེས་དེ་སྲིད་བསྐྱོད་པར་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་མཁུར་ཚོས་དམར་བ་དང་བ་སྤུ་ལྡང་བ་དང་། དགའ་བ་དམ་པ་སྐྱེས་པའི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་སློབ་པའི་མགྲིན་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས་འཁྱུད་པའི་བར་དུ་བྱའོ། །

"Adorned with the five spaces, Possessing a navel and anthers, Beautifully graced by eight petals— That which resides there is the constant emission, The bindu in the form of nectar." Thus it is said. Likewise, it is also stated in that same [text]: "The channel through which the nectar flows Resides in the location of the bhaga. The other thirty-two channels— These are its primary [channels]." Thus it is said. Furthermore: "O, this lotus of mine Is perfectly endowed with all bliss. Whoever relies upon it according to the ritual, I abide before them. This is the utterly pure dharmadhātu; It liberates the realm of sentient beings. The Vajra King of Great Bliss— All things abide within this." Thus it is said. Furthermore, the female organ is that very navel, four finger-widths in size, covered by skin and the tip of the breast, which is smooth. Because seventy-two thousand channels are gathered within that very place, it is called the "Guhya-samāja" (Secret Assembly), characterized by great bliss. Having spoken these words, the goddess became silent. The disciple should also enter her lotus, having bound the fingers of the left hand into a mudrā: the eye, the hook, the cloth, and the banner. By means of that mudrā application, one should cause her to be moved until the cheeks turn red, the body hairs stand on end, and the supreme joy arises. One should continue until the samaya-mudrā—the disciple embracing her own throat—is mastered.

དེའི་རྗེས་སུ་རྡོ་རྗེ་མཁྲེགས་མོའི་སྟེང་དུ་ཉེ་བར་འདུག་སྟེ་མཆོག་གི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་དག་པར་བཟླ་#བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་#སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་བསྙེན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་#པའོ། ། ས་བོན་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨས་བསྐྱོད་པ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོའོ་#ཞེས་མཆོག་གི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་། བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་བྱེད་སྦྱོར་བ་ནི། ། གང་ཕྱིར་བསྙེན་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་བས། ། ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་སུ་བསྟན། ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་དང་ཕཊ་ལྡན་པའི། ། བསྐྱོད་པ་སྒྲུབ་པར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། རང་ཞི་རང་བདེ་རང་ངོ་བོ། ། སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོར་རབ་ཏུ་བཤད། ། དཔལ་ལྡན་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བདག། རྡོ་རྗེ་འཆང་བའི་གོ་འཕང་ཆེ། ། ཆོ་གའི་སྦྱོར་བ་འདི་ཡིས་ནི། ། མྱུར་དུ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གནས་སྐབས་དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་དང་། སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་སློབ་མ་མཐོང་ནས་རང་གི་སྙིང་ག་ནས་གཏི་མུག་དགའ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྤྲོས་ཏེ་སློབ་མའི་ཁ་ལ་འཇུག་པར་བྱས་ལ། ། གཏི་མུག་དང་ཞེ་སྡང་དང་འདོད་ཆགས་དང་ཕྲག་དོག་གི་རྒྱུན་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་གྱིས་#རིམ་པ་འདིས་དབང་བསྐུར་བར་བྱ་སྟེ།

Following that, one should sit upon Vajravārāhī and correctly recite the sequence of the supreme approach and so forth. In this context, the union of the object to be accomplished and the means of accomplishment is the approach (sevā). The equal union of the vajra and the lotus is the near-accomplishment (upasevā). The movement of the vajra and lotus, empowered by the seed syllable, is the accomplishment (sādhana). The experience of great bliss is the great accomplishment (mahāsādhana); such is the supreme approach and so forth. As it says in the Explanatory Tantra: "The union of the object to be accomplished and the means of accomplishment is what is called the approach. Through the equal union of the vajra and the lotus, it is taught as the near-accomplishment. The movement endowed with the syllables HŪṂ and PHAṬ is renowned as the accomplishment. The state of self-pacification, self-bliss, and one's own essence is explained as the great accomplishment. By means of this ritual application, the glorious state of Vajradhara, the lord of all buddhas, will be swiftly attained." At that stage, having seen the disciple in union with Vajradhātvīśvarī, the master should emanate the four goddesses, such as Moharati, from his own heart and cause them to enter the disciple's mouth. Then, through the streams of delusion, hatred, attachment, and envy, the master should confer the empowerment according to this sequence.

རང་གི་སྙིང་གའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཕྱག་མཚན་གྱི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེ་ལས་འོད་ཟེར་གྱི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་སྤྲོ་ཞིང་སློབ་མའི་ཁ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེའི་ཡང་སྙིང་གར་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཚོགས་འཇུག་པར་བྱས་ལ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབབ་པའི་དབང་གིས་ཞུ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་གྱུར་པ་གཏི་མུག་གི་རྒྱུན་དེས་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ་ཞེས་གཏི་མུག་གི་རྒྱུན་གྱི་དབང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་གའི་འོད་ཟེར་གྱིས་གོས་དཀར་མོ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་སྤྲོས་ཤིང་། སློབ་མའི་ཁ་ལ་བཅུག་སྟེ། དེའི་ཡང་#སྙིང་གར་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཚོགས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནས་བཀུག་ཅིང་བཅུག་#ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབབ་#པའི་དབང་གིས་ཞུ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་གྱུར་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་དེས་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ་ཞེས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་# རྒྱུན་གྱི་དབང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་#སྙིང་གའི་འོད་ཟེར་གྱིས་མཱ་མ་ཀཱི་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་མི་བསྐྱོད་པ་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་སྤྲོ་#ཞིང་སློབ་མའི་ཁ་ལ་བཅུག་སྟེ། དེའི་ཡང་སྙིང་གར་མི་བསྐྱོད་པའི་ཚོགས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནས་བཀུག་ཅིང་བཅུག་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབབ་པའི་དབང་གིས་ཞུ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་#ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུན་དེས་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ་ཞེས་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུན་གྱི་དབང་ངོ་། །

From the bindu of the seed syllable of the hand-symbol of the wisdom-being (jñānasattva) at one’s own heart, light rays emanate, through which Vairocana—united in union with Buddhalocanā and possessing the nature of the three beings—is projected and enters the mouth of the disciple. Furthermore, from the expanse of space, a host of Vairocanas enters the disciple’s heart; through the power of the descent of great bliss, they melt and take the form of the bindu of bodhicitta. With that stream of delusion, the empowerment is conferred—this is the empowerment of the stream of delusion. Likewise, through light rays from the heart, Amitābha—united in union with Pāṇḍaravāsinī and possessing the nature of the three beings—is projected and enters the mouth of the disciple. Furthermore, from the expanse of space, a host of Amitābhas is summoned and enters the disciple’s heart; through the power of the descent of great bliss, they melt and take the form of the bindu of bodhicitta. With that stream of attachment, the empowerment is conferred—this is the empowerment of the stream of attachment. Similarly, through light rays from the heart, Akṣobhya—united in union with Māmakī and possessing the nature of the three beings—is projected and enters the mouth of the disciple. Furthermore, from the expanse of space, a host of Akṣobhyas is summoned and enters the disciple’s heart; through the power of the descent of great bliss, they melt and take the form of the bindu of bodhicitta. With that stream of aversion, the empowerment is conferred—this is the empowerment of the stream of aversion.

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྙིང་གའི་འོད་ཟེར་གྱིས་དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་སྤྲོས་ཞིང་སློབ་མའི་ཁ་ལ་བཅུག་སྟེ། དེའི་སྙིང་གར་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ཚོགས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནས་བཀུག་ཅིང་བཅུག་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབབ་པའི་དབང་གིས་ཞུ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་གྱུར་པ་ཕྲག་དོག་གི་རྒྱུན་དེས་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ་ཞེས་ཕྲག་དོག་གི་རྒྱུན་གྱི་དབང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་དབང་བསྐུར་བ་བཞིས་དབང་#བསྐུར་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་རྒྱས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ངོ་། ། དེའི་རྗེས་སུ་སློབ་མ་ལངས་ཏེ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཞིང་སློབ་དཔོན་གྱི་མདུན་དུ་འདུག་ནས་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་སློབ་མ་ལ་མན་ངག་(ག,་གི་)དབང་བཞི་པ་འདི་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་ཚང་བའི་#བུ་ག་ནས་འཕོ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་མྱོང་བ་དེ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་#ནས་བསྙེན་པ་དང་དགའ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག། དེའི་རྗེས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་བདེ་བ་གང་མྱོང་བ་དེ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག།

Likewise, light rays from the heart emanate Amoghasiddhi—who is in union with Samayatārā and possesses the nature of the three sattvas—and place him in the disciple’s mouth. From the expanse of space, a host of Amoghasiddhis is summoned and absorbed into his heart. Through the power of the descent of great bliss, they melt and take the form of the bindu of bodhicitta. One should then confer the empowerment by means of that stream of envy; this is the empowerment of the stream of envy. By conferring the four empowerments in that manner, the aggregates and elements are expanded by the very essence of all the Tathāgatas. This is the wisdom-knowledge empowerment (prajñājñāna-abhiṣeka), preceded by the expansion of the elements. Following that, the disciple rises, joins his palms, and sits before the preceptor. To the disciple who is thus supplicating, this fourth empowerment of the pith instructions should be shown: "At the time when method and wisdom are in union, that which you experience arising from the bodhicitta that has shifted from the aperture of the crown is the wisdom of appearance (āloka-jñāna), free from attachment, and the nature of the moment of 'diversity' (vicitra-kṣaṇa); know it to be the stage of 'approach' (sevā) and the nature of joy (ānanda)." Thereafter, when the bodhicitta pervades all the limbs, whatever bliss you experience is the wisdom of increase (ālokābhāsa-jñāna), the nature of the moment of 'maturation' (vipāka-kṣaṇa); know it to be the stage of 'near-attainment' (upāsana) and the nature of supreme joy (paramānanda).

དེའི་འོག་ཏུ་རྡོ་རྗེའི་ནང་དུ་སོན་པའི་#བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ཁྱོད་ཀྱིས་བདེ་བ་གང་མྱོང་བ་དེ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྒྲུབ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་བར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག། དེ་ནས་ཡང་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སྒོ་རྣམས་འགགས་པས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་#ཐིམ་ཞིང་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བ། འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་#། འདོད་ཆགས་བར་#སྤངས་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉི་ག་#ལས་འདས་པ་དེ་ནི་འོད་གསལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་བདེ་བ་ཆེན་པོར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག། དེ་ལྟར་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག། སྐྱེས་#བུ་མཚན་མོ་ཡང་མ་ཡིན། ཉིན་མོ་ཡང་མ་ཡིན། མཚམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྣང་བ་མཆེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། #སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། གཉིད་ལོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། སད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་#བྲལ་བ་དང་། ཆགས་པ་བར་མའི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་# དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག།

Following that, the bliss you experience from the bodhicitta that has entered within the vajra is the wisdom of the attainment of light (ālokopalabdha-jñāna); understand it to be the nature of the moment of total destruction and the essence of intermediate passion. Then, by experiencing the great bliss of the bodhicitta that has reached the tip of the vajra-jewel, the gates are closed and the collection of the mind’s conceptualizations dissolves. That vision of wisdom in which the collection of states such as the utterly peaceful abiding becomes of one taste is free from the three—light and so forth—and transcends both passion and the absence of passion, as well as intermediate passion; it is the non-dual wisdom of clear light (prabhāsvara), the great accomplishment free from characteristics. Understand this to be the moment of great bliss. Thus, understand this wisdom, free from all stains, to be the essence of the perfection of insight (prajñāpāramitā) and the expanse of phenomena (dharmadhātu). O person, it is neither night, nor day, nor the twilight; it is neither light, nor the increase of light, nor the attainment of light. It is neither sleep nor waking. Abide at all times in the wisdom of clear light, which is free from the natures of passion, the absence of passion, and intermediate passion.

དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་བཀའ་དྲིན་ཐོབ་པའི་སློབ་མ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་གྱུར་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། ཨོཾ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ཤིང་། ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བྲལ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་སྤངས་པ། ། ཆོས་རྣམས་བདག་མེད་མཉམ་ཉིད་ཀྱིས། ། རང་སེམས་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྔགས་འདི་བརྗོད་ཅིང་། བླ་མའི་ཞབས་ཀྱི་རྩ་བར་སྙིམ་པའི་མེ་ཏོག་དབུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་འདི་ནི་ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའོ། ། དེའི་དཔེ་ནི་ཉིན་མོ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཚན་མོ་ནི་#སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ནུབ་ཀྱི་དུས་ཀྱི་མཚམས་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྐྱ་རེངས་ཀྱི་དུས་སུ་བཞི་པ་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཕྱིའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའོ། ། རིམ་པ་འདིས་ཀྱང་ནང་གི་#མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་#པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། སྨིག་རྒྱུ་དང་། དུ་བ་དང་། མཁའ་སྣང་#དང་། མར་མེ་དང་། སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་རྟགས་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས། དང་པོ་ས་ནི་ཆུར་ཐིམ་ཞིང་། ། ཆུ་ནི་མེ་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། མེ་ནི་རླུང་གི་རྗེས་འགྲོ་ཞིང་། ། རླུང་ནི་ནམ་མཁར་#ཡང་དག་འཇུག། ནམ་མཁའ་འཛིན་#པ་དེ་ཉིད་དེ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རྣམ་སྤངས་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་ན་དམ་ཚིག་གི་#ཕྱག་རྒྱའི་སྒོ་ནས་ཕྱིའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་།

Then, the disciple who has received the grace of the Vajra Master, with palms joined, rejoices in the attainment of suchness and recites this verse of bodhicitta: Oṃ. Transcending all entities, Free from aggregates, elements, and sense bases, Completely abandoned of subject and object, Through the equality of the selflessness of phenomena, One’s own mind is primordially unborn, The very essence of emptiness. Reciting this mantra of bodhicitta, one should offer a handful of flowers at the feet of the Guru. This is the stage of inner manifest enlightenment. Its analogies are: the wisdom of increasing light during the day; the wisdom of light at night; the wisdom of attained light at the transition of sunset; and the fourth, the wisdom of clear light at the time of dawn. This is the stage of outer manifest enlightenment. This stage also demonstrates the stage of inner manifest enlightenment through the five signs, which are like a mirage, smoke, fireflies, a lamp, and a cloudless sky. As it is said in the Analysis of the Limits of Action: First, earth dissolves into water; Water dissolves into fire; Fire follows after wind; Wind perfectly enters into space; Space is the apprehension of suchness, In which the three wisdoms are abandoned. Alternatively, outer manifest enlightenment is [attained] by way of the samaya mudrā.

ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རིམ་པ་དེ་དག་གིས་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འདུན་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མེའི་འོད་འཕྲོ་བའི་ཡི་གེ་རཾ་འབར་བ་བསྒོམས་ཏེ། དེའི་སྣང་བས་སྤྱི་བོ་#ནས་ལུས་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བར་#གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་རིལ་པོར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཁམས་གསུམ་པོ་དང་པོ་འོད་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། ཕྱིས་དེ་#བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དཔེ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ། ཆུ་བོའམ་ལྟེང་#ཀའི་ཆུ་ནི་དྲི་མེད་དག་ལ་ཟླ་བ་གནས་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་རྟག་ཏུ་བསམ། ། མེ་ལོང་ལ་ནི་དབུགས་རླུང་རིམ་གྱིས་ཟད་འགྱུར་དེ་བཞིན་ཡང་དག་བལྟ། ། རིལ་པོར་འཛིན་པའི་#རིམ་པ་འདི་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་#རྟག་ཏུ་བརྟག། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་#འདིས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་རིང་དུ་སྤངས་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པ་གསོན་བཞིན་གྲོལ་བར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའོ། ། #ད་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གཉིས་སོ། །

Through the wisdom mudrā and the mahāmudrā, one should understand the inner awakening. By means of those stages, the yogi who has realized suchness should also apply themselves to suchness through two types of meditative concentration in order to stabilize it. In that regard, one should meditate on the blazing syllable RAṂ, emitting rays of fire, within the maṇḍala of the eight-spoked wheel of Dharma at the navel. Through its radiance, one should pervade the entire body from the crown of the head, and abide in the luminosity that is the nature of emptiness; this is the meditative concentration called "total apprehension." Likewise, one should first cause the three realms, which are of the nature of the stable and the moving, to become luminosity, and subsequently apply that same process to oneself; this is the meditative concentration of "sequential dissolution." Regarding the analogies for these two concentrations, it is said: "Just as the moon remains in the stainless, pure water of a river or a pond, So should the yogi always contemplate the sequential dissolution. Just as the breath and wind gradually vanish in a mirror, so should one look correctly; The yogi should also always examine this stage of total apprehension." Through this stage of awakening, the yogi should abide in liberation while still alive, having utterly abandoned all conceptualization and possessing the nature of supreme joy, which is the essence of the five wisdoms. This is the stage of awakening. Now, the stage of union will be explained; that also has two parts.

རྒྱུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། རྒྱུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དབུ་མ་དང་། སྔགས་ཀྱི་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། དེ་ལ་རིམ་པ་བཞི་པོ་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་#དབྱེར་མེད་པ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་#རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ། སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་དོན་བྱེད་པ་མྱུར་དུ་སྤྲོས་ཏེ་གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣང་བ་དང་བྲལ་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པའི་སྐུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མདོར་བསྡུས་པའོ། ། དེ་ལ་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་#དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། གཙང་བ་དང་མི་གཙང་བ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྔགས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། རྫོགས་པ་དང་། རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་གཉིས་པར་འཛིན་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་མེད་པས་བཅུ་གཉིས་པ་ཀུན་ཏུ་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་གནས་པའོ། །

There is the union of the cause and the union of the result. Regarding the union of the cause, there are four aspects, distinguished by the views of the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, Madhyamaka, and Mantra. In that regard, having attained the clear light through these four stages, one subsequently emanates the Great Seal (Mahāmudrā) of the glorious Great Vajradhara, which is the inseparability of the conventional and the ultimate, endowed with the supreme of all aspects, and which swiftly acts for the benefit of all sentient beings without exception. This is the brief summary of the samādhi of union, which is free from all dualistic appearances and through which the unsurpassed body is attained. In that state, all habitual tendencies of grasping at duality—such as the conceptualizations of the two nirvāṇa realms (with remainder and without remainder), the selflessness of persons and the selflessness of phenomena, the meditative absorption of non-perception and the meditative absorption of cessation, the possessed of aspects and the aspectless, permanence and nihilism, the conventional and the ultimate, permanence and impermanence, the pure and the impure, existence and non-existence, entities and non-entities, the mantra body and the wisdom body, the generation stage and the completion stage, the yoga of conceptualization and the fully perfected, and emptiness and compassion, or method and insight—are absent. Thus, one abides in the twelfth stage, known as "Universal Radiance" (Samantaprabhā).

དེ་བས་ན་དེ་ལས་ལྡང་བའི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ས་བཅུ་གསུམ་པ་ཐོབ་པ་# ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་དང་གདོལ་པ་#དང་། སྨད་འཚོང་མ་དང་། བུ་མོ་དང་ཆུང་མ་དང་། ག་བུར་དང་། བཤང་བ་#དང་། དྲག་པོ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་དང་། མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གྲགས་པ་དང་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་འཛིན་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལ་བརྩོན་པ་དཔལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་དེ་ཡིན་ན་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རིམ་པ་བཞི་པོ་ནི་ཐབས་ཏེ་རྒྱུའོ། ། ལྔ་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འབྲས་བུའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་གཅིག་#ལ་རྒྱུ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་འཐད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་རོ་གཅིག་པའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ལ་བློས་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཐ་སྙད་ཡིན་གྱི་དམ་པའི་དོན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་དེ་ལ་དེ་རྣམས་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། བདག་ཅག་ལྟ་བུ་གཞལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། །

Therefore, the pure mundane wisdom that arises from that state is the abiding on the thirteenth ground, the essence of the union of the completely perfected conduct. For example, it is free from the distinctions of brahmin and outcaste, prostitute and maiden, wife, camphor and excrement, the fierce and the Vajradhara, the higher realms and the lower states, pleasure and suffering, fame and infamy, gain and loss, praise and blame, and so forth. It is endowed with the unmixed dharmas of mindfulness, holds the body of a Buddha, and is diligent in acting for the benefit of sentient beings by traveling from one Buddha-field to another. It is the glorious Great Bliss, the very nature of Vajrasattva. If that is the result, how can it be the cause? For the four stages are the method, the cause; the fifth is the essence of no-more-learning, the result. Why is it that being both cause and result is tenable for a single entity? It is said: in the single-taste union, the conventions of cause and result are imputed by the intellect, but not in the ultimate sense. Thus, for the yogi who has attained the wisdom of omniscience, all phenomena that abide as the distinction between cause and result are of one single essence; they do not appear to him as distinct. For those like us who are the subjects of evaluation, there is no fault in asserting it in that way.

ཡང་ན་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་ཕན་ཚུན་བྱེ་བྲག་ཏུ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་རོ་གཅིག་པར་ཤེས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་ཞེས་#རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་འདི་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་གནོད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་ལྟ་ན་གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྡང་བ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མེད་ཅེས་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ནི་#མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་#ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་གྱི་བཞུགས་པ་དང་། བསྟན་པའི་བཞུགས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བཞུགས་པ་དང་། སོ་སོར་ཡང་དག་པའི་འཇུག་པའི་བཞུགས་པའོ། ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་#པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་བཞུགས་པའོ། ། གང་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་#པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་པའི་བཞུགས་པའོ། ། གང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་#པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བཞུགས་པའོ། ། གང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་བདེ་བའི་བཞུགས་པ་དང་། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་ཉེ་བར་གཤེགས་པ་ལ་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་འཇུག་པའི་བཞུགས་པའོ། །

Alternatively, it is by knowing those very conceptualizations of existence and nirvāṇa—which mutually engage in distinct ways—as being of a single taste that meditative absorption (samādhi) is manifested. Since this distinction between cause and effect is merely imputed, there is no contradiction whatsoever. If that is so, one might ask: "If this is meditative absorption, how can one emerge from it? If there is no emergence, then at that time there would be no benefit for sentient beings," thus arriving at a mutual contradiction. To this it is said: "Emergence" does not mean the degeneration of meditative absorption; rather, it is by remaining in meditative absorption itself that the welfare of beings is accomplished. This is because the Blessed Buddhas have four modes of conduct: the conduct of physical posture, the conduct of teaching, the conduct of meditative absorption, and the conduct of individual correct engagement. Among these, whatever physical activity of the Buddhas is always in a state of meditative equipoise is the conduct of physical posture. Whatever verbal activity is always in a state of meditative equipoise is the conduct of teaching. Whatever mental activity is always in a state of meditative equipoise is the conduct of meditative absorption. And whatever mental activity of the Buddhas is always in a state of meditative equipoise while remaining in the bliss of the Dharma they have seen, or while approaching the abodes of gods and so forth, is the conduct of individual correct engagement.

མཉམ་པར་གཞག་#པའི་སྤྱོད་པ་ནི་བཞུགས་པ་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་#པས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་ཡང་རུང་མི་ལྡང་ཡང་རུང་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་མཚུངས་པ་ཡིན་ན་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་ཕྲད་པ་ཙམ་གྱིས་རེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་བུམ་པ་བཟང་པོ་བཞིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ནི་ཕྲད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། སྐྱེས་བུ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལྟར། ། རྩིག་པ་ལ་སོགས་རྣམས་ལས་ཀྱང་། ། ཇི་འདོད་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་འབྱུང་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་དྲ་བ་ཟད་ནས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་སྐུར་བྱུང་བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡང་འབྱུང་སྟེ། རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱོན་རྣམས་#སྐྱེད་བྱེད་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བུའི་བུད་ཤིང་སྲེག་བྱེད་གང་། ། རང་གཞན་བྱེ་བྲག་#ཡུལ་རྣམས་རྩ་ནས་འདོན་བྱེད་དེ་རྣམས་སྐྱོན་མེད་དེ། ། སྐྱོན་མེད་པ་ཡང་ཐུགས་རྗེས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལས་ལ་འཇུག། བློ་བཟང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དབང་གིས་འཁོར་ལོ་འཁོར་བཞིན་གནས། །

The conduct of meditative equipoise is "abiding," because the Buddha, the Blessed One, is always in meditative equipoise. Thus, for a yogi abiding in the stage of union, there is no difference whatsoever whether they arise from meditative absorption or do not; it is simply meditative absorption, because it is the opposite of what is not meditative absorption. If both sides are equal, one might ask: "Why is it that even after becoming non-conceptual, he still acts for the benefit of sentient beings?" It is said: he acts for the benefit of sentient beings through the force of his previous aspirations and great compassion, but not through conceptual thought. For sentient beings, the mere encounter with him fulfills all hopes, just like a wish-fulfilling jewel or a vase of excellence. As it is said: "By the mere encounter with him, like a person who is a wish-fulfilling jewel, even from walls and the like, whatever is desired is produced." Therefore, on the level of a Buddha, although the web of afflictions has been exhausted, the manifestation of the bodies and the benefit of sentient beings still occur through the power of the impetus of previous aspirations, like a potter's wheel. As it is said: "That which burns the fuel of the view of the transitory collection, the producer of faults, and which uproots the objects of the distinction between self and other, is faultless. Though faultless, through compassion, it engages in the activities of an illusory person; by the power of previous aspirations, it remains like a turning wheel."

ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཀམ་པ་ལའི་ཞལ་#སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། མི་ཤིགས་#ཁྱོད་ཀྱིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ནས་ནི། ། གང་ཚེ་མི་ཤིགས་#ཉིད་ཀྱང་ཡི་གེར་གསུངས་པ་ནི། ། དེ་ཚེ་རིང་དུ་ཉམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ནི། ། ལྕགས་ཀྱུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་#པའི་རྩོལ་བ་བྱེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། #དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དག་ཡན་ལག་དང་དབྱེ་བར་བཅས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། འགྲེལ་པ་མ་ལུས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་འགྲེལ་པ་ལས་དོན་བསྟན་ཏོ། #། དེ་བརྩམ་#པ་ལ་དང་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་དང་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། བྱ་བའི་འབྲས་བུའི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་དང་། ལྷ་མོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་དང་། དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་བཞི་པོ་ལས་ཡང་དག་པར་བཏུས་ཏེ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་འགྲེལ་པ་#བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱའོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་རྒྱས་པ་རྣམས་ལས་བློ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གཟུང་#བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་#བདེ་བླག་ཏུ་གོ་བ་ནི་བྱ་བའི་འབྲས་བུའོ། ། བདེ་བླག་ཏུ་#གོ་བས་ཕན་ཚུན་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མ་དག་གི་#འཆད་པ་པོ་དང་ཉན་པ་པོའི་འབྲེལ་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་།

Thus it is said. The venerable Kamalaśīla also stated: "Once you, the Indestructible One, have attained manifest enlightenment, and when you have taught even the Indestructible itself as syllables, how then will those who have long since degenerated engage in perverse efforts, like those without a hook?" Thus it is said. This is the samādhi of the stage of union, which is the completion stage. In this way, the generation and completion stages, along with their branches and divisions, have been thoroughly explained. Relying on the very meaning of the entire commentary, the master Candrakīrti has presented the meaning in his commentary. Regarding the composition of that [work], there are first three aspects: the activity, the fruit of the activity, and the fruit of the fruit of the activity. In that regard, having correctly extracted from the four explanatory tantras of the great Yoga Tantra—the Vajramālā, the Caturdevīparipṛcchā, the Sandhivyākaraṇa, and the Jñānavajrasamuccaya—I shall compose this commentary on the Glorious Guhyasamāja. Since those of inferior intellect are unable to grasp the meaning from the extensive explanatory tantras, their ability to understand it with ease is the "fruit of the activity." Through that easy understanding, the mutual relationship between teacher and student—as expounder and listener—as well as the acts of honoring and being honored, [are established].

ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པས་#རྟོགས་པས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་བླ་ན་མེད་པས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ་ལ་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱེད་པ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ནི་བྱ་བའི་འབྲས་བུའི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་ཡོད་པས་ཉན་པ་པོ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཉན་པ་པོ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། དགོས་པ་དང་། དགོས་པའི་དགོས་པའོ། ། དེ་ལ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་འགྲེལ་པའི་མིང་ནི་སྒྲོན་མ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ཐོས་པ་ཆུང་བའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པའི་མུན་པས་ཁེབས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་སྒྲོན་མ་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་#སྒྲོན་མ་གསལ་བའོ། ། མཐའ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་#དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་མིང་#ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དྲུག་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་དང་པོ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་བར་དུའོ། ། གཉིས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་དོན་དག་གིས་#ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དམ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་ལམ། རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ངེས་པར་ཤེས་པར་#བྱའོ། །

The result of the activity is the attainment of the state of the glorious Great Vajradhara, who, through the realization of hearing, reflecting, and meditating—profound, vast, and unsurpassed—graciously cares for all sentient beings without exception. Because that exists, the listener will engage [with the text]. Likewise, for the sake of causing the listener to engage, the other five aspects, such as the expression and so forth, should be stated: the expression, the expressed, the connection, the purpose, and the ultimate purpose. Regarding those, the name of the commentary that expresses [the meaning] is The Illuminating Lamp. Because it illuminates like a lamp the vajra words covered by the darkness of explanations by masters of little learning regarding the great Yoga Tantra of the glorious Guhyasamāja, and because it makes them clearly manifest exactly as they are, it is called The Illuminating Lamp. The term "six parameters" is a name given from the perspective of the meaning itself; it is the expression because it teaches the six aspects of the expressed. The expressed consists of the two stages previously explained. Regarding those, the first has three aspects, up to the isolation of the body. The second has five aspects, beginning from the isolation of speech up to non-abiding nirvāṇa; thus it should be stated. As for the "connection," it should be understood as the definition of means and the result of the means through the relationship of word and meaning, or the manner of cause and effect, or the definition of the expression and the expressed.

གལ་ཏེ་སྒྲ་དང་དོན་#དག་གིས་འབྲེལ་པ་གཙོ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་བློས་བྱས་པ་ཁོ་ནའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་དོན་དག་ལ་འབྲེལ་པ་མེད་དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ལས་#དེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་པོ་ཁོ་ན་ལ་ལྡོག་པས་#བྱས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་#། རྟོགས་#པར་བྱ་བ་དང་རྟོགས་#པར་བྱེད་པའི་བསྒྲུབ་#པ་དག་སོ་སོར་བསྟན་པ་ནི་རྨོངས་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དཔེར་ན་ཤིང་དང་། ཤ་བ་དག་དང་། བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་གི་དབྱེར་མེད་པ་ནི་ཤིང་དང་ཤ་བ་དག་དང་བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དང་དོན་དག་ལ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་མེད་དོ། ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྗོད་པར་གྱུར་པ་ན་སྐྱེས་བུའི་ཁ་ཡོངས་སུ་ཁེངས་པར་འགྱུར་བའི་#དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སྒྲ་#ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇིག་གོ། ། དོན་ནི་#བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཅན་མ་ཡིན་ཞེས་དེ་དག་ཐ་དད་པའོ། ། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་དག་གིས་ཕན་ཚུན་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འགལ་བས་#དེའི་བདག་ཉིད་#མེད་དོ། ། གལ་ཏེ་སྐྱོན་དེ་བསལ་#བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པའི་དོན་ལ་ཡང་དོན་སྒྲར་མཚན་#བརྡའི་སྒོ་ནས་རྗོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།

Even if there is no primary relationship between the word and the object, it is merely a mental construction. This is because there is no relationship between the word and the object, as the word is incapable of indicating the object's specific characteristic (svalakṣaṇa). There are two types of relationship: identity (tādātmya) and causality (tadutpatti). Regarding identity, it is established by relying on distinctions created through conceptual exclusion (apoha) within a single, indivisible entity. The presentation of the probandum and the probans, or the object of comprehension and the means of comprehension, is intended to dispel the confusion of those with deluded minds. For example, while there is an indivisibility between "tree" and "śiṃśapā," or between "produced" and "impermanent"—just as the tree and the śiṃśapā, or the produced and the impermanent, are indivisible—there is no such indivisibility between the word and the object. For instance, when a word is uttered, it does not fill the mouth of the person [uttering it] in the same way the object does. Because the word is momentary, it perishes immediately after being spoken. The object, such as a vase, exists externally and is not momentary; thus, they are distinct. Because they are characterized by the contradiction of mutual exclusion—being either distinct or non-distinct—there is no identity between them. If one were to argue that, in order to avoid this fault, the word expresses the distinct object through the medium of a conventional sign (saṃketa), that too is unreasonable.

གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་པའི་#རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་བརྡས་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་དང་། མིང་དང་རིགས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རེ་ཞིག་བརྗོད་བྱ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་ཏེ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྡ་ནི་ཐ་སྙད་ལ་དགོས་པ་སྟེ། ། གང་ལ་བརྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དེ། ། གལ་ཏེ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ན། ། དེའི་ཚེ་གང་གི་བརྡ་ཡིན་ཏེ། ། མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་བརྡ་བཞིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྡ་ཅན་སྟོན། ། དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཕྱིར་བཤད་པ། ། དེ་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད། ། དེས་ན་དེ་ལ་བརྡ་མེད་དོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཡང་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ནི་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡོད་དེ། དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དུ་བ་དང་མེ་བཞིན་ནོ། ། མེ་ཡོད་པས་དུ་བ་ཡོད་པ་དང་། མེ་མེད་པས་བུད་ཤིང་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཡོད་པས་ཀྱང་དུ་བ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་གིས་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་གིས་བྱས་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཅན་གྱི་དུ་བས་མེ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །

Because the specific characteristic that abides as the nature of phenomena is the domain of non-conceptual wisdom, it cannot be indicated by symbols. This is because it cannot be expressed through the distinctions of difference, non-difference, names, classes, and so forth. For the time being, the referent does not endure because it is momentary; the designator is likewise so, because all things are pervaded by momentariness. Symbols are for the sake of conventional usage. If the convention upon which a symbol depends does not endure, then what would that symbol be for? It would be like a symbol for the son of a barren woman. As it is said in the Pramāṇavārttika: "Words indicate that which possesses a symbol; That is explained for the sake of convention. At that time, the specific characteristic does not exist; Therefore, there is no symbol for it." Thus, there is no relationship of identity with it. Nor is there a relationship of origination. Why? Because a relationship characterized by origination exists between distinct entities, due to the positive and negative concomitance of the object, as in the case of smoke and fire. When fire exists, smoke exists; and when fire is absent, smoke does not exist even if the causes, such as fuel, are complete. Thus, the presence or absence of the effect follows the presence or absence of the cause. Therefore, smoke—which possesses presence and absence produced by the presence and absence [of fire]—makes fire known.

རྟོགས་#པ་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའམ། བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དངོས་པོ་དག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་#ལྡོག་པ་ཁོ་ན་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་པ་སྒྲ་དང་དོན་དག་ལ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡོད་པས་ཀྱང་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡིད་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུས་སྒྲ་བརྗོད་#པར་མི་ནུས་པ་དང་། དོན་མེད་པས་ཀྱང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་#རང་དབང་དུ་སྒྲ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་#བ་དང་རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་མེད་པས་སྒྲ་དང་དོན་དག་གིས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་མེད་དོ། ། དེ་ལ་སྨྲས་པ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མེད་དེ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དཔེར་ན་རྟོག་བཅས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་#དོན་གྱི་རྣམ་པ་གང་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་པོ་ལ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྒྲ་སྐྱེད་#པར་བྱེད་དོ། ། སྤྱིའི་སྒྲའི་རྣམ་པ་དེས་ཀྱང་ཉན་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་#རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། ། དེ་བས་སྒྲ་དང་དོན་རྣམས་ཀྱི་བཏགས་པ་པའི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཉེ་བར་བརྟགས་#པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་སྒྲ་འཇུག་གི་འཇུག་པ་གཙོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འབྲེལ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་#ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ལྷ་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། མི་རྣམས་ཀྱིའོ#། །

The only causes for the positive and negative concomitance of the entities to be realized and the realization, or the entities to be accomplished and the means of accomplishment, are [those entities themselves]. Such a logical principle does not exist for words and their referents. Why is that? Because even when referents such as vases exist, a person who lacks a mental connection to a single entity is unable to utter the word for it; and even in the absence of a referent, conceptual consciousness can independently utter a word, as in the case of words such as "Universal Monarch" or "Ocean." Therefore, since there is no positive or negative concomitance with the referent, there is no causal relationship between the word and the referent. To this, it is said: There is no relationship based on specific characteristics (svalakṣaṇa); rather, there is a relationship established by general characteristics (sāmānyalakṣaṇa). For example, whatever aspect of the referent appears in a conceptual cognition in the manner of a generality, that very aspect produces the word as its effect in order to make it understood by another. That general aspect of the word also produces a conceptualization in the continuum of the listener. Therefore, whatever is the object of the word is precisely the object of conceptualizations. Consequently, there is indeed a designated relationship between words and referents. Relying on that very [relationship] through metaphorical designation, words are applied even to specific characteristics, but not through a primary application. That relationship is of six types: those of the Tathāgatas, goddesses, bodhisattvas, gods, kinnaras, and humans.

དེ་ལ་དང་པོ་འགྲོ་བ་འདི་དག་མུན་པར་གྱུར་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་དེ། དེ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གཟུགས་ཁམས་སུ་གནས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་ཡོད་མིན་མེད་མིན་#སྐྱེ་མཆེད་དུ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་#ཡུན་རིང་བའི་དབང་གིས། ཆང་གིས་མྱོས་པའི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ཆགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེ་རྣམས་གཟུགས་ཅན་དུ་གྱུར་ཏོ། #། དེ་ནས་ཆགས་པ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་པའི་དབང་གིས་རང་གི་ལུས་ལས་བཅུད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆར་གྱི་རྒྱུན་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། ། བབ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་#ཀྱང་ཁ་དོག་སེར་པོ་སའི་ཆ་འདམ་དུ་ཆགས་སོ#། ། ཡང་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་དུམ་བུ་བཞིར་གས་ནས་གླིང་བཞི་དང་དཀྱིལ་#དུ་རི་རབ་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡང་དག་པར་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། #། དེ་ནས་དེ་དག་ཀྱང་དེ་ཉིད་དུ་བབས་སོ། ། བག་ཆགས་ལྡང་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་རྟགས་སུ་#གྱུར་པས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་དགུ་དང་རིགས་བཞིའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། ། མ་རྨོས་པར་#སྨིན་པའི་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་འབྲུ་རྣམས་དང་། དེ་དག་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱལ་པོ་རྣམས་བྱུང་ངོ་། ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དབྱེ་བའི་དབང་གིས་ང་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་བྱུང་ངོ་། ། དེའི་རྩ་བ་#ཅན་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་།

In that regard, first, these beings exist in a state of darkness, having the nature of emptiness. Then, by the power of dwelling for a long time in the form realm of the fourth dhyāna, and in the sense bases of infinite space, infinite consciousness, nothingness, and neither-perception-nor-non-perception, the latencies of attachment arise like the intoxicating power of liquor. Immediately thereafter, they become possessed of form. Then, through the power of being connected with passion, a stream of essence in the nature of rain falls from their own bodies. That which falls also settles as yellow-colored earth. Furthermore, by the power of time, it splits into four parts, and the four continents and Mount Meru, the king of mountains, arise in the center. Then, they also descend into that very place. Through the force of the arising of latencies, they come to possess the marks of female and male; by the power of mutual connection, the conventions of procreation and the four castes also emerge. Grains such as rice that ripen without being sown appear, and to protect them, kings such as the renowned Mahāsammata arise. Through the power of the distinction between self and other, the grasping at "I" and "mine" arises. Its root consists of the afflictions such as attachment, and the virtuous and non-virtuous karma arising from them.

དེའི་རྒྱུ་ཅན་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དག་ཅེས་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་#འཁོར་བའི་དགོན་པར་འཁོར་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སྙིགས་མ་ལྔའི་དུས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ལྔས་དཀྲུགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་གཟིགས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གཞན་གྱིས་འདི་དག་འདུལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་མཁྱེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་ནས་སྒེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ལུགས་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་#ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྤྲོ་བར་མཛད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་གིས་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་གནས་སུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་#གཞལ་ཡས་ཁང་པ་ལ་བཞུགས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པར་གྱུར་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་རིག་མའི་#ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་ནང་དུ་#དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་རིག་#མའི་དབང་བསྐུར་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྲེལ་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་#རིགས་ཅན་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷ་མོ་བཞི་སྤྲོས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུངས་པ་དེ་ནི་ལྷ་མོའི་འབྲེལ་པའོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་#སྤྲོས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྲེལ་པའོ། །

Driven by those causes, they wander in the wilderness of saṃsāra, revolving like a waterwheel through the higher and lower realms. Then, the Blessed One, the Great Vajradhara, beheld the realm of sentient beings agitated by the five afflictions during the age of the five degenerations. Knowing that these beings could not be tamed by other paths such as those of the śrāvakas, and intending that "by means of the afflictions themselves, all afflictions shall be pacified," he emanated the five Tathāgatas—the essence of the five wisdoms—endowed with the attire of the graceful and other [mudrās]. Those Tathāgatas then offered a supplication to Vajrasattva, who was seated in a celestial mansion composed of the seven precious gems in the Tuṣita heaven of the gods. The Blessed One, in turn, emanated the maṇḍala within the lotus of the consort, conferred the consort empowerment upon the Tathāgatas, and having emanated them outside, taught suchness; this is the connection of the Tathāgatas. To care for those of the passion family, the Blessed One himself emanated the four goddesses, and when they made their request, he taught suchness; this is the connection of the goddesses. To care for sentient beings dwelling in the afflictions of attachment to the sense faculties, he emanated the assembly of bodhisattvas and taught suchness; this is the connection of the bodhisattvas.

བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ལྷའི་འབྲེལ་པའོ། ། མིའམ་ཅི་དང་ཀླུ་དང་དྲང་སྲོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྒྲོལ་མ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འམ་ཅིའི་འབྲེལ་པའོ། ། རབ་གསལ་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་#ཡུལ་དབུས་སུ་གྲོང་ཁྱེར་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཆོས་གསུངས་པ་དེ་ནི་མིའི་འབྲེལ་པའོ། ། དེ་ལྟར་འབྲེལ་པ་དྲུག་པོ་རྒྱས་པ་དེ་མདོར་བསྡུས་པས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། སྒྲ་དང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་དང་། # སྟོན་པ་དང་འཁོར་གྱི་འབྲེལ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བསྟན་བཅོས་གང་ཟག་དབྱེ་བ་ཡིས། ། འབྲེལ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད། ། བསྟན་བཅོས་སྒྲ་དང་དོན་འབྲེལ་པ། ། འཆད་དང་#ཉན་པའི་ཅིག་ཤོས་ཡིན། ། གཉིས་པའི་བྱེ་བྲག་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་#རིམ་འོངས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། ། བློ་#ལྡན་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདིར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྲེལ་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པས་སོ་ཞེས་འབྲེལ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་#པ་དང་བསྒོམ་#པའི་རིམ་པས་བསྒྲུབ་བྱར་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གནས་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཐོབ་ནས་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེའི་གནས་སུ་དགོད་པ་ནི་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དགོས་པའི་# དགོས་པའོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རྟོགས་པ་ནི་དགོས་པའོ། །

That which was taught in the explanatory tantras and so forth, such as the Śakraparipṛcchā, is the connection with the gods. That which is the teaching of tantras such as the Tārābhyudaya to the kinnaras, nāgas, ṛṣis, and so forth, is the connection with the kinnaras. That which was taught as the Dharma to the eighteen cities in the central land to kings such as Pradyotacandra is the connection with humans. Thus, those six extensive connections are summarized into two types: the connection of word and meaning, and the connection of teacher and retinue. As it is said: "Through the distinction of the treatise and the person, The connection is asserted to be of two types. The treatise is the connection of word and meaning; The other is the connection of the expounder and the listener. The second has six subdivisions, Which have come down through a lineage from one to another. Through the distinction of the Tathāgatas and so forth, The wise and renowned have taught them." Thus it is stated. Here, however, there is only the connection with the Tathāgata, for the connection is shown by the five Tathāgatas making a request to the central lord. The "purpose" is the attainment of the state of the great Vajradhara, which is the goal to be accomplished through the stages of hearing, reflection, and meditation. Once that is attained, establishing all the three realms in that state is the "purpose of the purpose," because the task has been fulfilled. Others say that the purpose is the realization [of the goal] through the sequence of hearing and so forth.

དེ་ལས་ཀྱང་ཐ་མལ་པའི་ལུས་བཟློག་#པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལྷའི་རྣམ་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་འབད་པ་#མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་#ནི་གཞན་གྱི་དོན་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི་རང་གི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། འགྲོ་བ་མ་ལུས་རང་གཞན་#དོན་མཛད་པའི། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་#ཉིད་དེ་ཡི་#ཞར་ལ་འབྱུང་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། #དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་དགོས་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་རང་གི་དོན་ནི་#དགོས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། སྒྲུབ་པར་སྣང་བ་དང་། དོན་གྱི་བྱ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་#གཉིས་བཞིན་ནོ། ། དཔེར་ན་དང་པོ་མིག་ཕྱེ་བའི་དུས་སུ་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་ཡང་མེ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་དུ་སོ་སོར་#སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མེ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་ནས་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དངོས་སུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་དོན་གྱི་བྱ་བ་#སྣང་བར་བཤད་དོ། ། དེ་ཉིད་དུ་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དམ་པའི་དོན་དུ་ཡོད་ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདིར་ཡང་དགོས་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་སྣང་བའོ། ། དགོས་པའི་དགོས་པ་ནི་དོན་གྱི་བྱ་བར་སྣང་བ་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པས་#ཆོག་གོ། ། དགོས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་གདུལ་#བྱ་འཇུག་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ལྔ་བརྟག་#པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཙནྡན་ལ་སོགས་པའི་གོང་#དུ་བཤད་པ་སྟེ།

Furthermore, the claim that the purpose of the purpose is to achieve the form of a supramundane deity by reversing the ordinary body is unreasonable. This is because Bodhisattvas do not strive to accomplish their own self-interest; for them, the welfare of others is primary, whereas their own self-interest is not. As it is said: "The state of a Tathāgata, which accomplishes the welfare of self and others for all beings without exception, arises as a byproduct of that [altruism]." Therefore, the welfare of others alone is the primary purpose; otherwise, one's own self-interest would not even constitute a purpose. This is like the two types of cognition: the appearance of the means of accomplishment and the appearance of the performance of the objective. For example, at the initial moment of opening one's eyes, fire and so forth appear individually as having the capacity to perform objective functions such as burning and cooking, yet at that time, the objective function is not yet actualized. Once fire and so forth are obtained, the cognition that actually performs the functions of burning and cooking is explained as the "appearance of the performance of the objective function," because the function has been performed therein. It is said that whatever performs an objective function exists in the ultimate sense. In this context as well, the purpose is the appearance of the means of accomplishment, and the purpose of the purpose is the appearance of the performance of the objective function; this should suffice for now. Since disciples are led to engage [in the path] by way of the purpose and so forth, the five types of individuals should be examined in order to demonstrate these; this is as explained previously in the section on sandalwood and so forth.

དེ་ལ་ཙནྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་འབའ་ཞིག་གི་རིགས་ཅན་ཐོས་པ་ཆུང་ཞིང་ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་གཞན་རྣམས་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལས་གཞན་དང་རང་གི་དོན་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། བླུན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨུཏྤ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ཡང་བརྗེད་ངས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དབང་#པོ་དམན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་རང་གི་དོན་#སྐྱེ་བ་འདི་ལ་མེད་དེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། #། པདྨ་དཀར་པོ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་#རང་གི་སེམས་ལ་འཛིན་ཅིང་གཞན་ལ་སྟོན་པར་མི་ནུས་པས་རང་གི་དོན་ཙམ་ཡོད་དེ། #དབང་པོ་བར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་ནུས་ཏེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་དབང་པོ་རབ་ཀྱི་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་པོ་#ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བཤད་པ་ལ་སྣོད་དུ་རུང་བ་དང་། གཅིག་ནི་དོན་དམ་པའི་མཆོག་གི་#བཤད་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བའོ། ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་# འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་དག་#ན་རེ་གང་ཟག་བཞི་ཡོད་དེ། མི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་བློ་དང་། ངེས་པ་ཅན་གྱི་བློ་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚད་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །

In this context, those called candana are of a type characterized solely by ignorance; having little learning, they cause others to feel weary through the power of pride, and because they are foolish, they are unable to accomplish the welfare of others or their own. Those called utpala engage in the stages of learning and so forth, yet they are of a forgetful nature because their faculties are inferior. Their own welfare is not achieved in this life, as it will only occur in a future life. The pundarika retain learning and so forth in their own minds but are unable to teach others; thus they possess only their own welfare because their faculties are middling. Those called padma are able to teach others because their faculties are sharp. Those called ratna possess the perfection of their own and others' welfare along with qualities such as ethical discipline; they are of the bodhisattva lineage and possess the very highest of faculties. These four are suitable vessels for the explanation of the conventional side, while the one is a suitable vessel for the explanation of the supreme ultimate. This will be explained in great detail below. Others say there are four types of persons: the ignorant, the doubtful, those with distorted intellects, and those with certain intellects. Among these, the ignorant are of two types: those who follow valid cognition and those who follow what is not valid cognition.

དེ་ལ་ཚད་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་གཞན་གྱི་རིགས་པ་ལེན་ཅིང་ཐོས་#པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ལམ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་མཁས་པའི་ཚིག་#ལ་བརྟེན་ཏེ་ལམ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་དག་གཉིས་ཀ་ཡང་ལམ་གྱི་སྣོད་དུ་རུང་བའོ། ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཚད་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ཚད་མ་བརྗོད་པས་ཐེ་ཚོམ་ལས་ལོག་ཅིང་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་གཞག་པར་#བྱ་བ་ཞེས་རྗེས་སུ་གཟུང་#བར་བྱའོ། ། ཚད་མའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བའི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་#མི་སྤྱོད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མི་ཤེས་པ་ནི་བདེ་བར་མགུ་གྱུར་ཅིང་། ། ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དེ་བས་མྱུར་བར་མགུ། ། དུམ་གཅིག་ཤེས་པས་#མེ་ཡིས་ཕྱེད་ཚིག་པ། ། མེ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་མགུ་བྱ་མིན། ། དེ་བས་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་སུ་བཤད་དོ། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་བློ་ཅན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། ཤེས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། ། དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལྟ་བུ་སྔགས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཐབས་གང་གིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ཁོ་ནའོ། ། མི་ཤེས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ལས་ལོག་ཅིང་ལམ་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཤེས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཚད་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཚད་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །

In this regard, following valid cognition (pramāṇa) means relying on the path through the sequence of hearing, reflecting, and so forth, while adopting the reasoning of others. Following what is not valid cognition means entering the path by relying on the words of the learned. Both of these are suitable vessels for the path. Regarding those who harbor doubt, there are also two types, as previously described. Doubt that follows valid cognition should be embraced, for by correctly explaining valid cognition, one is led away from doubt and established on the authentic path. However, doubt that does not follow valid cognition is not something even the Blessed One, the Tathāgata, would seek to embrace. As it is said: "The ignorant are satisfied with ease, But those who know the distinction are satisfied even more quickly. Fire that has burned half a piece of wood by knowing a single part Is not something even a Buddha can satisfy." Therefore, such a person is said to be in a state of equanimity. Those with distorted intellects are of three types: those with distorted doubt, those with distorted ignorance, and those with distorted knowledge. Among these, those with distorted doubt—such as Śrāvakas who claim that mantra is not authentic—cannot be embraced by any means and are thus solely in a state of equanimity. Those with distorted ignorance should be led away from their distortion and set upon the path by the mere teaching of the Dharma. Those with distorted knowledge are also of two types: those who follow valid cognition and those who do not follow valid cognition.

དེ་ལ་ཤེས་པ་ལ་ཚད་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་#ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་བློ་ཅན་ནི་གང་གིས་ཀྱང་ལམ་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་པ་ལ་ཚད་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་བློ་ཅན་ལ་#རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། གྲངས་ཅན་པ་དང་། རིགས་པ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དང་། མཆོད་འོས་པ་དང་། ཞི་བ་པ་དང་། དཔྱོད་#པ་པའོ། ། གཡོ་བ་དང་མི་གཡོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་#ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའོ། ། བློའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། ། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་ནི#། ངག་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། བཤང་ལམ་དང་། གསང་བའི་དབང་#པོའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་དང་། ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་#དང་། ནང་གི་བྱེད་པ་གསུམ་སྟེ། ཡིད་དང་། བློ་དང་། ང་རྒྱལ་ལོ། ། གཙོ་བོའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུའོ། ། དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་#ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ནི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། རང་བཞིན་ནི་རྒྱུ་ཁོ་ནའོ། ། སྐྱེས་བུ་ནི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རྩ་བའི་རང་བཞིན་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ། ཆེན་པོ་ལ་སོགས་བདུན་པོ་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན། ། བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། རྒྱུ་མིན་འབྲས་མིན་སྐྱེས་བུ་དེ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ནི་གཙོ་བོའོ། ། སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་མུན་པ་གསུམ་ནི་ཡོན་ཏན་ནོ། །

In this regard, those who possess a distorted intellect that does not follow valid cognition regarding knowledge cannot be led onto the path by anyone, because they are endowed with perverted views. There are six types of those with a distorted intellect who do not follow valid cognition regarding knowledge: the Sāṃkhyas, the Naiyāyikas, the Lokāyatas, the Ārhats, the Śaivas, and the Mīmāṃsakas. All these, both the mobile and the immobile, consist of the twenty-five principles (tattva). The five sense faculties are the eye and so forth. The five action faculties are speech, the hands, the feet, the anus, and the reproductive organ. The five objects are form and so forth. The five great elements are earth and so forth. The three internal instruments are the mind, the intellect, and the ego. The synonyms for the pradhāna are prakṛti and the puruṣa. Among these, twenty-three principles are both effects and causes. Prakṛti is only a cause. The puruṣa is neither a cause nor an effect. As it is said: "The root prakṛti is not an effect; The seven, beginning with the mahat, are both cause and effect; The sixteen are only effects; The puruṣa is neither cause nor effect." The meaning of this is as follows: Prakṛti, which is the pradhāna, is the cause of all embodied beings and is composed of the three qualities (guṇa). The three qualities are sattva, rajas, and tamas.

དེ་ལ་སྙིང་སྟོབས་ནི་ཡང་ཞིང་གསལ་བར་བྱེད་པ་དགེ་བའི་བག་ཆགས་གཙོར་གྱུར་པ་སྟེ་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྒྱུའོ། ། རྡུལ་ནི་གཡོ་བ་སྟེ་གཡོ་ཞིང་འཆིང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་དམྱལ་བའི་རྒྱུའོ། ། མུན་པ་ནི་ལྕི་ཞིང་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་མི་དགེ་བའི་བདག་ཉིད་དམྱལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྙིང་སྟོབས་ཡང་ཞིང་གསལ་བར་བྱེད་པར་འདོད། ། རྡུལ་ནི་འཆིང་བྱེད་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་བཤད། ། མུན་པ་ལྕི་ཞིང་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ། དོན་ལ་མར་མེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ནི་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་མེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནི་རང་གི་གཟུགས་སུ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་རིང་བས་ནམ་མཁར་འཕུར་བའི་བྱ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཉེ་བས་མིག་གི་དབང་པོའི་རྫི་#མ་དང་། དབང་པོ་ཉམས་པས་ལོང་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་དང་། ཡིད་མི་བརྟན་པས་སྨྱོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མི་མཐོང་བ་དང་ཕྲ་བས་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐོང་བ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་རླུང་དང་མཚོན་ཆ་#ལ་སོགས་པས་སྨས་#པ་དང་། མཚུངས་པ་དང་ཕྲད་པས་འོ་མ་དང་། ཆུ་དང་ཏིལ་དང་འབྲས་ཆང་#ལ་སོགས་པའོ#། ། འདིར་ནི་རང་བཞིན་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པས་འབྲས་བུས་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་ཡིས། ། དབང་པོ་ཉམས་དང་ཡིད་ནི་མི་གནས་པས། །

In this context, sattva (purity) is light and illuminating, primarily consisting of virtuous latencies, and is the cause of the higher realms. Rajas (passion) is mobile, causing movement and bondage, and is the cause of the hells. Tamas (darkness) is heavy and obscuring, having the nature of non-virtue, and is the cause of the hells themselves. As it is said: "Sattva is held to be light and illuminating; Rajas is explained as mobile and binding; Tamas is heavy and obscuring; In reality, they abide like a lamp." Thus, the three qualities (guṇas) such as sattva and so forth, which have become of one taste and serve as the cause of the sense faculties and so on, are of a permanent nature and are to be inferred through their effects, just like fire. That [nature] is not perceived in its own form because it is subtle. That non-perception occurs in seven ways: namely, not seeing a bird flying in the sky because it is too far away; not seeing the eyelashes of the eye faculty because it is too close; not seeing forms by the blind due to impaired faculties; not seeing objects by the insane due to an unstable mind; not seeing subtle things because they are subtle; being overwhelmed by wind, weapons, and the like; and meeting with equals, such as milk, water, sesame, and grain-liquor. In this case, because the nature is subtle and thus not perceived, it is to be inferred by its effects. As it is said: "By being too far away or too close, By impaired faculties or an unstable mind..."

ཕྲ་བ་ཉིད་དང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་ནི། ། དེ་བཞིན་མཚུངས་པ་ཕན་ཚུན་རྣམས་ཚོགས་པས། ། ཕྲ་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དེ། ། དེ་ནི་མེད་མིན་བྱ་བས་དམིགས་པ་ཡིན། ། བྱ་བ་དེ་ཡང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་ཏེ། ། རང་བཞིན་དང་ནི་འདྲ་དང་མི་འདྲ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་ནི་རང་བཞིན་ལས་བློ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་#དང་། དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་བློའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དེ་ཙམ་ལྔ་དང་ཡིད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཙམ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་འཇིག་ཅིང་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་འཁོར་བར་གྱུར་པ་སྟེ་དབྱེར་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབྱེར་ཡོད་པར་ཤེས་པས་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་དག་ལས་འདི་#ནི་རང་བཞིན་དང་འདི་ནི་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་པས་གྲོལ་བའོ། ། སྐྱེས་བུ་ནི་དྲི་མ་#མེད་པ་ཤེལ་གྱི་རྣམ་པ་མཐོང་བ་པོ་སྟེ། ། བཏང་སྙོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་#སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། ། མཐོང་ནས་ཀྱང་རང་བཞིན་ཁ་དྲག་ཡིན་པས་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བ་དང་#མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ཚེ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་བ་ཡིས་ནི་སྟེང་དུ་འགྲོ་འགྱུར་ཏེ། ། མི་དགེ་བ་ཡིས་འོག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་གྲོལ་བ་ཉིད་འགྱུར་ཞིང་། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་འཆིང་བ་ཉིད་དུ་འདོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །

Through subtlety and through being overwhelmed, and likewise through the mutual aggregation of similar things, it is not perceived because of its subtlety; yet it is not non-existent, for it is perceived through its activity. That activity consists of the "great" and so forth, and is of a nature that is both similar and dissimilar, and so on. In that regard, the manner of cause and effect is as follows: from the primal nature (prakṛti) arises intellect (buddhi); from that, the ego (ahaṃkāra); and from that very [ego] arise the five sense faculties, the five action faculties, the five subtle elements, and the mind. From the five subtle elements, the great elements—which are of the nature of the three qualities (guṇas)—arise. Thus, those in cyclic existence revolve in the manner of cause and effect, repeatedly perishing and arising again, because they do not know [the distinction] as being inseparable. By knowing them as distinct, one is liberated through the realization: "This is the primal nature; this is the person (puruṣa)." The person is stainless, a witness like a crystal, who, through equanimity, perceives everything by way of the primal nature. Having perceived [the nature], one does not see it again because the nature is "forceful." From the two causes of virtue and non-virtue, one experiences the results characterized by birth, lifespan, and enjoyments. As it is said: "By virtue one goes upward; by non-virtue one goes downward. Through wisdom there is liberation; through perversion, it is held that there is bondage." Thus it is stated.

དེ་བས་ན་སྐྱེས་བུ་དུ་མ་ཉིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་ཡིན་ན་སྐྱེས་བུ་གཅིག་གྲོལ་བས་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་ཐལ་བ་དང་། གཅིག་སྐྱེ་བའམ་འཆི་བས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རང་བཞིན་ནི་བེམས་པོས་ཀྱང་ལེགས་པ་དང་། མི་ལེགས་པའི་ལས་དག་#ཏུ་སྐྱེས་བུ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ་འོ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བེའུ་#སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ། བེམས་པོ་འོ་མ་ཇི་བཞིན་འབྱུང་གྱུར་པ། ། དེ་བཞིན་སྐྱེས་བུ་གྲོལ་བའི་ཆེད་དུ་ནི། ། རང་བཞིན་གཙོ་བོས་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་རང་བཞིན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བེམས་པོ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པ་མེད་པས་འབྱུང་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞིའི་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། ། ཐ་དད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རང་བཞིན་བེམས་པོ་ཡིན་ཡང་སྐྱེས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པར་བྱེད་དེ་འཕྱེ་བོ་དང་ལོང་བ་བཞིན་ནོ། ། འཕྱེ་བོ་དང་#ལོང་བའི་འབྲེལ་པ་བཞིན། ། དེ་ཡིས་བྱས་པ་འདི་དག་འགྲོ་བ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བྱེ་བྲག་དེ་ཡང་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ཅུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཙོ་བོ་ཡོད་དང་གཅིག་པ་ཉིད། ། དོན་ལྡན་ཉིད་དང་དེ་ལས་གཞན། ། གཞན་དོན་ཉིད་དང་དུ་མ་དང་། བྲལ་བ་དང་ནི་མ་བྲལ་ཉིད། ། ལྷག་མའི་སྐབས་དང་བྱེད་མིན་ཉིད། ། དོན་ནི་གཙོ་བོ་བཅུ་རུ་བཤད། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་བྱེ་བྲག་ལྔ་ཡིན་ཏེ། ། བྱེད་པ་མ་ཚང་བས་ནི་མི་ནུས་པ། ། དབྱེ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཅན་ཞེས་བྱ། །

Therefore, the person (puruṣa) is indeed manifold. For if it were one, it would follow that when one person is liberated, all would be liberated; and if one were born or died, it would follow that all would likewise be born or die. Furthermore, Nature (prakṛti), though insentient, causes the person to engage in wholesome and unwholesome actions, just like milk. As it is said: "Just as insentient milk flows forth for the sake of producing a calf, So too does Nature, the Primal Substance (pradhāna), engage in activity for the sake of the person's liberation." Thus, the twenty-three principles (tattvas), together with Nature, are insentient. Because they are not distinct [from the person], the fourteen classes of beings wander in saṃsāra. Liberation occurs merely through the thorough knowledge of their distinction. Although Nature is insentient, by virtue of its connection with the person, it causes all things to engage in and withdraw from activity, like a lame man and a blind man. As it is said: "Just as in the union of the lame and the blind, The world proceeds by means of their mutual action." Furthermore, the specific categories (viśeṣa) arise from the thorough knowledge of the sixty categories of meaning. The primary meanings are explained as ten: existence, unity, purposefulness, being other than that, being for the sake of another, multiplicity, separation, non-separation, the state of remainder, and non-agency. The contrary categories are five: inability due to incomplete instruments, and so forth, which are said to comprise twenty-eight divisions.

དགའ་བ་དགུ་དང་དངོས་གྲུབ་རྣམ་#བརྒྱད་དོ། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའོ། ། རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡང་མུན་པ་དང་གཏི་མུག་དང་#གཏི་མུག་ཆེན་པོ་དང་། མུན་པ་ཐིབས་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་མུན་ནག་ཐིབས་པོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ལྔའོ། ། མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་མ་ཚང་བ་དང་། ངག་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་བཤང་སྒོ་དང་། གསང་བའི་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་དང་#། ཡིད་མ་ཚང་བ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་གོ། ། དགའ་#བ་དང་དངོས་གྲུབ་མ་ཚང་བས་བློ་དྲུག་པ་ནི་བཅུ་བདུན་ནོ། ། རྟོག་པ་སྒྲ་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པ་དང་། ། སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་གསུམ་སྟེ་བཤེས་གཉེན་ཕྲད། ། སྦྱིན་པ་དད་དང་དངོས་གྲུབ་རྣམ་#བརྒྱད་དོ། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། ལྷག་པའི་ལྷ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལྷག་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་ལྷག་པའི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་དེ་སེལ་བས་དངོས་གྲུབ་གསུམ་ནི་དགའ་བ་དག་#གོ། ། ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དངོས་གྲུབ་བརྒྱད་དང་ནི་དགའ་བ་དགུའོ། ། ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ཅུ་གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་བུས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མཐོང་ན་དེའི་ཚེ་གྲོལ་བའོ། ། དེ་ཡང་ཚད་མས་ངེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་སྟེ་ཚད་མ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ངེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། སོ་སོའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྟོག་#པ་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་#རྗེས་སུ་དཔག་པས་ངེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་བ་དང་ཚེ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ནི་སྤྱིར་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སོ། །

"Nine joys and eight accomplishments," thus it is briefly shown. The detailed explanation consists of the five perversions: darkness, delusion, great delusion, dense darkness, and the extremely dense, pitch-black darkness. The eleven [deficiencies] are the incompleteness of the eyes, ears, nose, tongue, and body; the incompleteness of speech, hands, feet, the anus, and the secret organ; and the incompleteness of the mind. With the addition of the sixth [deficiency] regarding the incompleteness of joy and accomplishments, there are seventeen. As it is said: "Conceptualization, grasping at sounds and colors, the three that dispel suffering, meeting a spiritual friend, generosity, faith, and the eight accomplishments." The three accomplishments that dispel [deficiencies] are those arising from the supreme deity, those arising from the supreme elements, and those arising from the supreme inner self. The eight accomplishments are the characteristics of subtlety and so forth, and the nine joys. When a person perceives the sixty meanings of the words in their particularity, at that time they are liberated. Furthermore, this must be ascertained by valid cognition, which consists of the three: direct perception, inference, and authoritative scripture. Regarding these, the twenty-three suchnesses are to be ascertained by direct perception, because it is explained that "conceptualization regarding its respective objects is direct perception." Nature, which is the identity of the three qualities, is to be ascertained by inference, because it is hidden. Birth, lifespan, and enjoyments are [ascertained] by inference from general observation.

ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཚད་མ་དང་བཅས་པ་འཆིང་བ་དང་གྲོལ་བའི་#ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གྲངས་ཅན་གྱི་གཞུང་ལ་#འདོད་དོ། ། དེ་ལ་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་དང་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་མེད་དེ། ཡིད་དང་བློ་དང་ང་རྒྱལ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་ནི་ཕྱིའི་དོན་བདག་གིས་རྟོགས་སོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་བློ་དང་ང་རྒྱལ་དག་ཡིད་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་ཁོ་ན་བདག་གིས་རྟོགས་སོ་ཞེས་ངེས་པ་དང་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ལ་ལ་སྨྲ་བ་ནི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་རིགས་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་ནི་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་ངེས་པ་ལ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོའི་བྱེ་བྲག་མ་ངེས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། ། བདག་གིས་རྟོགས་པ་དང་བདག་རྟོགས་པ་པོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ནི་ངེས་པ་ལས་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ནི་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ནི་ལྡོག་པ་#དུ་མ་དང་ལྡན་པ། ལྡོག་པ་གང་གིས་བརྟགས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དེ་ཡིན་ནོ། ། ང་རྒྱལ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དེ་ཉིད་ང་རྒྱལ་དུ་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྡོག་པ་ལས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ཞེས་ཡིད་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་བློ་དང་ང་རྒྱལ་མེད་དོ། ། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་གུད་ན་མེད་དེ། དེ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་འདི་ལྟར་སྨྲ་བའི་ཚིག་དང་། ལེན་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འདོར་བ་དང་། དགའ་བ་ལྔ་པོའི་དབྱེ་བས་#ནི་མི་རིགས་ཏེ།

Regarding liberation and other such extremely hidden phenomena, one relies on the words of trustworthy authority. Thus, the Sāṃkhya system is asserted to be the basis for the conventions of bondage and liberation, which are accompanied by valid cognition. To this, it is said: First of all, the twenty-five principles do not exist, because the mind (manas), the intellect (buddhi), and the ego (ahaṃkāra) are one. Here, the intellect and the ego are not distinct from the mind, merely by the certainty that "I perceive external objects." It is the mind alone that becomes the certainty "I perceive" and arises as the self. Some claim that the mind is the conceptualizer, but this is unreasonable, because the conceptualization of specific identities is subsumed within the certainty of general identities. Since conceptualization does not arise without the ascertainment of the particularities of things, the distinction between "I perceive" and "I am the perceiver" is not separate from certainty; for the mind is the nature that ascertains everything. Because cognition possesses multiple exclusions (vyāvṛtti), its nature is that which is conceptualized by whichever exclusion it possesses. That very thing which is excluded from non-ego is taught as the ego, and that which is excluded from non-conceptualization is conceptualization; thus, there is only the mind alone, and no intellect or ego. Furthermore, the faculties of action do not exist separately, because they are subsumed within the faculties of the body. It is unreasonable to divide them into the five types: speaking, grasping, moving, excreting, and sexual pleasure.

མ་ཁྱབ་པ་དང་ཐལ་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྐང་པ་མེད་པ་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། སོ་དང་མིག་གི་རྫི་#མ་དག་ལྡང་པ་དང་། བཙུམ་པ་དང་། ཕྱེ་བ་#ལས་ཡོད་པས་ལས་ཀྱི་དབང་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ཡང་དུར་བའི་མཆི་མས་དུར་མོ་མངལ་ལེན་པའི་ཕྱིར་མཆི་མ་ཡང་ལས་ཀྱི་དབང་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་མེད་དོ། ། རང་བཞིན་ཡང་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གུད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཙམ་ལས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེས་བུ་ཡང་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དེའི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་འབྲེལ་པ་ཇི་ལྟར་འཐད་དོ། ། #དེ་ལྟར་གྲངས་ཕྱོགས་གཅིག་པ་མ་གྲུབ་པས་ངེས་པ་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ་#ལྔ་ལས་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་དོ། ། རང་བཞིན་བེམས་པོ་ཡིན་པས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བྱེད། བེའུ་འོ་མས་#སྐྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་བའི་སེམས་ཀྱིས་འོ་མ་སྦྱིན་པ་ལ་#འཇུག་པ་ཡིན་གྱི་འོ་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དཔེར་ན་བ་མི་འདོད་ན་རང་གི་བེའུ་ལ་ཡང་མི་སྟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུས་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཁྱེད་ཅག་འདོད་པས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་གང་ལས་འབྱུང་། དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུ་#མེད་དེ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེར་ན་བུམ་པས་དབེན་པའི་ས་ཕྱོགས་བཞིན་ནོ། ། མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འཆིང་བ་འམ་ཐར་པ་ག་ལས་སྲིད་རི་བོང་རྭ་ལ་སྤོང་བ་དང་ལེན་པ་བཞིན་ནོ། །

This would result in the fallacies of under-extension and over-extension. For if that were so, it would follow that snakes and the like, which lack feet, would have no movement. Furthermore, it would follow that the teeth and the eyelashes would be faculties of action because they open, close, and blink. Moreover, it would follow that tears are also faculties of action because, through the tears of a mother, a child is conceived in the womb. Therefore, the faculties of action do not exist. Furthermore, intrinsic nature is not something separate from suchness, because everything arises from that alone. Since the "Person" (Puruṣa) is not established by valid cognition, it lacks an essential nature; how then could its connection to activities such as seeing be tenable? Thus, since the numerical category is not established, there is no certainty. Therefore, there is no entity whatsoever apart from the five aggregates. Since intrinsic nature is insentient, how could it perform an action? It is unreasonable to say that a calf is produced by milk; for in that case, it is the cow's mind that engages in giving the milk, not the milk itself. For example, if the cow does not desire [the calf], she does not give milk even to her own calf. Therefore, engagement and withdrawal belong only to that which possesses a mind. Since you assert that the Person does not act, from what would all actions arise? Thus, the Person does not exist, because that which possesses the characteristics of being observable is not observed, just as, for example, a patch of ground devoid of a vase. How could there be bondage or liberation for a non-existent Person? It would be like the rejection or acceptance of a rabbit's horn.

རང་བཞིན་ཡོད་པས་སྐྱེས་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རིགས་སོ། ། དེ་ཡུལ་# མེད་པས་སྐྱེས་བུ་དུ་མ་དང་དེ་ཐར་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དུ་#འཇུག་པ་དང་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ། ། དེ་ལྟར་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་བཀག་གོ། ། རིགས་པ་པ་#དང་ཁྱད་པར་པ་རྣམས་ནི་རྟག་པ་དང་བེམས་པོ་དག་#ཏུ་སྨྲ་བ་བདག་གི་ཡོན་ཏན་དགུ་ལོག་པ་ན་ཚིག་གི་དོན་བཅུ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི#། ཚད་མ་བཞིས་གྲུབ་པའི་བདག་ཤེས་པས་གྲོལ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་འཆིང་བའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ལན་འདི་#ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་དེ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བུམ་པས་དབེན་པའི་ས་ཕྱོགས་བཞིན་ནོ། ། གང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གྲོལ་བ་ཡོན་ཏན་དགུ་པོ་དེ་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་འདོད་ན་ཁྱེད་ཅག་ཕུང་པོ་ལྔ་ཁོ་ན་བདག་ཡིན་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ཕུང་པོ་མི་རྟག་པས་བདག་ཀྱང་མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དང་གཞི་#མཐུན་པ་མེད་པས་འོན་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་གནས་ཞེས་#འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་གི་གཞི་དང་གཞི་ཅན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ཁོ་ན་གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་རྟེན་གྱིས་བརྟེན་པའི་ལྟུང་བ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྟུང་བའི་ཆོས་དང་མི་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཐ་དད་པ་ཡིན་#ཕྱིར་རོ།

Since it possesses an intrinsic nature, it is logical to fully distinguish it from the person. Because it lacks an object, it is illogical for it to engage as an intrinsic nature with multiple persons for the sake of their liberation, or to be called "all." In this way, the Sāṃkhyas are refuted. The Naiyāyikas and Vaiśeṣikas assert that the self is permanent and insentient. They claim that when the nine qualities of the self are reversed, the thorough knowledge of the sixteen categories of the meaning of words constitutes liberation through the cognition of a self established by the four means of valid cognition. They hold that not knowing this constitutes bondage. To these, the following response is given: the self does not exist, because it is not observed despite possessing the characteristics of being observable, just like a patch of ground devoid of a vase. What are those nine qualities through the thorough knowledge of which one is liberated? If you assert that the five aggregates alone are the self, that is illogical; since the aggregates are impermanent, it would follow that the self is also impermanent. If you argue that it is not impermanent because there is no common locus between the two, and instead maintain that the self exists in the aggregates through the conventional designation of a "locus" and a "locus-possessor," that too is illogical, because a relationship of locus and locus-possessor between the permanent and the impermanent is untenable. Alternatively, if you claim that although a relationship of locus and locus-possessor exists, it is only a relationship of cause and effect that constitutes a relationship of locus and locus-possessor and nothing else, then this is also incorrect. For a relationship of locus and locus-possessor is defined by the state of a support producing a supported downfall, because the phenomenon of the downfall and the phenomenon of the non-downfall are distinct.

། དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེར་ན་སྣོད་ལ་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ། ། གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་གཞི་ཅན་ཡང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། བདག་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ལ་ཕུང་པོ་ཡོད་ཅེས་ཕྱོགས་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་དུ་#ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་བའི་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པས་རྒྱུ་ཉམས་པར་མཐོང་བའི་#ཤིན་ཏུ་ཡང་བདག་མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུ་དེ་#རྣམས་ནི་ངེས་པར་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་#ཁྱོད་ཀྱི་བདག་གི་ཕུང་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པར་ཡང་#ཡང་སྲིད་པའོ། ། ཕུང་པོ་ཁོ་ན་བདག་ཡིན་ཞེས་གཞི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྔར་བཤད་པའི་སྐྱོན་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། #། ཕུང་པོ་དང་བདག་ནི་མེ་དང་བུད་#ཤིང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་ཅེ་ན་དེ་ཡང་མེད་དོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་བུད་ཤིང་ཉམས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་མེ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉམས་པ་ལས་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་#བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་བདག་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཞིང་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བདག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་#ན་སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་#པའི་བདག་མི་དམིགས་པས་མེད་དོ་ཞེས་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ། ། བེམས་པོ་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ་བྲག་དང་འདྲ་བའི་བེམས་པོ་ལ་འཆིང་བ་དང་གྲོལ་བའི་ཐ་སྙད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Activity is that which produces another state of a thing, because it possesses a momentary nature. For example, it is like a vessel producing its effect. If the basis itself is the cause, then that which possesses the basis would also be impermanent. That too is unreasonable, because the self is permanent. The position that the aggregates exist in the self is unreasonable, because the same faults as previously mentioned would follow. Furthermore, by seeing that the cause is impaired through the production of activity, the self would also follow as being impermanent. Those causes would not necessarily be possessed of their effects; thus, your self would not produce the aggregates, and there would be further rebirth. If the aggregates alone are the self, then the very faults previously explained would follow for the position of a common locus, because they are non-different. If it is argued that the aggregates and the self are non-different, like fire and fuel, that too is not the case. If that were so, fire is that which does not arise from the exhaustion of fuel and nothing else. Likewise, since the aggregates would arise from the exhaustion of the self, the self would not exist. Alternatively, if it is argued that it is not the self that transforms and produces the aggregates, but rather the aggregates that transform and become the self, it is said: since a self apart from the aggregates is not observed, it does not exist, and thus its permanence also does not exist. It is also unreasonable for it to be inanimate, because the conventions of bondage and liberation are untenable for an inanimate thing like a rock.

དེའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་དགུ་པོ་མཐོ་རིས་དང་དམྱལ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་རིགས། ། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་བདེ་སྡུག་བསྔལ། ། འདོད་དང་ཞེ་སྡང་དེ་བཞིན་ཏེ། ། རྩོལ་བ་ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས། ། བདག་ཡོད་པ་ལ་རྟགས་#རྣམས་སོ། ། ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྟགས་ནི་རྟགས་ཅན་མཚོན་པར་བྱེད་པས་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནམ། ཐ་མི་དད་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྟགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ། རང་རིག་#པ་ཡིན་ནམ། གཞན་ཡིན། དེ་#ལས་གཞན་ཡིན་ན། རང་གིས་མི་#རིག་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པས་དམྱལ་བ་དང་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་དོ། ། རང་རིག་#པ་ཡིན་ན་བེམས་པོ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའོ། ། མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་དུ་བདག་དང་རྟགས་དག་གི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་འབྱུང་བས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རྒྱུར་འགྱུར་བ་བདག་འགོག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་འབྱུང་བས་རྒྱུ་རྣམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་བདག་#ཅེས་རིགས་པ་པ་དང་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ལན་ནོ། ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པས་ནི་མངོན་སུམ་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལག་པ་རེག་པས་ལོང་བ་ཡིས། #། དཀའ་བའི་ལམ་དུ་རྒྱུག་པ་ན། ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་གྱུར་ལ། ། ལྟུང་བ་དག་ནི་དཀོན་པ་མིན། ། འབད་པས་དོན་ནི་རྗེས་དཔག་པ། ། མཁས་པ་མཇལ་བར་#སྤྲོ་རྣམས་ཀྱི། ། ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་#གཞན་རྣམས་ཀྱིས། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །

Therefore, how is it reasonable that these nine qualities bring about the higher realms and the hells? It is said: "Dharma and non-Dharma, pleasure and suffering, desire and hatred, as well as effort, knowledge, and formations—these are the signs of the existence of a self." This is unreasonable. For is a sign distinct from the possessor of the sign, or is it non-distinct? If it were distinct, then Dharma and the rest would become signs for all things. Alternatively, if it were non-distinct, then is it self-awareness or something else? If it were something else, then Dharma and the rest, which are not self-aware, would have no connection to the results such as the hells and the higher realms. If it were self-awareness, how could it be inanimate matter? These are mutually contradictory. If the relationship between the self and the signs were like that of fire and smoke, then since the activity of Dharma and the rest would be understood through that, the self—which is the cause of what is to be understood—would be negated; for when the result arises, the causes are exhausted. Thus, the Logicians and the Vaibhāṣikas respond: "There is no self." The Lokāyatas hold that direct perception alone is a valid cognition, and not inference. Why? Because: "When a blind man, feeling his way with his hand, runs along a difficult path, it is not rare for him to fall, for he relies primarily on inference. Those who strive to understand the meaning through inference, and who delight in meeting with the wise, are surpassed by others who are even more learned, who establish the matter in a different way."

དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་དོ། ། གང་མངོན་སུམ་གྱིས་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དེ་ཡོད་དོ། # ཇི་སྐད་དུ། ཇི་སྲིད་འཚོ་བར་བདེ་ཚོལ་ཞིང་། ། ཤི་ནས་འབྱུང་བ་ཁྱོད་ལ་མེད། ། ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་འཆི་བ་ལ། ། སླར་ཡང་འབྱུང་བ་ག་ལས་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་འགྱུར་བ་ལས་སྣ་ཚོགས་འདི་དག་སོ་སོར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་སེམས་པ་#ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གང་ཡང་མེད་དེ། #གང་གི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཐར་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ། #། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་མཚུངས་པ་ཡིན་ན་ཡང་། གཡོ་བ་ཉིད་དང་མི་གཡོ་བ་#ཉིད་མི་རིགས་སོ་ཞེ་#ན། དེ་ལ་ཡང་སྨྲས་པ་ངེས་པ་ཅན་གྱི་འབྲུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆང་གིས་ཇི་ལྟར་#མྱོས་པའི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་དང་མ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་གོང་བུའི་སེམས་ཀྱི་ནུས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཤིང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པས་སེམས་པ་མེད་དོ། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་མཚུངས་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནི་བེམས་པོ་དང་སེམས་པ་ནི་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་#དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་གཅིག་པ་ནི་མི་རིགས་སོ། ། རྒྱུ་མཚུངས་པ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་སེམས་པ་#ཉིད་དུ་འགྱུར་བའམ་སེམས་པ་#མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུ་མེད་ན་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རྒྱུ་མེད་གཞན་ལ་ལྟོས་#མེད་ཕྱིར། ། རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་འགྱུར། ། དངོས་པོ་ཡི་ནི་ལྟོས་པ་ལས། ། བརྒྱ་ལ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །

Therefore, there is no inference. Whatever is perceived by direct perception exists. As it is said: "As long as one lives, one seeks happiness; but for you, there is no arising after death. Since death is a reduction to ashes, how could there be a rebirth?" Likewise, these various appearances arise from the transformation of the four great elements, and there is no other thing called "sentience" (cetanā). If it is argued that inference is the very means of valid cognition for the sake of achieving worldly enjoyment and liberation, [we reply:] even if the transformation of the great elements is the same, the distinction between the mobile and the immobile is illogical. To this it is said: just as the power of intoxication arises from the transformation of specific grains into wine, so too the power of the mind arises from the mass of the body born of father and mother. Since things such as wood do not arise in that way, they lack sentience. The transformation of the great elements is indeed the same in both cases. That too is illogical; since the great elements are insentient and the mind is not insentient, it is illogical for those two to have a single cause. If the cause were the same, everything would either be sentient or entirely insentient. If there were no cause, things would either exist eternally or not exist at all. As it is said: "Because it is causeless and independent of anything else, it would either always exist or never exist. Through dependence upon causes, things may occasionally arise."

དོན་གཞན་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་ནི། ། ཆོས་དེ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། ཕྱི་ནས་#འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་ཉིད། ། འབྲས་བུ་ངེས་པ་ཅན་མི་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། སེམས་པ་#དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་ཐ་དད་མེད་ཅིང་#ཐ་དད་མེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། ། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་བདག་གིས་སེམས་པ་#ཁས་མ་བླངས་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་དེ་རྣམས་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ན། འདི་ཡང་བདེན་པ་མ་#ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་#འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་ཐ་དད་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེར་ན་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་གྱིས་#འདི་ཉིད་དུ་སོ་སོར་སྣང་བ་ནི་#འབྱུང་བ་ཆེན་པོའོ། ། རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་བདག་ཉིད་#དུ་སོ་སོར་སྣང་བ་ནི་སེམས་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་ཉིད་དང་བདག་ཉིད་དབང་པོ་དང་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དག་དང་གཞལ་བྱ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཉིད་ཁོ་ན་དབྱེ་བའམ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། གང་འགལ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའམ་རྒྱུའི་དབྱེ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་#ཁྱེད་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ནི་ཚད་མ་ཐ་དད་པ་འཇུག་པར་མཐོང་ངོ་། ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཉིད་དང་སྐད་ཅིག་མ་དག་བཞིན་ནོ། ། དཔེར་ན་མངོན་སུམ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་མ་ཉམས་པའི་དངོས་པོ་ངེས་པར་བྱས་པའམ། སླར་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སྐད་ཅིག་མའི་ངོ་བོར་དཔག་པར་#བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དང་སེམས་པའི་#བདག་ཉིད་ཅན་དབྱེར་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཅན་#ལ་ཡང་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དང་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།

"An entity that has a different object as its cause would become something else. What arises later would be causeless, and the result would not be certain." Thus it is said. Volition and the great elements are not distinct and have no distinct causes. If you say, "I do not accept that volition is distinct from the great elements, but rather that its nature is those very elements," this is also not true, because mind and the great elements are objects of distinct valid cognitions. For example, that which appears as "this very thing" through sensory direct perception is the great elements; that which appears as "self" through the direct perception of self-awareness is volition itself. This is because the objects of measurement—the "this very thing" and the "self"—and the valid cognitions that measure them, namely sensory direct perception and self-awareness, are mutually distinct. This alone is the differentiation or the cause of differentiation among phenomena: the possession of contradictory properties or the differentiation of causes. In that case, O Sugatas, you see that distinct valid cognitions apply to a single entity, just as with the entity itself and its momentariness. For example, just as an entity possessing all its parts and unimpaired is ascertained by direct perception, and then that very same thing is again inferred to be of a momentary nature by inference, so too, if you say that sensory direct perception and self-awareness apply to an entity that is an inseparable identity of the great elements and volition—

སྨྲས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཡུལ་གང་དུ་གང་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཏུ་འཇལ་བ་པོ་དེའི་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་དངོས་པོ་རྟག་པར་སྨྲ་བའི་#སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིའོ། ། ཁྱེད་ཅག་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པ་གང་ཡང་མི་དགོས་ཏེ། གང་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་པ་#ཉིད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དབྱེར་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཐ་དད་པའི་ཚད་མ་འཇུག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སེམས་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཆང་གིས་མྱོས་པ་བཞིན་ཞེས་དཔེ་ནི་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཆང་གི་རྫས་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པ་ན་དེའི་ཚེ་མྱོས་པའི་ནུས་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ། ། ཆང་གིས་མྱོས་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐིམ་པས་མྱོང་བའི་ནུས་པ་གཅིག་ཏུ་སྣང་གི་ཆང་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་སེམས་པ་དག་ལ་མེད་དོ། ། དཔེར་ན་ལུས་མེད་པས་ཀྱང་ཕྲ་བའི་ལུས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་པ་#ཡོད་པ་ཉིད་དོ། ། སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་#ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཐོང་ངོ་། ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལུས་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའོ། ། གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ནི་ལུས་དང་། སེམས་དག་ལ་འབྲེལ་པ་རིགས་པ་ཉིད་དོ། ། གཞི་འཇིག་པས་གཞི་ཅན་འཇིག་པར་#མ་མཐོང་སྟེ། ཤིང་བཅད་པས་བྱ་རོག་བཅད་པ་མ་མཐོང་ངོ་། །

It is said: The inseparable entity is determined by direct perception. Nevertheless, in those instances where there is doubt regarding a particular object, inference is employed in order to eliminate even the slightest error of the cognizer; for example, [the inference of] momentariness against those who assert that entities are permanent. For you as well, no error whatsoever is required, for one would have to seek another means of valid cognition (pramāṇa) to refute [the claim] that consciousness itself is of the nature of the great elements. Therefore, because one observes the application of distinct means of valid cognition toward an inseparable entity, consciousness must indeed be distinct. The example of being "intoxicated by alcohol" is irrelevant to the point, because they are not perceived together. When the substance of the alcohol is not being experienced, how could the power of intoxication exist? Even when one is intoxicated by alcohol, because it has dissolved into the body, only the power of experience appears as a single [entity], and the alcohol itself does not; thus, there is no simultaneous perception. Likewise, it is the same for the elements and consciousness. For example, even without a [gross] body, consciousness exists as possessing a subtle body. One sees that which possesses consciousness in all bodies. Even in the formless realm (ārūpyadhātu), it does not occur without the body of meditative absorption (samādhi). The relationship between the basis and the based is a logical relationship between the body and consciousness. One does not see the destruction of the based [consciousness] through the destruction of the basis [the body]; one does not see a crow killed by the cutting of a tree.

གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་གསོན་པ་དང་འཆི་བའི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་གྱི་དབང་གིས་སྲོག་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་གཡོ་བར་གྱུར་པས་ཚེ་གནས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕུང་པོ་ཟ་མ་ཏོག་གི་ནང་དུ་ཇི་སྲིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དེ་སྲིད་གསོན་པོ་ཡིན་ཞེས་ཐ་སྙད་འབྱུང་ངོ་། ། ཚེ་གནས་པར་བྱེད་པའི་ལས་འགོག་པས་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་འཛད་#པས་འཆིའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་སོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འགོག་#པར་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་སེམས་ཐ་དད་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཡོད་དེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡོད་པས་མཐོ་རིས་དང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཅེས་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ལ་#ལན་ནོ། ། མཆོད་འོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། གང་ཟག་རྟག་#པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་འདི་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་གང་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གནས་པ་དེ་དག་ད་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དེ་དག་འདས་པའི་དུས་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདས་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་འོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་། མ་འོངས་པ་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་གང་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་གསེར་བཞིན་ནོ། །

If that is so, one might ask, how do the conventions of "living" and "dying" occur? It is said: From beginningless time, under the influence of the latencies of craving and ignorance—which are synonyms for the truth of origination—the collection of the life-force and the sense faculties is set in motion. As long as consciousness remains within the casket of the aggregates by the power of the karma that sustains the life-span, the convention "living" arises. When the karma that sustains the life-span is ceased and the cycle of the life-force and so forth is exhausted, it is renowned in the world as "dying." It is stated that consciousness arises and ceases again and again, and thus it is strictly distinct from the great elements. Therefore, the six collections of consciousness exist; and since there exist virtuous and non-virtuous actions that accomplish their respective results, such as pleasure and so forth, the higher realms and the hells and so forth exist. To realize this, inference also certainly exists. This is the response to the Lokāyatas. Even the Ārhats assert transformation and that the person is permanent. Their treatise is as follows: "The entities of the three times—those that abide in the future will arise in the present; those that are present will become the past; and the past will become the future, and the future will become the present. Thus, nothing is ever born or destroyed, just like gold."

དཔེར་ན་རྣ་ཆ་འགྱུར་བས་#གསེར་དང་གསེར་ཡང་འགྱུར་བས་རྣ་ཆ་#ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་གསེར་གྱི་རང་གཟུགས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡིན་པས་ཞོ་ཡང་རྔ་མོར་འགྱུར་བ་དང་རྔ་མོ་ཡང་ཞོར་འགྱུར་རོ། ། བདག་རྟག་པ་ལ་ནི་འགྱུར་བས་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྔ་མའི་ཆོས་གཞན་སྤངས་པ་ནི། ། གང་ཚེ་ཆོས་གཞན་ལེན་གྱུར་ན། ། ཆོས་ཅན་དེ་ཉིད་ལས་མ་འཕོས། ། ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དེ་བཤད་དོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བའི་བདག་ཉིད་འགྲོ་བ་བདག་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ཏེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་གཟུགས་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ཇི་ལྟར་བདག་ཡིན་གལ་ཏེ་གསེར་དང་མདུད་པ་དང་ཁུ་ཚུར་གྱི་རིགས་པས་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཇིག་ཅེས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་མི་#རིགས་ཏེ། གསེར་ལ་ཁྱད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེར་ན་གསེར་ལྟར་སྣང་བ་འཇིག་པས་ཀྱང་དེ་ནི་བརྟག་པ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྲ་བ་#དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་འགས་#ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། ། གང་ཁྱད་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། ། གལ་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་རུང་སྟེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའོ། ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་#ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད། ཐ་མི་དད་པ་ལ་ཐ་དད་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།

For example, just as an earring changes, and gold also changes into an earring, the intrinsic nature of the gold does not perish. If that were the case, then curd would turn into a camel, and a camel would also turn into curd. For a permanent self, there is no fault in such change. As it is said: "When a previous property is abandoned and another property is taken up, the substratum has not moved from its own state; that is explained as 'transformation'." To this, it is replied: If the nature of the self, which is both moving and non-moving, is the essence of a permanent self, then why would it transform? "Transformation" is a specific property of phenomena characterized by impermanence, which consists in the destruction of one's own form. How can that which is impermanent be the self? If you say that its own essence is not destroyed by the logic of the gold, the knot, and the fist, that too is unreasonable, because a difference is observed in the gold. For example, even when the appearance of gold is destroyed, those who possess analytical knowledge will certainly perceive certain differences produced by its hardness, color, and so forth. Whatever difference arises is itself impermanence. If you say that whether the so-called "self" is distinct or non-distinct, its own essence will not be destroyed, that is also not true. Distinctness and non-distinctness are mutually contradictory. If it is distinct, why is it non-distinct? If it is non-distinct, it is also unreasonable for it to be distinct.

ཐ་མི་དད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་འགལ་བའི་ཆོས་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་བདག་ཇི་ལྟར་བརྟག་པར་འགྱུར་རོ། ། #དེའི་ཕྱིར་ན་གང་ཟག་གི་ཐ་སྙད་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཆོད་འོས་པ་#ལ་ལན་ནོ། ། ཞི་བ་པ་ན་རེ་རྟག་ཅིང་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ཀུན་ཤེས་པ་འདོད་པ་དང་བྱ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་གསུམ་གྱི་མཐུས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ན་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་དེ་ཉིད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ཞིང་ཐིམ་པར་འགྱུར་རོ། ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དབྱེ་བས་#དབྱེ་བར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། རང་ཉིད་ནི་མི་འཇིག་གོ། ། ཇི་སྐད་དུ། འདིར་ནི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ། བྱ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གྲགས། ། བྱ་བ་ཉིད་ནི་ཟད་གྱུར་པ། ། བྱེད་པ་ཉིད་ནི་ཟད་མེད་དོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྦྱོར་བ་ནི་གང་དང་གང་རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་མཐོང་སྟེ། དུག་གི་ཤིང་གི་མྱུ་གུ་དང་འདབ་མ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཡལ་ག་བཞིན་ནོ། ། རྟག་པའི་དབང་ཕྱུག་ལས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་གྱི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་འཇིག་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ཞེས་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ། ། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེས་ཁམས་གསུམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་དང་རྟག་པ་ཉིད་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་མི་བྱེད། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཅི་དགོས་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ནུས་པ་#མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

How could the self be analyzed by means of imputing contradictory properties, such as being both non-different and different? Therefore, the response to the venerable [opponent] is that the conventional designation of a "person" is merely imputed. The Śaivites claim that the Lord of the Three Worlds alone is the cause, who is eternal, the creator of all, omniscient, and who, through the power of the three capacities of will, action, and wisdom, effects the arising, abiding, and destruction [of the world]. From that very [Lord], everything originates and dissolves. Whatever resultant entities there are, distinguished as stable or moving, all arise from that which is subject to destruction, yet He Himself is indestructible. As it is said: "In this regard, there are two states: it is renowned as the agent of action; when the action itself is exhausted, the agency itself is not exhausted." The formal argument is as follows: Whatever arises from an eternal cause is seen to be subject to destruction, just like the sprouts, leaves, fruits, and branches of a poisonous tree. All things arising from the eternal Lord are subject to destruction, whereas the fundamental Lord is without destruction, like space; this is a reason based on essential nature (svabhāvahetu). Objection: If He produces the three realms, how can He be eternal? For agency and eternity are mutually exclusive. If He is an agent, why did He not act previously? What need is there for dependence on auxiliary conditions? For that which is dependent lacks independent capacity.

ཡང་ན་ལྟོས་པ་མི་དགོས་ན་དེའི་ཚེ་ཅི་སྟེ་བྱེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་དུས་དང་བྱ་བ་མེད་པའི་དུས་དག་ཡོད་པས་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པས་#ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན་གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་དེས་རང་དབང་དུ་བྱེད་པ་#ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་ནུས་པ་གསུམ་ལ་ལྟོས་པ་མི་རིགས་སོ། ། ཡང་ན་དབང་ཕྱུག་ལས་ནུས་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ནུས་པ་ཁོ་ན་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དབང་ཕྱུག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དབང་ཕྱུག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ན་ནུས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། ། ཡང་ན་དབང་ཕྱུག་གི་ནུས་པས་ཞེས་འབྲེལ་པ་གང་ཞིག་ཡིན#། ། དེའི་བདག་ཉིད་ལ་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་པས་ཀྱང་དབང་ཕྱུག་ལ་ནུས་པ་སྐྱེས་པས་དབང་ཕྱུག་འགོག་#པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྟག་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་ནུས་པ་ཁོ་ན་རྒྱུ་རུ་འགལ་བ་མེད་དོ། ། དེ་བས་ན་དབང་ཕྱུག་བྱེད་པ་པོར་མི་འགྱུར་རོ། ། འདུ་བའི་འབྲེལ་པས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འཐད་ཅེ་ན། འདུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡིན་ན་སྣམ་བུ་དང་སྣལ་མ་ཐ་དད་པ་དག་ལ་ཡང་འདིར་སྣལ་མ་ལ་སྣམ་བུ་ཞེས་ཐ་སྙད་ཡིན་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་སྣལ་མ་ལས་#མ་གཏོགས་པའི་སྣམ་བུ་གང་ཞིག་ཡོད། གང་ལ་ལྟོས་པས་དེ་དག་གི་འདུ་བའི་འབྲེལ་པར་འགྱུར། ཆུ་#དང་ཞེང་གི་བདག་ཉིད་ཁེབས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྣམ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་དེ་དག་སྣལ་མ་མ་ཡིན་གྱི་སྣམ་བུ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པས་སོ། །

Alternatively, if he did not depend on anything, why would he act at all? He would be like space. Therefore, because there are times of activity and times of inactivity, and because acting and not acting are mutually exclusive, he is necessarily impermanent. Alternatively, if that Īśvara acts independently, then it is illogical for him to depend on the three powers previously explained. Alternatively, if you say that the powers are not distinct from Īśvara, then it is the powers alone that act, not Īśvara. Alternatively, if Īśvara is the agent, what is the use of the powers? Alternatively, what is the connection in the phrase "by the power of Īśvara"? If it is an identity, the faults previously explained would follow. Even if the connection were one of cause and effect, the production of power within Īśvara would negate his status as Īśvara. That is not desired, because he is [supposed to be] permanent. Since causes are not necessarily accompanied by their effects, there is no contradiction in the powers alone being the cause. Therefore, Īśvara cannot be the agent. If you argue that the connection of inherence makes it logical for him to be of that nature, what is this so-called "inherence"? If you say that even though the cloth and the threads are distinct, the convention "cloth" is applied here to the threads, then what cloth exists apart from the threads? In dependence on what would there be a connection of inherence between them? If you say the cloth is that which performs functions such as covering a certain length and width, that is not so; for in that case, those are not threads, but the single cloth alone performs the functional purpose.

གང་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་བདེན་པའི་དོན་ནོ། ། གལ་ཏེ་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྣལ་མ་མ་ཡིན་པས་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། གཉིས་ལ་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རྒྱུ་སྤུན་དང་སྣམ་བུ་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ། འབྲེལ་པ་མེད་དེ་རང་དབང་ཡིན་པས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་གཞན་དབང་ནི། ། གྲུབ་པས་གཞན་དབང་གང་ཞིག་ཡོད། ། དེ་བས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འབྲེལ་པ་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་འདུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པས་སྣལ་མ་དང་སྣམ་བུའི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འདུ་བ་ལ་གཞན་འདུ་བ་དང་དེ་ལ་ཡང་གཞན་དང་གཞན་#ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་ལྟོས་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དེས་གང་གི་འབྲེལ་པ་བྱེད། དེ་བས་ན་སྣལ་མ་རྣམས་དང་སྣམ་བུ་དག་#ཐ་དད་པ་ཁོ་ནར་སྣང་བར་གྱུར་#ན། དེ་ལྟར་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ། འདིར་སྣལ་མ་ལ་སྣམ་བུ་ཡོད་ཅེས་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ན་སྣམ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ། ། སྣལ་མ་ཁོ་ན་ནི་ཐགས་མཁན་གྱི་ཡོངས་སུ་ལས་ཀྱི་#ནུས་པས་གནས་སྐབས་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་གང་གིས་ཁེབས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། ། བློ་དམན་པས་སྣམ་བུ་ཞེས་རྟོག་སྟེ། བུམ་པ་ཆག་པ་བཞིན་ནོ། ། དཔེར་ན་རྫ་མཁན་གྱི་སྤྲུལ་པའི་དུས་སུ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཁོ་ན་བུམ་པ་སྐྱེས་པ་དེ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་རྒྱུ་གཞན་མེད་དོ། ། ཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྲད་པའི་དུས་སུ་བུམ་པ་ཆག་གོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་པས་སེམས་སོ། ། བུམ་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།

That which performs a functional purpose is itself the true object. If it were not the cloth, then it would not be the threads, and thus there would be no connection, because a connection exists between two things. Alternatively, if the warp and weft and the cloth were to exist as their own independent identities, then there would be no connection, because they would be autonomous. As it is said: "Since a dependent connection is established, what other dependent thing could there be? Therefore, for all entities, there is no connection by way of their own essence." If the connection between the threads and the cloth were by way of the characteristic of inherence (samavāya), then there would be an infinite regress, as there would be another inherence for that inherence, and yet another for that, and so on. If there were no dependence, then in the absence of a connection, what would constitute a connection? Therefore, if the threads and the cloth appeared as strictly distinct entities, that would be the case; however, they are not seen thus. Here, the expression "the cloth exists in the threads" is merely a term and a conceptual construction, not a valid cognition. Therefore, when analyzing entities, there is no such thing as a "cloth." It is only the threads that, through the power of the weaver's activity, attain such a state that they perform functions such as covering. Those of inferior intellect conceptualize it as a "cloth," just as with a broken pot. For example, at the time a potter fashions a pot, there is no other cause for its destruction than its very nature of being subject to disintegration. When it encounters a hammer or the like, worldly people think, "The pot is broken." That pot is not something other than the worldly [reality].

དང་པོ་ཁོ་ན་དེ་#འཇིག་པས་སོ། ། གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་གཞན་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣལ་མ་རྣམས་ནི་ཁེབས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཅན་ལ་སྣམ་བུར་#བཏགས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདུ་བའི་འབྲེལ་པ་མེད་པས་དབང་ཕྱུག་དང་ནུས་པ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ནུས་པ་དེས་ནུས་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའམ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་གྲང་#། གལ་ཏེ་ལྟོས་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་དེས་ཀྱང་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་དགོས་ཞེས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་ལྟོས་པ་མེད་ན་ནུས་པ་མེད་པ་#ནུས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་སྐྱེད་#པར་མི་བྱེད་དོ། ། ནུས་པ་དང་དབང་ཕྱུག་ཐ་དད་པས་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་#ན་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་#ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ་དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་#གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ན་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཞེ་ན། འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་གསུམ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཤེས་པའམ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་ཤེ་#ན། གལ་ཏེ་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་ན་དེའི་ཚེ་ཁྱུ་མཆོག་དང་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་སྐར་མའི་བསྟན་བཅོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཕ་རོལ་པོའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་དུས་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བདག་ཅག་གིས་ཀྱང་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་#ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་ན་བདག་ཡོད་པའམ་མེད་པར་ཤེས་ཤེ་ན། བདག་མེད་པར་#ནི་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཡོད་པར་ཤེས་ཤེ་#ན། ངོ་མི་ཤེས་ཏེ་བདག་སྔོན་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་#བདག་མེད་པ་ཁོ་ན་དོན་དམ་པ་ཡིན་ཏེ།

First, it is because of destruction. It is simply the arising of another state of the effect, such as shards and so forth. Likewise, threads are designated as "cloth" when they perform functions such as covering. Therefore, because there is no relation of inherence, the Lord and the capacity are not one. If that capacity depends on another capacity or does not depend on it: if it depends, then that [other capacity] would also require dependence on another, leading to an infinite regress. Alternatively, if it does not depend, then a non-existent capacity would not be a capacity at all. Consequently, it does not produce. Since the capacity and the Lord are distinct, the same fault as before applies. For that very reason, omniscience is also illogical. If one asks, "What is omniscience in that regard?"—is it knowing everything, or is it knowing all things? If it is knowing all things, does it mean knowing the mental activities of all sentient beings existing in the three times—past and so forth—or does it mean knowing the nature of the mind? If it means knowing the past and so forth, then since we also know the mental activities of others and the characteristics of the three times through our thorough knowledge of the treatises on astrology composed by Vṛṣagaṇa, Vararuci, and others, it would follow that we too are omniscient. Alternatively, if it means knowing the essence of the mind, does it mean knowing whether a self exists or does not exist? It cannot be knowing that there is no self, because that is not what is asserted. If it means knowing that a self exists, it is not known, because the self was previously refuted. The very absence of a self in things is the ultimate truth.

དེ་ཡང་ལེའུ་གཉིས་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བྱེད་པ་ཡིན་དུ་འཇུག་ན་དེས་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་ཐམས་ཅད་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་མི་བྱེད་པར་རིམ་གྱིས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ། ། ལྟོས་པ་མེད་པའི་དངོས་པོས་ཅིག་ཅར་དང་རིམ་གྱིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་མཐོང་བས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་#དབང་ཕྱུག་མེད་དོ་ཞེས་#དབང་ཕྱུག་འདོད་པ་ལ་ལན་ནོ། ། སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་#རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱ་བའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་ལ་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་ལ་ཚད་མ་བརྒྱད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། མངོན་སུམ་དང་ནི་རྗེས་དཔག་#དང་། ། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་དཔེ་དང་བཅས། ། དོན་གྱི་ཤུགས་དང་མེད་ཉིད་དང་། ། སྲིད་དང་ཡོད་སྙམ་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ཞེས་བཤད་པས་སོ། ། ཚད་མ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། ། མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་སྲོག་#གཅོད་པ་དང་བཅས་པས་ཀྱང་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་དག་འདོད་དོ། ། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སམ། གསལ་བའམ་སྤྱི་#དང་ལྡན་པའམ་དེའི་འབྲེལ་པའི་སྒྲ་དོན་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་སྤྱི་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་དངོས་པོ་ལས་གུད་#ན་མེད་དེ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་#དམིགས་པའི་ཕྱིར་བུམ་པས་དབེན་པའི་ས་ཕྱོགས་བཞིན་ནོ། #། དེ་ལྟ་ན་གཅིག་གི་རྣམ་པ་རྟོག་པ་དང་སྒྲ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྤྱི་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱིས་#ཇི་ལྟར་སྦེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན།

This will be explained in the second chapter; therefore, that [Ishvara] is not omniscient. If he were an agent, why would he not cause all things to arise and perish simultaneously? Because he acts sequentially, he is impermanent. Since an independent entity is not observed to perform purposeful actions either simultaneously or sequentially, like space, there is no Ishvara. This is the response to those who assert an Ishvara. Regarding conduct, there are also two types: those who abide in the side of action and those who abide in the side of wisdom. Among these, for those who abide in the side of action, there are eight means of valid cognition (pramāṇa). As it is said: "Direct perception, inference, and that which arises from scripture, together with analogy, implication of meaning, non-existence, possibility, and tradition." Through these means of valid cognition, one establishes the general and specific characteristics of entities. They assert that even sacrifices and the like, involving the taking of life, lead to higher realms and liberation. That is also illogical. If you ask whether their [referents] are the genus (jāti), the individual (vyakti), the universal (sāmānya), or the meaning of the word related to them: regarding that, there is no such thing as a "universal" that exists separately from the entity itself, because it is not perceived despite meeting the conditions for perception, just like a patch of ground devoid of a vase. If you then ask, "In that case, since the universal is the cause for the conceptualization of a single form and the conceptualization of words, how do you conceal it?"—

དེ་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་#ཁྱད་པར་གཞན་ལས་ལོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྒྲ་གཅིག་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་#པས་སོ་སོར་བསྟན་མི་#ནུས་པས་སྒྲ་དང་#ཤེས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེད་#པའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་འཇུག་པ་གཙོ་བོ་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྟོག་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོ་སོར་སྣང་བའི་སྤྱི་ཙམ་གྱིས་སོ། ། དེ་བས་ཇི་སྐད་དུ། བྱེ་བྲག་གཞན་ནི་སོ་སོར་བཀག། མ་བཀག་པ་དང་དེ་དག་གི། ། བརྡ་ཡི་བྱེ་བྲག་གནས་ཡིན་ཏེ། ། ཤེས་པ་པོ་ཡི་འདོད་དོར་རོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་མེད་པའི་སྤྱི་ནི་ཁས་བླངས་ཏེ་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་སྨོད་པར་བྱེད། དེ་བས་སྤྱི་མེད་དེ#། ཁྱད་པར་ཡང་སྒྲའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་ནི་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་འོན་ཀྱང་དེ་སྐད་ཅིག་མ་ཅན་ཡིན་པས་མི་གནས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། ། གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་#དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའམ་སྒྲ་སྐྱེད་པར་ནུས་སོ། ། #ཇི་སྐད་དུ། སྒྲ་ཡིས་མཚོན་ཆ་བཤད་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་ཕྱིར་ནི་དེ་བཤད་དོ། ། དེ་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད། ། དེས་ན་དེ་ལ་བརྡ་ཡང་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདི་ལ་འདི་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་དང་སྒྲ་དག་ལས་ཁྱད་པར་སྔོན་དུ་འབྱུང་བའམ་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱང་སྔོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་#སྒྲ་དག་འབྱུང་ངམ། ཅི་༄༅། །

That is not true. What is the use of that which is defined as producing a single conceptual cognition and a single term by means of the exclusion of other particulars? If it is asked: "Since particulars cannot be individually indicated by terms and conceptual cognitions, how can they possess the capacity to produce a single term and cognition?" It is replied: Particulars are not capable of producing the primary engagement of terms and conceptual cognitions; rather, it is by means of the mere universal that appears individually to conceptual consciousness. Therefore, as it is said: "Other particulars are individually excluded; the locus of the particularity of the convention is that which is not excluded, according to the desire or rejection of the cognizer." Thus, how can you disparage yourself by accepting a non-existent universal? Therefore, there is no universal, and the particular is also not the referent of a term. A particular is that which performs a functional activity, yet because it is momentary, it is a phenomenon that does not endure. How can that which lacks inherent endurance produce a conceptual cognition or a term? As it is said: "Terms explain by means of indicators; they are explained for the sake of convention. At that time, the specific characteristic does not exist; therefore, there is no convention for it either." Regarding this, one should analyze as follows: do the particulars arise prior to the conceptual cognition and the term, or do the conceptual cognition and the term arise prior to the particulars?

ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་སྒྲ་དང་#ཁྱད་པར་རྣམས་#ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་དང་པོ་སྐྱེས་ན་དེའི་ཚེ་དེ་གང་གི་ཡུལ་ཡིན། ཡང་ན་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྒྲ་དག་གི་ཁྱད་པར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པ་མེད་དོ། ། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པ་དང་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱད་པར་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བས་གང་གི་#གང་ཡུལ་ཡིན་ཞེས་ངེས་པ་མེད་དོ། #། མ་ངེས་པ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་མེད་དེ་གཽའུ་#སྒྲ་དག་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་སྒྲའི་དོན་#དུ་བརྟགས་ན་དེས་#མེའི་སྒྲ་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་ཁ་ཚིག་#པར་འགྱུར་བ་དང་། བུམ་པ་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་ཡང་བུམ་པས་ཁ་ཁེངས་#པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ནི་མ་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ན་ཁྱད་པར་ནི་སྒྲའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། ། སྤྱི་མེད་པས་སྤྱི་དང་ལྡན་པའང་མེད་དེ་ལྡན་པའི་སྒྲ་ནི་འབྲེལ་པ་བྱེད་པའི་ཚིག་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲེལ་པ་ནི་སྤྱི་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ལས་འབྲེལ་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་འབྲེལ་པ་རྟག་པར་བྱེད་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པ་གང་ཡང་མེད་དེ་ཐམས་ཅད་རང་ཉིད་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས། ། རང་རང་ངོ་བོར་གནས་པ་སྟེ། ། རང་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ལས། ། གང་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་བརྟེན་པས། ། དེ་ཕྱིར་དངོས་རྣམས་གང་གང་ལས། ། ལྡོག་པ་དེ་ཡི་རྒྱུ་མཚན་ནི། །

Are the particularities [of an object] the conceptual cognition and the word that arise simultaneously? If the particularity were to arise first, then at that time, what would be its object? Alternatively, if it arises later, there is no mutual connection between the conceptual cognition and the word and the particularity. For those reasons, the connection between cause and effect is not a valid means of cognition, because it is erroneous and indeterminate. Since the particularity, the word, and the conceptual cognition arise simultaneously, there is no certainty as to which is the object of which. In the case of indeterminacy, there is no relationship between the expressed and the expresser, just as in the case of the word "cow" [and its referent]. Furthermore, if the particularity were analyzed as the referent of the word, then at the time the word "fire" is uttered, the mouth would be burned, and at the time the word "vase" is uttered, the mouth would be filled by the vase. This is not observed; therefore, the particularity is not the referent of the word. Since the universal does not exist, that which possesses the universal also does not exist, because the word "possessing" arises from a term that establishes a connection. Connection is excluded by way of negating the universal, because connection is asserted to exist between two things. Therefore, if one were to establish a permanent connection according to the sequence previously explained, there would be no mutual connection between entities whatsoever, because all things are established from themselves. All entities, by their very nature, Abide in their own respective essences; Because they depend on exclusion From their own and other essences, Therefore, the reason for whatever Entities are excluded from, is that very [exclusion].

སྤྱི་ཡི་དབྱེ་བར་རབ་བརྟགས་པས། ། དེ་ཡི་ཁྱད་པར་གཟུང་བར་བྱེད། ། དེ་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཆོས་གཞན་གྱི#། ། ཁྱད་པར་ཡང་དག་རྟོགས་འགྱུར་བ། ། དེ་ལས་གཞན་གྱིས་#དེ་མི་རིགས། ། དེས་ན་ཐ་དད་ཐ་སྙད་ཡིན། ། གཞན་དབང་ཉིད་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲེལ་པ་མེད་པར་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་སྤྱི་ལ་སོགས་པ་བཀག་པས་དཔྱོད་#པ་པ་རྣམས་ལ་སྒྲའི་དོན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་དོན་གང་ལ་ཚད་མ་བརྒྱད་དོན་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་གཞལ་བྱ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཚད་མ་ལས་གཞལ་བྱ་གྲུབ་ཅེས་བཤད་དོ། ། དེ་བས་ན་ཡུལ་མེད་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གང་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། #། གཞན་ཡང་དཔྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་ཁས་བླངས་ཏེ་ལན་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་དང་ཁྲུས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་སྨྱུང་#བ་དང་དཀའ་ཐུབ་#ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལས་ར་གསོད་#པ་ལ་སོགས་པ་འགལ་བ་མི་རིགས་ཏེ། མཐོ་རིས་ནི་བདེ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། བདེ་བ་སྦྱིན་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་སྲོག་ཆགས་གསོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཆོ་ག་མཁན་གྱི་སྔགས་ཀྱི་མཐུས་དེ་སྒྲོལ་བ་ཡིན་ན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྒོ་ཐམས་ཅད་བཀག་#ནས་སྒྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཅི་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་མེད་དམ་ཡང་ན་དབང་པོ་བཀག་པ་གཅིག་པུ་གཙོ་བོ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྔགས་དོན་མེད་དོ། ། སྔགས་དང་བཅས་པས་རླུང་བཀག་པར་བྱེད་པ་སྙིང་རྗེས་གསོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།

"By thoroughly examining the general classification, one apprehends its particularity. Therefore, that which correctly realizes the particularity of another phenomenon cannot be realized by anything other than that; thus, it is a conventional term for a distinction, and it is connected to the dependent nature itself." With such statements, the lack of a [real] connection is explained. In that way, by refuting universals and so forth, for the Mīmāṃsakas, the referent of a word does not exist at all. Consequently, the eight means of valid cognition would not be meaningful with respect to any object, because there would be no object of comprehension. For it is said that the object of comprehension is established by the means of valid cognition. Therefore, what referent do words that lack an object express? Furthermore, even if the Mīmāṃsakas' referent of a word is not established, one should state the following response: first, regarding the side of ritual action, since the characteristics of sacrifice, bathing, ascetic observances, fasting, and penance are for the sake of attaining the fruits of higher rebirth and liberation, it is illogical and contradictory for an act of a violent nature, such as killing, to be the cause. Higher rebirth is characterized by the enjoyment of happiness; it is attained by bestowing happiness, not by killing living beings. Alternatively, if it is said that the sacrificer is liberated by the power of the mantra, why is he liberated by blocking all the gates? Is it that the power of the mantra is absent, or is the mere blocking of the sense faculties the primary factor? If that were the case, the mantra would be pointless. If you say that the killing is an act of compassion that blocks the winds through the use of mantra, [then...]

དེ་ལྟ་ན་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རང་གི་ཉེ་བ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་གསོད། དེ་ནི་དེས་མི་འདོད་ཅེ་ན། ཕྱུགས་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འཚེ། དེ་བས་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མེ་མཆོད་པའི་ལས་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་མི་བཟད་#པ། ། དྲག་པོ་ཁྲག་གིས་ལག་བསྒོས་པ། ། རྟག་ཏུ་སྡིག་པའི་ལས་སྤྱོད་པ། ། དེ་དག་ངུ་འབོད་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གཞན་ཡང་རྟོག་#པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐར་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ནི་མེ་#མཆོད་པ་དང་། ཁ་དོན་#དང་ཁྲུས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་འདོར་བའི་རང་བཞིན་ནི་མི་རྟོག་པ་སྟེ་ཐར་པའོ། ། དེ་བས་ན་#རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་གྱིས་མི་རྟོག་པའི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། #ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་སཱ་ལུའི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྟག་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ཁྱེད་ཅག་གི་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སུ་འབྲས་བུ་གང་ཡང་#ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དཔྱོད་#པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཙང་སྦྲ་ལ་སོགས་པ་ངལ་བ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཁྲུས་ཀྱིས་དགེ་འདོད་རིགས་ཀྱིས་བརྙས་པ་དང་། ། རིག་བྱེད་ཚད་མར་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་ཡོད། ། སྡིག་པ་ཟད་ཕྱིར་དཀའ་ཐུབ་ལ་བརྟེན་པ། ། བློ་མེད་རྣམས་ཀྱི་#བླུན་པོའི་རྟགས་ལྔའོ། །

If that is so, why not kill one's own very dear relatives, who are so exceedingly pleasing? If you say that is because they do not desire it, then why cause harm to animals, who also do not desire it? Therefore, because the nature of violence—such as the ritual of fire-offerings and the like—is sinful, it is not a cause for the higher realms. As it is said: "Those who kill living beings, who are terrible and whose hands are smeared with blood, who constantly engage in sinful deeds—they will be born in the Raurava hell." Furthermore, because it is associated with conceptual thought, it does not lead to liberation. This is because the side of their practice consists of fire-offerings, recitations, ritual bathing, and so forth, which are accompanied by conceptualization. The nature of abandoning everything is non-conceptual, which is liberation. Therefore, the non-conceptual state of liberation cannot be attained through a path associated with conceptual thought, because the causes are dissimilar. It is just as the fruit of rice does not arise from a seed of barley. Consequently, through a meditative concentration that has completely abandoned all conceptualization, one will attain the eternal, stainless, untainted, and non-conceptual state of liberation. Thus, no result whatsoever will be attained through your side of practice; the exertion of the Mīmāṃsakas in purification and the like will be in vain. As it is said: "Those who desire virtue through ritual bathing, who despise their own kin, and who take the Vedas as authoritative—some rely on asceticism to exhaust their sins. These are the five signs of the foolishness of the unintelligent."

ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔྱོད་པ་པ་རྣམས་ལ་ལན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ནི་འགལ་བའོ། ། རིག་བྱེད་ཀྱི་མཐའ་གསང་བར་སྨྲ་བ་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་འདོར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཆོས་གོས་འཛིན་པ་དང་། གཙུག་ཕུད་འཛིན་པ་དང་། དབྱུག་པ་གསུམ་པ་#དང་། ཐིག་ལེ་གསུམ་#སྤྲས་པ་དང་། ཀྲྀཥྞ་ས་#རའི་པགས་པ་གྱོན་པ་དང་། ཡུལ་ནས་ཡུལ་དུ་འཁྱམ་#པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགལ་བའོ། ། དང་པོ་དམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གནས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པ་ནི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པས་དེ་ཁོ་#ཉིད་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྒྱུས་སྤྲོས་པ་#མེད་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་#ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གཞན་རྐྱེན་མེད་ཅིང་ཞི་བ་སྟེ། ། སྤྲོས་པ་དག་གིས་མ་སྤྲོས་པ། ། ཐ་དད་དོན་མིན་རྣམ་མི་རྟོག། འདི་ནི་ཡང་དག་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ཕྱོགས་ཁས་བླངས་པ་མ་གྲུབ་སྟེ་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གང་སྣང་བ་དེ་ནི་ཚངས་པ་ཉིད་ཁོ་ནའོ། ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་#རྣམ་པར་དཔྱོད་# པ་ན་རང་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྣང་བ་གུད་ན་#མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ཀྱི་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བདག་ཉིད་དང་འདི་ཉིད་ཅེས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའོ། །

This is the response to the Mīmāṃsakas of that position. Even in the position of wisdom (jñāna), the wearing of religious robes and so forth is contradictory. For the Brahmins who propound the secret Vedānta and belong to the position of the "all-discarding" wisdom, the wearing of religious robes, the wearing of the topknot, the carrying of the triple staff, the adorning of the three dots, the wearing of the black antelope skin, and wandering from place to place are contradictory. Those practitioners who abide in the yoga of the primordial state do not attain reality through all those practices such as wearing religious robes, because they are accompanied by conceptual elaboration (prapañca). It is by means of a cause free from elaboration that a result free from elaboration is produced, but not by that which is accompanied by elaboration. As it is said: "Without other conditions and peaceful, Not elaborated by elaborations, Without distinct objects and non-conceptual— This is the authentic characteristic." Therefore, your own position is not established, as it lacks valid cognition. Furthermore, their position is that whatever appears as the nature of diverse entities is Brahman alone. For example, when external appearances such as vases and mats are analyzed, they do not exist in their own form, because the appearance does not exist separately. The appearance exists by its own nature, but it is not known by this [nature] itself. "Self" and "this" are mutually contradictory.

དེའི་ཕྱིར་སྣང་བར་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དངོས་པོ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཚངས་པ་ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་དགའ་བའི་བདག་ཉིད་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་འདི་དག་གོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཚངས་པའི་ཚུལ་ནི་དགའ་བ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཚངས་པས་#སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ཕྱོགས་ཏེ་དེ་མི་རིགས་པ་ནི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚངས་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཚད་མ་མཐོང་བའོ། ། རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚངས་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་འཇོག་པར་བྱ་བས་སོ། ། དེ་ལྟ་ན་གཞན་ཡང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་སྐད་དུ། དང་པོ་མཐོང་བའི་ཤེས་ཡོད་དེ། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་བྲལ་བ། ། བྱིས་པ་ལྐུགས་པ་དང་འདྲ་བའི#། ། ཤེས་པ་དག་པའི་དངོས་ལས་བྱུང་། ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ནི། ། སྐྱེས་#སོགས་ཆོས་བཅས་གང་གིས་ནི། ། བློ་ཡིས་རྟོགས་#པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་། ། མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་སྨྲས་པ། དང་པོ་མི་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་#དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་ཡུལ་དང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མི་རྟོག་པ་ཚད་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ནི་#བརྟགས་པ་ལ་བརྟག་#པ་དང་མཚུངས་པ་དོན་མེད་པ་#ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། ། དོན་དང་ཕྲད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་པའི་དོན་ལ་སྐྱེས་བུ་#འཇུག་པ་ན་དེ་ཐོབ་པས་ཚད་མའི་བྱ་བ་དེ་ཉིད་དུ་རྫོགས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱི། གཉིས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །

Therefore, whatever entity appears, being comprised of the nature of manifestation, is itself Brahmā. These various distinctions are the divisions of that very [Brahmā], whose nature is eternal bliss and who is accompanied by diverse habitual tendencies (vāsanā). As it is said: "The way of Brahmā is bliss," and so forth. This is the position of the Brahmins, but it is unreasonable because it lacks valid cognition (pramāṇa). No valid cognition is seen for the existence of Brahmā himself. First of all, it is not direct perception (pratyakṣa), because [Brahmā] is non-conceptual. The manifold nature of Brahmā is something to be established by conceptual construction. If that were so, would not other [cognitions] accompanied by conceptualization also be direct perception? As it is said: "There is a cognition of the first sight, which is free from all conceptualization; it is like that of a mute child, arising from the reality of pure cognition. Any other entity, such as birth and so forth, which is apprehended by the mind—that too is asserted to be direct perception itself." To that, it is replied: Only the first [cognition], which is non-conceptual, is valid cognition. That which is capable of performing the function of an object by way of its own specific characteristic (svalakṣaṇa), and which is the object and the cause, is precisely the non-conceptual valid cognition. Because the function has been performed by that very [cognition], any other [cognition] that is a conceptualization of what has already been conceptualized is purposeless and is not valid cognition. It does not bring about contact with the object; rather, when a person engages with the indicated object and attains it, the function of valid cognition is completed right there. Such a definition exists only in the first [cognition], not in the second.

#དེའི་ཕྱིར་མི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ནི་དེ་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཡུལ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚངས་པ་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་ལ་མངོན་སུམ་མི་འཇུག་གོ། ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྟགས་དང་#རྟགས་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་འཇུག་པར་#འགྱུར་ཏེ། དུ་བ་དང་མེ་བཞིན་ནོ། ། ཚངས་པ་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྟགས་གང་ཡང་མ་#མཐོང་སྟེ། གང་གིས་དེ་མཐོང་བ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་རྟགས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཚངས་པ་ཉིད་དཔག་པར་བྱའོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་འབྲས་བུ་མཐོང་བས་དེ་དཔག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དེ། འབྲས་བུ་བྱུང་བས་དེ་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཚངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཁྱེད་ཅག་གི་ཕྱོགས་སུ་རྟག་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། རེ་ཞིག་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ཡང་། རང་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་སྐྱེད་པ་ལ་རིགས་པ་མ་#མཐོང་ངོ་། ། དཔེར་ན་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་བདེ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཡི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་ཅན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་#ལྟ་བུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ནི་དེ་དང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནམ། ཐ་མི་དད་པ་ཡིན། ཐ་དད་པ་ཡིན་#ན་ཚངས་པ་དེ་#ཉིད་ཀྱིས་དེར་མི་འགྱུར་རོ། ། དབྱེར་མེད་པས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་དགའ་བའི་གཟུགས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཚངས་པའི་གཟུགས་ནི་དགའ་བ་སྟེ། ། ཞེས་བཤད་པས་སོ། །

Therefore, the nature of non-conceptuality is not an object of direct perception. That which is an object [of perception] is not a valid cognition; thus, direct perception does not apply to Brahman. Inference is also the same, because inference functions by presupposing a relationship between a sign and that which possesses the sign, as in the case of smoke and fire. No sign that is an effect of that Brahman is observed, such that Brahman itself, as the possessor of the sign, could be inferred by seeing that [effect] without seeing [the sign]. If it is argued that Brahman should be inferred by seeing the effect—that all things arise from it—that too is unreasonable. That which produces an effect is the cause itself; since the cause is destroyed when the effect arises, it is not permanent. Is it not your own position that the nature of Brahman is asserted to be permanent? Even if it were asserted to be a cause, why would it not produce an effect similar to itself? No logic is seen for its producing something contrary. For example, some gods and others are seen to be happy, while some hungry ghosts and others are seen to be suffering. If it is asked, "Does it have such a variety of nature?" it is replied: Is this variety different from it, or is it non-different? If it is different, then Brahman itself would not be that [variety]. If it is non-different, then whatever is the essence that constitutes its identity would become a form of joy, for it is said: "The form of Brahman is joy." Since [the world] is inseparable, it would have to be of that same nature. Thus, [the world] would become a form of joy. However, [the world] is not so. Therefore, [Brahman] is not the cause.

དེ་ལྟར་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ན་འབྲས་བུའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་དོ། ། ཡང་ན་སྐྱོན་དེ་བསལ་#བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དཔེར་ན། བུང་བ་#མ་ཧེ་སྦྲུལ་དག་དང་། ། ཏ་མ་ལ་ཡི་འོད་ནག་ཅན། ། སྤྲིན་རྣམས་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི། ། ཆར་འབབ་ནམ་ཡང་སླུ་མི་བྱེད། ། ཅེས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་གལ་ཏེ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་སྨྲས་པ། རྒྱུའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་སླུ་#བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དཔེར་ན། ཕྱོགས་བཅུར་ཁྱབ་པའི་ཤིན་ཏུ་ནག་པོའི་མདོག་ཅན་སྤྲིན་རྣམས་ལས་#ཀྱང་ཆར་རེས་འགའ་མི་འབྱུང་ངོ་། ། ཉི་མ་དྲོ་བའི་དུས་སུ་སྤྲིན་ཆུང་ངུ་#ལས་ཀྱང་ཆར་པ་འབྱུང་བར་མཐོང་བས་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་སླུ་#བ་ཁོ་ནའོ། ། དེས་ནི་གྲོག་མོ་འབྱུང་བ་དང་ཉ་འཕར་བ་ལ་སོགས་པ་བཀག་གོ། ། སྤྱི་རུ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྟོག་#པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཁང་བཟང་#ལ་སོགས་པ་བརྩིགས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་འཕེལ་བར་མཐོང་བས་ནགས་ཀྱི་སྨན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འཕེལ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཚངས་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཚིག་གི་དོན་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཚངས་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། # གང་གི་ཕྱིར་ཚངས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྨྲ་བ་པོས་ཚངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དངོས་པོ་རྣམས་འདོད་དོ། #།

However, this is not observed; therefore, there is no inference from the effect. Alternatively, if one conceives an inference from the cause in order to eliminate that fault, it is as it is said: "Bees, buffaloes, and snakes, / The dark luster of the tamāla tree, / And clouds similar to these / Never fail to bring rain." Just so, if Brahmā, the self of all, did not exist, then this diversity itself would not arise. To this, it is replied: Inference from the cause is uncertain because it is deceptive. For example, even from clouds that are extremely black in color and pervade the ten directions, rain does not always fall. Furthermore, since rain is seen to fall even from small clouds during the heat of the sun, inference from the cause is indeed deceptive. By this, the emergence of ants and the leaping of fish and so forth are also refuted. If it is argued that inference from what is observed in general is what is being conceived—for example, since one observes that the construction of palaces and the like is preceded by an increase [in resources], one should infer that the growth of forest herbs and the like is also preceded by an increase—then, just as the diversity of Brahmā [accounts for] the diversity of things, the diversity of the meanings of words should also be inferred from the diversity of Brahmā. That too is unreasonable, because the proponent of the diversity of Brahmā asserts that things possess the nature of Brahmā.

སྤྱིར་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཐ་དད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚིག་གི་དོན་རྣམས་#གུད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཚངས་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ངེས་པ་དང་ཚངས་པ་ཡང་གུད་#ན་གྲུབ་པས་ཚིག་གི་དོན་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའོ། ། དེ་ལས་སླུ་#བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་དེ། དེ་ཡང་དཔེར་ན་སྤྱིར་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་སླུ་#བར་མཐོང་སྟེ། ཁང་བཟང་#ལ་སོགས་པའི་འཕེལ་བ་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་འཕེལ་བ་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། ། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་#ཆུ་འབབ་པས་ཀྱང་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ཀྱང་མིག་འཕྲུལ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ཡང་མཐོང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ངེས་པ་མེད་དོ། ། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚངས་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་སྔོན་#དུ་བཤད་པའི་རིགས་པས་སྒྲ་དང་དོན་དག་གི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་ཙམ་ཡང་སོ་སོར་བསྟན་པར་སྒྲས་མི་ནུས་ན་དེའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་བརྗོད། སྤྱིའི་རྣམ་པས་ནུས་ཀྱང་སྒྲའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དོན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། ། སྤྱིའི་#ཡང་གོང་དུ་བཀག་པས་ཇི་#ལྟར་དེ་ཁོ་བོས་#ཚད་མར་གཟུང་། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་གནས་དང་བྱེད་པ་དང་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བ་ལས་འབྱུང་བས་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེ་རང་གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བས་ཇི་ལྟར་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ#། ག་དང་ཨུ་དང་ཚེག་དྲག་རྣམས་རེ་རེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

In general, it would follow that there is a distinction between the object of perception and the object of inference. Why is this? Because the meanings of words are established separately, the diversity of Brahmā is certain, and since Brahmā is also established separately, the various meanings of words are distinct. Furthermore, because of its deceptive nature, it lacks certainty; for instance, inference based on general observation is seen to be deceptive. Since the growth of palaces and the like is preceded by [prior] birth, it does not lead to the realization of the growth of forests and the like. Some forests and such do not grow even through the flow of water, and some are seen to be emanations created by magicians. Therefore, that inference lacks certainty. That which arises from sound is also not a valid cognition, because, according to the reasoning explained previously regarding the diversity of Brahmā, there is no relationship between sound and its meaning. If sound cannot even indicate the mere object individually, how could it express its diversity? Even if it could through a general form, there is no relationship of signifier and signified between the specific characteristic of the sound and the specific characteristic of the object. Since the universal has also been refuted above, how could I accept it as a valid cognition? Because it is momentary, it also lacks certainty; for since sound arises from the vocal tract, the articulators, and human effort, it perishes immediately after being uttered. Since it does not persist in its own form, how could it cause the object to be understood? This is because the letters ga, u, and the visarga (ḥ) are not perceived together as a single unit.

། རྣ་བའི་དབང་པོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་དབྱངས་ཙམ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དྲིལ་བུའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་ངག་རྣམས་ཀྱིས་#རང་གི་ངོ་བོ་དོར་ནས་དོན་གཞན་གྱི་དབྱངས་ཙམ་མི་དམིགས་སོ། ། དེ་རྣམས་#ཞིག་ནས་དབྱངས་ནི་མི་འཇིག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ན་དབྱངས་ཙམ་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་ངེས་པའི་རྒྱུར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དཔེ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་དང་དཔེ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཀྱིས་སོ། ། དཔེར་ན་བ་དང་འདྲ་བ་ནི་བ་མེན་ནོ། ། དེ་ལ་བ་མེན་མཐོང་བའི་སྐྱེས་བུས་བ་ལ་གནས་པའི་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བ་མེན་མ་མཐོང་བའི་སྐྱེས་བུ་ཁ་ཅིག་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། བ་དང་འདྲ་བ་ནི་བ་མེན་ནོ་ཞེས་པས་སོ། ། དེས་ནི་དེའི་བ་མེན་ཡིན་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཚངས་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དཔེ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་#དང་མཐུན་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚངས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པས་#གང་གིས་དཔེར་བྱའོ། ། #དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་དོ། ། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་ཆེན་#པོ་ཉིན་པར་མི་ཟ་ཞེས་བྱ་བས་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་#མཚན་མོ་ཟ་ཞེས་ངེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་པ་མེད་དོ། ། དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚངས་པ་ལ་#ཡོད་དོ་ཞེས་མི་རིགས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

If it is argued that the mere sound, which is to be apprehended by the auditory faculty, is what is understood—just like the sound of a bell—it is replied: apart from the nature of the letters, words, and sentences themselves, no other mere sound is perceived. Once those [letters, words, and sentences] have ceased, how could the sound remain indestructible? Therefore, the convention of "mere sound" is a mere designation and not a definitive cause. Furthermore, the example is not valid, because an example must possess three characteristics: the example itself, the subject derived from the example, and the common property. For instance, a gayal is like a cow. In that case, a person who has seen a gayal understands it to be a gayal because of the similarity to a cow—such as the dewlap and so forth—due to the common properties, based on the statement, "A gayal is like a cow." Similarly, here, the diversity of Brahmā is not an example for the diversity of things, nor is it so for those [other things] and so forth, because there is no common property between them. Brahmā is formless, whereas things are material; by what, then, could he be exemplified? Nor is there certainty through the force of implication. For example, by the statement, "Devadatta does not eat during the day," it is implied by the force of the meaning that he eats at night. In that way, there is no diversity in the meanings of the words. It is therefore unreasonable to claim that diversity exists in Brahmā through the force of implication, because diversity is perceived in actual things.

གཅིག་བཀག་པས་ཆོས་གཞན་ངེས་པར་དམིགས་པས་ནི་དོན་གྱི་ཤུགས་སོ། ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་དང་ཚངས་པ་དག་ལ་མེད་དོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། སྔ་ན་མེད་པ་དང་འཇིག་པས་མེད་པ་དང་ཕན་ཚུན་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་ནི་འོ་མ་ཞོར་གྱུར་པའོ། ། འཇིག་#པས་མེད་པ་ནི་བུམ་པ་ཐོ་བ་དང་ཕྲད་པས་འཇིག་པའོ། ། ཕན་ཚུན་མེད་པ་ནི་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པ་དག་གོ། ། ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པའོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཡུལ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཚད་མ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཡུལ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་དེས་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ནི་ཚངས་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དགག་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞོ་ལ་མར་སྲིད་པ་དང་། ཏིལ་འབྲུ་ལ་མར་ཁུ་ཞེས་སྲིད་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། ས་མི་གཤིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་#ཏིལ་འབྲུ་རྣམས་ལ་མར་ཁུ་མི་འབྱུང་བས་སོ#། ། ཕལ་ཆེར་ལ་དགོངས་པ་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་སླུ་#བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པས་ཡོད་པ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་འདི་ལ་གནོད་སྦྱིན་ཡོད་པ་དང་། ཁང་པ་འདི་ལ་ཤ་ཟ་ཡོད་དོ་ཞེས་ངེས་པ་མེད་དོ། ། རེས་འགའ་#དེ་ནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་སྔགས་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུའི་ནུས་པའི་འབྲེལ་པས་གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་བསྐྲད་#པ་རྣམས་དེར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཚངས་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མ་ངེས་སོ། ། མ་མཐོང་བ་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པ་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ངེས་པར་བྱེད་པར་རིགས་སོ། །

The fact that the negation of one thing necessarily entails the perception of another phenomenon is a matter of logical implication. Furthermore, this does not apply to functional entities or to Brahmā. Non-existence is also not a valid means of cognition (pramāṇa), because there are four types of non-existence: prior non-existence, non-existence through destruction, mutual non-existence, and absolute non-existence. Among these, prior non-existence is, for example, milk before it has turned into curd. Non-existence through destruction is the destruction of a vase upon its meeting with a hammer. Mutual non-existence is the relationship between a woolen cloth and a vase. Absolute non-existence is, for example, the horns of a rabbit and so forth. If it is argued that non-existence is a valid cognition regarding an object that lacks an entity, but not regarding an object where an entity exists, then how could that establish the manifold nature of Brahmā as a property of entities? This is because negation is the primary function. The claim that butter exists in curd or that oil exists in sesame seeds is not a valid cognition, because oil does not emerge from sesame seeds grown in infertile soil. The notion that "generally" is a cause for certainty is not valid, as it is deceptive. Therefore, existence is also not a valid cognition; for instance, there is no certainty that a yakṣa exists in this tree or a piśāca exists in this house. This is because they may occasionally go elsewhere, or because yakṣas and the like are expelled by the power of a person who knows mantras (mantra) and thus do not remain there. Likewise, the manifold nature of Brahmā is not certain regarding entities here. It would be more reasonable to establish certainty through the non-perception of those things that are naturally remote, such as piśācas and so forth.

སྣ་ཚོགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་སྣང་ན་སྙམ་པས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བས་ན་ཚད་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པའི་ཚངས་པ་ཉིད་དང་དེའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དད་པ་#དམ་པ་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། དེས་ནི་#ཚངས་པ་ཞི་བ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་བཀག་གོ། གལ་ཏེ་ཚངས་པ་ཉིད་དངོས་པོའི་སྣ་ཚོགས་མ་སྐྱེས་པ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཞི་བ་ཡིན་ཞེས་འདོད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ལ་མི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ། ། འཁྲུལ་#པ་ཁོ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཁྲུལ་པ་ནི་ཅི་དེ་ལས་ཐ་དད་པའམ་ཐ་མི་དད་ཅེ་ན། ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་འཁྲུལ་པ་དང་ཚངས་པ་ཉིད་གཉིས་ཀ་ཡོད་ཅེས་ཐ་དད་པའོ། ། ཚངས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པས་འགལ་ལོ། ། ཐ་མི་དད་པ་ནི་ཚངས་པ་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་དུ་སོང་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཡིན་དུ་འཇུག་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འགྱུར་བ་མེད་པ་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཞི་བའི་ཚངས་པ་ཉིད་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཚད་མ་བ་དཔྱོད་པ་པའི་ལན་ནོ། ། དེ་རྣམས་བསྟན་པ་དྲུག་ལ་གནས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་བློ་ཅན་དུ་བཤད་དོ། ། ངེས་པའི་བློ་ཅན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དང་དབུ་མའི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་པའི་གཞུང་ནི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མོ། །

If the manifold is perceived through direct perception, how can it be ascertained? Therefore, how could those of supreme faith be liberated if Brahmā and his manifold nature are not established by the eight means of valid cognition? By this, the position of those who propound a peaceful Brahmā is also refuted. If Brahmā himself is the unarisen, peaceful nature of the manifold of things, how is it that these things appear in various forms? It is illogical to assert that they are also peaceful, because it contradicts valid cognition. For there is nothing that is unreasonable regarding what is seen. If it is argued that the manifold nature of things is merely an illusion, is that illusion distinct from it or non-distinct? If it is distinct, then both illusion and Brahmā would exist as separate entities; however, since Brahmā is non-dual, this is contradictory. If it is non-distinct, then Brahmā himself would become the nature of illusion, and thus would not be suchness. If he is without illusion, why would he produce illusion? That which is unchanging and without conceptual proliferation is like space. Therefore, the position of those who propound a peaceful Brahmā is illogical; this is the response of the Mīmāṃsaka logicians. These are explained as having erroneous minds, abiding in the six systems of teaching. Those with certain minds are of four types, distinguished as Śrāvaka, Pratyekabuddha, Yogācāra, and Madhyamaka. Among them, the Śrāvaka scriptures consist of the four truths: suffering, origin, cessation, and the path.

དེ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བས་གནས་པ་ནི་འཁོར་བའོ། ། བདེན་པ་ཡང་གཉིས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དབྱེ་བས་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གཙོར་#གྱུར་པ་རང་གི་དོན་ཙམ་དང་ལྡན་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རེ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། བདག་གི་དོན་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་འདོད་ཅིང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ལ་#ཞེན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྣོད་མ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་ཉིད་དུ་གང་གནས་པ། ། གང་ཡང་རྟོག་གེ་བ་རྣམས་མི། ། རྒན་པོར་གྱུར་པ་གང་རྣམས་དང་། ། དེ་ལ་དེ་ཉིད་བསྟན་མི་#བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། མདོ་སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་བས་#རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཕྱིའི་དོན་འདོད་དེ། ཕྱིའི་དོན་ནི་གཅིག་དང་དུ་མས་མ་གྲུབ་པས་མེད་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ན་མི་འགྱུར་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་མདོ་སྡེ་པ་ཕྱིའི་དོན་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཐར་པ་ནི་རྣམ་པར་མ་དག་པས་དེ་དག་ཀྱང་སྔགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་སྨྲ་བ་དང་།

In that regard, the two truths, which abide as the distinction between cause and effect, are saṃsāra. The two truths, as the distinction between cause and effect, are also nirvāṇa. In that context, by means of the paths of seeing and meditation, the ninety-eight afflictions—categorized by the realms of desire, form, and formlessness—are abandoned. Having primarily entered the meditative absorption of cessation, they attain the enlightenment of the śrāvakas, which possesses only their own self-interest. Their aspiration is expressed in such passages as: "What is the use of the welfare of others? My own welfare is what must be accomplished." They assert the selflessness of the person, yet they assert that phenomena such as the aggregates possess a self, and they cling to the apprehended and the apprehender. Therefore, because their liberation is not completely pure, they are explained as being unsuitable vessels for the Great Vehicle of Mantra. As it is said: "To those who abide merely as monks, to those who are mere logicians, and to those who have become old—do not teach suchness to them." The Sautrāntikas assert external objects through inference. They argue that since external objects are not established as either one or many, they do not exist; yet, because the arising of consciousness would otherwise be impossible, they are established through inference, just like the eye faculty. Thus, the Sautrāntikas who propound external objects, like the former [śrāvakas], possess an impure liberation and are therefore not suitable vessels for Mantra. The Yogācāras are of two types: those who propound [consciousness] with aspects and...

རྣམ་པ་མེད་པ་སྨྲ་བའོ། ། དེ་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཕྱི་#རོལ་དུ་སོ་སོར་སྣང་བ་རྣམས་རང་གི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དང་གང་རང་སྣང་བའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ཡོད་དེ་བློ་བཞིན་ནོ། ། གཞན་གྱི་སྣང་བ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པར་#རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། དོན་ནི་གཅིག་དང་དུ་མར་མ་གྲུབ་པས་ཞེས་གྲགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེའི་གཞུང་ནི་མི་བདེན་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་མེད་ན་གང་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་སྨྲ་བ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་པ་དང་དོན་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་#ཁས་བླངས་ན་ཡང་དེའི་ཐར་#པ་མ་དག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་དག། བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་#ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། ། དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ནི་#ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་#པའི་མཚན་ཉིད་དེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། གཞན་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་འཁྲུལ་པའི་#གཞིའོ། ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་ཤེས་དོན་དེ་ཡི་རྣམས#། ། དེ་མེད་པ་ཉིད་མཁས་པ་ཡིས། ། ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་མཚན་ཉིད་ནི། ། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །

This is the Proponent of Aspectlessness (nirākāravāda). Regarding that, all things that appear individually as external are the aspects of one's own [consciousness], because they appear as its own aspects. Whatever thing appears to itself exists, just like the mind. Other appearances, such as vases and so forth, do not exist in themselves; whatever is "other" is consciousness. The claim that "the object is not established as being either one or many" is an untrue system, for if the object did not exist, in relation to what would consciousness arise? It is called "consciousness" (vijñāna) because it cognizes (vijānāti). Therefore, this Proponent of Cognition (vijñaptivādin) contradicts his own words, because he asserts consciousness while negating the object. If the conceptualization of the apprehended and the apprehender is an error, then at that time, cognition itself would also be an error. If he accepts that, then his liberation would be impure. Alternatively, why would it not be pure? For us, there are three characteristics: the imputed (parikalpita), the dependent (paratantra), and the thoroughly established (pariniṣpanna). Among these, the imputed is the characteristic of unreal conceptualization, which is the conceptualization of the apprehended and the apprehender. The so-called "dependent" is the basis of error for the appearance of those respective aspects. The so-called "thoroughly established" is the characteristic of being empty of the two. As it is said: "The wise should understand the characteristics of the imputed and so forth, In their proper order, as the non-existence of those aspects Of the objects known as entities." |||

དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གཉིས་མེད་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྤྲོས་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཆོས་ཀྱི་#དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐར་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུད་པ་ཐམས་ཅད་དང་#བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་ཀྱི། ། རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་དམིགས་པ་ཇི་སྲིད་བློ་ལ་རྒྱུ་བ་དེའི་བར་དུ་རྣམ་པར་མ་དག་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། འབྱུང་བ་ཆེ་སོགས་རྣམ་#ཤེས་ལ། ། བསྟན་པ་དེ་དག་འགོག་#པར་འགྱུར། ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐིམ་ཞིང་། ། ངེས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཀམ་པ་ལའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། ། རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་རྫུན་ཡིན་ཏེ། ། ཇི་སྲིད་ཇི་སྲིད་རྣམ་པར་རྟོག། གང་ཞིག་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ། ། དེ་ཡི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་འདི་དག་ཅེས། ། དེ་ལྟར་ཉེ་བར་དམིགས་གྱུར་པ། ། མདུན་དུ་ཅུང་ཟད་འཇོག་བྱེད་ན། ། དེ་ཙམ་ལ་ཡང་གནས་མི་འགྱུར། ། ཞེས་ཁྱེད་ཅག་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་#ཚིག་དང་འགལ་བའོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་འགལ་བ་ཡིན་ཞེས་འདོད་ན། སྨྲས་པ། གང་ཚེ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི། ། དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ན། ། དེ་ཚེ་རྣམ་རིག་ལ་གནས་ཤིང་། ། གཟུང་བ་མེད་པས་དེ་མི་འཛིན། ། ཞེ་ན། དེ་#ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པར་#འཇིག་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་སྔོན་དུ་བཀག་ཟིན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཤེས་བྱའི་སྔོན། ། ཅི་ལ་དམིགས་ཏེ་དེ་བྱུང་སྟེ། །

In that regard, if it is claimed that the thoroughly established nature—which, being devoid of the two characteristics, is free from all stains of conceptual elaboration and is called the wisdom of the expanse of reality (dharmadhātu)—is pure liberation, that is also not true. For "purity" is explained as emptiness free from all knots, and not as representation-only (vijñapti). As long as its object remains active within the mind, it is impure. As it is said: "The great elements and so forth, when taught to consciousness, are ceased. They dissolve into wisdom, and are thus definitively non-erroneous." And from the presence of Kambala: "For a time, everything is false; as long as there is conceptualization. That which does not conceptualize—that is the truth itself." Furthermore, your own words contradict [your position]: "When these are perceived as mere representation-only, if one places even a slight [object] before oneself, one will not abide even in that much." If you ask, "How is it a contradiction?" it is said: "When the object of cognition does not become an object, then one abides in representation-only; since there is no apprehended object, one does not apprehend it." If you say that, it is also not true. For even by such a means, emptiness is not realized, because the refutation of representation-only was already established previously. As it is said: "If cognition were prior to the object of cognition, upon what would it depend to arise?"

ཤེས་བྱ་ཞིག་པས་ཤེས་འབྱུང་ན། ། ཅི་ལ་དམིགས་ཏེ་དེ་འབྱུང་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་བས་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་ལ་འབྲེལ་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྣང་བ་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་ཅན་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མི་འཇུག་པས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རིག་པ་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ལ་ལན་ནོ། ། དབུ་མ་པ་ཞེས་བྱ་བས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པའི་མཐའ་ཡས་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདོད་དེ་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་གྱིས་རྟོགས་#པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། གཅིག་དང་དུ་མས་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བྲལ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དཔྱོད་པ་ན་#མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྨོན་པར་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པས་སོ། ། འདི་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་གཅིག་དང་དུ་མས་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་#བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་གལ་ཏེ། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེས་ངོ་བོ་མེད་པ་ཉིད་དམིགས་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ཙམ་ལས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ངེས་སོ། ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་#ལྡོག་པ་དོན་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་གཅིག་པུ་ཙམ་གྱིས་ངེས་པ་ཡིན་གྱི་ཡན་ལག་ལྔའམ་ཡན་ལག་གསུམ་གྱི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་#བསྟན་མི་དགོས་སོ། ། དེ་དངོས་དང་ནི་རྒྱུ་དངོས་དག། དཔེ་ཡིས་དེ་ནི་མི་རིགས་ལ། ། སྨྲ་བ་ཡིན་གྱི་#མཁས་པ་ལ། །

"If the object of knowledge has perished, how could cognition arise? Upon what could it be focused so that it might arise?" Since this is stated, there is no connection between cognition and the object of knowledge, and thus the appearance of consciousness does not exist. Therefore, the response to the proponents of Cognition-Only (Vijñānavāda) is: "Those who hold such a view do not enter the Great Vehicle of Mantra; they must be guided." The so-called Madhyamikas assert that the suchness of all things is exclusively free from the conceptualization of subject and object, stainless, and equal to infinite space. This is for the sake of realizing it through the three doors of liberation. Therefore, all things are empty, because they are devoid of being either one or many. All things are free from causes such as Īśvara and so forth, because when Īśvara and the like are analyzed, they are not perceived. All things are wishless, because that which is to be wished for is not established. The formal argument for this is: All things are empty because they are devoid of being one or many, like a reflection. In this regard, if the lack of intrinsic nature is perceived through a homologous example, then the connection of the reason is ascertained by that alone. This is because the negative concomitance (vyatireka) is understood through the implication of the positive concomitance (anvaya). For the wise, certainty is achieved by the reason alone; there is no need to present the formulation of the five or three members of a syllogism. "That [example] and its cause are not suitable for the example; it is for the speaker, not for the wise."

གཏན་ཚིགས་གཅིག་པུ་སྨྲ་བ་ཡིན། ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དང་དཔེ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྒྱས་པ་སྤངས་ཏེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཙམ་གྱིས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པོ། ། གལ་ཏེ་གཅིག་དང་དུ་མས་བྲལ་བ་ཙམ་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ངེས་པར་བྱེད་ན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ་འདིར་ནི་གདོད་མ་ནས་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཇི་སྲིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དང་#དེ་དག་གི་#རྒྱུ་བ་སྤང་བའི་དོན་དུ་འབད་པ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་སྟོང་པ་#ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། #ངོ་བོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ནང་གི་ཆོས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་#སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱིའི་ཆོས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་སྟེ་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །

We are proponents of a single logical reason. Therefore, by abandoning the elaborate statements of the thesis, the example, and so forth, our emptiness is established through mere positive concomitance alone. If emptiness is ascertained merely by the absence of being one or many, why did [the Buddha] teach the eighteen specific types of emptiness? It is said: here, one must exert effort in order to abandon the movement of those various conceptual constructions as long as they persist, which occur under the influence of the force of the habitual tendencies of primordial ignorance. These are: internal emptiness, external emptiness, internal-external emptiness, the emptiness of emptiness, great emptiness, ultimate emptiness, conditioned emptiness, unconditioned emptiness, emptiness beyond extremes, emptiness without beginning or end, emptiness of non-discarding, emptiness of the lack of intrinsic nature, emptiness of all phenomena, emptiness of specific characteristics, emptiness of non-apprehension, emptiness of essence, and the emptiness of the nature of the lack of essence. Internal phenomena are empty of the very things such as the eye; this is internal emptiness. External phenomena are form and so forth; that these are empty of form and so forth is external emptiness. Internal and external phenomena are empty of the very nature of internal and external phenomena; this is internal-external emptiness.

ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་#སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཆེན་པོའོ། ། དོན་དམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཞེས་དོན་དམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། འདུས་བྱས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ། ། དེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་#ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དག་ནི་མཐའོ། ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། གང་ཐོག་མ་དང་(མ་,ཐ་མ་)མེད་པ་དེ་ལ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་མེད་དེ། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་ཅིང་ཐོག་མ་དང་བར་#དང་མཐས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དོར་བ་ནི་སྤང་#བ་སྟེ་དེ་ལས་ལོག་པ་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་#དོར་བ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ན། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་དག་དེ་#ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །

That which is the emptiness of all phenomena is itself empty; this is the emptiness of emptiness. The directions, such as the east and so forth, are empty of being the directions, such as the east and so forth; this is the great emptiness. The ultimate is nirvāṇa; that too is empty of the emptiness of nirvāṇa, which is the emptiness of the ultimate. The conditioned consists of the three realms: the desire realm, the form realm, and the formless realm. That these are empty of themselves is the emptiness of the conditioned. That which is devoid of arising, abiding, and ceasing is the unconditioned; that it is empty of itself is the emptiness of the unconditioned. The extremes are permanence and nihilism; that these are empty of themselves is the emptiness of that which transcends extremes. That which is without beginning or end has no truly existent entity; because it is devoid of coming and going and is empty of beginning, middle, and end, it is the emptiness of that which is without beginning or end. "Discarding" means abandoning; the opposite of that is "non-discarding." Because that is empty of itself, it is the emptiness of non-discarding. Whatever is the nature of all phenomena is neither created by anyone nor is it unconditioned; because it is empty of intrinsic nature, it is the emptiness of intrinsic nature. All phenomena—both conditioned and unconditioned—are empty of themselves; this is the emptiness of all phenomena.

ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་རང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་མི་དམིགས་པ#་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ་#རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱོར་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ན་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་ངོ་བོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་#ཐར་པ་གསུམ་ཐོབ་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་ཐོགས་ལ་ས་བཅུ་གཉིས་པ་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ་ཞེས་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། ཕྱོགས་དེར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པའི་དངོས་པོའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་གོས་དང་འདྲ་བ་རྣམས། ། རྣམ་པ་དུ་མས་ཐ་དད་པ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མེས་ཚིག་ན། ། ཐལ་བའི་དབྱེ་བ་གང་ཡང་མེད། ། སྣོད་དང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི། ། འཇིག་རྟེན་གཉིས་པོ་འདི་བསྲེགས་ནས། ། དེ་ཡང་རང་ཉིད་དེ་ཉིད་དུ། ། མེ་སྒྲོན་བཞིན་དུ་ཞི་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་#བསྐུལ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཆད་པའི་ཕྱོགས་མེད་དོ། །

All phenomena are empty of their own respective characteristics, such as form and so forth; therefore, they are the emptiness of self-characteristics. Because they are empty of being past, future, or present, they are the emptiness of the non-apprehendable. Since there is no characteristic of phenomena produced through application—because they arise from dependent origination—and since application is empty of application itself, they are the emptiness of essential nature. Because they are empty of intrinsic nature, they are the emptiness of self-essence. Because the nature of non-entities is empty of that very entity, they are the emptiness of the nature of non-entities. For these reasons, the eighteen emptinesses are taught. Therefore, by attaining the three doors of liberation, immediately following the vajra-like samādhi, the bodhisattva attains enlightenment on the twelfth ground, the Ground of Universal Radiance; this is the state of a truly and perfectly awakened Buddha. In that state, there is no clinging to the entities asserted by the śrāvakas and others, because their emptiness has been directly realized and thus abandoned. As it is said: "Things, which are like garments, Are diverse in many ways; When burned by the fire of emptiness, There is no distinction in the ashes. Having burned these two worlds— The vessel and the sentient beings— That fire itself, in that very state, Is pacified like a lamp." Thus it is said. Furthermore, because the welfare of sentient beings is accomplished through the impetus of former aspirations and great compassion, there is no side of nihilism.

སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྟག་ཏུ་གཞོལ་བས་རྟག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་#བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་བདག་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་#ཕྱོགས་སོ། ། འོ་ན་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་#ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡོད་པ་བདེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་གསུམ་པ་ལ་གོམས་པས་འབད་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཆུ་ཐིགས་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་པ་ལ་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་དོ། ། དབུ་མ་པ་དེ་རྣམས་གལ་ཏེ་རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་ན་ཡང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཐབས་དུ་མས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དོན་གཅིག་#པ་ལ་མ་རྨོངས་ཕྱིར། ། ཐབས་མང་བས་ནི་དཀའ་ཐུབ་མེད། ། དབང་པོ་རྣོ་བའི་དབང་བྱས་ནས། ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོབ་#པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྲས་བུ་#ལོག་པར་རྟོག་#པ་གང་ཡང་མེད་དོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལ་རྨོངས་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་གཉེར་བ་རྣམས་ལ་མགོ་བོ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་དེས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།

Because they are constantly absorbed in the meditative concentration (samādhi) that is free from all conceptual elaborations (prapañca), they do not even hold to the notion of permanence; thus, we Mahāyānists who propound emptiness (śūnyatā) maintain the position of the meditative concentration that is the union of calm abiding (śamatha) and special insight (vipaśyanā). One might ask: "If so, there is also the liberation of the unconditioned (asaṃskṛta); why was that not taught?" It is true that it exists, but by training in the third [stage], it is spontaneously accomplished without effort, like a drop of water. Therefore, although it is the cause of enlightenment, there is no fault in it also being the result, as it is extremely close. Even if those Madhyamikas propound the absence of intrinsic nature (niḥsvabhāva), the Mahāyāna of Mantra (Mantrayāna) is distinguished by its manifold methods. As it is said: "Because they are not deluded regarding the single goal, And because of the many methods, there is no hardship; With respect to those of sharp faculties, The Mantra Vehicle is especially exalted." In that regard, just as the yogis of the Perfection Vehicle (Pāramitāyāna) attain the very essence of the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna), the practitioners of the Mahāyāna of Mantra will also attain it; thus, there is no misconception whatsoever regarding the result. However, they do have delusions. For example, a Bodhisattva Mahāsattva, through the power of compassion, gives away his head and so forth to those who seek them in order to fully complete the perfection of generosity (dāna-pāramitā). Yet, by that [act alone], it does not become the perfection of generosity.

སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ཕན་པ་#ཡིན་གྱི་ཀུན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ན་#ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་#ནི་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་དེ་#དག་གིས་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅན་ནི་#བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གནས་པ་ལ་རྨོངས་པ་མེད་དེ། འགྲོ་བ་གསུམ་པོར་དེས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཅིག་ཅར་དུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བསམ་པ་#ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷ་ཡི་དབང་པོས་ཆར་ཕབ་#ཀྱང་། ། ས་བོན་ངན་པ་#སྐྱེ་མི་འགྱུར། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱུང་ན་ཡང་། ། སྐལ་#མེད་པས་ནི་འབྲས་མི་ཐོབ། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#འབྲས་བུ་དང་ཐབས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་#པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། མར་མེ་ལྟ་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚད་མ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

This is because it benefits only a single sentient being and not all. For that reason, it is called a "perfection" (pāramitā) because it has gone to the far shore (pāra). For that very reason, through those virtuous formations, one will be born and pass away in various successive states. Therefore, one who attains enlightenment through three incalculable eons is called a "bodhisattva." For those who abide in the Mantra Vehicle, there is no delusion, because within the three realms of existence, they complete the perfection of generosity and the other perfections simultaneously through the stages of joyful exertion and so forth. Through the sovereign condition of the merit of sentient beings and by their own lot, all their intentions will be completely fulfilled. As it is said: "Even if the Lord of Gods sends down rain, a poor seed will not sprout. Even if the Buddhas appear, those without the lot will not obtain the fruit." For that very reason, they attain enlightenment in a single instant. Likewise, the fruits and methods of the Śrāvakas are not authentic; by meditating on the unattractive and so forth, they do not attain the dharmadhātu, because they attain only the skeleton and such. That, too, is not suchness. Furthermore, a nirvāṇa that is like a lamp—devoid of the two valid cognitions and lacking the excellence of the welfare of oneself and others—is not taught to be suchness, because suchness is not attained through the phenomena of the seen world.

ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་#ཀྱང་ཐབས་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བརྟགས་པ་པ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མོས་པ་དང་རིགས་དང་བག་ཆགས་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ལམ་གཅིག་བསྟན་པ་ནི་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དཀའ་ཐུབ་དང་མགོ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་བསྒོམ་པ་དང་། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པས་དཀའ་ཐུབ་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མི་བརྟེན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་#འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔས་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་ལྔ་པ་ལས་ཀྱང་། དཀའ་ཐུབ་ཉེས་པ་མ་རུངས་ལ། ། རྟེན་པར་བྱེད་པས་འགྲུབ་མི་འགྱུར། ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལོངས་སྤྱོད་ལ། ། བརྟེན་པས་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གཞན་ལས་ཀྱང་། དཀའ་ཐུབ་ཉེས་པ་མ་རུངས་པས། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་ལུས་སྐམ་འགྱུར། ། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནི་སེམས་གཡེངས་ཏེ། ། གཡེངས་པས་#དངོས་གྲུབ་ཐོབ་མི་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་རྣོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ#། དེ་རྣམས་ཀྱི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དམན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Although the suchness of the Mahāyāna vehicles is of a single essence, the method is nonetheless one: it is the realization of emptiness through the doors of liberation. Furthermore, that [realization] is conceptual, because it is to be realized through logical arguments such as "neither one nor many." This is because it is not desired to teach a single path to the realms of sentient beings who possess diverse inclinations, dispositions, habitual tendencies, latent predispositions, and intentions. Likewise, the followers of the Mahāyāna attain the state of Buddhahood by means of austerities, the giving of their heads and so forth, the meditation on the eighteen emptinesses, and the attainment of enlightenment over three incalculable eons. Similarly, those who possess the conduct of the Mantra Vehicle do not rely on austerities and ascetic observances, because they attain that very reality through the gateway of engaging with the five sensory qualities. As it is said in the fifth chapter: "Austerities are a terrible fault; By relying on them, one will not succeed. By relying on the enjoyment of sensory qualities, One will quickly achieve success." And from another source: "By terrible austerities, the body becomes emaciated through suffering. The mind is distracted by suffering, And through distraction, one will not attain the siddhi." Likewise, the followers of the Mahāyāna do not have sharp faculties, because their qualities such as faith and so forth are inferior.

དེ་ལྟར་ཇི་སྲིད་ཐ་མལ་པའི་ལུས་མ་སྦྱངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཐ་མལ་པ་མ་ཡིན་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་#ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མེད་དེ། ། ལྷའི་རྣམ་པ་#བསྒོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་མི་#བསྒོམ་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་གང་གི་ཐ་མལ་པ་འཆིང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྦྱང་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་། #རྨོངས་པ་གང་གིས་འཆིང་བ་ནི། ། མཁས་པ་དེས་ནི་རབ་ཏུ་གྲོལ། ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་བསྒོམ་#པའི་ཕྱིར། ། ཐབས་འདི་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གང་དང་གང་གིས་སྐྱེ་བོ་རྣམས། ། མི་བཟད་ལས་ཀྱིས་འཆིང་འགྱུར་བ། ། ཐབས་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ། སྲིད་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་#འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། བུ་རམ་གྱི་ཤིང་དང་འབྲས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་ལ་ལུད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཕན་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་ཕན་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་རྣལ་#འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདིར་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྣོད་དུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དགའ་བ་མི་ཟད་འོད་གསལ་ཞིང་། ། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་མི་རྟོག་#པ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རོས་ཁྱབ་པ། ། ཆོས་དབྱིངས་བདག་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །

Thus, as long as the ordinary body has not been purified, one will not attain buddhahood characterized by the non-ordinary vajra body. Furthermore, that [purification] does not exist in the Mahāyāna because there is no meditation on the form of a deity. The reason for not meditating on that is because [those followers] do not possess sharp faculties. When the very ordinary body that constitutes bondage is purified and fully understood, one becomes liberated. As it is said: "That by which the deluded are bound, by that the wise are thoroughly liberated. Therefore, for the sake of meditating on awakening, all other methods are mistaken." And: "By whatever means ordinary beings are bound by terrible karma, by those very same means, when combined with skillful methods, they are liberated from the bonds of cyclic existence." Furthermore, it is said: "Kāśyapa, just as a heap of fertilizer is beneficial to sugarcane and rice fields, likewise, for a bodhisattva mahāsattva, the afflictions themselves are beneficial." Therefore, the yogins who are suitable vessels for the Mantra Vehicle possess sharp faculties. Those Mahāyānists are also to be cared for here and are suitable vessels for the Great Mantra Vehicle, because there is no difference in the result. As it is said: "The result is the nature of the dharmadhātu, an inexhaustible joy, luminous, possessing diverse forms, non-conceptual, and pervaded by the flavor of great compassion."

རེ་ཞིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་བཞག་ན་#གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་#ཚེ་དེ་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོས་#བསྐུལ་བ་དེའི་ཚེ། དོན་དམ་པའི་བློ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་#པས་མི་རྟོག་# པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱས་ནས། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅིང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་དབང་བསྐུར་བས་ཐ་མལ་པའི་རྒྱལ་པོ་#རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྣོད་ཡིན་ཞེས་ངོ་མཚར་མེད་དེ། དེ་ནི་རང་གི་ཚོགས་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱང་པན་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་ཚོགས་པ་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཕ་རོལ་སྨྲ་བ་གང་དག་ནི། ། རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་གནས། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་#སྤྲུལ་པས་སོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཚད་མའི་ལམ་ལ་གནས་པ་མཁས་པ་དེ་དག་རེ་ཞིག་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ལམ་འདིར་# འཇུག་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གཞན་#ན། འོན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་གདུག་པ་དང་རྐུ་བ་དང་གཡེམ་པའི་ཆོས་ཅན་དང་མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དངོས་གྲུབ་ལྷག་པར་ཐོབ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རིགས་ངན་སྨྱུག་མ་མཁན་ལ་སོགས། གསོད་པས་ནོར་ནི་དོན་གཉེར་བ། ། དེ་ཡང་ཐེག་པ་མཆོག་འདི་ལ། །

For the time being, if one sets aside this Mahāyāna, even those three [vehicles] will become suitable vessels for the Mantra Mahāyāna. When they are exhorted by the wheel of light rays of the Blessed Ones, the perfectly complete Buddhas, they generate the ultimate intellect, manifest non-conceptual meditative absorption, enter into suchness, and become perfectly complete Buddhas. This is just as an ordinary king becomes a great king through the empowerment of a universal monarch. Furthermore, it is not surprising that those such as the Śrāvakas are vessels for the Buddha; because they abide in their own assemblies and the path of the Blessed One, they will achieve accomplishment by relying on the Mantra Mahāyāna. Even those of other assemblies, such as the Cārvākas, will attain siddhi by relying on this teaching. As it is said: "Those who are proponents of other systems, who abide in various classifications of signs, are emanations of Vajrasattva." Apart from those scholars who abide in the path of valid cognition and wish to enter this path merely by hearing the treatises established by valid cognition, even those who are extremely fierce, thieving, and of a lustful nature, and who commit the deeds of immediate retribution, will attain supreme siddhi by relying on the Mantra Mahāyāna. As it is said: "Even those of low caste, such as bamboo-workers, who seek wealth through killing, will [attain it] in this supreme vehicle."

བླ་མེད་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། མཚམས་མེད་ལ་སོགས་ལས་བྱེད་རྣམས། ། ཤིན་ཏུ་སྡིག་ཅན་སེམས་ཅན་རྣམས། ། དེ་ཡང་ཐེག་པ་བླ་མེད་འདི། ། འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་འདི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་#དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་དང་། #རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་མཐར་ཐུག་#པའི་བྱེ་བྲག་གིས་#དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་#རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། དབང་པོའི་དངོས་པོ་དང་། ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་སྔོན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་#རིམ་པ་གཉིས་འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་#རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་#བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་དང་པོའི་ཡི་གེ་ཙམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་མཛོད་སྤུ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོས་སྤྲོ་བ་དང་། བསྡུ་བའི་རིམ་པས་སོ། ། སྤྱོད་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་#མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་#རྣམ་པ་ལྔའི་རིམ་པས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་ཕྲ་བའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་#པའི་རིམ་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བཞི་དང་ལྡན་པའི་དང་པོ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པའམ་རྡོ་རྗེ་བཞི་པས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་བསྒོམ་#པ་དུ་མ་སྟེ།

"One will attain the unsurpassed siddhi. Even those beings who have committed the five crimes of immediate retribution and other such extremely sinful acts will, without doubt, achieve accomplishment in this unsurpassed vehicle." Thus it is said. In this way, this Great Vajrayāna is that which is definitively liberated from all faults, adorned with all qualities, and profound and vast. It consists of five aspects: Kriyā, Caryā, Yoga, Mahāyoga, and the ultimate Mahāyoga. The specific characteristics of each, the nature of the faculties, and the distinctions of the objects have already been explained. Their two stages are as follows: Regarding the generation stage for practitioners of the Kriyātantra, it is through the complete transformation of the initial seed-syllable alone. The completion stage is through the sequence of emanating and reabsorbing the wheel of light rays emerging from the ūrṇā-kośa (the hair-treasure between the brows). For practitioners of the Caryā and Yogatantras, the generation stage is through the sequence of the five aspects of manifest enlightenment. The completion stage is through the sequence of meditating on the subtle vajra and so forth. For practitioners of Mahāyoga, the generation stage is through the sequence of meditative absorptions such as the initial application endowed with the four yogas, or through the four vajras. The completion stage consists of numerous meditations.

དཔེར་ན་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་#ཤེལ་དག་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་འོད་ཟེར་གྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་སྣ་གསུམ་གྱི་རྩེ་མོར་དགོད་པའི་ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པའི་ངོ་བོ་ཕྲ་ཞིང་དང་བའི་ཐིག་ལེ་ཙམ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཡང་ན་རྩའི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་གཡོ་བས་སོ། ། ཡང་ན་པདྨའི་ནང་དུ་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཡང་ན་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁུང་བུ་ནས་འཕོ་བའི་བྱང་ཆུབ་#སེམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བཟློག་པར་འགྱུར་བས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་#ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཐིག་ལེ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་སྔོན་#དུ་འགྲོ་བས་#འཛིན་པའམ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇུག་པས་རོ་གཅིག་པར་#བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སམ། དེ་ལས་མ་ལྷུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་བློས་ལྕེས་ཡང་དག་པར་མྱོང་བའི་རིམ་པས་སམ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཕྲད་པ་དང་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྤྲོ་བ་དང་དེ་འཛིན་པ་དང་། ནམ་མཁའི་གཏོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྡུད་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་དྲུག་གི་རིམ་པས་སོ། ། ཡང་ན་རིམ་པ་ལྔ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ནི་ངག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་རིམ་པས་སོ། །

For example, the yoga of the subtle is by way of the application of light rays in the form of a pure crystal, which is the nature of mere individual appearance. The yoga of the drop is by way of the stage of meditating on the mere subtle and clear drop, the essence of the three realms without exception, placed at the tip of the three nostrils. Alternatively, it is by way of the complete movement of the bodhicitta through the circulation of the channels. Alternatively, it is by way of the stage of meditating on the samaya-maṇḍala within the lotus. Alternatively, it is by way of the samādhi of experiencing great bliss, as the bodhicitta is reversed back from the orifices of all the channels. Alternatively, it is by way of the yoga that makes [the deities] of one taste through the entry of the Tathāgatas at the time of retention or union, preceded by the seed-syllables such as HŪṂ and PHAṬ for the drop that has entered the vajra-jewel. Alternatively, it is by way of the stage of the tongue correctly tasting that bodhicitta which has not fallen from there, with the mind of the assembly of all the Tathāgatas. Alternatively, it is by way of the stage of meditating on the Mahāmudrā of the Great Vajradhara through the six branches: the meeting of object and sense-faculty, the purification of that, the radiation and retention of that bodhicitta, the entire expanse of space being completely filled by all the Tathāgatas, and the complete withdrawal of all. Alternatively, there are five stages: the stage of vajra-repetition for the sake of purifying speech; and the purification of the mind by way of the stage of focusing on the mind.

ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པས་སོ། ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པ་ནི་#ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་སོ། ། སེམས་དཔའ་གཉིས་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེར་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱི་ང་རྒྱལ་ལ་གནས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རང་བཞིན་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། དེ་དང་འདྲ་བ་གཞན་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྩ་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ་#ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་རིམ་པ་ལྔ་པོར་འདུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་འདི་གང་ཟག་ལྔ་འདུལ་བའི་ཡུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབྱེ་བས་#འོག་ནས་ཀྱང་#འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། #ད་ནི་འདི་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ་དེ་དག་ལས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་#པ་པོའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་པོ་དམན་པ་དང་བར་མ་#དང་། རབ་ནི་ཙནྡན་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཚོགས་ལ་བཤད་པ་ལ་སྣོད་ཡིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐ་མལ་པ་སྤངས་ཏེ#། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཕྱག་མཚན་དང་ས་བོན་ལས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་ཕྱག་རྒྱ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །

The purification of the relative truth is through self-consecration. The purification of the ultimate truth is through manifest enlightenment. Entering the sphere of non-abiding nirvāṇa is through the stages of the samādhi of union. The two sattvas should be made to enter the bindu of the seed-syllable of the wisdom-sattva, through the stages of abiding in the pride of that alone. This is done by means of the samādhis of "total grasping" and "subsequent dissolution," which suppress the conceptualizations of the body and so forth residing in one's own and others' continuums. Other similar points, such as the samādhis of the completion stage to be explained below and the correct movement of the channels and so forth, should be understood as being subsumed within these five stages. The divisions of the individuals to be tamed by this Mahāyoga system will also be explained below. Now, this should be analyzed: among those things spoken by the Blessed One, who is the individual that meditates on the generation stage? It is said: those of inferior, middling, and superior faculties are the "sandalwood" and so forth. Therefore, they are the vessels for the explanation of the accumulations. What is called the "generation stage" is the yoga of conceptualization. It is the meditation on the mudrā through the stages of emanation and reabsorption from suchness, hand-symbols, and seed-syllables, having abandoned the ordinary aggregates, elements, and sense bases.

དེ་བས་ན་སྤྲོས་པས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་མཐར་ཕྱིན་པས་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་དབང་པོ་རྣོ་བར་འགྲོ་བས་ན་#རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། ལ་ལ་ན་རེ་གསེར་ཁུང་ལྟ་བུའི་ཐ་དད་པའི་རིགས་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་གང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོ་དེ་དག་དེའི་རིགས་ཅན་ཁོ་ནའོ། ། གང་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཐ་དད་པ་སྟེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒོམ་པ་པོ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་བས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་#བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་མ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཅིག་པུ་སྒོམ་པ་#ལ་དབང་བ་སྟེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཚེ་སྔ་མ་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྐྱོན་མེད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་ལ་ལེགས་གནས་ཤིང་། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འདོད་རྣམས་ལ། ། ཐབས་འདི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། སྐས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུར་གསུངས། ། ཞེས་#གསུངས་པའོ། ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གི་#ངོ་བོ་མི་བཟོད་ནས་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ལ་དམིགས་ཏེ་རིམ་པ་ལ་བསླབ་#པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་མེད་ན་དེའི་ཚེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། གོམས་པའི་རིམ་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་གོ་རིམ་ལ་སློབ་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་དེ། # དེ་ལ་འདི་ལྟར་དཔྱད་#པར་བྱ་སྟེ།

Therefore, in order to accomplish [the goal] through elaboration, the yogi, having come to abide on the eighth bhūmi, subsequently reaches the culmination of the dharmas such as faith and so forth. Because these very [faculties] then become sharp, they become individuals who are like jewels. Some say that the distinct lineages are like gold mines, such as sandalwood and so forth. For that reason, those who meditate on the generation stage (utpattikrama) are exclusively of that lineage. Those who are individuals like jewels are distinct; they are exclusively meditators of the completion stage (niṣpannakrama). Therefore, even without meditating on the generation stage, they are empowered to meditate solely on the completion stage. There is no fault in this, as [the generation stage] was familiarized in a previous life. As it is said: "For those who are well-established in the generation stage and desire the completion stage, the Perfect Buddha taught this method to be like the steps of a ladder." If one cannot endure the essence of the Blessed One’s speech and wishes to train in the stages by means of a swift samādhi, one should focus on the mudrā. Alternatively, if that is not present, then at that time one should meditate on the completion stage itself as before. There is no fault whatsoever in the statement, "What is the use of the sequence of familiarization?" because that refers to training in the sequence of the completion stage, but not to the generation stage. Regarding this, one should analyze as follows:

རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཙོར་གྱུར་པ་རིམ་པ་ལྔ་པོ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རིམ་པའི་གྲངས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པའི་རིམ་པ་ལྔ་པོ་ཡིན་ནམ་གཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཅིག་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རིམ་པ་གཞན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེ་ལ་ཡང་མ་ནིང་གི་བཟླས་#པ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་འོད་གསལ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྔ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རེ་རེ་དག་ལ་ངག་རྣམ་#པར་དབེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་གྱི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིའོ། ། སྨྲས་པ། རྣལ་འབྱོར་པ་གཅིག་པ་ཡིན་གྱི་ལྔ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་ཏེ། རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཡི་གེ་གསུམ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་ལ་གོམས་པས་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་དེ་རྫོགས་པ་ན་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། རང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་གོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་གོ། ། ཟུང་#དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་གོ། ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་རིམ་གྱིས་རྙེད་པ་ཡིན་པས་#རྣལ་འབྱོར་པ་གཅིག་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་གཅིག་པུའམ་གང་ཡང་རུང་སྟེ་གཅིག་གིས་མི་འགྲུབ་པོ། །

If the five stages, in which the completion stage is primary, are the five stages of the yogi, then are they five or one? If they were one, then since the task would be accomplished by the stage of vajra recitation alone, what would be the purpose of the other stages? Furthermore, in the context of the "neuter recitation" and so forth, the clear light itself is taught. If there were five, then each of them would be the isolation of speech and so forth, but not the purification of the mind and so forth. The same applies to the others. It is said: The yogi is one, not five. Why? Because by means of the generation stage, one focuses on those very three samādhis and enters the isolation of the body through the division of the hundred families. Following that, by training in vajra recitation through the sequence of the entry of the three syllables and so forth, one enters the isolation of speech. After that, through the purification of the three wisdoms of appearance and so forth, when that is perfected, one enters the isolation of the mind. By means of the stage of self-consecration, one enters the vision of the relative truth. By means of the stage of manifest enlightenment, one enters the clear light. By means of the stage of union, one enters the sphere of non-abiding nirvāṇa. Therefore, since buddhahood is attained gradually, a single yogi does not achieve it through vajra recitation alone, or through any one [stage] whatsoever.

དེའི་ཕྱིར་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའམ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རིམ་པ་ལྔ་ཆར་#བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་ན་པདྨ་ལྟ་བུ་#ལ་སོགས་པའི་#བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གཅིག་པུའི་སྣོད་ཡིན་པས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལྔ་པོའི་#ཕྱིར་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དྲང་བའི་དོན་དུ་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གསུངས་པས་ཀུན་གྱིས་#བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་སྤྱོད་པ་བསྡུས་པའི་སྒྲོན་མ་ལས། རྡོ་རྗེ་སློབ་མས་གསོལ་བ། བདག་ཅག་ལྟ་བུའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཅིག་པ་དང་དུ་མ་དང་། གཉིས་དང་གཉིས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་#མེད་པའང་མ་ཡིན་པ་རྟག་#པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་མ་#ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་གོ་རིམ་གྱི་#ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སློབ་པ་ན། གོ་རིམ་#ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བགྱི་བའམ་ཡང་ན་བླ་མའི་མན་ངག་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་སོ་སོར་སྣང་བར་བགྱི། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨྲས་པ། རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ལ་སློབ་#པར་བྱའི་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་གསོལ་བ་བཏབ་པ།

Therefore, yogis who are like sandalwood or like precious gems should meditate on all five stages. If one asks: "In that case, since those who are like lotuses and so forth are vessels for the generation stage alone, why should they meditate for the sake of the five stages of the completion stage?" It is said: Even in the provisional sense, the completion stage was taught, and thus it is to be meditated upon by everyone. Therefore, the Blessed One also taught it elsewhere. As it is said in the Compendium of Practices Lamp: The Vajra Disciple asked: "For ordinary beings like us, who from beginningless time have been attached to various external entities, and who—due to the causes of habitual tendencies regarding the nature of existence and non-existence, oneness and multiplicity, duality and non-duality, and neither existence nor non-existence, permanence and impermanence, and so forth—are attached to conceptualization and have not entered [the path], when we train in the meditative absorption of the sequence of the completion stage, should we train according to the actual sequence, or should those [stages] appear individually in a single instant through the mere pith instructions of the guru?" The Vajra Master replied: "One should train by entering gradually; it is not instantaneous." The Blessed One also taught this in the Laṅkāvatāra Sūtra. Then, the Bodhisattva Mahāsattva Mahāmati requested the Blessed One once more for the sake of purifying the continuum of the appearances of one's own mind:

བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྒྱུད་ཅིག་ཅར་རམ་རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་སམ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར། # བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྒྱུད་ནི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་རྣམ་པར་དག་སྟེ་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཤིང་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་ནི་རིམ་གྱིས་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི་#ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྒྱུད་ཀྱང་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་#སྟེ། ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫ་མཁན་གྱི་སྣོད་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་བྱེད་ཀྱི། ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྒྱུད་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་སྦྱོང་སྟེ#། ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ཆེན་པོ་ལས་རྩྭ་དང་ཤིང་གེལ་བ་དང་། སྨན་དང་ནགས་#ཚལ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་སྐྱེའི་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྒྱུད་#རིམ་གྱིས་སྦྱོང་སྟེ་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། བཞད་#གད་དང་། རོལ་མོ་དང་། གླུ་དང་། པི་ཝང་དང་། སིལ་སྙན་དང་། རོལ་མོ་དག་ལ་མཁས་པ་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་གི་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་དུ།

"Blessed One, does the stream of one's own mental appearances become purified through simultaneous or gradual engagement? How does it become purified?" The Blessed One replied, "Mahāmati, the stream of one's own mental appearances is purified through gradual engagement, not simultaneously. Mahāmati, it is like this: the fruit of the mango tree ripens gradually, not simultaneously. Mahāmati, in the same way, the stream of one's own mental appearances of sentient beings is also purified gradually, not simultaneously. Mahāmati, it is like this: a potter makes vessels gradually, not simultaneously. Mahāmati, in the same way, the Tathāgata also purifies the stream of one's own mental appearances of sentient beings gradually, not simultaneously. Mahāmati, it is like this: from the great earth, grasses, shrubs, medicinal herbs, and forests grow through gradual engagement, not simultaneously. Mahāmati, in the same way, the Tathāgata also purifies the stream of one's own mental appearances of all sentient beings gradually, not simultaneously. Mahāmati, it is like this: proficiency in laughter, music, song, lute, cymbals, and various musical instruments arises gradually, not simultaneously. Mahāmati, in the same way..."

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#སེམས་སྣང་བའི་རྒྱུད་རྣམས་རིམ་གྱིས་སྦྱོང་སྟེ་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རིམ་པ་འདི་ཉིད་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་གསལ་བར་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་སློབ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་མ་མཆིས་པར་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སློབ་པ་ལགས#། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་#བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་#སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། བློ་གྲོས་བརྟན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འཕོང་གི་སློབ་དཔོན་ནམ་འཕོང་གི་སློབ་མ་ནི་ཐོག་མར་བ་ལང་#གི་ཀོ་བ་ལ་སློབ་པར་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་བ་ལང་གི་ཀོ་བ་ལ་ལོབས་པ་དེའི་ཚེ་ཤིང་ལེབ་ལ་འཕོག་པར་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་ཤིང་ལེབ་ལ་ལོབས་པ་དེའི་ཚེ། འབེན་ལ་འཕོག་པར་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་འབེན་ལ་ལོབས་པ་དེའི་ཚེ་དབྱུག་གུ་ལ་འཕོག་པར་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་དབྱུག་#གུ་ལ་ལོབས་པ་དེའི་ཚེ་སྐྲ་བརྒྱ་ལ་འཕོག་པར་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་སྐྲ་བརྒྱ་ལ་ལོབས་པ་དེའི་ཚེ་སྐྲ་བཅུ་ལ་འཕོག་པར་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་སྐྲ་བཅུ་ལ་ལོབས་པ་དེའི་ཚེ། སྐྲ་གཅིག་ལ་འཕོག་པར་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་སྐྲ་#གཅིག་ལ་ལོབས་པ་དེའི་ཚེ། སྒྲས་མཚོན་པ་ལ་འཕོག་པར་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་སྒྲས་མཚོན་པ་ལ་འཕོག་པ་དེའི་ཚེ། མི་འཆོར་བར་འཕོག་པར་བྱེད་དོ། །

The Tathāgata also purifies the mental continua of all sentient beings that appear to them gradually, and not all at once. This very sequence is also clearly taught in the Śūraṅgamasamādhi Sūtra: Then the bodhisattva mahāsattva Sthiramati addressed the Blessed One in this way: "Blessed One, how should a bodhisattva train so that, without any objective referent, they train in the Śūraṅgama samādhi within all the trainings?" When he had spoken thus, the Blessed One said this to the bodhisattva mahāsattva Sthiramati: "Sthiramati, it is like this: for example, a master archer or an archer's student first trains on a cowhide. When they have mastered the cowhide, they then shoot at a wooden board. When they have mastered the wooden board, they then shoot at a target. When they have mastered the target, they then shoot at a staff. When they have mastered the staff, they then shoot at a hundred hairs. When they have mastered the hundred hairs, they then shoot at ten hairs. When they have mastered the ten hairs, they then shoot at a single hair. When they have mastered the single hair, they then shoot at a mark indicated by sound. When they shoot at the mark indicated by sound, they shoot without missing."

གང་གི་ཚེ་མི་མཆོར་#བར་འཕོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འཕོང་བསླབས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདོད་ན་ནུབ་མོ་མུན་པ་མུན་ནག་གི་#ནང་ན་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་གང་དང་གང་དག་གི་སྒྲ་གྲག་#པ་དེ་དང་དེར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་མི་འཆོར་བ་ཉིད་དུ་མདའ་འགྲོའོ། ། སྒྲས་མཚོན་པ་འཕོག་#པར་བྱེད་པར་གནས་པས་ཕྱིས་གང་དུ་ཡང་མི་སློབ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་ལེགས་པར་བསླབས་པའི་ཕྱིར་ཕོག་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། བློ་གྲོས་བརྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕྱིས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བསླབ་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ལ་ལེགས་པར་བསླབས་#པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་ལ་གནས་པའི་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སློབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རིམ་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་བསམ་པ་ལ་སློབ་བོ། ། གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་བསམ་པ་ལ་ལོབས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཐེག་པ་སར་པ་ལ་དྲན་པ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སློབ་བོ། ། གང་གི་ཚེ་ཐེག་པ་སར་པ་ལ་དྲན་པ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ལོབས་པ་དེའི་ཚེ་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སློབ་བོ། ། གང་གི་ཚེ་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ལོབས་པ་དེའི་ཚེ་ལས་དང་པོ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །

When one hits the mark without missing, then the training in archery has reached its culmination. If one so desires, then even in the pitch-black darkness of night, wherever the sounds of humans or non-humans are heard, the arrow will go there spontaneously and without fail. Because one abides in hitting the mark as indicated by the sound, one does not need to train further in anything else. Why is that? Because through prior excellent training, all that is to be hit becomes manifest to them. Dṛḍhamati, in the same way, a bodhisattva who abides in this Śūraṅgama-samādhi does not need to train in any further dharmas. Why is that? Because through excellent training in that very samādhi, all the dharmas of a bodhisattva’s qualities become manifest. Furthermore, by this very method, those who wish to train in the Śūraṅgama-samādhi while abiding in the Vajrayāna should also train according to this very sequence. This is the sequence: first, one trains in the intention of the Buddha-vehicle. When one has become proficient in the intention of the Buddha-vehicle, then one trains in the samādhi of single-pointed mindfulness regarding the new vehicle. When one has become proficient in the samādhi of single-pointed mindfulness regarding the new vehicle, then one trains in the yoga of conceptualization. When one has become proficient in the yoga of conceptualization, then one will become firmly established in the samādhi of a beginner.

གང་གི་ཚེ་ལས་དང་པོ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་ལ་འཇུག་གོ། ། གང་གི་ཚེ་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་གནས་ནས་#ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་#སྒོ་ནས་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། གང་གི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་གྱིས་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་#གསལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་གནས་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་#སྣང་བའི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་གནས་ནས་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་#སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་བོ། ། གང་གི་ཚེ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ནས་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིམ་པས་དོན་དམ་པའི་#བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། གང་གི་ཚེ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་ལྡང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེའི་ཚེ་རྫོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སློབ་པར་འགྱུར་རོ། །

When one abides in the samādhi of a beginner, at that time one enters the classification of the hundred families. When, through the classification of the hundred families, one knows the isolation of the body, at that time one will abide in the samādhi of the Vajra Body. Abiding in the isolation of the body, one enters the isolation of speech by way of the āli and kāli. When, through the stage of vajra recitation, one comes to know the vital winds and exertion, at that time the samādhi of the Vajra Speech will become clear. Abiding in the isolation of speech, one will enter the samādhi of the mind through the stage of the natural appearances. Abiding in the thorough knowledge of the mind exactly as it is, one will enter the conventional truth of the twelve examples of illusion. When one enters the illusion-like samādhi, at that time one receives the buddha empowerment. When one has received the empowerment, at that time, abiding in the illusion-like samādhi, one enters the ultimate truth through the stage of the eighteen great emptinesses. When one enters the limit of reality through the samādhis of "total apprehension" and "subsequent apprehension," at that time all afflictions will be completely purified. When, for the sake of arising through the stage of wisdom, the yogi of non-duality regarding the two truths of natural luminosity manifests complete enlightenment as oneself, at that time one will train in the samādhi of perfection.

གང་གི་ཚེ་རྫོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ཡང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་སློབ་བོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་ལེགས་པར་བསླབས་པའི་ཕྱིར་དེའི་#སྔོན་གྱི་འཕེན་ཤུགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ན་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད། རིམ་པ་ལྔ་བསྒོམ་#པས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་པ་གཅིག་གིས་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་མོ། ། གང་ཡང་རིམ་པ་རེ་རེ་ལ་འོད་གསལ་བ་#བཤད་པ་དེ་ནི་དེ་#ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་#ཁྱབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བྱ་བ་བྱས་པ་ཉིད་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། འདི་ནི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཆེན་པོ་ཉིད། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་ལྡན་པ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའང་དེ་ནས་འགྱུར། ། ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་སླར་ཡང་གང་ལ་མི་བསླབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་རིམ་པ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་གཅིག་གིས་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པ་པོ་རྣལ་འབྱོར་པ་གཅིག་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་བཞིན་ནོ། ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས་བཅོ་བརྒྱད་སོ་སོར་སྒོམ་པ་པོ་#མ་བསྟན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་གཅིག་པུ་ཉིད་དོ། ། རིམ་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མ་གསུངས་སོ། #།

When a yogi enters into the meditative absorption of the completion stage, they no longer train in any further phenomena. Why is that? Because, due to the power of the momentum of what was previously well-trained, it becomes manifest. Therefore, the state of the Great Vajradhara, which is to be attained gradually, is attained by meditating on the five stages; thus, a single yogi meditates on all of them. Furthermore, the explanation of the clear light in each individual stage is for the purpose of showing that suchness pervades all of them, but it is not complete in that stage alone. The state of "having done what was to be done" refers to the meditative absorption of union. As it is said: "This is the yoga of completion; the state of the Great Vajradhara himself, endowed with the supreme of all aspects, and omniscience itself arises from that." Likewise, it is also stated: "Abiding in the meditative absorption of union, one no longer trains in anything further." Therefore, based on the five stages, a single yogi attains the siddhi at the stage of the result. This is just like the state of Vajradhara to be attained by a single yogi who meditates on the two stages, which are the subject matter of the eighteenth chapter. In the eighteen chapters of the Root Tantra, it is not taught that there are eighteen separate meditators; rather, there is only one. No other [stages] are taught apart from the two stages.

དེ་དག་གི་སྒོམ་པ་པོ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཞེས་སྔོན་དུ་བཤད་དོ། ། གང་ཟག་གི་དབྱེ་བ་ནི་བཤད་པའི་དབྱེ་བས་བཤད་དུ་རུང་བའོ། ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་དབྱེ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་ནས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་#བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། འབྲས་བུ་ལ་དགོངས་ཏེ་དབྱེ་བ་མ་བསྟན་ཏེ། དེ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལམ་ནི་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ལམ་གྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་དུ་མས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་བཞིན་ནོ། ། མོས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡང་ཉན་པ་པོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཟུང་#ངོ་། ། དཔེར་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་སྒོ་ནས་གཟུང་བར་བྱེད་དེ། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་པར་སོ་སོར་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་སོ། ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་རིག་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་#ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཕྱིའི་#དོན་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་རིག་སྨྲ་བ་པོས་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ནམ་མཁའ་གཅིག་པུ་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཅིག་པུ་ཡོད་པའི་སྒོ་ན་གཟུང་#ངོ་། ། ལ་ལ་ཡང་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་གྲོལ་བ་རབ་ཏུ་ཞི་ཞིང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་#ངོ་བོ་ཉིད་དངོས་པོ་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་གཟུང་#བ་དང་།

It was previously explained that the practitioner of these is one. The classification of persons may be explained according to the classification of the teachings. The Blessed Buddhas, endowed with skill in means, having understood the distinctions in the mental continuums of sentient beings through the distinctions in their inclinations, taught in accordance with them. No classification was taught with respect to the result, because that is of a single nature. The paths, however, are indeed diverse; they do not establish a classification of suchness that is the result of the path, just as a great city is to be reached by many different routes. Although suchness is one, listeners grasp it differently according to their specific inclinations. For example, the Śrāvakas grasp it by way of entering the meditative absorption of cessation. The Sautrāntikas grasp it by way of the appearance of external objects as established through inference. The proponents of Cognition with Aspects grasp it by way of the aspects of cognition appearing as external objects. The proponents of Cognition without Aspects grasp it by way of the existence of a single cognition that is liberated from external entities, stainless, and like the single, infinite sky. Furthermore, some Madhyamikas grasp it by way of the mere appearance of entities as the very essence of emptiness—utterly peaceful, free from conceptual proliferation, and liberated from subject and object.

བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ལྷའི་རྣམ་པ་སྒོམ་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་གཟུང་བ་དང་། སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་དངོས་གྲུབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཆོ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ། སྔགས་ཀྱི་སྐུ་བསྒོམ་#པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་གཙོར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་གཙོར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་#པའི་རིམ་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟུང་#བའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གཟུང་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟུང་#བའོ། ། ལ་ལས་ཀྱང་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་#པའི་རིམ་པས་འདོད་དོ། ། ལ་ལས་ཀྱང་རྩ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རྩའི་བསྒོམ་#པས་སོ། ། ལ་ལས་ཀྱང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒོ་ནས་གཟུང་ངོ་། ། ལ་ལས་ཀྱང་དེའི་ནང་དུ་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གསང་བའི་དབང་གིས་#སོ། ། གཞན་དག་གིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཟུང་བ་གཅིག་པུས་སོ། ། གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་སྟེང་དུ་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། ལ་ལས་ཀྱང་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་སོ་སོར་སྡུད་པའི་བསྒོམ་#པའི་རིམ་པས་སོ། ། གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་#པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་བསམ་གཏན་གྱི་རིམ་པས་སོ། །

The yogi of the Kriyā Tantra apprehends [suchness] merely by way of meditating on the form of the deity. The yogi of the Caryā Tantra apprehends it by way of meditating on the mantra-body, which is endowed with accomplishments, meditative absorption, and miraculous displays. The yogi of the Yoga Tantra, primarily through the stages of meditation on the great maṇḍala of the Vajradhātu and so forth, apprehends it by way of mantra, mudrā, and the like. The yogi of the Mahāyoga Tantra apprehends it by way of the two stages. In that regard, the yogi of the generation stage apprehends suchness by way of the three meditative absorptions. The yogi of the completion stage apprehends suchness by way of apprehending the subtle yoga. Some also assert it by way of the stages of meditating on the yoga of the bindu. Some also do so by way of meditating on the channels that circulate throughout the body. Some apprehend it by way of the samaya maṇḍala. Some apprehend it by way of the secret empowerment within that [maṇḍala]. Others apprehend it solely by way of apprehending the bodhicitta. Furthermore, others do so by way of reversing that very [bodhicitta] upward. Some also do so by way of the stages of meditating on the withdrawal of the enjoyments of the objects and the sense faculties. Others also do so by way of the stages of the fivefold dhyāna, such as investigation and analysis, which realize the nature of the five Tathāgatas as the essence of the purity of those [objects and faculties].

ཁ་ཅིག་གིས་ཀྱང་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རླུང་གི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྣ་གསུམ་གྱི་རྩེ་མོར་འཛིན་པར་གྱུར་པ་རླུང་དང་སྔགས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་འཛིན་པས་སོ། ། ཁ་ཅིག་གིས་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་མཐའ་ཡས་པ་སྤྲོ་བས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་བཀང་ཞིང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པས་སོ། ། ལ་ལས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྡུད་ཅིང་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་སོ། ། ལ་ལ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་#པས་སོ། ། ལ་ལས་ཀྱང་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཁ་ཅིག་གིས་ཀྱང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ། ། གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་སྐུར་བསྒོམས་#པས་སོ། ། ལ་ལས་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་#པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པས་སོ། ། གཞན་ཡང་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རོ་གཅིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་#པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་དུ་མ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། ། གཞིའི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་གིས་བྱེ་བྲག་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ་ཆར་བཞིན་ནོ། ། དཔེར་ན་ཆར་པའི་དུས་སུ་ཆུ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་ནས་འབྱུང་བའི་ཆར་པ་རྨ་བྱས་འཐུང་བ་ན་བདུད་རྩི་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །

Some ascertain suchness by means of the winds of prāṇa and āyāma, which are the nature of the three winds that circulate above and below. Likewise, others do so by holding the drops of wind, mantra, and bodhicitta at the tips of the three nostrils. Some do so by meditating on the branch of recollection, filling the expanse of space with the radiation of infinite emanations. Some do so through the stages of non-dual samādhi, which withdraws all phenomena and abandons categories such as unity and multiplicity. Some do so by meditating on the suchness of mantra or the suchness of wind. Some do so through the stages of mantra, mudrā, and so forth. Some do so through the illusory-like samādhi and the mantra-body born from that. Others do so by meditating on the deity’s body through yogas such as the attainment of appearance. Some do so by entering the clear light through the stages of meditating on mudrā and samādhi. Furthermore, others meditate on suchness by means of the samādhi of union, in which existence and nirvāṇa are of one taste and non-dual. Since suchness is one, there is no fault in the multiplicity of paths. The appearance of diversity is due to the distinctions of the basis, just like rain. For example, when rain falls from a mass of clouds, the rain becomes nectar itself when drunk by a peacock.

དེ་ཉིད་སྦྲུལ་གྱིས་འཐུང་བ་ན་དུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། བུ་རམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་#དེ་ཉིད་མངར་བའི་རོ་རུ་འགྱུར་རོ། ། ནིམ་པའི་ཤིང་ལ་དེ་ཉིད་ཁ་བའི་རོ་རུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མེད་དོ། ། འདི་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ཕྱོགས་སུ་རིམ་པ་ལྔ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་རྫོགས་པའི་#རིམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེ་རུ་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། # དེ་དག་གི་ནང་དུ་སོང་བས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དེ་ལས་གཞན་མེད་དོ། ། དེ་ལ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་དག་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ལ་བསྡུས་སོ། ། རྩའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དེའི་ནང་དུ་གསང་བའི་དབང་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འཛིན་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ལའོ། ། དེ་སྟེང་དུ་བཟློག་པ་ནི་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་སོ། ། སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་བསམ་གཏན་དག་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལའོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་དག་གིས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་མཚོན་པ་དང་། འཛིན་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་#མཚོན་ནོ། ། རྗེས་སུ་དྲན་པས་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་#རློབ་པའི་རིམ་པ་མཚོན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་བསྡུས་སོ་ཞེས་རིམ་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལ་འདི་ལྟར་དཔྱད་པ་ཡིན་ཏེ།

That very same thing becomes poison when drunk by a snake; that very same thing becomes a sweet taste in sugarcane and the like; and that very same thing becomes a bitter taste in the neem tree. Thus, there is no difference in the suchness [of the substance] itself. One should investigate in this way: if, in the system of the glorious Guhyasamāja, there were no completion stage other than the five stages, why did the Blessed One teach the six-limbed yoga, such as the subtle yoga and so forth, in various places? It is said: because they are included within those [five stages], there is no completion stage other than them. Among them, the subtle yoga and the drop yoga are subsumed within the stage of vajra recitation. The movement of the channels, the samaya maṇḍala, and the secret empowerment within it are of the nature of attaining the mental focus. The retention of bodhicitta is within the stage of manifest enlightenment. The reversal [of the flow] above that is included in that very same stage. Withdrawal and meditative concentration are within the purification of the mind. Vitality and exertion indicate vajra recitation, and retention is indicated by the stage of manifest enlightenment. Recollection indicates the stage of self-consecration, and the limb of meditative absorption is subsumed within the stage of union. Thus, the completion stage is exclusively the nature of the five stages. Regarding this, the investigation is as follows:

ཅི་རིམ་པ་འདི་དག་བཞིའམ་དྲུག་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ལྔ་ཁོ་ནར་བཤད་ཅེ་ན་ཞེས་གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་བསལ་#བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདིར་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐ་མལ་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རྣམ་པར་#བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དོན་དུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ལུས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་#པའི་རིམ་པས་ངག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རྣམ་པར་དག་པ་#ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའོ། ། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་ནང་དུ་གནས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ཉིད་དུ་བཞུགས་པ། སར་ཞིང་སར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་#འཁོར་ལོ་སྤྲོས་པས་#ནམ་མཁའི་གཏོས་མ་ལུས་པར་ཁྱབ་པ་དུས་ཐམས་ཅད་#དུ་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ་སྒྲོལ་#བ་ལ་བརྩོན་པ། ཁྱབ་འཇུག་དང་ལྷ་ཆེན་པོ་དང་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་#ཞབས་ཀྱི་པདྨ་ལ་ཕྱག་བྱས་པ། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་དཔག་བསམ་ཤིང་དང་། བུམ་པ་བཟང་པོ་ལྟར་རེ་བ་ཐམས་ཅད་སྐོང་བར་བྱེད་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པས་གནས་པར་བྱའོ། །

If one asks, "Why are these stages explained as exactly five, rather than four, six, or some other number?"—in order to dispel misconceptions regarding the number, it is said: Here, the yogi must purify the ordinary body, speech, and mind. For that purpose, the body is purified by the generation stage; speech is purified by the first stage of the completion stage, the stage of vajra recitation; and the mind is purified through the purification of all things. Once body, speech, and mind are purified, one performs self-consecration through the illusion-like samādhi for the sake of benefiting sentient beings. To completely abandon clinging to that, one realizes the nature of ultimate truth, the manifest awakening. Since that might lead to the extreme of nihilism, to avoid it, one dwells as the lord of the maṇḍala within a celestial palace of various jewels, characterized by the indivisibility of the two truths and endowed with the excellence of all aspects, known by the name "Vajra Body." By emanating maṇḍala wheels in each and every place, one pervades the entire expanse of space and strives at all times to liberate all sentient beings without exception. With the lotus feet of Viṣṇu, Maheśvara, Brahmā, Śakra, and other supreme deities prostrating before them, and fulfilling all hopes like a wish-fulfilling jewel, a wish-granting tree, or an excellent vase, the yogi should abide focused on the samādhi of union.

དེ་བས་ན་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་#ས་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་བསླབ་པར་བྱ་བ་མེད་པས་དེ་ཉིད་ས་བཅུ་གསུམ་པར་བཤད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཟུང་འཇུག་ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་ནས། ། སླར་ཞིང་གང་ལའང་མི་སློབ་བོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་དེ་དག་གི་རྣལ་འབྱོར་པས་གལ་ཏེ་གང་ལ་ཡང་མི་སློབ་པའི་དབང་གིས་བྱ་བ་བྱས་པ་#བྱེད་པ་རྫོགས་པས་རིམ་པ་དྲུག་པ་#གང་ཡང་མེད་དོ། ། ཞེས་གྲངས་ལྷག་པ་བསལ་ཏོ། ། ཉུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྔ་མེད་པས་གཞན་དང་རང་གི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་#པ་ཅན་གྱི་ལན་ནོ། ། #འདིར་ཡང་འདི་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མ་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་ནི་མི་འཐད་དེ། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་སུམ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ལ་ནི་སྔགས་དང་། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཇི་སྲིད་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་རྣམ་པ་#བཅུ་གཅིག་གིས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ། སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་སྔགས་ཆོས་འབྱུང་བའི་འཁོར་ལོའི་ནང་དུ་ཐིག་ལེ་དང་ཚེག་དྲག་གི་ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེའོ། །

Therefore, one will abide on the twelfth ground, the Universal Radiance (Samantaprabhā). Following that, because there is nothing further to be trained in, that itself is explained as the thirteenth ground. As it is said: "Abiding in the samādhi of union, one no longer trains in anything whatsoever." Thus, if a yogi, by virtue of not training in anything, has completed what was to be done and the activity is finished, there is no sixth stage whatsoever. This refutes the objection regarding an excess in the number of stages. Nor is it too few, for without the five [stages], the welfare of oneself and others would not exist; this is the response to those who hold misconceptions regarding the number. Here, one should also investigate this: is there a valid cognition (pramāṇa) for those samādhis, whether it be direct perception (pratyakṣa) or inference (anumāna)? Regarding that, direct perception is first untenable because it is non-conceptual. It is explained that "direct perception is free from conceptualization and non-erroneous." However, through the stages of meditation such as vajra-repetition (vajrajāpa), conceptualizations of suchness (tattva) arise. In the stage of vajra-repetition, as long as one has not engaged in the mental engagement of the suchness of mantra and wind, how can one meditate on the eleven aspects of vajra-repetition? Upon attaining the focus on the mind, one realizes the wisdom of the three-syllable nature of mantra entering into the bindu and visarga within the wheel of the source of phenomena (dharmodaya), appearing together with the mudrā, and so forth. In the illusion-like samādhi as well, conceptualizations of the twelve examples of illusion arise.

མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་#རིམ་པ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་#དང་། ཆགས་པ་བར་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་ངོ་། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྟོག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་གཉིས་བསྒོམ་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་#མི་སྲིད་དོ། ། ངེས་པའི་ཤེས་པས་འགྲུབ་པོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་མངོན་སུམ་ལས་ཕྱིས་#འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་དང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའི་མངོན་སུམ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཅི་ལ་བརྟེན་ཏེ། ངེས་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། རྒྱུན་དུ་གནས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#ཚད་མ་ཉིད་མེད་དེ། དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་དབང་གི་རྟོག་པ་#ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ། དེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚད་མ་མེད་པ་ནི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་རྣམས་རྣ་བའི་དབང་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་དང་བཅས་པས་ངེས་པར་འགྱུར་#ཞེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་དུས་སུ་དེ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ངེས་ན་དེ་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་ངེས། རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཤེ་#ན། བདེན་ཏེ་དོན་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པས་རྟོག་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །

In the stage of manifest enlightenment, there arise mental engagements with the union of the mudrā, the vajra, and the lotus, as well as mental engagements with the conceptualizations of passion, the absence of passion, and intermediate passion. In the samādhi of union as well, the non-dual realization of the two truths arises. If it is argued that meditating on these two stages is not possible as direct perception because they involve conceptualization, and that they are instead established by certain cognition, that is not so. Certain cognition arises subsequent to non-conceptual direct perception, not prior to it. On what basis, then, could non-conceptual direct perception enter into conceptualizations such as vajra recitation and so forth, such that certain cognition would arise? Continuous cognitions lack the status of valid cognition because they do not have the actual object as their domain. Independent conceptualization also lacks certainty because it is not valid cognition. That which is not valid cognition does not arise based on a truly existent entity. If it is argued that the stages taught by the Master, such as vajra recitation, are to be grasped by the faculty of hearing, and thus become certain through sensory direct perception accompanied by certain cognition, that may be true; however, if that is only certain as valid cognition at the time of the instruction, how can it be certain at a later time? If it is argued that it is certain through conceptualization, that is true, but because it does not rely on the actual object, conceptualization is not valid cognition.

ཡང་ན་སྐྱོན་དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་#ངོ་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱེད་དེ་#དཔེར་ན་མ་ག་དྷཱའི་#འབྲུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡུལ་འདིའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་། གང་མ་ག་དྷཱ་#རུ་མཐོང་བ་དེ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་སྨྲས་པ། ངོ་ཤེས་པས་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ་སྒྲ་དང་དོན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་གི་སྒྲས་#འདས་པའི་དུས་སུ་#སོ་སོར་རྟོགས་པའོ། ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་དངོས་པོ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་གི་སྒྲའོ། ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དུས་སོ་སོར་བསྟན་པའི་སྒྲ་གཉིས་ཀྱི་གཞི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་#ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་རིགས་སོ། ། ཇི་ལྟར་མི་རིགས་ཏེ། རྫས་ཐ་དད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་དག་གི་དོན་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ནི་གཞི་མཐུན་པའོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རྫས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཀྱང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་གྱི་རྫས་སོ་སོར་སྟོན་ཞེས་པ་#འདིར་ནི་འདི་དང་དེ་གཉིས་ཀྱི་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ཞེས་གཞི་མཐུན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་སྨྲས་པ། གཞི་མཐུན་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བརྟགས་པ་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་གང་འདས་པ་དེའི་འཇིག་#པས་དེའི་རྫས་ཇི་ལྟར་རྟོགས། གང་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མས་མི་གནས་པའམ་ཆོས་ཅན་ཞེས་འདིའི་#སྒྲས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ནུས། བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་སྒྲ་རྣམས་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Alternatively, in order to eliminate that fault, the Master [Dignāga] taught that at a later time, one recognizes [an object] by thinking, "This is that very same thing." For example, one might say, "Whatever grain was in Magadha is the same as that in this country," or, "That which was seen in Magadha is this very same thing." To this, it is said: Recognition is not a valid cognition (pramāṇa) because the words and their referents are contradictory. The word "that" (tat) is a term for everything that was individually perceived in the past. The word "this" (idam) is a term for everything that perceives a present, manifest object. Since there is no common locus (sāmānādhikaraṇya) between these two terms, which indicate the past and the present respectively, a qualified definition is illogical. How is it illogical? A common locus is the application of words that indicate distinct substances to a single referent. If it is argued that the word "that" indicates the substance of an object in the past, and the word "this" also indicates the substance of an object in the present, and thus it is logical for "this" and "that" to share a common locus in the sense of "This is that very same thing," to that it is said: This convention of a common locus is merely a conceptual construct (prajñapti); it does not pertain to the actual nature of things (vastu). Why? Because any object that is past has perished; how can its substance be perceived? Furthermore, that which has arisen in the present does not remain for even a moment; how then can it be expressed by the word "this" as a "subject" (dharmin)? This is because words that perish as soon as they are uttered have exhausted their own inherent capacity.

ཇི་ལྟར་དོན་གཅིག་ལ་འདི་ཡིན་ཞེས་ཇི་ལྟར་འཇུག་#ཅེས་སྒྲ་འགལ་བའོ། ། སྒྲ་དང་དོན་དག་གི་འགལ་བ་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་བསྟན་ཏོ། ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་གཅིག་གིས་ཀྱང་གཙོར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་སོ་སོར་བསྟན་པ་མ་མཐོང་ངོ་། ། འདས་པ་དང་མངོན་སུམ་གྱི་དུས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་#དག་གི་སྒྲ་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་བསྟན་པ་ཅི་མཐོང་ངམ་གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་འདི་ཡིན་ཞེས་འཁྲུལ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་#ཕྱིར་གང་མ་ག་དྷཱ་#ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དུ་བ་ལང་དང་། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་རོ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡིན་ལ་འདི་དག་གི་#ཡང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། ། རྫས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐ་དད་ཡིན། ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་མཐོང་བ་ཡིས། ། གཞན་དུ་དེ་དངོས་མཐོང་ངེས་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དཔེར་ན་ལྷོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཨ་རུ་ར་བདམ་#པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ཁྲུས་#སྨན་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་རེ་ཞིག་འཇོག་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གང་གང་གིས་#བརྗོད་ཅིང་འབྲེལ་ལོ། ། #ཇི་སྐད་དུ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། ། མི་གནས་བྱ་བ་ག་ལ་ཡོད། ། གང་ཡོད་དེ་ཉིད་#བྱ་བ་སྟེ། ། བྱེད་པ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ལྟར་ངོ་ཤེས་པ་ཡང་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པ་མེད་དེ།

How could a single object be designated as "this is it"? This is a contradiction of terms. The contradiction between word and object is demonstrated through their lack of connection. One does not observe a single word, such as "vase," indicating distinct entities by way of primary application. What is observed of the two words that refer to the objects of the past and the present? Furthermore, the notion that "this is that very same thing" is nothing but an error, and nothing else. This is because the specific forms, superior tastes, and so forth of the cows, grains, and other things seen and experienced in regions such as Magadha are different, and those of these [present objects] are also different. As it is said: "Due to differences in place and so forth, the potencies of substances are distinct. Seeing one in that [place], there is no certainty of seeing that same entity elsewhere." For example, the myrobalan (harītakī) of the southern region is used for selection, whereas elsewhere it serves as a medicinal wash. If one were to set aside the distinctions of place for a moment, it would be stated and connected that not all entities exist in their own form. As it is said: "All conditioned phenomena are momentary; how could there be any abiding activity? That which exists is itself the activity, and that itself is explained as the agent." Therefore, just like the cognition of memory, recognition is not a valid cognition because it does not have the actual object as its domain. Furthermore, there is no certainty regarding the vajra-repetition and so forth through inference.

དེ་ནི་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོའི་འབྲེལ་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པ་སྟེ། མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྟགས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མེད་དོ། ། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ཤེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ངེས་པར་འཛིན་ཅེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཐིག་ལེ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་གསུམ་མམ་ཡི་གེ་ཨའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ཡང་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་གཞི་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་དང་མེ་དང་མཉམ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཞེས་བྱེ་བྲག་གོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པས་ནི་བྱས་པ་དང་། མི་རྟག་#པ་དང་ཤིང་དང་ཤ་བ་བཞིན་དབྱེར་མེད་པར་ངེས་པར་བྱེད་པའོ། ། མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངེས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་དེའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་ཆོས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་གྲགས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་གང་མ་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་#རྣམས་ཚད་མ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ལ་སྨྲས་པ། མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པས་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བར་དུ་ངེས་པར་བྱེད་དོ། །

That is realized through the relationship of a sign and the possessor of the sign, just like fire and smoke. Such signs, such as vajra-repetition and so forth, do not exist [in that way]. If it is argued that the cognition of vajra-repetition—which does not occur without the suchness of the winds and the suchness of the mantra—is ascertained by a natural reason (svabhāva-hetu), that is not so, because it is specifically observed. The suchness of the winds is the yoga of the subtle drop (bindu). The suchness of the mantra is the three syllables or the syllable A. Furthermore, the stage of vajra-repetition is specifically defined as the basis for the activities of entering and so forth, having the nature of the vital breath (prāṇa), exertion (āyāma), fire, and the equalizing wind. Through the relationship of identity, it is ascertained as being inseparable, like "produced" and "impermanent," or "tree" and "śiṃśapā." Even by the reason of non-observation, vajra-repetition and so forth cannot be ascertained, because the conventional term "non-entity" is its object. Here, the suchness of the nature of all phenomena is renowned as being inexpressible in terms of entity and non-entity. Therefore, those things such as vajra-repetition, which are not established by either direct perception or inference, are simply without valid cognition. To that, it is said: they are established by direct perception alone; and since there are four types, they are ascertained by the direct perception of self-awareness (svasaṃvedana-pratyakṣa) from vajra-repetition up to the manifest enlightenment.

རླུང་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐིག་ལེ་ཙམ་བསྒོམ་#པ་ནི་རང་#གི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཁོ་ནའོ། ། ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོས་ཏེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། ། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རང་རིག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། ། རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་རང་གིས་རིག་པའོ། ། སེམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གནས་གྱུར་#པའི་མཚན་ཉིད་འོད་གསལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མྱོང་ངོ་། ། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དང་རིགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འོད་གསལ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་རང་རིག་པ་ཉིད་དོ། ། བཞི་པོ་དེ་དག་རང་#རིག་པ་སྟེ། མ་འཁྲུལ་ཞིང་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལས་མ་འདས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མངོན་སུམ་མི་རྟོག་མི་སླུ་#བ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རིམ་པ་ཐ་མ་ནི་རྣལ་འབྱོར་#གྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།

The meditation on the mere bindu (drop) known as the suchness of wind and mantra is exclusively an object of one’s own direct perception. What is called "meditating on the bindu" is a dharma of meditative concentration (samādhi), which is a mental factor (caitta). Mental factors are also objects of self-awareness (svasaṃvedana). The definition of the direct perception of self-awareness is that all minds and mental factors are known by themselves. Furthermore, the purity of the mind is experienced as the very luminosity (prabhāsvara) characterized by the transformation of the three consciousnesses. In the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama) as well, one attains the wisdom body (jñānakāya) illustrated by the twelve examples of illusion; this is a mental factor. That which is called "attainment," "non-attainment," and "single class," and so forth, are also mental factors, even though they are formations dissociated from the mind (cittaviprayukta-saṃskāra). In the stage of manifest enlightenment (abhisambodhi-krama) as well, the great bliss of luminosity, free from passion and so forth, is self-awareness itself. These four are self-awareness because they appear clearly and without error. Because they arise from entities established by their own nature, they are non-conceptual; thus, they do not deviate from the definition of direct perception. As it is said: "Direct perception is non-conceptual and non-deceptive." The final stage is attained through yoga.

གང་གི་#ཕྱིར་དེ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་བསྒོམ་པ་མཐར་ཐུག་པའི་དབང་གིས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ལག་མཐིལ་གྱི་སྐྱུ་རུ་ར་བཞིན་དུ་#དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པས་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བསྒོམས་#པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གསལ་བ་ནི། ། འཇིགས་པ་ལ་སོགས་གསལ་བ་བཞིན། ། མི་སླུ་#བ་ཡིས་ཤེས་པ་གང་། ། དེ་ནི་རྟོག་མེད་མངོན་སུམ་མོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་#ཚད་མ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའོ། ། #ད་ནི་འདི་ལྟར་དཔྱད་པར་#བྱ་སྟེ། གསང་བ་འདུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་འདི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་#གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚིག་གི་དོན་མཚོན་པར་བྱེད་པས་#མདོ་ཞེས་བྱའོ། ། འོ་ན་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མདོ་ཞེས་#བཤད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཐ་སྙད་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ཀྱི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གདེངས་ཀ་ཅན་དང་སྣ་ཅན་བཞིན་ནོ། ། འོ་ན་རྒྱུད་ཀྱི་ཡན་ལག་གཙོ་བོ་མདོ་སྡེ་ཞེས་སྨྲས་པས་ཡན་ལག་གཞན་རྣམས་ཀྱང་སྨྲ་བར་#བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་ཡན་ལག་དེ་#ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མདོ་དང་ཚད་མ་ཡན་ལག་གྲུབ་པ་དང་། ། མ་ཚང་མེད་དང་འདྲི་ལ་#ལན་འདེབས་#དང་། ། མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་བཤད་གོ་རིམ་#དང་། ། མིང་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་རྒྱུད་ཀུན་ཡིན། །

Because, through the power of having reached the culmination of meditation on the spontaneously present ultimate reality, he perceives all phenomena as clearly as a myrobalan fruit in the palm of his hand within his vajra body; since he is the Omniscient One, he is free from conceptual construction and is unerring. As it is said: "That cognition which is clear through the power of meditation, like the clarity of fear and so forth, and which is non-deceptive, is non-conceptual direct perception." Thus, the completion stage is established as valid cognition. Now, this should be analyzed as follows: Among the twelve branches of the excellent speech, which one is this great Yoga Tantra of the Guhyasamāja? It is said: This is the "Sūtra" (mdo sde). It is called a "Sūtra" because it indicates the meaning of words that are profound and vast. If one asks, "Well then, since the glorious Guhyasamāja is a Mahāyoga Tantra, why is it explained as a 'Sūtra'?" It is said: It is designated as such because it is a branch [of the Sūtra category]; the "Sūtra of the Tantra" is the primary branch, and it is taught by that very [designation], just as [the terms] "hooded" and "snouted" [refer to the primary parts]. If one asks, "Since you have stated that the primary branch of the Tantra is the Sūtra, it would be appropriate to state the other branches as well; what are those branches like?" It is said: "The Sūtra, the Valid Cognition, the Established Branch, the Unfailing, the Answering of Questions, the Brief Indication, the Detailed Explanation, the Sequence, the Name, and the Close Indication—these are all the Tantras."

མདོ་དང་ཚད་མ་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་མདོ་དང་ཚད་མ་དང་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་གྲུབ་པ་ནི་མདོ་དང་ཚད་མ་ཡན་ལག་གྲུབ་པའོ། ། འགྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པ་ཞེས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། འགྲུབ་པའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ་མདོ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མདོ་གྲུབ་པ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་#ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་#མདོ་ཉིད་#མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཡང་ན་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དོན་མདོར་བསྟན་པས་ན་མདོའོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་དོན་དེ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་མདོའོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་མ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་རྣམས་མཚོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་སྤངས་པ། ། ཆོས་བདག་མེད་པ་མཉམ་ཉིད་པས། ། རང་སེམས་གཟོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་#རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བས་རང་གི་སེམས་ལ་དམ་བཅའ་བ་དང་། གཏན་ཚིགས་དག་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་གཟུང་བས་བསྒྲུབ་བྱ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་#ཕྱིར་རོ། །

The sūtras, the valid cognitions, and the branches are the sūtras, the valid cognitions, and the branches. The establishment of these is the establishment of the sūtras, the valid cognitions, and the branches. "Establishment" is not a different meaning from "existence." The word "establishment" is applied to each individually, such as "the sūtra is established" and so forth. It should be explained as "the sūtra possessing the characteristics is established"; otherwise, a sūtra lacking the characteristics would become a branch of the tantra. If one asks this, it is said: it should not be so stated, because it does not occur without [the characteristics]. Apart from the establishment of the characteristics, the sūtra itself would not exist. Therefore, the characteristics should not be stated. Alternatively, if one asks why it is called a "sūtra," it is said: it is a sūtra because it teaches the meaning in brief; it is a sūtra because it teaches those specific meanings. Then, the passage "the Blessed One entered the meditative absorption called the Vajra Lamp of Gnosis" indicates, through the logic of the fourfold explanation, the stages of the generation stage, vajra recitation, mental purification, self-consecration, clear light, and the stage of union. Likewise, the passage: "Free from all entities, / The aggregates, elements, and sense bases, / Completely abandoned as subject and object, / Through the equality of the selflessness of phenomena, / One's own mind is primordially unborn, / The nature of emptiness," expresses the thesis regarding one's own mind and states the reasons themselves. These are for the purpose of establishing the probandum by means of apprehension.

དཔེ་མེད་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྒྲུབ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རྨི་ལམ་བཞིན། ། ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བར་མ་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུད་གཞན་ནས་གསུངས་པའི་དཔེ་རྣམས་སྟོན་པས་ན་མདོར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་གཡེང་བ་གཞན་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་དགེ་སློང་རྩེ་#གཅིག་པའི་བློ་ནི་ཚིག་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྤེལ་བར་བྱེད་པས་ན་མདོའོ། ། #འདི་ལྟ་སྟེ། ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལེའུ་བཞི་པ་ལས། དེ་ནས་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི། ། མཐོང་བས་ཕྱག་རྒྱ་དགོད་པར་བྱ། ། ཞེས་སྨོས་པ་ལས་ལས་ཀྱི་#ཆོ་ག་མཐོང་བའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལྷ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཐིག་གདབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གའི་སྤྲོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་གཞན་ལས་འདིར་མཚོན་པའོ། ། གཞན་ཡང་མདོའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་ན་མདོ་སྡེ། མདོའི་མཚན་ཉིད་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་ལྡན་པས་ན་མདོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚིག་ཉུང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དང་། ། སྣ་ཚོགས་སྒོ་དང་#སྙིང་པོ་ཅན། ། ཟློས་མེད་ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད། ། མདོ་ཤེས་པས་ནི་མདོ་སྡེར་བཤད། ། ཟློས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་ཕྱི་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། སྤང་བ་#དེ་ནི་དོན་མཚོན་པ། ། ཡི་གེ་དང་ནི་ཚིག་ཉུང་བ། ། ཀུན་ཏུ་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་སྟེ། ། བློ་དང་ལྡན་པས་མདོ་རུ་བཤད། ། དེ་ནས་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་དང་པོ་གཙོ་བོ་སྟེ། མདོ་#གང་གི་མིང་གིས་རྒྱུད་ཡིན་ཡང་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། ། ཚད་མ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ཏེ།

Because it cannot be established by means of an incomparable proof, and because it demonstrates the examples taught in other tantras, such as: "Just as an illusion or a dream, just as the intermediate state," and so forth, it should be understood as a sūtra in brief. Alternatively, it is a sūtra because it intersperses those various words to gather the minds of distracted monks into one-pointedness. For example, from the fourth chapter of the Cittamaṇḍala: "Then, having seen the ritual of the activity, one should arrange the mudrās." From the mention of "having seen the ritual of the activity," all the elaborations of the maṇḍala ritual—such as the deities, the maṇḍala, and the drawing of the lines—by the Vajra Master who has seen the ritual of the activity, are indicated here from other tantras. Furthermore, it is a sūtra because it possesses the characteristics of a sūtra. Regarding the characteristics of a sūtra as taught by the masters, it possesses them as follows: "Brief in words, free from doubt, possessing various doors and an essence, without repetition and without fault—those who know the sūtra explain it as a sūtra." "Without repetition" means that there is a distinction between what comes before and what follows. Likewise: "That which indicates the meaning, is concise in syllables and words, and has become the universal essence—those with intelligence explain it as a sūtra." Thus, the first limb, the sūtra, is the principal; by the name of the sūtra, even if it is a tantra, it is taught as a sūtra. Valid cognition consists of two: direct perception and inference.

དེ་དག་ཀྱང་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་#འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#ཆོས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་མཐོང་ངམ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཐོང་ལགས་སོ། ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་མཐོང་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང་། ལེའུ་དང་པོའི་གླེང་བཞིའི་#ཚིག་ལ་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པའི་སྒྲ་དག་གིས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མར་#སོ་སོར་རྟོགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལེའུ་དགུ་པ་ལས་ཀྱང་། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་#དཔེར་ན་གཙུབ་ཤིང་དང་གཙུབ་སྟན་#དང་། མིའི་ལག་པ་བསྐྱོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དུ་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་# ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་#ནས། མེ་དང་དུ་བ་དག་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་གཉིས་པའོ། ། ཡན་ལག་ནི་བཤད་པའི་རྒྱུད་དང་། ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་རྣམས་ཏེ་ལྷ་མོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་དང་། དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་དང་།

These will also be explained below. Likewise, from the seventeenth chapter: "Then the Tathāgata Vajrapāṇi addressed all those Tathāgatas, saying: 'Blessed One, do all the Tathāgatas see the equality of the Dharma of all the Buddhas?' Then all the Tathāgatas replied to Vajrapāṇi, the Lord of all Tathāgatas, saying: 'Blessed One, we see the conduct of the vajra-wisdom of all the Tathāgatas; we see it, Sugata.'" Furthermore, regarding the words of the introduction in the first chapter: "Thus have I heard at one time: the Blessed One was dwelling in the bhaga of the Vajra Queen, the essence of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas." Here, through the terms "seeing" and "hearing," one realizes them as the valid cognition of direct perception. Likewise, from the ninth chapter: "Son of noble family, it is like this: for example, through the conditions of the fire-drill, the fire-board, and the movement of a person's hands, smoke arises and fire is produced." Thus, by relying on the causes of the assembly, the characteristics of the nature of cause and effect of fire and smoke are shown through inference. Such is the second branch called "valid cognition." The branches are the Explanatory Tantras and the Subsidiary Tantras, such as the Questions of the Four Goddesses, the Prophecy of the Intention, and the Vajra Garland.

ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པས་ལུས་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་དེ་ནས་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རྒྱུད་གཞན་ལས་མཐོང་བའི་ཡན་ལག་རྫོགས་པར་#བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་གསུམ་པའོ། ། མ་ཚང་བ་མེད་པ་ནི་ཚིག་གི་དོན་མ་ལུས་པར་གྲུབ་པའོ། ། དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ནི་གཉིས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་དག་གི་#མ་ལུས་པ་དེ་ནི་དང་པོའི་དབྱེ་བ་གསུམ་དང་གཉིས་པའི་#ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་གྲུབ་པ་ནི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་#ཚིག་གིས་བསྟན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལས། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་རིམ་པ་དང་། ། རྫོགས་པ་ཡི་ནི་རིམ་པ་སྟེ། ། རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་རྣམས་ཆོས་བསྟན་པའོ། ། ཞེས་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིག་གོ། ། ཡི་གེའི་དོན་དང་སྤྱི་དོན་དང་། ། སྦས་པ་དང་ནི་མཐར་ཐུག་པ། ། ཞེས་བྱ་བའི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་གིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་དང་པོ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལྔ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཚང་བར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཚང་བ་#མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་བཞི་པའོ། ། འདྲི་བ་དང་ལན་འདེབས་པ་ནི་འདྲི་བ་དང་ལན་འདེབས་པའོ། ། དེ་དག་བསྟན་པ་ནི་འདྲི་བ་དང་ལན་འདེབས་པ་བསྟན་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལས།

Through the Jñānavajrasamuccaya-mahāyogatantra and others, the meaning of the tantra is rendered complete, just as a body is complete with its hands, feet, and so forth. Furthermore, the phrase "the ritual of activity is seen" and so on teaches the completion of the branches seen in other tantras. Thus, the "branches" constitute the third limb. "Without deficiency" means that the meaning of the words is established without exception. In that regard, the meaning of the words is twofold: the generation stage and the completion stage. Their completeness consists of the three divisions of the first and the five of the second. Their establishment is taught by the words of the explanatory tantras. Likewise, the eighteenth chapter of the root tantra states: "The generation stage and the completion stage—relying upon these two stages, the Vajra-holders teach the Dharma." This is the word of the root tantra. By the words taught in the explanatory tantra, the Vajramālā, namely: "The literal meaning, the general meaning, the hidden, and the ultimate," the three [divisions] of the generation stage, such as the preliminary application, and the five meanings of the words of the completion stage, such as vajra recitation, are shown. Teaching these in their entirety is the fourth limb, "without deficiency." "Question and answer" refers to the posing of questions and the providing of answers. Teaching these is "teaching the questions and answers." As it is said in the eighteenth chapter:

གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བཤད་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཚོགས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འདྲི་བའི་ཚིག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། ། གསང་བ་ཞེས་བྱར་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཁྲོས་པས་དྲག་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད། ། ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ལན་འདེབས་པའི་ཚིག་ཀྱང་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྤྱིར་སྟོན་པ་ནི་འདྲི་བ་དང་ཁྱད་པར་སྟོན་པ་ནི་ལན་འདེབས་པའོ། ། དེ་ཡང་#རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྒྲ་དང་དོན་གྱིས་སོ། ། དེ་ལ་སྒྲ་ནི། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དོན་གྱིས་#ནི། ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམ་དག་ལ། ། བརྟེན་ཏེ་གང་ཞིག་ཡིད་སྐྱེས་པ། ། དེ་ནི་མན་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། ། ཏྲ་ནི་སྐྱོབ་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ནི་འདྲི་བ་#དང་ལན་བཏབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡན་ལག་ལྔ་པའོ། ། མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། ། ཟླས་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཅིག་གི་ཚིག་གི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། མདོར་བསྡུས་#པའི་ཚིག་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐ་མལ་མཆོག་གི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། བསྙེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ། ཐ་མལ་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་གཞི། ། ཡན་ལག་དྲུག་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚིག་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དང་པོར་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། གཉིས་པ་ས་བོན་བསྡུས་པ་དང་། ། གསུམ་པ་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས་པ་སྟེ། ། བཞི་པ་ཡིག་འབྲུ་རྣམས་དགོད་པའོ། ། སོ་སོར་སྡུད་དང་བསམ་གཏན་དང་། །

From the words "As for what is called 'secret'..." up to "...the supreme collection of activities," there are seventy-two interrogative phrases. From the words "The three aspects of body, speech, and mind are explained as 'secret'..." up to "...the wrathful one acts with ferocity," seventy-two responsive phrases are also taught. In general, teaching is the question, and in particular, teaching is the answer. Furthermore, there are two types: by way of sound and by way of meaning. Regarding sound, it is: "The three aspects of body, speech, and mind," and so forth. Regarding meaning, it is: "That which is born of the mind, depending on the purity of the objects and the faculties, is explained as 'man'; 'tra' has the meaning of 'protection'." This is the fifth branch, characterized by the question and the answer. "Brief teaching and detailed teaching" refers to the concise and the extensive. All disjunctive compounds become a single unit, ending in the singular case. "Concise words" refers to the brief teaching, as follows: "Through the division of the ordinary and the supreme, there are two types of approach: the ordinary is the vajra basis; the supreme is the six branches." "Extensive words" refers to the detailed explanation, as follows: "First is the awakening of emptiness; second is the gathering of the seed-syllable; third is the perfection of the image; fourth is the placement of the syllables. Withdrawal and meditative concentration..."

སྲོག་རྩོལ་དེ་བཞིན་འཛིན་པ་དང་། ། རྗེས་སུ་དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་ཡན་ལག་དྲུག་ཏུ་བཤད། ། དེ་ནི་མདོར་བསྡུས་བསྟན་པ་དང་། ། རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡན་ལག་དྲུག་པའོ། ། ཚིག་གི་དོན་རིམ་པས་སྟོན་པ་ནི་གོ་རིམ་མོམོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ#། ལེའུ་དང་པོ་ལས། བཛྲ་དྷྲྀཀ། ཛི་ན་ཛིཀ། རཏྣ་#དྷྲྀཀ། ཨཱ་རོ་ལིཀ། པྲཛྙཱ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བས་དང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཕྱུང་བའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་མོ་ཧ་ར་ཏི། དྭེ་ཥ་ར་ཏི། རཱ་ག་ར་ཏི། བཛྲ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བས་དགའ་མ་རྣམས་ཕྱུང་བའོ། ། དེ་ནས་ཡང་ཡ་མཱནྟ་ཀྲྀཏ#། པྲཛྙཱནྟ་ཀྲྀཏ། པད་མཱནྟ་ཀྲྀཏ། བིགྷྣཱནྟ་ཏ་#ཀྲྀཏ། ཅེས་བྱ་བས་ཁྲོ་བོ་ཕྱུང་བ་ཞེས་གོ་རིམ་#བྱ་བའི་ཡན་ལག་བདུན་པའོ། ། མིང་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ནི་མིང་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་དག་གོ། ། མིང་ཅན་རྟོགས་#པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་མིང་ངོ་། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དང་། རང་#གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་དོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དོན་གྱི་དབང་གིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། རིགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་རང་གཟུགས་སུ་བསྡུས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དོན་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་མིང་ཅན་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། ། དཔེར་ན་འཚེད་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་དྲ་བར་བྱེད་པའོ། ། རང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ནི་མིང་དང་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཙམ་ཡིན་ཏེ། རང་གཟུགས་ཙམ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡན་ལག་གི་དོན་མ་གཏོགས་པར་རང་གི་བརྡའི་དབང་གིས་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་མིང་ཅན་ཡང་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། ། དཔེར་ན་གླང་པོའི་རྣ་བ་ཅན་དང་། རྟའི་རྣ་བ་ཅན་ནོ། །

Prāṇāyāma, as well as dhāraṇā, anusmṛti, and samādhi, are explained as the six branches of yoga. This is the sixfold branch characterized by both a concise presentation and an extensive presentation. The sequential teaching of the meaning of the words is the "order." For example, from the first chapter: by means of vajradhṛk, jinajik, ratnadhṛk, ārolik, and prajñādhṛk, the five Tathāgatas are first emanated. Following that, by means of moharati, dveṣarati, rāgarati, and vajrarati, the consorts are emanated. Then, by means of yamāntakṛt, prajñāntakṛt, padmāntakṛt, and vighnāntakṛt, the wrathful deities are emanated; this is the seventh branch, the "order." Regarding "name and indication": these are the name and the indication. A word that causes the realization of that which possesses a name is a "name." That is of two types: those based on the meaning and those based on the form itself. Among these, a name based on the meaning is so called because it depends on the function of the meaning through the power of that meaning. One should subsume meanings such as "lineage" and so forth into their own forms; in whatever way the meaning exists, it causes the realization of that which possesses such a name. For example: "cooking," "doing," and "weaving." A name based on the form itself is merely a means of realization; it causes the realization of that which possesses such a name through the power of its own convention, without depending on the meaning of the parts, but rather for the sake of the form itself. For example: "elephant-eared" and "horse-eared."

དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པའི་བདེན་པ་མཁྱེན་པས་#ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེན་པ་གཟིགས་ནས་མིང་བཏགས་#པ་ལ་རང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་སྒྲ་མེད་དེ#། དཔེར་ན་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རླུང་གིས་མ་བསྐྱོད་པས་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་པས་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་མིང་གི་བརྡ་དོན་དང་ལྡན་པ་གཞན་དག་ཏུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་མིང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའོ། ། འདི་ལྟར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་སངས་རྒྱས་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲགས་ཆེན་མཉེས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་ནི། མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་འགྱུར། ། ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་དགུ་པའོ། ། ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་བྱས་ཏེ། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྱིར་བཏང་བ་དང་། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་། གཞན་གྱི་#ཆོས་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལེའུ་ལྔ་པ་ལས། རིགས་ངན་སྨྱིག་#མ་མཁན་ལ་སོགས། ། གསོད་དོན་དོན་གཉེར་སེམས་པ་#རྣམས། ། ཐེག་ཆེན་བླ་ན་མེད་པ་ཡི། །

In this regard, the Blessed One, having realized the truth of the three realms without exception, perceives the truth of all entities through the wisdom of omniscience and thus applies names. Regarding the application of names, there is no sound that is not based on the characteristics of the actual form. For example, the name "Akṣobhya" (Unshakable) is given because he is not shaken by the winds of the latencies of the afflictive and cognitive obscurations, for he is the very essence of the wisdom of the dharmadhātu. He is "Vairocana" (Illuminator) because he is the clarity of the mirror-like wisdom. In this way, one should understand that other names and conventions also possess their respective meanings. This is the eighth branch, called "the teaching of names." The ninth branch, called "the proximate teaching," is the correct presentation of the results of such practice. As it is said: "By acting in this way, the Buddhas and the renowned Bodhisattvas will be pleased." Likewise: "By these very yogas, one will swiftly attain Buddhahood itself." This is the ninth branch, called "the proximate teaching." The fifth and sixth [branches] are treated as two each, making eleven branches of the tantra, such as the Sūtras and so forth; the word "branches" here has the sense of "aspects." Therefore, other such aspects should also be understood. These are: the general rule, the specific exception, and the complete attainment of other qualities. As it is said in the fifth chapter: "Those of low caste, such as bamboo-weavers, and those whose minds are intent on the purpose of killing—even they [attain] the unsurpassed Mahāyāna..."

ཐེག་མཆོག་འདི་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་སྤྱིར་བཏང་བའོ། ། གཞན་ཡང་། སློབ་དཔོན་ལ་ནི་སྨོད་པ་དག། བསྒྲུབས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་ཡང་#མི་འགྱུར། ། ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའོ། ། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལས་ཀྱང་། ། ཇི་ལྟར་སྔོན་བྱུང་དེ་བཞིན་ཀུན། ། འདི་ནི་གསང་བ་ཡང་དག་སྟེར། ། ཞེས་གཞན་གྱི་ཆོས་ཐོབ་པོ། ། ཡང་ན་འདམ་ཁ་ཡང་རྒྱུད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའམ། ། རང་སྔགས་དོན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནམ། ། ཡང་ན་གཙུག་ཏོར་དམ་ཚིག་གིས། ། བཀའ་ཡི་འཁོར་ལོ་སྦྱར་བར་བྱ། ། ཞེས་འདམ་ཁའོ། ། བསྡུ་བ་ཡང་རྒྱུད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་གཟུགས་སོགས་ཀྱིས། གཙུག་ཏོར་མཉེས་པར་བྱེད་པར་བཤད། ། ཁྲོ་བོ་རྣམས་ལའང་དེ་མཆོག་སྟེ། ། སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་རབ་བསྒོམ་པའོ། ། ཞེས་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། ངེས་པ་ཡང་རྒྱུད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ། ལེའུ་དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ། གནོད་སྦྱིན་མ་ཡི་#སྔགས་རྒྱུད་ལ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ནི་ཉིད་དུ་བསྒོམ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང་། མིང་དང་ཡོངས་སུ་སྨྲ་བ་དང་། ། ཆོ་ག་དང་ནི་ངེས་པ་ཉིད། ། སོ་སོར་བཀག་པ་དབང་བ་དང་། ། འདམ་ཁ་དང་ནི་གཞན་དག་སྡུད#། ། རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་གཞན་ཆོས་ཐོབ། ། མདོ་ཡི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདུས་སོ། ། དེ་ལྟར་གཞན་ཡང་རྒྱུད་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱེད་ནུས་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པས་དོན་རྣལ་མ་#སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་མ་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་ཡན་ལག་གྲུབ་པས་རྒྱུད་གྲུབ་པོ། ། གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མདོར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །

"One will achieve success in this supreme vehicle"—this is the general rule. Furthermore, "Those who disparage the master will not achieve success even if they practice"—this is the specific exception. Also, from the eighteenth chapter: "Just as it occurred in the past, so it is for all; this is the authentic secret bestower"—thus one obtains the dharma of others. Alternatively, the option is also a limb of the tantra: "By means of the vajra of body, speech, and mind, or the qualities of the meaning of one's own mantra, or else by the uṣṇīṣa and the samaya, one should apply the wheel of the command"—this is the option. The summary is also a limb of the tantra: "It is explained that one should please the uṣṇīṣa through the forms of the Vajra-holder and so forth; for the wrathful deities as well, that is supreme: the thorough meditation on the Buddha-vajra"—thus it appears in the fifteenth chapter. The certainty is also a limb of the tantra: from that same chapter, "In the mantra-tantra of the yakṣiṇī, one should meditate on Yamāntaka himself"—so it is said. Also, from the Vajramālā: "Name and thorough discourse, ritual and certainty itself, individual prohibition and authorization, option and the summary of others, and the discourse of others obtaining the dharma—these are the ten characteristics of a sūtra." Such words are gathered there. In that way, other limbs of the tantra could also be shown in this very context; however, because they are extremely extensive, they are not shown here as they would obscure the actual meaning. Since the limbs of the tantra are established, the tantra is established. Because it is the principal, it is also shown in brief.

གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཡན་ལག་དུ་མ་ཡོད་པས་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གཉི་ག་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་གཅིག་གིས་ཉེ་བར་བསྟན་དུ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ཨུ་མའི་བུ་ནི་གཞོན་ནུ་དང་མ་ཧཱ་དེ་བའི་བུ་བཞིན་ནོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེའི་ཡན་ལག་གི་ནང་དུ་འདུས་སོ། ། གལ་ཏེ་འདི་མདོ་སྡེར་བཤད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ། དགོས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་#དང་བཅས། ། ཚིག་དོན་དགོངས་པ་ཡང་དག་ལྡན། ། རྒལ་ལན་བཅས་པ་ཉིད་དང་ནི། ། མདོ་དོན་སྨྲ་བ་པོས་བཤད་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་བས་དགོངས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་ངེས་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བརྗོད་#པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ལོགས་སུ་མ་བསྟན་ཏེ། བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་དུས་ཉིད་དུ་དགོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པས་ལོགས་སུ་མི་བཤད་དེ། མདོའི་དགོས་པ་ནི་དགོས་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་དང་། ། རྒལ་ལན་དག་ནི་འབྲེལ་པ་བསྡུས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བསྟན་#པའི་དུས་སུ་ཉན་པ་པོ་དང་འཆད་པ་པོ་དག་གི་དུས་སུ་ཕན་ཚུན་འདྲི་བ་དང་ལན་གྱི་བྱེ་བྲག་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདྲི་བ་དང་ལན་ཁོ་ན་རྒལ་ལན་དག་གོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ཚིག་གི་དོན་དང་འདུས་པའི་དོན་དང་དགོངས་པ་རྣམས་འདུས་པའོ། ། དེ་ཡང་མ་བསྡུས་པའི་དོན་དང་དགོས་#པ་མེད་པ། བརྗོད་པར་བྱ་བར་དང་བྲལ་བ་བརྗོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། བྱ་རོག་གི་སྐད་བརྟག་པ་#དང་སེའུ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞིན་ནོ། །

If that is the case, since there are many branches, why were the pramāṇa (means of valid cognition) and so forth not taught? It is said: That which is born from both can be indicated by one, just as, for example, the son of Umā is [referred to as] Kumāra, and the son of Mahādeva is [referred to as] Skanda. Since the explanatory tantras likewise possess these five branches, they are included within the branches of the sūtra class. If this is explained as a sūtra, then it is asked: "The purpose, the summarized meaning, the word-meaning, the correct intention, together with the objections and responses—these are what the speaker of the sūtra meaning must explain." Thus, should the six [factors] such as the intention not be definitely explained? It is said: Because the five [factors] such as the subject matter are included [within the others], they are not taught separately. At the very time of explaining the subject matter and so forth, the meaning of the intention and so forth is realized, so they are not explained separately. The purpose of the sūtra is included within the purpose itself; the objections and responses are the summarized connection. This is because, at the time of teaching the six types of connection such as the Tathāgata and so forth, the specific distinctions of questions and answers necessarily arise between the listener and the speaker at that time. Questions and answers alone constitute the objections and responses. The word-meaning, the summarized meaning, and the intentions are included within the subject matter. Furthermore, if the summarized meaning and the purpose are absent, and it is devoid of a subject matter, it would not even be a [valid] expression, like the analysis of a crow's cry or the words "ten pomegranates" and so forth.

དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མདོ་སྡེའི་ཡན་ལག་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། ། དེ་ལྟ་ན་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཚིག་ལས་ཇི་ལྟར་གཟུང་ཞེ་ན། རྟག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚད་མ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་#འཇུག་པར་བྱེད་དེ་ཚིག་ལ་ནི་ཚད་མ་ཉིད་མེད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོས་#དངོས་པོ་སྟོན་མིན་ཏེ། ། དངོས་པོའི་དུས་སུ་དངོས་མེད་ཡིན། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདས་པ་དེ། ། དེ་ནི་འདས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། བྲག་གི་ཟ་མ་ཏོག་དཔེ་ཡིས། ། སྒྲ་ཡིས་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་དང་། ། སྒྲ་ནི་སྦལ་པའི་ཕུང་པོ་ཡིས། ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དམན་པར་བྱས། ། ཡི་གེ་ཚིག་དང་ངག་རྣམས་དང་། ། རྟགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དག་ཉིད། ། བྱ་བ་བྱེད་པ་འབྲེལ་པ་རྣམས། ། རྫུན་ཡིན་པས་ན་རྗོད་བྱེད་མིན། ། ཚིག་བཤད་ཚིག་རྐང་ལྔ་འམ་ནི། ། གསུམ་གྱིས་ཀྱང་ནི་ཅིས་མི་འདོད། ། ངག་ནི་བརྗོད་བྱ་རག་ལས་ཕྱིར། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་བརྡ་ལྟར་འགྱུར། ། གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ། ། སྔོན་གྱི་མཁས་པར་འདོད་རྣམས་ཀྱིས། ། སྒྲ་ཡི་ལེགས་སྦྱར་གཡང་ས་རུ། ། ཨེ་མའོ་འཇིག་རྟེན་ལྷུང་བར་བྱས། ། འདི་ནི་སྣང་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ། ། དྲིས་པ་མཁས་པ་གང་གིས་ནི། ། མགོ་ནས་བསྐོར་ནས་ལག་གཡས་ཀྱི། ། དེ་ལྟར་གང་གིས་སྟོན་པར་བྱེད། ། གཞན་གྱིས་གཞན་ནི་མི་རིག་སྟེ། ། འབྲེལ་པ་མེད་པས་སྐྱེ་མི་འགྱུར། ། གཞན་དུ་རལ་གྲི་ཕོག་པ་ལ། ། གཞན་ལ་འགྱུར་བར་བྱེད་དམ་ཅི། ། བྱ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། གང་གིས་གང་གི་འདིར་སྟོན་བྱེད། ། དངོས་མེད་ལས་བྱུང་དངོས་པོ་ཡིས། ། དངོས་པོ་གང་ལས་བསྐྱེད་པ་མེད། །

Therefore, since this is merely a branch of the Sūtras, there is no fault. If that is so, one might ask: how are those five, such as the expression and so forth, to be grasped from words that lack valid cognition? Even those preceded by permanence function by being preceded by valid cognition; however, words themselves lack the nature of valid cognition. As it is said: "A thing does not indicate a thing, For at the time of the thing, it is non-existent. By that very fact, it is past; That is what is called 'past.' By the example of the stone casket, Sound [indicates] the self and the world. But sound, like a frog's body, Has made itself inferior. Letters, phrases, and sentences, As well as the collection of signs and words, The actions, agents, and relations— Since these are false, they are not expressors. Why is it not accepted that a phrase Is expressed by five or even three lines? Because speech depends upon what is to be expressed, It becomes like the secret signs of the ḍākinīs. Regarding the dharmas to be grasped, Those who desire to be ancient scholars Have, alas, caused the world to fall Into the abyss of Sanskrit grammar. When it is said, 'This appears,' What scholar, having been asked, Can point it out by circling the head With the right hand? One does not perceive another, For without a connection, it does not arise. Otherwise, when a sword strikes one, Does it cause a change in another? By a nature devoid of action, What could indicate what here? From a non-entity, an entity arises; From what entity could it be produced?"

དེ་བས་སྐྱོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། འབྱུང་བ་ཀུན་གྱི་སྔོན་གྱུར་པས། ། ངེས་ཚིག་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་གྱི་#ཚད་མའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བའི་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་ལ་ངག་གི་ཚད་མ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ལ་སྨྲས་པ། ངག་ལས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བ་ནི། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཐེ་ཚོམ་དང་། དོན་མེད་པའི་ཐེ་ཚོམ་དང་། དོན་ཡོད་པ་དང་དོན་མེད་པའི་ཐེ་ཚོམ་མོ། ། དེ་ལ་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཐེ་ཚོམ་ནི་དཔེར་ན། ས་འོག་ན་གནས་པའི་གཏེར་འདོན་པ་བཞིན་ནོ། ། དོན་མེད་པ་ནི་དཔེར་ན་ཤུགས་ཆེ་བའི་གཙང་པོ་ལ་གཅོད་པ་#བཞིན་ནོ། ། དོན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཐེ་ཚོམ་ནི་དཔེར་ན་རོ་ལངས་བསླང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་དོན་དང་ལྡན་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་གོ། ། དོན་དང་མི་ལྡན་པ་དང་དོན་མེད་པ་དང་། ཡོད་པའི་ཐེ་ཚོམ་དག་ནི་ལྡོག་པའི་ཡན་ལག་གོ། ། འདིར་ནི་དང་པོའི་ཚིག་ཚད་མ་མེད་པ་ལས་ཅི་འདིར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་ཐེ་ཚོམ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྗེས་སུ་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་དེ་དག་གི་འབྲེལ་པ་ཡང་ཐོས་ནས་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་#པའི་རིམ་པས་ཐ་མལ་པའི་ལུས་བཟློག་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་པ་ཐོབ་ནས།

Therefore, the Protectors have explained it as the "Great Element." Because it precedes all other elements, so the etymologists have declared. Regarding such authoritative words of the former masters, one might ask: "Since there is no valid cognition in the verbal expression itself, how can certainty be established by mere words such as 'utterance' and so forth?" To this it is said: Doubt arising from speech is of three types: doubt that is meaningful, doubt that is meaningless, and doubt that is both meaningful and meaningless. In that regard, doubt that is meaningful is, for example, like extracting a treasure hidden underground. That which is meaningless is, for example, like attempting to dam a powerful river. Doubt that is both meaningful and meaningless is, for example, like raising a zombie. Among these, that which is meaningful is a factor for engagement. That which is meaningless and the doubt that is both [meaningful and meaningless] are factors for withdrawal. Here, because the initial words lack [intrinsic] valid cognition, one engages in doubt, wondering whether or not there is such a thing as "utterance" and so forth. Following that, by hearing the subject matter characterized by the two stages, the collection of words that express it, and their relationship, and then through the stages of reflection and meditation, one reverses the ordinary body and attains the omniscient activity of the Great Vajradhara, the characteristic of the supramundane Vajra Body.

དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པ་ཡང་ལ་ལ་ཡོད་པར་འདོད་པས་བསྟན་བཅོས་འདི་ལེགས་ཞེས་མགུ་ཞིང་བྱ་བ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ལས་འཇུག་པ་ནི་རིགས་པ་ཁོ་ནའོ། ། གཞན་དག་གིས་ཀྱང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཏན་#ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། #འདིར་འབྲེལ་པ་རྩོམ་པའི་དུས་སུ་སློབ་དཔོན་ཟླ་གྲགས་རང་འདོད་པའི་ལྷ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་པ་#བྱེད་དེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཐུན་པ་དང་#རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་གཉི་གའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། ། དེ་ལ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བསྟན་བཅོས་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་གྱི་བསྟན་བཅོས་མཁན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔལ་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་#ས་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ཐར་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཁན་གྱི་མངོན་པར་འདོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངག་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་མཆོག། འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ལ་བཏུད་ནས། ། ཞེས་སྣང་བའི་ཕྲེང་བའི་འབྲེལ་#པ་དང་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་འགྲེལ་པ་མཁན་གྱི་ཡི་#དམ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །

Immediately following that, some maintain that there is a further purpose for making all beings into Vajradharas, and thus they are pleased, thinking, "This treatise is excellent," and feel that their task has been accomplished. Therefore, it is only logical to engage with the text through doubt regarding its meaning. Furthermore, in order to state that the reason (hetu) of any opponent who objects by means of the non-observation of a pervader (vyāpakānupalabdhi) is unestablished (asiddha), the definitions of "expression" and so forth will be explained. Here, at the time of composing the commentary, the master Candrakīrti performs an homage to his chosen deity (iṣṭadevatā) at the beginning of the work. This has three aspects: that which is consistent with the treatise, that which is consistent with the commentator, and that which follows both. Regarding these, "consistent with the treatise" refers to that which does not contradict the treatise itself, but not necessarily the personal preference of the author of the treatise. An example is the first chapter of the Prātimokṣasūtra: "Homage to the Blessed One, who has transcended the stage of glorious excellence," and so forth, which pays homage to the Blessed One who is free from passion. "Consistent with the commentator" refers to that which does not contradict the treatise and is the personal intention of the commentator. An example is the homage at the beginning of the commentary on the Ālokamālā: "Having bowed to the Protector of the World, the supreme means of understanding speech." In this case, it is not consistent with the subject matter of the treatise itself; rather, it is "consistent" because it is the personal commitment of the commentator.

གཉི་གའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་གང་བསྟན་བཅོས་#དང་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོ་དག་གིས་#བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་མངོན་པར་འདོད་པས་གཉི་གའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། ། གཞན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་སྤྱོད་པ་ལས་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཚིག་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རང་འདོད་པའི་ལྷ་གཉི་གའི་རྗེས་སུ་འགྲོའོ#། ། དེ་ལྟར་འདིར་ཡང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་དེ་ཉིད་རང་འདོད་པའི་ལྷ་ཡིན་ཏེ། དཔལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་#འདོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲོན་#མ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་#ཡིན་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་#ཕྱག་འཚལ་བ་གཉི་གའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་#ན་ཕྱག་འཚལ་བ་བྱས་པས་ཅིར་འགྱུར། བགེགས་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་རིགས་པ་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཕྱག་འཚལ་བ་བྱས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་#བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལོག་པར་འགྱུར་རོ། ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བགེགས་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་དམིགས་པས་དེ་དག་མེད་དོ་ཞེས་དགག་#པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་འགལ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་འཚལ་བ་དེ་ཡང་ལ་ལས་རྣམ་པ་བཞི་རུ་འདོད་དེ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དང་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པས་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །

That which follows both is that which is to be expressed by both the treatise and the author, and is intended by both; thus, it follows both. Furthermore, for example, in the words of homage such as "liberated from the conduct of the three realms," both the subject matter and one's own chosen deity follow. Likewise, here too, the homage to the glorious Vajrasattva is the very reality that is the author Ācārya Candrakīrti’s own chosen deity, because it accords with the intention of the venerable Nāgārjuna. In the Pradīpodyotana as well, it is stated: "That very reality is the subject matter, because it is to be attained through the gateway of all meditative absorptions. It is the Great Vajradhara, the nature of both the expression and the expressed," as will be explained. Therefore, this homage follows both. If one asks: "What is the result of performing such homage? What is the reasoning for the claim that obstacles will be pacified?" By performing homage, the collection of merit born from praising the qualities of the Blessed One, the Great Vajradhara, causes non-merit to be reversed. Because one perceives merit, the obstacles born from non-merit are absent; this is because the cause to be negated is perceived as its opposite. Furthermore, some maintain that homage is of four types: homage through body, speech, mind, and unsurpassed offering.

དེ་ལ་ལུས་ཀྱིས་ནི་#ཡན་ལག་ལྔ་པའི་ཕྱག་གོ། ། ངག་གིས་ནི་དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཡིད་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། ། བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པའི་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་དང་། ། ཇི་ལྟར་མར་ལ་མར་བཞིན་དུ། ། རང་གིས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ལེགས་མཐོང་གང་ཡིན་འདིར་ཕྱག་ཡིན། ། ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡང་འདིར་འདུས་པ་ཁོ་ནའོ། ། #ད་ནི་ཕྱག་འཚལ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་འདུས་པ་ནི་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་དོ། ། རབ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། འདུས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་རྒྱལ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། དཔལ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། དེ་དང་ལྡན་པས་ན་དཔལ་ལྡན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་དང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་དོན་བྱས་ཏེ་དེའི་རྗེས་ལ་ངག་ལ་#སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་རིམ་པ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མངོན་དུ་བྱའོ། ། ཡང་ན་དཔལ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། ། དེ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡོད་པས་དཔལ་ལྡན་ནོ། །

In this context, homage by the body is the five-limbed prostration. Homage by speech is characterized by the recitation of the collection of his qualities. Homage by the mind is the recollection of that very [Blessed One]. The homage of the unsurpassed offering is the subsequent engagement in his very nature. As it is said in the Prakaraṇa: "Just as water is placed in water, And just as butter is mixed with butter, The thorough seeing of one's own wisdom Is what constitutes homage here." Such homage is also entirely included here. Now, the homage is to be explained: having prostrated to the Blessed One Vajrasattva in the passage beginning with "The Glorious King of Tantras," the master Candrakīrti [states] that the Guhyasamāja is the tantra known as the Guhyasamāja. "The Illumination" (Pradīpoddyotana) means that which makes it clear. If one asks what kind of Guhyasamāja it is, it is the specific quality of this very [tantra] called "The Glorious, Supreme King of Tantras." "Glorious" (śrīmat) refers to the accumulation of merit and wisdom. Because he possesses these, he is "Glorious." Likewise, having first generated the mind of great compassion, and then through the sequence of meditative absorptions such as the "Initial Application," one accomplishes the welfare of all sentient beings without exception; following that, one should manifest the accumulation of wisdom characterized by the five stages, which purify speech and so forth. Alternatively, "Glorious" refers to the four, such as the action seal (karmamudrā) and so on. Because these are present, it is "Glorious."

དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་སུ་རིགས་ངན་གྱི་བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་ལས་དང་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསམས་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱུད་ནི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་རྒྱལ་པོ་ནི་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་དོ། ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་#རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་ནི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྒྱུན་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། གཞི་དང་རང་བཞིན་ཉིད་དང་ནི། ། འགྱུར་བ་མེད་པ་རབ་དབྱེ་བའོ། ། རང་བཞིན་རྣམ་པ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་བཞིན་འགྱུར་མེད་འབྲས་བུ་ཡིན། ། གཞི་ནི་ཐབས་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། ། གསུམ་གྱིས་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་འདུས་སོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་དགོངས་པ་ནི་རྒྱུའི་རྒྱུད་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་དང་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་དོ། ། དེ་ལ་#རྒྱུའི་རྒྱུད་ནི་གང་དུ་ཚངས་པའི་གནས་དང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་སོགས་པའི་སྒོམ་པ་བསྟན་པའོ། ། འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ནི་གང་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ངེས་པར་བསྟན་པའོ། ། ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་གང་དུ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་ངེས་པར་བསྟན་པའོ། ། དོན་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དམ་པའོ། ། དེ་ནས་ལས་འཛིན་པའི་བསྡུ་བ་བྱའོ། ། དེས་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པ་ཡིན་ན།

Thus, at the time of the meditative absorption of the Supreme King of Maṇḍalas, since there are no action or samaya mudrās such as the daughters of low castes, one should visualize the wisdom mudrā; it is taught that by doing so, one will attain Mahāmudrā, which is characterized by great bliss. "Tantra" refers to the tantras of conduct and so forth. Among those, the "Supreme King" is the King of the Sublime, which is the Mahāyoga Tantra. If one asks what is meant by "tantra," the Blessed One stated in the Explanatory Tantra: "Tantra is called a 'continuum' (samtāna), and that continuum is of three types: the basis, the nature itself, and the immutable distinction. The nature is the cause, and likewise the immutable is the fruit; the basis is explained as the method. By these three, the meaning of tantra is subsumed." Thus it is said. Its intended meaning consists of the causal tantra, the resultant tantra, and the method tantra. Among these, the causal tantra is where the meditation on the abodes of Brahmā, the doors of liberation, and so forth is taught. The resultant tantra is where the Mahāmudrā of the Great Vajradhara is definitively taught. The method tantra is where the collection of activities such as pacification and so forth is definitively taught. It is the supreme king of the tantras that individually reveal these meanings. Then, the compound should be analyzed as a karmadhāraya. By this, the supreme nature of all tantras is demonstrated. If it is the supreme of all tantras, then—

དེའི་#ཚེ་དོན་ཟབ་མོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བཤད་པར་ནུས་པ་ཞེ་#ན། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་#ལེགས་པར་བཤད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཡན་ལག་དང་བཤད་པའི་རྒྱུད་སྔར་བཤད་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལེགས་པར་བཤད་པ་ནི་གསལ་#བར་བཤད་ནུས་པའོ། ། ཤིན་དུ་གསལ་བར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་རོ། ། བཤད་པ་ནི་དོན་གསལ་བར་རྟོགས་པའི་རྒྱུས་སོ། ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ནི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཁོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཉམ་སྦྱོར་བས། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། རང་བཞིན་མེད་པ་ཤེས་རབ་སྟེ། ། ཐབས་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ#། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་དགོངས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བསྒོམ་པ་ནི་ཐབས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པ་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། དེ་དག་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། ཡང་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནམ། ། ཡང་ན་གང་དུ་ཕྱག་རྒྱའི་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་དགོངས་#པ་དེ་ལ་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བཤད་དོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་དག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་སླད་དུ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་དམིགས་ཏེ།

At that time, if one asks how you are able to explain that which possesses such profound meaning: the "well-explained" of the Yoga Tantras refers to the Yoga Tantras themselves, along with their branches and explanatory tantras as previously described. Their "well-explained" nature means they are capable of being clearly explained. The phrase "thoroughly and clearly analyzed" refers to their specific distinctions. "Explanation" is the cause for clearly realizing the meaning. The meaning is that the Root Tantra is to be understood solely through the Explanatory Tantras. What is the meaning of "yoga"? As it says in the Subsequent Tantra: "Through the equal union of method and insight, It is designated as 'yoga.' Insight is the absence of intrinsic nature; Method is the characteristic of phenomena." The intent of this is as follows: meditating on great compassion as the precursor through the generation stage is "method." Meditating on emptiness—the characteristic of all phenomena being without intrinsic nature—through the second and fourth completion stages is "insight." The entering into equipoise of these two is "yoga." Alternatively, as before, it is the meditative absorption of the Supreme Victor’s Maṇḍala; or, where the union with a mudrā is intended, the union of the two organs, characterized by the entering into equipoise of method and insight, is explained as "yoga." Furthermore, in the stages such as the purification of the mind, one focuses on the distinction between the object of accomplishment and the means of accomplishment in order to generate great bliss.

ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཉིད་དུ་འཇོག་པར་བྱས་པ་གཉི་ག་སྙོམས་པར་ཞུགས་#པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བཤད་པའི་བྱེ་བྲག་གཞན་རྣམས་ཀྱང་འོག་ནས་སྐབས་སྐབས་སུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཁོ་ནས་རྩ་བའི་རྒྱུད་བཤད་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་འགྲེལ་པ་བརྩམས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། མཐའ་དྲུག་འཆིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐའ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི། འོག་ནས་འཆད་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་འཆིང་བ་ནི་འབྲེལ་པའོ། ། དེས་བཅིངས་པ་ནི་བཅིངས་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་རྟོགས་#པར་དཀའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ནི་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིག་དང་ངག་གི་དོན་ཙམ་སོ་སོར་བསྟན་པར་ནུས་ཀྱི་མཐའ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་#བྱ་བར་དོན་དང་ལྡན་ནོ། ། དེ་ལྟ་ན་འདུས་པའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡོད་པས་འགྲེལ་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། རྒྱལ་སྲས་ཡུལ་གྱུར་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བྲལ་བས་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་#ནི་བཤད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་འདུས་པ་འདི་ཡིན་ཞེས་འདིས་བདག་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་#སྣོད་དུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་#འགྲེལ་པ་བྱས་པ་སྟེ། # སྐྱེ་བོ་གཞན་གྱིས་འགྲེལ་པ་བྱེད་མི་ནུས་སོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་མིང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ། ། ཞེས་སྨོས་#ཏེ། རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། །

The definition of yoga is the state of entering into equipoise in which both method and insight are established. Likewise, other specific explanations will also be discussed in their respective places below. If one asks, "If the root tantra is explained solely by means of the yoga tantras, then what is the purpose of composing a commentary?" it is said, "bound by the fetters of the six parameters." The explanation of the "six parameters" is as follows: that which is to be explained below constitutes the "fetters," which means the connection. To be "bound" by those is to be fettered; therefore, the meaning is that it is difficult to realize. This is because an explanatory tantra is only able to present the individual words and the general meaning of the root tantra's phrases, but it is not able to explain the specific distinctions and classifications of the six parameters; thus, the composition of this commentary is purposeful. If one asks, "Since there are other commentaries such as the Ornament of the Guhyasamāja and so forth, what is the use of this one?" it is said, "the domain of the Sons of the Victors." The "Sons of the Victors" are the Bodhisattvas, the lords of the ten grounds, who are free from the obscurations of the afflictions and the obscurations to knowledge. That this Guhyasamāja is their "domain" means it is the sphere of their explanation. By thus demonstrating that he himself has attained the superknowledges and is a fit vessel, he has composed this commentary; others are not capable of composing such a commentary. In order to indicate the name of the tantra, it says, "that which is the assembly of the Victors." The "Victors" are the five Tathāgatas.

དེ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་ཉེ་བར་བསྡུས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྱུང་བ་དང་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་#བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་ཏེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་གིས་མགྲིན་པ་གཅིག་གིས་#དང་པོ་ཞུ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་གསོལ་བ་གདབ་བོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བསྟན་ཞེས་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་#འདུས་པའོ། ། ཡང་ན་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཐམས་ཅད་ཕྱུང་བ་ནི་འདུས་པའོ། ། ཡང་ན་སྐུ་དང་གསུང་དང་#ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་གོམས་པར་གྱུར་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ནི་འདུས་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་གིས་དུས་སུ་སློབ་མའི་ཚངས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇུག་པས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་འདུས་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བུག་པ་ནས་འཕོ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྡོ་རྗེའི་#རྩེ་མོར་འཛིན་པའི་ཡན་ལག་གིས་གཟུང་བ་ནི་འདུས་པའོ། ། ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསྡུས་ཤིང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སྒོམ་པ་ནི་འདུས་པའོ། །

Their "assembly" (gaṇacakra) is their becoming one. The intended meaning is as follows: having condensed the hundredfold divisions of the generation stage families, the Blessed One, the Great Vajradhara, emanates the Tathāgatas such as Vairocana, who are the very essence of the five wisdoms, as the purities of the five aggregates, the afflictions, the faculties, the objects, the consciousnesses, the elements, and the five winds. When these have become one, they make a request with a single voice, preceded by an initial petition. The Blessed One then teaches them individually; this is the "assembly of the Victors." Alternatively, the "assembly" is the emergence of all [deities] within the samaya maṇḍala. Or, when one becomes habituated to the sequence of the entry of the three syllables—the essence of body, speech, and mind—and so forth, the wheel of all the Tathāgatas becomes of one taste; this is the "assembly." Furthermore, at the time of the irreversible empowerment, the Tathāgatas enter through the Brahma-aperture of the disciple and become one; this is the "assembly." In the completion stage as well, the bodhicitta that shifts from the openings of the seventy-two thousand channels is held at the tip of the vajra by the branch of retention, which is the essence of all the Tathāgatas; this is the "assembly." Or, having condensed all phenomena, one meditates on the form of Mahāmudrā, the essence of all Buddhas and Bodhisattvas; this is the "assembly."

དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་དུ་མ་གཞུང་རྒྱས་པའི་འཇིགས་པས་འདིར་མ་བཤད་དོ། ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཐ་མལ་པའི་ལུས་ངག་ཡིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བྱེད་པ་ནི་གསང་བའོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོམ་པ་ནི་གསང་བའོ། ། ཡང་ན་འདོད་པའི་གདུགས་ལ་སོགས་པ་རྩ་གསུམ་དུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་བ་ནི་གསང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། ། གསང་བ་ཞེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། འདུས་པ་བསྡུས་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མིང་ཞེས་བྱའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རང་གི་#གླེགས་བམ་ལ་བལྟ་བ་བཀག་པ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་#མན་ངག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དཔལ་ལྡན་ཀླུ་སྒྲུབ་#ལས་རྙེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་དཔལ་ཀླུ་སྒྲུབ་#ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་དངོས་སུ་སློབ་མ་ཉིད་#སོ་སོར་བསྟན་གྱི་བརྒྱུད་# པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་འདུས་པའི་ཚིག་གི་#ཁྱད་པར་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ན་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་བསྟན་ཏོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ལ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་#རིམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་དག་གི་གནས་ནི་འདུས་པའོ། ། དེས་དེ་#དག་ཁོ་ན་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པོ་ནི་དབྱེ་བ་དང་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །

Fearing that an extensive explanation of such various aspects would be too much, they are not explained here. That which is to be expressed is called "Secret" (guhya); thus, it is called the Guhyasamāja. The "Secret" refers to the transformation of the ordinary body, speech, and mind into that which transcends the world. The "Secret" also refers to the meditation on the engagement of the three syllables as the essence of the [Buddha] bodies and so forth. Alternatively, the "Secret" refers to the experience of great bliss within the three channels, such as the rāga-cakra and so on. Other such points will be explained below. As it is said: "The three aspects of body, speech, and mind Are explicitly expressed as 'Secret.' 'Samāja' is said to be 'Gathering,' And it is the name for all the Buddhas." In order to prohibit looking at the manuscript oneself and to ensure that the oral instructions are taught by the master, it says: "Obtained from the glorious Nāgārjuna." This indicates that he was a direct disciple of the glorious Nāgārjuna himself, and not one who received it through a lineage. When he speaks with the specific terminology of the Samāja, the name of the tantra is thus shown. To show the subject matter (abhidheya), it says: "The locus of the two stages." The "two stages" are the generation stage (utpattikrama) and the completion stage (niṣpannakrama). The "locus" of these is the Samāja. Therefore, that which is to be taught is these two stages alone, and nothing else. The two stages, along with their divisions and characteristics, have already been explained.

མཐའ་དྲུག་ཀྱང་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཤེས་པར་བྱས་ལ་རྒྱུད་གོ་བར་གྱུར་པས་འགྲེལ་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་དེ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་#རྒྱས་བཏབ་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་མཛོད་ལ་རྒྱས་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་མན་ངག་གི་གནས་དག་ཏུ་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གིས་རྒྱུད་འདི་ལ་རྒྱས་བཏབ་པའོ། ། དེ་བས་ན་འགྲེལ་པའི་#ལྡེ་མིག་གིས་ཕྱེ་བར་བྱས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཁྱབ་བདག་ཅེས་སྨོས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་ཐ་དད་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། ། དེ་དག་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་རོ་གཅིག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཁྱབ་བདག་ཅེས་བཤད་དོ། ། དཔལ་གྱི་སྒྲ་ནི་སྔར་བཤད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྤོང་བ་ལྔ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་#ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བ་ནི་རྡོ་རྗེར་བཤད་དོ། ། དེ་ཉིད་སེམས་དཔའ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སེམས་དཔའ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་དག་རོ་གཅིག་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། །

To show that if the six parameters are understood from the explanatory tantras and the tantras themselves are comprehended, then what is the need for a commentary, it is said: "Sealed by all the Buddhas." Just as kings seal their own treasuries, this tantra is sealed with vajra words within the locations of the pith instructions of all the Buddhas. Therefore, it is opened by the key of the commentary. If one asks what Vajrasattva is like, it is said: "The Pervasive Lord." This is because he is the master of all the Tathāgatas. From the perspective of the conventional, the five wisdoms appear to be distinct. However, when all their capacities are gathered together, they become the state of non-dual wisdom. That suchness, characterized by the emptiness of all things, is the Blessed One. He is explained as the Great Vajradhara, the Pervasive Lord, in whom wisdom and the objects of knowledge are of one taste. The word "Glorious" (śrī) has been explained previously. Vajrasattva shall now be explained: "The five abandonments and the five wisdoms Are explicitly called 'Vajra'." The meaning is as follows: the luminous clarity of emptiness, which is the very nature of the five wisdoms that abandon the five consciousnesses, is explained as "Vajra." That which possesses that very nature as its "sattva" (being) is Vajrasattva. Alternatively, "Vajra" is the wisdom of method, and "Sattva" is the wisdom of insight. The state in which these two are of one taste is the Blessed One, Vajrasattva.

ཡང་ན་དཔལ་ནི་ཐབས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ཤེས་རབ་བོ། ། དེས་ན་སྙིང་རྗེ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས་ཀྱང་། བརྟན་ཞིང་སྙིང་པོ་ཁོང་སྟོང་མེད། ། དབྱེར་མེད་བཅད་#མེད་མཚན་ཉིད་ཅན། ། བསྲེག་ཏུ་མེད་དང་མི་#འཇིག་ནི། ། སྟོང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་སུ་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། བཏུད་དེ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་འདུད་#པའམ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། རིམ་པ་བཞིན་ནི་གོ་རིམ་གྱིས་#སོ། ། ཟླ་བ་གྲགས་པས་རབ་གསལ་བཤད་པ་ནི། གསལ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པོའི་གནས་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་པོ་ཡིན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་#གཙོར་གྱུར་པའི་རིམ་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་#སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་བཟླ་#བ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་ས་བོན་དང་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བས་ལྷའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཐ་མལ་པའི་ལུས་བཟློག་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་དབྱེ་བ་གསུམ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རིགས་བརྒྱའི་བྱེ་བྲག་གི་མཐའ་ཅན་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གཅིག་པུས་ཐ་མལ་པའི་ལུས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་འོག་ཏུ་གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཆ་ཤས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་རྣམ་པར་དབེན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཐ་མལ་པའི་ལུས་ཀྱི་ཉེ་བར་དམིགས་པ་སྤངས་ནས།

Alternatively, "glory" (śrī) is method and "vajra" is insight. Thus, the inseparability of compassion and emptiness is Śrī Vajrasattva. As it says in the Vajraśekhara: "Stable, essential, and without hollow center, Characterized by being indivisible and uncuttable, Incombustible and indestructible— This is explained as the 'Vajra of Emptiness.'" The phrase "having bowed" means bowing with body, speech, and mind, or entering into identity with that. "Respectively" means in sequential order. "Explained clearly by Candrakīrti" means to demonstrate it with clarity. In order to show what was described as "the locus of the two stages," it says: "The first is the generation stage." The stage in which generation is primary is the generation stage. This is because, through recitation, the vajra, the seed-syllable, emanation, and reabsorption, the ordinary body is reversed by the form of the deity, and thus the supramundane vajra-like body arises. Regarding that, the three divisions, such as the "initial union" and so forth, have already been explained. It should be stated that it is "terminated by the distinctions of the hundred families." The generation stage alone is not able to completely purify the ordinary body; rather, it is when, following the three meditative stabilizations, the body—which is the nature of the aggregates, elements, and sense bases—is purified into the essence of the five wisdoms by the five Tathāgatas through the division of its parts, that the perception of the ordinary body is abandoned.

ཐ་མལ་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐུ་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་མཐར་ཕྱིན་པའོ། ། གཅིག་པུས་མི་ནུས་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བཞིན་དུ་#དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བའི་མཐའ་ཅན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་རྩ་བའི་#རྒྱུད་ལས་ཇི་ལྟར་བརྟག་#པ་བཞིན་དུ་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་གུད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་གྲུབ་པོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། #། གཉི་ག་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་སྣང་#མཛད་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་བཞུགས་#པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་ཚིག་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ལེའུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་ཡུངས་ཀར་བསམ། །

The emergence of the non-ordinary body is the culmination of the generation stage. One should not say that it cannot be accomplished by itself, for it is established just like the three meditative stabilizations (samādhi). One should not say that the generation stage is limited to the divisions of the hundred families, because if one asks why, the divisions of the hundred families should be understood exactly as they are analyzed in the root tantra regarding the three meditative stabilizations. It is not otherwise, because they are taught separately. As for the statement that it is established just like the three meditative stabilizations, that is not the case, because both are taught. For example: "Then the Blessed One, the Tathāgata Mahāvairocana, entered the meditative stabilization called the 'Mode of Great Passion of All Tathāgatas,'" and so on, up to "he came to abide in the vajra body, speech, and mind of all Tathāgatas"—this teaches the so-called "initial application." Then, from "the Blessed One entered the meditative stabilization called the Great Vajra Source of the Samaya of All Tathāgatas" up to "the individual samaya-sattvas of the maṇḍala who please the body, speech, and mind of all Tathāgatas," the meditative stabilization of the "Supreme Victor of the Maṇḍala" is taught. Following that, in the sixth chapter and others, it says: "Visualize a mustard seed at the tip of the nose."

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་གསལ་བར་བསྟན་ཏོ། ། རིགས་བརྒྱའི་བྱེ་བྲག་གི་མཐའ་ཅན་དུ་སྨྲ་བ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཡང་དང་པོ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལས་ལུས་རྣམ་པར་དག་ནས་ངག་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིམ་པ་ལྔ་པོའི་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རབ་སྒྲུབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་#སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་#བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་ཁམས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སྔགས་ཀྱི་ས་ཡ་#བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་བཤད་དོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པ་ཕྱི་མའོ། ། དེ་ཡང་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་པོའི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་ཐིམ་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་བཞི་པོ་ལ་ཐིམ། བཞི་པོ་ཡང་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ཞེས་ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་ངག་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་རྒྱུའི་#གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། རིགས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོར་#གྱུར་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་ཏེ། རླུང་གི་བདག་ཉིད་དང་། ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བའི་རིམ་པས་ཉིན་མཚན་དུ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་སྦྱོར་བས་གོམས་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དེ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་#དེ་ནི་རླུང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་སྐུའོ། །

With the words "Thus it is said," and so forth, the supreme king of activities samādhi is taught; therefore, the three samādhis are clearly explained. This is the definitive position of those who assert the limit of the hundred families. Furthermore, "the first" means that first, the coarse conceptualizations of the body are to be abandoned. Once the body is purified, in order to purify speech, one should meditate on the first of the five stages, called "vajra recitation." For that reason, it is said, "the means for perfectly accomplishing the mantra body." In that regard, the Blessed One taught seventy-two million mantras according to the distinctions of intention, latent tendencies, elements, and habitual propensities. The root of all those is the latter forty-nine syllables. These, in turn, are completely dissolved into the initial syllables of the eight groups. Those dissolve into four, and those four also become the nature of the three syllables. Thus, the three syllables alone are the primary cause of all syllables, words, phrases, chapters, and mantras. Through the purification of the three families, they become the essence of body, speech, and mind—the mantra body. That is twofold: the nature of wind and the nature of syllables. Regarding that, through the sequence of entering, abiding, and arising, by training in the application of the four maṇḍalas of twenty-one thousand six hundred [breaths] day and night, that very one-pointedness of mind is the mantra body of the nature of wind.

རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་གནས་པ་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པར་བཟླས་པའི་རིམ་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་གཉིས་ཀ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྟེ་གཅིག་གོ། ། དེས་ནི་ངག་གི་ངོ་བོ་ཤེས་ནས་བསྟོད་པ་དང་སྨད་#པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་#རྣལ་འབྱོར་པ་མགུ་བ་དང་#མི་མགུ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའོ། ། གཅིག་ཅེས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཅིག་ནི་དང་པོ་སྟེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་དང་པོའོ། ། ལ་ལ་ན་རེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ན་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་འཆད་པ་དེ་ནི་མི་བདེན་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་མ་འདུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་མ་#གཏོགས་པར་ངག་རྣམ་པར་དག་པ་མེད་པས་དགོས་པ་ཁོ་ནའོ། ། གང་གི་ཚེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་པོ་ཡིན། ། ཞེས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་#རིམ་པ་བསྒོམ་#པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གཅིག་ཅེས་#སྨྲས་པས#། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་འོག་ཏུ་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཙམ་ཞིག་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པར་#མི་རིགས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་འོག་ཏུ་དེ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་འོག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

When one familiarizes oneself with the stages of recitation—reciting the three syllables alone, without missing any of the branches, while they abide at the crown of the head and so forth, during the mantra recitation of the Great Vajradhara and others—the single-pointedness of mind that arises is the "mantra body" (vidyā-kāya) which is the nature of the syllables. That which perfectly accomplishes both of these is the "completion stage" of the Vajra Recitation; this is the first. By knowing the nature of speech through this, the yogi will not be affected by words of praise or blame and so forth; thus, one abides in the samādhi of the Vajra Speech. It should be stated that there is "one" [stage], because the first stage of the completion process, which perfectly accomplishes the mantra body through the stages of Vajra Recitation, is the first. Some claim that only the specialized generation stage perfectly accomplishes the mantra body; however, that is incorrect. If that were the case, it would follow that Vajra Recitation is not included. Since there is no purification of speech apart from it, it is strictly necessary. If one were to say, "The generation stage is the first," and thus meditate on the generation stage first, then it would be illogical to say that "one" [stage] is mentioned, and that the second stage is merely focusing on the mind after the stage of Vajra Recitation. This is because that [second stage] is taught to follow Vajra Recitation, not the generation stage.

དེའི་ཕྱིར་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་མ་ཡིན་ཏེ་འོན་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ཁྱད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཅེས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་#ཁོ་ནའོ། ། ཇི་ལྟར་རིམ་པ་ཁོ་ན་མཆོག་གོ། ། སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངག་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ནི་མཐོང་བ་སྟེ། སྔར་བཤད་པའི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་གྱི་སྔགས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཙམ་གཅིག་པུ་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཞེས་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷའི་སྐུ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བལྟ་#བར་བྱ་ཞེས་དེའི་སླད་དུ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་བསྟན་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འོད་གསལ་བ་ལས་མྱུར་བར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ། མི་ངོམས་པའི་གཟུགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲས་ཏེ་གནས་པ་བསྟན་པ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པར་བདག་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བལྟའོ། ། ཡང་ན་ཡིད་འོང་ནི་བསྟན་པ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྨིན་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པས་སོ། ། དེ་བས་ན་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རིམ་པ་གསུམ་པ་བསྟན་#ཏོ། །

Therefore, the term that brings about the accomplishment of the mantra body is not a specific feature of the generation stage; rather, it teaches exclusively the stage of vajra recitation. To distinguish it, it is said to be "the one." How is the stage alone supreme? Regarding the phrase "focusing on the mind" and so forth: because speech has become purified, focusing on the mind—which is the nature of the three consciousnesses—is the vision; one should bring it to luminosity through the previously explained stages of mantra and mudrā. That itself is just that, and not some other nature of the mantra body. The meaning of the words is that the mere purification of the mind is the second stage. For the sake of performing the welfare of others, the yogi who possesses a continuum of purified mind should view all phenomena as being like an illusion through the mental nature of the deity's body. To that end, it says, "The teaching on conventional truth," which indicates that from luminosity, one quickly manifests the delightful wisdom body, endowed with the excellence of all aspects and surrounded by the assembly of deities of the maṇḍala, remaining adorned with an insatiable form. One should view oneself and all things as equal to an illusion. Alternatively, "delightful" refers to performing the welfare of beings through the stages of teaching, ripening the roots of virtue, and liberation, as well as through emanation. Therefore, the third stage, called "self-consecration," is taught.

སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བརྒྱ་ལམ་དུ་འགྱུར་བས་དེ་དག་#པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་དག་པ་ནི། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་དེའི་དག་པ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ་འཇུག་པ་#སྟེ་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་རིམ་པ་བཞི་པར་བཤད་དོ། ། འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པས་ཆད་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བས་སྐྱོན་དེ་བསལ་#བའི་ཕྱིར། བདེན་གཉིས་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་#དང་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་གཉིས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། ཟུང་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པའོ་ཞེས་རིམ་པ་ལྔ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རིམ་པ་མེད་དེ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། བསྡུས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་ཏེ། བརྟགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ལ་བརྟགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །

Having manifested the illusion-like samādhi, one might occasionally become attached to it as suchness. In order to purify that, it is said: "The purity of conventional truth." This refers to the purity of seeing conventional truth as being like an illusion, which is the entry into the emptiness of all things—the realization of clear light. That is explained as the fourth stage, "Manifest Enlightenment." Because one might fall into the extreme of nihilism by attaining the suchness of clear light, in order to eliminate that fault, it is said: "The union of the two truths." The two truths are the conventional and the ultimate, which are the synonyms for the wisdom body and the clear light. The "union" of these two stages of self-consecration and manifest enlightenment, as well as the union of mutually contradictory phenomena such as existence and non-existence, is to make them one—that is, the thorough knowledge of them as non-dual. "Union" should be understood as the fifth stage, in which the engagement with the nature of existence and non-existence and so forth is indivisible. There is no stage other than this, because there is nothing further to be done and because it is the stage of no-more-learning. Misconceptions regarding the number [of stages] and so forth have already been explained previously. To show the summary, it is said: "This is the branch of accomplishment," and so forth. "Accomplishment" refers to the two types of deity yoga: the imputed and the perfected. Among these, the imputed is the nature of the three samādhis.

ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་དག་གི་ཡན་ལག་ནི་བྱེ་བྲག་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དང་རིམ་པ་ལྔའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་#ཅེས་སྨོས་ཏེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྒྱུད་ཀུན་གྱི་#དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་མ་ལུས་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྡུ་#བར་བྱེད་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ལ་ལ་ན་རེ་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་དུ་འཆད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་མ་བཟུང་#སྟེ། དཔལ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱི་གཞུང་བཞིན་ནོ། ། གང་ཡང་རྡོ་རྗེ་བཞི་པོས་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་བཤད་པར་#བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་#རིམ་པ་ཙམ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དང་པོ་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། གཉིས་པ་ས་བོན་བསྡུ་བ་སྟེ། ། གསུམ་པ་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས་པ་ནི། ། ཡི་གེ་དགོད་པ་བཞི་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བས་སྦྱོར་བ་དང་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་གཟུང་བ་#ཡིན་ནོ། ། ཁོ་བོས་ནི་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་#འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་རྒྱས་པ་དང་མདོར་བསྡུས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་རྒྱུད་ཤེས་#པ་ཡིན་གྱི་གཞན་#གྱིས་མ་ཡིན་ཞེས་དགོངས་ནས། རིམ་པ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྤྲོས་པའི་རིམ་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་རིམ་པས་སོ། ། རྣམ་པ་མང་བ་ནི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ།

"Complete" refers to the nature of the five stages. Their branches are the particulars: the three meditative stabilizations and the five stages. For that very reason, it is called "supreme," meaning it is independent of others, as it is capable of accomplishing the welfare of both oneself and others. Likewise, the phrase "the meaning of all tantras" refers to the summary of whatever is to be expressed in the entirety of the glorious Guhyasamāja; this is the meaning of the "two stages." Some explain the meaning of the tantra as possessing the four branches, such as the approach and so forth, but they have not grasped the completion stage, following the system of the glorious Buddhajñānapāda. Furthermore, those who explain the meaning of the tantra by means of the four vajras have not even fully perfected the generation stage. As it is said: "First is the awakening mind of emptiness; second is the gathering of the seed-syllable; third is the completion of the reflected image; the fourth is the arrangement of the syllables." By this, it is understood that the first application is the meditative stabilization alone. I shall explain it below exactly as it is. Now, thinking that one knows the tantra by understanding the completion stage—both extensively and in brief—within these two stages, and not by any other, he says "of this stage" and so forth; this refers to the stages previously explained. The "elaborate stage" is by way of the extensive stage. The "many aspects" shall be explained as follows:

རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཟླས་པ་དང་། སྐུའི་བཟླས་པ་དང་། གསུང་གི་བཟླས་པ་དང་། ཐུགས་ཀྱི་བཟླས་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་བཟླས་པ་དང་། དོན་ཡོད་པའི་བཟླས་པ་དང་། ཁྲོ་#བོའི་བཟླས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་བཟླས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་བཟླས་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་བཟླས་པ་དང་། མ་ནིང་གི་བཟླས་པའོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྣང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྣང་བ་མཆེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཆགས་པ་བར་མ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་གོ། ། རྒྱུའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་#ལ་བཞི་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དང་། དབུ་མ་དང་། སྔགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། འབྲས་བུ་ལ་#ཡང་བཞི་སྟེ། རིགས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། བྱ་བ་དང་། རྫས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པས་དབྱེ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་སྔོན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་དང་། ལམ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་རིམ་པ་ལྔའོ། །

Vajra recitation is of eleven types: the recitation of the Great Vajradhara, the recitation of body, the recitation of speech, the recitation of mind, the recitation of jewel, the recitation of the unerring, the recitation of the wrathful, the recitation of hatred, the recitation of desire, the recitation of delusion, and the recitation of the neuter. The purification of the mind is threefold: the purification of appearance, the purification of increase, and the purification of near-attainment. The blessing of oneself is threefold: the blessing as the dharmakāya, the blessing as the saṃbhogakāya, and the blessing as the nirmāṇakāya. Manifest enlightenment is threefold: the purification of attachment, the purification of detachment, and the purification of intermediate attachment. Union is twofold: the union of the cause and the union of the result. The union of the cause is fourfold, categorized by the Śrāvaka, Yogācāra, Madhyamaka, and Mantra [systems]. The result is also fourfold, categorized by the distinctions of lineage, qualities, activity, and substance. Thus, the samādhi is divided into twenty-eight types in total. The meaning of these has already been explained previously. Likewise, the five aggregates, the great elements, consciousness, empowerment, the path, the tathāgatas, and the five primordial wisdoms are the five stages.

དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། དེས་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དེས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པས་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་མཐོང་བས་སོ། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་#སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་པའི་འདུ་བྱེད་#རྣམས་དེས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སྟེ། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་སྟེ་སྲ་བའི་གནས་བརྒྱད་ལ་བརྒྱབ་པ་ལས་སྔགས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་དེས་རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དྲི་མ་བཀྲུས་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། མེའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ། དེས་དངོས་པོའི་མཚན་མའི་བུད་ཤིང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མེས་བསྲེགས་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་བ་དེས་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

In this regard, the purification of the aggregate of form is the stage of vajra recitation, because it abandons the subtle aggregate of form produced from blood and semen through the yoga of that stage. The purification of the aggregate of feeling is the purification of the mind, because it abandons the mind characterized by pleasure and so forth through that stage. The purification of the aggregate of perception is self-consecration, because one perceives all signs of objects such as form as being merely illusory. The purification of the aggregate of formations is the stage of manifest enlightenment, because it abandons the formations of passion, dispassion, and intermediate passion through that stage. The purification of the aggregate of consciousness is the stage of union, because the aggregate of consciousness, together with its habitual tendencies, is transformed into the supramundane vajra-like body. The purification of the earth element is vajra recitation, because the mantra is born from striking the eight locations of solidity. The nature of the water element is the purification of the mind, because it washes away the stains of consciousness and wisdom. The essence of the fire element is self-consecration, because it burns the fuel of the signs of entities with the fire of the illusion-like samādhi. The essence of the wind element is the stage of manifest enlightenment, because it purifies all formations into the clear light.

ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་མཐའ་ཡས་ཤིང་དྲི་མ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་#སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་#རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ནི་#རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྟེ་དེ་ནི་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ། སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་དེ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ་བདག་ཏུ་ལྟ་#བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེས་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་ནུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ལྔ་ནི་དེ་ལ་རིག་#པའི་དབང་གི་ངོ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྟེ་རིགས་ལྔའི་#རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The essence of the element of space is the union, because it is the unique, non-dual wisdom that is infinite and stainless, just like space. In that regard, the five consciousnesses are: the consciousnesses of the individual appearances of form and so forth, the engaging consciousness, the mental consciousness, the afflicted mental consciousness, and the all-basis consciousness. Among these, the essence of the consciousnesses of the individual appearances of form and so forth is the stage of vajra recitation, because through recitation and so forth, one perceives form and the rest as the essence of all buddhas. The purification of the five gates is the stage of attaining the objective of the mind, because it dissolves into the attainment of appearance. The purification of the mental consciousness is self-consecration, because through the manifestation of the illusion-like samādhi, mental conceptualization subsides. The purification of the afflicted mental consciousness is manifest enlightenment, because the afflictions such as the view of a self are purified by it. The purification of the all-basis consciousness is the union, because all obscurations along with their habitual tendencies, which serve as the basis for all consciousnesses, have subsided. Regarding the five empowerments, the essence of the knowledge empowerment is the stage of vajra recitation, because it is the purification of the consciousnesses of the five families.

ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་གི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་ས་བཅུ་པ་ལས་སླར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བའི་དབང་གི་ངོ་བོ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ་དེས་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེས་#དུས་བརྩམས་ནས་དེ་ནི་མི་ལྡོག་པ། ། དེ་ཡི་ཁ་དོག་དབྱིབས་དང་ཕྱག་མཚན་ཅན། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐུ། ། སྡོམ་པ་དེ་ལས་བྱ་བ་བྱས་པས་#ཐོབ། ། ཅེས་བྱུང་ངོ་། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གི་#ངོ་བོ་ཉིད་#ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ་དེས་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་གི་དབང་བསྐུར་བའི་ངོ་བོ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རོ་གཅིག་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་སྟེ། བཟླས་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#ས་བཅུ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་རང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ། ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་སྒྱུ་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་#པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་#པ་སྟེ་ཕྱི་དང་ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་#ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སྟེ། དེ་ལས་སློབ་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The essence of the empowerment of non-retrogression is the stage of the purification of the mind, because from the tenth ground one does not turn back. The essence of the secret empowerment is the stage of self-consecration, because through it one attains the wisdom body (jñānakāya) possessing color and shape. As it is said: "From that time on, he is irreversible; possessing its color, shape, and hand symbols, the inconceivable matured body is attained through having performed the activities of that vow." The essence of the wisdom-gnosis empowerment is the stage of manifest enlightenment, because through it one attains that. The essence of the empowerment of speech is the stage of union, because it is the single taste of existence and nirvāṇa, and one attains suchness (tathatā). The essence of the path of accumulation is vajra recitation, because the twelve branches of recitation are actualized. The essence of the path of preparation is the focus on the mind, because one applies oneself to the ten stages of wisdom, such as the [three] appearances. The essence of the path of seeing is self-consecration, because one sees the illusory suchness of the mental-nature body endowed with the seven limbs. The essence of the path of meditation is the stage of manifest enlightenment, because it possesses the eight branches of the path of the stages of outer and inner manifest enlightenment. The essence of the path of no-more-learning is the stage of union, because there is no further cause for training beyond it.

རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། རླུང་རྣམ་པར་དག་པས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཧ་ཧུ་མེད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཚོགས་འགོག་པས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ་འོད་གསལ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ། ། གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་#པ་སྟེ། སྔགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་དང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་སྣང་#བའི་ཕྱིར་རོ། ། ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བདག་#བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ་ཐ་མལ་#པའི་ང་རྒྱལ་ལོག་པས་སོ། ། འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་#སྟེ་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་སྟེ་ངག་གི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་སྟེ།

The essence of Vairocana is the essence of vajra recitation, because through the complete purification of the winds, the mirror-like [wisdom] appears without the [conceptual] "ha" and "hu." The essence of Ratnasambhava is the complete purification of the mind, because by naturally ceasing the accumulation [of conceptualization], everything becomes equal. The essence of Amitābha is self-consecration, because all phenomena are individually discerned as being like an illusion. The essence of Akṣobhya is manifest enlightenment, because the clear light is the utterly pure wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu). The essence of Amoghasiddhi is the stage of union, because the task has been accomplished. The five wisdoms are not explicitly taught here because they are inseparable from the Tathāgatas. The essence of the complete purification of delusion is vajra recitation, because one is undeluded regarding all mantras. The complete purification of hatred is the complete purification of the mind, because it is the nature of non-erroneousness and because it appears as all appearances. The complete purification of pride is self-consecration, because ordinary pride is reversed. The complete purification of attachment is manifest enlightenment, because all attachment has been abandoned. The complete purification of views is union, because it is free from the stains of all views. The complete purification of speech is vajra recitation, because all verbal expressions have been abandoned. The complete purification of the mind is the stage of the complete purification of all.

སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ་འོད་གསལ་བའི་དེ་#ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེན་པ་གཉིས་རོ་གཅིག་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པར་འདུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ#། ། དེ་རྣམས་ཡང་དག་བསྡུས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། རང་རང་གི་རིགས་ལ་ལྟོས་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་རིགས་ལ་ལྟོས་པའོ། ། དེ་ལ་ཡང་རང་གི་རིགས་ལ་ལྟོས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་#རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་མ་ནིང་གི་བཟླས་པ་གཅིག་པུ་ལ་འདུས་སོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་ལས་ཐ་མར་#བསྟན་ཏོ། ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལའོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#སྐུ་ལའོ། ། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལའོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། ། རིགས་ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གནས་ཏེ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་པ་བཞི་པོ་ནི་རྒྱུའོ། །

This is because all mind and mental factors are ceased. The purification of the body is the blessing of oneself, because the body of the nature of mind is attained. That is the purification of the relative truth, because everything is seen as being merely like an illusion. The purification of the ultimate truth is manifest enlightenment, because the suchness of clear light is actualized. The single taste of the two truths is union, because it is the essence of the sphere of non-abiding nirvana. Likewise, the secondary afflictions should also be understood as being subsumed within ignorance and so forth. Regarding the phrase "the perfect summary of those," the unification of all divisions is also twofold: in relation to their own respective families and in relation to distinct families. In that regard, regarding their own respective families, for example, the ten types of vajra recitation are subsumed within the single recitation of the neuter. Therefore, that is taught at the end of the thirteenth chapter. The three wisdoms, such as appearance and so forth, are subsumed within the clear light. The dharmakāya and so forth are subsumed within the wisdom body. Attachment, detachment, and neutral attachment are subsumed within the suchness of clear light. Cause and effect are subsumed within the samādhi of union. Regarding the dependence on distinct families, all the stages abide in the nature of cause and effect; therein, the four stages beginning with vajra recitation are the cause.

ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རིམ་པ་#འབྲས་བུ་ཡིན་པས་རིམ་པ་བཞི་པོ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལྔ་པ་ལ་འདུས་ཏེ། བྱ་བ་བྱས་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་དབྱེ་བ་དང་བསྡུ་བ་གང་གིས་ཤེས་པ་དེས་རྒྱུད་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་རྣམས་རིག་ཅིང་ཤེས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། ། ཚིག་གི་དོན་གཅིག་པུ་ཙམ་བཤད་པ་ལ་མཁས་པས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་རིམ་པ་ལྔའི་བསྡུས་པའི་དོན་ཤེས་པས་མཐའ་དྲུག་གི་འགྲེལ་#པ་འདི་ལ་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྔགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ། དེ་ལ་སྔགས་དང་སྔགས་ནི་སྔགས་སོ། ། གཅིག་ནི་ལྷག་མའི་བསྡུ་བ་བྱས་ནས་སྔགས་ཀྱི་སྒྲ་གཉིས་གཟུང་ངོ་། ། དེ་ལ་སྔགས་ཀྱི་སྒྲ་དང་པོས་ནི་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་བརྗོད་པའོ། ། གཉིས་པས་ཀྱང་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་གཙོར་གྱུར་པ་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཡེ་ཤེས་#དང་རྣམ་ཤེས་དང་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་འགོག་པས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་རྫོགས་པ་#སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པའི་རིམ་པ་ནི་སེམས་སོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚིག་མི་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་གྲིབ་མ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་འཇའ་ཚོན་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་#རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་སོ། །

Since the stage of union is the result, the four stages are subsumed within the fifth stage, the stage of union, because the task has been accomplished and there is nothing further to be learned. Thus, the meaning of the words is that whoever understands the divisions and the synthesis of these five stages knows and understands the tantras of the Great Yoga. It is not by being skilled in explaining only a single word that one knows; rather, it is by knowing the summarized meaning of the five stages that one becomes a fit vessel for this commentary on the six parameters. To demonstrate this, the text says "mantra" and so forth. In that context, "mantra" refers to the word mantra. By forming a collective compound (dvandva), the two terms for "mantra" are taken together. There, the first term for "mantra" expresses the mantra-body perfected through the three meditative stabilizations, such as the initial application. The second also expresses the three syllables, which are the essence of all mantras, primarily in terms of their engagement and so forth. Following that, "mind" refers to the stage that individually teaches the characteristic of the completely pure mind, perfected through the stages of mantra and mudrā by means of the cessation of wisdom, consciousness, and all inherent natures. In this context, the word "pure" should be understood as being implicit. Following that, "body" refers to that which demonstrates the wisdom-body (jñānakāya) as illustrated by the examples of illusion, such as a shadow, a magical illusion, and a rainbow.

སྒྱུ་མའི་ལུས་པོ་དེ་ལ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་བསྒོམ་པའི་དབང་གིས་ཉེ་བར་ཞི་བས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་དག་གོ། ། སྔར་བཤད་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསལ་#བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་སོ་སོར་བསྟན་པ་ནི་ཟུང་དུ་#འཇུག་གོ། ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་#ཏེ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་སྒྲ་ཕྱེ་བས་#ལས་ཀྱི་དོན་དུ་འམ་རྒྱུ་ལྔ་པ་ལ་#བྱའོ། ། རིམ་པ་ལྔའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་དེ་དག་སྐབས་#ཀྱི་རིམ་པའི་རིགས་པས་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམས་ཤེས་ནས་ནི་རྟོགས་ནས་སོ། ། ཅི་བྱ་ཞེ་ན། མཐའ་དྲུག་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་དོན་དྲུག་སོ་སོར་བསྟན་པའི་འགྲེལ་པ་འདི་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་མཉན་པའམ་བཤད་པ་ལ་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་མཐའ་དྲུག་གི་འགྲེལ་པའི་རིམ་པ་ལྔ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་#དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་དུ་བཤད་ཟིན་པ་དང་འཆད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། ད་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འགྲེལ་པ་#བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་སྟོན་#པར་བྱེད་པ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ཉིད་བསྔགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ་ཡང་། ར་ལ་ཝ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། གང་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་དབྱངས་ཀྱི་སྡེ་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་རྣམས། དེ་དེའི་རྩ་བ་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་དེ་རྣམས་འབྱུང་#ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Regarding that illusory body, the sequence of the characteristics of entering the clear light through the pacification [of appearances] by means of meditating on the stages of the mudrā and meditative absorption is the "Purification." The sequence of the characteristics of clarifying the conceptualizations that grasp the two—the conventional and the ultimate—as previously explained, is the "Union." Based on those, the fifth case is used in the sense of the object of the action or the cause, by distinguishing the terms according to their conditions. As for the summarized meaning of the five stages: it is by knowing and realizing the summarized meanings through the logic of the stages of the respective contexts. If one asks what is to be done, it says "one enters the six limits," meaning one should enter this commentary which explains the six points individually; the meaning is that one will become a suitable vessel for hearing or explaining it. Just as the sequence of the five stages of the commentary on the six limits is to be expressed, so too has it been explained previously and will be explained hereafter. Now, in order to praise the Śrī Guhyasamāja itself, which is the basis upon which this commentary was composed and which reveals the three syllables, the passage beginning with "As many as..." is stated. This means that as many consonants as there are, such as ra, la, and va, and as many vowels as there are, without which [the consonants] would not arise, all of those arise from the three root syllables.

དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ནས་ལངས་པའི་སྲོག་གི་རླུང་གིས་གནས་བརྒྱད་དང་ཕྲད་པ་ལས་དབྱངས་དང་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡེ་ཚན་#བརྒྱད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་སྡེ་ཚན་གྱི་ཡི་གེ་དང་པོ་རྣམས་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་ནས་སླར་ཡང་བཞི་རུ་གྱུར་ནས་དེ་ཉིད་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་མ་ནིང་གི་དབྱེ་བས་ཡི་གེ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་#ལས་ཀ་ལ་སོགས་པ་ནས་མའི་བར་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡི་གེ་ཨོཾ་ལས་བར་ན་གནས་པ་ཡ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དབྱངས་ཡིག་མེད་པས་གསལ་བྱ་རྣམས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཀེ་ཁེ་གྷེ་#དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་#བས་དབྱངས་ཡིག་རྣམས་ཀྱང་འདུས་སོ། ། དེ་ལྟར་#ན་ཀ་ལ་སོགས་པ་དང་པོ་བརྗོད་པར་རིགས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཡ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དེ། གོ་རིམ་#འདོར་བའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྨྲས་པ་ཡ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ཡོད་དེ་ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ན་གོང་དུ་གསུངས་སོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ཡ་ཡི་#དོན་གྱིས་#ཅི་ཡང་རུང་། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་བྱ་བ་ནི། ། ར་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི། ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་རབ་ཏུ་འཇུག། ཞེའོ། གཞན་དག་ན་རེ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོའི་ཡན་ལག་གི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཀ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བྱའི་#མཐའ་ཅན་ནོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ།

The intended meaning is as follows: the life-force wind (prāṇa-vāyu) arising from the region of the navel encounters eight locations, from which the eight groups of consonants and vowels are produced. These then dissolve into the first letters of each group and further condense into four. These, through the division of male, female, and neuter, become the three letters. Therefore, the established conclusion (siddhānta) here is this: from the letter HŪṂ arise the letters from Ka to Ma; from the letter OṂ arise the intermediate letters from Ya onwards; and from the letter A arise the sixteen vowels. Without vowels, the consonants cannot be articulated, just as one cannot say ke khe ghe dhe and so forth. Therefore, by grasping Ya and the others, the vowels are also included. If that is the case, since it would be logical to pronounce Ka and the others first, why are Ya and the others pronounced? There is no reason to abandon the proper order. It is replied: there is a continuum of Ya and the others, and because they are the primary [letters] of the extensive activities (karmaprasara), they were mentioned above. As it says in the Prakaraṇa: "Whatever is to be done by one desiring accomplishment through the meaning of Ya, the activities of beings are thoroughly engaged by the three beginning with Ra." Others say: according to the number of thirty-two branch letters in the great Yoga Tantra, the Śrī Guhyasamāja, there are thirty-two Mahāyoga Tantras, and these also end with the consonants Ka and so forth. For example:

ཛྙཱ་ན་བཛྲ་ས་མུཉྫ་ཡ་ནི་ཡའི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། བཛྲ་དྷ་#ར་རྒྱུད་ནི་རའི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། བཛྲ་མ་ལ་རྒྱུད་ནི་ལའི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། བཛྲ་#གྲ་ཧ་རྒྱུད་ནི་ཧའི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གསལ་བྱའི་མཐའ་ཅན་རྒྱུད་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་རྗོད་#པར་བྱེད་པ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ཁོ་ན་རྩ་བའོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་#རྩ་བ་གཅིག་པུར་མ་ཟད་ཀྱི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཡང་རྩ་བར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཤཱཀྱ་སེང་གེའི་འོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཡོད་དེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་སྣོད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེའི་ཟ་མ་ཏོག་གོ། ། དེ་ལ་གནས་པའམ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། དེ་བས་འདི་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྩེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་ཕུད་ཡིན་ནོ། ། དགོངས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་#གསུང་རབ་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུད་འདི་རུ་མདོར་བསྡུས་ཤིང་ཐབས་བདེ་བས་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་ལས་སྔགས་ཀྱི་སྡེ་ཐམས་ཅད་དང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་ལ་ལྟོས་པས་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ཁོ་ན་རྒྱུད་ཀྱི་རྩེ་མོ་ཡིན་ཏེ#།

Jñānavajrasamuccaya ends in ya. The Vajradhara-tantra ends in ra. The Vajramāla-tantra ends in la. The Vajragraha-tantra ends in ha. In this way, other tantras ending in consonants should also be understood. The root of these three syllables is the Glorious Guhyasamāja alone. Furthermore, to demonstrate that it is not only the sole root of the Yoga Tantras, but also the root of the twelve branches of the scriptures, it says, "The mass of the Great Sage’s Dharma," and so forth. The "Great Sage" is Śākyasiṃha. There are eighty-four thousand masses of Dharma, and the Glorious Guhyasamāja is the vessel for them all; it is the casket for the jewel of suchness. The ellipsis of the sentence is "it abides in that" or "it arises from that." Therefore, the phrase "this is the pinnacle of the tantras" means that it is the crest of the Mahāyoga Tantras. The intention is this: the scriptures spoken by the Blessed One for the sake of purifying body, speech, and mind are summarized in this tantra and taught through easy means. Alternatively, since all mantra classes and the activities of body and so forth arise from these three syllables alone, the Glorious Guhyasamāja is the pinnacle of the tantras in dependence upon them.

ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་ནི་གྲོ་ག་རིམ་པ་གཅིག་པ་དང་ཤིང་ཏ་ལའི་འདབ་མ་རྣམས་སུ་ཕག་ཟེའི་རྩེ་མོས་བྲིས་པའི་ཚོད་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་གང་བར་བྱས་ཏེ་གང་བར་བྱས་པའི་གྲོ་གའི་ཁུར་ཇི་སྲིད་གླང་རྒོད་ཀྱིས་ཐེག་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་གོ། ། དེའི་གྲངས་ཀྱིས་#བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ངོ་། ། དེ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་#ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཡིན་ནོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དགུ་ཁྲིའོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་དོན་ཟབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉན་པ་པོས་རྒྱུད་འདི་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞུང་ཉུང་བ་ལ་དོན་མང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རིམ་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། #རྒྱུད་འདི་གཞུང་ཉུང་བ་ཡིན་པས་མདོར་བསྡུས་པའི་བློ་ཅན་གྱི་ཉན་པ་པོ་ལ་ཕན་པའོ། ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་#ཉུང་བས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་ཉུང་བས་བླང་བར་བྱ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དོན་མང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རིམ་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། དགོངས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདིར་མེ་ལོང་ལ་ཞུགས་པའི་གཟུགས་#བརྙན་གྱི་རིགས་པས་ནང་དུ་འདུས་པ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདུས་པའི་རྒྱུད་ནི་རྙེད་དཀའ་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལས། སྔོན་དུ་བཤད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་སྟེ། རྟོགས་#པར་དཀའ་བའོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །

Regarding the measure of a dharma-skandha: if one were to fill it with letters written with the tip of a boar’s bristle on single-layer birch bark or palm leaves, the load of birch bark required to be carried by a wild ox constitutes one dharma-skandha. In number, there are eighty-four thousand. This is an illustration: the śrāvaka Piṭaka consists of eighty-four thousand dharma-skandhas; the Mahāyāna consists of ninety thousand; and the Mantra Vehicle consists of one hundred thousand. Now, in order to show that this tantra is difficult for a listener to realize because its meaning is profound, it is stated: "Though the text is brief, the meaning is vast." This means it teaches the two stages in their entirety. Since this tantra is brief in text, it is beneficial for listeners with concise intellects. If one asks: "If the expression is brief, will the expressed meaning not also be brief, and thus not worth adopting?" it is stated: "the meaning is vast." This means it teaches the two stages in their entirety. The intention is this: the meaning of all the kriyā-tantras and so forth without exception, and the meaning of all the dharma-skandhas without exception, are all subsumed within this by the principle of a reflection appearing in a mirror; this is the intended meaning. Regarding the phrase "the Guhyasamāja-tantra is difficult to find," it means that among the tantras previously explained, it is difficult to find—that is, difficult to realize. "At all times" means at every moment.

རྣམ་པར་#འཁོར་བ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྨོངས་ཤིང་གོ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་#ཐ་ཚིག་གོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱན་བདུན་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་ན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྒྱན་རྣམས་དཀའ་བས་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱོར་བ་ནི་འདུས་པ་ཞེས་ཆོས་ཅན་ནོ། ། རྣམ་པར་འཁོར་བ་ཞེས་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སོ། ། རྒྱན་བདུན་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་ན་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སོ། ། རྒྱུད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་#བྱ་བ་རྒྱན་རྣམས་དགོངས་པ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ། རྒྱན་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཅན་ཡིན་པས་གང་#གི་ཕྱིར་འདུས་པ་ལ་མཁོ་བ་#དེའི་ཕྱིར་མཁོ་བས་སོ། ། #དེ་ཡི་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྒྱན་དེ་རྣམས་ཕྱེ་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། ། ཐོས་པ་མང་བ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འབད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་བརྩོན་པས་དངོས་སུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ནས་སོ། ། རང་བཟོ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། དེ་བས་བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་#ཞབས་ཀྱི་པདྨའི་བཀའ་དྲིན་ལས་སོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྗེས་བཟུང་འདོད་པ་ཡིས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ཙམ་བཟུང་བས་བློ་རྣམ་པར་འཁོར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་འདོད་པས་སོ། ། རྒྱན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བརྒྱན་#པ་ནི་རྒྱན་ཏེ་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་འདིས་བརྒྱན་པར་བྱེད་པས་ན་རྒྱན་#ཞེས་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།

"Confused" means that the listeners will not understand; this is the intended meaning. Why is that? It is stated: "Because the seven ornaments are difficult to realize." This is because the ornaments are not fully understood due to their difficulty. "The application" refers to the subject, "the assembly." "Confused" is the predicate to be proven. "Because the seven ornaments are difficult to realize" is the logical reason. In order to show that the ornaments, which are the subject matter of the tantra, are to be taught along with their intended meaning, the words "Therefore" and so forth are stated. Since the ornaments are difficult to realize, for that reason they are necessary for the assembly; thus, "because they are necessary." It is stated: "Their analysis shall be made." This means that those ornaments shall be explained by way of analysis. In order to demonstrate the necessity of extensive learning, it is stated: "Having understood through diligent effort." This means that by striving in the hearing of many teachings, one directly understands them without error. In order to refute fabrication, it is stated: "Therefore, by the grace of the guru." This means by the grace of the lotus feet of the noble Nāgārjuna. For what purpose? It is stated: "Desiring to care for sentient beings." This means that one desires to thoroughly demonstrate the meaning of suchness, which is the authentic state, to those whose minds are confused by grasping at the mere literal meaning. If one asks what kind of ornaments they are: are they "ornaments" in the sense of an agentive noun, meaning "that which ornaments," or are they "ornaments" in the sense of an instrumental noun, meaning "that by which one is ornamented"? This is the question.

གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་ནི་བྱ་བ་ཙམ་དུ་གཙོ་བོ་#ཡིན་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལས་དེ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་པས་སྒྲ་དང་དོན་རྒྱན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱན་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ་ལྡུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྒྲ་དང་དོན་མ་གཏོགས་པར་རྒྱན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་གཞན་པ་རྒྱན་#ནི་མ་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་འདིས་བརྒྱན་པས་ན་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པར་#བྱེད་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ནི་མི་དམིགས་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདིར་སྒྲ་ནི་ནུས་པ་དུ་མས་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱིས་དོན་དུ་མ་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དེ། དོན་ཡང་དེ་དང་དེ་དག་སེལ་བ་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ནུས་པ་དུ་མ་ཅན་ནོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲའི་དོན་གཉིས་ཡོད་དེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། གསལ་བར་བྱ་བ་དག་གོ། ། དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་བུམ་པའི་འོག་རྒྱས་པ་དང་ལྟོ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། ། གསལ་བར་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་ཐ་མི་དད་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲའི་སྦྱོར་བས་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་གོ་དང་#ཝ་རིའི་ཡུལ་དུ་ཆུ་བོའི་འགྲམ་ན་གནས་པའི་སེང་གེས་ཁྱི་དེ་བསད་དོ་ཞེས། ཀྱེ་དགེ་སློང་བདེ་བར་སོང་ཤིག་ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་སོང་ཤིག་ཅེས་སྒྲའི་དོན་འགྲོ་བ་གཙོ་བོ་སྟེ། འགྲོ་བ་བཀག་པ་ནི་གསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།

If the entity is what is being established, then since the entity is primarily the action itself, it would be inseparable from the expressed and the expresser, and thus it would follow that the word and the meaning are the ornament itself. An ornament, however, is distinct, like a garland and so forth. If the instrument is what is being established, then the ornament would exist apart from the word and the meaning. If it is argued that no ornament is seen other than the expresser and the expressed, it is replied: because it is adorned by this, it is called an "ornament"; thus, it is the instrument that is being established. If it is argued that no distinction is perceived, it is replied: here, a word has the capacity to indicate multiple meanings because its nature is pervaded by multiple capacities. The meaning, too, possesses multiple capacities by way of indicating the exclusion of this or that. For example, there are two types of word-meanings: the expressed and the indicated. In that regard, the "expressed" is the referent of the word, such as the shape of a vase's base, belly, and so forth. The "indicated" is not distinct from the expressed, yet it is to be characterized by the application of such various words. For instance, it is like saying, "O monk, go in peace," in the context of "The lion dwelling on the riverbank in the land of Gowarī killed that dog." In that case, the meaning of the word "go" is primarily the act of going, while the negation of going is the indicated meaning. Likewise, in the position where the instrument is being established, even though they are not distinct, the expressed is the indicated meaning.

རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཡན་ལག་ལ་གནས་པའི་མཛེས་པ་ཉིད་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་བུའི་ཐ་མི་དད་པ་ལྟར་རོ། ། དེའི་དབྱེ་བ་སྒྲ་དང་དོན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་#འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དང་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་སོ། ། དང་པོ་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་གྲངས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བསྟན་པར་བྱའོ། ། གྲངས་མ་བསྟན་པས་ཀྱང་མདོར་བསྟན་པ་མ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུས་བརྗོད་པས་ནི་#བསྟན་བཅོས་མཁན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། གླེང་བསླང་#བའི་གྲངས་ནི་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ། རྣལ་མོས་#བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། སེམས་དཔའ་གླེང་བསླང་བ་རུ་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་བ་ལས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་དུས་སུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་དཔྱོད་པའོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་#ལོག་པའི་ཕྱིར་#དང་ནང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ཚད་མ་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རིགས་པ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་སྒྲ་དོན་རྒྱན་གྱི་དབྱེ་བས་རྒྱས་བཤད་མཐའ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། ། དེ་ནས་དེའི་ཡན་ལག་ཁོ་ན་རིམ་པ་གཉིས་གཙོར་གྱུར་པའི་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། འཆད་པའི་རྒྱན་ལྔ་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། ཉན་པ་པོའི་རྒྱན་དྲུག་པ་སྟེ་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། བདུན་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་མ་ལུས་པ་བསྡུས་པའི་#རྒྱན་ཡིན་ཏེ་རིམ་པ་གཉིས་གཙོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱན་#མེད་དེ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The beauty of abiding in the well-known branches is such that it is indistinguishable in women or men. Its divisions, such as the distinctions of word and meaning, will be explained below. The system of the commentators consists of the brief presentation, the detailed presentation, and the thorough examination. First is the brief presentation, which should be taught preceded by a number. Without a number being taught, the brief presentation would remain uncertain. By expressing the detailed presentation in such a manner, one does not become a composer of a treatise. Regarding the statement "the number of the introductory topics is five," it is said: "In order to accomplish the practice of the yoginī, the awakening of the mind is explained." From this, at the time of composing the treatise, one investigates what the expressive words and so forth are like. In that regard, there are five aspects. Following that, in order to demonstrate that very [subject], there is reasoning characterized by the presentation of valid cognition through the internal distinctions and the absence of error; this has four aspects. Following that, the end of the detailed explanation through the divisions of word, meaning, and ornament has six aspects. Then, the explanation primarily consisting of the two stages of its branches alone has four aspects. The fifth ornament of the explanation has two aspects. The sixth ornament of the listener has five aspects. Regarding the statement "the seventh division has two aspects," it is the ornament that summarizes the entire subject matter without exception, because it primarily consists of the two stages. Other than that, there are no further ornaments, as they are unnecessary.

མདོར་བསྡུས་པ་ནི་མདོར་བསྟན་པས་སོ། ། དེའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པས་ངག་ཇི་སྲིད་གསུམ་#པ་དེ་དག་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱན་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་འདིར་བདུན་གཟུང་བར་བྱས་སོ། ། རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་#འདིས་རང་བཟོར་བཀག་པ་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱན་ནི་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་#ངེས་པར་བཟུང་#བའི་དྲུག་པའོ། ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་ནི་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་#སོ། ། རེ་རེ་ཡི་ནི་གླེང་བསླངས་#པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བསྟན་པ་དག་ཅེས་པ་ནི་ཁོ་བོས་འཆད་དོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། རྒྱུད་འདིའི་མིང་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་དྲི་ཚིག་ལྔ་བསྟན་ཏོ། ། ལན་སྨྲས་པ། རྒྱུད་ཀྱི་མཚན་ནི་མིང་ཡིན་ལ། ཞེས་པ་ནི་མཚན་ནི་མིང་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུད་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བསྟན་བཅོས་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། ལས་རྣམས་གང་ཅིའང་རུང་བ་ཡི། ། མིང་མེད་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི། ། ལོང་བའམ་ལྐུགས་#པ་འདྲ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་ཅན་དོན་དུ། ། ཞེས་པ་ནི་དོན་དུ་རྒྱུ་མཚན་ཏེ་རྒྱུའོ། ། གང་ལ་བརྟེན་#ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་#རྒྱུད་གསུངས་སོ། །

"Summarized" means by way of a brief presentation. Its intention is as follows: because the Blessed One Vajradhara teaches the profound, the vast, and the manifold meanings of those three types of speech, they are endowed with many ornaments; therefore, seven summaries are to be grasped here. Regarding the phrase "following the explanatory tantras" in order to provide a detailed explanation: by saying "following the explanatory tantras such as the Sandhivyākaraṇa," it is shown that this is not a fabrication of one's own. The phrase "by means of the seven ornaments" uses the sixth case in a restrictive sense. "Respectively" means following the words of the brief presentation. "Of each" refers to the introduction and so forth. "The explanations" are what I shall explain. To demonstrate that very point, five questions are presented by stating, "What is the name of this tantra?" and so forth. The answer is stated: "The name of the tantra is its title." This means the title is the name, and that is the Śrī Guhyasamāja, which expresses the tantra. As it is said: "In this world, without a name for any of the various activities of all treatises, one would be like a blind person or a mute." "For the sake of beings with desire" means for the purpose or the reason; it is the cause. Based upon this, the Blessed One spoke the tantra.

འདོད་ཆགས་ཅན་ཞེས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ལྔས་དཀྲུགས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་གཟིགས་ནས་དེ་རྣམས་སྦྱང་བར་#བྱ་བའི་ཕྱིར་རིམ་པ་གཉིས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་འདོད་ཆགས་དང་། ། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དམ་ཚིག་སྟེ། ། རིགས་ལྔར་གཏོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས། ། འདོད་དང་ཐར་པ་རབ་བསྒྲུབ་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱེད་པ་རིམ་པ་གཉིས་པོ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བརྗོད་བྱ་མེད་པའི་ངག་རྣམས་ནི། ། གང་ཕྱིར་བྱ་རོག་སྐད་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་དུས་སུ། ། བརྗོད་བྱ་སྔོན་དུ་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་འདི་དག་གི་ཐབས་དང་#ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་མ་བཤད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཡི་#བྱེད་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་ཉན་པ་པོ་རྣམས་བཀུར་སྟི་དང་བཅས་པར་#འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟུར་གྱིས་འབྲེལ་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། དཔེར་ན་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་གསུངས་པ་ན་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཉན་པ་པོ་དང་འཆད་པ་པོའི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཆད་པ་པོས་བཤད་པ་དང་། ཉན་པ་པོས་ཉན་པ་དེ་ནི་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །

The term "those possessed of desire" is an illustration; having observed beings agitated by the five afflictions, such as desire and so forth, the Tantra was spoken to teach the two stages in order to purify them. As it is said: "Hatred, delusion, and desire, the wish-fulfilling jewel, and the samaya—through these belonging to the five families, desire and liberation are thoroughly accomplished." Thus, the two stages, which bring about the welfare of beings belonging to the families of desire and so forth, shall be explained. As it is said: "Words without a subject to be expressed are like the cawing of crows; therefore, when composing a treatise, the subject to be expressed should be stated first." Although the commentary on the relationship between the means and the result of these subjects and expressions has not been explicitly stated, it should be understood, for they are inherently present. Regarding the line "The agent of this is Vajrasattva," because Vajrasattva is the agent, the listeners will engage with the text with reverence; for that very reason, the relationship is also indicated indirectly. For example, when the Blessed One Vajrasattva taught the Guhya-samāja Tantra in the Tuṣita heaven, the Tathāgatas requested it; thus, by the force of the meaning, the relationship between the listener and the speaker is established. One should understand the relationship between the words and the meaning based on what the speaker explains and what the listener hears.

ཇི་སྐད་དུ། གང་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པས་ན། ། ཉན་པ་པོ་ཡི་འཇུག་འགྲུབ་པ། ། དེ་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། སྔོན་དུ་འབྲེལ་པ་རྟོགས་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཚད་དག་ཀྱང་ནི་བཤད་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ཡང་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་གཉིས་ཀའི་ཡན་ལག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། ལེའུ་དེ་བཞིན་ཆོ་ག་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ནི་གཞུང་རྫོགས་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅིང་གཞལ་བྱ་གང་དུ་#རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལེའུ་འོ། ། གཞན་དུ་ནི་#ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ངེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མང་ཉུང་གི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་ལེའུ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་གར་འགྱུར། ། སྤྲོས་པ་མང་བས་དུམ་བུ་སྟེ། ། སྒྲིབ་པ་མེད་པས་རིམ་པ་ཕྱེ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གཞུང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གྲངས་ཀྱང་ངོ་། ། ཞེས་པ་ལ་ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་དོན་གྱིས་ཡིན་ཏེ། གང་དུ་དོན་ཡང་#ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ཡང་ལེའུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དགོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགོས་པ་ཡང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགོས་པ་དང་། དགོས་པའི་དགོས་པའོ། ། དེ་དག་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སྒྲུབ་པ་བརྒྱད་ནི་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཙོར་གྱུར་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། གྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།

As it is said: "Because the engagement of the listener is accomplished through the existence of a connection, one should therefore understand the connection at the beginning of all treatises." The phrase "the measures shall also be explained" refers to the specific distinction between the subject matter (abhidheya) and the expressive treatise (abhidhāna). Furthermore, these are not distinct from the components of both the subject and the expression. Regarding the phrase "chapters, likewise rituals, and so forth": the four, beginning with chapters, are the points where the text is completed. That which thoroughly determines and brings the object of evaluation to completion is a "chapter" (pariccheda). Otherwise, the tantra consisting of eighteen chapters would not be fixed, as it would result in the fault of being either too many or too few. The same should be understood for the rituals and so forth. As it is said: "By thorough determination it is a chapter; it becomes a ritual of emptiness. By many elaborations it is a section (khaṇḍa); by being without obscuration, the stages are distinguished." The word "also" in the phrase "by the text itself, also the number" refers to the meaning; wherever the meaning is also fully completed, that too is a chapter and so forth. To demonstrate the purpose (prayojana), the phrase "the purpose also" is stated. That is of two types: the purpose and the ultimate purpose (prayojanaprayojana). These are characterized by accomplishing the welfare of oneself and others. The eight accomplishments are primarily the excellence of one's own welfare. Buddhahood itself is the excellence of the welfare of others. Accomplishment is of two types:

འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གའོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་#ཞི་བ་དང་#རྒྱས་པ་དང་དབང་དང་དགུག་པ་དང་རྣམ་པར་སྡང་བ་དང་གསོད་པ་དང་། སྐྲོད་#པ་དང་རེངས་པའོ། ། ཡང་ན་འཁོར་ལོ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་པདྨ་དང་རལ་གྲི་དང་རྡོ་རྗེ་དང་རི་ལུ་#དང་མིག་སྨན་དང་རྐང་མགྱོགས་ཏེ་བརྒྱད་དོ། ། ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཕྲ་བ་དང་རེག་པ་ཡང་བ་དང་ཁྱབ་པ་དང་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ཉིད་དང་བརྟན་པ་དང་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་འདོད་དགུར་གྱུར་པའོ། ། #ཡང་ན། སྐུ་ཡི་#དབང་ཕྱུག་གསུང་དབང་ཕྱུག། དེ་བཞིན་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་སྟེ། ། རྫུ་འཕྲུལ་ཡོན་ཏན་ཀུན་དབང་ཕྱུག། བཟའ་བ་བྱེད་པ་ཡོན་ཏན་བརྒྱད། ། དེ་ལྟར་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཙོར་གྱུར་པ་ནི་དགོས་#པའོ། ། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཙོར་གྱུར་པ་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པའོ། ། དགོས་པའི་ཚིག་གཅིག་གིས་གཉིས་ཀ་གཟུང་བ་སྟེ། རྒྱུད་ཀྱི་#རིགས་པ་ལས། ཤིན་ཏུ་#དང་བ་དེ་ནི་ཁྱི་དང་དཀར་པོ་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་དགོས་པ་དང་དེའི་ཡང་དགོས་པ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་སོ། ། གླེང་བསླང་བ་ནི་འདས་ཟིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཉེ་བར་སྡུད་#པ་བསྟན་ཏོ། ། གཉིས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདིས་གཉིས་པ་མདོར་བསྟན་པའོ། ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། ། མི་ཡི་སྐྱེ་བར་#འཁྲུངས་པ་ནི། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ་སོར་#བསྟན་པའོ། །

[The ritual] is mundane and supramundane. The mundane consists of rituals such as pacifying and so forth. The supramundane consists of the subtle and so forth. In that regard, [the mundane] consists of pacifying, enriching, magnetizing, summoning, causing hatred, killing, expelling, and paralyzing. Alternatively, there are eight: the wheel, the jewel, the lotus, the sword, the vajra, the pill, the eye ointment, and swift-footedness. The subtle and so forth are: a subtle form, lightness of touch, pervasiveness, attainment, clarity, stability, mastery, and the state of being able to act as one desires. Alternatively: Mastery of body, mastery of speech, Likewise, mastery of mind, Mastery of all miraculous qualities, And the quality of eating—these are the eight. Thus, the primary excellence of one's own welfare is the "purpose." The primary excellence of the welfare of others is the "ultimate purpose." Both are captured by the single word "purpose," just as the term śuddha (pure) in the logic of the tantras applies to both a dog and a white object. Therefore, the purpose and its ultimate purpose are correctly summarized. The introduction has already been concluded; this [phrase] "the introduction is finished" indicates the summary. The phrase "the second" and so forth indicates the brief presentation of the second [chapter]. The phrase "the tantra" and so forth indicates the detailed presentation. The phrase "born in human birth" and so forth indicates the individual presentation.

དེ་ལ་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་དང་མངོན་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་པ་ངེས་པར་བསྟན་ནས་སླར་ཡང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིའི་སྐྱེ་བར་འཁྲུངས་པར་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་སེང་གེས་འགྲོ་བ་གདོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མིའི་སྐྱེ་བར་འཁྲུངས་སོ། ། རིགས་པ་དེ་ཉིད་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རིགས་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་དེའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བ་ལང་ལ་སོགས་པ་དང་བྱ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་མཚུངས་པ་ནི་རྒྱུད་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའམ་བྲམ་ཟེའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་འཁྲུངས་པའོ། ། དེ་ཙམ་གྱིས་#དོན་མི་འགྲུབ་པས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་དབེན་པ་ལ་མ་བསྟེན་པའི་བར་དུ་མི་འགྲུབ་པས་བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བཞུགས་པས་མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་#བཙུན་མོ་ཐམས་ཅད་གཉིད་#ལོག་པས་དུར་ཁྲོད་འདི་ཉིད་ཡིན་ཞེས་མི་སྡུག་པའི་བསྒོམ་#པ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་དེའི་ཚེ་མཁའ་ལ་བྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ལ་བལྟས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་#སྐུ་བསྟན་པ་མཐོང་ནས་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་གོས་ཀྱི་མཐའ་བཟུང་ཞིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་སངས་རྒྱས་གང་གིས་བཞུད་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། ། བྱུང་ནས་དགོན་པ་དབེན་པ་ལ་དྲང་སྲོང་དམ་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱི་ལམ་བླངས་ཏེ།

In this regard, having definitively demonstrated the reasoning of the Sūtra, Vinaya, and Abhidharma, it is taught once again by way of the Great Vehicle of Mantra. To begin with, the Blessed One is shown to have been born into a human birth; for the Blessed One, the Lion of the Śākyas, was born into a human birth that was concordant with the purpose of delivering migratory beings. That very reasoning is valid because it is not contradictory. This is because those of a different class do not possess a body and so forth similar to his, just like cattle or birds. Therefore, the "concordant" refers to the lineage; he was born as a great being of the royal caste or a great being of the brahmin caste. Since the goal is not accomplished by that alone, and is not accomplished until one has become free from attachment and relied upon solitude, it says "from within the retinue of queens." Because the Blessed One himself resided within the retinue of queens, at the time of midnight, when all the queens were asleep, he manifested the meditation on the unattractive, thinking, "This is indeed a charnel ground." At that time, he beheld the hosts of Buddhas who had become free from attachment and had entered the royal palace from the sky. Having seen their manifested bodies, he was moved by renunciation; he grasped the hem of their Dharma robes and went forth by the very path taken by those Pratyekabuddhas. Having gone forth, in a secluded hermitage, he received the path of freedom from attachment from a sublime sage.

རལ་གྲིས་དབུ་སྐྲ་བྲེགས་ཏེ་ཆོས་གོས་འཛིན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ནི་ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་གླེང་གཞི་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྔོན་བྱུང་བའི་བཅས་གཞིའོ། ། དགོན་པར་གནས་པས་ཀྱང་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཁྱིམ་ནས་འབྱུང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། འདུལ་#ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུལ་བ་ལས་བསྟན་པ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་གསུངས་པའི་བསླབ་པའི་ཚིག་གི་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བླངས་སོ། ། དེས་ནི་དོན་མཐུན་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ། ། གཞན་དུ་ན་སྡོམ་པ་མ་བླངས་པས་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ལ་དེ་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ། སེམས་ཅན་གྱི་#དོན་གྱི་ཡན་ལག་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་#སོགས་པར་གསུངས་པའི་སྡོམ་པའི་ཚིག་ངེས་པར་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། དེ་འདོད་པས་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འདུན་#པས་སོ། ། ཆོས་སྤྱོད་པ་ནི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་མཛད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་སྡོམ་#པར་བྱེད་པ་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པར་བྱ་བ་#ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་སྡུད་#པ་བསྟན་ཏོ། ། འདོད་ཆགས་ཆོས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

The introductory narrative is that he cut his hair with a sword and came to wear the religious robes, having gone forth from the midst of the queen’s retinue; this is the historical basis for the occasion of his becoming free from attachment. If, even while dwelling in a forest hermitage, attachment and the like were to arise, then leaving the household life would be rendered meaningless; therefore, the third [point] is mentioned. Regarding the phrase "from the Vinaya" and so forth, the collection of training precepts taught in the Vinaya—beginning with the Prātimokṣa vows and so on—was adopted by the Blessed One. By this, the means of gathering through "acting in accordance with the purpose" is shown. Otherwise, if he had not taken the vows, teaching them to others would be pointless. Therefore, this is logical, because it is the primary limb for the welfare of sentient beings. This is for the sake of strictly observing the words of the vows as spoken in the section on "etymological definitions" and so forth. The result is buddhahood itself. "Desiring that" means with the aspiration to attain it. "Practicing the Dharma" refers to the performance of austerities and so forth that the Blessed One himself practiced; this is called the "cause," because it is the method for attaining the result. This is indeed logical, because this specific ascetic discipline that restrains body, speech, and mind is what is to be pursued by one who desires enlightenment. The phrase "this" and so forth shows the summary. Regarding the phrase "the Dharma of attachment" and so forth:

འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པའི་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལའོ། ། དོན་གསལ་རྟོགས་ཕྱིར་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་མི་སླུ་#བའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་དང་ཁམས་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་གཟུགས་གཅིག་པུ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རིགས་སུ་སྤྲུལ་པར་མཛད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལྷའི་སྐུ་ནི་ཐ་མལ་པའི་ལུས་དང་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་འདི་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཅེས་སྨོས་སོ། ། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་#ལ་སོགས་པ་ལ། རིགས་ལྔ་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རིགས་སུ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བསྡུས་ཏེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དཔའ་བོ་གཅིག་པུ་གནས་པ་བཞིན་ནོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་གཉིས་པ་དང་། བཞི་པའི་རིམ་པ་ལས་གསུངས་པའི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའམ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རིགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་གླེང་གཞི་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྐལ་པའི་བར་དུ་གནས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་རྟག་#པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the teaching of the mantra that purifies desire: "I shall explain it so that the meaning may be clearly realized," this means that the cause for thoroughly understanding the non-deceptive meaning shall be explained. Regarding the phrase "the Buddhas of the five families" and so forth: in order to purify the five afflictions, the elements, the faculties, the objects, the consciousnesses, and the five aggregates, the Blessed One, the Great Vajradhara, emanated even a single form into the nature of the five wisdoms as the five Tathāgata families. This is precisely for the sake of ceasing the afflictions and so forth previously mentioned. That itself is logical because the deity’s body is the opposite of an ordinary body. In order to show that this is the conventional perspective and not the ultimate, it is stated, "it is called the tantra." Regarding the phrase "once again" and so forth: the five families become one within the family of the Great Vajradhara. Furthermore, from the generation stage up to the "supreme king of activities" meditative stabilization, the outer maṇḍala is condensed into the body maṇḍala, just as the single hero who is the nature of great bliss abides. In the completion stage as well, the meditative stabilization of entering the clear light or the union, as taught in the second and fourth stages, is the becoming of a single family. To show that this itself is the introductory setting (nidāna), it is because the Great Vajradhara himself abides for the duration of an eon and is naturally permanent, whereas others are not.

རིགས་པ་འདི་ཡང་ཡིན་ཏེ། དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་ནུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིགས་ལྔ་པོ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་མཚན་གཟུང་བར་བྱ་བར་གསུངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཏེ། སྤོང་བ་ལྔ་དང་རིག་པ་ལྔ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཇི་ལྟར་པདྨ་དམར་པོ་#འདི། ། གནས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ། ། དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས། ། མ་གོས་དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རིག་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་སུ་སློབ་མའི་ལག་པ་དག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་བྱིན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་གང་དེ་རྡོ་རྗེ། ། ཤེས་རབ་དྲིལ་བུ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདིར་ཡང་རིགས་#པ་སྟེ། དོན་དང་རྗེས་སུ་ལྡན་པའི་#མིང་དང་ལྡན་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་ལྕགས་ལ་སོགས་པས་འཛིན་པ་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ། སྒེག་པ་ལ་སོགས་པ་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བདེ་བས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་ཚིག་ལས་སྒེག་པ་ལ་སོགས་པའི་གར་གྱི་ཉམས་དགུ་དང་ལྡན་པའི་སྤྱོད་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ལྔ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ལ། སྒེག་པ་དཔའ་བ་འཇིགས་རུང་དང་། ། དགོད་དང་གཤེ་དང་འཇིགས་བྱེད་དང་། ། སྙིང་རྗེ་རྔམ་དང་ཞི་བ་ནི། ། གར་གྱི་ཉམས་ནི་དགུ་རུ་བཤད། ། དེ་ལ་སྒེག་པའི་སྤྱོད་པ་ནི།

This reasoning is also valid because all distinctions subside into emptiness. Regarding the phrase "the vajra and so forth," it is taught that the five Tathāgatas of the families should hold hand symbols such as the vajra in order to care for the realms of sentient beings who have diverse inclinations. These are also shown together with their purifications: "The five abandonments and the five knowledges Are explicitly designated as the 'vajra'." And as it is said: "Just as this red lotus Is not stained by the defects of its location, So the three realms are not stained By the defects of various phenomena." Likewise, at the time of the knowledge empowerment, the vajra and bell are placed in the hands of the disciple, and it is said: "That which is bodhicitta is the vajra; Wisdom is called the bell." Here, too, there is a logical reason: one holds that which possesses a name consistent with its actual meaning. Otherwise, it could not be held by iron or other materials. For that very reason, it is stated: "The etymology is explained as such." Regarding the phrase "the graceful and so forth," it is said: "Through bliss, enlightenment is attained." Thus, by means of conduct endowed with the nine dramatic sentiments of the dance, such as the graceful and so forth, one attains the state of the Great Vajradhara. Therefore, the five conducts are exactly as previously described. In that regard: "The graceful, the heroic, the terrifying, The laughing, the wrathful, the fearsome, The compassionate, the fierce, and the peaceful— These are explained as the nine dramatic sentiments of the dance." Among these, the conduct of the graceful is:

དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པའོ། ། དཔའ་བའི་#སྤྱོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཇིགས་པའོ། ། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་གོ་ཀུ་ད་ཧ་ན་བཟའ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སྨད་པ་དང་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བཤད་དོ། ། དགོད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་རོ་ལངས་བསླང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དམ་སྒེག་པའི་ཉམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། ། གཤེ་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་མངོན་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་ལས་དྲག་པོའི་རབ་འབྱམས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འཇིགས་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཁྲོ་བོའི་འཁོར་ལོ་སྤྲོས་ཏེ་བགེགས་རྣམ་པར་གནོན་པ་དང་ཕུར་བུས་གདབ་པ་དང་བརྡུང་#བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སྙིང་རྗེའི་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་བཟུང་#བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྔམ་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལམ། ཆོས་འདི་རུ་བསྟན་པའི་དུས་སུ་གཞན་དུ་ཡང་བསྟན་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། ། #འགལ་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞི་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། འདི་ཡང་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐབས་བདེ་བས་འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་#པ་བསྟན་ནས་གསུམ་པ་རྒྱན་#བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་#བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱན་ནི་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཐའ་དྲུག་ནི་མཐའི་སྒྲས་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། དེས་བྱེ་བྲག་དྲུག་གི་བཤད་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཚུལ་ལས་བཤད་པའི། །

One relies upon the samaya-mudrās and so forth. The "heroic conduct" is to be fearless in all circumstances. The "terrifying conduct" is characterized by consuming go, ku, da, ha, and na. That which is censured and causes fear is explained as "terrifying." The "laughing conduct" is characterized by the raising of vetālas and so forth, or is a specific variety of the graceful aesthetic (śṛṅgāra-rasa). The "reviling conduct" is characterized by performing the vast array of fierce activities such as sorcery (abhicāra). The "frightening conduct" is characterized by the emanation of a wheel of wrathful deities through the dveṣavajra samādhi, in order to suppress obstacles, strike with ritual daggers (kīla), and beat them. The "compassionate conduct" is characterized by the gathering of sentient beings. The "fierce conduct" is the miraculous power of teaching and so forth, or it appears as if taught elsewhere at the time this dharma is taught; it is characterized by acting for the benefit of sentient beings through the gateway of contradiction. The "peaceful conduct" is the samādhi of entering the naturally established luminosity. This is also logical, because it tames those with desire and so forth through the method of bliss. Having shown the logic, in order to explain the third—the alaṃkāra-tantra—it says, "The third is the ornament," and so forth. The term "six limits" (ṣaṭkoṭi) is explained by the word "limit" (anta) as a specific distinction; it is explained that this is the sequence of explanation for the six specific distinctions. As explained in the system of the Yoga Tantras:

ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པའི་#རྒྱུད་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། རྒྱས་བཏབ་དོན་ནི་རབ་རྟོགས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱེད་པར་དཀའ་བའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཤིང་བར་#ཏུ་གསལ་བ་ཞེས་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མཐའ་དྲུག་གི་ནི་ཚིག་ངེས་ཤིང་། ། ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མཐའ་དྲུག་གིས་ཚིག་རྣམས་ངེས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡང་ངེས་པར་བྱ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡང་#ཡིན་ཏེ། མཐའ་དྲུག་ནི་དོན་དང་སྒྲའི་རྒྱན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། ། སྐལ་ངན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ་སོར་བསྟན་པར་བཤད་དོ། ། སྐལ་ངན་ནི་སེམས་ལ་གཡོ་སྒྱུ་#ཡོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་རྒོལ་བ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཉན་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ལ་རྒྱལ་བ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་དྲང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་གཞན་དུ་དྲངས་པས་#ན་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། #། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྦས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་དག་དོན་ནི་རབ་སྟོན་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་རྩ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་ངེས་པར་བཤད་པའི་དོན་ནོ། ། གནས་#པ་ནི་བཤད་པའོ། ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་གཅིག་གིས་དོན་གཉིས་བརྗོད་པ་ལ་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྣ་ཚོགས་སེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

This was spoken by the Blessed One himself in the explanatory tantras such as the Vajramālā. Regarding the phrase "thoroughly realizing the meaning of the seal": it means to thoroughly realize the suchness (tathatā) of the meaning that is difficult to penetrate exactly as it is, without error, and to make it clearly manifest. If one asks how that is, it is said: "The words are determined by the six parameters." This means that the words are established by means of the six parameters. It is also said that the meaning of the words is to be determined, because the six parameters are the ornaments of both meaning and sound. This is explained in detail by the passage beginning with "the provisional" (neyārtha) and so forth. It is explained as a specific teaching by the passage beginning with "for those of poor fortune" (abhavya) and so forth. "Those of poor fortune" refers to those whose minds possess deceit and guile, and who delight in doubt and opposition. For such listeners, the Victor—the Great Vajradhara—spoke in terms of the provisional meaning. Because it leads elsewhere from the meaning of suchness to merely the generation stage (utpattikrama), it is called "provisional." It does not reveal suchness itself. "Hidden" (gūḍha) means that it is not the ultimate meaning (paramārtha). "In order to thoroughly reveal the authentic meaning" means in order to teach the meaning characterized by the Nāḍicakrasaṃcāra and so forth exactly as it is. "Definitive meaning" (nītārtha) is the meaning that is explained with certainty. "Abiding" (sthita) refers to the explanation. If one asks how a single expression can have the capacity to express two meanings, it is said: because it is a word that possesses the capacity to exclude various [misconceptions].

དཔེར་ན་གོའི་སྒྲ་གཅིག་པུས་དོན་བཅུ་བརྗོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ངག་ཕྱོགས་ས་འོད་རྡོ་རྗེ་མདའ། ། ཕྱུགས་མིག་མཐོ་རིས་ཆུ་དག་ཏུ། ། དོན་བཅུ་ལ་ནི་བློ་ཅན་གྱིས། ། གོ་ཡི་སྒྲ་ནི་བརྟག་#པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དོན་གྱི་རྒྱན་དེ་དག་ཡིན་ཏེ། སྒྲའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདོད་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ལའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རབ་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་པའོ། ། འགལ་བའི་ཚིག་གི་#སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་སོ། ། གསུངས་པ་གང་ཡིན་དགོངས་བཤད་དེ། ། ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ་#ཞེས་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་ནི་སྒྲ་ཡི་#རྒྱན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྒྲ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་དམན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པ་དེ་བས་དད་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པ་ལ་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དབང་པོ་དམན་པའོ། ། རྟོགས་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རྟོགས་སུ་འཇུག་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་གསལ་བ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་གསལ་ཞིང་འཇམ་པའི་ཚིག་གིས་སྟོན་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་པའོ། ། དགོངས་པ་མིན་པས་བཤད་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲ་མེད་པར་གསུངས་ཞེས་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་ནི་དོན་གྱི་རྒྱན་ཡིན་ཏེ། དོན་ཁོ་ན་བརྒྱན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །

For example, the single word go expresses ten meanings, as it is said: "Speech, direction, earth, light, vajra, arrow, cattle, eye, heaven, and water—these ten meanings should be examined by the wise as the word go." These are the ornaments of meaning, because there is no distinction in the sound itself. The phrase "those who desire the supreme" and so forth refers to disciples who desire suchness. For them, "thoroughly teaching the suchness of phenomena" means explaining the suchness of clear light. "By means of the application of contradictory words" means by way of sounds that contradict worldly conventions. "Whatever was spoken is the intentional explanation" means that the application of words is shown to be accompanied by an underlying intention; such is the meaning. This is an ornament of sound, because such a sound is the primary element. "Sentient beings of inferior faculties" and so forth refers to those of inferior faculties who, because they lack the ultimate limit of insight and possess great faith, have become suitable vessels for the teaching of suchness. "For the sake of realization" means causing them to realize suchness. "By means of the most clear" means teaching with words that are lucid and gentle. "Thoroughly teaching that very suchness" means explaining the suchness that is well-known. "Explained without intention" means spoken without the use of contradictory sounds; such is the meaning. This is an ornament of meaning, because it is the meaning alone that is to be adorned.

དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་དང་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣ་ཚོགས་འདྲི་#བ་དང་། ཚད་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ལའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ནི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པའི་སྒོམ་པས་རྣམ་པར་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལའོ། ། སྤྱོད་པ་ནི་སྤྲོས་བཅས་ལ་སོགས་པའོ། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཞེས་པ་ནི་དེ་དང་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་དག་ལའོ། ། དོན་ཟབ་མིན་བཤད་གང་ཡིན་པ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་བྲལ་ཞིང་ཕྱིའི་སྤྲོས་པ་ཙམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ནི་ཇི་བཞིན་སྒྲར་གསུངས་པའོ། ། ཞེས་པ་ལ་སྒྲ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་དོན་#སྟོན་པའོ། ། འདི་ཡང་སྒྲ་ཡི་རྒྱན་#ཡིན་ཏེ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པ་སྟེ། ། ཁྲུ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཚད་དུ་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པས་དེ་ལས་མང་བའམ་ཉུང་བར་མི་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་#པ་དག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཀོ་ཊ་ཀྵ་#ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྒྲ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་པའོ། ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི། དཔེར་ན་བ་ལང་དང་རྟ་དང་སྐྱེས་པ་དང་བྱ་དང་རི་དྭགས་དང་གླང་པོ་ཆེ་དང་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་པ་ནི་དཔེར་ན་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེའོ#། ། ཀོ་ཊ་ཀྵ་#ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བསྟན་བཅོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན།

Regarding the phrase "maṇḍalas and so forth," this refers to the drawing of various maṇḍalas and the words concerning their dimensions and so on. Likewise, "conceptualization" refers to the teaching of the vast array of activities, such as the subduing of those who are hostile, through the meditations of Yamāntaka and others. "Conduct" refers to the elaborate [conduct] and so forth. "Just as it was spoken" refers to the words that teach this or that. "Whatever explanation is not of profound meaning" refers to that which is devoid of the meaning of suchness and teaches only external elaborations. That is "spoken according to the literal sound." This means it teaches a meaning that corresponds exactly to how the sound exists. This is also an ornament of the word. As it is said: "The supreme maṇḍala of the mind should be made twelve cubits in measure." Because of this, one should not make it larger or smaller. Likewise, this should be understood from the conceptualizations and investigations. Regarding "koṭākṣa" and so forth, there are two types of words here: worldly and treatise-based. Among these, worldly examples are, for instance, "ox," "horse," "man," "bird," "wild animal," "elephant," and "brahmin." Treatise-based examples are, for instance, "truth," "the Three Jewels," "suchness," "the limit of reality," and "emptiness." "Koṭākṣa" and so forth are neither worldly nor treatise-based. If that is so, why are they mentioned?

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་གིས་གླེགས་བམ་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པ་བསྐྱེད་པར་#བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གི་རླུང་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་བརྡར་གསུངས་སོ། ། དཔེར་ན་བྷུ་སུ་ཀོ་#བཞིན་ནོ། ། ཟ་བ་དང་ཉལ་བ་དང་འཆག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་ཇི་བཞིན་མིན་སྒྲར་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་དོན་བརྗོད་པ་ལ་སྒྲ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཡང་སྒྲ་ཡི་རྒྱན་ཡིན་#ཏེ། བརྡ་ཡང་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་དྲང་བའི་དོན་ལ་བྱེ་བྲག་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྒྲ་དང་དོན་གྱི་རྒྱན་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་དང་དགོས་#པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་གང་ཞེ་ན། མི་གསལ་བ་དང་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་། དགོངས་པས་བཤད་པ་དག་གི་ནི། མི་འགལ་བ་དང་འགལ་བའི་སྒྲའི་དབྱེ་བས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་དང་། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་#དག་གི་ནི། དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་དབང་པོ་#དམན་པའི་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བས་སོ། ། དགོངས་པ་དང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ནི་འགལ་བ་དང་མ་གྲགས་པ་དག་#གི་སྒྲའི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ལྟར་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་དང་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་#དོན་གྱི་རྒྱན་ནོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་དང་#སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི་སྒྲའི་རྒྱན་ཞེས་མཐའ་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པོ་གཅིག་པུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་བཤད་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པའི་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། ཡི་གེ་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོར་བསྟན་པའོ། །

Regarding the term "Tathāgata," in order to produce a sense of wonder in those who examine the volumes, the Blessed One spoke of the root and branch winds as symbolic designations. For example, it is like the term bhusuku, which means "eating," "sleeping," and "walking." This is known as "literal language" (yathāruta) because the sound is not identical to the expressed meaning. This is also an ornament of sound, because the symbolic designation is itself a sound. If one asks: what is the distinction between "literal language" and "interpretable meaning" (neyārtha)? It is said: it is by the distinction between the ornament of sound and the ornament of meaning. What is the distinction between "interpretable meaning" and "that which is not the purpose"? It is by the distinction between the unclear and the clear. What is the distinction between "literal language" and "explained with intention" (saṃdhyābhāṣita)? It is by the distinction of sounds that are non-contradictory and contradictory. What is the distinction between "definitive meaning" (nītārtha) and "that which is not intended"? It is by the distinction between individuals of sharp faculties and those of dull faculties. What is the distinction between "intended" and "not literal"? It is by the distinction of sounds that are contradictory and those that are not well-known. Thus, "interpretable meaning," "definitive meaning," and "that which is not intended" are ornaments of meaning. "Explained with intention" and "not literal" are ornaments of sound. This concludes the explanation of the distinctions of the six parameters (ṣaṭkoṭi). In order to demonstrate the manner of explanation that teaches the two stages as a single unity, the phrase "the divisions of explanation" and so forth is stated. The phrase "the meaning of the syllables" and so forth provides the brief thematic summary.

དང་པོ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གྲངས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཀུན་དུ་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། ། སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྒྲ་ཙམ་ལ་ནི་རབ་གཞོལ་བ། ། ཞེས་པ་#ནི་སྒྲ་ཙམ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་བསྟན་བཅོས་མཁས་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་རྟོག་གེ་དང་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་རྟགས་དང་བསྡུ་བ་ལ་སོགས་ལ་མཁས་པའོ། ། དེ་ཡི་སྒྲུབ་པ་རབ་སྟོན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བསྟན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ཏེ། ཡི་གེ་ཙམ་གྱི་དོན་བརྗོད་ཅིང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་སྟེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྤངས་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་བས་འདི་སྒྲའི་རྒྱན་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་སྣ་ཚོགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱིའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་མདོ་སྡེ་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དང་། དབུ་མ་པ་རྣམས་སོ། ། གང་གི་ཚེ་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་འབྲེལ་པའམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རང་གི་སྡོམ་པ་དང་འགལ་བའི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ཐོས་ནས་འགྱོད་པར་གྱུར་པས་གསང་སྔགས་ཀྱི་གསུང་ལ་སྐུར་#བ་བཏབ་པའི་སྡིག་པ་མེ་ལ་ཕྱེ་མ་ལེབ་བཞིན་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འགྱོད་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་#ཕྱིར་དེ་དང་མཐུན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་གསུངས་སོ། །

"First, the single reality alone," and so forth, is the detailed explanation preceded by the enumeration. In summary, there are eight aspects. To explain them individually: "Those who are intensely devoted to mere sound" refers to those who are attached to mere sound. "By those skilled in external treatises" refers to those who are expert in the terminology, grammatical agents, gender, compounds, and so forth, of the treatises on logic and grammar. "Teaching the practice of that" refers to the literal meaning (akṣarārtha); that which the Blessed One taught in accordance with those [treatises] is the literal meaning, which expresses the meaning of the mere syllables—any subject whatsoever—and is the characteristic of one side of the generation stage (utpattikrama), excluding the completion stage (niṣpannakrama). Therefore, this is an ornament of sound, because it consists of mere diverse sounds. To teach the general meaning (sāmānyārtha), the words "Sūtras and so forth" are mentioned. "Sūtras and so forth" refers to the Śrāvakas, Sautrāntikas, Yogācāras, and Madhyamikas. When, through the connection of former habitual tendencies or by meeting a spiritual friend, they are taught the Great Vehicle of Mantra, they then hear the samayas and vows that contradict their own [previous] vows. Becoming remorseful, they disparage the speech of Secret Mantra, and their sin falls like a moth into a fire. To reverse their remorse, the Blessed One taught the doctrine in accordance with that.

གང་གིས་འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན། ། ཞེས་ལམ་དེ་ཉིད་དུ་ཞུགས་ཤིང་སྐུར་#བ་མི་འདེབས་སོ། ། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་འགྱོད་པ་ཟློག་#པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤྱིའི་དོན་གྱི་ཡན་ལག་དང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་ལྡན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་པའོ#། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དང་བསྟན་བཅོས་པའོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་སྦྱོར་བ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁོ་ན་ལས་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་པའོ། ། གཉི་ག་དེ་དག་ཀྱང་སྤྱིའི་དོན་ཞེས་བཤད་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། འདོད་ཆགས་ཆོས་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ་དེའི་ཆོས་ཉིད་དོ། ། བཟླས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བཟླས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་#གང་གིས་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པའོ། ། འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ནི་སྦས་པའི་དོན་གཅིག་པའོ། ། དེ་ཡིས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་བཤད་དོ། ། བཟླས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བཟླས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་#རྣལ་འབྱོར་པས་དག་པར་བྱེད་དོ། ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་རྟོགས་པ་དང་། །

"That by which this is logical"—thus one enters that very path and does not engage in disparagement. The definition of dispelling regret regarding the engagement with the sūtras and so forth is the first branch of the general meaning. Likewise, "because it possesses the generation stage" is the second branch. That also has two aspects: the well-known and the treatise-based. Regarding those, that which teaches the three samādhis—the preliminary application, the maṇḍala victory, and the victory of activity—is the well-known. The statement that "all three realms arise solely from bodhicitta, and that bodhicitta arises from the union of the two organs" is the treatise-based. Both of these are specific instances of what is explained as the "general meaning," namely the generation stage. In order to teach the completion stage individually: "the dharma of desire" and so forth. The dharma of desire is the nature of desire; it is its dharmatā. In the context of recitation, through the recitation of desire and so forth, desire and so forth are purified. This is an illustration; one should also understand the purification of hatred and the rest. That which thoroughly teaches this is the first hidden meaning. By that, the stage of vajra recitation is explained. In the context of recitation, the yogi purifies desire and so forth through the recitation of desire and so forth. The realization of the relative truth and...

ཞེས་པ་ནི་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནམ་སྣང་བ་#ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སྐྱེད་པའི་ལྷའི་སྐུ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པ་སྦས་པའི་དོན་གཉིས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རྣམ་དཔྱད་པའི། ། ཞེས་པ་ནི་འདིས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་དང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་#རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་སྟེ་རིམ་པ་གསུམ་ནི་སྦས་པའོ། ། སྦས་པ་ནི་སྦས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རིམ་པ་གསུམ་པོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྦས་པའོ། ། རིམ་པ་ཐ་མ་གཉིས་པོ་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ན་མཐར་ཐུག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འོད་གསལ་བ་ལ་རབ་འཇུག་དང་། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། མཐའ་ནི་མུར་ཐུག་པ་ཡི་#ཚིག། ཅེས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རིམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞིས་རིམ་པ་གཉིས་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེའི་དོན་ནི་སྒྲའི་རྒྱན་ནོ། ། སྤྱིའི་དོན་དང་སྦས་པ་དང་མཐར་ཐུག་#པའི་དོན་ནི་དོན་གྱི་རྒྱན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པ་གཉིས་པོ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གལ་ཏེ་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོས་རིམ་པ་གཉིས་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་དབྱེ་བས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན།

This refers to the second hidden meaning, the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama), which is the vision of the deity’s body—generated through yogas such as the swift samādhi or the [three] appearances—by way of the twelve similes, such as an illusion. "Having analyzed the three wisdoms" indicates the stage of the purification of the mind. Thus, the three stages of vajra recitation, the purification of the mind, and self-consecration are the hidden [meanings]. That which possesses these three stages characterized by being hidden is the "hidden." In order to teach the ultimate [meaning] when teaching the two final stages individually, it says: "And entering thoroughly into the clear light." This refers to the actualization of the fourth suchness, which is to be perfectly attained through the stages of the mudrā and samādhi. By this, the stage of manifest enlightenment (abhisambodhi-krama) is shown. Likewise, "realizing the union" indicates the stage of union (yuganaddha-krama). "The end is the word of the limit" means that there is no stage beyond that. Thus, the two stages are fully taught through these four modes of explanation. In this way, the literal meaning is the ornament of the word; the general, hidden, and ultimate meanings are the ornaments of the meaning. The sense is that these adorn the two stages. If the two stages are taught by these four modes of explanation, one might ask: what is the purpose of the distinction between word and meaning?

སྨྲས་པ། ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་བཞིན་དུ་མཐའ་དྲུག་གིས་ངེས་པར་རིམ་པ་གཉིས་པ་#བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ#། དྲང་བའི་དོན་གྱིས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བཀག་ནས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཙམ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སྤྱིའི་དོན་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་པའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པ་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་མམ་གཞན་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རེས་འགའ་ཞིག་བསྟན་པས་ཀྱང་དེའི་ཐ་སྙད་མི་རིགས་#སོ། ། དགོངས་པ་བཤད་པས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཁྱད་པར་ནི་འགལ་བའི་སྒྲ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་སོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་#དེ་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་ནི་ཕྱིའི་སྤྲོས་པ་ཙམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཡང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་དེའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་རྗོད་པར་བྱེད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་ཕྱིར་གྱུར་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་ལ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་ན་ཡང་། ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ག་ལས་འགྱུར་ཏེ། བརྡ་ཙམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ན་མཐའ་དྲུག་ལས་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཐ་དད་པ་ཁོ་ནའོ། །

It is said: Because they are not fixed, the six parameters are taught. The four modes of explanation are not definitively explained by the six parameters in the same way as the second stage. This is because the provisional meaning, having excluded the completion stage, teaches only the branches of the generation stage; therefore, there is a distinction from the general meaning. As for the definitive meaning, it is not fixed in teaching the stages of vajra recitation and so forth, because it teaches by means of mere emptiness or whatever else may be appropriate. Even if it is taught occasionally, the terminology for that [provisional meaning] is not applicable. As for the intentional explanation, it also teaches the meaning of suchness individually, just as before. The distinction is that it employs contradictory terminology. The non-intentional is likewise. The literal meaning has the capacity to teach only external elaborations, but not anything else. Although the conduct of extreme non-elaboration is a branch of the completion stage, it is not to be accomplished by the literal meaning; rather, there is no fault because it merely expresses its characteristics. As for the non-literal, since it is contrary to both the world and the treatises, if it lacks the capacity to teach even the mere generation stage, how could it apply to the completion stage endowed with the five branches? This is because it merely indicates a symbolic convention. Therefore, the four modes of explanation are indeed distinct from the six parameters.

འཆད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་འཆད་པ་པོའི་རྒྱུན་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འཆད་པ་པོས་གཞལ་#བྱ་མ་ཤེས་ནས་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་མ་ལོངས་ཤིང་བཤད་པར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་དཀྲུགས་པར་འགྱུར་རོ། ། སློབ་མའི་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་བཤད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པའི་འཆད་པ་པོ་ཡོད་ན། ཐམས་ཅད་མཛེས་པར་བྱེད་པས་འཆད་པ་པོའི་རྒྱན་ཡིན་ནོ། ། འདོད་པ་ནི་སྨོན་པ་སྟེ་སྲིད་པའི་དོན་དུ་ལུང་སྦྱར་རོ། ། གལ་ཏེ་འཆད་པ་པོས་བཤད་པར་འདོད་པ་#དེའི་ཚེ་དབྱེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཉན་དུ་གཞུག་#པའི་ཕྱིར་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དབྱེ་བ་གཉིས་ནི་ཚོགས་པ་ལ་བཤད་པ་དང་། སློབ་མ་ལ་བཤད་པར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་གསང་བའི་དོན་གབ་#པར་བྱས་ལ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོགས་ལ་བཤད་པའོ། ། དབང་པོ་རྣོ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་སློབ་མ་ལ་བཤད་པའོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཇི་བཞིན་སྒྲ་ནི་སྒྲའི་རྒྱན་ནོ#། ། དགོངས་མིན་ནི་དོན་གྱི་རྒྱན་ནོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་དོན་གྱི་རྒྱན་ནོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ནི་སྒྲའི་རྒྱན་ནོ། ། #དེ་ལྟར་ཡི་གེའི་དོན་དང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་སྒྲའི་རྒྱན་དག་དང་། དྲང་བའི་དོན་དང་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱིའི་དོན་#རྣམས་ནི་དོན་གྱི་རྒྱན་ཏེ་ཚོགས་པ་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་དམན་པས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། # ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ལ་བཤད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ།

By the phrase "by the expounder" and so forth, the ornaments of the expounder are explained. If an expounder, without knowing the objects of comprehension, were to teach without grasping the intentions of the students, then everything would be thrown into confusion. If there is an expounder who, through a thorough knowledge of the distinctions among students, exerts himself in providing various explanations, then because everything is made beautiful, these are the ornaments of the expounder. "Desire" refers to the aspiration; it is applied for the sake of existence. If the expounder desires to teach, then he should teach in order to cause the listeners to engage through two distinctions. In that regard, the two distinctions are the teaching for the assembly and the teaching for the individual student. Among these, whatever explanation is given by concealing the secret meaning within the assembly is the teaching for the assembly. The thorough demonstration of the very clear suchness to individuals of sharp faculties is the teaching for the student. Regarding that, there are first five types: the literal word is an ornament of sound; the non-intentional is an ornament of meaning; the interpretable meaning is an ornament of meaning; and the literal meaning is an ornament of sound. Thus, the literal meaning and the literal word are ornaments of sound, while the interpretable meaning, the non-intentional, and the general meaning are ornaments of meaning; these constitute the teaching for the assembly because they merely demonstrate the generation stage. If the suchness that is to be realized by those of dull faculties is explained clearly, is it not non-intentional? How then would it be a teaching for the assembly? It is said:

རྣམ་པར་དག་པ་ཙམ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སམ། རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་སྟོན་པས་ན་#སྐྱོན་མེད་དོ། ། གལ་ཏེ་རེས་འགའ་ཞིག་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་རིམ་པ་ལྔའི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་ཚོགས་པ་ལ་བཤད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་བྱ་མཇུག་རིང་#འཕུར་བས་སྦྲུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། ཇི་བཞིན་མིན་སྒྲ་ནི་སྒྲའི་རྒྱན་ནོ། ། ངེས་དོན་ནི་དོན་གྱི་རྒྱན་ནོ། ། དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ནི་སྒྲའི་རྒྱན་ནོ། ། སྦས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པ་དག་ནི་དོན་གྱི་རྒྱན་ཡིན་ཞེས་སློབ་མ་ལ་བཤད་པ་དབྱེ་བ་ལྔ་སྟེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། ། ཞེས་པ་འདིས་ལུང་གི་ཚད་མ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་འདུལ་#བྱ་རྣམས་ལ་ནི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་དབྱེ་བ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། ཉན་པ་པོའི་རྒྱན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ། འཇིག་རྟེན་ནི་ངེས་གྱུར་པས། ། ཞེས་པ་ལ། རིགས་སོ་སོར་ངེས་པ་ཅན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ལྔ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་གཅིག་པུར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཉན་འདོད་པའི། ཞེས་པས་ནི་ཐོས་པ་ལ་འཇུག་པ་བཏང་སྙོམས་བྱ་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བློ་ཡི་རྣམ་པ་དཔག་མེད་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་རིགས་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། ། ཨུཏྤ་ལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོར་བསྟན་པའོ། ། རང་བཞིན་ཐ་དད་མིང་ཅན་དེ། ། ཞེས་པ་#དོན་དང་ལྡན་པའི་མིང་འཛིན་པའོ། །

There is no fault, for it either teaches mere purity or teaches the isolation of the body through the classification of the hundred families. If, at any time, it teaches any one of the five stages without intentional meaning, then it becomes an explanation for the assembly. Just as a crane does not become a snake when it flies, so too, the "non-literal" is an ornament of the words, while the "definitive meaning" is an ornament of the meaning. The "intentional explanation" is an ornament of the words, and the "hidden" and "ultimate" are ornaments of the meaning; thus, there are five divisions of the explanation for the disciples, in order to teach the completion stage. By the phrase "following the explanatory tantra," the authority of the scripture is shown. Thus, in brief, for those to be trained, the Sugatas have taught the divisions previously explained based on the two stages for individuals. In order to show the ornaments of the listener, the words "in every way" and so forth are stated. Regarding "the world is determined," this refers to those with specific, fixed dispositions. Therefore, there are five; why was it not taught that there is only the single bodhisattva disposition? It is because of the phrase "those who desire to hear in every way," for it is improper to be indifferent toward engaging in hearing. "Because the aspects of the intellect are immeasurable" refers to the cause for the specific determination of dispositions. The words "like the utpala" and so forth provide the brief summary. "Those with names of distinct natures" refers to those who hold names that correspond to their actual meaning.

ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་འདིས་རང་བཟོ་བཀག་པའོ། ། དེ་ནི་མ་ལུས་དོན་ཐོས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། ། དོན་མ་ལུས་པ་ནི་གཞལ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས་ཐོས་ཏེ། འཛིན་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་མཁས། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་བརྗེད་#གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་ནས་ལངས་ཏེ་ཅང་མི་དྲན་པའོ། ། དེ་བས་ན་ཨུཏྤལ་ལྟར་ཨུཏྤལ་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མཚོན་གནས་པའི་ཨུཏྤལའི་དྲི་དང་#ཁ་དོག་ཡོད་དེ། དེ་ནས་བཅད་མ་ཐག་ཏུ་དྲི་མེད་པ་དང་མདོག་ཡལ་ལོ། ། གཟུང་བྱ་ལྷག་པར་མང་ཐོས་ཀྱང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་པདྨ་དཀར་པོ་བསྟན་ཏོ། #། གཟུང་བྱ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ནོ། ། ལྷག་པ་ནི་ཆོས་གྲོགས་པོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་མང་དུ་ཐོས་ནས་འཛིན་ཅིང་དྲན་པས་ཀྱང་བྱེད་དོ། ། སྟོན་པ་ཡིས་ནི་ནུས་མེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐོས་ནས་ཀྱང་བཤད་པའི་དུས་སུ་ཕྱོགས་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དང་བཤད་པའི་རྒྱུད་དང་ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པས་སོ་སོར་སྟོན་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་#བའི་ཤེས་རབ་དམན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། བུམ་པའི་རས་བལ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་བུམ་པ་#གནས་པའི་རས་བལ་གྱི་ས་བོན་ལས། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདྲ་བ་ནི་པདྨ་དཀར་པོའི་གང་ཟག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ་པདྨ་དཀར་པོའི་དྲི་རང་གི་ལྟེ་བར་འཁོར་ཞིང་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་མེད་དོ། ། པདྨ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།

"Spoken by the Omniscient One" refutes fabrication. "Having heard the meaning in its entirety" is the detailed explanation. "The meaning in its entirety" refers to having heard from the mouth of the Master the objects to be evaluated. "Skilled in retention" means that one retains it without error. "Forgotten in an instant" means that after rising from that state, one remembers nothing at all. Therefore, it is like the utpala lotus: because the utpala possesses fragrance and color while it remains in the water, yet immediately after being cut, the fragrance is gone and the color fades. "Though having heard a great deal of what is to be grasped" and so forth indicates the puṇḍarīka (white lotus) type of person. "What is to be grasped" is the meaning of the Dharma. "Exceedingly" means being superior to other Dharma friends. Having heard that very thing extensively, one both retains and remembers it. "Lacking the ability to teach" means that even after hearing it, at the time of explaining, one is unable to teach it individually through the sequence of the mūlatantra, the vyākhyātantra, and the branches of the tantra, using the methods of positions, logical reasons, and examples. The intention is that this is because they lack the wisdom acquired at birth and because their wisdom arising from the observation of the Dharma is inferior. This is the analogy of "cotton in a jar": the meaning is that from a seed of cotton residing in a jar, sprouts and so forth do not emerge. The similarity is that the person who is like the puṇḍarīka is also like that; the fragrance of the puṇḍarīka circulates within its own center and does not radiate outward. In order to demonstrate the lotus:

དད་དང་ལྡན་ཞིང་སྙིང་རྗེ་ཤེས། ། ཞེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་ནི་དད་པའོ། ། དེས་ནི་དགེ་བ་ཅན་ཡིན་#བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དད་པའོ#། ། ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཐོས་པ་བློ་ལ་རྒྱས་པར་#གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས་གང་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་འཕེལ་བར་གྱུར་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཆད་པའི་དུས་སུ། ། ཚིགས་མེད་འོད་མ་བཞིན་དུ་འཛག#། ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏོང་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ནི་པདྨར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། པདྨའི་#ལྟེ་བར་ཡོད་པའི་ཟིལ་བ་རྣམས་ཉི་མས་ཁ་ཕྱེ་མ་ཐག་ཏུ་འཐོར་བར་#བྱེད་དོ། ། ཙནྡན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐོས་པ་ཉུང་ཞིང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས་#ཐོས་པ་མང་དུ་མ་ཐོས་པའོ། ། གལ་ཏེ་མཁས་པ་གཞན་གང་ཞིག་གིས་སྐུལ་#བར་བྱེད་ན་ཀྱེ་གདོང་བཟང་འབད་པར་གྱིས་ཤིག། ཇི་སྲིད་འདོད་པར་བདག་གིས་ཁྱོད་ལ་ཐམས་ཅད་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་ཐོས་ནས་སྨྲ་ན་བདག་གིས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པས་ཆོས་གཞན་ཐོས་པས་བདག་ལ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཁྲོས་ནས་ལངས་ཏེ་འགྲོ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ལྡན་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གང་ཞིག་བློ་ལྡན་ཉིད། ། ཐོབ་#ནས་ཐོས་པ་ཉིད་ལ་བཏང་སྙོམས་གང་བྱེད་པ། ། ཐོས་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་དཔག་མེད་ལུས་པ་ན། ། རྨོངས་པ་དེ་ནི་ངེས་པ་སྐྱེ་བར་ག་ལ་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །

"Endowed with faith and possessing compassion" means that faith is the foundation of all virtuous qualities. It is that which protects the yogi while they are virtuous, consisting of manifest faith in the truths, the Three Jewels, and so forth. "Possessing knowledge" means having authentic realization. "Possessing compassion" means being endowed with the fruits of hearing and so forth. "One whose learning has expanded in the mind" refers to a disposition in which whatever was heard from the mouth of the master increases within the continuum of the mind by means of the four types of reasoning. Likewise, at the time of explaining: "It drips like a bamboo without joints" means that one relinquishes all phenomena. This is explained as a lotus; the dewdrops on the center of a lotus are scattered as soon as the sun opens it. To illustrate the sandalwood [type of person], it says "having little learning," meaning one has not heard much from the mouth of the master. If another wise person urges them, saying, "O fair-faced one, exert yourself! I shall explain everything to you as long as you desire," and having heard this, they say, "I know everything, so I have no need to hear other teachings," and then, becoming angry, they rise and leave—that is one who possesses pride. As it is said: "Whoever follows after learning and, having attained it, becomes indifferent to that very learning, while countless varieties of learning remain—how could that deluded person ever give rise to certainty?" Thus it is stated.

གལ་ཏེ་ང་རྒྱལ་ལྡན་པ་ཡིན་ན་དེ་སྐྱོན་མེད་དུ་ཆུག་ན་གལ་ཏེ་བཤད་པའི་དུས་སུ་མང་དུ་སྨྲ་སྟེ་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། གལ་ཏེ་རིགས་པ་སྨྲ་ན་དེའི་ཚེ་སྐྱོན་མེད་དོ། ། འོན་ཀྱང་རྩ་བ་མེད་པར་ནི་མདོ་ལས་འདས་ཤིང་བསྟན་པ་གཞན་དང་བསྲེས་ཏེ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྐྱོན་དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོས་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བར་གལ་ཏེ་བྱས་ན་དེ་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མི་ཤེས་པ་ནི་བདེ་བར་མགུ་བྱ་སྟེ། ། ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་མགུ་བར་སླ#། ། དུམ་ཅིག་ཤེས་པས་#ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་མགུ་བར་བྱེད་མི་ནུས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནི་ཙནྡན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཙནྡན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་མཆེ་བའི་དུག་ཅན་གྱི་སྦྲུལ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་དེའི་གམ་#དུ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཉེ་བས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། #བདག་གི་#དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རིན་པོ་ཆེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ས་གཞི་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་#ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། དག་པ་ནི་གཡོ་སྒྱུ་#མེད་པའོ། ། མཁས་པ་སྒྲིན་#ཞེས་བྱ་བ་#ནི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ལ་བརྩོན་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ལྡན་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་པའོ། །

If one possesses pride, even if that were granted as being without fault, if one speaks excessively at the time of explanation, it will cause weariness. If one speaks with reason, then at that time there is no fault. However, the meaning is that without a foundation, one speaks in a way that deviates from the sūtras, mixes them with other teachings, and is devoid of one's own established tenets. To eliminate that fault, if one attempts to make oneself a fit vessel for hearing the Dharma, that too is impossible because of the presence of pride. As it is said: "The ignorant are easily satisfied; Those with specialized knowledge are very easy to please. But one who is conceited from knowing only a little— Even a Buddha cannot satisfy such a person." This is called "sandalwood." Because sandalwood is naturally surrounded by fruitless trees and fanged venomous snakes, no one can approach it, and thus it cannot be taken up. Likewise, because it is devoid of the accumulations of merit and primordial wisdom, it does not accomplish the welfare of oneself or others. To demonstrate the precious [qualities], the text mentions "ethical discipline" and so forth. Just as the earth is the support for all moving and non-moving things, ethical discipline is the foundation of all qualities; one who possesses that is [the subject]. "Pure" means being without deceit or guile. "Skillful and clever" means being diligent in virtuous activities and possessing thorough knowledge. "Endowed with insight" means possessing innate insight.

རྒྱུད་གཅིག་པ་ནི་ལན་གཅིག་#གཞན་གྱིས་བརྗོད་པའི་གཞལ་བྱ་ཐོས་ནས་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའི་བར་དུ་འཛིན་ཅིང་དྲན་པའོ། ། ཐོས་ནས་ལེགས་པར་སྟོན་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས་ཐོས་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ནོར་བར་སྟོན་པ་དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་སྟེ་རེ་བ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་རིན་ཐང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་#སྔོན་དུ་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་རིན་ཆེ་བའོ#། ། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེའོ། ། གང་ཟག་དེ་རྣམས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་#ཕྱིར་ཨུཏྤ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། གང་ཟག་བཞི་པ་#འདི་དག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གཙོར་གྱུར་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བཤད་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བ་ཡིན་གྱིས་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཙནྡན་ཞེས་བྱ་བ་བེམས་པའི་#རིགས་ཅན་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཉན་འདོད་པ། ། ཞེས་སྔོན་དུ་བཤད་དེ་ཉན་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གསང་བ་འདུས་པ་འདི་ལ་ནི། རིགས་ངན་དང་། སྨྱུག་#མ་མཁན་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ན། ཆོས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ནི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེའི་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཙམ་རིམ་གྱིས་བསལ་#བར་ནུས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྣོད་མ་ཡིན་ནོ། །

"One of a single continuum" means that having heard the object of comprehension spoken by another, one retains and remembers it for as long as one lives. Regarding "having heard, one teaches well": just as it was heard from the mouth of the master, to teach without error the Explanatory Tantra and so forth is the jewel-like individual, because they fulfill all hopes and are of priceless value. Alternatively, the collection of qualities previously explained is precious; because they possess that, they are "jewels." In order to show that these individuals are of two types, the words "the utpala" and so forth are mentioned. Regarding the words "these four individuals," and so forth: the remainder of the sentence is that they are suitable vessels for the explanation of the assembly [teachings] where the generation stage is primary, but not for others. If that is so, one might ask: why is the "sandalwood" type, who belongs to the class of the dull-witted, a suitable vessel for the explanation? It is said: because it was previously explained that "they desire to listen in every way," and engaging in listening is not a state of indifference, but rather something to be cared for. For in this Guhyasamāja, even those of low caste or bamboo-weavers and the like become suitable vessels; so what need is there to mention those who engage through the gradual stages of hearing the Dharma and so forth? While their mere wrong views can be gradually removed, for that very reason, they are not vessels for the completion stage.

གང་གི་ཚེ་སྐས་ཀྱི་རིམ་པའི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་མཐར་ཕྱིན་#ན་དེའི་ཚེ་ཙནྡན་ལྟ་བུ་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་#སྣོད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་སློབ་མ་ལ་བཤད་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཞེས་དམ་བཅའ་བའོ#། ། རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པས་རྣམ་བརྒྱན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ཚིགས་སོ། ། ད་ནི་སློབ་མ་བརྟགས་#པས་བཤད་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་གང་ཡིན་པ་དང་ཇི་ལྟ་བུའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཏེ་སྣོད་དང་སྣོད་མིན་ཞེས་པ་ལ་#ཡོན་ཏན་ཅན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཤེས་ནས། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཤེས་པས་སོ། ། བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བྱའོ། ། ཞེས་པ་ནི་#སྔར་བཤད་པའི་བཤད་པ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཐམས་ཅད་དཀྲུགས་པར་འགྱུར་རོ། ། བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་#པར་བྱེད་པ་བསྡུ་བའི་རྒྱན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱན་ནི་དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གླེང་གཞི་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གིས་རྒྱུད་ཀྱི་ལུས་ངེས་པར་བྱས་པས་སོ། ། བདེན་གཉིས་རྣམ་པར་ངེས་བྱས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོ་སོར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ནི་རྒྱན་འགྱུར་བདུན་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱན་མི་དགོས་#ཏེ་བསླབ་པར་བྱ་བ་མེད་པས་སོ། །

When the generation stage, produced by the logic of the steps of a ladder, is perfected, even one who is like sandalwood becomes a vessel for the completion stage. Therefore, one should never be indifferent toward them. The phrase "of the completion stage" and so forth is a thesis asserting that such a person alone is a fit vessel for the explanation to a disciple. "Always adorned by conduct" is the reason given by way of distinction, meaning adorned with qualities such as ethical discipline. Now, in order to show the classification of the explanation through the examination of the disciple, the words "the individual" and so forth are mentioned. Having thoroughly examined who the individual is and what kind of knowledge they possess, and having understood who is a vessel and who is not—meaning who possesses qualities and who does not—the wise Vajra Master [should act]. Regarding the phrase "the wise Vajra Master," it is because he knows the distinctions of their intentions, habitual tendencies, and so forth. "The explanation should be of two kinds" refers to the explanation previously described; otherwise, everything would be thrown into confusion. In order to show the "ornament of the compendium" which pervades all treatises, the words "the six ornaments" and so forth are mentioned, because the body of the tantra is established by the six [factors] such as the introductory narrative. "Having ascertained the two truths" refers to the individual presentation of the samādhi of the indivisibility of the conventional and the ultimate. "That is the seventh ornament" means that no other ornament is required beyond that, as there is nothing further to be learned.

རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒྲུབ་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་རྣམ་གྲངས་ཅན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་སྟེ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་པ་འདི་ཡིན་ན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱན་གཞན་#བཤད་ཅེ་ན། དེ་ནི་བདེན་གྱི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དག་གིས་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། ། དགོངས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་#པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་#དུ་གྱུར་ཏེ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་དག་ལས་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་རྒྱན་འདི་ཐ་དད་པ་ཁོ་ནའོ། ། ད་ནི་གཞུང་གི་ཚད་མ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་#ནས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་སོ། ། སྨྲས་བཤད་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། ། ཞེས་པ་ནི་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་བཤད་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་#དོན་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་ན་རྙེད་པར་དཀའ་བའོ། ། དེས་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བཤད་པ་པོ་གཞན་རྣམས་ལ་#སུན་འབྱིན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་རྣམས་འདི་ཉིད་ཀྱིས། ། དྲངས་ཏེ་བཤད་པ་གཞན་གྱིས་མིན། །

"Accomplishing the completion stage" refers to the vajra body, which is designated by terms such as the "expanse of phenomena" (dharmadhātu), "perfection of insight" (prajñāpāramitā), and "the manner of how it is," because it is the fruition. If that is so, and this is the second ultimate aspect that thoroughly demonstrates the union (yuganaddha), why is another ornament for accomplishing the completion stage explained? There is a distinction between the detailed explanation and the actualization of that [union]. The intention is that the ultimate [aspect] teaches the detailed explanation and the definition of the union. Therefore, the union is explained as "realization" and not as "attainment." Here, because the entire meaning of the treatise has been thoroughly examined, it becomes the non-dual meditative absorption (samādhi); since the nature of meditation is superior to the insights of hearing and reflection, this ornament is distinct solely by virtue of its actualization. Now, in order to demonstrate the authority of the text itself, it says, "following the explanatory tantras," meaning by following tantras such as the Vajramālā. "What was spoken is extremely difficult to find" means that the very meaning spoken is difficult to find unless the entire meaning of the treatise has been thoroughly examined. This is a refutation of other commentators who rely on the literal meaning. Therefore: "By this very [text], the yoga tantras are drawn out; they are not explained by others."

ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ནི་བཤད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པར་རིགས་སོ། ། གཞན་དུ་མིན་#སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཉེ་བར་སྡུད་#པའི་ཕྱིར། དེ་བས་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ནི་ཡང་དག་པའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ལས་སོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་མཁས་པ་ལས་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། གླེང་གཞི་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། རིམ་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ནི་བཤད་པའི་འབྲེལ་པའོ། ། ཡིས་ནི་བྱེད་པའི་གསུམ་པའོ། ། དེའི་སྒོ་ནས་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་མཁས་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་སོ། ། འབད་དེ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྩོལ་#བས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་རྣམས་གཟུང་ཞེས་པའི་#རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་རྣམས་མཉན་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟ་ན་རིམ་པའི་སྒྲས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པ་གཉིས་ཀ་བརྗོད་ན། འདིར་རྫོགས་པ་#གཅིག་པུ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་གླེང་གཞིའི་སྒྲ་གང་དུ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གླེང་གཞིའི་སྒྲས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བརྗོད་དོ་ཞེས་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་#རིམ་པའི་སྒྲས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་#ཕྱིར་སྤྱིའི་སྒྲ་རྣམས་ནི་རྒྱུད་རྣམ་པ་བཞིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དོན་དང་#རྟགས་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་སྒྲ་གཞན་དང་འགྲོགས་པས་སོ། ། དེ་ལ་དོན་གྱིས་ནི་དཔེར་ན་བཟའ་བ་པོ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདིས་ཐམས་ཅད་བཟའ་བ་པོ་ཡིན་པས་#བཟའ་བ་པོའི་སྒྲས་དོན་གྱི་ཤུགས་ལས་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ།

Thus, it is appropriate that the great Yoga Tantras be explained by this very explanation, and not otherwise—meaning not by the literal sense alone. To conclude: the words "Therefore" and so forth are stated. "From the Vajra Master" refers to one who possesses the collection of qualities such as the authentic empowerment and so forth. "From one skilled in the Explanatory Tantras" refers to the specific distinction of the Vajra Master. "The introductory context" is the generation stage. "The stage" is the completion stage. "Their application" is the connection of the explanation. "By" is the instrumental case. From that, it means from whichever Vajra Master is skilled in the Explanatory Tantras. "With effort" means through the exertion of hearing and so forth. "One should grasp the Yoga Tantras" means that the Mahāyoga Tantras should be listened to. If one asks: "In that case, if the word 'stage' denotes both the generation and completion stages, how is it that only the completion stage is mentioned here?" It is said: because the word "introductory context" is present, the word "introductory context" denotes the generation stage; therefore, by the force of the meaning, the word "stage" expresses the completion stage. This is because general terms become specific through four factors: the meaning, the sign, the chapter, and association with another word. In that regard, by way of "meaning," for example, in the phrase "this is the eater," since this person eats everything, the word "eater" indicates a specific distinction through the force of the meaning.

དེས་ན་མང་པོ་ཟ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པས་ནི་དཔེར་ན་སེན་ད་བ་ཁྱེར་ལ་ཤོག་ཅེས་#པས་ཚང་བང་ན་གནས་པའི་མིས་ཚྭ་འོང་ངོ་། ། གཡུལ་ངོར་གནས་པའི་མིས་སྨྲས་ན་རྟ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྟགས་ཀྱིས་ནི་གོ་#ཞེས་འདིས་རྟགས་གཉིས་ཀ་ཅན་ཡིན་ཡང་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་ཀྱི་#རྐྱེན་དང་གཞི་མཐུན་པས་བུད་མེད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་གོ། ། དཔེར་ན་གོ་ཨི་#ཡཾ་ཞེས་པས་མོ་བསྟན་ཏོ། ། གོ་#ཨ་ཡི་ཞེས་པས་ཕོ་བསྟན་ཏོ། ། སྒྲ་གཞན་དང་འགྲོགས་པ་ནི་པ་ཡང་འོངས་པ་དང་གླང་རྣམས་ཀྱང་འོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྒྱན་རྣམ་པ་བདུན་བཤད་པའི་རིགས་པའོ་ཞེས་པ་འདིས་རྒྱན་གྱི་བཤད་པ་རྫོགས་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། #ད་ནི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་གྱིས་#བསྡུས་པའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་དགོངས་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་དང་། ངག་གི་དོན་དང་། བསྡུས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པའོ། ། ངག་གི་དོན་ནི་ལེའུ་སོ་སོ་ངག་ཏུ་ཡོད་པའི་ངག་རྣམས་ཀྱིས་#བརྗོད་པར་བྱ་བ་སོ་སོར་བསྟན་པའོ། ། བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ལེའུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བརྟག་པ་ན་བསྡུས་ཏེ་དོན་སོ་སོར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་ངེས་པ་ལས་ཚིག་གི་དོན་དང་ངག་གི་དོན་དག་ནི་བདེ་བར་རྟོགས་པས་དང་པོ་བསྡུས་པའི་དོན་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་#སྨོས་སོ། །

Therefore, one should understand it as "eating much." Regarding the "context" (prakaraṇa): for example, by saying "bring the sindhava," a person in the kitchen understands salt is wanted, while a person on the battlefield understands a horse is wanted. Regarding the "sign" (liṅga): although this [word] possesses both genders, because it shares a common substratum with the feminine suffix, it functions in the feminine sense. For example, go īyam indicates the feminine, while go ayam indicates the masculine. As for "association with another word," it is like "the cows have come" and "the bulls have also come," and so forth. One should understand it in the same way here. The phrase "the reasoning for explaining the seven ornaments" indicates that the explanation of the ornaments is complete. Now, regarding the statement "the summarized meaning (piṇḍārtha) of the seventeen chapters will be explained": its intention is that the meaning of the tantra is threefold—the meaning of the words (padārtha), the meaning of the sentences (vākyārtha), and the summarized meaning. Among these, the "meaning of the words" is the explanation of "Thus have I heard" and so forth. The "meaning of the sentences" is the individual presentation of the subject matter expressed by the sentences contained within each respective chapter. The "summarized meaning" is the presentation of the individual meanings by way of synthesis when one examines what is to be expressed by those chapters. Since the meaning of the words and the meaning of the sentences are easily understood through the ascertainment of the summarized meaning, in order to state the summarized meaning first, the words "In that regard..." and so forth are spoken.

རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་#ཞེས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྗོད་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་སོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་གང་ལ་ཡོད་པ་#རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་དང་དེ་ལས་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྒོམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། སྒྲ་དང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ནའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ལྟེ་བ་ན་གནས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འོད་གསལ་བ་ལས། སྲོག་གི་རླུང་ལངས་ཏེ་གནས་བརྒྱད་དང་ཕྲད་པས་ཡི་གེ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་དག་གི་#ཚིག་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་ངག་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་ལས་ཀྱང་རྒྱུད་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། རྒྱུ་དེ་ཡང་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་བརྗོད་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་སྟེ་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེས་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

The meaning of the phrase "the Great Vajradhara, the nature of the expression and the expressed" is as follows: "expression" refers to the words of the tantra. "The expressed" refers to the two stages. The "nature" of these is that which possesses their essence—the Blessed One, the Great Vajradhara, who is taught to be the glorious Vajrasattva. This is because by means of the words of the tantra and the meditations on the specific meanings derived from them, one attains the very body of the Great Vajradhara. Thus, the essence of both sound and meaning is Vajrasattva alone. Furthermore, from the luminous wheel of the dharmadhātu residing at the navel, the life-sustaining wind arises; through its contact with the eight locations, the syllables emerge, and these constitute the "words." These produce speech, and from that, the entire collection of sounds—such as the tantras and treatises—is in accordance with its cause. That cause, moreover, is the Great Vajradhara himself, whose nature is luminosity. Alternatively, "expression" refers to the name of the tantra, namely the Guhyasamāja. By this, it is shown that Vajrasattva is the nature of the assembly of all Buddhas, the essence of body, speech, and mind. "The expressed" refers to the two stages: the first is the generation stage, the essence of which is the three meditative stabilizations such as the initial application, and the nature of which is the Vajra-holder; the completion stage is characterized by the stages of vajra recitation and so forth.

། དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ལྔ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་ལེའུ་དང་པོ་ལས་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་འབྲེལ་པའོ། ། སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་#ཞེས་པ་ནི་#རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བར་#རོ། ། ཉན་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཛྲ་དྷྲྀཀ་#ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱིས་#དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་རིག་མའི་དབང་བསྐུར་བ་བྱིན་ནས་ཞེས་པ་ནི་རིག་མའི་ཆོས་འབྱུང་བར་དབང་བསྐུར་བ་ནི་རིག་མའི་དབང་ངོ་། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བྱིན་ནས་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱས་ནས་སོ། ། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་བརྟགས་པའི་རིམ་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱིས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། ། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་ལས་དོན་གཞན་དག་རྙེད་པས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་ཡང་དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་ན་བཅུ་དྲུག་པ་དང་ལེའུ་དང་པོ་དག་གི་བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་#ཞེ་ན། དོན་གཞན་དག་རྙེད་ནས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བའི་དོན་བླངས་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དག་དེ་ཉིད་རྟོགས་#པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་#པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སོ་སོར་བསྟན་ཞིང་གསུངས་པའོ། །

In that regard, the attainment of the state of the Great Vajradhara through the fifth meditative absorption, which is the union of the nature of cause and effect, is also Vajradhara himself. The connection is that the Blessed One taught the two types of deity yoga in the first chapter. Regarding the phrase "in the emanation maṇḍala," this refers to the source of phenomena (dharmodaya) of Sparśavajrā. Regarding the phrase "the eon of listening" and so forth, the samaya maṇḍala is emanated by the extracted mantras such as "Vajradhṛk" and so on. Regarding the phrase "having bestowed the consort empowerment," the empowerment bestowed within the consort's source of phenomena is the "consort empowerment"; this is the meaning of "by means of bodhicitta." "Having bestowed" means having performed the consecration. Regarding the phrase "the provisional and definitive meanings" and so forth: therein, the stage of generation is by way of the provisional meaning, and the stage of completion is by way of the definitive meaning. Regarding the phrase "having found other meanings in the sixteenth chapter," that very same meaning is also taught therein. If one asks, "What then is the distinction between the sixteenth chapter and the first chapter?" it is stated, "having found other meanings," which means that while a similar meaning is adopted, it is not that very same [meaning]; this is the intended sense. The two types of deity yoga—the stages of generation and completion—are taught and spoken of as the respective methods for realizing and perfecting that very [reality].

དེའི་དགོངས་པ་ནི་རྒྱལ་བུ་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་#གནས་སྐབས་ལས་འདས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བའི་སྐུ་ཐོབ་ནས་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་#བའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་#ཆེན་པོའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་པ་#སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་རིགས་ཀྱི་ལྷ་མོ་#བཞི་དང་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ལྷ་མོ་ལྔ་སྤྲོས་ཏེ། དེ་དང་ལྷན་#ཅིག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དམ་པ་རྗེས་སུ་མྱོང་ནས་དེ་དག་ཁོ་ན་རང་གི་སྐུ་ལ་འཇུག་པར་མཛད་ཅིང་སླར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་གཟུགས་སུ་ཕྱིར་སྤྲོས་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་#གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་ནང་དུ་བཞུགས་པ་དེ་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་#གསོལ་བ་གདབ་པ་གསན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསང་བ་འདུས་པའི་དཀོན་#པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་པས་སླར་ཡང་ཞུས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ནས་དེ་དག་ནང་དུ་འཇུག་ཅིང་བཛྲ་དྷྲྀཀ་#ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་བསྐྱོད་# པ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་སྤྲོས་ནས་དེ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་#དབང་བསྐུར་ཏེ་དེ་ལས་ཀྱང་ཕྱིར་#སྤྲོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་ཤར་#ཕྱོགས་སུ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པར་དགོད་ཅིང་། དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སུ་བཞུགས་པར་གྱུར་ཏོ། ། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་ལས་#གསང་བ་ལྔའི་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ངག་གི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།

The intention behind this is as follows: Prince Sarvārthasiddha, having transcended the stage of a bodhisattva and attained the body of Vajradhara, entered the meditative absorption called the "Mode of Great Passion" in order to care for the realms of sentient beings in the future. He emanated the four goddesses of the families, such as Locanā, and the five goddesses of the objects, such as Rūpavajrā. Having experienced supreme great bliss together with them, he caused them to re-enter his own body. Then, emanating once more in the forms of the five Tathāgatas, they resided within the celestial mansion made of the seven precious gems. Hearing their supplication, the Blessed One remained silent in order to demonstrate the rarity of the Guhyasamāja. They requested him again, and then, entering within, he emanated Akṣobhya—via the mantra vajradhṛk and so forth—into the source of phenomena (dharmodaya) of Sparśavajrā, upon a lotus and moon maṇḍala. He conferred the empowerment of bodhicitta upon them and emanated them outward once more. Having been commanded to act for the benefit of sentient beings, they were arranged in the form of an entourage in the eastern direction, while he himself remained in the center in the form of the Great Vajradhara. This will be explained in the two stages of the wheel of the five secret deities in the sixteenth chapter. Therefore, the meaning of the words is as follows:

བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ནས་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་སྐུ་ལ་དམིགས་ཏེ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོའི་རིམ་པ་གཉིས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོའི་ལེའུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས་པ་ལས་ནི་ཞེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་ཀྱིས་རྒོད་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་དེ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་གཙོར་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པ་བསྟན་ཏོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལས་དང་པོའི་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པས་གཞན་གྱི་#དོན་མི་འགྲུབ་པས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་#རྣལ་འབྱོར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ལེའུ་གསུམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་གིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པ་དང་། གཉིས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་ཏོ། ། འདིར་ནི་གཉིས་ཀ་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་སྦྱོར་བ་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་བསྐྱེད་པ་ནི། ། ཡན་ལག་དང་པོ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བཤད་དོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྒྲའི་ཡང་དོན་གཉིས་པ་ཉེ་བར་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་མོའི་#རྣལ་འབྱོར་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་དོ། །

The Blessed One, the Great Vajradhara, having taught the meditative absorption of the initial application and the supreme victory of the maṇḍala, focused upon the body of the Mind-Vajra Holder. In order to teach the explanation of the two stages of the great Yoga Tantra of the Glorious Guhyasamāja, he spoke the first chapter. Regarding that, from the words "From the second..." up to "...the samayas and vows are thoroughly taught," the meaning is as follows: if agitation should arise through the two types of deity yoga, then in order to pacify it, the second chapter on bodhicitta—which is primarily the completion stage—is taught. This is the branch of the meditative absorption of the initial application from the generation stage. From the completion stage, it is the branch characterized by the purification of the mind and so forth. Since one cannot accomplish the welfare of others by entering into the ultimate truth alone, in order to accomplish that, the third chapter, which explains the yoga of the completely pure deity, is taught. The term "completely pure" has two aspects: one indicates the mantra body, and the second indicates the wisdom body. Here, both are to be understood. Thus, the generation of the central principal deity in the midst of the meditative absorption of the initial application is explained as the first branch, the yoga. Furthermore, in order to adopt the second meaning of the term "completely pure," the subtle yoga is also explained in three aspects.

དེ་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་#འདུས་སོ། ། སྐུ་རྫོགས་པ་ནི་#དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེའུ་བཞི་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་སློབ་མ་#རྣམས་ལ་དབང་བསྐུར་བའི་ཆེད་དུ་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པ་གསུམ་གྱིས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཡང་#ཡིན་ཞེས་དེའི་ཕྱིར་ལེའུ་ལྔ་པ་བསྟན་ཏོ། ། ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་#ཡན་ལག་གོ། ། ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་བསྒྲུབས་པ་ལྷའི་རྣམ་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་དྲུག་པ་བསྟན་ཏོ། ། དད་པའི་#སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་བཞི་པ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་བཤད་དོ། ། ལེའུ་བདུན་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་དོ། ། འོན་ཀྱང་ལེའུ་ལྔ་པ་ལས་བཤད་པའི་རྣལ་འབྱོར་#སྤྱོད་པའི་སྤྲོས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། ། གཙོང་བ་དང་མི་གཙོང་བའི་#རྣམ་པར་རྟོག་#པ་ཟློག་པ་མེད་པས་སྤྱོད་པའམ་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་མི་འགྲུབ་པས་#དེའི་ཕྱིར་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་#བ་སོ་སོར་བསྟན་#པར་བྱེད་པ་ལེའུ་བརྒྱད་པ་གསུངས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཡན་ལག་གོ། །

Furthermore, that is subsumed within the vajra recitation of the completion stage. The perfection of the body is taught in the fourth chapter in order to obtain the empowerment of the tathāgatas; this is for the purpose of conferring empowerment upon the irreversible ones and the disciples, thereby individually revealing the maṇḍala of the mind. This is the branch of the samādhi of the supreme victory of the maṇḍala. Because one obtains empowerment, the attainment of siddhis through the three yogic conducts is also achieved; therefore, the fifth chapter is taught. This is the branch of the samādhi of the supreme victory of activity. In order to bless the forms of the deities and so forth accomplished in the third chapter, the sixth chapter is taught. This is the fourth branch, the yoga of great application, known as the yoga of faith. Moreover, that is an illustration; therein, the completion stage known as the subtle yoga is also explained. In the seventh chapter, there is no distinction whatsoever. However, the elaborations of the yogic conduct explained in the fifth chapter are shown; this is the branch of the samādhi of the supreme victory of activity. Because the conceptualizations of pure and impure are not averted, the conduct or the mantra body will not be accomplished; therefore, the eighth chapter is taught to individually reveal the secret empowerment. This is the branch of the supreme victory of the maṇḍala and the supreme victory of activity.

ནན་གྱིས་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་#སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འགྲུབ་ཅེས་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་འབྱུང་བའི་ལུང་བསྟན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལེའུ་དགུ་པ་བསྟན་ཏེ#། ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཡན་ལག་གོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་པོས་བསྐུལ་བས་#སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་དངོས་གྲུབ་མངོན་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཆེད་དུ་བསྡུམས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། དབྱེས་དང་། འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐབས་བཞི་གཙོར་གྱུར་པ་ལེའུ་བཅུ་པ་གསུངས་སོ། ། དང་པོའི་#སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ཅེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་གསུམ་པའོ། ། ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་ཅེས་ལ་ལ་#འདོད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཐོབ་པས་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྔགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་དག་གི་སླད་དུ་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། ། སྤྲོས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་#པོར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གམ། ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གམ་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་#རབ་འབྱམས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་དང་བཅུ་བཞི་པ་དག་བསྟན་ཏོ། །

The ninth chapter is taught, which expresses the prophecy of the most marvelous accomplishment of the welfare of sentient beings through the samādhi of forceful application; this is the branch of the supreme victory of activity. Because the welfare of sentient beings and the siddhis are manifested by being exhorted by the heart-essence of the Tathāgata, the tenth chapter is spoken, in which the four methods—reconciliation, generosity, causing division, and subduing—are the primary focus. This is the third branch, called the "extreme yoga" of the initial application samādhi. Some maintain that this is the "supreme victory of activity." Having obtained the blessings of the Tathāgata, there are two types of mantra bodies: the mantra body and the wisdom body. For their sake, the eleventh chapter is taught. The mantra body is the branch of the initial application and the supreme victory of the maṇḍala samādhi. The wisdom body is called the branch of self-consecration. In order to eliminate conceptual elaborations and to cause both of these two bodies to be fully transformed into the Mahāmudrā, the twelfth chapter is taught. As before, the branches of the stages of the supreme victory of the maṇḍala, the supreme victory of activity, or self-consecration are taught. For the yogi who has perfected the second stage to act for the benefit of wandering beings, the thirteenth and fourteenth chapters are taught, which express the vast collection of activities such as pacification and so forth.

རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་#ཡན་ལག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་དེའི་སླད་དུ་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་གསུངས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ནང་ནས་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་#ནི་ལེའུ་བཞི་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བཞི་པ་ལས་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་པུ་གསུངས་པས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཀང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་གིས་བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་#ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བས་ཐབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཙོར་གྱུར་པ་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་གསུངས་སོ། ། དང་པོའི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་དང་པོ་སྟེ། དམ་ཚིག་དང་#སྡོམ་པ་བླངས་ནས་རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པ་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ལེའུ་གཞན་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་#ན་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཡང་ཡོད་པས་ཅིའི་ཕྱིར་བཅུ་བདུན་པོ་ཁོ་ནར་#བསྟན་ཏོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་བཅོ་བརྒྱད་པ་ནི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་དེའི་བསྡུས་པའི་དོན་ཐ་དད་པར་མ་བསྟན་ཏེ། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་#འདུས་པའི་ཕྱི་མ་ཞེས་གྲགས་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །

These should be understood as branches of the two stages. Because all of these are accomplished through the illusion-like samādhi by means of non-apprehension, the fifteenth chapter was taught for that purpose. Within the completion stage, this should be understood as a branch of the stage of self-consecration. The sixteenth chapter is a branch of the fourth chapter; because only the maṇḍala of the mind was taught in the fourth, the sixteenth chapter exists in order to completely fill it with the maṇḍalas of body, speech, and mind, for the continuum of the three syllables is the essence of body, speech, and mind. Thus, through the sixteen chapters, the perfection of one's own welfare and the welfare of others should be understood. Furthermore, since accomplishment will not occur without the commitments and vows, the seventeenth chapter, which primarily concerns the perfection of the methods, was taught. The branch of the initial application is called "yoga," which is the first, because it is the empowerment for meditating on the two stages after having taken the commitments and vows. There is no other chapter beyond that. If one asks: "Since there is also an eighteenth chapter, why are only the seventeen taught?" It is true; however, because the eighteenth is similar to the explanation of the seventeen chapters, its summarized meaning was not taught separately, as it is a subsequent tantra. Therefore, there is no contradiction, as it is renowned as the "Subsequent Assembly."

#ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུད་མ་ལུས་པའི་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་རྒྱན་གྱི་དབྱེ་བས་གང་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་བཤད་པ་དེ་རྣམས་ཚིག་རེ་རེ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་ཞེས་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡི་གེའི་དོན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པས་སོ། ། བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནས། རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ། དྲང་བ་དང་ངེས་#པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་#ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རིམ་པ་གཉིས་བཤད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིག་#པ་ཆེན་པོའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་ནས། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་མཆོད་པ་གཉིས་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱིའི་ནི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ནང་གི་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་མཆོག་གི་མཆོད་པའོ། །

Now, in order to demonstrate individually how the ten topics explained through the divisions of the ornaments of sound and meaning of the entire tantra are situated within each word, the passage beginning with "Now" and so forth is taught. From "Thus have I [heard]" up to "dwelt" constitutes the four modes of explanation, such as the literal meaning and so on, intended to teach the two stages. From "Inexpressible" up to "interpretable and definitive meaning" exists because, as before, there are meanings characterized by the conventional and the ultimate. From "All Tathāgatas" up to "explained in four ways" exists because the Glorious Guhyasamāja Tantra is the principal of the two stages. From "Great Passion" up to "interpretable and definitive meaning" exists because, as before, there are meanings characterized by the conventional and the ultimate. From "Body, Speech, and Mind" up to "explained in four ways" exists because of the desire to explain the two stages. From "Great Knowledge Being" up to "interpretable and definitive meaning" exists because the two offerings—outer and inner—are appropriate. The outer is the nature of the five types of offerings. The inner is the supreme offering of the limbs, such as Rūpavajrā and the others.

ཨེ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གནས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་གསུངས་པའི་#ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པའི་#ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་དེའི་#ཁོ་ན་ཉིད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགལ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འགལ་བ་དང་། ། སྒྲ་དང་འགལ་བའོ། ། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་ནི། དཔེར་ན། ། ཕ་དང་མ་ནི་བསད་བྱ་ཞིང་། ། རྒྱལ་པོ་གཙང་མ་གཉིས་དང་ནི། ། ཡུལ་འཁོར་འཁོར་བཅས་བསད་བྱས་ན#། ། མི་དེ་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད། ། ཅེའོ། ། སྒྲ་དང་འགལ་བ་ནི་དཔེར་ན་བུམ་པའི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་#སྒྲ་སྨྲ་བ་ན་སྣམ་བུའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། ། འདི་#ནི་སྒྲ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྗོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། འོན་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྣམས་བརྗོད་དོ། ། ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་#རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་#བཤད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ནས། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་བར་ནི་བརྟག་#པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཚན་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་#འཁོར་ལོ་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ནི་བསྐྱེད་#པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། །

From the words "Emaḥ" up to "without a basis" is because the suchness that is not of intentional meaning is clearly taught. From the words "Bhagavān" up to "explained through intentional meaning" is because its suchness is taught by way of contradictory terminology. There are two types of contradiction: contradiction with the world and contradiction with language. Contradiction with the world is, for example: "If one kills father and mother, and kills the two pure kings along with the kingdom and its retinue, that person will become pure." Contradiction with language is, for example, when the word expressing the meaning of a "vase" is spoken as the word "cloth." This is a contradiction of language because it is not appropriate for the term "all Tathāgatas" to refer to Vairocana and the others; rather, it refers to individuals who are like jewels. From the words "the family of hatred" up to "literal meaning" is because the maṇḍala of the Supreme Victor’s meditative absorption is to be explained. From the words "Vajradhṛk" up to "interpretable and definitive meaning" is because the maṇḍala wheel—the characteristics of the yoga of examination and the yoga of complete purity—is emanated. Therefore, in the context of the generation stage, it is the maṇḍala of the Supreme Victor’s meditative absorption; in the context of the completion stage, the stage of self-consecration is taught.

ལེའུ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དང་པོའི་ལེའུ་#བཤད་པའི་དབྱེ་བ་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། ། #དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་བར་དུ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་ཙམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱེད་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་#རིམ་པ་གཉིས་བཤད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨེ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྫོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནས་རྣམ་པ་བཞི་ཡིས་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་#བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་སོ་སོར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བས་སོ། ། སྤྱིའི་དོན་གྱིས་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྱོད་པ་བཟློག་པར་བསྟན་ཏོ། ། སྦས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པས་སོ། ། མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པོས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལྔ་པོ་མ་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་#བར་དུ་ནི་ཕྱག་འཚལ་བ་ཙམ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

By the words "The first chapter," and so forth, the classification of the explanation of the first chapter is summarized. From "Then" up to "according to the literal meaning" is for the purpose of teaching the mere speech of the Sugata. From "Your mind" up to "the interpretable and definitive meanings" is for the purpose of explaining the two stages. From "Ema!" up to "not of intentional meaning" is for the purpose of teaching suchness very clearly; furthermore, this is because one wishes to explain the body of perfected wisdom through swift meditative absorption. From "non-entity" up to "explained by way of the four aspects" teaches emptiness by way of the literal meaning, because one must realize the suchness of emptiness by way of the individual teaching of the four doors of liberation. By way of the general meaning, the reversal of regret regarding the Sūtras and so forth is taught. By way of the hidden aspect, the stage of self-consecration is taught. By way of the ultimate aspect, the stage of union is taught; such is the meaning. From "all entities" up to "not of intentional meaning" is for the purpose of clearly explaining suchness. Suchness is the completion stage. By the five verses on bodhicitta, the five stages beginning with vajra recitation are taught in an indefinite manner. From "Then" up to "according to the literal meaning" is for the purpose of explaining the mere homage.

ལེའུ་གཉིས་པའོ་ཞེས་པས་ཉེ་བར་སྡུད་#པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དྲང་བའི་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་ཆེན་ཞེས་བསྟན་པ་ནས་རྣམ་པ་བཞི་ཡིས་བཤད་ཅེས་པའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལ་སྤྱིའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གདོང་གི་སྣ་ལ་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པའོ། ། སྦས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གསང་བའི་ཆུ་སྐྱེས་དང་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་བསྒོམ་པའོ། ། མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྙིང་གི་པདྨའི་སྣ་ལ་བསྒོམ་#པ་སྟེ། གཏི་མུག་དང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཚིག་རེ་རེའི་བསྡུ་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་བཤད་པ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱོར་རོ། ། ནམ་མཁའི་#ཞེས་པ་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་འཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་ཚོགས་བསྒོམ་#པའི་གཙོར་གྱུར་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་འཆར་བ་ན་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་འཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་གསུམ་པའི་ཞེས་པ་འདིས་ཉེ་བར་སྡུད་པ་བསྟན་ཏོ། ། #དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་པའི་#བར་དུ་ནི་བསྟོད་པ་ཙམ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་#ན་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།

The phrase "the second chapter" indicates the conclusion. Then, from "the Blessed One" up to "the provisional meaning," is for the purpose of teaching the nature of the Vajra Body and so forth, and their suchness. From "the jewel" up to "explained in four ways," regarding the general meaning, it is the meditation on the drop at the tip of the nose. Regarding the hidden meaning, it is the meditation at the secret lotus and the tip of the vajra. Regarding the ultimate meaning, it is the meditation at the tip of the lotus of the heart, according to the distinctions of yogins belonging to the families of delusion, attachment, and aversion. The explanation of the summary and the correspondence of each individual word is the literal meaning, which is to be applied everywhere. From "space" up to "the provisional and definitive meanings," it is because of the desire to explain the two stages. Among those, the generation stage is primarily the meditation on the assembly of deities such as Vairocana and so forth. The completion stage is because of the desire to explain the vajra recitation when the four maṇḍalas arise. The phrase "the third chapter" indicates the conclusion. From "then" up to "the literal meaning," it is because praise alone is the primary focus. The intention is that it should be understood through the words "maṇḍala and so forth." From "likewise" up to "not the intended meaning," it is because the suchness of the maṇḍala is taught. If one asks: "In that case, how is it that the phrase 'maṇḍala and so forth' does not become literal?"

སྨྲས་པ#། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད་ཙམ་དང་དགོད་པ་དེ་#དག་ཏུ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། འདིར་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་#ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནས་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནས། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཙམ་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ནས་ཐུགས་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་བཅས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་བཞི་པའི་ཞེས་པ་འདིས་ཉེ་བར་སྡུད་#པའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། #། སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གསུངས། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་#མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་ངན་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་ཞེས་པའི་#བར་དུ་ནི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཆོ་ག་དགག་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཉིད་དེ། སོགས་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་བས་སོ། ། སྲོག་གཅོད་#པ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་དང་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལེགས་པར་བསླབས་# པའི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བས་དེ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

It is said: Regarding the dimensions and the arrangement of the maṇḍala, those are to be taken literally. Here, however, since it is the context of the suchness of the maṇḍala, it is not of intentional meaning. From the words "Then the Teacher" up to "literal," the subject matter is merely the maṇḍala of the mind. From "Then the mind" up to "interpretable and definitive meaning," it is for the purpose of teaching the maṇḍala together with the symbolic mudrās and suchness as well. The phrase "of the fourth chapter" serves as a summary. From "Then" up to "literal," the characteristics of conduct are taught, because it is said: "In whatever way conduct is taught." From "non-conceptual" up to "not of intentional meaning," it is for the purpose of clearly teaching suchness. From "low-caste" up to "literal," the ritual for the siddhis is the literal meaning itself, because of the application of the word "and so forth." From "killing" up to "explained with intention," it is for the purpose of teaching suchness by way of language that contradicts the world. From "mother" up to "interpretable and definitive meaning," the subject matter is the well-trained samaya-mudrā, the dharma-kāya, the saṃbhoga-kāya, and the nirmāṇa-kāya. From "Then" up to "literal," it is for the purpose of illustrating that [conduct] by means of the statement: "In whatever way conduct is taught."

དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བ་#དང་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྒྱལ་བ་དང་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལན་བཏབ་པ་དང་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་བར་དུ་ནི་རང་གི་གདན་ལ་གནས་པ་དང་འོད་གསལ་བ་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱི་#རློབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྤྱོད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཉེ་བར་བསྡུས་#པ་བསྟན་ཏོ། #། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས། དྲང་བའི་དོན་དང་# ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་པ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་#འཇུག་པས་#སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱིས་རླབ་#པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྱུ་མའི་ལུས་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནས། དགོངས་པས་#བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་རིམ་པ་ལྔ་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་དཔལ་ཞེས་པ་# ནས་ངེས་པའི་དོན་དང་དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལོ་བཅུ་དྲུག་པའི་རོལ་བྱེད་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་ཕྱི་དང་ནང་གི་མཆོད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཆོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

From the words "Then" up to "the provisional and definitive meanings" is for the purpose of teaching the entry into the Victorious One and the Clear Light. From "Then" up to "the literal" is for the purpose of teaching the response and the radiation of light rays; this should be understood through the word "and so forth." From "Then" up to "the provisional and definitive meanings" is for the purpose of teaching abiding on one's own seat, the Clear Light, and self-consecration. From "Then" up to "not of intentional meaning" is for the purpose of teaching the suchness of conduct. By this "Fifth Chapter," the summary is taught. From "Then" up to "the provisional and definitive meanings" is for the purpose of teaching the blessing of the Vajra Body and so forth through the entry of Vairocana and the others into the three syllables placed on the crown and other locations within the generation stage. In the completion stage, it is for the purpose of individually teaching the illusory body as the nature of the bodies and so forth of the five Tathāgatas. From "Then the Blessed One" up to "explained with intention" is for the purpose of teaching the five stages by way of expressing contradictory terms. From "Then the Glorious One" up to "the definitive and provisional meanings" is for the purpose of teaching the play with a sixteen-year-old consort, the outer and inner offerings, and the offering that accords with insight, which is the nature of the Dharmadhātu.

ལེའུ་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། #། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་པའི་#བར་དུ་ནི་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སློང་མོ་ཟ་ཞེས་པ་ནས། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དམན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་#དགག་པ་དང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་བཞི་ཡི་ཚུལ་གྱིས་#བཤད། ། ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལ་སྤྱིའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་#ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་#ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། མཐར་ཐུག་པ་ལ་ཡང་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་#གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་#པའོ། ། སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགོངས་པས་#བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བ་# བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་རིམ་པ་ལྔ་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བུད་མེད་ཅེས་པ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱའི་འབྲེལ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་མཚོན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐུ་སྒོམ་པ་#དང་།

This sixth chapter teaches the summary. From the words "Then" up to "according to the literal meaning" is the stage of conduct. From "eating alms" up to "the interpretable and definitive meanings" is for the purpose of completely refuting inferiority and teaching the stage of vajra recitation. From "Buddha" up to "explained by way of the four modes" refers to the general meaning: the enjoyment of forms and so forth as being the very nature of Vairocana and the others, because they are of that nature. In the hidden meaning, it is the enjoyment of forms and so forth which are the nature of the three wisdoms. In the ultimate meaning, it is the enjoyment of forms and so forth as being the nature of clear light. From "recollection of the Buddha" up to "explained with intention" is for the purpose of teaching the five stages, which are synonyms for the completion stage, by way of expressing contradictions. From "woman" up to "explained without intention" is for the purpose of teaching how yogins such as the Great Vajradhara use the connection with a mudrā to point toward suchness. From "Buddha" up to "explained with intention" is, by way of contradictory terminology, the meditation on the bodies of the five Tathāgatas through the stage of self-consecration.

ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་དང་དམ་ཚིག་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་སྐུ་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱས་#ནས་དེའི་ང་རྒྱལ་ཙམ་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པ་#ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བས་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཕྱུང་བ་དང་#རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་གསུངས་པའི་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ནས་# སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཤད་པར་#བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཙམ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་བདུན་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། ། #དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སོགས་པའི་སྒྲས་གསོལ་བ་གདབ་པ་ཙམ་བཤད་པས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་བཤད་པ་ཞེས་པའི་#བར་དུ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་བསྟོད་པས་སོ། །

This is for the purpose of thoroughly demonstrating the meaning of entering into union with any of the seals of satisfaction, samaya, or wisdom. In that regard, from the words "the body" up to "explained according to the literal meaning," it is because the mere pride of the body and so forth, having been blessed, is what is to be expressed. Furthermore, the word "and so forth" should be understood as before. In that regard, from the words "in that" up to "explained with intentional meaning," it is because, through the application of contradictory terminology, the nature of the four classes of sentient beings—those born from eggs and so forth—is fully known, and the maṇḍala of samaya is emanated, and the ultimate maṇḍala as taught in the Vajramālā is shown. In that regard, from the words "insight" up to "explained without intentional meaning," it is for the purpose of showing the luminosity that is the very nature of the perfection of insight. In that regard, from the words "unborn" up to "to be explained according to the literal meaning," it is for the purpose of thoroughly demonstrating the mere benefits of emptiness. The phrase "of the seventh chapter" is the summary. From the words "then" up to "explained according to the literal meaning," it is because the word "and so forth" explains the mere act of making a request. From the words "passion" up to "the explanation of the interpretable and definitive meanings," it is because, from the perspective of the interpretable meaning, the Great Vajradhara, who is the nature of the five Tathāgatas, is praised.

ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ལ་བསྟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲས་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་བརྙན་བསྟན་པ་དང་། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ས་ཕྱོགས་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་#བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་དེ་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་དང་། ལྷའི་སྐུ་བསྒོམ་པ་#སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་མཆོད་པའི་སྤྲིན་སྤྲོ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཁས་པ་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕྱིའི་མེ་ཏོག་དང་། སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་#རྣམས་བསྟན་པའོ#། ། དཔག་ཚད་ཅེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་#བར་དུ་ནི་དབང་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དེའི་ཚད་དང་དེ་ཉིད་དུ་སློབ་མ་འཇུག་པ་དང་། དེའི་ཕན་ཡོན་གསུངས་པས་སོ། ། ལེའུ་བརྒྱད་པའི་ཞེས་པ་འདིས་ཉེ་བར་སྡུད་པའོ། ། དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཤད་པ་ཞེས་པའི་བར་དུ་དམ་ཚིག་ལྔ་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། །

This is for the purpose of praising the aspect of natural luminosity, which is the essence of the three wisdoms from the perspective of the definitive meaning. From the words "Then" up to "explained as not intended" (neyārtha) indicates the teaching of suchness, the very nature of the purified conventional truth. From the words "In that way" up to "explained as intended" (nītārtha) indicates the manifestation of the Great Vajradhara accomplished through the samādhi of swift accomplishment, and the teaching of suchness by means of the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama). From the words "The region" up to "explained literally" (yathāruta) indicates the classification of the site, its thorough purification, and the emanation of clouds of offerings preceded by the meditation on the deity’s body. From the words "The wise" up to "explained as the provisional and definitive meanings" indicates the teaching on the external flowers and the winds such as the life-force (prāṇa). From the words "A league" up to "explained literally" indicates the maṇḍala for empowerment, its dimensions, the entry of the disciples into that very [maṇḍala], and the explanation of its benefits. The phrase "of the eighth chapter" serves as a summary. From the words "Then the king" up to "explained literally" indicates the teaching on the five samayas. Furthermore, this should be understood through the word "and so forth" (ādi).

ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལ་དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐུ་ལ་དམིགས་ཏེ་སེར་སྣ་དང་འདོད་ཆགས་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གནོད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དོག་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྫས་འཕྲོག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལྔ་སྤྱོད་པས་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པས་#བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་#སྨོད་པའི་སེམས་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་སྲུབ་ཤིང་དང་སྲུབ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པའི་དཔེས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་དགུ་པའི་ཞེས་པ་འདིས་ཉེ་བར་སྡུད་པ་བསྟན་ཏོ། ། #དེ་ནས་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པ་#ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་#པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རིམ་པ་སྤོང་བ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་བསྐུལ་བ་མེད་པས་དངོས་གྲུབ་མེད་ཅེས་དངོས་གྲུབ་ཡོངས་སུ་བཀག་པ་ཙམ་#རབ་ཏུ་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། །

From the words "space" up to "explained as the provisional and definitive meanings," it is taught that, from the perspective of the provisional meaning, by focusing on the bodies of the five Tathāgatas such as Vairocana and so forth, those who engage in the five paths of non-virtuous action—such as stealing the property of those who are miserly, lustful, harmful to the Three Jewels, or who possess pride and envy—will attain great merit. From the perspective of the definitive meaning, it is because the conceptualizations of the aggregates and so forth are shown to be of a single taste through the wisdom of the dharmadhātu. From the words "Then" up to "explained with intentional meaning," it is because the Tathāgatas, in order to turn back the disparaging thoughts of Vajrapāṇi and the other Bodhisattvas, have used the door of contradictory language and examples such as the churning stick and the churning base to demonstrate the suchness of clear light, which is devoid of intrinsic nature. The phrase "of the ninth chapter" indicates the summary. From the words "Then" up to "explained without intentional meaning," it is because the body and so forth are shown to be emptiness by virtue of their nature of equality. From the words "Then the Blessed One" up to "explained according to the literal meaning," it is because the mere negation of siddhi is taught, stating that there is no siddhi if one abandons the stages or if there is no invocation of the Tathāgatas' mind. This should also be understood through the word "and so forth."

དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་སོ། ། ལེའུ་བཅུ་པའི་ཞེས་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། ། #དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནས། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་བཤད་ཅེས་པའི་བར་དུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བསྐྱེད་#པའི་རིམ་པ་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་འགལ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་པས་འོད་གསལ་#བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་ཟེར་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་#བཤད་ཅེས་པའི་བར་དུ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལྷའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པས་སོ། ། རྣམ་པར་དབེན་པ་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལ་དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་རིའི་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་#གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ནུ་མ་རྒྱས་པ་དང་། ཡན་ལག་མཆོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པ་བསྟན་པས་སོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་#མིག་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པས་སོ། །

Then, from the words "the king" up to "explained with intentional meaning," the definition of Mahāmudrā suchness is thoroughly demonstrated through the application of contradictory terminology. The phrase "of the tenth chapter" indicates the summary. From "then the Blessed One" up to "explained literally," the subject matter is the generation stage of Great Vajradhara and the five Tathāgatas. From "wisdom" up to "explained with intentional meaning," the clear light is demonstrated by expressing Mañjuvajra and so forth through contradictory terms. From "light rays" up to "explained non-intentionally," the suchness of the visualization of the deities of Atiyoga and so forth is demonstrated. From "seclusion" up to "explained as the provisional and definitive meanings," regarding the provisional meaning, it demonstrates the locations such as seclusion and the supreme mountain. Regarding the definitive meaning, it demonstrates practicing together with the samaya-mudrā who possesses full breasts, the supreme limbs, and so forth. From "Akṣobhya" up to "explained literally," it demonstrates that just as the Bodhisattvas bless their eyes and so forth, the Tathāgatas should do the same.

རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་#ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཞེས་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པའོ། ། #དེ་ནས་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྤྲོས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པས་སོ། ། དགོན་པ་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བའི་དོན་#ངེས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ཞེས་#བྱ་བའི་བར་དུ་#དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་དབེན་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་དང་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལྕགས་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ཉིད་བསྟན་པས་སོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཁོར་ལོ་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། པདྨ་#དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། རལ་གྲིའི་རིག་པ་འཛིན་པའི་དངོས་གྲུབ་དང་། རི་ལུ་#དང་མིག་སྨན་གྱི་དངོས་གྲུབ་དང་། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོག་པའི་#སྒྲས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། བསྙེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་ཅེས་པའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཡན་ལག་དྲུག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

From the words "the Great Vajradhara" up to "explained with intentional meaning" is the summary of the eleventh chapter, which teaches the completion stage such as vajra recitation through the use of contradictory terminology. From "then the Teacher" up to "explained without intentional meaning" is because all these elaborations are shown to be without intrinsic nature. From "in a hermitage" up to "explained as the definitive meaning" is because the specific characteristics of secluded places are thoroughly shown from the perspective of the provisional meaning. Regarding the definitive meaning, it is because the focal points such as the dharmakāya are shown. From "the body" up to "explained with intentional meaning" is because the reality of luminosity, characterized by the purity of the three wisdoms, is shown by means of terms such as the "three metals." From "the wheel" up to "explained literally" is because the accomplishments of the vidyādharas of the wheel, vajra, lotus, jewel, and sword; the accomplishments of the pill and eye-salve; the generation of the bodies of the Tathāgatas such as Vairocana; and the four branches of the generation stage such as the approach are taught. The intention is that this should be understood through the term "conceptualization." From "the wisdom of the approach" up to "explained with intentional meaning" is because the six branches of yoga, characterized by the completion stage expressed through contradictory terminology, are taught.

དགོན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བ་#དང་ངེས་པའི་དོན་དུ་#བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་#ཕྱོགས་སུ་ནི་ཕྱིའི་གནས་ཙམ་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་གཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་བཞི་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དམན་པ་ལ་སོགས་པ་དབྱེ་བས་དུས་ཀྱི་#དབྱེ་བ་གང་གིས་དངོས་གྲུབ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གསང་བ་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་ལ་སོགས་པའི་འགལ་བའི་སྒྲས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་#ལ་གསོལ་བ་#གདབ་པ་ཙམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ཡིན་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཞེས་པས་ནི་ཉེ་བར་སྡུད་པ་བསྟན་ཏོ། ། #དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནས། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་གསོལ་པ་གདབ་པར་གྱུར་པས་སོ། ། ཨེ་མའོ་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་འགལ་བའི་སྒྲས་རྣལ་འབྱོར་ཡན་ལག་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པས་སོ། །

From the words "great wilderness" up to "explained in terms of the definitive meaning," it is because, in the perspective of the provisional meaning, only the external locations are individually taught. In the perspective of the definitive meaning, it is because the basis for the observation of the five primordial wisdoms is taught. From the words "four times" up to "explained literally," it is because the divisions of time—such as the inferior and so forth—are taught in order to demonstrate the attainment of siddhi; this should also be understood through the word "and so forth." From the words "secret" up to "explained with intentional meaning," it is because the attainment of suchness is clearly demonstrated through paradoxical expressions such as "half a month" and so forth. From the words "in that regard" up to "explained literally," it is because the mere supplication to the three, such as the Vajra Body and so forth, which constitute the branches of Mahāyoga, is taught; the word "and so forth" is intended to include these. The phrase "of the twelfth chapter" indicates the summary. From the words "Then the Blessed One" up to "explained literally," it is because all the Tathāgatas, goddesses, bodhisattvas, and wrathful deities have made supplications to the Great Vajradhara. From the words "Emaho!" up to "explained with intentional meaning," it is because the suchness of the six branches of yoga and so forth is taught through paradoxical expressions such as "the Buddhas and so forth."

མ་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་བསྟན་པ་དང་བསྟན་བྱའི་སྒོ་ནས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་འོང་ཞེས་པ་ནས་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་#བཅུ་གཅིག་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ཞེས་པ་ནས། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་#རིགས་ཅན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པས་སོ། ། གཏི་མུག་ཅེས་པ་ནས་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་ས་བོན་ལས་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ནི་རང་བཞིན་དང་སྣང་བའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐུའི་སྒོ་ནས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་ལྔ་བསྟན་པས་སོ། ། རྟོག་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནས། ། དགོངས་པས་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཉེ་བར་སྡུད་#པས་འོད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་ཞེས་པ་ནས། སྒྲ་ཇི་བཞིན་བཤད་ཅེས་པའི་བར་དུ་ནི་ཆུ་རེངས་པ་བསྟན་པས་སོ། ། རྟོག་#པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། རྐང་པ་ཞེས་པ་ནས།

From the words "unborn" up to "explained as not intended," it is for the purpose of showing the arising of wisdom by way of both the teaching and the object to be taught, in the context of the position of the lack of intrinsic nature that is naturally pure. From the words "delightful" up to "explained with intention," it is because the eleven types of vajra recitation are taught individually through the use of contradictory terminology. From the words "attachment" up to "explained literally," it is because the benefits of vajra recitation are shown to yogins of the various families through terms such as "attachment" and so forth. From the words "delusion" up to "explained as the provisional and definitive meanings," it is because, in the context of the provisional meaning, the generation of the deities such as Vairocana from their respective seed-syllables is taught; and in the context of the definitive meaning, it is for the purpose of showing the entry into the clear light through the stages of nature and appearance. From the words "wisdom" up to "explained literally," it is because the five vast activities, such as pacifying and so forth, are taught by way of the bodies of the five Tathāgatas, such as Vairocana and so forth. This should be understood through the term "conceptualization." From the words "space-vajra" up to "explained with intention," it is for the purpose of showing the clear light through the withdrawal of body, speech, and mind by means of the application of contradictory terminology. From the words "aspect" up to "explained literally," it is because the rising of the water is taught. The intention is that this should be understood through the term "conceptualization." From the words "feet" up to...

དགོངས་པས་#བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲའི་#སྒོ་ནས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་བསྟན་པས་སོ། ། དབང་ཆེན་ཞེས་པ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་#བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ངག་#རེངས་པ་དང་དཔུང་རེངས་པ་དང་གདུག་པ་ཅན་#ཕུར་བུས་གདབ་པ་དང་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོའི་འཁོར་ལོ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པས་སོ། ། རྟོག་པའི་སྒྲ་དང་སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འགོག་པ་ཞེས་པ་ནས་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་#ཕྱོགས་སུ་ནི་སྲུང་#བའི་འཁོར་ལོའི་#དབུས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྲུང་བས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའི་ཞེས་པས་ཉེ་བར་སྡུད་#པའོ། ། #ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྲེང་བའི་སྔགས་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་སོགས་པའི་སྒྲ་དང་རྟོག་པའི་སྒྲ་བརྗོད་པས་སོ། ། བར་བར་ན་ཞེས་པ་ནི་སྐབས་སྐབས་སུའོ། ། ལ་ལ་ནི་ཞེས་པ་ལ་རིམ་པ་མེད་པར་གནས་པའོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གང་དུ་འགལ་བའི་སྒྲས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཐའ་དྲུག་གི་དོན་ཁོ་ན་བསྟན་ཏོ། ། ལུས་#ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།

The section ending with "explained through intentional language" (samdhāyabhāṣita) teaches the vajra-body, the essence of non-abiding nirvāṇa, by way of contradictory terminology. The section from "Great Power" (mahendra) up to "explained according to the literal meaning" (yathārutabhāṣita) teaches the stages of generating the mandalas of wrathful deities such as Yamāntaka, as well as the accomplishment of pacification and other activities—including paralyzing speech, paralyzing the limbs, and striking with ritual daggers (kīla)—within villages, cities, and so forth. This should be understood through the terms "conceptual" (kalpa) and the word "etcetera" (ādi). The section from "cessation" (nirodha) up to "explained as the provisional meaning and the definitive meaning" (neyārtha-nītārtha) teaches, from the perspective of the provisional meaning, the protection through the meditative absorption (samādhi) of the central lord within the protection wheel; from the perspective of the definitive meaning, it teaches the suchness (tathatā) of clear light. The phrase "of the thirteenth chapter" serves as a summary. Regarding "the fourteenth chapter and so forth," the meaning is that the garland mantras accomplish the vast array of activities (karmaprasara). The vast array of activities refers to pacification and the rest. The "literal meaning" is expressed by the terms "etcetera" and "conceptual." The phrase "in between" means at various intervals. The phrase "some are" refers to those that exist without a fixed sequence. The statement "there is also intentional language" refers to where suchness is taught through contradictory terminology. Similarly, the phrase "the fifteenth chapter and so forth" teaches the meaning of the six parameters (ṣaṭkoṭi) alone. In order to demonstrate the body as the valid authority (pramāṇa) itself:

དེ་ལྟར་མདོའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་སོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་རྣམས་ལས་ཀྱང་མཐའ་དྲུག་མཐོང་ན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། དེ་ལ་#བདེན་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ནི་ཐུན་མོང་ཡིན་ལ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཞེས་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་དབང་དུ་སོང་བ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་#ན་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ནི་མཐའ་དྲུག་ཅན་ཡིན་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་འགྲེལ་པ་འདི་མཐའ་དྲུག་པ་ཞེས་མི་འཐད་དོ། ། རྒྱན་བདུན་པ་ཞེས་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་གླེང་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཐམས་ཅད་དུ་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ངེས་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་སྟོན་གྱི་ཚིག་རེ་རེ་ལ་ནི་མི་འཇུག་གོ། ། རིགས་པ་ཡང་ཚིག་རེ་རེ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་#ཡིན་ཏེ། གླེང་བསླང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཆད་པ་པོའི་རྒྱན་ཡང་ལོགས་#པ་མ་ཡིན་ཏེ་མ་གཏོགས་པར་བཤད་པ་#དབྱེ་བ་མ་# འགྲུབ་པས་སོ། ། ཉན་པ་པོའི་རྒྱན་ཡང་རྟེན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་རྟེན་མཐའ་དྲུག་ཡིན་#པའི་ཕྱིར་རོ། །

Thus, the phrase "the words of the sūtra" and so forth are stated. "From the Explanatory Tantra" refers to the Vajramālā. The phrase "explained through intentional language" and so forth has already been explained previously. "Yoga Tantra" means the Mahāyoga Tantra. If that is so, one might ask: "Since the six parameters are also seen in the Yoginī Tantras, why is this explained only in the context of Yoga Tantra?" To that, it is true that Yoga Tantra is common [to both], whereas Yoginī Tantra is uncommon; thus, all distinctions are subsumed under the general category, and the specific details should be gathered [therein]. If one then argues: "In that case, since the Yoga Tantra possesses the six parameters, it is incorrect to call this commentary 'The Six Parameters' (Ṣaṭkoṭi); rather, it is logical to call it 'The Seven Ornaments' (Saptālaṃkāra), because all of those are complete," we reply: The "Introduction" (nidāna) is to be explained in all instances, because it teaches the five [factors] such as the "Definitive Expression" (nirukti) and so forth, but it does not apply to each individual word. Furthermore, "Reasoning" (yukti) is also not to be stated for each individual word, because, like the "Introduction," it is of the same nature as that [overall context]. The "Ornament of the Speaker" is also not separate, because without it, the classification of the explanation would not be established. The "Ornament of the Listener" is also not without a basis, because its basis is the six parameters.

མཐའ་དྲུག་གི་དོན་སོ་སོར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་མ་ལུས་པ་བསྡུ་བའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་རེ་རེ་ལ་མཐའ་དྲུག་གིས་བཤད་པས་དེའི་མིང་གིས་འགྲེལ་པར་#གྲགས་སོ། ། དེ་ལྟར་#ན་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་ཚིག་རེ་རེ་ལ་ལྔ་ལྔར་#ཡོད་པས་ཞེས་མཐའ་དྲུག་གིས་#བཤད་པ་མི་རིགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ་དང་#། གཞན་གྱི་བརྗོད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། དཔེར་ན་མའི་བུ་དང་ཕའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་འབྱུང་བ་དེ་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་མིང་གིས་ཀྱང་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། མཐའ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་མཐའ་དྲུག་དང་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞིས་བཟུང་བས་རྒྱན་གཞན་རྣམས་དེ་དག་ཏུ་འདུས་པས་སོ། ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་རྒྱས་བཏབ་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་དེ་དག་གིས་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་བཅིངས་པའོ། ། དེས་ན་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་རྒྱུད་འདི་ཡིན་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ད་#ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཤད་པའི་སྒྲའི་དོན་ཙམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་མཐའ་དྲུག་གི་དོན་མི་ཤེས་ནས་སོ། ། འགལ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་གྱུར་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པས་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་#པའི་དབང་གིས་མ་དང་སྲིང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་གཟུང་བས་འགལ་བ་སྤྱོད་པས་སོ། ། ལས་ཀྱི་དབང་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི།

The title "The Ornament that Summarizes the Entire Subject Matter" is established as the means of condensing the two stages that individually teach the meaning of the six parameters. By implication, because each word is explained through the six parameters, it is renowned as a commentary by that very name. If one asks: "In that case, since there are five [explanations] for each word, is it not incorrect to explain it through the six parameters?" It is said: there is no fault, as it is a matter of another's expression. For example, it is like saying "the son of the mother" and "the son of the father." Since it occurs in both cases, it is renowned by the name of the other as well. Therefore, the words "by this very sequence" and so forth are stated. Regarding the terms "explained through the six parameters" and "explained in four ways," because the other ornaments are subsumed within the six parameters and the four ways of explanation, they are contained therein. The phrase "the meaning of the glorious Guhyasamāja is sealed" means that the Great Vajradhara, the Lord of the Tathāgatas, has sealed them—that is, bound them. Thus, it is shown that this tantra is difficult to realize. The phrase "except for those" indicates that those of the present time do not realize it. The phrase "relying merely on the literal meaning of the words" refers to not knowing the meaning of the six parameters. "Performing contradictory and most marvelous actions" means that by the power of [wrong] views and so forth, one takes the literal meaning of terms such as "mother" and "sister" and thus engages in contradictory conduct. "One will fall under the power of karma" means:

སྡིག་པའི་ལས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་མནར་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། གསང་བའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གོ། ། ཚུལ་ཆེན་འདི་ནི་རྙེད་གྱུར་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཟད་#མིན་དོན་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ཞེས་ཐ་ཚིག་གོ། ། ལམ་ངན་པ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལམ་དུའོ། ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིག་པའི་དབང་ཙམ་ཐོབ་ནས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཙམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཆོས་ནི་གཡོ་ཡིས་བྱེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་གཡོ་སྒྱུའི་#དབང་གིས་ཆོས་བྱེད་པ་སྟེ་སོ་བྱ་བཞིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་#དོན་ཏོ། ། དེས་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དམ་ཚིག་ཉམས་པ་དང་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་དག་བསྟན་ཏོ། ། མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྐད་ཅིག་ཅེས་པ་ནས་བྱམས་པའི་སེམས་མེད་པ་དང་། བགྲོད་མིན་ལ་འགྲོ་བ་དང་། མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལྷག་པར་མོས་པའི་སྦྱོར་བས་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །

The meaning is that by engaging in all manner of sinful actions, one will be reborn in the Avīci hell and so forth. Furthermore, the passage beginning with "The Blessed One" demonstrates the authority of the scripture. "Lord of Secrets" is a term of address. "Having found this great system" means having found the great Yoga Tantra. The phrase "the inexhaustible meaning is literal" is a definitive statement. "The evil path" refers to the path of ordinary beings. Regarding "conceited pride" and so forth, the meaning is that having obtained only the empowerment of knowledge and a mere understanding of the means of accomplishment, one becomes possessed of pride. "One will practice the Dharma with deceit" means practicing the Dharma under the influence of guile and trickery, like a cat. This is the meaning of "deceiving sentient beings." By the passage beginning with "By that, the assembly," the violation of samaya and total ignorance are shown. By the passage beginning with "Directly," the disparagement of the Vajra Master is shown. From the word "moment" onwards, it shows the absence of a mind of loving-kindness, going to those who should not be approached, committing the acts of immediate retribution, and engaging in the paths of non-virtuous action. "That very wisdom" is of two types: the realization of emptiness through the application of superior devotion to the generation stage, and the characteristics of the completion stage, such as vajra recitation. "Meditative absorption" is the characteristic of these two stages.

རྟོགས་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ#། ། ཉེས་པ་ཅུང་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་སློང་#མོའི་ཁྱིམ་ནས་གལ་ཏེ་བཟའ་བ་ཙམ་མ་རྙེད་ན་དེའི་ཚེ། ལེའུ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་གསུངས་པའི་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་#དེས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་སྐྱོན་མེད་དོ། ། འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། སྦྱོར་བ་ནི་རྫས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བའོ། ། དེ་དག་གི་དམན་པ་ནི་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། སྔགས་པ་ནི་བཤད་#པའི་ཚིག་སྟེ་བླུན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡི་སྦྱོར་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་སྒོམ་#པ་མེད་པས་རང་གི་བསྟན་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་ཤིང་། ཕྱིའི་བསྟན་བཅོས་ལ་བརྟེན་ཏེ་དེའི་སྦྱོར་བ་སློབ་པས་རང་གི་དམ་#ཚིག་དང་བྲལ་ཞིང་རང་དབང་དུ་སོང་བས་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བས་འཚོ་#བ་ཚོལ་ཞིང་། གང་དུ་རྙེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་བཟོ་བོ་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསང་བ་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགོངས་པས་ལུང་བསྟན་ཏེ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་དཀའ་བའི་ཚིག་ཕྱེ་ནས་#ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་ངེས་པར་གཟུང་བས་སོ། ། # དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡན་ལག་གི་དོན་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པར་བྱེད་དེ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གླེང་གཞིའི་ཚིག་གི་གནས་སྐབས་སོ། །

In order to demonstrate the result of lacking realization, it says, "even a slight fault," and so forth. If one does not obtain even a mere morsel of food from the houses of beggars, at that time, one will perform the activities of wrathful sorcery (abhicāra) as taught in the third chapter and elsewhere. If one achieves success through that, then there is no fault. However, "yoga" refers to the meditative absorption (samādhi) of the generation stage (utpattikrama). "Application" (yoga) refers to the application of substances and so forth exactly as they are. Because they are inferior, they will not achieve success due to being devoid [of the essential]. "Mantra practitioner" (mantrin) is an explanatory term meaning "a fool." By the phrase "skilled in that application" and so forth, it is shown that through a lack of meditation, they disparage their own teachings; relying on external treatises, they train in those applications, thereby becoming separated from their own commitments (samaya) and falling into independence. Seeking a livelihood through the application of mantras and so forth, they will enter wherever gain is found, just like a craftsman. In order to take those [beings] under their care, it says, "it is explained through the secret intention." This means that in order to take those sentient beings under their care, they are prophesied through the intention, having analyzed the difficult words of the Root Tantra and correctly ascertained the meaning as it is. With the words "in that way" and so forth, the meaning of the branches is explained in order to differentiate them; here, with the words "in this" and so forth, the context of the introductory words (nidāna) is established.

སྡུད་པ་པོ་འཕགས་པ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས་ཀྱེའི་#རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ལོང་ཤིག་# ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ནི་སྡུད་པ་པོར་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་དེ་ཉིད་ལ་གཏད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་སྐད་བྱ་བ་#ཚིག་གི་ཕྲད་ཀྱིས་#རྒྱུད་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་སེམས་ལ་བཞག་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཚིག་ཕྲད་རྣམས་ལ་དོན་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དངོས་སུ་ཐོས་ཀྱི་བརྒྱུད་#པས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དངོས་སུ་ཐོས་པས་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། བརྒྱུད་#པའི་སྒོ་ནས་ཐོས་པ་ལ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྟོགས་#པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ཙམ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། རྟོགས་པ་ཡོད་ན་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངེས་པ་རྙེད་ནས་དེའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྡུད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདིས་ཐོས་པ་མང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གསུམ་བསྟན་པའོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་དཀོན་པ་ཉིད་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། ། ཐོས་པ་མང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དག་ནི་སྡུད་པ་པོའི་ཡོན་ཏན་ནོ། ། གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གླེང་གཞི་གསུངས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྟོན་པ་དང་གནས་དང་ཉན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གླེང་གཞི་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རྒྱུད་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་#ཡོངས་སུ་དག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་ཚད་བསྟན་པས་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

Regarding the compiler, the noble Vajrapāṇi: in the seventeenth chapter, it will be explained, "Take up this dharma cycle of the Hevajra." Therefore, he became the compiler because the treasury of the dharma was entrusted to him. The phrase "Thus" (evam) indicates the entire meaning of the tantra without exception; having placed the entire meaning of the tantra in his mind, he spoke "thus," for particles of speech can have multiple meanings. The phrase "I myself heard directly, not through a lineage" shows that there is no error because it was heard directly; the meaning is that what is heard through a lineage might otherwise be different. The phrase "not realized" indicates that hearing alone is the primary factor; if there were realization, one would have attained the certainty of the wisdom of the nature of meditation and would abide in its essence. This is the sense of the question, "What is the use of compiling?" The phrase "at one time" and so forth teaches the three qualities, such as the abundance of what was heard. The rarity of the tantra is a quality of the tantra itself. The abundance of what was heard and the excellence of insight are qualities of the compiler. The phrase "from whom" and so forth states the introductory setting (nidāna). Because the excellence of the teacher, the place, and the audience is primary, it constitutes the introductory setting. In that regard, the excellence of the teacher demonstrates the greatness of the tantra. The excellence of the place, being completely pure, establishes the tantra as authoritative by demonstrating its measure within the buddha-fields.

། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འདི་དང་ལྷན་ཅིག་ཐོས་ཞེས་པས་དབང་པོ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། དབང་ཕྱུག་མ་ལུས་པ་ཉིད་དང་། ། ཡེ་ཤེས་དང་ནི་གྲགས་པ་དཔལ། ། ཆགས་བྲལ་རྩོལ་བ་ཉིད་དང་ནི། ། བཅོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་#ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། མི་མཐུན་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་དག་གོ། ། དེ་ལ་ཕྱིའི་ནི་ལྷའི་བུ་ལ་སོགས་པའི་བདུད་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ནང་གི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དང་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་#རྣམས་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་#པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བཅོམ་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། སྐྱ་རེངས་འཆར་བའི་དུས་སུ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས#། ། བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་བཞུགས་ནས་ནི། ། དེས་ནི་བདུད་རྣམས་འཇོམས་པར་མཛད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཇི་སྲིད་ཡིད་ནི་གཡོ་འགྱུར་བས#། ། དེ་སྲིད་བདུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། ། དེ་ལྟར་ཡོད་པས་སྐྱོན་མེད་ནི། ། འདི་ནི་ཅི་ཕྱིར་རིགས་པ་མིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་མ་བཤད་པ་བསྡུ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་བཅོམ་ནི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལམ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་སྤྱིའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །

The phrase "heard this together with an excellent retinue" indicates the [Buddha’s] faculties. The term "Bhagavān" and so forth explains that very point. Regarding the phrase "because he is endowed with fortune," it is as stated: "Sovereignty in its entirety, Wisdom, fame, and glory, Freedom from attachment, and effort— These are known as the six types of 'conquered' (bhaga)." Because he possesses these, he is the Bhagavān. There are two types of discordant factors: the external and the internal. Among these, the external refers to the Māras, such as the sons of the gods. Because he has conquered them through the vajra-like samādhi, he is the Bhagavān. The internal refers to the obscurations of the afflictions, the knowable, karma, and its maturation. Because he has conquered these through the stages of the path of seeing, meditation, and so forth, he is the Bhagavān. As it says in the Prakaraṇa: "At the time of the rising dawn, Through the vajra-like samādhi, While seated at the foot of the Bodhi tree, He utterly subdued the Māras." And: "As long as the mind wavers, So long is it the domain of Māra. Since this is so, why is it not logical That one who is free from faults [is the Bhagavān]?" The word "also" (kyang) serves to include what has not been explicitly mentioned. Furthermore, "conquered" (bcom) refers to his abiding within the source of phenomena (dharmodaya) in the manner of great bliss or in the form of the bindu. The general meaning of "Bhagavān" will be explained in the section on the general sense.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་#ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དུ་#བཞུགས་ཞེས་འདྲི་བ་ལ། རྒྱུད་གང་དུ་བཤད་པར་#དེར་བཞུགས་ཞེས་ལན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའམ་མཁྱེན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་#ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མགོན་པོ་སེམས་ཅན་ཀུན་བདག་ཉིད། ། ཅེས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རིགས་ལྔ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པར་#གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ཁོ་ན་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འོད་གསལ་བ་ལ་ཉེ་བར་བསྡུས་པས་#རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རིགས་གཅིག་པོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྲོས་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་#ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

The phrase "all the Tathāgatas" and so forth indicates the excellence of the location. This is the response to the question, "Where does the Blessed One reside?"—namely, that he resides in the very tantra where it is explained. "Tathāgata" means one who has gone to suchness, which refers to entering or knowing the clear light. The phrase "he is also a Tathāgata" and so forth is because the Great Vajradhara is the essence of both the world of the vessel and its contents. This is because it is stated in the Prakaraṇa: "The Protector, the self of all sentient beings." He is the essence of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas; he is called "Great Vajradhara" because he is the complete perfection of all the Tathāgatas. For the five families are taught to be the purification of the five aggregates, and these very aggregates become three through the divisions of body, speech, and mind. Furthermore, by being subsumed into the clear light, these become the single family of Vajrasattva. Therefore, he is called "Great Vajradhara," the meaning of which is the glorious Vajrasattva, the nature of all-emptiness, who is definitively liberated from the conceptual elaborations of the purity of the knower and the known. His "Vajra Queen" is insight; this means the insight whose nature is meditation, to be correctly realized through the valid cognition of yogic direct perception that actualizes the reality of the clear light—this is the meaning of "emptiness."

དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཇོམས་པས་ན་བྷ་གའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཆགས་བྲལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་བཅོམ་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པས་ན་བྷ་ག་ཞེས་བཤད་དོ། ། འདི་སྐད་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་འདིས་ཉེ་བར་སྡུད་#པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་བགེགས་བསྐྲད་པར་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་(ཀྱི་,ཀྱི་ཡེ་) ཤེས་ཀྱི་#ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་ཏེ། སླར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་#ས་གཞི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་རི་རབ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་ནང་དུ་མྱུར་དུ་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་བསམས་#ལ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་གསུངས་པའི་རིམ་པས་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དམིགས་ཤིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་#སྔགས་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་བསམས་ལ་སླར་ཡང་དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་ལ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྔར་བཤད་པའི་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་#བྱས་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རང་གི་སེམས་བརྟན་#པར་བྱས་ལ། སླར་ཡང་ཟླ་བ་དེ་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་ཅིང་དེ་ཉིད་ལས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་དཀར་པོ་རྩེ་ལྔ་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པར་བསམས་ལ།

Because it destroys the afflictions, it is called bhaga. The "afflictions" here refer to the three wisdoms and the one hundred and sixty natures associated with them, such as detachment and so forth. Because these are conquered and purified through the stages of mantra and mudrā, it is explained as bhaga. The phrase "this is what is shown" indicates the summary. Having performed the expulsion of obstructors with the words "suchness" and so forth, one meditates on emptiness, the very essence of the wisdom of the dharmadhātu. Then, the ground is consecrated by the wisdom that is the nature of the five tathāgatas. Upon that, one should quickly visualize the maṇḍala of intense devotion within a celestial palace formed from the transformation of Mount Meru. Following the sequence taught in the Vajramālā, one focuses on the ultimate maṇḍala and manifests the mantra of emptiness. Through the sequence of emanating and reabsorbing the three syllables, one visualizes a lotus, moon, and sun, and then places the three syllables upon them. These transform into a moon maṇḍala, into which the previously mentioned sun and so forth are absorbed. Preceded by the recitation of the mantra called dharmadhātu, one stabilizes one's own mind. Once again, one places the three syllables upon that moon and, through the sequence of emanating and reabsorbing from them, visualizes a white five-pronged vajra together with its seed syllable.

དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བསྐྱེད་ལ་དེའི་ཐུགས་ཀར་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དེའི་ཐུགས་ཀར་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བོན་རྣམ་པར་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་རྫོགས་པར་བྱས་ལ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་དང་། པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཞལ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་རྒྱུད་གསུངས་སོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པ་ལ་དང་པོའི་སྦྱོར་#བ་ཙམ་ཚིག་གི་སྦྱོར་བས་སྟོན་པ་དང་སྒྲ་ལ་རྣམ་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་དང་བསྡུ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚོགས་པ་ལ་བཤད་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཡང་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་རིགས་ཏེ། ཚིག་རྣམས་ལ་ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེར་ན་ཡུལ་ཚིག་པ་དང་སྣམ་བུ་ཚིག་པ་བཞིན་ནོ། ། ད་ནི་སྤྱིའི་དོན་གྱི་སྐབས་ལ་དང་པོ་རྒོལ་བ་དང་ལན་གྱི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་#སོ། ། དགོངས་པ་གང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་རྗོད་#པར་བྱེད་པ་དེ་དང་འདིར་ཞེས་སྒྲ་གཉིས་པོ་ཡོད་ན་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུང་ཞེ་ན།

From the complete transformation of that, one generates the Blessed One Vajrasattva. In his heart, one meditates on the wisdom-being (jñānasattva), and in his heart, the concentration-being (samādhisattva). Having perfected the "extreme yoga" characterized by the placement of the seed-syllables of the bodhisattvas upon the sense faculties such as the eyes, and having perfected the "great yoga" characterized by the blessing of body, speech, and mind, the Great Vajradhara—possessing the form of three faces and so forth—taught the tantra upon a lotus and moon maṇḍala; this is the intended meaning. Regarding the phrase "the meaning of the syllables," this refers to the generation stage. It is taught through the mere application of the initial union by means of verbal composition, and it is explained for those who are attached to the literal sound, by way of the action, the agent, the collection, and so forth, in the passage beginning with "Thus [have I heard]" (evam mayā). Regarding the phrase "explained for the assembly," even a single part of that which possesses the five branches is conventionally appropriate, because it is said that "a portion of a word exists within words." For example, it is like saying "the country is burned" or "the woolen cloth is burned." Now, in the context of the general meaning, in order to present the individual points by way of objection and response, the passage beginning with "Here it is said" is stated. Regarding the phrase "With what intention?" and so forth, the intention is as follows: If the two terms "that" (tat) and "here" (iha), which express the past and the present, are present, why is the particle "thus" (evam) employed? This is the intended meaning.

སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ལན་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བརྡར་གྱུར་པ་ནི་བརྡ་ཙམ་ཉིད་དུ་བཟུང་བའོ། ། དེ་བས་ན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་#པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་བསྒྲུབ་#བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དང་དེ་དག་གི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་#རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བར་དུའོ། ། སྨྲས་པ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། སྡུད་པ་པོ་མེད་ཅེས་དམ་བཅའ་བའོ། ། འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སོ། ། དགོངས་པ་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་འདིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཚོན་པར་བྱེད་པས་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་#རྣམ་གྲངས་ཅན་གྱི་ལས་མེད་པས་འབྲེལ་པ་མེད་དོ། ། དེ་བས་ན་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཡང་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དྲིའོ། ། དེ་ནི་བདེན་ཏེ་སྨྲས་པ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་ཏེ་ཞེས་པ་འདིས་ལན་ནོ། ། འདིར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་འཆད་པ་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་#ཉན་པ་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ། །

The phrase "it is said" serves as the response. "All Tathāgatas" refers to those together with the goddesses such as Locanā and the rest. "Symbolic" means being apprehended as mere symbols. Therefore, the phrase "by means of teaching method and insight" refers to the means of achieving the realization of the suchness of emptiness and compassion, as well as the expression of the great bliss born from the union of the vajra and the lotus. The phrase "if that were so" and so forth demonstrates that there would be no compiler. "There is no compiler" is the thesis. "Because there is no connection" is the reason. The intended meaning is this: since "Thus have I heard" indicates method and insight, there is no connection because there is no agent or action—such as "I have heard"—and so forth, which would constitute a formal category of activity. Consequently, it would follow that there is no compiler who says "I have heard." Furthermore, it is asked, "The meaning of the tantra would not be upheld." That is true; the response is "it is said," meaning "that is true." Here, the compiler does not exist; rather, the Great Vajradhara himself, through his enjoyment body and emanation body, is both the speaker and the listener.

གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མི་གཡོ་བ་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྤྲུལ་པ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ན། གང་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་ཆོས་བསྟན་པ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལས་ཐོས་ནས་གཞན་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གདོན་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པས་སྣ་ཚོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་སྟོན་འདི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་འཆད་པ་པོ་#དང་ཉན་པ་པོ་ཐ་དད་པ་གང་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་གཅིག་པུ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་#འཆད་པ་པོ་དང་། ཉན་པ་པོ་དང་སྡུད་པ་པོའི་དབྱེ་བས་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ལྟ་ན་སྨྲས་པ་ནི་འོ་ན་བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ཞེས་#བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སླར་ཡང་འདྲི་བའོ། ། དེའི་བསམ་པ་ནི་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ནི་སྡུད་པ་པོ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་འོད་སྲུངས་#དང་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པ་པོ་ཡོད་ཅེས་ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་#སྡུད་པ་པོ་མེད་ཅེས་སྨྲས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་ཡིན་ཏེ།

Since the compilers, such as Vajrapāṇi and others, who are emanations inseparable from the Great Vajradhara—who never wavers from the samādhi of the union of the nature of all things as emptiness—have no doubts, why would the Great Vajradhara teach the Dharma to them to dispel such doubts, and why would they, having heard it from him, teach it to others? Therefore, with the intention of liberating the realms of future sentient beings, this display of the Buddha’s various play was shown. Thus, what distinction is there between a speaker and a listener? Consequently, the single, non-conceptual Great Vajradhara himself, through the divisions of speaker, listener, and compiler, manifests his own very nature as the Great Vajradhara who has mastered the mental continuum. If that is so, then the question is raised again by the words "Venerable Ānanda" and so forth. The intention behind this is: "In the Noble Prajñāpāramitā, the Venerable Ānanda is the compiler; likewise, in other sūtras and kings of tantras, there are compilers such as Kāśyapa and Maudgalyāyana. Why, then, is it said here that there is no compiler?" The response is given by the words "It is said" and so forth.

ཀུན་དགའ་བོ་ནི་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་ལ་གང་བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་སྡུད་པ་པོ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྡུད་པ་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ། ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དག་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ལ་ཚད་མ་ཉིད་གསུངས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཚད་དོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་#ནི་སྟོང་ཕྲག་དགུ་བཅུ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཡང་གི་སྒྲས་ནི་#ཁྲི་ཕྲག་བཅུའི་ཚད་#ཅན་ནོ། ། ལྷག་ཆད་མེད་པར་ལན་ཅིག་གིས་འཛིན་པར་ག་ལ་ནུས་ཞེས་པ་ནི་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཁོ་ནའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇམ་དཔལ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་#ཟས་གཙང་མར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི། ཟས་གཙང་མ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་#ཡབ་སྟེ་རྒྱུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་བའོ། ། འཇམ་དཔལ་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། དེ་དག་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཏེ། མཛད་པ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the statement, "Ānanda is here the bodhisattva mahāsattva Samantabhadra," this means that the one known as the Venerable Ānanda, the compiler of the Śrāvaka Piṭakas, is called Samantabhadra in this Mantra teaching. In the Mantra Vehicle, the compiler Vajrapāṇi is himself the Great Vajradhara, because the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya are inseparable. The phrase "otherwise" and so forth teaches the valid authority for that inseparability. The "eighty-four thousand heaps of Dharma" refers to the extent of the Śrāvaka Piṭakas. Since this is an illustration, the Mahāyāna consists of ninety thousand [teachings], and the Vajrayāna is also [included]; the word "also" indicates that it has the extent of one hundred thousand. The phrase "how could one possibly grasp it all at once without addition or omission?" means that it is impossible. Therefore, it is the Great Vajradhara alone. The passage beginning with "The Blessed One also" demonstrates the valid authority of the scriptures, as follows: "Mañjuśrī became the great king Śuddhodana." Śuddhodana is the father of the Blessed One, the causal Vajradhara. Mañjuśrī is the Son of the Victorious One, the nirmāṇakāya. These two are non-different because their activities are one.

འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ནི་ལྷ་མོ་ཆེན་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་འདིས་ཀྱང་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དབྱེར་མེད་པར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཐོང་བས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དཔལ་ལྷ་མོ་ནི་གྲགས་འཛིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཙུན་མོ་དམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་དཔལ་གྱི་ལྷ་མོ་ནི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཤཱཀྱ་སེང་གེའི་སྲས་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ་ཞེས་དེ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་#ཤེས་པར་བྱའོ། ། རིགས་པ་འདིས་#ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པས་ཉེ་བར་སྡུད་པ་བསྟན་ཏོ། #། འདིར། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་མི་འདའ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀྱང་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་# པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་གདུལ་བྱའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་#སེམས་ཅན་སྦྱོར་#བའི་ཕྱིར་རོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་#འདས་པ་དང་ནུབ་པ་ཡང་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྡུད་#པ་པོ་རྣམས་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། གླེང་གཞིའི་ཚིག་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ་ནི་དྲི་བའོ། ། དྲི་བ་དེ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ།

The statement, "Lokeshvara became the great goddess Māyā," demonstrates that by seeing women and men as inseparable and like an illusion, all phenomena are characterized by non-duality. The statement, "The glorious goddess is Yaśodharā," refers to the supreme consort of the Blessed One. That very glorious goddess is Sparśavajrā. The statement, "Vajrasattva is Rāhula," refers to the son of Śākyasiṃha, the nirmāṇakāya. The statement, "Vajrasattva is the saṃbhogakāya," demonstrates that these two are indeed inseparable. One should understand all cases in this same way. By the phrase "through this reasoning," the summary of the diligent application is shown. Here, "The Buddha does not pass into nirvāṇa" is because of the inexhaustibility of the vajra body itself. "The Dharma also does not decline" is because it is the blessing of the Buddha. "For the sake of training sentient beings" means for the sake of engaging future sentient beings. "Nirvāṇa" is presented as both the complete passing into nirvāṇa and as a decline. Having thus demonstrated the inseparability of the compilers and so forth, in order to present the words of the introduction, he spoke "Thus [have I heard]" and so on. By "The Blessed One" and so forth, the scripture is shown to be authoritative. "Śakra requested" refers to the question. That very question is shown by the phrase "Why is that?" and so forth.

འདིར་ནི་སྐད་ཀྱི་#ཡི་གེའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དང་ཅིའི་སླད་དུ་དང་པོ་སྦྱོར་བ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའམ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་གསུངས་སམ་ཞེས་འདྲི་བའོ། ། དམ་ཆོས་ཡོན་ཏན་སྨྲ་བ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་གསུངས་སོ། ། དྲི་བ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་པའོ། ། གང་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དང་པོར་སྦྱོར་བའི་དྲི་བའི་ལན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གྱིས་ནི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་དྲི་བའི་ལན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་ཡིས་ཞེས་པ་འདིས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བཀག་པའོ། ། དོན་#དེ་ཉིད་ལས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིའི་དོན་གྱིས་བཤད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ནི་གོ་རིམ་ཞེས་#པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། ཕ་དང་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་#ཡི་གེ་གཉིས་ཡིན་ཞེས་དམ་བཅའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཡི་གེ་ཨེ་ནི་མར་གྱུར་ལ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། མ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ་#ཨེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཝ་ནི་ཕ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཝས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Here, the question is asked: what is the meaning of the syllables, for what purpose are they used, and were they spoken by a Buddha or by a śrāvaka? The answer is given by the passage beginning, "Of the one who speaks the qualities of the sublime Dharma..." Because the question is excellent, the word "well done" is bestowed. The answer to the question regarding the initial application is given by the passage beginning, "Because the All-Seeing One..." The phrase "for what purpose" is the answer to the question regarding the meaning. By the phrase "by the All-Seeing One," the possibility of it being spoken by a śrāvaka is excluded. From that very point, it is shown that these are the words of the Sugata. The phrase "just as it is" refers to the sequence of the explanation according to the general meaning. "That is the sequence" refers to the sections of the meditative absorptions of the Supreme Victor of the Maṇḍala and the Supreme Victor of Action. By the passage beginning, "the aggregate of Dharma," it refers to all the aggregates of Dharma, such as the sūtras and so forth. The thesis is that the two syllables are the very nature of the father and mother. To demonstrate that very point, it says: "The syllable E is the mother," because the mother is insight, symbolized by the mudrā of the source of phenomena (dharmodaya) in the form of the syllable E. "The syllable Va is known as the father," because the yogin is the very nature of method, possessing the sign symbolized by the syllable Va. "The bindu is their union," because it is the nature of their integration.

དེས་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་#བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བསྙེན་པར་བསྟན་ཏོ། ། སྦྱོར་ཏེ་ཤིན་ཏུ་རྨད་བྱུང་#བ། ། ཞེས་པ་ནི་འཁྱུད་པ་དང་ཙུམ་པ་ན་ལ་སོགས་པའི་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཡན་ལག་དང་པོའོ། ། ཨེ་ནི་པདྨ་ཞེས་པ་ནི། གྲུ་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཝཾ་#ནི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། #། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཝས་#གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་དེར་ནི་ས་བོན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ལས་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་སྐྱེས། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་#འཁོར་ལོ་དང་ཁམས་གསུམ་ཡང་སྐྱེས་སོ། ། དེས་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་མཚན་ཉིད་#ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་གཉིས་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་ཉིད་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་པདྨའི་#ལྟེ་བར་ཆར་བཀག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཕཊ་རྣམ་པར་བཀོད་ནས་བསྐྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། ། ཝ་ནི་རབ་དགའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་བདག་པོ་རྡོ་རྗེ་ལ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་བཀོད་ནས་བསྐྱེད་#པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒྲུབ་#པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་གསུམ་པའོ། ། ཐིག་ལེ་ནི་མྱོང་བའི་ངང་#ཚུལ་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྫས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་མི་ཤིགས་ཏེ་དེ་ཉིད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། རང་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། #། རྫས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་གང་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ནས་ཕྱིར་སྤྲོས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །

By this, the essential nature of the relationship between the object of accomplishment and the means of accomplishment is shown to be the stage of approach (sevā). "The union is most marvelous" refers to the first branch, because it completes the various moments of embracing, kissing, and so forth. "E is the lotus" is because it is triangular. "Vaṃ is the vajra itself" is because the syllable va symbolizes the secret vajra. "The drop is the seed therein" refers to the bodhicitta abiding in the center of those two. "From that, the three worlds are born" means that the maṇḍala circle and the three realms are also born. By this, the second branch, called the near-accomplishment (upāsana), characterized by the union of the vajra and the lotus, is shown. "E is the insight itself" means that insight is that which, having arranged the syllable phaṭ at the center of the lotus of insight to arrest the flow, performs the movement. "Va is the lord of supreme joy" means that the third branch, called accomplishment (sādhana), is that which, having arranged the syllable hūṃ upon the vajra—the lord of supreme joy—performs the generation. "The drop is of the nature of experience." That is of two kinds: the nature of substance and great bliss. Regarding those, great bliss is indestructible; it is called "suchness," meaning the suchness of self-awareness. The nature of substance is the bodhicitta that is emitted from the tip of the vajra.

དེ་ལས་ཡི་གེ་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་དེ་ལས་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་གྱི་སྔགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་བཞི་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡི་གེ་གཉིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ནི་བརྒྱ་#ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་ཚད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ལ་གང་གིས་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་བསྡུས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་ཨེ་ཝཾ་མོ#། ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་མདོ་ལས་དགེ་སློང་རྣམས་དེའི་#ཆོས་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྡུད་#པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བས་ན་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་གཉིས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་འགྱུར་རོ། ། འགྲོ་བ་གང་གིས་ཡི་གེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐྱེ་བོ་གང་གིས་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་ཡི་གེ་གཉིས་པོ་མི་ཤེས་ནས་ཆོས་ཀློག་པའམ་ཉན་#པའམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་སྦྱོར་སྤངས་ནི་རྣལ་འབྱོར་མེད་པའི་ཐུབ་པ་བཞིན། ། ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་དགག་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་སྤངས་ཏེ། ཤེས་#ནས་རྟག་ཏུ་འདོན་པ་དག། ཅེས་པ་ནི་འདིས་ཡི་གེ་གཉིས་པོ་ཙམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་#སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་#ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤང་བ་#ཡང་ཐུབ་པ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཤཱཀྱ་#སེང་གེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །

Regarding the phrase "from that, the syllable itself is also born": from that bindu, the syllables of the seed-mantras such as vajradhṛk and so forth are born, which are the Mind-Vajra Holder and the others; this is the fourth branch, known as the "great accomplishment." Regarding the phrase "the two syllables of the Dharma-mudrā" and so forth: "Dharma" refers to the aggregates, which are the measure of the eighty-four thousand [teachings]. That which seals and summarizes them is the Dharma-mudrā, namely E-vaṃ. Therefore, the Sūtra of the Perfect Expression of Dharma states: "O monks, this Dharma should be summarized by [the words] 'Thus have I heard' and so forth." Consequently, by thoroughly knowing these two syllables, which are the essence of all the scriptures, one will turn the wheel of Dharma for all sentient beings. Regarding the phrase "whatever being [does not know] the two syllables" and so forth: any person who reads, hears, or meditates upon the Dharma without first knowing the two syllables explained above is outside the Buddha's Dharma, like a "renouncer of yoga"—that is, like a Muni who lacks yoga, or like a non-Buddhist Brahmin. Alternatively, setting aside the word of negation, "those who, having known, always recite them": by thoroughly knowing these two syllables alone, one is not outside the Buddha's Dharma. "Renouncing yoga" refers to renouncing meditative absorption (samādhi); "like a Muni" means one becomes like the Lion of the Śākyas.

ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེ་#གཉིས་སྒྱུ་མ་ལ་ཞེས་པ་ནི་རིག་མ་དང་སྐྱེས་བུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འདིར་བཞུགས་པས། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ཉིད་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བཞུགས་# པས་སོ། ། དམ་ཆོས་བསྟན་པའི་ཐོག་མར་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟག་པའི་གནས་ཐོབ་པར་འདོད་པས་དང་པོ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཐོག་མར་ཨེ་ཝཾ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བཀུར་སྟི་བྱ་བ་དང་། ཡི་གེ་གཉིས་པོ་དྲན་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འབོད་#ཅིང་གདམས་པའོ། ། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་སོ། ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་#བའི་ངོ་བོའོ། ། #ཞེས་པ་ནི་དབུས་ཀྱི་#བདག་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཐོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ས་བོན་ངོ་བོས་གང་སྤྲུལ་པ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས་འཕྲོས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་སྐྱེ་བའོ། ། ལྷ་#རྣམས་ཀྱི་ནི་འཁོར་ལོ་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའོ། ། དུས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དུས་གང་ཡིན། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་ནས་ཕྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་བ་ཡིན་ནོ། ། དབུས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།

Regarding the phrase "the two syllables E-Vaṃ are the illusion," this is because they are the nature of the consort and the person. "The Omniscient One resides here" means that the Great Vajradhara resides as the lord of the maṇḍala. With the words "At the beginning of the teaching of the sublime Dharma," and so forth, it is an instruction and an address to Śakra, stating that those who desire to attain the permanent state should first apply the syllables "E-Vaṃ" at the beginning of the treatise, and that they should pay homage to the treatise and remember these two syllables. "By me," and so forth, demonstrates the authority of the scripture. "From the Explanatory Tantra" refers to the Vajramālā. "The essence of the Universal Monarch" means by way of being the central lord. The meaning of the word "heard" in the expression "by me heard" shall now be explained: "That which is emanated by the essence of the seed" means it arises from the bodhicitta that has emanated from the Vajra Peak. "The supreme maṇḍala of the gods" refers to the maṇḍala circle consisting of the thirty-two deities, such as Akṣobhya and the others. The time shall be explained: "Whatever time is the time of supreme joy is explained as 'at one time'"; this means that after experiencing great bliss at the time of entering into union, the maṇḍala circle is subsequently emanated. In order to show the specific qualities of the central lord, it says: "The Blessed One, by means of the eight masteries."

དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ནི་སྐུའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའམ་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུ་མཐུན་པར་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་སྐྱེས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་གནས་ཞེས་པ་#ནི་བཞུགས་གནས་ཏེ་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེར་བཞུགས་པ་ནི་དེར་བདག་པོ་ཉིད་དུ་བཞུགས་སོ། ། འདི་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྒྱལ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་བཞུགས་སོ། ། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་དོ། ། བཙུན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། བྷ་ག་ལེགས་སྦྱངས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་པདྨའོ། ། བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཉེ་བར་བསྡུས་ལ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ཙམ་ལ་དམིགས་ཏེ། དེ་ཡང་ཆ་ཤས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བསྡུས་ཏེ་ཐིག་ལེ་ཙམ་ལ་དམིགས་ཤིང་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆ་གཉིས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨའོ། ། དགུ་པ་ནི་མ་ནིང་གི་ཡི་གེ་སྤངས་ཏེ་ཨོའོ། ། སུམ་ཅུ་#པ་ལྔ་པའི་ས་བོན་ནི་ཧའོ#། ། ཆ་གཉིས་ནི་ཚེག་དྲག་གོ། ། ལྔ་པ་ནི་#མའོ། ། དེ་ཉིད་རྗེས་དབྱངས་སོ། ། དྲུག་པ་ནི་ཨུའོ། ། ཐིག་ལེ་ནི་རྗེས་དབྱངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་འབྱུང་ངོ་། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉེ་བར་བསྡུས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཡི་གེ་ཨ་དགག་པར་བྱེད་པ་སྦྲེལ་ཏེ།

The eight masteries—the mastery of body and so forth, or the subtle and so forth—have already been explained previously. "Great bliss" refers to the maṇḍala wheel born from the bodhicitta that is the concordant cause of great bliss. "That very abode" means the place of residence, the maṇḍala of the ground. "Residing there" means residing there as the sovereign. Regarding the passage beginning with "The five aggregates are the Victors," it is the Great Vajradhara himself, the nature of the five aggregates and the body, speech, and mind, who resides there. By that much, the meditative absorption of the Supreme Victor Maṇḍala has been explained. Regarding the passage beginning with "The consort," this refers to Sparśavajrā. "Well-purified bhaga" refers to her lotus. Regarding the passage beginning with "Residing," after performing the subtle yoga and so forth, one should withdraw the maṇḍala wheel and focus on the three syllables alone, which are the characteristics of body, speech, and mind. Furthermore, having condensed them by dividing them into parts, one should focus on and abide in the mere bindu. Therefore, regarding the passage beginning with "Here, it is explained," the second part is the letter A. The ninth is the letter O, excluding the neuter letters. The seed-syllable of the thirty-fifth is HA. The two parts are the visarga. The fifth is MA; that itself is the vowel. The sixth is U; the bindu is the vowel. Thus, OṂ ĀḤ HŪṂ arises. One should abide having condensed the maṇḍalas of body, speech, and mind. Alternatively, the letter A, which performs the negation, is joined.

ཐིག་ལེ་ཙམ་དུ་དམིགས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ། ། དེའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དབུས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་ནས་སྨེ་ཤ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་བླངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྣའི་བུག་པ་གཡས་པ་ནས་འབྱུང་བས་དེའི་ལུས་པོ་བསྲེག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་རླུང་གིས་མ་བསྐྱོད་པའི་མར་མེ་ལྟ་བུ་དེ་ཉིད་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་བཅིངས་ཏེ་བཀུག་ལ་སྣའི་བུག་པ་གཡོན་པ་#ནས་བཅུག་ལ་འདོད་པའི་གདུགས་ཞེས་བྱ་བའི་#ལམ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་སྤྲོས་ཏེ། རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་#པདྨ་དང་ཟླ་བའི་གདན་གྱི་#སྟེང་དུ་དེ་དང་འདྲ་བའི་སེམས་མ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱས་ལ། ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རིམ་པས་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོར་བྱས་ལ་ཕྱིར་སྤྲོས་ཏེ། འཁྱུད་པའི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་བྱས་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྦྱར་#བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་སྔགས་དག་གིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་བསྐྱེད་# པར་བྱས་ལ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དམ་པའི་སྒྲས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་གནས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་བཀུག་#ཅིང་འཇུག་པར་བྱས་ལ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དབུས་མའི་ལམ་ནས་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་དམིགས་ཏེ། བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ།

One should abide by focusing on the mere bindu. The summarized meaning of this is as follows: Having first become the central lord through the samādhi of the preliminary union, one takes a samaya-mudrā born of the kula of the mātaṅgī and so forth. Then, a wheel of light rays arising from the bindu of the seed-syllable of the jñānasattva issues from the right nostril and incinerates her body. Her stainless consciousness, like a lamp unmoved by the wind, is bound in the form of a hook and summoned. It is drawn in through the left nostril and emanated in the form of bodhicitta through the path called the "parasol of desire." Upon the lotus and moon seat of the dharmodaya of Sparśavajrā, one generates her as the nature of the three similar female deities. Through the stages of atiyoga and mahāyoga, she is made the essence of all goddesses and emanated outward. She is made non-dual with the embracing Sparśavajrā, and preceded by the union of the vajra and padma, one enters into equipoise through the mantras of Ratnasambhava and Amoghasiddhi. Then, by the sound of supreme passion, the hosts of tathāgatas dwelling throughout the expanse of space are summoned and made to enter. As before, one visualizes them in the form of bindus through the central path, and by the mantras of emanation such as vajradhṛk and so forth, beginning with Akṣobhya...

སྒོ་སྐྱོང་གི་བར་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་དུ་སྤྲོས་ཏེ། སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་བྱས་ནས་སླར་ཡང་རྣམ་པར་སྤྲོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ནས་སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་# སུ་རྣམ་པར་དགོད་ཅིང་དབང་བསྐུར་བ་དང་ཕྱག་རྒྱ་གདབ་པར་བསམས་ཏེ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་བཟླས་པ་བྱས་ནས་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཞུ་བ་ལྷ་མོའི་གླུས་བསྐུལ་བས་བཞེངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་གསན་ནས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་ནས་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བཅུག་ལ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཅིང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཐིག་ལེ་#ཙམ་དུ་མཐར་ཐུག་ལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། ། སྤྱིའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། ཡང་ལུང་གིས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ལུང་ཚད་མ་ལས་སྦས་པའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཨེ། # ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་དམ་པ་སྟེ། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་སོགས་སྐད་ཅིག་བདག། སྲིད་པ་གསུམ་ན་ཡོངས་ཤེས་པ། ། འདི་ནི་རྩ་བར་རྣམ་པར་བསྟན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ#། འདིར་དང་པོ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྦས་པའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་#བྱེད་པར་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དང་པོ་སྔགས་སམ་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་སེམས་ནི་རྣམ་གསུམ་སྟེ། སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་།

Having emanated that very maṇḍala wheel up to the gatekeepers, one should conceive of it as having the nature of the three sattvas. Emanating it once more, one performs the benefit of sentient beings, and then, having returned, one arranges them in the directions such as the east, and visualizes the conferral of empowerment and the application of mudrās. Having performed the subtle yoga and recitation, and in order to complete the task, one arises through the exhortation of the goddesses' songs. Having heard the praises of the tathāgatas and completed the rituals for satisfying them and so forth, one dissolves the outer maṇḍala into the body maṇḍala. Having become the nature of the three syllables, that too completely transforms and reaches the ultimate state as a mere bindu of the nature of great bliss, and one becomes the Vajradhara—so it is said. The phrase "the general meaning" refers to the generation stage; this is the remainder of the sentence. Furthermore, regarding the phrase "explained by scripture," in order to explain the hidden meaning from the authoritative scripture, it says: "E! E is the supreme insight; the nature of moments such as freedom from passion; that which thoroughly knows the three realms—this is taught as the root." Here, the hidden meaning characterized by the analysis of the three wisdoms is to be explained. A yogin who desires to purify the mind should first focus on the sequence of mantra or mudrā. In that regard, the mind is threefold: mind, mentation, and consciousness; namely, the engaging consciousness, the afflicted mentation, and—

ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་#པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ཟླ་བའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་དང་། འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་པས་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རང་#བཞི་བཅུ་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པས་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཆགས་པ་བར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རང་བཞིན་བདུན་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ། སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོའི་རྣམ་གྲངས་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་མ་རིག་#པའོ། ། སྣང་བ་གསུམ་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ། ། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐབས་སོ། ། འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འོད་གསལ་བའོ། ། ལ་ལའི་སྐབས་སུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མིང་གིས་གཉེན་པོ་བསྟན་#པ་དང་། གཉེན་པོའི་མིང་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་དང་། དེའི་ཐབས་ཀྱི་མིང་གིས་ཀྱང་དེ་དག་བསྟན་པ་དང་། དེ་དག་གི་མིང་གིས་ཀྱང་#དེ་ཉིད་བསྟན་པའོ། ། དཔེར་ན་ཆར་གྱིས་བྱས་པའི་#མུ་གེ་ནི་ཆར་མེད་པས་མུ་གེ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་#ཡེ་ཤེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་དམ་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།

It is the all-basis consciousness (ālayavijñāna). In that regard, when the evolving consciousnesses are transformed, the wisdom of appearance, which is like the light of the moon, arises, and the thirty-three natures such as desire and so forth are ceased. When the afflicted mind (kliṣṭamanas) is transformed, the wisdom of increase, which is like the rays of the sun, arises, and the forty natures such as desire and so forth are ceased. When the all-basis consciousness is transformed, the wisdom of near-attainment, which is like the light of the twilight, arises, and the seven natures such as "intermediate attachment" and so forth are ceased. Furthermore, when one enters into the "all-empty," the suchness of luminosity, which is like a cloudless sky, is explained. Therefore, the enumeration of the three consciousnesses is insight, method, and ignorance. The three appearances are the side of the antidotes. The three such as "empty" and so forth are the methods for their purification. The result is the luminosity of the mind. In some contexts, the antidote is indicated by the name of the discordant side, the discordant side is indicated by the name of the antidote, they are indicated by the name of their method, and they themselves are indicated by those names. For example, a famine caused by rain is expressed as "a famine occurred due to the absence of rain." In that regard, in order to first demonstrate the wisdom of insight, it says: "E is the supreme insight."

ཤེས་རབ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་སྣང་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཚོགས་པ་ལས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་སོགས་སྐད་ཅིག་བདག། ཅེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། སྲིད་པ་གསུམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དག་ཏུའོ། ། ཡོངས་སུ་#ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་གཟུང་#བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། འདི་ནི་རྩ་བར་ཞེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་ནི་འོད་མ་འགྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གཉིས་པ་སྟེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཝཾ། འོད་མ་འགྲེང་བ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་དཔེར་ན་ཁོང་སྟོང་འོད་མ་ཡིན་ཡང་ཚིགས་མདུད་ཀྱི་དབང་གིས་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཡང་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པའི་མདུད་པ་བཞིའི་དབང་གིས་བསྟན་པར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་རབ་སྐྱེ་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་བཞིན་བཞི་བཅུའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོའི་མིང་གིས་སྣང་བ་མཆེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། #དེ་འགོག་པས་དེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་གྲོང་ཁྱེར་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Insight is the engaging consciousness. It is the thorough cognition arising from the dependent origination of the collection of the sense faculties, objects, light, and mental engagement; it consists of the six collections of consciousness. "The momentary self of detachment and so forth" refers to the essence of the thirty-three natures, such as detachment and the rest. "In the three existences" and so forth refers to the objects, such as the three types of form, that abide within the three realms. "Thorough cognition" is the very nature of the apprehended object. "This is the root" refers to the eye-consciousness and the others. To demonstrate the second [consciousness], it is stated: "The element is like a standing bamboo," and so forth. The consciousness is the second, the afflicted mind (kliṣṭamanas), because it is endowed with the four [afflictions] such as the view of a self. "Like a standing bamboo" means that, for example, although a bamboo is hollow, it appears to be solid due to the influence of its knotted joints. Likewise, although it is empty by nature, that very cognition appears to be solid due to the influence of the four knots of affliction. To demonstrate the mental factors, it says: "Possessing the thorough arising of attachment and so forth." This means it is endowed with whatever arises through the divisions of the forty natures, such as the moments of the essence of method. Similarly, it is called "the expansion of appearance" by the name of its antidote. Because it is the object of that [antidote], it is that [antidote] which ceases it. That very thing is called "method" because it is the cause for emanating the various cities of saṃsāra.

མིང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་བརྡ་#རུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གསུམ་པ་བསྟན་#པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ། རིག་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིག་#ཆེན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ་འོད་གསལ་བའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ནི་ཟླ་བ་ཡི། ། #ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་བདུན་དང་བཅས་པར་འགོག་པར་བྱེད་པས་སོ། ། མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། འདི་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་སྤངས་པས་དེ་བས་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ནི་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་#བ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཡཱ#། གང་ཡང་རྣམ་ཤེས་དང་པོ་སྟེ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྔགས་སམ་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་སྦྱངས་པ་ན། སྣང་བ་མཆེད་པའི་མིང་ནི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་#པ་དག་པའོ། ། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཆེར་#འགྱུར་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་པར་འགྱུར་བས་འོད་གསལ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བར་འགྲོ་བ་ནི་འགྱུར་བའོ། ། དགོངས་པ་འདིས་རབ་ཏུ་བྱེད་མཁན་གྱིས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། སྟོང་ཉིད་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་། ། གསུམ་པ་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་དང་། ། བཞི་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། སྣང་བ་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་སྣང་བ་ཉེར་ཐོབ་པ། །

"Name" should be understood as the convention for that very [reality]. To demonstrate the third [point], it says: "Great awareness," and so forth. "Great awareness" is the essence of the dharmadhātu, which is luminosity. Why is that? It says: "Ignorance is the moon." This is because it ceases the ālayavijñāna along with its sevenfold nature. "Ignorance" refers to the ālayavijñāna. "Its arising" means that by abandoning that, the arising of appearances occurs; one will be born having attained appearances similar to the appearances of the intermediate state. Having shown the characteristics of the three consciousnesses, in order to show the entry into luminosity by way of the antidote, it says: "Furthermore, the first consciousness," and so forth. When the first consciousness is purified through the stages of mantra or mudrā, the name "increase of appearance" becomes the second wisdom itself. That is the purification of the increase of appearance. "That becomes the great emptiness" means it becomes the very essence of the wisdom that has attained appearances similar to the appearances of the intermediate state. Since that becomes the purification of the wisdom of the increase of appearance, which is the essence of the great emptiness, the luminosity that proceeds into the "all-emptiness" is the transformation. The author of the treatise also spoke with this intention: "Emptiness, very emptiness, The third, great emptiness, And the fourth, all-emptiness, Are the distinctions of cause and result. Appearance, the increase of appearance, And likewise the attainment of appearance."

སེམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ། ། དེ་ཡི་བསྒྲུབ་#པ་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བསྡུ་བ་བསྟན་ནས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤྲུ། སྣང་བ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྔོན་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་འགོག་པས་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་མ་ལུས་པའི། ། ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱིའོ། ། རང་བཞིན་རྩ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་མ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདོད་ཆགས་དང་#བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་སྟེ་རྒྱུའོ། ། དེ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། ། ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། ། བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། ། ཉན་ཐོས་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན#། ། ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་བརྟགས་ནི། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་#ནི་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏཾ། ད་ནི་རེ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའམ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གང་དང་གང་སྣང་བ་དེ་དང་དེ་དག་རླུང་གིས་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། གཡོ་འགུལ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།

"The mind is taught to be of three types; its accomplishment shall now be explained," so it is said. This is stated in order to generate [the realization] after the summary has been shown. Regarding the phrase "by the three appearances" and so forth: those three consciousnesses previously explained, which possess the characteristics of the three appearances, are to be designated by the terms "appearance" and so on, because they are being negated. "The realm of sentient beings without exception" refers to the realm of sentient beings who dwell within the three realms. "This is the root of their nature" means that this is the root or cause of the one hundred and sixty [mental states], such as passion and its absence, whose essence consists of wisdom, method, and ignorance. This is because they arise from the three consciousnesses. As it is said: "The appropriating consciousness is profound and subtle; All its seeds flow like the current of a river. I have not taught it to the foolish Śrāvakas, Lest they should conceive of it as a self." And likewise: "The unreal imagination Is the mind and mental factors of the three realms." Now, in order to show the birth of migratory beings through the perfect union of wind and consciousness, [the text] says "now, each one" and so forth. Whatever objects—such as blue or pleasure—appear through the doors of the sense faculties, such as the eyes, each of those is grasped by the wind alone, because its nature is that of movement and so forth. It is not grasped by consciousness.

གཡོ་འགུལ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འཕྱེ་བོ་དང་ལོང་བ་བཞིན་དུ། ། རླུང་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། རྟག་ཏུ་འགྲོ་ལ་གནས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་#སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་འོང་ཞིང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། ལས་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཨེ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཆི་བའི་སྲིད་པ་འདས་ནས་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གི་བར་དུ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་གཉེན་དང་གནས་ལ་སོགས་པ་དང་བདག་གི་ལུས་འདི་ཡིན་ཞེས་ཡོངས་སུ་ངོ་ཤེས་ཤིང་གནས་སོ། ། དེ་བས་ན་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བས་ཕ་མའི་གཡེམ་པའི་དུས་སུ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའམ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་#སྐྱེ་གནས་སུ་འཇུག་ཅིང་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ནི་བཞི་པ་སྟེ་སྐུལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡིས་#རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་ནི། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལས། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་རྣམས་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། ཡུལ་གྱི་སྣང་བ་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། མངལ་ནས་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀ། སྲ་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རླུང་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་བླངས་ཏེ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཁམས་གསུམ་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་དོ། ། ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་བསྟན་པར་བྱེད་པའི་#ཕྱིར། སྨིན།

Because there is no movement and so forth. Therefore, like a cripple and a blind person, consciousness, when joined with the winds, will always go and remain. This means that it will travel, come, and enter even throughout the three realms of existence. In order to demonstrate birth by means of the karmic body, it says, "E! This is," and so forth. Having passed beyond the state of death, for up to twenty-one days, the intermediate state (bardo) remains in space; it stays there, fully recognizing its own relatives, its dwelling place, and so forth, thinking, "This is my body." Therefore, impelled by the winds of karma, at the time of the parents' union, it enters the birth canal with either aversion or attachment and takes up a body. Thus, of the three consciousnesses, the fourth is the impeller. Regarding the line, "By that, the natures always emerge just as they are determined," this means that from among the consciousnesses, the natures—such as the essence of the mental factors, including detachment and so forth—arise from the distinctions of time, such as moments, and from the presence of objective appearances. In order to demonstrate the nature of emerging from the womb, it says, "Ka! The solid element," and so forth. By the wind itself, the four great elements are taken up, and embodied beings are made to circle within the three realms. In order to demonstrate the emergence of the aggregates, it says, "Min."

འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་འདིས་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་གི་རང་དབང་#དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་ལས་ནི་དངོས་མི་སྐྱེ། ། དངོས་མེད་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡིན#། ། དངོས་པོ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི། ། འཁྲུལ་པས་མཁའ་ཡི་#མེ་ཏོག་བཞིན། ། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། ། གཉི་ག་ལས་མིན་རྒྱུ་མེད་མིན། ། དངོས་པོ་གང་དང་གང་ན་ཡང་། ། སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། དེ་བས་ན་འཁྲུལ་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་ཐ་ཚིག་གོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་#རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། གཟུགས་ནི་ལྦུ་#བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། ཚོར་བ་ཆུ་བུར་ལྟ་བུ་ཡིན། ། འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། འདུ་བྱེད་#ཆུ་ཤིང་དང་འདྲ་ཞིང་། ། རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། ཕུང་པོའི་བསྟན་པ་འདི་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ས། མཉམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་གནས་གྱུར་པས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། དེ་མེད་པས་ཕུང་པོ་ཡང་མེད་དོ། ། ཅིའི་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་སྐྱེའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ#། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡིད་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ།

By the mention of "here" and so forth, it is shown that such a body arises as the nature of the five aggregates, such as form and the rest. The characteristics of the conditioned are that these arise from dependent origination and not independently. As it is said: "An entity does not arise from an entity, Nor does it arise from a non-entity. The constant arising of an entity Is an error, like a flower in the sky. Not from self, not from another, Not from both, and not without a cause— No entity whatsoever Has ever arisen." Therefore, the five aggregates, such as form and the rest, are in essence merely delusion. As it is said in the Commentary on Bodhicitta: "Form is like a bubble, Feeling is like a water bubble, Perception is like a mirage, Formations are like a plantain tree, And consciousness is like an illusion— Such is the teaching on the aggregates." Having shown the side of total affliction, in order to show the side of complete purification, it says "equality" and so forth. Through the transformation of the five aggregates, the five wisdoms are attained; thus, the three consciousnesses alone are the cause. Without those, the aggregates do not exist. For the sake of what is to be purified, wisdom arises. In order to show the production of the sense bases, it says "the sense base of the mind" and so forth; these are the six internal sense bases, such as the mind and the rest.

གང་གིས་#ལས་ཀྱི་ལུས་པོ་འདི་དང་ཡུལ་རྣམས་དང་ལེན་པར་བྱེད་དེ། འདིར་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་འདོར་#ཏེ་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ལུས་སྐྱེས་པས་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྷ། འབྱུང་བ་#འདི་ལས་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་དབང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ངན་སོང་དང་བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ག། འགྲོ་བར་བྱེད་ཅེས་#བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་ནི་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བའོ། ། དེས་ན་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དག་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་འབྱུང་བ་#ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་#རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོས་ཡོངས་སུ་འཁོར་རོ། ། དེ་དག་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་བསྒོམ་པས་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡང་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། ། ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་#ཕྱིར། ཝཱན། རླུང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་བཞི་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་ཀྱི་བཙུན་མོ་#ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་ལས་འབྱུང་#བ་སྟེ།

That which takes up this karmic body and the objects is explained here by omitting one verse. In order to demonstrate that the body, having been born, takes up rebirth through the power of karma, it says: "From these elements, the nature," and so forth. By the power of the one hundred and sixty natures such as attachment and so on, one performs virtuous and non-virtuous actions; then, having passed away, one obtains a rebirth characterized by the miserable or happy realms. The cause of that is none other than the three consciousnesses alone. In order to demonstrate the generation stage, the purification of the aggregates, it says: "It causes one to go," and so forth. "Going" refers to the realms such as the human realm. Therefore, the five appropriated aggregates—form and so forth—which arise in the happy and miserable realms, emerge from the elements; they are completely revolved by the wheel of existence, which is characterized by the twelve links of dependent origination in the nature of afflictions, karma, and ripening. In order to purify those, the cause of obtaining the nature of the five buddhas through the meditation on the five aspects of manifest enlightenment in the generation stage is also the three consciousnesses. In order to demonstrate the cause for the purification of earth and the other elements, it says: "Wind," and so forth. The consorts such as Locanā, who are the nature of the purification of the four elements such as earth, also arise from the three consciousnesses.

དེ་ལ་དམིགས་པ་ལས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ནི་ཞེས་སྨོས་ཏེ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་སངས་རྒྱས་ཉིད་སྟེར་བར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་ཚིག་ལྷག་མའོ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ས། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གང་སླར་#བཤད་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུན་ཅན་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་ནི་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་དགུག་པ་དང་། གཞུག་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་། དབང་དུ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པོའོ། ། གང་གིས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དགུག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ#། ། ཡང་ན་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཏེ་དེས་ནི་གསང་བ་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་ལས་དང་། ཆོས་དང་། དམ་ཚིག་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དམ་ཚིག་ཅན་བཞིའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་དེ་དག་གིས་འགྲུབ་པར་བྱའོ#། ། ཇི་སྐད་དུ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཇིགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། དེ་ནས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་གསང་བ་མཆོག་བཤད་བྱ། ། དང་པོ་ཡེ་ཤེས་སེམས་བསྒོམས་ནས། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཆང་བར་བྱ། ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་མཚུངས་པའི། ། སྙིང་གར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། ཕྱི་མོའི་ཡི་གེ་དང་མཚུངས་པ། ། ཅུང་ཟད་སྣང་བ་ཙམ་དུ་བསྒོམ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་མཐོང་བ་བཞིན། ། དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བཅད་པར་བྱ། །

In that regard, it is because they are purified through that focal object. Therefore, it says "the awakening of the Buddha," and the remaining words are: "that very thing which bestows Buddhahood upon the bodhisattva dwelling on the eighth bhūmi." In order to demonstrate the very cause for the purification of the eyes and so forth, it says "all the bhūmis" and so on; that which was explained by all the Tathāgatas through the generation stage is the continuum of the three consciousnesses. "Sealed by the four mudrās" refers to the four mudrās characterized by summoning, entering, binding, and subjugating from that [state]. By means of these, the wisdom-being (jñānasattva) is summoned and so forth. Alternatively, the four mudrās are Locanā and the other three; being sealed by them means being completely surrounded, and by that, the great maṇḍala of the five secrets is shown. Alternatively, they are the four possessing the commitments of the action, dharma, samaya, and mahāmudrā. One should achieve accomplishment through those forms of the mahāmudrā. As it is said in the Mahāyoga Tantra called the All-Knowing Bhairava: "Then, by means of those, I shall explain the supreme secret yoga. First, having meditated on the wisdom-being, One should hold the mahāmudrā. Resembling a moon maṇḍala, The bodhicitta residing in the heart, Resembling the primordial letter, One should meditate on it as a mere slight appearance. Just as in the vision of great yoga, One should sever that which is called 'commitment'."

རྟག་#ཏུ་ལས་ཀྱི་རྒྱ་བཅིངས་ཏེ། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་གར་གནས། ། ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་བྱས་ན། ། དེ་ཚེ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྲུབ། ། དང་པོ་རྡོ་རྗེ་ལྕེར་བསྒོམས་ཏེ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་དག་འཆང་། ། ཅི་འདོད་པ་ཡི་ལས་རྣམས་ནི། ། མྱུར་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྲུབ། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་བཞི། ། བློ་ལྡན་གང་གིས་མི་ཤེས་ན། ། སྡོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཉིད་ནི། ། དེ་ཡིས་ངེས་པར་ཐོབ་མི་འགྱུར། ། དཀོན་ཞིང་བདེ་བའི་ཐབས་འདི་ནི། སངས་རྒྱས་རོལ་སྟོན་གསང་བ་ཡིན། ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཡིན་ཏེ། ། རྟག་ཏུ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོར་གནས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དེར། ། ཞེས་པ་ནི་ལུས་དེ་ཉིད་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་དག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པས་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་ཀྱི་ས་བོན་བཀོད་པས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཁོ་ནའོ། ། རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡན་ལག་ལ་འགོད་#པ་ནི་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ཡང་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྦ། རོལ་པས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུ་ན་གནས་པའི་#ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོའི་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སྐྱོང་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་བཞུགས་པ། སྟོབས་དང་མཐུ་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཞལ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་བཀོད་པ། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །

Always binding the seal of karma, the variegated vajra abides at the heart. If one understands this with certainty, then at that time, accomplishment is achieved without doubt. First, having meditated on the vajra at the tongue, one correctly holds the dharma-mudrā. Whatever activities one desires will be swiftly accomplished without doubt. Thus, if the wise do not know these four types of mudrās, they will certainly not attain the supreme yoga of the vows. This method, rare and blissful, is the secret of the Buddha’s display. That is the bodhicitta, which always abides in the ocean of insight. So it is said. Regarding the phrase "in that which is the nature of the eyes and so forth," it means that within that very body, whatever eyes and so forth exist, by means of the stages of supreme yoga, one purifies them by arranging the seed syllables of the eight bodhisattvas, such as Kṣitigarbha and the rest; that which is so is solely the cause of the three cognitions. In order to show that the arrangement of the limbs of the conceptual yogin is also the cause of the three cognitions, the text mentions "play" and so forth. Those who are the fierce kings residing in the ten directions, who dwell having overwhelmed the world-protectors such as Śakra and others within the outer maṇḍala, and who possess great strength and power—those who are thus arranged in the limbs and minor members such as the faces and so forth, and who dwell in the manner of the body maṇḍala, are also the cause of the three cognitions.

དེའི་རྗེས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་#ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་པའི་ཡང་རྒྱུ་ཤེས་པ་གསུམ་ཡིན་པ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏ། དེ་དང་དེ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་ཁོ་ན་ཡོད་མིན་ཞེས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐར་ཉེ་བར་བསྡུས་པས་#དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཀྱང་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་དཀྲུགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དང་དེའི་མོས་པས་དབྱེ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ་སོར་སྡུད་པའི་ཡན་ལག་གིས་འཇུག་པ་ནི་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་#ཕྱིར། ཐཱ། འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་དམན་པ་དང་བར་མ་དང་དམ་པའི་དབྱེ་བས་སོ་སོ་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་རྣམ་པར་འཇོག་ཅིང་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅིང་། ཡུལ་དང་དབང་པོ་བཅུ་#པོ་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཐོང་ནས། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོར་ལྷག་པར་མོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པས་གནས་པར་བྱའོ། །

Following that, in order to demonstrate that the three cognitions are the causes for the meditation on the lack of intrinsic nature during the withdrawal of the maṇḍala, it says: "That and that," and so forth. These arise from the families of the Mind Vajra-holder and the others—namely, the Tathāgatas, goddesses, bodhisattvas, and wrathful deities. The phrase "they alone do not exist" means that at the conclusion of the supreme king of activities samādhi, they are withdrawn and thus do not appear as objects of perception. However, the phrase "they are taught for the sake of beings" means that in order to care for the realm of sentient beings agitated by afflictions such as desire, the Blessed One’s emanations are distinguished according to the various inclinations of those beings; yet, in the ultimate sense, all of them are the clear light itself. In order to demonstrate that the engagement of the yogi of the completion stage through the branch of withdrawal is caused by the three cognitions, it says: "From this," and so forth. At the time of enjoying the five sensory qualities, one should distinguish the five objects—form and so forth—into superior, middling, and inferior categories, and analyze them as being the very essence of the three cognitions. Having seen the ten objects and faculties as non-dual, the yogi should abide by resolving them to be the essence of the Tathāgatas, such as Vairocana and the others.

སོ་སོར་སྡུད་པ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་གིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ག། དབང་པོ་རང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དབང་པོ་ལྔ་པོ་#ནི་རང་རང་གི་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་སྲེད་པ་ཅན་ཡིན་པས་གང་གི་ཚེ་དེ་རྣམས་གཟུང་བར་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྣང་བས་སྤྱོད་པར་བྱའོ། ། དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏ། དབང་པོ་དེ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་རང་རང་གི་ཡུལ་ཐོབ་ཅིང་། དེ་དང་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་དགའ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བགྱིད་དོ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པས་ཤེས་པ་གསུམ་#ཁོ་ནའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་པ་གསུམ་བརྟག་པ་ཉེ་བར་སྡུད་#པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀཱ། སྐུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་རིམ་པའམ་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པས། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་སྐུ་གསུམ་པོ་#བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ། ཐ་དད་པར་སྐྱོབ་པས་གསུངས་པ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པ་ཅན་གྱིས་ངེས་པར་#བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་འཕྲུལ་ཡིན་ནོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། གཅིག་ཏུ་ཡང་ནི་འགྱུར་བ་#ཡིན། ཞེས་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས།

In order to demonstrate that the engagement through the branches of meditative concentration (dhyāna) for the sake of purifying the withdrawal (pratyāhāra) has the three wisdoms as its cause, it is said: "The faculties themselves," and so forth. Since the five faculties are characterized by a craving to grasp their respective objects, when they are so grasped, they should be practiced as the manifestation of the nature of the Tathāgata, which is the essence of the five wisdoms. To explain that very point in detail, it is said: "Each of those faculties," and so forth. Through the doors of the faculties, such as the eye, one attains their respective objects; by means of the joy arising from each of those, one should cultivate the superior resolve that all Tathāgatas are being satisfied. This is the miraculous display of the three wisdoms alone, because it arises from the three consciousnesses whose nature is bliss. To demonstrate the summary of the examination of the three wisdoms, it is said: "The three bodies," and so forth. Through the sequence of the three samādhis, such as the initial application, or through the sequence of self-consecration, the three bodies—the Dharma, Enjoyment, and Emanation—which the Blessed One has taught, and which the Protector has taught as distinct and definitively established, are also the miraculous display of the three wisdoms. Regarding the statement, "By the application of the completion stage, they also become one," this means that by abandoning the conceptualizations of the three wisdoms, they become unified.

འོད་གསལ་བ་ཤར་བར་གྱུར་པས་རོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡན་ཆད་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྦས་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། ཡེ། གང་ཡང་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཅན་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་དབྱེ་བས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་དང་ཀློག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་#མེད་ཅིང་མི་ཤེས་པས་ཀྱང་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པས་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་བཟླས་པར་བྱེད་དེ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་དེའི་ངོ་བོར་ཟློས་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཕ་མ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་འཇུག་པས་#སོགས་པའི་རླུང་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཉེ་བར་སྡུད་པས་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉིན་དང་མཚན་དུ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་དྲུག་བརྒྱའི་རླུང་རྣམས་རྒྱུ་བ་སྟེ་ཟོ་ཆུན་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་སྦས་པའི་དོན་གཉིས་པ་#བཤད་དོ། ། ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྟགས་#པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་#ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་རྣམ་པའོ། ། དེ་འཇའ་ཚོན་བཞིན་དུ་གང་གིས་མཐོང་#བ་དེ་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་པ་ནི་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཞེངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། །

The meaning is that by the arising of luminosity, one becomes of one taste. Up to this point, the hidden meaning characterized by the analysis of the three wisdoms has been shown in a single way. Now, the verse previously explained beginning with "Whatever sentient beings of the three realms..." shall be explained. All sentient beings of the three realms, as many as exist through the divisions of those born from eggs, those born from a womb, those born from heat and moisture, and those born miraculously, all recite the King of Secret Mantras by nature through the vajra recitation—even those who are without fault yet lack knowledge—because they recite the essence of prāṇa and āyāma. This is because at the time of the union of the father and mother, the three winds, such as the entering wind and so forth, are gathered, and thus those sentient beings are born. Twenty-one thousand six hundred winds circulate day and night, like a waterwheel. By this, the second hidden meaning, which thoroughly teaches the dharma of passion, has been explained. Now, in order to teach the stage of self-consecration, which has the characteristic of realizing the conventional truth, the words beginning with "Whoever..." are stated. The "buddhas" are the bodies, that is, the forms, of all the Tathāgatas. The characteristic is whoever sees that [body] like a rainbow. "Conventional" refers to the wisdom body that arises through the meditative absorption of swift [attainment].

དེའི་བདེན་པ་ནི་སྒྱུ་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དཔེ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་བའོ། ། དེ་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་མྱུར་དུ་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་ཤིང་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཝཱཀ#། ཚིག་གི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་སྐུ། ། ངག་གི་ལམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་བརྩོན་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་#ཕན་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་གྲོལ་བའི་གནས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇའ་ཚོན་བཞིན་དུ་ནི་དབང་པོའི་གཞུ་དང་འདྲ་བར་སྣང་བ་སྟེ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ངོ་། ། མྱུར་བའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ནས་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཙིཏ། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། སེམས་ལས་བྱུང་#བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ། ། མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་#བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་སྟེ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལོག་པ་ན་དེ་ཉིད་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །

Its truth is seen to be like the examples of the twelve illusions. That itself is explained as the completion stage (niṣpannakrama), because it is the suchness of luminosity (prabhāsvara) attained through the stage of the purification of the mind. Because it arises swiftly and perfectly from that suchness of luminosity through the purification of the mind, and in order to demonstrate that it is similar to the illusion of self-consecration (svādhiṣṭhāna-māyā) and performs the welfare of beings, the words "Vāk," "the path of speech," and so forth are mentioned. "This is the body of natural wisdom, the domain of the path of speech" means that one is diligent in teaching the Dharma like an emanation. "For the benefit of all sentient beings" means that, in order to cause them to attain the state of liberation, it appears like a rainbow—similar to a bow of Indra—and is seen by those to be trained. Having taught the swift yoga, in order to teach the attainment of appearance and so forth, the words "Citta," "mind," and so forth are mentioned. "Mind" refers to the engaging consciousnesses (pravṛttivijñāna). "Mental factors" refers to the afflicted mind (kliṣṭamanas). "Ignorance" refers to the all-basis consciousness (ālayavijñāna). Their sequence is the attainment of insight and method; these are synonyms. When the consciousnesses are reversed through the stages of mantra and mudrā, they become appearance, increase of appearance, attainment of appearance, emptiness, great emptiness, and total emptiness.

དེ་ལྟར་གནས་པས་དབང་པོ་དམན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དང་པོ་འོད་གསལ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་དེའི་#རྗེས་སུ་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་ནས། དེའི་རྗེས་སུ་#ཉི་མའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་རྟོགས་ཤིང་། དེ་ལས་ཀྱང་ཟླ་བའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ངེས་པར་བྱས་ལ། ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་#པ་གཉིས་པའོ། ། རིམ་པ་གསུམ་པ་ལ་གནས་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་བཞིན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྣང་བ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་པས་དེ་རྣམས་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་སྐུའི་རྣམ་པ་ཐོབ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་དང་མཆོད་པ་དང་སྦྱིན་སྲེག་དང་བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་དག་ཏུ་གང་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། དེ་བས་ན། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡོངས་#ཤེས་པས། ། ལས་ཀྱི་ལུས་# ནི་ཡོངས་སྤངས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་འབྲེལ་པའི་ལུས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་རྡོ་རྗེའི་#སྐུ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྟན་ནས། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་# པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཧྲི། ཐུགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

Abiding in that manner, a yogi of inferior faculties first experiences the clear light. Following that, having seen the wisdom of the attainment of appearance, which is like the appearance of twilight, they then discern the wisdom of increase, which is like the appearance of the sun. Furthermore, having ascertained the wisdom of appearance that is like the appearance of the moon, the wisdom body is perfected from the total transformation of all these. This is the second stage of self-consecration, according to the sequence of the attainment of appearance and so forth. In order to demonstrate the conduct for one abiding in the third stage, the text says, "The nature," and so forth. "Nature" refers to the absence of attachment and so forth, while "appearance" refers to the knowledge of the distinctions between the wisdom of appearance and the others, because one becomes familiar with these through the second stage. Then, regarding the phrase "one should thoroughly engage in conduct": having attained the form of the body, whatever one performs within the four types of daily activities—characterized by maṇḍalas, offerings, fire rituals, praises, and so forth—all of those should be done like an illusion. Therefore, it says: "By thoroughly knowing the illusion-like, / Having completely abandoned the karmic body," which means that by completely abandoning the body associated with virtuous and non-virtuous karma, one attains the vajra body, the very body whose nature is wisdom. Having taught the self-consecration of the saṃbhogakāya, in order to teach the self-consecration of the nirmāṇakāya, the text says, "In the mind," and so forth.

དོན་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་བག་ཆགས་ལས་འབྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་#འཇིག་རྟེན་པ་དང་འདྲ་བའི་སྤྱོད་པ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་པ་ཡི་སྐུར་སྤྲུལ་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁྲོ་བོའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོས་ཏེ། འདོད་པ་#ལ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ནས་བྱ་བ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར#། ད། ཡིད་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལྟར་སྟེར་བར་འགྱུར་རོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱང་། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟོབས་ཀྱིས་བླངས་ནས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ནན་གྱིས་བདག་ཉིད་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པའི་དབང་ཕྱུག་དེས། གང་དང་གང་འདོད་པ་ནི་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་འགལ་བའམ་མི་འགལ་བ་གང་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་སྒྲིབ་པ་མེད་ཅིང་མ་གོས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་བས་ན། མཉམ་པར་མ་བཞག་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཞེངས་པ་དང་འདུག་པ་དང་།

Regarding "acting for the benefit of others," acting for the sake of sentient beings arises from the latencies of previous aspirations; this is done by keeping in mind a conduct that resembles that of worldly beings. "Having emanated a conventional body" means that the Tathāgatas, goddesses, bodhisattvas, and the maṇḍala circle consisting of wrathful deities are emanated. "In desire" means that by enjoying the five sensory qualities and acting for the benefit of sentient beings, one's purpose is accomplished. To demonstrate that very point, it says "like a wish-fulfilling [gem]" and so forth: the yogi who abides in the self-consecration will bestow upon all sentient beings their desired aims just like a wish-fulfilling jewel. "Even the excellence of the Buddhas" refers to the application of the Tathāgatas; by taking up and employing the subtle [powers] and the miracles of teaching and so forth through their power, they firmly establish themselves as the self. To demonstrate that very [state] as the sovereignty over all, it says "yoga" and so forth: whatever that lord of yogis desires—whether it be the enjoyment of pleasures and so forth, or whatever is contradictory or non-contradictory—he performs those very things through an essence that is unobscured and unstained; this is "acting for all." Therefore, it says "through the yoga of non-equipoise," referring to the states of standing, sitting, and so forth.

ཉལ་བ་དང་འཆག་པའི་སྦྱོར་བས་གནས་ན་ཡང་། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པར་གྱུར་པ་#ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ་#འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཀྱང་། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མངོན་གསུམ་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་ཡུལ་ལ། ། སྤྱོད་པ་ལ་གནས་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ། ། དེ་དང་དེ་ལྟར་རིགས་པ་དང་མཚུངས་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཝ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཆོག་གི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་ཞིང་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཤེས་ནས་བདེ་བས་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱའོ། ། བློ་ལ་གོས་དང་མ་གོས་པས་བྱ་བ་ནི། བློ་ལ་མ་གོས་#པས་ནི་ཉོན་མོངས་པས་སོ། ། བློ་ལ་#གོས་པས་ནི་འོད་གསལ་བས་སོ། ། དེ་ལྟར་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། འོད་གསལ་བ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་#བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཛྲེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་མཛད་པའོ། །

Even while remaining in the postures of lying down or walking, one is always in meditative equipoise; this means being one-pointed at all times, because one does not waver from the illusion-like samādhi. As the noble Maitreya said: "In whatever way one engages in various manifest activities, Abiding in conduct, one enters through the nature of compassion; In each and every way, through words consistent with reason, One applies formative activity for the benefit of sentient beings." Thus it is said. In order to demonstrate the meditative absorption of the illusion-like samādhi itself, the passage beginning with "vajra and lotus" is stated. Through the sequence of the supreme approach and so forth, one joins the vajra and lotus in union and comes to understand the distinctions of the three wisdoms previously explained. Having understood that, one should abide constantly in bliss through the samādhi of great bliss. Regarding the phrase "the mind being stained or unstained": being unstained by the mind refers to the afflictions; being stained by the mind refers to the clear light. In this way, the illusion-like samādhi, which is pervaded by the suchness of clear light, is shown. To demonstrate the activity of benefiting sentient beings for the yogi abiding in clear light, the passage beginning with "illusion-like" is stated. Through the gateway of the illusion-like samādhi, that yogi performs the Buddha-activities of teaching, ripening, and liberating all phenomena. This is the "deed."

གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞི་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟེ། དེ་ཉིད་མི་འཕོ་བའི་ཕྱིར་གནས་པའོ། ། དེ་ལ་གནས་པ་ནི་ངལ་སོ་བའོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པ་#གོམས་པས་གསུམ་པ་ཐོབ་ནས་དེ་ཉིད་འདོར་བ་#བྱེད་དོ་#ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་#རྣལ་འབྱོར་བཞི་ལས་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡོ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་#རྣལ་འབྱོར་བཞི་སྟེ། གང་གིས་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིར་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཐབས་སོ། ། རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ནི་དེ་དག་གི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་སྐྱེས་བུའོ། ། མཁའ་འགྲོ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། དེ་རང་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲས་ནི་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རང་དབང་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་#ཡང་མ་གོས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཥིཌ། བཀག་#པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བཀག་#པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བའི་ལས་སོ། ། དཔེར་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གནོད་པ་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། སེར་སྣ་ཅན་ལ་རྫས་འཕྲོག་#པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་བུ་སྨད་འཕྲོག་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ཅན་ལ་ང་རྒྱལ་གཅོག་#པ་དང་། ཕྲག་དོག་ཅན་ལ་རྩུབ་མོ་སྨྲ་བ་དང་།

The basis for definitive establishment is the philosophical tenet (siddhānta); it is "abiding" because it does not shift. Abiding therein is "resting." The meaning is that by training in the second stage, one attains the third and then abandons that very [second stage]. In order to demonstrate the distinction from the four yogas of the generation stage (utpattikrama), the words "Yoga" and so forth are stated. There are four yogas of the generation stage, through which the meditative absorptions (samādhi) such as the "initial application" are accomplished. Here, "yoga" is method (upāya); "subsequent yoga" is insight (prajñā); "extreme yoga" is the meditative union of those two; and "great yoga" is the attainment of great bliss (mahāsukha) from that union. To demonstrate that very point, "the Vajra-holder" refers to the person; "ḍākinī" refers to insight; "herself" refers to the union of the vajra and lotus; and the word "again" (api) refers to great bliss. By the word "yoga," one should understand it as subsequent yoga. To demonstrate that such a yogi acts with autonomy and is "unstained," the words "prohibited" and so forth are stated. "Prohibited" refers to actions that contradict worldly norms. For example: harming those who injure the Three Jewels; seizing the property of the stingy; seizing the wives and children of the lustful; crushing the pride of the arrogant; and speaking harshly to the envious.

དེ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བའི་ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་#ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དབང་གིས་བྱས་ཏེ་གོས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་བྱས་པར་གྱུར་ན་སྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། བྱ་དང་བྱ་མིན་རྣམ་སྤངས་ལ། ། ཞེས་པ་ལ། བགྲོད་པ་དང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་ལ་ནི་འདམ་གྱིས་བཞིན། ། ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྷ། ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གམ་སྐུའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རིག་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་གསུམ་གྱི་ནང་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་#ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད། ། ཅེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་#ཡོངས་སུ་སྤྱོད་དོ། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་རིམ་པས་དེའི་གཞི་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གེ། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ནམ་མཁའ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སོ། ། དེ་ཡི་ཁྱིམ་ནི་བཞུགས་གནས་སོ། ། གཙོ་བོ་གང་དུ་སྤྱོད་པ་ཡི། ། #ཞེས་པ་ལ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་གཙོ་བོ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ། འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་སྤྱོད་པ་#ཞེས་པ་ནི་བཞུགས་ཤིང་གནས་པ་འཚོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །

All such actions that contradict the world, when performed through the power of skillful means, do not result in defilement; if performed through the power of great compassion, they do not become obscurations. Regarding the phrase "having abandoned what is to be done and what is not to be done," this means that conceptualizations such as what is to be traversed and what is not to be traversed are abandoned, because the essential nature is known. This is taught by the words, "like a lotus by the mud." To demonstrate the benefits of that, it says, "Bha, the qualities," and so forth. This means possessing the eight qualities such as subtlety, or the mastery of the body and so forth. "All sentient beings will be known" means that one will know the mental activities, deaths, and births of all sentient beings dwelling within the three times, such as the past and so forth. Likewise, for the sake of acting for the benefit of sentient beings, it says, "The conduct of the wisdom-body of oneself." This means that in the manner of an illusion, one engages throughout all world systems, that is, in all Buddha-fields. To demonstrate its basis through the sequence of outer and inner, it says, "Ge, the principal," and so forth. "Space" refers to the expanse of space. "Its house" is the place of residence. Regarding the phrase, "Where the principal conducts himself," the principal of the five, such as Akṣobhya and so forth, is the glorious Vajrasattva. "Where he conducts himself for the sake of the world" means where he dwells, abides, and lives.

བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་#འཛིན་གྱིས། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་རྟག་ཏུ་རོལ། ། ཞེས་པ་ལ། ། འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་པས། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་#པས་རོལ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཕྱིའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་#ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་ཁོང་སྟོང་པདྨ་ནི་ཁྱིམ་སྟེ། བཞུགས་པས་སོ། ། གཙོ་བོ་གང་དུ་སྤྱོད་པ་ཡི། ། #ཞེས་པ་ལ། ཕྱག་རྒྱའི་པདྨ་གང་དུ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་#གཟུགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བྷ་གའི་དབུས་སུ་ནམ་མཁའ་གང་། ། ནམ་མཁའ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། ཆོས་དབྱིངས་འདི་ནི་རྣམ་པར་དག། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་གྲོལ་བྱེད་པ། ། རང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ། ། དངོས་ཀུན་གྱིས་ནི་འདི་ལ་བཞུགས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱའི་པདྨར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་འོད་གསལ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་རོལ་ཏེ། རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སོ་ཞེས་ནང་གི་དོན་ཏོ། ། བདག་#བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བར་བར་དུ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཥྱ། འདི་ལ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་མཚམས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། ། འཇིག་རྟེན་ན་མཚམས་ལ་སོགས་པ་གཞན་མེད་དེ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ།

"By means of the samādhi of great bliss, one should always sport in suchness." Regarding this: by manifesting the suchness of clear light, one sports through the stages of emanation and withdrawal; this is the outer meaning. Likewise, the "lotus" is the hollow interior of that yogi, which is like space, because he dwells within it. Regarding the phrase "where the Lord acts": it is in the lotus of the mudrā where the glorious Vajradhara acts with the form of bodhicitta above and below. As it is said: "In the center of the bhaga is space, adorned by the five spaces." Similarly: "This dharmadhātu is utterly pure; it liberates the realm of sentient beings. The King, Vajradhara himself, dwells here through all phenomena." In that regard, within the lotus of the mudrā, by means of the samādhi of great bliss, one sports by experiencing the clear light—the synonym for great bliss—which purifies the three wisdoms of appearance and so forth. One abides by the very nature of self-awareness; this is the inner meaning. Furthermore, in order for the yogi of the stage of self-consecration to also manifest the purification of the mind from time to time, the text mentions "appearance" and so forth. The three wisdoms of appearance and so forth are to be designated by terms such as "the junctures" and so on. This is because there are no other junctures or the like in the world; they are seen as the three wisdoms. Regarding this:

འཇུག་པའི་#རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཟློག་པས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྣང་བ་གསུམ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་མཚམས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྫུན་པ་ཉིད་དོ། ། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཝི། སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་པ་ཡི་ཐ་སྙད་ནི། ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བྱ་བ་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་དག་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དབྱེ་བས་སྣ་ཚོགས་ཅན་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་པས་ནི་ཡོངས་བརྟགས་པ། ། ཞེས་པས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་བརྟགས་#པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དུས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ནི། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་འབྱུང་། ། ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལྟར་སྤང་བར་བྱ། ། ཞེས་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཛ། སྐྱེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདུས་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའོ#། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྲིད་པ་བར་མ་ན་གང་#དུ་བསྟན་ཏོ། ། ཇི་སྙེད་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བརྟགས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་#ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། སེམས་ཀྱི་རླུང་གི་རྣམ་འཕྲུལ་ལོ#། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རླུང་གི་རྒྱུ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱའོ། །

This is because they are abandoned through the reversal of the engaging consciousness and so forth. Like the three appearances that correspond to each of those, the false conceptualizations of external boundaries and so on are likewise unreal. In order to demonstrate the purity of the three wisdoms regarding the past and so forth, the text says "various" and so on: "The conventions of the various are the activities of body, speech, and mind; characterized by the four modes of conduct, they are diverse through the distinctions of their nature, such as being free from attachment and so on, up to being virtuous, non-virtuous, or neutral." By the phrase "imagined by the world," whatever is imagined by ordinary beings should be understood as arising from the three types of wisdom through the distinctions of the three times. If that is so, the meaning is: "One should abandon them according to the three wisdoms." In order to demonstrate that birth and so forth are also of that same nature, the text says "birth" and so on: the three characteristics of the conditioned are birth, abiding, and destruction. Likewise, this is also taught in the context of the intermediate state. By the phrase "as much as is imagined by the world," this refers to the conceptualizations of dependent origination, such as the twelve links and so forth. "The magical display of the mind's wind" means that all of these arise entirely from the cause of the wind of consciousness. Having understood this, one should strive to purify them.

སླར་ཡང་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཧ། དགོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དགོད་པ་ནི་སྒེག་པའི་རོའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། རྩེད་མོ་ནི་གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གར་གྱི་རོ་དགུ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་བཤད་པའོ། ། ལྡན་པ་ནི་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཐ་སྙད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་རྐེད་པ་དང་མགྲིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱ་བའི་མཚན་#ཉིད་དོ། ། སྔགས་ནི་ཞི་བ་དང་ཁྲོ་བ་#དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་ངག་གིས་བརྗོད་པར་གྱུར་པའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྟེ། འབྱུང་ངོ་#ཞེས་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཉེ་བར་སྡུད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ར#། བདག་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པ་སྤངས་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་གཞན་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་བ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་#ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྔགས་ཀྱི་སྐུས་རེ་བ་རྫོགས་པར་བྱེད་#མི་ནུས་ཏེ། བརྟགས་པ་བ་#ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་དག་གིས་འགྲོ་བའི་དོན་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། འོད་གསལ་བ་ཙམ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མེད་དེ།

Furthermore, in order to grant self-consecration, the text states: "Ha! Laughter," and so forth. "Laughter" is a specific variety of the erotic sentiment (śṛṅgāra-rasa). "Play" refers to dance, song, music, and the like. Likewise, the "nine dramatic sentiments" have been explained previously. "Endowed with" is a conventional term for that which constitutes its branches. Similarly, "mudrā" is the definition of the specific actions of the limbs, such as the hands, feet, waist, and neck. "Mantra" is that which is uttered through speech that is peaceful, wrathful, or neither. "Conceptualization" refers to mental factors such as one-pointedness and so forth. "The miraculous manifestation of Vajrasattva" means that all of these are emanated from the illusion-like samādhi; the yogi should understand that "they arise." By knowing this, one will abide perfectly in that samādhi. To demonstrate the summary, the text states: "Ra! Self-consecration," and so forth. Apart from the stage of self-consecration, there is no other "jewel" that fulfills the hopes of all wandering beings. This is because the mantra-body of the generation stage is unable to fulfill those hopes, as it is merely imputed. Furthermore, the benefit of beings is not accomplished through the stage of the pure mind or the stage of manifest enlightenment of the completion stage, because the primary focus there is mere luminosity. Even through the stage of vajra recitation, there is no benefit for sentient beings.

རླུང་ལ་དབང་བ་ཙམ་#ཐོབ་པས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཁོ་ན་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བརྒྱལ་སྲིད་པས་དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིམ་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་ཟུར་གྱིས་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། མེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིམ་པ་བཞི་པས་ཐོབ་པའི་འོད་གསལ་བས་གལ་ཏེ་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་སྐུ་དག་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་མེས་སྦྱངས་པའི་གསེར་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་སྤྲོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་རིམ་པ་བཞི་པ་#ཡང་། སྒོམ་པར་བྱེད་པར་རིག་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་#ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔལ་ལྡན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་བཞུགས་པའི་ཚིག་དོན་ནི་གླེང་གཞིའི་ཚིག་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའོ། ། སྦས་པ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ནས། #དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་དང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རིམ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོག#པའི་སྒོ་ནས་བདག་#བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པ་བསྟེན་ཞེས་#སྦས་པས་རིམ་པ་གསུམ་སོ་སོར་བསྟན་ཏོ། །

This is because one has attained mere mastery over the winds. Therefore, for the sake of the welfare of beings, self-consecration alone is supreme. Since there is the possibility of becoming attached to the illusion-like samādhi, in order to prevent that, it is said that one should meditate on the four stages. This is the final position, intended for entering the ultimate state of clear light. To this end, the words "by fire" and so forth are mentioned. If the body of self-consecration is purified by the clear light attained through the fourth stage, then, like gold refined by fire, it becomes utterly pure, stainless, and free from conceptual elaboration. Therefore, the fourth stage must also be meditated upon; this is the only way to understand it. Furthermore, in order to demonstrate its validity, the words "the glorious Guhyasamāja" and so forth are mentioned. In the explanatory tantra known as the Vajramālā, the Blessed One Mañjughoṣa spoke these words to the wrathful king Yamāntaka; this is the explanation of the meaning of the introductory words, and thus it is established. The term "hidden" refers to a specific mode of explanation. The meaning is as follows: by way of teaching the dharma of desire, the stage of vajra-repetition is taught; by way of examining the three wisdoms, the stage of mental conceptualization is taught; and by way of realizing conventional truth, the stage of self-consecration is taught. Thus, through the "hidden" [meaning], the three stages are taught individually.

ཡང་ལུང་གིས་བཤད་པ་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རིམ་པ་ཐ་མ་གཉིས་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུད་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། གསལ་བ་འགའ་ཞིག་དུས་ཡིན་ཏེ། ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་གསང་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་ནི་རྟགས་བསྟན་པའོ། ། དེའི་དབང་ཕྱུག་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དབང་གིས་བདེ་བ་ཐོབ་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་དམ་ཚིག་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཞེས་འདི་བཤད་པའོ། ། དེས་ན་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ནི་དབྱེར་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། དེས་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་བཙུན་མོའི་བྷ་གའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། ཡོན་ཏན་ཕུན་ཚོགས་བསམ་མི་ཁྱབ། ། ཅེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་རྟག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་རིམ་པ་བཞི་པ་ངེས་པར་བསྟན་ཏོ། །

Furthermore, in order to demonstrate the ultimate nature that teaches the final two stages through the statement "it is said to be explained by scripture," the text says "this tantra" and so forth. "Thus have I heard" is the explicit statement of the compiler. "At a certain time" refers to the specific occasion when the Blessed One entered into meditative equipoise. "The Blessed One, the Secret Vajra" indicates the secret vajra as the sign. "His lord" refers to the attainment of bliss through the power of that equipoise. "The supreme samaya of the three vajras" is explained as the body, speech, and mind of all the Tathāgatas. Therefore, the meaning is as follows: the "three vajras" are the body and so forth. Their "samaya" is the thorough realization of their indivisibility. "Supreme" refers to the Blessed One’s specific quality that serves as a limb of the stage of union. "The wisdom of all the Tathāgatas" refers to the specific bhaga of the consort of the three vajras. "All the Tathāgatas" is the wisdom of the five aggregates; the realization of them as being of a single taste is the clear light. "Possessing inconceivable, perfect qualities" refers to that which possesses the inconceivable collection of a Buddha’s qualities, such as the factors of enlightenment. Thus, the fourth stage, which is the essence of the dharmakāya and has the nature of perpetual joy, is definitively shown.

ཆད་པར་ལྟ་བ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡོད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉི་ག་སྤངས་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་གཉི་ག་བྲལ་བ་སྟེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ནམ་མཁའ་གཅིག་པུའི་ངོ་བོ་འདིར། ། ཞེས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོར་རོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ#། ། ཞེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་འཆར་#ཞིང་དྲི་མ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། འགྲོ་སྙིང་ཞེས་པ་ནི་གཡོ་བ་དང་མི་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་འོད་གསལ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། ། རྣམ་དག་ཅེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་དག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བཞུགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་སོ། ། མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་ཐ་མ་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་ལ་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སློབ་མ་ལ་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། བསྡུས་པའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ།

In order to abandon the view of nihilism, one must meditate on the characteristic of manifesting the expanse of non-abiding nirvāṇa; therefore, to demonstrate that, it is said: "Existence, non-existence," and so forth. This refers to the samādhi of union, which abandons existence, non-existence, and both, and is free from both the possible and the impossible. "In this single essence of space" means in the essence of the expanse of unobscured wisdom. "Meditate on the wisdom of omniscience" means to constantly arise and, being stainless, to fully know the three realms of beings in a single instant. "The heart of beings" refers to the special quality of luminosity, the suchness of the Great Vajradhara, the cause of the three realms, which is the nature of both the moving and the unmoving. "Utterly pure" refers to the special quality of the stage of union, which purifies the stains of conceptualizing the two truths. "The Great Sage" refers to the Blessed One, the Great Vajradhara, who "abides," meaning he abides in the samādhi of the expanse of non-abiding nirvāṇa. "The ultimate" indicates the teaching of the final stage, for there is nothing further to be learned beyond it. "Explained to the disciples" is because they are vessels, like precious jewels, as was explained previously. This is the summarized meaning.

ཡི་གེའི་དོན་དང་སྤྱིའི་དོན་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་སྦས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པའི་རིམ་པ་དག་གིས་རིམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་#རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་བཞུགས་པའི་ཚིག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བཞུགས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་ནི་བཞུགས་པའི་ཚིག་གོ། ། བར་གྱི་སྒྲའི་དབྱེ་བར་བྱས་པའི་ལས་འཛིན་པའོ། ། རྒྱུད་མ་ལས་#པའི་དགོངས་པ། ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་རིམ་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོད་ན་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་པའོ། ། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཉན་པ་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། སྟོན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོས་ཞེས་ཚིག་#ལྷག་མ་སྟེ་འཆད་པ་པོ་དང་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་ནི་གླེང་གཞིའི་ཚིག་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མང་བ་ཙམ་དུ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ་གཟུགས་ནི་མི་ངོམས་པའོ། ། ཡོན་ཏན་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་དག་ཅེས་པ་ནི་གྲངས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་བསྟན་ཏོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་#དཀྱིལ་འཁོར་པ་#སྨོས་ཏེ། དེ་ཙམ་རྒྱུད་འདི་རུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Through the literal meaning and the general meaning, the generation stage is taught; and through the hidden and ultimate stages, the five stages—the completion stage—are shown. Therefore, the phrase "by the very words of the setting" and so forth is stated. A word possessing a single aspect of the setting is a "word of the setting." The intermediate particle functions as a distributive marker. "The intention of the tantra" refers to the fact that, apart from the two stages, no other meaning of the tantra consisting of eighteen chapters is observed; even if there were, it would be subsumed within those very two. To demonstrate the excellence of the retinue, the phrase "inexpressible" and so forth is stated. The excellence of the retinue refers to the excellence of the listeners. The word "teaches" implies the compiler, as the remaining words—the teacher and the excellence of the location—have already been shown in the words of the introduction. The phrase "inexpressible" and so forth is intended to signify a great number. Furthermore, "inexpressible" and so forth means that their forms are inexhaustible to behold. Their qualities are characterized by the perfections of generosity and so forth, which also transcend the domain of speech. The phrase "those" refers to the immeasurable qualities of number, form, and so on. The phrase "Buddha-fields" and so forth provides an analogy. The phrase "by whom" and so forth mentions the maṇḍala deities, because that many are to be meditated upon in this tantra.

འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་ཁོ་ན་གསུངས་སོ། ། དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེ་ནི་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་པ་ལ། དམ་ཚིག་གི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་འདོད་ཆགས་དང་། ། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དམ་ཚིག་ནི། ། འདི་དག་རིགས་ནི་ལྔ་པོ་སྟེ། ། འདོད་དང་ཐར་པ་རབ་བསྒྲུབ་པའོ#། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིགས་དང་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབྱེར་མེད་པ་ཡང་བྱ་བ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྡོ་རྗེ་ནི་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ལ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རིགས་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་#གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱལ་བ་རྡོ་རྗེ་ནི་བྱམས་པ་ཞེས་པ་ལ། ། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་མངའ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་བཞིའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྒྲོལ་མ་ནི་གཉིས་ཏེ། དམ་ཚིག་གི་སྒྲོལ་མ་དང་། དབང་གི་སྒྲོལ་མའོ། ། དབང་གི་སྒྲོལ་མ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིགས་ཅན་ནོ། ། དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེ་ནི་འཇམ་དཔལ་ཞེས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

With the words "It is as follows," and so forth, those very [deities] are taught. Regarding "Samayavajra" as Amoghasiddhi, it is because he belongs to the samaya family. As it is said: "Hatred, delusion, and passion, the wish-fulfilling jewel, and the samaya—these are the five families, which thoroughly accomplish desire and liberation." Here, the phrase "also" and so forth is because there is no distinction between the family and the members of the family. The term "bodhisattva" is used because the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya are inseparable. They are inseparable because they perform a single function. Thus, the Vajra Body and so forth are as previously described. Regarding "Samādhi-vajra" as Ākāśagarbha, it is because the samādhi of the "Space Treasury" is the primary [practice] of the Ratnasambhava family. Regarding "Jina-vajra" as Maitreya, it is because he will preside over the kingdom of Dharma in the future. The "Earth-vajra" and so forth teach Locanā and the others, who are the essence of the purification of the four elements. "Samaya-Tārā" is so called because she belongs to the Amoghasiddhi family. There are two types of Tārā: Samaya-Tārā and Vaśitā-Tārā. Vaśitā-Tārā belongs to the Amitābha family, while Samaya-Tārā is a specific manifestation of that very [deity]. "Ākāśavajra" is Mañjuśrī, because he possesses the wisdom that is eternally stainless and untainted.

གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་དང་དབུས་ཀྱི་གཙོ་མོ་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ནི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ནི་བྱ་བ་#གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་འཛིན་པ་དང་། མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དམ་ཚིག་གི་རིགས་ཅན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་མཚུངས་པ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་བཟུང་#སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། ། རིགས་ལྔས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ན་#གང་གིས་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་བསྟེན་#པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དགོད་པར་རིགས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་རྣམས་མ་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་ནི་བདེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་འགྲེལ་པ་མཁན་གྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དུ་ལྷ་དགོད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁུངས་ལས། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིན་དུ་འབྱིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་#ཡང་ཡོད་པར་རིགས་སོ། ། འདིར་མ་གསུངས་པ་ནི་རང་གིས་གླེགས་བམ་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

By the phrase "Rūpavajrā" and so forth, the offering goddesses, who are characterized by the purity of form and the other aggregates, as well as the central principal deity, are shown. "Dharmadhātuvajra Samantabhadra" means that "dharma" refers to the nature of the all-accomplishing wisdom, and because it is indivisible, it is "vajra"; thus, Dharmadhātuvajra belongs to the samaya family. By the phrase "the assembly of bodhisattvas" and so forth, the Tathāgatas have taught that the essence of the saṃbhogakāya is equal to the expanse of space. By the phrase "those [five]" and so forth, Vairocana and the other four are included, and other Tathāgatas similar to them are also indicated. By the phrase "subsumed within the five families" and so forth, only those [five] are shown. If one asks: "In that case, since the maṇḍala of deities is complete with just that many, and it is appropriate to arrange thirty-two [deities], why are the wrathful deities not taught?" That is true; however, the commentator will explain it. For example, from the source of the Explanatory Tantra, which asks "How are the deities arranged in the body maṇḍala itself?" and so forth, it is appropriate that they also exist in the emanation maṇḍala just as they do in the body maṇḍala. The reason they are not mentioned here is to avoid causing confusion among those who read the manuscript themselves.

འབྱིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྐབས་སུ་ལེའུ་དང་པོ་ལས་བཞི་པོ་གསུངས་ཏེ་ལྷག་མ་རྣམས་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པོ་#ལས་གསུངས་པ་རྣམས་མདོ་བསྲེས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཀློག་པའི་རིམ་པ་ལས་དོན་གྱི་རིམ་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་ཁོ་ནའོ། ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བར་སྣང་ལ་བཞུགས་སོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཏིལ་གྱི་གང་བུའི་དཔེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་མི་འགལ་བ་བསྟན་པའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཙམ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་བསྡུས་ནས་ཀྱང་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་སྤྲུལ་ཏེ་རྒྱུད་གསུང་#ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གླེང་གཞི་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་#བསྟན་པའི་དུས་སུ་དང་པོ་རང་གི་སྐུ་ལ་གྲུབ་པའི་ལྷའི་#འཁོར་ལོ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་ཏེ།

Regarding the occasion of the emanation maṇḍala, the four [deities] are taught in the first chapter, while the remaining ones are to be understood by synthesizing those taught in the thirteen chapters. It is said that in the sequence of recitation, the sequence of meaning is more powerful. Therefore, whatever is taught that brings the maṇḍala of deities to full completion is indeed logical. From the phrase "equal to the entire expanse of space" up to "they abide in the intermediate space outside the celestial mansion," the phrase "it is as follows" and so forth teaches, by the analogy of a sesame pod, that the abiding of infinite tathāgatas is not contradictory. "Provisional meaning" refers to the teaching of mere existence. From the phrase "beyond expression" and so forth, the entire maṇḍala circle is condensed; then, in order to care for sentient beings, the Great Vajradhara—the essence of all deities—emanates the celestial mansion and the maṇḍala deities and teaches the tantra. This teaches the "supreme king of maṇḍalas" samādhi. "Definitive meaning" refers to the fact that the Great Vajradhara himself is the nature of suchness of the maṇḍala, both the ground and that which possesses the ground. The phrase "in that way" and so forth summarizes the introductory narrative. Regarding the phrase "sentient beings who dwell in the desire realm and are attached to objects" and so forth, at the time of teaching the glorious Guhyasamāja, the maṇḍala of deities accomplished within his own body was first emanated outwardly.

སླར་#ཡང་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྡུས་ལ། སླར་ཡང་ལྷ་མོ་དགུར་སྤྲོས་ཏེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་སོང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་ནས་སླར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསྡུས་ཏེ་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་སྤྲུལ་ཞིང་དེའི་ནང་དུ་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་ཏེ་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་ནས་དང་པོའི་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐར་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་#དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ཉིད་སྤྲོས་ཏེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་#ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་ལ་གནས་པས་གྲོལ་བར་#རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་གནས་པའི་འོག་ཏུའོ། ། ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་ལྡན་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་རབ་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་#པའི་ཆགས་པས་འདོད་#ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྐུ་སྤངས་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྙིགས་མ་ལྔའི་དུས་སུ་སྒེག་པའི་ཉམས་གཙོར་གྱུར་པས་སྒེག་ཅིང་གཟུགས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །

Once again, they are gathered in the manner of the body maṇḍala. Then, the nine goddesses are emanated, and as they merge into one, they experience great bliss. Together with that, all the tathāgatas are gathered, the celestial palace is emanated, and within it, the maṇḍala of intense devotion is blessed. Furthermore, by means of the sequence of the ultimate maṇḍala, they are gathered and become the central principal deity. Thus, at the conclusion of the samādhi of the initial union, the samādhi of the supreme victor, characterized by the emergence of the maṇḍala, is fully revealed. In order to explain that very point through emanation, the passage beginning with "the qualities of desire" is stated. This is to demonstrate that liberation is attained by abiding in a single mudrā through form and so forth. The word "then" means immediately following; it refers to the period after remaining within the retinue. "Endowed with the mastery of the eight qualities" has already been explained. "He who is both great and Vairocana" means the Great Vajradhara. "In order to thoroughly abandon desire through desire" means that the affliction of desire is to be reversed by the passion of teaching the mudrā. "Having abandoned the body free from desire" means that in the age of the five degenerations, the graceful expression is primary, and thus he displays a graceful form. To demonstrate that very point, the term "Great Vajradhara" is used.

སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པས་གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་དམིགས་པར་མཛད་ཅེས་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་རྣམས་སོ། ། རང་གི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པ་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་གནས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ས་བོན་གྱི་འོད་ཟེར་གྱི་ལྕགས་ཀྱུས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་བཀུག་ལ་འཇུག་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བུད་མེད་མཆོག་གི་གཟུགས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མཛད་དོ། ། དེ་ནི་དོན་དམ་པར་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་བྱེ་བྲག་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་སྟོན་གྱི་སྤྲོས་པ་རྨད་དུ་བྱུང་#བར་བསྟན་#ཏོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བས། ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ལས་ཕྱི་མའི་དགའ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ། འོད་གསལ་བ་བཞི་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། ཡང་ན་མཆོག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་སྟེ་དགའ་བ་བཞི་པ་ཁོ་ནའོ། །

By the phrase "maturing sentient beings" and so forth, it is shown that the essence of the tathāgatas is caused by the nature of great compassion. Therefore, when the welfare of beings is to be accomplished through the meditation on the maṇḍala circle, the Great Glorious Vajradhara focuses upon a meditative absorption (samādhi) concordant with that in order to bring it to completion; such is the system of all the tantras. "The members of the maṇḍala" refers to the retinue. By the phrase "one's own seed-syllable" and so forth, the hook of light rays from the seed-syllable of the Great Vajradhara—residing upon a lotus, moon, and vajra in the heart of the wisdom-being (jñānasattva)—summons the assembly of tathāgatas and others dwelling in the expanse of space and causes them to enter. Then, by the phrase "all the tathāgatas" and so forth, the Blessed One manifests in the form of supreme women in order to generate joy in those previously gathered. This demonstrates that, in the ultimate sense, there is no distinction whatsoever between female and male. To lead those to be trained into the path, the marvelous display of the Buddha’s play is shown. In that context, "the Blessed One, through the bliss of supreme joy" means that the joy subsequent to supreme joy is "supreme joy," which enters the fourth clear light. Alternatively, "supreme" means the most excellent of all, which is the fourth joy itself.

རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གྲགས་པའི་རིགས་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་སྒྲས་ཀྱང་བཞི་པ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟ་ན་རང་གཟུགས་སུ་དེ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་མ་#གཟུང་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་པ་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་པ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚིམ་པར་བྱ་བར་རིགས་ཏེ། འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེ་ཉིད་དུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ལ་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ། ཆོས་ཉིད་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལྷ་མོ་དགུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། གཞི་དང་གཞི་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་གྱུར་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། སའི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིགས་ཀྱི་བཙུན་མོ་བཞི་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལས་འབྱུང་བའི་ལྷ་མོ་ལྔ་བསྟན་ཏོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ཙམ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་བསྡུས་པས་ལྷ་མོ་དགུར་སྤྲོས་ཏེ།

The term "supreme joy" (paramānanda), as renowned in the reasoning of yogins, also expresses the fourth [joy]. If one asks why that very reality is not apprehended in its own form, it is because it is momentary. The fourth, however, is to be adopted, because it is permanent by virtue of being non-conceptual. Therefore, regarding the statement "for the sake of satisfying," it is logical that it should be satisfied by that very [fourth joy], because it is free from error. The bliss of the three wisdoms, such as "appearance" and so forth, is accompanied by error, because they apprehend what is not that [reality] as being that very [reality]. In that which is naturally pure, there is no error, because the nature of phenomena (dharmatā) is free from error. By the words "the states" and so forth, it is clearly demonstrated that the nine goddesses to be explained below are the very essence of all the Tathāgatas, goddesses, Bodhisattvas, and wrathful deities. Since they arise from the bodhicitta that summarizes the maṇḍala of all bases and the possessors of bases, the essence of great bliss, which is their natural outflow, is made manifest. By the words "the earth element" and so forth, the four consorts of the families are shown. Furthermore, by the words "Vairocana" and so forth, the five goddesses arising from the families of Vairocana and the others are shown. The term "interpretable meaning" is used because it merely describes the process of emanation and reabsorption. Thus, by summarizing the Tathāgatas who reside throughout the entire expanse of space, the Blessed One emanates the nine goddesses.

དེའི་དབུས་སུ་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་དུ་བཞུགས་སོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་འདི་ལྟར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཞེས་ནང་#དུ་སོང་བའི་དངོས་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་#ཐ་ཚིག་གོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བ་སྟེ། འོད་གསལ་བ་ཐོབ་པའོ། ། ཐབས་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རིམ་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་དེ་དག་ཏུ་དམིགས་པའི་མངོན་#པར་ཞེན་པ་སྤངས་ནས་ཞེས་པ་ནི་བདག་ནི་འདི་ཡིན་པ་དང་#འདི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ཞེས་དེ་དག་གིས་#ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་དག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབས་#པའི་སྐུ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་གཉིས་པའི་རིམ་པ་ལས་མྱུར་དུ་ལྷའི་གཟུགས་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པས་སྤྲོ་བའམ། ཡང་ན་བཞི་པ་ལས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་མཛད་དོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུང་གི་ཚད་མ་ཉིད་བཤད་དོ། །

In its center, he dwells as the sovereign of various desires. Following that, the procedure itself shall be shown. Regarding the phrase "because it is both passion and great," and so forth: the "dharma of great passion" refers to the nature of phenomena (dharmatā) of great passion, which is expressed by the very condition of the internal entities that have entered [into it]; this demonstrates the state of clear light itself. To demonstrate that very point, the phrase "passion and freedom from passion," and so forth, is a synonym for the three wisdoms, such as the "increase of appearance" (ālokavṛddhi), and so on. "Purification" means to manifest, which is the attainment of clear light. "Method" refers to the purification of the mind by way of the characteristics of the stages of mantra and mudrā. The stage characterized by the sequence of mudrā and meditative absorption (samādhi) is manifest enlightenment. The phrase "having abandoned the clinging that perceives those external retinues of tathāgatas" means that in the stages of the purification of the mind and manifest enlightenment, there is no [clinging] such as "I am this" or "these are tathāgatas." By the statement "I am the body fully accomplished by all the tathāgatas," one either emanates the form of the deity through the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna) from the second stage, or else, from the fourth stage, one consecrates the vajra-like body through the stage of union (yuganaddha). The phrase "oneself," and so forth, explains the authority of the scriptural transmission.

སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བ་ཙམ་གྱི་དཔེ་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་ནི་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་#བྱིན་གྱིས་རློབ་#པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རྣམས་འཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་#འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷ་མོ་དགུའི་བདག་ཉིད་གཟུངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ཏོ། ། སེམས་གཙོ་བོ་ནི་ངག་དང་ལུས་ཀྱི་ནང་ནས་སེམས་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་བསྡུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་པའི་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་#རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་བསྐྱེད་#པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་གཞི་དང་། གཞི་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྤྲུལ་པ་མཛད་ཅེས་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་བགེགས་བསྐྲད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པའི་རྗེས་སུ་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ལའོ། ། དེར་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་གཞི་དང་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གྲུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། དེ་གང་དུ་འདུས་པ་དེ་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཁོ་ནའོ། ། དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལས་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་མ་གོས་པའོ།

The phrase "as before" is an illustration of mere emanation and does not apply to everything, because previously [the emanation] was performed through conceptual yoga, whereas here it is through the very nature of being like an illusion. The "definitive meaning" is intended to explain the purification of the mind, self-consecration, manifest enlightenment, and union. The phrase "in that way" and so forth teaches the maṇḍala of the dhāraṇī consisting of the nine goddesses in order to demonstrate the mastery of desire. "Mind is primary" means that among speech and body, the mind alone is primary. "The activity of emanating the condensed maṇḍala of Akṣobhya" means that by entering into the Great Vajradhara, the emanation of the maṇḍala characterized by the basis and the based of the Mind-Vajra is performed. "As before, the abode of insight" refers to the mudrā of the source of phenomena arising from the syllable HŪṂ, following the expulsion of obstructors and the meditation on emptiness. "Contained therein" and so forth refers to the foundational maṇḍala, which possesses qualities such as being square and so on, arising from the transformation of the ground of wisdom, Mount Meru, and so forth. "Great samaya" refers to the five Tathāgatas. That in which they are gathered is the "great samaya," which is the Great Vajradhara alone. "Free from all stains" means being unstained by the defilement of the affliction of passion.

། སྤྲུལ་པར་མཛོད་ཅེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སྤྲུལ་ཏོ་ཞེས་ཐ་ཚིག་གོ། ། གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་ཕྱི་རོལ་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤིན་ཏུ་དང་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིན་པོ་ཆེའི་ཁ་དོག་ལྔ་བསྟན་ཏོ། ། ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ནང་དུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ཏུ་མྱུར་དུ་བསྒོམས་#པའི་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོས་ཉེ་བར་མཛེས་པའོ། ། འདིས་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་བསྒོམ་པའི་འོག་ཏུ་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ཏོ། ། ཕྱོགས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་#ལ་སོགས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྟན་ཏོ། ། རིགས་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་#འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་#དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ཏོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་#འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་#བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིག་གི་དོན་ཡང་#འདི་ཡིན་ཏེ། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལས་གསུངས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་ཏེ།

"Manifest it" means that it is manifested through the generation stage. The phrase "outside the celestial mansion" and so forth demonstrates its extreme purity. The phrase "sapphire" and so forth demonstrates the five colors of the precious gems. The phrase "the emanated maṇḍala" and so forth indicates that within it, the maṇḍala wheel consisting of the thirty-two deities meditated upon swiftly upon a variegated lotus, moon, and sun maṇḍala is beautifully adorned. By this, the maṇḍala of resolute conviction is shown following the meditation on the celestial mansion. From the phrase "the ten directions" up to "the meaning of the maṇḍala," the specific characteristics of the maṇḍala of resolute conviction itself are presented. The phrase "the Great Vajradhara" and so forth demonstrates the blessing by the Great Vajradhara, the central principal deity, who is the lord of the maṇḍala of resolute conviction. The phrase "subsumed by the five families" and so forth demonstrates the ultimate maṇḍala, characterized by the entry into the body maṇḍala according to the sequence taught in the Vajramālā Tantra, which is that very maṇḍala of resolute conviction. The term "interpretable meaning" is used because it teaches a portion of the samādhi of the initial application. The meaning of the words is also as follows: having emanated the dhāraṇī maṇḍala as taught in the eighteenth chapter,

འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ནས་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྤྲོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཁྲོ་བོའི་འཁོར་ལོས་བགེགས་བསྐྲད་ལ་ལེའུ་གཉིས་པ་ལས་གསུངས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་#ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་ལ། རླུང་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞིར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། རི་རབ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་བསམས་ལ། དེའི་ནང་དུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་སྟེང་དུ་མྱུར་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་ཚོགས་བསྐྱེད་དེ། དེ་ཉིད་སླར་ཡང་རང་གི་ལུས་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དོན་དམ་པའི་#དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། བདག་པོ་དེ་ཡང་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་#སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་ཞུ་བར་གྱུར་པར་བསམས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་ཀྱིས་བརྟན་#པར་བྱ་ཞིང་གནས་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་སྐྱེ་གནས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་#དུ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་གཉིས་པས་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་ཞེས་བྱ་བས་ལུང་གི་ཚིག་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གང་བསྟན་པའི། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སར་གྱུར་དེ་ནི་བཅུ་གསུམ་པ། ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པའི་སྤྱོད་པའི་ས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་མོ། ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །

Having shown the attainment of mastery over desire, one should first emanate the King Sumbharāja and, with the wheel of wrathful deities, expel the obstructors. Then, having actualized emptiness through the verses beginning with "the absence of entities" as taught in the second chapter, one should bless the ground with the wisdom that is the transformation of the four maṇḍalas of wind and so forth. One should then visualize the celestial palace born from the transformation of Mount Meru. Within that, upon a variegated lotus, moon, and sun, one should quickly generate the assembly of the maṇḍala deities. One should then contemplate that very assembly as the ultimate maṇḍala, characterized by re-entering one's own body. Furthermore, one should contemplate the principal deity melting through the mind of passion arising from the union of the two organs. This should be stabilized and maintained by the mantra of emptiness. The section from "the nature of consciousness" up to "is the place of birth" teaches the completion stage. In that context, "the perfection of wisdom" teaches the attainment of clear light through the second stage, the stage of the purification of the mind. The phrase "the prophecy of the intention" teaches the authority of the scriptural words. "That which was taught by all the Buddhas" refers to relying on that very [teaching], because all the Tathāgatas attained enlightenment by means of it. "That which has become the thirteenth stage" means that the stage of conduct through aspiration is the path of accumulation, and the "Joyous" stage is the path of seeing.

དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་དང་། སྦྱང་དཀའ་བ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། ། ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱིས་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་མོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་སྐྱེས་པ་སྟེ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་འཇུག་པའི་གཟུགས་ལས་ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དང་མཚུངས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་ངོ་། ། དེའི་རྗེས་ལས་སྐྱེས་པས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། བྲག་ཅ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། མཚུངས་པར་རྣལ་འབྱོར་པས་#མཐོང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་ན་ས་བཅུ་གསུམ་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་འོ། ། བཙུན་མོ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། ། དམ་#ཆོས་བྷ་ག་ནི་ནང་དུ་སོང་བའི་དངོས་པོའི་རྐྱེན་#དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་ཆོས་ཉིད་ནི་ས་བཅུ་གསུམ་པའོ། ། འཇོག་པར་གྱུར་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འཇུག་པར་མཛད་དེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་#ལྷག་མའོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་#རབ་ཏུ་བཞུགས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་མཛད་པའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་བཞི་པའི་#སྒོམ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པས་ན་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་#བླངས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ།

The Stainless, the Luminous, the Radiant, the Difficult to Conquer, the Manifest, the Far-Reaching, the Immovable, the Excellent Intelligence, and the Cloud of Dharma are the path of meditation. The Universal Radiance is the path of no-more-learning. In that regard, there are two types: the supramundane and the subsequently attained, which is the pure mundane. As it is said in the Entry into Non-Conceptuality: "Through the wisdom that knows all objects of knowledge without exception, one sees all phenomena as equal to the center of space." Through that which is subsequently attained, the yogi sees them as equal to an illusion, a mirage, a city of gandharvas, an echo, and a reflection. Therefore, this is the thirteenth ground, that of the Great Vajradhara. The Consort is insight. The dharmabhaga should be understood as the condition for the internal entry of the entity; thus, the nature of phenomena is the thirteenth ground. "Having become established" means that one causes the wisdom body to enter the clear light through the stages of manifest enlightenment—this is the remainder of the sentence. By the words "luminous" and so forth, it is shown that through the stages of the mudra and meditative absorption of the Great Vajradhara body, one comes to abide in the clear light, thereby making it one's own nature. Then, by the words "thereupon" and so forth, it is taught that by attaining suchness through the meditation of the fourth stage, one assumes the vajra body by means of the meditative absorption of union for the sake of benefiting beings. As it is said:

ནམ་མཁའི་#ཀུན་གྱི་སྐབས་ན་དཔལ། ། ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་མ་ལུས་པ་ལས་#ཁྱབ་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བཞུགས། ། ཞེས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་#བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པ་ན་#དེ་ཉིད་ཡང་སྤྲོས་ཏེ། བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་གཅིག་ཏུ་མཛད་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ། ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་སྟེང་དུ་རྣམ་པར་དགོད་ཅིང་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་དོན་དུ་རྡོ་རྗེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མིང་ངོ་། ། དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བདག་པོ་ཉིད་དུ་གནས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དབུས་ཀྱི་བདག་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་བསྒོམ་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།

"Glory in the expanse of all space" means possessing the accumulations of merit and wisdom that pervade the entire expanse of space without exception. "Vajrasattva resides perfectly" refers to the Great Vajradhara, the essence of non-abiding nirvāṇa. From the words "Then," and so forth, the ultimate maṇḍala should be explained as before. "Definitive meaning" is used because one intends to express it through the stages of the purification of mind, self-consecration, manifest enlightenment, and union. When the meditation up to the ultimate maṇḍala is complete, in order to elaborate upon that very reality and demonstrate it, the words "This very meaning," and so forth, are spoken. "The past and the future" refers to the Tathāgatas of the three times. Regarding "unifying through the sequence of the moon, the vajra, and so forth," this means that whatever is arranged and meditated upon above the moon, vajra, and so forth within the maṇḍala of superior resolve is what is called "overwhelming." For that purpose, the words "The vajra," and so forth, provide the name of the meditative absorption (samādhi). "Entering into equipoise therein" means abiding as the sovereign within the maṇḍala of superior resolve. By the words "All the Tathāgatas," and so forth, it is shown that the central sovereign himself quickly meditates upon the members of the Great Vajradhara maṇḍala. Starting from the words "By that," and so forth...

རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་#བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། ། འདི་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་མྱུར་དུ་བསྒོམ་ཞིང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱའོ་ཞེས་པའི་#དོན་ཏོ། ། སྤྱིའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་བསྟན་པས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་འགོག་#པར་བྱེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་#བསྟན་ཏོ། ། འདིར་#རྩ་ཕྲན་སྟོང་ཕྲག་#བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ཁོང་སྟོང་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལུས་འདི་ལ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་བ་སྤུ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་ཀྱི་ཁོང་སྟོང་ནི་ནམ་མཁའི་ཆའོ། ། ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། #ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཤར་བས་#ཞེས་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དབང་པོ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དམ་པ་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་#ཏོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ཏོ། ། སྦས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The section up to the words "attains the state of Vajrasattva itself" teaches the activities for the benefit of sentient beings performed by the members of the maṇḍala of the Great Vajradhara. This is explained as follows: the meaning is that one should quickly meditate upon the maṇḍala of superior resolve and immediately thereafter cause all wandering beings to become of that same nature. The term "general meaning" refers to the teaching of one aspect of the preliminary application of the maṇḍala of superior resolve. In order to teach the ultimate maṇḍala, the passage beginning with "by which samādhi" and so forth teaches that one enters into the meditative equipoise of the samādhi of great bliss, which relies upon the conventional bodhicitta and completely arrests the conceptualizations of the aggregates and so forth. Here, the "hollow interior of the seventy-two thousand minor channels" refers to the space-element within the center of as many channels as there are body hairs in this body, which is the nature of the five aggregates. "Method wisdom" is the wisdom of the increase of appearance. "The aggregates and so forth" refers to the natures of desire and so forth that serve as the causes for those [aggregates]. "By the dawning of method wisdom" refers to that very [wisdom] just explained. The passage beginning with "the two organs" and so forth teaches that one attains the experience of the bliss of supreme joy. Thus, the ultimate maṇḍala is taught by way of the complete purification of desire and so forth. The term "hidden" is used because it teaches the characteristics of the phenomena of desire.

ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནས་དེའི་ངོ་བོར་གནས་པར་གྱུར་པའོ་#ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་པ་#གསུམ་གྱི་རིམ་པས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ཏོ། ། མཐར་ཐུག་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་ལྷག་པར་མོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྷག་པར་མོས་པའི་སྦྱོར་བས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་རྫོགས་པར་མཛད་དོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་#པའི་རིམ་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་བདག་པོ་སོ་སོར་བསྟན་#པར་བྱེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་བསྟན་པར་བྱེད་དེ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དབྱེར་མེད་པར་བརྟགས་པས་#སོ། ། འདའ་བར་མི་བྱ་བས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་#འོག་ཏུ་ཡི་གེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་པདྨ་གསུམ་པོ་#རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པར་བྱས་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བརྗོད་པའི་སྔགས་ཀྱིས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པར་སེམས་བརྟན་པར་བྱས་ལ།

From the words "the five aggregates" up to "abiding in their essence," the entry into the "all-empty" through the sequence of the three emptinesses is taught. The culmination is the entry into the clear light. By the phrase "through such resolute conviction" and so forth, the complete perfection of the Great Vajradhara is shown through the application of resolute conviction. This is an illustration; it also brings to completion the ultimate maṇḍala. By the words "pure and impure" and so forth, the intention is to individually demonstrate the lords of the maṇḍala circles arising from the generation stage and the stage of self-consecration. In order to complete the sequence of the yoga of conceptualization, the meditative absorption is shown. Because they are the very nature of the body and so forth, the three syllables themselves are the body and so forth, through the conceptualization of their indivisibility. "Not to be transgressed" means that they are not to be discarded by practitioners of the generation stage. By the words "the mantra syllables" and so forth, one meditates on the moon, sun, and lotus—these three—arising from the transformation of the three syllables following the ultimate maṇḍala. Upon that, one causes the moon and so forth to enter the moon maṇḍala arising from the three syllables, and stabilizes the mind in the form of the moon maṇḍala by means of the mantra that expresses the dharmadhātu.

དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམས་པས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ཡང་བྱས་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ། དེའི་ཐུགས་ཀར་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ། སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཞལ་གསུམ་པ་དང་། ཕྱག་དྲུག་པའི་གཟུགས་འཆང་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། སྒྲུབ་ཐབས་ལས་བཤད་པའི་རིམ་#པས་ཞེས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ནས་#བཤད་པའི་རིམ་#པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་རིམ་གྱིས། ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རིམ་པས་སོ#། ། སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱིས། ཞེས་པ་ནི་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་རྫོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་རོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་#དབུས་ཀྱི་བདག་པོའི་ཞལ་དང་ཕྱག་མཚན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཞལ་གསུམ་ལྟ་བུར་#ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་དྲུག་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མཐའ་ཡས་པ་ལ་གནས་པའི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་པོའི་#སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བཤད་པས་སོ།

Upon that, one should meditate on a five-pronged vajra born from the complete transformation of the three syllables, and perform the emanation and reabsorption. From the complete transformation of that, Vajrasattva arises. His heart is blessed with the wisdom-being (jñānasattva) and the concentration-being (samādhisattva). The eyes and so forth, as well as the body, speech, and mind, are blessed. Then, upon a multicolored lotus and moon maṇḍala, he assumes a form with three faces and six arms. This teaches the samādhi called the "initial union," which consists of the four yogas. The phrase "according to the sequence explained in the sādhana" means according to the sequence explained in the concise sādhana. "By the sequence of the four yogas" means by the sequence of yoga, subsequent yoga, extreme yoga, and great yoga. "Up to the culmination of the three beings" means up to the completion of the body of the Great Vajradhara, whose nature consists of the three beings. The phrase "blessed" and so forth indicates the specific faces and hand-symbols of the central lord. The phrase "like three faces" should also be understood as indicating the six arms and so forth. "By those dwelling in the world systems" means that it is seen by the entire retinue dwelling in the infinite buddha-fields. The phrase "interpretable meaning" is used because it is explained as the samādhi of the initial union, which consists of the four yogas.

། འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ལྷའི་སྐུ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་བླངས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཆེན་པོའི་སྒྲའི་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མཆོག་ནི་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་བཞིན་ཏེ་སྐྱེ་དགུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཚད་མེད་པ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིན་ཚད་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཁས་པ་ནི་དཔེར་ན་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་#ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བརྩོན་པ་ནི་དཔེར་ན་ཆེན་པོར་འགྲོ་བ་སྟེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་#ཀུན་དུ་འགྲོ་བའོ། ། སྤྲོ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཆེན་པོ་དགེ་བ་སྟེ་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ལ་བརྩོན་པའོ། ། རྨད་བྱུང་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་བརྩམ་#པ་བཞིན་སྔར་མེད་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་མཁས་པའོ། ། འདིར་ནི་མཆོག་གི་དོན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་#ཏོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་#བར་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་བསྟན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་#བཞི་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རྗོད་པར་འདོད་པས་སོ། ། གཞུང་དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་སྟོན་#པར་བཞེད་པ་#དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གནས་དང་བགེགས་བསྐྲད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་།

It is taught that by actualizing the suchness of luminosity—the goal to be attained through the meditative absorptions of "total apprehension" and "subsequent dissolution"—one has assumed the meditative absorption characterized by the union of the deity’s body, in which the conventional and the ultimate are inseparable. There are six meanings of the term "great" (mahā): (1) "supreme," as in a "great person" (mahāpuruṣa), meaning the highest of all beings; (2) "immeasurable," as in the great ocean, meaning it is without limit; (3) "wise," as in "one of great intelligence," meaning one who is highly learned; (4) "diligent," as in "one who goes far," meaning one who proceeds everywhere through perseverance; (5) "enthusiastic," as in "great virtue," meaning one who exerts effort in virtuous deeds; and (6) "performing wonders," as in the composition of a great treatise, meaning one skilled in manifesting what was previously non-existent. In this context, the meaning of "supreme" is primary, signifying the aspect that has become the highest of all. From the words "ultimate truth" up to "as before," the body of the Great Vajradhara is shown. The phrase "definitive meaning" is used because one intends to describe the fourth stage and the state of union. By this much of the text, the glorious Vajradhara—who intends to teach the Glorious Guhyasamāja Tantra—has established the location, expelled obstructors, and meditated on emptiness for the sake of training the realms of sentient beings in the future.

ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་གཞི་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་བསྒོམ་པ་དང་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་གདན་གྱི་དབྱེ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། ས་བོན་ལས་ཕྱག་མཚན་བསྒོམ་པ་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བསྒྲུབ་#པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་གསུངས་པ་#དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲོ་བ་#སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མའི་འབྲེལ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་དགོངས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྤྲོས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། ལྷའི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་#ལ་སོགས་པས་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་#བསྟན་ཏོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་གཙོར་གྱུར་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The meditation on the ground of wisdom and the celestial mansion, the maṇḍala of resolute conviction and the ultimate maṇḍala, the distinctions of the seats, the realization of the suchness of the dharmadhātu, the meditation on the hand symbols from the seed syllables, the generation of the Vajradhara as the nature of the three sattvas from their total transformation, the blessing of the eyes and so forth, and the characteristics of the blessing of the body, speech, and mind—these are established from the samādhi of the initial yoga. It is taught that the Great Vajradhara sits upon a variegated lotus and moon maṇḍala. In order to teach the relationship between the master and the disciple, preceded by the teaching of the Glorious Guhyasamāja Tantra and the emanation of the Tathāgatas, the words "Then," and so forth, are spoken. Its intention is that the Blessed One, the Great Vajradhara, emanated the Tathāgatas such as Akṣobhya and taught the very utterances for their sake. By the words "the two forms of the deity’s body," and so forth, it is taught that the two types of samādhi concordant with that are "wondrous," in order to accomplish the two types of deity yoga of the glorious Great Vajradhara. By the words "of all the Tathāgatas," and so forth, it is taught in accordance with that Glorious Guhyasamāja Tantra. The "non-intentional" [meaning] is for the purpose of teaching the suchness of the tantra, in which the two stages are primary.

ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་གསོལ་བ་གདབ་པར་རིགས་ཏེ། དེ་བས་ན་#དང་པོ་ཕྱི་དང་ནང་གི་མཆོད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། #། འདུས་པ་མཛད་ནས་ཞེས་པ་ནི་མདུན་དུ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་མཛད་ནས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོད་པ་རྒྱས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་ཚིག་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དང་བདུད་རྩི་ལྔ་དག་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲ་བའོ། ། དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་ཕྱིའི་#མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་བདུད་རྩིའི་མཆོད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པས་སོ#། ། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པས་ན་རིན་པོ་ཆེའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་དེ་ཕྱག་བཙལ་#ནས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཀ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཕྱུང་#སྟེ། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་མཆོད་པ་དང་། བདུད་རྩི་ལྔའི་#མཚན་ཉིད་ནང་གི་#གསང་བའི་མཆོད་པ་དང་། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་གསང་བའི་མཆོད་པས། དེ་ཉིད་ལ་མཆོད་ཅིང་#འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་མཆོད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བ་གདབ་པའོ། ། གཉིས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ནི་དེ་ཉིད་ཙམ་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

Now, with the words "Then," and so forth, it is appropriate to offer a supplication preceded by an offering. Therefore, first, the various distinctions of outer and inner offerings are fully explained. "Having assembled" means having gathered everything together in front. Regarding the phrase "the ocean-like collection of the precious samaya of the suchness of the extensive offerings of all the Tathāgatas," the five types of sensory offerings and so forth, as well as the five nectars, are like clouds. Having perfectly offered these, [the request is made]. The interpretable meaning is intended to describe outer offerings such as flowers and the offering of nectar. "By means of form and so forth" means by means of Rūpavajrā and the others. "Jewel-like women" are called jewels because they bestow supreme bliss. Having offered with these and prostrated, they "spoke as follows," the meaning of which is as follows: the five Tathāgatas emerged from the heart of the Great Vajradhara. They offered to him with the outer offerings of the five sensory services and so forth, the inner secret offering characterized by the five nectars, and the secret offering of union with Rūpavajrā and the others, and then spoke as follows. The definitive meaning is intended to describe the offering of union. This is the supplication made by the Tathāgatas. "The two becoming one" is a term for the nature of emptiness and compassion. The literal meaning is for the sake of explaining that very point individually.

། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཞེས་པ་ལ་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་#ཆུ་སྐྱེས་སྦྱངས་པ་ལས་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྤྱིའི་དོན་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཞེས་པ་ལ། ཤེས་རབ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཐབས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་འགོག་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྣང་བ་མཆོད་# པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དོན་དེ་ལྟ་བུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་འདུས་པའོ། ། སྦས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་#རྣམ་པར་དག་པའི་#མཚན་ཉིད་གཙོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ནི་ཡི་གེ་ཨཱཿའོ། ། ཐབས་ནི་#ཧཱུྃ་ངོ་། ། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་མ་ནིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡི་གེ་ཨོཾ་#མོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་#ཏེ། དམ་ཚིག་གམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། འབྲེལ་པས་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བཟླས་པ་ནི་འདུས་པའོ་ཞེས་#འདོད་ཆགས་ཀྱིས་#ཆོས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་རྡོ་རྗེ་#བཟླས་པ་བཤད་པའོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ནི་ཟླ་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བའོ། ། ཐབས་ནི་ཉི་མ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བ་མཆེད་པའོ། ། #ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བ་ཐོབ་པའོ#། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ།

Regarding the phrase "the perfect union of the vajra and the lotus": through the purification of the secret vajra and the water-born [lotus], the maṇḍala wheel, which is the nature of the three realms, arises. The general meaning is intended to explain the generation stage. Regarding the phrase "the perfect union of insight and method": insight is the wisdom of appearance, characterized by the cessation of the engaging consciousness. Method is the wisdom of increase, characterized by the cessation of the afflicted mind. Perfect union is the wisdom of attainment, characterized by the cessation of the ālaya-vijñāna. Because it teaches such a meaning, it is the "Assembly" (Guhyasamāja). It is "hidden" because it primarily consists of the characteristics of the purification of the three wisdoms. Alternatively, insight is the syllable ĀḤ; method is HŪṂ; and perfect union is the syllable OṂ, which is the nature of the neuter. Based on the sequence of their engagement and so forth, recitation characterized by the connection with the samaya or wisdom mudrā and the non-degeneration of the limbs is the "Assembly"—this is the explanation of vajra recitation by way of teaching the Dharma through passion. Alternatively, insight is the appearance resembling the moon; method is the appearance of increase resembling the sun; and perfect union is the attainment resembling the appearance of the interval. From the complete transformation of those, the illusory wisdom body is perfectly born.

འདུས་པའོ་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོགས་#པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དག་ཏུ་འདུས་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་འདི་ཡིན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། གཅིག་པུ་དང་། དུ་མ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་#པོ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ་རིམ་པ་བཞི་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཁོ་#ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཞེས་པ་ལ་མྱུར་བའི་རྣམ་པས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་#ལྷག་མའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པར་#ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཐར་ཐུག་པ་ནི་རིམ་པ་བཞི་པ་དང་ལྔ་པའི་རིམ་པས་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་གསང་བ་འདུས་པའི་དོན་བཤད་པས་རིམ་པ་གཉིས་གསལ་བར་བསྟན་ཏོ། ། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཞེས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲེལ་པ་དྲུག་གཙོར་གྱུར་པའོ། ། སྦ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་ཞེས་པ་ལ། རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྡུས་པས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The phrase "the assembly" teaches the stage of self-consecration, which is characterized by the realization of the conventional truth. Regarding the phrase "the assembly of the conventional and ultimate truths," this serves as an illustration: it is the nature of the union of dualities such as existence and non-existence, entity and non-entity, aspect and aspectless, permanence and annihilation, unity and multiplicity, and method and insight. "Luminous" refers to the clear light, the suchness to be attained through the fourth stage. "Arising from that" is the remainder of the sentence, meaning "in a swift manner." Up to the phrase "the Great Vajradhara, whose nature is non-dual wisdom," it refers to the wisdom characterized by the form of Mahāmudrā, which is to be attained through the stage of union. This is because the culmination is taught individually through the fourth and fifth stages. Thus, by explaining the meaning of the Guhyasamāja, the two stages have been clearly demonstrated. Regarding the phrase "transmitted from one to another," it refers primarily to the six lineages beginning with the Great Vajradhara and including the Tathāgatas and so forth. "It should be concealed" means it is not to be taught to those who abide in the systems of Kriyā and Caryā. Regarding the phrase "characterized by their unified nature," it is because, by relying on the divisions of the hundred families, they are condensed and gathered into the essence of body, speech, and mind.

ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་པའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་སྦྱིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་དབང་པོ་རྣོ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ན། ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་#ག་ལས་འགྱུར་རོ་ཞེས་པས་དྲི་བ་ལ་ལན་མི་རྩོལ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་(ལྷར་,ལྟར་)བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་དམན་པ་དག་གིས་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་མི་གསུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་བདག་ཅག་རྣམས་འཁོར་འདི་ཡིན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩོལ་ཅིག་ཅེས་གསོལ་བ་བཏབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་ཡང་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་དང་། གསང་བ་འདུས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་ཅིག་ཅེས་སླར་ཡང་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དམ་ཚིག་ནི་བསྲུང་#བར་བྱ་བ་དང་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། །

The phrase "arising just as it is" refers to the fact that the two stages are to be explained. Thus, it was requested by the Tathāgatas. From the words "Then..." up to "is the explanation," it is shown that the Great Vajradhara, preceded by the granting of "Excellent, excellent!", [thought]: "If even those like jewels with sharp faculties are not within the sphere of experience [of this teaching], how could it be for those with inferior faculties, such as the sandalwood [type]?" Thus, he showed that he did not strive to answer the question. From "In that way..." up to "is the teaching," it is shown that because it is not the domain of those with either sharp or inferior faculties, the glorious Guhyasamāja Tantra was not being spoken; therefore, the Tathāgatas, filled with wonder and amazement, [thought]: "We are the retinue of those individuals who are like jewels; therefore, Blessed One, please grant your command!" Thus they made their request. Regarding the "intentional explanation" (sandhyābhāṣita): the term "Tathāgata" is a synonym for the jewel-like individual, and the term "Bodhisattva" refers to those like the sandalwood [type]; thus, it is an application of contradictory terms for the purpose of teaching the suchness (tathatā) of the Guhyasamāja. Now, in order to make them suitable vessels and to request once more that the glorious Guhyasamāja be thoroughly taught, the samayas and vows and so forth are spoken. In that context, the samayas are those to be guarded and those to be consumed.

དེ་ལ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིགས་ལྔའི་དམ་ཚིག་སྟེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་#སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོག་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནའོ། ། བཟའ་བར་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་དང་ལྕགས་ཀྱུ་ལ་སོགས་པ་མྱང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རིགས་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་བླངས་ནས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལས་#ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་སུ་#བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ལྷའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་གནས་པའོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ནི་དམ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ཙམ་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་པ་#ནི་ཡི་གེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་བུའི་#ལྷའི་སྐུའོ། ། སྤྱིའི་དོན་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་སྣང་བ་རླུང་གི་བཞོན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཞེས་པ་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་#ཚོགས་དང་བཅས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་ནི་མི་མཐུན་པའི་#ཕྱོགས་སོ། ། དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། ། སྦས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ནི་བཞི་པའོ། །

In this context, that which is to be guarded is the samaya of the five families of tathāgatas, namely, taking refuge in the Three Jewels and so forth, and turning away from killing and so forth. From the perspective of the completion stage, it refers exclusively to killing and so forth. That which is to be consumed is exclusively the tasting of the nectars, the hooks, and so forth. The word "and so forth" refers to the cultivation of the four immeasurables and so on. "The transformation of the three families" means that, having taken up the samaya and so forth, in order to purify body, speech, and mind through the generation stage, one transforms oneself into the forms of the three families, such as Vairocana and the others, and abides in the divine pride of the deity. The "literal meaning" is because the samaya and so forth are taught individually. "The three syllables" refers to the deity’s body arising from the transformation of the three syllables. The "general meaning" is because the generation stage is intended to be explained. The "three wisdoms" are the antidotes to the three consciousnesses. "Naturally appearing and possessing the mount of wind" means that the three—such as the engaging consciousness along with the collection of natures such as desire and so forth—are the discordant factors. Thus, through the door of the discordant factors and their antidotes, the mind becomes completely pure. The "hidden meaning" is because the stages of purifying the mind, characterized by the three wisdoms, are taught individually. "The body of the nature of wisdom" means that wisdom is the fourth.

དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྐུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། མཐར་ཐུག་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་བསྟན་པས་སོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་བཞུགས་པ་སྟེ་དེ་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་པདྨའི་ནང་དུ་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོ་བར་མཛད་ནས་སོ། ། དེས་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་གྱི་ཡི་གེ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་#པར་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། ། སྤྱིའི་དོན་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་#སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་ཆུ་སྐྱེས་ཕྲད་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་དམ་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་དམ་ཚིག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་དམ་ཚིག་སྟེ་ཟླས་དབྱེ་བའི་བསྡུ་བའི་དོན་གཅིག་པའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དམ་ཚིག་ནི་དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཁོ་ནའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་སྒྲས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་མ་ལུས་པ་ན་གནས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཤུ་ཀྲའི་ཐིག་ལེ་རྣམས་སོ། ། དབང་བསྐུར་བར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་འབྱུང་#ནང་དུ་ཐིག་ལེ་རྣམས་ཀྱིས་#གསང་བའི་དབང་བྱིན་ནས་སོ། ། སྦས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པས་སོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པའོ། །

The body arising from that is the wisdom body (jñānakāya). The ultimate is shown through the union of luminosity and coalescence. Regarding the phrase "abiding in the body and so forth," and "performing that activity," it refers to emanating the samaya maṇḍala within the lotus in order to make the body and so forth suitable as a vessel. "The seed syllables generated by that" refers to the mantra syllables such as vajradhṛk and so forth that are emitted. This continues up to the phrase "having blessed them with those." The general meaning is that this is intended to describe the maṇḍala of the supreme victors, which is a branch of the generation stage. "The union of the two organs" refers to the meeting of the secret vajra and the lotus. "Vajra samaya" refers to the vajra and the samaya. In the sense of a copulative compound (dvandva), "vajra and samaya" has a single referent. Alternatively, "vajra" refers to the Tathāgatas or the yogins, while "samaya" refers exclusively to the union of the two organs. "The drop of bodhicitta" refers to the drops of śukra (semen) that have been transformed through the entry of the Tathāgatas residing throughout the entire expanse of space, as indicated by the term "union." "To be consecrated" means that the secret empowerment is bestowed by means of the drops within the source of phenomena (dharmodaya). It is "hidden" because it teaches the dharma of passion. "Luminosity" is the fourth suchness (tathatā) to be attained through the stages of the mudrā and meditative absorption (samādhi).

ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆགས་པ་བར་མ་དང་ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེས་བྱིན་གྱིས་རློབ་#པ་ནི་ཆགས་པ་བར་པ་ལ་སོགས་པ་བཀག་ནས་སོ། ། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་ནི་འཁོར་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་སུའོ། ། ལྷའི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་གསལ་བར་མཛད་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དབྱེར་མེད་པར་བྱས་ནས་སོ། ། མཐར་ཐུག་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རང་གི་སྙིང་ག་ནས་སྤྲོས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་#གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་དེ་རྣམས་ལ་དབང་བསྐུར་བས་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་དབང་བ་ཡིན་པས་དེ་དང་འབྲེལ་#པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་# ནི་ལེགས་པར་སྦྱངས་པའི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་དང་ལྡན་པའི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་པདྨའི་ནང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལས་སྤྲུལ་པའི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེའི་སྤྲུལ་པ་#དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཉིད་སྒྲོན་མ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་སྨོས་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། སྒྲོན་མ་ནི་སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་སོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ནི་དེ་ཙམ་བར་དུ་#བསྟན་པས་སོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལའོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

By the phrase "the great emptiness" and so forth, [it refers to] intermediate attachment, attachment, and freedom from attachment. "Blessed by that" means having ceased intermediate attachment and the others. "In the mental continuums of the disciples" refers to the mental continuums of the retinue. "Having clearly manifested the two forms of the deity" means having rendered the mantra body and the wisdom body inseparable. "The ultimate" is for the purpose of teaching the entry into luminosity and the union. Regarding the phrase "having thus made the supplication" and so forth, it is taught that as soon as the Tathāgatas emanated from one's own heart hear the supplication, they are empowered to teach the Dharma; therefore, they manifest the wisdom maṇḍala associated with that. The wisdom maṇḍala is the samaya maṇḍala emanated from the drop of bodhicitta within the lotus of the samaya mudrā, which possesses the well-purified major and minor limbs. In order to demonstrate the actual meditative absorption (samādhi) that accords with that emanation, it says, "Because wisdom itself is the lamp." Wisdom is the one-pointedness of mind for the purpose of emanating the maṇḍala. The lamp is for the purpose of clearly revealing the emanated maṇḍala. The literal meaning is taught up to that point. "In the continuums of sentient beings" and so forth refers to the continuums of those to be trained. Wisdom is the wisdom of the utterly pure dharmadhātu.

དེ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྣང་བ་མཛད་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། སྤྱིའི་དོན་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྱོད་པ་བཟློག་པས་སོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་སྣང་བས་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་པའོ། ། ཕྱོགས་བཅུར་སྣང་བར་#མཛད་པས་ཞེས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། ། སྦས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་བརྟག་#པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཛྙཱ་ན་རྟོག་པའི་དོན་ཏོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཛྙཱའོ། ། ན་ནི་དགག་པ་ལ་འཇུག་པ་#སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་མ་ནོ་ན་དགག་པའི་དོན་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། དེ་གང་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་#འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་གཟི་བརྗིད་མ་ལུས་པའི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་མི་ཕྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། མཐར་ཐུག་པ་ནི་མན་ངག་བཞི་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བཞེངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དང་པོའི་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་སུ་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའི་འདབ་མ་དང་འདྲ་བའི་#ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་སྨེ་ཤ་ཅན་གྱི་བུ་མོ་ཕྱག་རྒྱ་རྙེད་ནས་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་དེའི་ཐ་མལ་པའི་ལུས་#བསྲེགས་ཏེ།

Because he causes that very reality to appear, he is the Lamp of Wisdom, Akṣobhya. The general meaning is that he dispels the remorse regarding the Sūtras and so forth. Regarding the phrase "by the appearance of the three consciousnesses," it means that one attains the focus on the mind, which is the purity of the three wisdoms that are the purified essence of the three consciousnesses. "Causing it to appear in the ten directions" is the logical reason. It is "hidden" because the meaning is characterized by the examination of the three wisdoms. Jñā means "conceptualization." As for the term jñāna, wisdom is the characteristic of thoroughly knowing [phenomena] such as the absence of attachment; thus, jñā is used. Na functions as a negation, as it is stated that a-ma-no-na has the meaning of negation. What is that? It is taught as the fourth suchness, the clear light characterized by the cessation of attachment and so forth, the samādhi of indivisibility that overwhelms all splendor. This is the ultimate meaning, as it intends to express the fourth pith instruction. The meaning of the passage beginning with "arising from the samādhi of natural clear light" is as follows: following the samādhi of the initial application, one finds a twelve-year-old girl of the mṛṣā caste whose face is like the petal of a blue lotus; then, according to the previously explained sequence, one burns away her ordinary body.

དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཁྱུད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་སྐུ་མདོག་ནག་པོ་དང་མཐིང་ག་དང་དཀར་བ་དང་དམར་པོ་སྟེ་ཞལ་གསུམ་པ། རྡོ་རྗེ་དང་འཁོར་ལོ་དང་པདྨ་དང་དྲིལ་བུ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་རལ་གྲི་གཡས་པ་#དང་གཡོན་པའི་ཕྱག་ན་བསྣམས་པ། རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་བཞུགས་པ་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་རྣམ་པར་སྤྲོས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་བྱས་ནས། དེ་ནས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་ཏེ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རོ་གཅིག་པར་བྱས་ཏེ་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལྔ་ལ་རིགས་ལྔས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོའི་ཚོགས་རྣམས་#རྣམ་པར་བཀོད་ལ། སའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་ལཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལས་སྐྱེས་པའི་དེའི་ནུ་མ་དང་། ཡི་གེ་མཾ་ཆུའི་#ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མཱ་མ་ཀཱི་#དེའི་རང་བཞིན་ཆུ་དང་། བཾ་གྱི་#ས་བོན་ལས་མེའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་གོས་དཀར་མོའི་རང་བཞིན་དེའི་པདྨ་དང་། ཡི་གེ་ཏཾ་ལས་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྒྲོལ་མ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་པདྨའི་ནང་དུ་ཁོང་སྟོང་བསམས་ལ། གསང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བཅུ་ལ་རྡོ་རྗེ་རོ་ལངས་མ་ལ་སོགས་པ་ཁྲོ་བོའི་#རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཙུན་མོ་བཅུ་རྣམ་པར་བཀོད་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་#བྱ་སྟེ།

His consciousness is the wisdom consort in the source of phenomena (dharmodaya) of the embrace. Within a lotus and moon maṇḍala, he is three-faced and six-armed, with faces black, blue, white, and red. In his right and left hands, he holds a vajra, wheel, lotus, bell, jewel, and sword. Seated in the vajra posture, he is the nature of the three sattvas. Having emanated Sparśavajrā and performed the yoga and subsequent yoga, he then emanates outward and unifies with her. He pervades the five places, such as the crown of the head, with the five families. In the eyes and so forth, he arranges the assembly of goddesses such as Kṣitigarbha and the others in union with Rūpavajrā and the rest. He visualizes the earth element as the syllable laṃ, which transforms into Buddhalocanā, from whose breasts [he emanates]; the water element as the syllable maṃ, which transforms into Māmakī, whose nature is water; the fire element as the seed-syllable vaṃ, which transforms into Pāṇḍaravāsinī, whose nature is the lotus; and the wind element as the syllable taṃ, which transforms into Tārā. Within her lotus, he visualizes a hollow space. In the ten places, such as the secret organ, he arranges the ten consorts of the wrathful kings, such as Vajravetālī, and blesses the body, speech, and mind.

དེའི་པདྨ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡི་གེ་ཨ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་རྣམ་པར་བྱས་ལ། དེའི་ལྟེ་བ་ལ་ཨོཾ་གྱི་བྱིན་#གྱིས་བརླབ་པར་བྱས་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་#ཧཱུྃ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཆང་ཟུངས་ཡང་ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱི་བྱིན་#གྱིས་བརླབ་པར་#བྱས་ལ། དང་པོ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་པདྨ་ལ་ཧཱུཾ་གིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་#པའི་མིག་དང་ལྕགས་ཀྱུ་དང་བ་དན་དང་སྡིགས་མཛུབ་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བཅུག་ལ། གྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་རེག་པའི་བར་དུ་བསྐྱེད་#པར་བྱས་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཚེ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་རང་གི་མགྲིན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་རྣམ་པར་བསམས་ལ། དེ་དང་འཁྱུད་པ་དང་འོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེའི་སྐད་འཇམ་པོ་དགའ་བའི་#རང་བཞིན་ཐོས་ནས། ཨོཾ་#སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་ནུ་རཱ་ག་ན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཞེས་འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ཡང་དག་པར་བཙིར་ལ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པཱུ་#ཛ་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་#ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅་ཧཾ། ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་བསྐྱོད་ཅིང་། དམ་པ་དགའ་བའི་སྒྲས་ཕྱོགས་བཅུ་ན་གནས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཀུག་ལ་ངག་གི་ལམ་དུ་འཇུག་པར་བྱས་ལ། རྩ་དབུ་མ་ནས་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་རྩེ་མོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེར་བསམས་ཏེ།

Regarding her lotus, one should first meditate on emptiness and then visualize it as an eight-petaled lotus formed from the complete transformation of the syllable A. Its center should be consecrated with the syllable Oṃ. One should also meditate on one’s own secret vajra as a five-pronged vajra formed from the complete transformation of the syllable Hūṃ, just as before, and its handle should be consecrated with the syllable Oṃ. In order to first arouse passion, one should insert any of the mudrās—the eye, the hook, the banner, or the threatening gesture—which are consecrated with the syllable Hūṃ into her lotus. One should generate [the sensation] until the touch is no longer cold. When the stream of bodhicitta is about to emerge, one should grasp her by the neck through the power of great passion and visualize [the union]. Having heard her soft voice, which is of the nature of joy, and the eight types of actions such as embracing and kissing, one should press the vajra and lotus together with the mantra: Oṃ sarvatathāgatānurāgaṇavajrasvabhāvātmako ’haṃ. Then, with the mantra Oṃ sarvatathāgatapūjāvajrasvabhāvātmako ’haṃ, one should move [the organs] and, with the sound of sublime joy, summon the Tathāgatas residing in the ten directions and cause them to enter the path of speech. One should then visualize the bodhicitta as a drop [descending] from the central channel to the tip of the vajra-jewel.

འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མའི་#རིམ་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མྱོང་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བཛྲ་(དྷྀཀ་,དྷྲྀཀ་)ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བར་མཛད་དོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། འོད་གསལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བཞེངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ལྔས་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་#གཟིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པར་རྣམ་པར་གཟིགས་ནས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནི་གཟོད་#མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཡིན་ལ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་#བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་#ཉོན་མོངས་པ་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་#ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་#ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཐབས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐབས་ཅན་ཏེ་#ཁྲོ་བའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་དྲག་པོའི་གཟུགས་མཛད་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཤིན་ཏུ་མ་རུངས་གདུག་པ་ལ། ། ཞི་བ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ། ། ཞེས་དཔལ་བདེ་མཆོག་ལས་འབྱུང་བས་སོ། །

The intention is that, having experienced the suchness of luminosity through the sequence of passion, the absence of passion, and intermediate passion, he emanates the Tathāgatas and others by means of the emanated mantras, such as vajra (or dhṛk), which will be explained later. "Arising from the samādhi of luminosity" means arising from the samādhi of great bliss. "Beholding the realm of sentient beings pervaded by the five afflictions" means beholding them as being completely encompassed by the defects of passion and so forth. "Thoroughly knowing the nature of the afflictions" means knowing the suchness of their nature, which is primordially unborn. "Enlightenment" refers to Vajradhara himself. "I am of that very essence" means that I am the nature of the Great Vajradhara, which is the thorough knowledge of the afflictions such as passion. The phrase "for the sake of purifying the affliction of hatred in those to be trained" is merely an illustration; the meaning is that it is also for the sake of purifying the secondary afflictions, such as anger, which are associated with it. "The method of great compassion" refers to the wrathful one who possesses the method of great compassion. This is because the Blessed One assumes a fierce form through great compassion, and not through hatred. As it is said in the glorious Cakrasaṃvara: "For those who are extremely wicked and malicious, it is not appropriate to be peaceful."

དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཁྱབ་པ་ཡང་གདུག་པ་འདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་འཆང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་བསྲོས་# པའི་མཚོ་ཆེན་དང་མཚུངས་པ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་རྣམས་ཁྲོ་བོའི་སྐུ་དང་ལྡན། ། ནང་ནི་གངས་དང་འདྲ་སྟེ་#བསིལ་བ་སྟེ། ། འགྲོ་#བ་འདུལ་ཞིང་ཕྱི་ཡི་ཁྲོ་བོར་སྣང་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདོད་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པས་ན། ། ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་སོ། ། སྔགས་ནི་དངོས་སུ་མི་བསྐྱེད་#པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་སྟོན་པའོ། ། བློ་ལ་གཞག་པ་ནི་སྡུད་#པ་པོའི་བློ་ལ་གནས་པའོ། ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་པདྨ་དང་རྡོ་རྗེ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱིན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་#མི་བསྐྱོད་པ་སྤྲོ་བ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་ཞེས་སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཞེས་པ་ལ། འོག་གི་རྩེ་ལྔ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟེང་གི་རྩེ་ལྔ་པོ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་དག་གིས་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་། སྤང་བྱ་ལྔ་དང་རིག་པ་ལྔ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པར་བརྗོད་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱག་མཚན་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། ། བདེ་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན། །

Therefore, the Blessed One, pervaded by great compassion, assumes the form of an external wrathful deity in order to subdue the malevolent. It is said: "Like a great lake warmed by the rays of the sun, those possessing great compassion possess wrathful bodies; yet internally they are like snow, cool, appearing as external wrathful deities while taming migratory beings." Regarding the phrase "because it produces the desired fruit": the desired fruit is the characteristic of the wisdom of the dharmadhātu. "Producing" it means causing it to be attained. This teaches that the mantra is what is to be expressed, though it does not produce [the result] directly. "Established in the mind" means abiding in the mind of the compiler. "From entering into meditative equipoise" means that he perfectly emanates [the deity] from the union of the lotus and the vajra of Sparśavajrā, as previously explained. The literal meaning is intended to express the emanation of Akṣobhya. The word "etcetera" in "maṇḍala and so forth" should be understood accordingly. Regarding the phrase "perfectly demonstrating the five aspects of manifest enlightenment": the five lower prongs are the nature of the five consciousnesses, and the five upper prongs are purified by the nature of the five wisdoms; therefore, the vajra is completely pure. As it says in the Explanatory Tantra: "The five things to be abandoned and the five knowledges are expressed as the 'vajra'." The interpretable meaning is that it merely teaches the hand symbols together with their purification. "Possessing the nature of the two blisses."

ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྔར་བཤད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་པདྨ་ནས་བྱུང་སྟེ། ཞེ་སྡང་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་སྦྱངས་ཏེ། མངོན་པར་དགའ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་བཞག་ནས་སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུ་ལ་གཟིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་མར་ལ་མར་ཐིམ་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་ནས་མི་བསྐྱོད་པ་ཁོ་ན་ཨནྡྲ་#ནཱི་ལ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་ཅུང་ཟད་མཆེ་བ་གཙིགས་པ། པདྨ་དང་ཉི་མའི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེའི་#སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་བཞུགས་པས་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་སྔོན་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་དམར་པོའི་ཞལ་གསུམ་གྱི་ཉེ་བར་མཛེས་པ། རྡོ་རྗེ་དང་འཁོར་ལོ་དང་པདྨ་དང་དྲིལ་བུ་དང་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་། རལ་གྲི་འཛིན་པ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཅོད་པན་ཅན་མདོག་ཁ་དོག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྐབས་སུ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །

This refers to the essential nature of the samādhi of union. The definitive meaning is for the purpose of teaching suchness as the fruition. Thus, the two types of deity yoga—the completely pure and the completely impure—are taught. In the same way, this should be understood for the other members of the maṇḍala as well. Regarding the previously mentioned "Great Vajradhara" and so forth: having emerged from the lotus of Sparśavajrā, he purified the realms of sentient beings who engage in hatred and established them in the world-realm of Abhirati. Returning once more, preceded by a gaze toward the ten directions, he dissolved into the body, speech, and mind-vajra of the Great Vajradhara like butter merging into butter. He became Akṣobhya himself, with a form like a sapphire, three faces, and six arms, with slightly bared fangs. Seated in the vajra posture upon a lotus and sun disk, he is the nature of the three sattvas, beautifully adorned with three faces—blue, white, and red. He holds a vajra, a wheel, a lotus, a bell, a wish-fulfilling jewel, and a sword. Wearing the crown of the Great Vajradhara, he emanated a wheel of light rays endowed with five colors. Regarding the phrase "the nature of those three": it means the nature of the three sattvas. Regarding the phrase "the nature of the two truths": it is because, in the context of the completely pure deity yoga, he is the nature of union.

གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཁ་དོག་གི་#ཁྱད་པར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཅིག་གི་ངོ་བོར་རབ་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཆུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ལྷག་མའི་#ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱར་#བ་དང་མི་བསྐྱོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སོ། ། དང་པོའི་སྦྱོར་བའི་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་རྨོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གདུལ་བྱ་རྣམས་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བའི་ཚུལ་ནི་ཞི་བའི་ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཡིན་ཞེས་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། ། རྒྱལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བ་སྟེ་བདུད་དོ། ། བདུད་ནི་ལྷའི་བུ་ལ་སོགས་པའི་བདུད་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་ལས་རྩིབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་རྒྱལ་བས་ནི་ཛི་ན་ཛིཀ་#གོ། ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་སྟེ་བདེན་པ་བཞིའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱའོ#། ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་ཟིན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་དང་།

That which has become one is by way of the identity of that Great Vajradhara. "As before" refers to the distinction of color. The phrase "Great Vajradhara" and so forth is for the purpose of establishing [the deity] in the nature of oneness. "Lesser Vajrasattva" indicates the application of the mudrā as the remainder of the samādhi that follows the initial union, and the very lordship of the Akṣobhya maṇḍala. "According to the literal meaning" is because it teaches the initial union as a branch of the generation stage. The phrase "after the initial union" and so forth teaches the maṇḍala of the supreme victor. "In order to purify deluded sentient beings" means in order to purify those disciples who belong to the family of ignorance. "The manner of peace" indicates that Vairocana is the very nature of the vast array of peaceful activities. "Having the nature of a victor" means being victorious over the Māras, who are sentient beings dwelling on the level of ordinary beings. The Māras are the Māras such as the Son of the Gods and so forth. Because he is victorious over them by means of the twelve-spoked wheel of Dharma, he is Jinajik. The four truths are suffering, origin, cessation, and the path. Suffering is to be known, origin is to be abandoned, the path is to be cultivated, and cessation is to be realized. [This refers to] having already known suffering, having abandoned origin, and having cultivated the path.

འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་རྩིབས་བཅུ་གཉིས་པའོ། ། རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ཞེས་ལ་#ལ་འདོད་དོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལྟ་བ་ཙམ་བསྟན་#པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་འོད་ཀྱི་སའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་བཞི་པ་དང་ལྔ་པའི་རིམ་པ་དག་སོ་སོར་བསྟན་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཛི་ན་ཛིཀ་ཅེས་སྤྲོ་བའི་རྗེས་སུ་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་སྟེ། གཏི་མུག་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱངས་ནས་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་བཞག་ནས་སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུར་གཟིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་#བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་#སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་གདན་ལ་འཁོར་ལོའི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་དཀྱིལ་མོ་ཀྲུང་དུ་བཞུགས་#པ། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱག་མཚན་དྲུག་འཛིན་པ་སྐུ་མདོག་དཀར་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བཞུགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་མཐུན་པས་རིན་ཐང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི།

The realization of cessation is seen through the paths of seeing, meditation, and no-more-learning; this constitutes the twelve spokes. Some maintain that the wheel of Dharma is characterized by the twelve links of dependent origination. The provisional meaning is so called because it teaches merely the views of the Śrāvakas and the Mahāyāna. The phrase "by the vajra-like samādhi" refers to the specific samādhi to be attained in the first moment of the Samantaprabhā stage. This is for the purpose of separately teaching the fourth and fifth stages of the definitive meaning. Regarding the passage beginning with "Vairocana," following the emanation of Jinajik, he emerges from the mudrā of the source of phenomena (dharmodayā). Having purified the realm of sentient beings who engage in ignorance and established them in the realm of Akaniṣṭha, he returns. Preceded by a gaze toward the ten directions, the Blessed One appears in the eastern direction upon a multicolored lotus and moon seat, seated in the vajra posture upon a wheel. It is taught that Vairocana, white in color and holding the six hand-symbols such as the wheel, is seated there. The literal meaning is as before. "Conventional bodhicitta" is so called because it is priceless due to being the concordant cause of great bliss. "Arisen from that" means it is emanated within the samaya maṇḍala. Samādhi should also be understood in the same way. The provisional meaning is intended to describe the generation stage. "Ultimate bodhicitta" refers to—

འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་དག་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་#རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་#དོན་དང་ལྡན་པའི་མཚན་#སོ་སོར་བསྟན་ཏོ། ། རེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དབུལ་བ་ཉིད་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་བརྗོད་པར་མཛད་པར་འདོད་པས་སོ། ། ཡང་དག་པའི་མཐའི་#རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞི་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ། རྗོད་པར་བྱེད་པས་སོ། ། ནམ་མཁའ་ལྟར་གོས་པ་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་བཞིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནོར་གྱིས་དྲེགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནོར་མང་བའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཆར་འབེབས་པའི་སྒོ་ནས་དྲེགས་པ་བཅག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་#གཡས་ཕྱོགས་སུ་བཞུགས་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་#ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཕྱུང་སྟེ། དེ་ནས་ཡང་ཕྱི་རོལ་དུ་གཤེགས་ཏེ།

It is the suchness of luminosity. The phrase "because it arises from that" is intended to express the stages of self-consecration and union. The definitive meaning is established by the individual presentation of the completion stage. The name "Possessing the Meaning of Ratnasambhava" is presented individually through the phrase "all intentions are completely [fulfilled]," and so forth. The phrase "because it completely fulfills all hopes" refers to the destruction of the poverty of sentient beings through the Gaganagañja samādhi. The interpretable meaning is intended to express the supreme victory of activity. The "jewel of the limit of reality" is the suchness of luminosity to be attained through the fourth stage. The definitive meaning is established by expressing the stage of manifest enlightenment. The "wisdom of equality, unstained like space" refers to the thorough knowledge of all sentient beings—comprised of the four types of birth—as a single unity despite their diversity. The phrase "those who are arrogant with wealth," and so forth, refers to the subduing of the pride of those who possess great wealth by means of raining down jewels and the like from the Gaganagañja samādhi. The phrase "seated to the right of the Blessed One" means that, as before, he was emanated from the Vajra and Padma samādhis, and then departed once again to the exterior.

ང་རྒྱལ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱངས་ཏེ་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་བྱས་ནས་སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ། ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་མཚན་འཛིན་པ་སྐུ་མདོག་སེར་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་གདན་ལ་བཞུགས་ནས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཆགས་པའོ། ། ཡང་འདོད་ཆགས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དོ། ། དོན་དེས་སྤོང་བ་སྟེ་གསལ་བའོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་འོད་གསལ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་#མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྫས་#ཀྱི་ཚུལ་ཅན་ཤུ་ཀྲའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པས་རྫོགས་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་གསལ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྟན་པས་སོ། ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རོ་ནི་འཁོར་བའོ་ཞེས་པ་ནི་རོའི་#སྒྲའི་དོན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྒྲའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་པས་སོ། ། ལྀཀ་#ཅེས་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་#འཁོར་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Having purified the realm of sentient beings who possess pride and established them in the buddha-field called Source of Jewels, he returns once more. He is three-faced and six-armed, holding ritual implements such as jewels; his body is yellow in color, and he sits upon a variegated lotus, a moon, and a jewel seat to the right of the Blessed One. The literal meaning is as explained previously. Regarding the phrase "for the sake of thoroughly abandoning the passion of passion": passion is attachment to suchness. Furthermore, passion is the affliction itself. By that meaning, it is abandoned, which is to say, clarified. This is because supreme joy is the concordant cause of great passion and great luminosity. Regarding the phrase "it is the bodhicitta": this refers to the conventional substance, the śukra. "Arising from that" refers to the sequence up to the completion of the samaya maṇḍala. The interpretable meaning is intended to describe the Supreme Victor of the Maṇḍala. Regarding "luminosity": this is manifest enlightenment. "Arising from that" is because it arises from the meditative absorption of union. The definitive meaning is because it teaches the authentic reality. Regarding "thoroughly attached to the discriminating wisdom": this is because Amitābha is the essence of that wisdom. Regarding "taste is saṃsāra": this is the meaning of the word "taste" (rasa); since the essence of the conceptualization of sound is saṃsāra, [he is called Līka]. "Līka" is because he has transcended saṃsāra through the discriminating wisdom.

དྲང་བའི་དོན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རོ་ཞེས་པ་ནི་#ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྟེ། ར་ཨ་ཨོའོ། ། དེ་ལ་ར་ནི་ཆགས་པ་སྟེ་སྣང་བ་མཆེད་པའོ#། ། ཨ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ་སྣང་བའོ། ། ཨོ་ནི་འདོད་ཆགས་བར་པ་སྟེ་སྣང་བ་ཐོབ་#པའོ། ། གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལས་སྣང་བ་མཆེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་བཤད་དོ། ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་ཏེ་སླར་ཡང་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྟན་པས་སོ། ། དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི་ལས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་དམ་ཚིག་གོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་#བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་བརྗོད་#པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་བཞི་པའོ། ། མཚན་མ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བ་ཞེས་པ་#ལ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་སྟོན་པས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་#དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྲག་དོག་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ནི་སླར་ཡང་དོན་ཡོད་པར་#གྲུབ་པའི་བསྒོམ་#པས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་མཆོད་པ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་བསྒོམ་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སོ། །

The provisional meaning is so called because it expresses the path of the discordant factors and their remedies. Regarding the syllable ro: it refers to the three wisdoms, namely ra, a, and o. Among these, ra is passion, which is the increase of appearance (ābhāsa-vṛddhi). A is the absence of passion, which is appearance (ābhāsa). O is intermediate passion, which is the attainment of appearance (ābhāsa-lābha). By condensing these, the three wisdoms beginning with the increase of appearance are explained. Regarding the phrase "from that" and so forth: having focused upon the three wisdoms, one should again enter the clear light (prabhāsvara). The definitive meaning is so called because it teaches the ultimate reality. "Amoghasiddhi" is so called because he is the performer of all activities. By the phrase "the wisdom of all-accomplishing action" and so forth, it is shown that the samaya of the Tathāgatas is solely the welfare of sentient beings. The provisional meaning is intended to express the "Supreme Victor of Action" (karmavijaya), which is characterized by the performance of the welfare of sentient beings. The clear light is the fourth. Regarding "bestowing the fruit of signlessness": it is because the fruit characterized by enlightenment arises spontaneously. The definitive meaning is so called because it reveals the authentic reality. Regarding "the samaya of the afflictions being impaired" and so forth: the impairment of the samaya of those who are envious is reversed by meditating on Amoghasiddhi. By the word "and so forth," offerings, passion, and the like are to be understood. The provisional meaning is intended to express the meditation of the generation stage (utpattikrama) as before.

ཁམས་ཕྲ་བ་སྟེ་ཞེས་ཤེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེས་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུའི་གསུམ་པ་སྟེ། དེས་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དགུག་པ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས། དེའི་རྗེས་སུ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་རིགས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་#ཐམས་ཅད་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་རིམ་#པ་གཉིས་པ་བསྟན་པས་སོ། ། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བློ་སྟེ་ཤེས་རབ་པོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་#རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། ཟླ་བ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་མའི་སྣང་བ་དང་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བའོ། ། ཁམས་ཕྲ་བར་#འཛིན་པར་མཛད་པས་ན#། ཞེས་པ་ལ། འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཕྱོགས་སུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཞེ་སྡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཡིན་ཞེས་ཉེ་བར་སྡུད་#པ་བསྟན་ཏོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པའི་མངོན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདོད་པ་དང་ཐར་པ་དག་གི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་#བསྟན་པས་སོ། །

Knowing the subtle element is the clear light. Knowing that is the third cause; by means of that, the summoning of the wisdom of method generates the wisdom of increasing appearance. Following that, supreme joy generates great bliss, and the family of complete purification refers to the family that purifies all natures, such as attachment and so forth. The definitive meaning is shown by the teaching of the second stage. Regarding the statement "the characteristic of thorough discernment is insight," this refers to the wisdom of the accomplishment of purposeful activity, the supreme intellect of non-conceptualization, which is insight. The interpretable meaning is that it is the nature of the insight of meditation. "Appearing like the moon" refers to the wisdom of appearance. That is also an illustration, including the appearance of the sun and the appearance of the twilight. Regarding "because of grasping the subtle element," this means one enters the clear light. The definitive meaning is intended to express the complete purity of the mind. "Abiding in the north" and so forth are as before. By the words "hatred" and so forth, it is shown that the five Tathāgatas are the essence of the purified afflictions, such as hatred. By the words "the yearning for liberation of those to be trained" and so forth, the distinction between the path and the result of desire and liberation is shown. The interpretable meaning is shown by the teaching of the generation stage.

འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པས་ཐར་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའམ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདོད་པ་དང་ཐར་པ་དག་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་སྤྱོད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་པ་ལ། དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། ཕུང་པོ་འདི་#དག་སངས་རྒྱས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ལ་ཕུང་པོ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དམ་བཅའ་བའོ། ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྐྱེན་དུ་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་དང་མའི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པའོ། ། གཉིས་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་སྦྱོར་བས། ། ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ་དགོངས་པའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་འོད་གསལ་བ་ཙམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་#ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་རྗེས་སུ་མཉེས་#པར་བྱེད་པའི་དམ་ཚིག་ནི་མཱ་མ་ཀཱིའོ་ཞེས་པ་ལ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ལྷ་མོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

The phrase "by enjoying sensual desires, one thoroughly attains liberation" refers to the bestowing of the siddhi of Mahāmudrā by way of conduct involving conceptual elaboration. The phrase "or else," and so forth, demonstrates that sensual desires and liberation are accomplished simultaneously. The literal sense is intended to describe the conduct. Regarding the phrase "from the explanatory tantra," it refers to the explanatory tantra Sandhivyākaraṇa. "The aggregates are the buddhas" is the thesis that the aggregates themselves are buddhahood. "Arising as the condition for perfect enlightenment" means that, in order to accomplish the form of Mahāmudrā, that which arises from the cause of bodhicitta—the concordant cause of great bliss characterized by the bliss and mental joy of the father and mother—is truly born. "Through the union with non-dual suchness" is because it arises from the clear light. "That is also called the Tathāgata" means that it arises solely from the condition of the naturally established Tathāgata. Therefore, it is taught with the underlying intention that the five aggregates, in their purified essence, are the five Tathāgatas. The definitive meaning is for the purpose of teaching the mere clear light. "For the sake of enjoyment" means for the sake of experiencing the bliss of supreme joy. Regarding the phrase "Māmakī is the samaya that pleases the Vajradhara," the meaning is that she is the goddess who is pleasing to the mind of the Mind-Vajradhara.

སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་བཙུན་མོ་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ལྷ་མོ་བསྟན་པས་སོ། ། མཱ་མ་ཀཱིའི་གཟུགས་སུ་གྱུར་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་མཱ་མ་ཀཱིའི་གཟུགས་སུ་བདག་ཉིད་སྤྲུལ་པ་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དེ་ལ་གང་ཡང་མེད་དེ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གང་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་སྟོན་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ཏེ་སྤྲུལ་པ་བཞིན་ནོ། ། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མེའི་མཚམས་སུ་ཉེ་བར་བཞུགས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོང་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་གྱི་གཟུགས་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ལྷ་མོ་བསྟན་པས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་དེ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་འཛིན་པ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གོས་དཀར་མོ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ། གསུངས་#རྡོ་རྗེའི་བཙུན་མོའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་གོས་དཀར་མོའི་གཟུགས་བསྟན་པས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། ཆོས་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།

The literal meaning is because it teaches mere meditative absorption. The interpretable meaning is because it teaches the consort of the Mind Vajra. The definitive meaning is because it teaches the goddess who is the nature of that purity. Regarding the phrase "having become the form of Māmakī," it is the Great Vajradhara himself who emanates himself in the form of Māmakī; there is no distinction of male or female therein, because in the non-conceptual suchness, there are no distinctions whatsoever. The various displays of the Buddha are for the sake of engaging those to be trained, just like emanations. Regarding the phrase "in the eastern corner" and so forth, he dwells near the southeast. One should understand all cases in this way. Vairocana is so called because he appeared prior to all the Tathāgatas. The literal meaning is because it teaches the mere form of Buddhalocanā. The interpretable meaning is because it teaches the goddess who is attached to Vairocana. The definitive meaning is because it teaches her purity. Regarding "Amoghasiddhi, the holder of desire," it is because his nature is the purity of desire. Regarding "Pāṇḍaravāsinī," she is the consort of the Speech Vajra. The interpretable meaning is because it teaches the form of Pāṇḍaravāsinī. The definitive meaning is because it teaches her purity. The literal meaning is as explained previously. The phrase "impermanence" and so forth is an illustration; there are four ways of proclaiming the Dharma.

འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཞེས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། ། གཞན་དག་ལ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བསྟན་པའོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་ཙམ་ཡིན་པས་སོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། སྤྱིའི་དོན་ནི། མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པའི་འགྱོད་པ་བཟློག་པས་སོ། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁམས་ཕྲ་བ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་ཞེས་པ་ལ། སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་མིག་བཙུམས་དང་ཐལ་མོ་བརྡེབས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྗེས་སུ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པས་འདོད་ཆགས་དང་#བྲལ་བ་ལ་སོགས་པས་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་སླར་ཡང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཆུ་འཛིན་དུ་མ་སྣ་ཚོགས་པ། ། མདོག་དང་དབྱིབས་ནི་ཐ་དད་པ། ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལས་བྱུང་ནས་ནི། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཐིམ་འགྱུར་བཞིན། ། དེ་བཞིན་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ནི། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཏེ། ། མ་ལུས་ཡུལ་#ལ་འཇུག་ནས་ནི། ། འོད་གསལ་བར་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྦས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པས་སོ། ། རིལ་པོར་#འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་རེ་ཞིག་དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་པས་ལྟེ་བར་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་འོད་འབར་བའི་ཡི་གེ་རཾ་ལ་བལྟས་#ཏེ།

"All conditioned phenomena are impermanent," "all contaminated phenomena are suffering," "all phenomena are selfless," and "nirvāṇa is peace." When these are thoroughly taught to others, they are the teachings for those to be trained. The literal meaning is that it is merely the teaching of the Dharma. The phrase "all phenomena are empty" is to be completed with the words "by way of the doors of liberation." The general meaning is that it dispels the doubts of the Sautrāntikas and others. "The essence of the three appearances" refers to the nature of appearance and so forth. "The subtle element" is the clear light. Regarding "in each and every instant," this refers to instants, moments, brief intervals, the blink of an eye, the clapping of hands, and so on. It is taught that by means of subsequent experience and so forth, and by becoming free from attachment and so forth, one experiences the one hundred and sixty natural [mental states] as being of that very nature, and then enters once again into the clear light itself. As it is said: "Just as many various clouds, With diverse colors and shapes, Having arisen from the expanse of the sky, Dissolve back into that very same [sky], So too, all natural states, Which have the three appearances as their cause, Having engaged with all objects without exception, Will also enter into the clear light." The "hidden" [meaning] is through the analysis of the three wisdoms. "By the stages of the total apprehension and the subsequent dissolution" means that first, the yogi visualizes the blazing syllable RAṂ at the navel, upon the wheel of the expanse of reality (dharmadhātu-cakra) with eight spokes.

དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་བོ་ནས་རྐང་པའི་བར་དུ་བསྲེག་པར་བྱ་སྟེ། འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟན་#པ་དང་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་པོ་སྣང་བ་མེད་པར་བྱས་ལ། ཕྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དེ་དག་གིས་སྣང་བ་མེད་པར་བྱས་པ་ནི་འོད་གསལ་བར་བྱས་པའོ། ། མཐར་ཐུག་པ་ན་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་བསྟན་པས་སོ། ། དོན་ཡོད་པར་#གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ནོ། ། དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་ནི་དམ་ཚིག་གི་རིགས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་རྣམ་པར་ཐུགས་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲོལ་མའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་ཡོད་པར་#གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་བཟློག་པའི་དོན་དུ་རྩོལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་འདོད་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ལྷ་མོ་བཞི་པོའི་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་མངོན་པར་#འདོད་པའོ། ། དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས།

The mass of light rays arising from that should burn [the body] from the crown of the head down to the feet; that which abides in the nature of clear light is the meditative stabilization called "total apprehension." By that very mass of light rays, the stable and moving world systems are first rendered without appearance, and subsequently, the self is also rendered likewise; that is the meditative stabilization of "subsequent dissolution." Rendering them without appearance means making them into clear light. This is because, at the ultimate level, the fourth suchness is shown. "Amoghasiddhi" refers to the one possessing the wisdom of accomplished activity. "Samayatārā" is so called because she arises from the samaya family. "One-pointedness of mind in her form" refers to the characteristics of the generation stage of Tārā. The literal meaning is for the purpose of teaching the generation stage alone. Regarding "Amoghasiddhi," it is for the purpose of teaching the exertion to reverse faults such as the impairment of samaya. The interpretable meaning is because it accepts the generation stage alone. "Vajra-wisdom" is the wisdom of accomplished activity. The definitive meaning is for the purpose of teaching the suchness of the completely pure essence. The literal meaning is as before. These four goddesses are the consorts; they are the desire for the Tathāgatas to enter into union. By the words "together with them" and so forth, the Tathāgatas are perfectly joined with them.

བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པས་ཞེས་པ་ནི་འཁྱུད་པ་དང་འོ་བྱས་པ་དང་འཇིབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཆོག་གི་ཁྱད་པར་རྒྱུ་ཡིན་པས། བཙུན་མོ་མཆོག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒྲས་སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་བཤད་དོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་ལྷ་མོ་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་དོན་ཙམ་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཉིད་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོ་དཔལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཅོད་པན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་སྲུང་བའི་#འཁོར་ལོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་བརྗོད་པས་སོ། ། དམྱལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་དྭགས་ཀྱི་ལྷག་པར་བདག་པོའོ། ། ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྲོ་བོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་ཁྲོ་བོའི་རྣམ་པ་བརྗོད་#པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨོངས་པའི་མུན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། མ་རིག་པ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྔགས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འོད་གསལ་བས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་བསྟན་པས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །

The accumulations of merit and primordial wisdom will be perfectly accomplished. Regarding the phrase "because he is the lord of desire," this refers to the supreme excellence of enjoyment characterized by embracing, kissing, and sucking, and so forth; thus, by the term "supreme excellence of the consort," the mothers of the families such as Locanā and the others are explained. The literal meaning is that it merely indicates the gathering of the goddesses individually. Regarding the phrase "the vajra consecrated by Vairocana himself," this is because the noble Yamāntaka is crowned with the diadem of glorious Vairocana. Regarding the phrase "whatever is the generation of the maṇḍala," this is because the wrathful kings are the protection wheel. The literal meaning is that it merely expresses the generation stage. Regarding the term "hell," this refers to the specific lord of the hungry ghosts. Regarding the phrase "by the samādhi of the great wrathful one," this means "by the samādhi of the wrathful one endowed with skillful means." The interpretable meaning is that it intends to describe the form of the wrathful deity. Regarding the phrase "the darkness of delusion," this is the essential nature of the ālaya-vijñāna. Ignorance is its specific attribute. Regarding "knowing the ultimate truth," this is by means of the clear light characterized by the purity of mind to be attained through mudrās and mantras. The definitive meaning is that it teaches the purity of mind itself. The literal meaning is as before.

རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་བདག་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཅོད་པན་དུ་རྡོ་རྗེ་གང་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་#རིམ་པ་ཙམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བརྗོད་པས་སོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བློས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་གནས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་འདིར་བདེན་པ་བཞི་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་#བཅུ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་ལྔའོ། ། ལྟ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་#ཡིན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་། མཐར་# འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བའོ། ། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་བདུན་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་། མཐར་#འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པས་སོ། །

Ratnasambhava is so called because he has attained manifest enlightenment through the characteristic of being the sovereign of the Dharma-realm among all the Tathāgatas, and because he possesses the Gaganagañja samādhi. Regarding the phrase "that which has a vajra in its crown," this refers to the Noble Aparājita, as he belongs to the Ratnasambhava family. The interpretable meaning is that it teaches merely the generation stage of Prajñāntakṛt. "Luminosity" refers to the suchness to be attained through the second stage. The definitive meaning is expressed by the completion stage. "By insight" means by the intellect characterized by the paths of seeing and meditation. "Afflictions" refers to attachment and so forth that abide within the three realms. In brief, here one abandons the afflictions by relying on the four truths. In that regard, by relying on the truth of suffering, one abandons the ten afflictions of the path of seeing, which are as follows: the five of attachment, aversion, ignorance, pride, and doubt; and the five views, which are the view of the transitory collection, the view of grasping at extremes, wrong view, the view of holding views as supreme, and the view of holding ethics and observances as supreme. By relying on the truth of origin, seven are to be abandoned, excluding the view of the transitory collection, the view of grasping at extremes, and the view of holding ethics and observances as supreme.

འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བདུན་པོ་དེ་ཉིད་དོ། ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྔར་བཤད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བདུན་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་སྤང་བར་བྱ་བའོ། ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། ། དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཁོང་ཁྲོ་བཅུ་མ་གཏོགས་པར་#དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། ། གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་སྤང་#བ་དང་། བཅུ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱའོ། ། གང་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་གཞན་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་འདུས་པ་དེ་དག་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གང་ཞེ་ན། སྒྱུ་#དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། འཚིག་པ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། གཡོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མའོ། ། བཅུ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྟེ། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྨུགས་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཆབ་#པ་དང་། བཅུའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ནི་ཟག་པའི་སྒྲས་བཤད་པའོ། ། དེ་ལ་ཟག་པ་#གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ། ། དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་མ་གཏོགས་པར་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ནི་འདོད་པའི་ཟག་པའོ། །

Based on the truth of cessation, those same seven [fetters] are [abandoned]. Based on the truth of the path, those to be abandoned by the path of seeing are the seven afflictions previously explained, along with the view of holding ethics and ascetic observances as supreme. Those to be abandoned by the path of meditation are four: attachment, aversion, pride, and ignorance. Thus, thirty-six afflictions are to be abandoned in the desire realm. Likewise, in the form and formless realms, excluding the ten [types of] aversion, there are ninety-eight. Taken together, eighty-eight are to be abandoned by the path of seeing, and ten are to be abandoned by the path of meditation. Furthermore, those other afflicted phenomena included within the aggregate of formations are exclusively secondary afflictions. What are they? They are of many types, such as deceit, arrogance, harmfulness, spite, resentment, and guile. Ten are the fetters: lack of shame, lack of embarrassment, envy, avarice, arrogance, regret, sleep, lethargy, anger, and concealment. These afflictions are explained by the term "outflows" (āsrava). In that regard, there are three outflows: the outflow of desire, the outflow of existence, and the outflow of ignorance. Among these, the afflictions belonging to the desire realm, excluding the five types of ignorance, are the outflow of desire in their nature as thirty-one substantial entities.

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་མ་གཏོགས་པར་རྫས་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྲིད་པའི་ཟག་པའོ། ། ཁམས་གསུམ་པའི་མ་རིག་པ་ནི་རྫས་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ། ། དམིགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དག་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པའོ། ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་མནར་མེད་པའི་བར་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྨ་ནས་ཀུན་དུ་འཁོར་བར་ཟག་པར་བྱེད་པས་ན་ཟག་པའི་དོན་ཏོ། ། ཆུ་བོ་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། ལྟ་#བ་དང་། མ་རིག་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་འདོད་པའི་ཟག་པ་#ཁོ་ན་འདོད་པའི་ཆུ་བོའོ། ། སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཉིད་ནི་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་སྟེ། ལྟ་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་པའོ། ། ཁམས་གསུམ་པའི་ལྟ་བ་དག་ནི་ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་སྟེ་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ། ། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ཉིད་ནི། མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་སྟེ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པས་སོ། ། བཞི་པོ་དེ་ཉིད་ནི་སྦྱོར་བ་བཞི་སྟེ། སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ན་སྦྱོར་བའི་དོན་ཏོ། ། ལེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལེན་པའོ། ། དེ་ལ་འདོད་པའི་ལེན་པ་ནི་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་#གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ལེན་པ་སྟེ། རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དོ། ། ལྟ་བའི་ལེན་པ་ནི་རྫས་སུམ་ཅུའོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལེན་པ་ནི་རྫས་སུ་#དྲུག་གོ། ། བཟུང་#བར་བྱེད་པས་ན་ལེན་པའི་དོན་ཏོ། ། མདུད་པ་བཞི་སྟེ། མནར་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་།

Likewise, the afflictions residing in the form and formless realms—excluding the ten types of ignorance—are fifty-two substances in essence, which constitute the outflow of existence (bhava-āsrava). Ignorance of the three realms, consisting of fifteen substances, is the outflow of ignorance (avidyā-āsrava). They are called "afflictions" (kleśa) because they follow along with their objects and their proper application. They are called "outflows" (āsrava) because they flow out through the wounds of the six sense bases, from the Peak of Existence down to the Avīci Hell, causing one to wander in cyclic existence. There are four floods (ogha): the flood of desire, the flood of existence, the flood of views, and the flood of ignorance. Among these, the outflow of desire alone is the flood of desire. The outflow of existence itself is the flood of existence, excluding the views. The views of the three realms are the flood of views, consisting of thirty-six substances. The outflow of ignorance itself is the flood of ignorance, so called because it carries one away. These four are also the four yokes (yoga), so called because they yoke one to cyclic existence. There are four graspings (upādāna): the grasping of desire, the grasping of views, the grasping of rules and observances, and the grasping of the doctrine of self. Among these, the grasping of desire consists of twenty-four substances. The afflictions residing in the form and formless realms are the grasping of the doctrine of self, consisting of thirty-eight substances. The grasping of views consists of thirty substances. The grasping of rules and observances consists of six substances. They are called "graspings" because they seize and hold one fast. There are four knots (grantha): malice, ill will, and so forth.

ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འདི་བདེན་པ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་མདུད་པའོ། ། སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། གཉིད་དང་རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་འགྱོད་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། ། མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ཤེས་པ་བཅུ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་#པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། ། བཟོད་པ་བརྒྱད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་#དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པས་འདོད་པ་ཐོབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐོང་བས་སྤོང་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་#ཁོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བར་#འགྱུར་བས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་གནས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐོབ་པ་བླངས་ཏེ་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐོབ་པ་བླངས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། ། ཤེས་པ་ནི་གྲོལ་བའི་ལམ་མོ། ། དེ་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།

The fetters of the body are the grasping at ethical discipline and ascetic observances, and the dogmatic adherence that thinks, "This is the truth." The five hindrances are: longing for sensory desires, ill will, lethargy and drowsiness, agitation and regret, and doubt. On the path of seeing, there are ten cognitions: the cognition of phenomena, the subsequent cognition, conventional cognition, the cognition of others' minds, the cognition of suffering, the cognition of origin, the cognition of cessation, the cognition of the path, the cognition of exhaustion, and the cognition of non-arising. There are eight patiences: the patience of the cognition of phenomena regarding suffering, and likewise the patience of the subsequent cognition regarding suffering; and similarly, one should understand them regarding origin, cessation, and the truth of the path. Through the arising of the patience of the cognition of phenomena regarding suffering, the afflictions to be abandoned by seeing the suffering of the desire realm are ceased by relying on the attainment of cessation. The cognition of phenomena also arises by relying on the attainment of the reality of nirvāṇa. Through the arising of the patience of the subsequent cognition regarding suffering, the afflictions to be abandoned by seeing the suffering of the form and formless realms are ceased by taking up the attainment of cessation. The subsequent cognition also arises by taking up the attainment of nirvāṇa for those realms. In this context, the patiences are the uninterrupted path, and the cognitions are the path of liberation. The same applies to origin and...

འགོག་པ་དང་། ལམ་རྣམས་སུ་སེམས་བཞི་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སེམས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་བག་ལ་ཉལ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པས་བདེན་པ་བཞི་པོ་མངོན་#དུ་གྱུར་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་ལྷག་པར་#གྱུར་པ་ནི་འདོད་པ་ན་གནས་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་གནས་པ་གསུམ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལ་འདོད་པ་ན་གནས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། རྣམ་པ་དགུར་འགྱུར་ཏེ། དམན་པ་དང་། བར་པ་དང་། རབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ལ་#རབ་ཀྱི་རབ་#ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམན་པའི་ཡང་དམན་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། ། རྣམ་པ་དགུ་པོ་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ན་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་དགུ་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ས་རེ་རེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྔ་མ་སྔ་མ་སྤོང་བས་#ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཉེས་པ་#རྣམས་མི་གནས་པས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་དམན་ཡང་#དམན་པ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་རོ། ། འབྲས་བུ་བཞིའི་བར་ན་གནས་པ་རྣམས་ནི་ལམ་དུ་ཞུགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་#བཞིའི་ཡུལ་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་དང་།

One should understand that there are four moments of mind for each of the [truths of] cessation and the path. By abandoning the eighty-eight latent tendencies through these sixteen aspects of mind, the four truths are manifested and the fruit of stream-entry is attained. Regarding the ten [afflictions] to be abandoned through meditation, there are four that reside in the desire realm and three each that reside in the form and formless realms. Among these, those residing in the desire realm consist of attachment, aversion, pride, and ignorance, which are combined into nine types through the divisions of inferior, intermediate, and superior. In that regard, the noble path is the antidote to the most inferior of the inferior afflictions of the superior [grade]. By abandoning six types of afflictions, one becomes a once-returner. By abandoning all nine types, one becomes a non-returner. Just as there are nine types of afflictions residing in the desire realm and nine corresponding antidotes—known as the nine uninterrupted and nine paths of liberation—likewise, one should understand that for each level [of the form and formless realms], there are nine types of afflictions and nine corresponding antidotes. Therefore, as each preceding [affliction] is abandoned, the subsequent faults do not remain; thus, by thoroughly abandoning even the most inferior of the inferior types of afflictions of the peak of existence, one becomes an arhat. Those abiding between the [first] four fruits should be understood as having entered the path. The path of seeing consists of fifteen moments that take the four noble truths, such as suffering and so forth, as their object.

བཅུ་དྲུག་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ། ། དེར་ནི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ཡིན། ། བཅུ་དྲུག་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མཐར་བྱེད་པས་ན་ཤེས་རབ་#མཐར་བྱེད་དོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོའི་ལམ་བརྗོད་དོ#། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ། རྟོག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྣང་བ་དང་། སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། སྣང་བ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་རྣམས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་#པས་འོད་གསལ་བར་འཇུག་པས་མཐར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་དམ་ཚིག་གིས་ཞེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་དང་ཧ་ཧ་དགོད་པ་དང་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲག་པོ་ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གདུག་པ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སྐྱོང་བ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་སྐྲག་#པར་མཛད་པ་ནི་དགུག་པ་དང་ཕུར་བུས་གདབ་པ་དང་། བརྡུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཕྱོགས་གཞན་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ནི། ཨུ་མ་དང་། བདེ་ཕྱོགས་མ་དང་། དཔལ་མོ་དང་། གྲགས་པ་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་སྐྲག་པར་མཛད་པ་ནི་ནན་#གྱིས་ཕྲོགས་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ཀྱིས་དེ་དག་གདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བདེ་མཆོག་ལས།

Sixteenth, by means of the path of meditation, the two paths together bring about the complete abandonment of the afflictions. As it is said: "Because one sees what was not seen, it is the path of seeing; therein, there are fifteen moments. The sixteenth is the path of meditation," and so forth. Therefore, because such insight directed toward the paths of seeing and meditation brings the afflictions to an end, it is "insight that brings to an end" (prajñāntaka). The interpretable meaning explains the paths of the discordant factors and their remedies. Regarding the phrase "insight whose nature is conceptualization," there are three types of conceptualization: appearance, increase of appearance, and attainment of appearance. Because these are brought to an end by entering the clear light through the stages of mantra and mudrā, it is "insight that brings to an end." The definitive meaning is intended to express the complete purity of the mind. "By the vajra samaya" refers to the vast array of wrathful activities, such as the forms of the krodhas, the laughing "ha ha," and the act of slaying. "The malevolent ones" refers to the guardians of the directions, such as Śakra and the rest. "Terrifying them" is characterized by summoning, piercing with a ritual dagger (kīla), and striking. Alternatively, this phrase explains another perspective: the worldly ḍākinīs are Umā, Śrīdevī, Lakṣmī, Yaśasvinī, and so forth. "Terrifying them" means forcibly seizing and enjoying them, in order to subdue them through the form of a wrathful deity. As it is said in the Cakrasaṃvara:

སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལྷག་མོས་པས། ། སྡིག་མེད་སྟོབས་ཀྱིས་མནན་ནས་ཀྱང་། ། གནོད་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིས#། ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རབ་འཇོམས་བྱེད། ། ཤིན་དུ་གདུག་པ་དྲག་པོ་མཆོག། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་དུ་མ་རྣམས། ། བྱི་ཤོར་རྒུ་#བ་བཅིངས་པ་ཡིས། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་སྦྱོར་#བར་མཛད། ། ནན་གྱིས་སྒྱུ་མའི་#སྦྱོར་བ་ཡིས། ། སྡིག་མེད་སྟོབས་ཀྱིས་བཀུག་བྱས་ནས། ། མཚོན་ཆ་#ལྔ་ཡི་གོ་བགོ་ཞིང་། ། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར། ། འགྲོ་བ་བརྟན་དང་གཡོ་བ་དག། འགྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་ཞིང་། ། སྣ་ཚོགས་གདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ནི། ། རང་གི་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བར་མཛད། ། འདོད་ལྡན་མ་ལ་འདོད་འགྱུར་ཞིང་། ། དྲག་པོ་རྣམས་ལ་དྲག་པོ་མཆོག། ཞི་བ་རྣམས་ལ་ཞི་བ་མཆོག། གནོད་བྱེད་རྣམས་ལ་གནོད་བྱེད་མཛད། ། དབང་ཕྱུག་དམ་པ་དགུག་#བྱས་ནས། ། སྡིག་མེད་སྟོབས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡིས། ། ལྷ་མོ་འཇིགས་མ་དགུག་#བྱས་ནས། ། རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ནི་སྤྱོད། ། ཁྱབ་འཇུག་དག་ནི་བཀུག་ནས་ཀྱང་། ། སྡིག་མེད་ནུས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། ། ལྷ་མོ་དཔལ་མོ་བཀུག་བྱས་ནས། ། རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་དེ་སྤྱད། ། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་བཀུག་ནས་ཀྱང་། ། སྡིག་མེད་ནུས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། ། ནུས་པའི་ལྷ་མོ་ཕྲོགས་བྱས་ནས། ། རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་དེ་སྤྱད། ། འདོད་པའི་ལྷ་ནི་དགུག་བྱས་ནས། ། སྡིག་མེད་ནུས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། ། དགའ་མ་#ཆགས་མ་དབྲོག་བྱས་ནས། ། རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་དེ་སྤྱད། ། དེ་ལ་སོགས་ཏེ་མཐའ་ཡས་མཆོག། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཉམ་མི་མཉམ། །

Through the supreme resolve of all the Buddhas, Having suppressed [the enemy] by the power of sinlessness, And by means of harming and overwhelming, They utterly crush the entire world. The most fierce and supreme of the extremely malicious, The many realms of sentient beings, By binding them with the "rat-snare" [seal], They bring the realms of sentient beings into union. Through the forceful application of illusion, Having summoned them by the power of sinlessness, They don the armor of the five weapons And become victorious over the entire world. Over all stable and moving beings, They are victorious over every accomplishment; By means of various methods of training, They govern their own sovereignty. To those with desire, they become desirable; To the fierce, they are the supreme fierce; To the peaceful, they are the supreme peaceful; To those who cause harm, they act as harm-doers. Having summoned the supreme Īśvara, By the power of the strength of sinlessness, Having summoned the goddess Bhīmā, They enjoy her as their own possession. Having summoned Viṣṇu as well, By the power of the strength of sinless capacity, Having summoned the goddess Śrī, They enjoy her as their own possession. Having summoned Prajāpati as well, By the power of the strength of sinless capacity, Having seized the goddess Śakti, They enjoy her as their own possession. Having summoned the god of desire, By the power of the strength of sinless capacity, Having seized his beloved Rati, They enjoy her as their own possession. Such as these, infinite and supreme, Equal to the expanse of phenomena (dharmadhātu), Or unequal to it.

ནམ་མཁའི་མཐའ་ཡི་མཐར་ཐུག་པ། ། རྡོ་རྗེ་ཆོས་མཆོག་དཔའ་བོ་རྣམས#། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་དྲག་པོའི་སྤྱོད་པ་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་འབྱུང་ནས་ནི་རིགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ལ། རྟ་མགྲིན་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པས་རིན་ཐང་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་འབྱུང་གནས་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་#ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་དང་དེ་རྣམས་བསྙེན་ཅིང་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་རིམ་པས་དེའི་སྐྱོན་གྱིས་#མི་གོས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འཇིག་པར་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་ཐབས་ཀྱིས་#བསྟེན་པར་གྱུར་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་#འགྱུར་ཏེ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། ། རྨོངས་པ་གང་གིས་འཆིང་འགྱུར་བ། ། མཁས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་འགྱུར། ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་བསྒོམ་དོན་དུ། ། འདི་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་ཀྱང་། འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་སྲུངས་#བུ་རམ་གྱི་ཞིང་ངམ། འབྲས་ཀྱི་ཞིང་དང་འདམ་བུའི་ཞིང་ལ་ལུད་ཀྱི་ཕུང་པོས་ཕན་པར་འགྱུར་ཏེ།

"...reaching to the very limits of space, the heroes of the supreme Vajradharma." Thus it is said. The literal meaning is that the fierce conduct is taught individually. Regarding the phrase "arising from that very source, becoming the family," it is because Hayagrīva belongs to the family of Amitābha. The interpretable meaning is that the generation stage alone is taught. "Luminosity" refers to its being priceless, as it is the essence of all phenomena. "Source of that very reality" is because it arises through the stage of self-consecration. The definitive meaning is that the illusion-like samādhi is taught. "Untainted by the afflictions" means that by abiding in their midst and, through the stages of withdrawal and meditative concentration, one is not defiled by their faults. For it is precisely those very things—attachment and the other defects that destroy ordinary beings—which, when engaged with through skillful means, bestow the fruit of suchness upon Bodhisattvas, because of their mastery of means. As it says in the Amoghasiddhi Tantra: "That which binds the deluded, by that very thing the wise are liberated. Thus, for the purpose of meditating on enlightenment, these are the reversals." And from the Ratnakūṭa: "For example, Kāśyapa, a field of sugarcane, a field of rice, or a field of reeds is benefited by a heap of manure."

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་ཕན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་སྲུངས་ཀི་#ཏ་ཀིའི་མེ་ཏོག་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོས་ཟོས་པར་གྱུར་ན་གླ#རྩིའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་གཞན་དག་གིས་ཟོས་པ་ན་མི་གཙང་བའི་གཟུགས་སུ་# འགྱུར་རོ། ། དཔལ་མཆོག་དང་པོ་ལས་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ནི། ། འཇིག་རྟེན་ན་ནི་དུག་ཆེན་གསུམ། ། དུག་ཉིད་དུ་ནི་བསྟེན་པ་ན#། ། དུག་ཉིད་དུ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ། ། བདུད་རྩི་རིམ་པས་བསྟེན་པ་ན#། ། དེ་བཞིན་བདུད་རྩི་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། སེམས་གང་གིས་ནི་བྱིས་པ་རྣམས། ། འཁོར་བར་འཆིང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་#རྣལ་འབྱོར་པ། ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གནས་སུ་འགྲོ། ། ཞེས་སོ། ། སྦྱོར་བ་ནི་གང་དང་གང་ཁྱད་པར་ཅན་#གྱི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོའི་རྒྱུ་#ལས་མེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་དེ་རྣམས་སྲེག་#པ་དང་། འཚོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མཐོང་ངོ་། #། བསམ་པ་བཟང་པོས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་འགྱུར་ཞེས་མཐུན་པའི་དཔེའོ། ། གང་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་མ་སྐྱེས་པ་མེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དོན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཁྱད་པར་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་སྤྱད་པར་གྱུར་པ་ན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའོ། ། རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བསམ་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ། །

Likewise, for a bodhisattva mahāsattva, the afflictions themselves become beneficial. For example, Kāśyapa, if a musk-elephant eats the kiṃśuka flower, it is transformed into the substance of musk; yet if others eat that same flower, it becomes an impure form. As it says in the Śrīparamādya: "Desire, hatred, and delusion are the three great poisons in the world. If one relies upon them as poison, they remain as poison; if one relies upon them as nectar through the stages of practice, they likewise become nectar itself." And from the Prakaraṇa: "The very mind by which the foolish are bound in saṃsāra, that same mind leads the yogi to the state of the Sugatas." The formal argument is as follows: Whatever is produced from a specific cause, such as dry firewood, is seen to perform functions such as burning or cooking. This is the concordant example: the five sensory qualities, when utilized with a noble intention, bestow the fruit characterized by liberation. The discordant example is: those things, such as fire, which are not produced from a specific cause, are unable to accomplish a purposeful function; likewise, when objects such as forms are experienced with an ordinary intention, they do not bestow a specific, superior fruit. The specific cause is the intention, and the forms and so forth are the natural reason (svabhāvahetu).

དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་སྤྱད་པ་ན་ཡང་དེ་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས་གོས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་པདྨ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔེའོ། ། རིགས་#པ་འདིས་དེ་ཉིད་འཇིགས་པར་མཛད་པ་ན་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། ། པདྨ་ནི་སྐྱེ་གནས་ཞེས་པ་ལ། ཕྱག་རྒྱའི་ཆོས་འབྱུང་བའོ། ། མཐར་ནི་ནང་སྟེ། འདོད་པའི་གདུགས་སོ། ། དེར་དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་ཆུ་སྐྱེས་དང་ཕྲད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཐ་མལ་པ་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་#པར་བྱེད་ཅིང་གསལ་བར་མཛད་དོ། ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། པདྨ་མཐར་བྱེད་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡོད་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཡང་དག་པར་འགྱུར་གྱིས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། པདྨ་རྡོ་རྗེའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་། དངོས་གྲུབ་ཀུན་གྱི་གཏེར་གྱུར་པའི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ལྷུང་གྱུར་#ན། ། རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོ་བརྒྱལ་#འགྱུར་བས། ། བླ་མེད་དངོས་གྲུབ་ག་ལས་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང་། རིན་ཆེན་རྒྱལ་པོ་དཔག་མེད་གཉིས། ། འཁོར་བ་བསྒྲུབ་# པའི་རྩ་བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་#ན་ཡང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Therefore, the skillful means of the bodhisattvas is such that even when they engage with sense objects, they are not stained by the faults arising from attachment, just like a lotus; this is the analogy. By this reasoning, it is said, "when he causes that very [reality] to be feared." The provisional meaning is that it merely teaches skillful means. Regarding the phrase "the lotus is the birthplace," it refers to the source of phenomena (dharmodaya) of the mudrā. "At the end" means the interior, the parasol of desire. "By the method of the two organs entering into union" means by the characteristic of the meeting of the secret vajra and the water-born [lotus]. "The bliss of supreme joy" means it generates and clarifies a great bliss that is not ordinary. The intended meaning is this: since the Lotus Destroyer is of the nature of Amitābha, he is the very essence of bodhicitta. Because that exists, supreme joy is authentically realized, and not otherwise. As Padma Vajra stated: "If the bodhicitta, which is the treasury of all accomplishments, should fall, the aggregate of consciousness will faint; how then could unsurpassed accomplishment arise?" And from the Vajramālā: "The two immeasurable kings of jewels are the root for accomplishing saṃsāra," and so forth. Even so, it is not logical to say that great bliss arises through the method of entering into union. Why? Because it is unconditioned, like space.

གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་གང་གིས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མི་བསྐྱེད་#ཅིང་འགོག་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། རྟག་པར་#ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐབས་གང་གིས་ཀྱང་མི་བསྐྱེད་#ཅིང་འགོག་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ། འདུས་བྱས་པས་འཇིག་#པའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་གང་གིས་#ཀྱང་འབྲེལ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་བྲལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཐ་མལ་པའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་དང་། ལང་ཚོ་དང་། གནས་སྐབས་བར་པ་དང་། རྒས་པ་དང་། ཤི་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འཕགས་པ་བྱམས་པས། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དབྱེར་མེད་ཅིང་། ། རིགས་ནི་ཐ་དད་རུང་མ་ཡིན། ། གཞི་ཡི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། དེ་ཡི་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། ཇི་ལྟར་རློན་པ་ཆུ་ཤིང་སྡོང་བུ་ནི། ། སྙིང་པོ་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུས་རྣམ་དཔྱད་#ན། ། ཕྱི་དང་ནང་མེད་སྙིང་པོ་ཡོད་མི་སྣང་། ། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས་ཀྱང་། ། མི་རྟག་བསླུས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན། ། ཁོང་སྟོང་སྟོང་པ་བདག་མེད་པ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ལ་མཁས་པས། ། རྣམ་པར་དབེན་པ་ཞེས་མཐོང་ངོ་། ། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དམིགས་པ་མེད། ། བཀོད་པ་མེད་ཅིང་གནས་མེད་པ། ། མ་རིག་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི། ། ཐོག་མ་ཐ་མ་བར་མ་མེད། ། ཆུ་ཤིང་ནང་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད།

Because space is not produced by any cause whatsoever, nor can it be ceased, for it is permanent. Likewise, the luminous suchness, the very essence of all phenomena, cannot be produced by any means, nor can it be ceased. If it were something to be produced, it would follow that it is a conditioned phenomenon subject to destruction, just like a vase produced by causes such as clay. Because the nature of phenomena (dharmatā) is not connected to any phenomenon, nor is it separated from any. If it were possessed of such [conditioned] qualities, it would follow that it undergoes childhood, youth, middle age, old age, and death, just like an ordinary person. As the noble Maitreya said: "The expanse of phenomena (dharmadhātu) is indivisible, And it is not possible for lineages to be distinct. Through the distinctions of the phenomena of the basis, Its divisions are widely proclaimed." Likewise, it is said: "Just as when a person seeking a core Examines a moist plantain trunk, No core is seen, whether inside or out; Know all phenomena to be like that." And from the Sixty Stanzas of Reasoning: "Endowed with impermanent, deceptive phenomena, Hollow, empty, and selfless; The wise, skilled in entities and non-entities, See it as utterly secluded. Without conceptualization and without an object, Without arrangement and without a location, Arising from the seed of ignorance, Without beginning, middle, or end— Like the interior of a plantain tree, it has no core."

། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་མཚུངས་པ། ། གཞན་དག་རྨུགས་བྱེད་འཇིགས་པ་སྟེ། ། འགྲོ་བ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྣང་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། ། གཉིས་ཀ་ལས་མིན་རྒྱུ་མེད་མིན། ། དངོས་པོ་གང་དང་གང་དུ་ཡང་། ། སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ། འདིར་ནི་ཁ་ཅིག་མི་སྐྱེ་ཞིང་། ། ཁ་ཅིག་ཀྱང་ནི་འཆི་མི་འགྱུར། ། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་རྣམ་གནས་པའི། ། འཁོར་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྲིད་པ་འཕོ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ། དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་དངོས་མི་སྐྱེ། ། དངོས་མེད་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། ། དངོས་པོ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི། ། འཁྲུལ་པས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཀམྤ་ལའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་། ། དེ་ཉིད་ཡང་དག་མཐའ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་དེ་སྟོང་ཉིད། ། དེ་ཉིད་མཉམ་ཉིད་དེ་གྲོལ་བ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་རིག་#ཙམ་ཉིད་དེ། ། ཆོས་ཀུན་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། ། རིང་པོར་མ་ཡིན་གམ་དུ་མིན། ། དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་#དཀའ་བའི་ཕྱིར། ། དེ་ཡི་ངོ་བོ་སྤྱོད་མི་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དང་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐབས་ཀྱི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཐབས་གང་གིས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཀྱང་དེའི་དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

It is said: "Like a city of gandharvas, others are bewildering and terrifying; the world appears like an illusion." Likewise: "Not from self, not from another, not from both, and not without a cause—never, in any way, is the arising of any entity whatsoever tenable." And from the Prakaraṇa: "In this context, some do not arise, and some do not die; one should understand that cyclic existence itself abides as the nature of the mind." And from the Bhavasamkrānti-sūtra: "An entity does not arise from an entity, nor does it arise from a non-entity. The constant arising of an entity is a delusion, like a flower in the sky." And from the presence of Kambala: "That very reality is the ultimate limit; that very reality is suchness, that is emptiness; that very reality is equality, that is liberation; that very reality is mere cognition, because all phenomena are contained within it. It is neither far nor near; because that reality is difficult to realize, its essence is not an object of experience." Therefore, if one asks: "How can suchness, which is by nature unarisen from the beginning, arise through the power of method?" Here it is said: Suchness does not arise through any method whatsoever, because it is established by its own nature. Nevertheless, although it is established by its own nature, the union of the two organs is the cause that makes it manifest, but it is not the cause that produces it.

གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་དང་གནས་དང་གསལ་བྱེད་དང་། ། འགྱུར་བ་རྐྱེན་དང་ཐོབ་པ་དང་། ། སྦྱོར་དང་གཞན་དང་རྟེན་དང་ནི། ། རྒྱུ་#ནི་རྣམ་པ་བཅུ་རུ་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསལ་བ་ཙམ་རྒྱུ་#ཡིན་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྐྱེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཏེ་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་དོན་དུ་མ་ཡིན་པས་མཛད་པའི་སྒྲ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་གི་བྱེད་པ་པོའི་ནུས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པས་ཆོག་གོ། ། ད་ནི་རྣལ་མ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་དབྱིངས་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། ། དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ནི་ཕྲག་དོག་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཕྲག་དོག་ཡང་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཞེ་སྡང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རིགས་སུ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་འདོད་ཆགས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན#། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་རིགས་སུ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་སམ་རྒྱས་བཏབ་པས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་འཕགས་པ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཁྲོ་བོ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། བགེགས་རྣམས་མཐར་མཛད་ཅིང་འཇིགས་#པར་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་བགེགས་ནི་བདུད་བཞི་སྟེ།

For this reason, the cause is also of ten types, as it is said: "The cause is explained as being of ten types: arising, abiding, manifesting, transforming, the condition, attainment, application, the other, the support, and the cause itself." Therefore, if the cause is merely manifestation, it does not follow that there is the fault of producing suchness. However, since the verbal root has multiple meanings, the word "to act" (kṛ) is used here in the sense of mere manifestation and not in the sense of an agent's capacity; this is sufficient as a very detailed explanation. Now, let us analyze the actual subject: the literal meaning is because the King of Wrathful Deities is taught as the mere expanse. Amoghasiddhi is so called because he is included within the bodies and so forth of all the Tathāgatas. Amoghasiddhi is the essence of the purification of envy, and envy arises from hatred; thus, the very nature of hatred is included within the family of the Mind Vajra Holder. Alternatively, if it arises from attachment, it is included within the family of Amitābha. That itself is called "Vajra" because of the family or the seal. The "interpretable meaning" is because the noble Amṛtakuṇḍalī, the wrathful deity, is intended to be expressed. The "pure state" is the clear light, the suchness of the mind to be attained through the stages of purifying the mind. The "definitive meaning" is because it is taught individually through the stages of purifying the mind. Regarding the phrase "because he brings an end to and terrifies the obstructors," the "obstructors" therein are the four Māras.

དེ་རྣམས་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མཐར་བྱེད་པས་ན་བགེགས་མཐར་བྱེད་དོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་བདུད་འཇོམས་པ་རྣམ་པར་བསྟན་པས་སོ། ། ཁམས་བཞི་པོ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའོ། ། འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གིས་སོ། ། ལུས་གཟིར་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་སེམས་གཟིར་བས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཐབས་ཀྱི་#ཡེ་ཤེས་ཤར་བས་ན། ། ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བས་སོ། ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་#རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་སེམས་#རྣམ་པར་འཇིག་ཅིང་ཉམས་པར་མཛད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་#རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་དང་བཅས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བ་རྣམས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་བགེགས་ཀྱི་#རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལས་བསྲུང་བས་མཉེས་པར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་#བགེགས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ་#ཞེས་པ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སྐྱོང་རྣམས་འཇོམས་པར་མཛད་པས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་སྐུ་ཙམ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞུང་དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མཁན་གྱིས་ལུང་གི་ཚད་མ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་སྒོ་རྣམ་པ་#བཞིར་བཀོད་ནས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་དང་།

Because he brings them to an end through the vajra-like samādhi, he is Vighnāntaka. The provisional meaning is that he is shown to be the subduer of Māras. "The four elements" refers to earth and so forth. "Increase and decrease" refers to arising and perishing. "Because the body is afflicted" means that the mind, which is indicated by the body, is afflicted. "Because the wisdom of those [elements] has dawned as method" means that the wisdom of the increase of appearance has perfectly emerged. Through the collection of wisdoms such as appearance and so forth, the mind, which is of the nature of conceptualization, is utterly destroyed and brought to ruin. The definitive meaning is for the sake of demonstrating the complete purity of the mind. "In order to please the maṇḍala deities" means that by protecting the maṇḍala deities, together with the lord of the maṇḍala, from the distractions of obstacles such as Śakra and so forth, he is said to please them. Therefore, "because he utterly destroys all obstacles" means that he subdues the guardians of the directions, such as Śakra and the rest. The literal meaning is that it merely shows the form associated with the King of Wrathful Deities. By that much of the text, the samādhi of the Supreme Victor of the Maṇḍala has been taught. In order to complete the maṇḍala wheel, the author of the connection [the commentator] must demonstrate the authority of the scriptural transmission; thus, he says, "Having thus arranged [the deities] in the four gates," [referring to] Yamāntaka and...

ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་དང་། པདྨ་མཐར་བྱེད་དང་། བགེགས་མཐར་བྱེད་རྣམས་ནི་ཤར་དང་ལྷོ་དང་ནུབ་དང་བྱང་གི་སྒོ་རྣམས་སུ་དགོད་པར་བྱའོ། ། ཤར་གྱི་མཚམས་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་མེ་དང་། བདེན་བྲལ་དང་རླུང་དང་དབང་ལྡན་གྱི་མཚམས་རྣམས་#སུའོ། ། མི་གཡོ་བ་#ལ་སོགས་པ་#དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་#མི་གཡོ་མགོན་དང་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་དབྱུག་སྔོན་ཅན་དང་སྟོབས་པོ་ཆེ་དགོད་པ་ནི་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་ནི་སྣམ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣམ་བུ་བཞི་ལ་ནི་ཤར་དུ་སའི་སྙིང་པོ་དང་བྱམས་པ་དག་གོ། ། ལྷོའི་སྣམ་བུ་ལ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དག་གོ། ། ནུབ་ཀྱི་སྣམ་བུ་ལ་འཇམ་དཔལ་དང་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གོ། ། བྱང་གི་སྣམ་བུ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་དང་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སེལ་བ་དག་དགོད་པ་ནི་བསྒོམ་#པར་བྱའོ། ། ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་བསྐྱོད་པ་དབུས་སུ་བཞུགས་པ་དང་། ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དགོད་པའོ། ། མཚམས་སུ་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་#དང་། མཱ་མ་ཀཱི་དང་། གོས་དཀར་མོ་དང་། སྒྲོལ་མ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བྱང་ཤར་གྱི་མཚམས་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱི་རོལ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྣམ་བུའི་བར་དུ་གྲྭ་# རྣམས་ལ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དགོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། དྲི་རྡོ་རྗེ་མ་དང་།

Prajñāntakṛt, Padmāntakṛt, and Vighnāntakṛt are to be placed at the gates of the east, south, west, and north. "Starting from the eastern intermediate direction" refers to the intermediate directions of fire, the south-west, the wind, and the north-east. "Acala and so forth are to be placed" means one should visualize the placement of Acalanātha, Ṭakkirāja, Nīladaṇḍa, and Mahābala. Regarding "on the ledge in the eastern direction" and so forth: on the four ledges outside the inner maṇḍala, on the eastern ledge are Kṣitigarbha and Maitreya; on the southern ledge are Ākāśagarbha and Vajrapāṇi; on the western ledge are Mañjuśrī and Lokeśvara; and on the northern ledge, one should meditate on the placement of Samantabhadra and Sarvanīvaraṇaviṣkambhin. The "inner maṇḍala" is where the Blessed One Akṣobhya resides in the center, with Vairocana, Ratnasambhava, Amitābha, and Amoghasiddhi placed in the directions of the east and so forth. In the intermediate directions, Buddhalocanā, Māmakī, Pāṇḍaravāsinī, and Tārā are to be placed. Regarding "starting from the north-eastern intermediate direction outside that maṇḍala": in the corners between the outer edge of the inner maṇḍala and the bodhisattva ledges, one should place Rūpavajrā and so forth; that is, Rūpavajrā, Śabdavajrā, and Gandhavajrā.

རོ་རྡོ་རྗེ་མ་རྣམས་དགོད་དོ། ། རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་ནི་དབུས་ཀྱི་བདག་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བཞུགས་སོ། ། སྟེང་དང་འོག་དག་ཏུ་ནི་གནོད་མཛེས་དང་གཙུག་ཏོར་དགོད་དོ་ཞེས་རིག་#པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་གདན་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདན་དང་སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་མཚན་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པའོ། ། སྒྲུབ་ཐབས་སུ་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་སམ་ཡང་ན་རང་གིས་བྱས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གང་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་#སྟེ། བཅུ་གསུམ་ལས་མ་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་ཇི་ལྟ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གཞན་དག་ཏུ་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པར་རོ། ། རྫོགས་པ་ནི་མ་ལུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སོ། ། མ་གསུངས་པ་ནི་མ་བསྟན་པའོ། ། སློབ་དཔོན་མེད་པར་འཇུག་པར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ། སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་#བཞིན་དུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དགོངས་ནས་སོ། ། གཞན་དུ་ན་གླེགས་བམ་ཀློག་པ་ཙམ་གྱིས་བདག་ཅག་སློབ་དཔོན་ཡིན་ཞེས་སྨོས་པ་རྣམས་ལ་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཞེས་པ་ནི། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལེའུ་དང་པོ་ལས་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏོ། །

The Vajra-Taste goddesses are to be arranged. The Vajra-Touch goddess resides supported by the central lord. It should be understood that the [deities] Sumbharāja and Uṣṇīṣa are to be arranged above and below. Thus, it is a maṇḍala consisting of thirty-two [deities]. The "certainty of the seats and so forth of all" refers to the certainty of the seats, body colors, hand symbols, and so forth. "That which has been made into a sādhana" means either a condensed sādhana or one composed by oneself. If one asks, "From where is this thirty-two-deity maṇḍala to be understood, since it is not taught in the [Thirteen-Deity Maṇḍala]?" it is said: "Just as the deity yoga..." and so forth. "Deity yoga" refers to the generation stage. "Maṇḍala" refers to the characteristics of the support and the supported. "In others" means in the explanatory tantras and so forth. "Complete" means without exception. "The Blessed One" refers to the Great Vajradhara. "Not spoken" means not taught. The intention is: "May there be no entry [into this practice] without a master." Thinking, "May the sequence of master and disciple occur just as it should," [he said this]. Otherwise, those who claim to be masters merely by reading the volumes would develop pride. "Likewise, here also" means that it was not taught even in the first chapter of the glorious Guhyasamāja.

སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་སྡུད་#པའི་དུས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཐམས་ཅད་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་#ཕྱུང་བའི་དུས་སུ་ཡང་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དེ་བཞིན་དུ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། #དེ་ལྟ་ན་གང་མ་གྲུབ་པས་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བས་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ལ་ཡང་ངེས་པ་འདི་#ག་ལས་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་#ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་བསྟན་ཏོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་སོ། ། འདུས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་གསང་བ་འདུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལའོ། ། དོན་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཞེས་པ་ནི་གསང་བ་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལྷ་བཅུ་#གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནམ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་བོད་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ལས་ནི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཁོ་ན་ཞུ་བ་པོ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལུས་འདི་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བའི་སྐུ་ཁོ་ན་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བདེན་པར་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་#རྒྱལ་བ་དང་།

Regarding the phrase "the maṇḍala of the body" and so forth: at the time of withdrawing the entire maṇḍala wheel without exception, one should meditate on all the maṇḍala deities as the maṇḍala of the body. Likewise, regarding the phrase "also in the emanated maṇḍala," at the time of emanation, the thirty-two deities should likewise be projected. If one asks, "In that case, since it is said that 'that which is not established by what is not established is itself unestablished,' how can this certainty apply even to the maṇḍala of the body?" it is replied: the answer is shown by the words "the Blessed One himself" and so forth. "The explanatory tantra" refers to the Vajramālā. "To the assembled ones" refers to the yogins of the Guhyasamāja, the Great Yoga Tantra. "Without doubt regarding the meaning" is for the sake of eliminating doubt as to whether the maṇḍala wheel of the Guhyasamāja consists of thirteen deities or thirty-two. To demonstrate that very point, the words "mind" and so forth are spoken. "Great Being" is an address to Yamāntaka, the King of Wrathful Deities, because in the Vajramālā Tantra, Yamāntaka alone is the requester. "In this body of the Vajra Master" means that by way of explaining the body of the Vajra Master, the very body of Vajradhara is shown; in truth, the Vajra Master and the Great Vajradhara are indivisible. Regarding the phrase "the body of the Victor" and so forth, "Victor" and...

རྒྱལ་བའི་སྲས་ནི་རྒྱལ་བའོ། ། ཞེས་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ལ་གཅིག་ལྷག་མའི་བསྡུ་བའོ#། ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གནས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དབྱེར་མེད་པར་བསྟན་པའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དགོད་པ་#མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པ་#ནི་ལོགས་ནས་སྨྲ་བར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་ལྔ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། སྔགས་བརྗོད་པའི་སྒྲའམ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་#སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། ཞལ་གྱི་དྲི་འམ་ཆོས་འབྱུང་བའི་དྲི་ནི་དྲི་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། བདུད་རྩི་ལ་སོགས་པའི་རོ་མྱང་བ་ནི་རོ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རང་རིག་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱི་#ལུས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་#རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་#གཟུགས་ཅན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། སྦྱངས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དང་ལྡན་པའི་བསྟན་བཅོས་བསྟན་པའོ། །

"The Son of the Victor is the Victor"—this is a collective compound (dvandva) where one term is used to represent the others. Then, the abiding nature of the bodies of the Tathāgatas, goddesses, Bodhisattvas, and wrathful deities is shown. From the words "First" up to "the very body of the Vajra Master" is easy to understand. However, regarding the specific terminology of "Tathāgata" applied to all the members of the maṇḍala, it is taught that the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya are inseparable. One should also understand that form and the other [sensory objects] are likewise pure. If one asks: "Why is it not taught in the Vajramālā that Rūpavajrā and the others are to be arranged in the body maṇḍala?"—it is not so. The five colors of the maṇḍala deities are Rūpavajrā. The sound of reciting mantras or the sound of passion is Śabdavajrā. The scent of the mouth or the scent of the source of phenomena (dharmodaya) is Gandhavajrā. The tasting of nectar and so forth is Rasavajrā. The essence of self-awareness, characterized by the experience of great bliss attained through the various moments [of the four joys], is Sparśavajrā. By the words "the very body of the Vajra Master" and so forth, the manner in which the aggregates and so forth are purified is shown. "The Vajra-holder" is Vajrasattva, who has the form of the Vajra Master. "Purified" refers to the teaching of the treatise that possesses the ultimate meaning.

མྱ་ངན་འདས་པ་འཇུག་འགྱུར་#ཞིང་། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གནས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཁྱོད་ཀྱི་རིགས་ནི་ཡོངས་སྨིན་པས། ། ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་#བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་འདས། ། ཞེས་པ་ནི། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་སྐུར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུས་ལ་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། ། མཐོང་ན་དོན་ནི་ཡོད་པ་སྐྱེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཁོ་ན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ནས་མཐོང་བ་དོན་ཡོད་བཅས། ། ཞེས་པ་ནི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གྲགས་པ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པས་གྲགས་པ་ཐོབ་པའོ། ། དགའ་ཞིང་མགུ་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐོབ་པས་སོ། ། རབ་དང་བ་ནི་དེ་བསམས་པས་སོ། ། ཕྱག་འཚལ་ནས་ནི་མཆི་མ་བླགས། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བསྒོམས་པས་སོ། ། ཞེས་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་གསུངས་པ་འདིས་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། རིགས་པ་འདིས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པས་སོ། ། བྲི་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུའོ། ། ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཞལ་དང་ཕྱག་མཚན་ལ་སོགས་པའི་#དབྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་དགོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

"Entering into nirvāṇa" means attaining the state of the Great Vajradhara. "Because your lineage is fully matured" means that you have completed what was to be done. "Blessed One, quickly enter nirvāṇa" means: O Blessed One, your body will appear as the body of the Vajra Master, because it does not depend on anything else. By the words "Therefore," and so forth, the condensation of the maṇḍala of the body within the body of the Vajra Master is shown. "Seeing which, the meaningful arises," and so forth, is spoken as a prophecy that in the future all sentient beings should honor the Vajra Master alone. "Then, together with Amoghadarśin," refers to [the Buddha] together with Yamāntaka. "Bodhisattvas" refers to Maitreya and the others. "Of great renown" means having attained fame by acting for the benefit of beings. "Joyful and delighted" is because of attaining the maṇḍala of the body. "With supreme faith" is because of reflecting upon that. "Having prostrated, they shed tears" is because of meditating upon that. This statement from the Vajramālā demonstrates the authority of the scripture. "By this reasoning" refers to what was explained previously. "Also in the drawn maṇḍala" refers to the maṇḍala of accomplishment. "The thirty-two deities should be arranged" means that the wheel of deities, possessing the previously explained distinctions of faces, hand-symbols, and so forth, should be arranged.

བསྡུས་པའི་དོན་ནི་གླེང་གཞིའི་ཚིག་གིས་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་སོ་སོར་བསྟན་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷ་མོ་དགུའི་དབུས་སུ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དབུས་ཀྱི་#གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། པདྨའི་ནང་དུ་དམ་ཚིག་གི་#དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་པ་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་བ་དང་དགོད་པའི་རིམ་པས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་ནང་དུ་དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། དེ་གླེང་གཞིའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གླེང་གཞི་ནི་སྟོན་པ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་པ་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཙོར་གྱུར་པ་སྟེ་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོ་བའི་སྒོ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།

The summarized meaning is as follows: the words of the introduction (nidāna) individually teach the entire meaning of the tantra. In order to discipline those of a passionate disposition, the meditative absorption (samādhi) of great passion is taught in the midst of the nine goddesses. Following that, the meditative absorption known as the "initial union" is taught, characterized by the entry of the Great Vajradhara as the central principal deity, the Holder of the Mind Vajra (cittavajradhara). Within the lotus, the emanation of the samaya maṇḍala and the sequence of radiating and arranging the circle of deities, such as Vairocana and the others, teaches the meditative absorption of the "supreme victory of the maṇḍala." Within that, the meditative absorption of the "supreme victory of activity," characterized by the conferral of empowerment and so forth, as well as the completion stage (niṣpannakrama), are also taught. This is the meaning of the words of the introduction, because the introduction primarily consists of the excellence of the teacher, the listener, and the location. In that regard, the term "Blessed One" (bhagavān) primarily teaches the excellence of the teacher, thus teaching the initial union. The phrase "all the Tathāgatas" and so forth teaches the celestial palace (vimāna), which is a limb of the very nature of the foundational maṇḍala. The phrase "Vajradhṛk" and so forth teaches the meditative absorption of the "supreme victory of the maṇḍala" by way of radiating the emanated maṇḍala. From the perspective of the definitive meaning (nītārtha), the meditative absorption of the "supreme victory of activity," characterized by the conferral of empowerment and so forth, and—

རྫོགས་པའི་རིམ་པ་མཚོན་པའོ#། ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་གཞན་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གླེང་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ། གླེང་གཞི་ནི་དང་པོའི་ཚིག་དང་དེའི་ལྷག་མར་གྱུར་པ་ལེའུ་དང་པོའོ། ། དབང་དུ་མཛད་ནས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པས་སོ། ། དོན་གང་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བསྟན་པ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་#ཞེས་པ་ནི་#གླེང་གཞིའི་ཚིག་ཁོ་ན་ལའོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལེའུ་བཅུ་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཏོ། ། ཨརྒ་ལས་སྦྲང་ཐོབ་འགྱུར་ན། ། ཅི་ཡི་ཕྱིར་ནི་རི་ལ་འགྲོ། ། འདོད་པའི་དོན་ནི་རྙེད་འགྱུར་ན། ། མཁས་པ་གང་གིས་#ཡང་འབད་བྱེད། ། ཅེས་ཚིག་ལས་གླེང་གཞིའི་ཚིག་ཙམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་བྱ་བ་བྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་#ལེའུ་བཅུ་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལྷག་མ་ཞེས་པ་ལ། གླེང་གཞིའི་ཚིག་ལས་གཞན་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་ཀྱི་ལུས་ནི་ལྷག་མའོ། ། དགོས་#པ་ལས་གཞན་ནི་ལྷག་མ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཞར་ལ་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་གླེང་གཞིའི་ཚིག་གིས་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཤེས་ཀྱང་དེའི་སྤོབས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞར་ལ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྒྲུབ་པའི་#དེ་རྣམས་ནི་ལེགས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྲོས་པ་ཡོད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ།

This illustrates the completion stage. There is no meaning of the tantra other than the generation and completion stages. In order to demonstrate that very point, the words "the introductory setting" and so forth are mentioned. The "introductory setting" refers to the initial words and the first chapter that follows as a supplement to them. "Having taken that as the basis" means by relying upon it. "What is the meaning?" refers to the characteristics of the two stages. "Taught" means explained individually. "In that very [setting]" refers exclusively to the words of the introductory setting. "The meaning of the tantra" means that the meaning of the Glorious Guhyasamāja Tantra, which consists of seventeen chapters together with the Explanatory Tantra, is taught. If honey can be obtained from an arjaka tree, why go to the mountain? If the desired object is found, why would a wise person exert effort? Based on such words, one might ask: "If a yogi becomes one who has accomplished their task by fully understanding merely the words of the introductory setting, why did the Blessed One teach the seventeen chapters?" The reply is: regarding the term "the remainder," everything other than the words of the introductory setting constitutes the body of the tantra; it is the "remainder." It is said: "The remainder is that which is other than the purpose." Regarding the term "incidental," although the meaning of the tantra is understood through the words of the introductory setting, the definition of its eloquence is what is called "incidental." As it is said: "Those [practices] of accomplishment are well-grasped, for they possess both characteristics and elaboration." Likewise:

ཡང་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་བཤད་པའི་རྒྱུད་དང་། རྒྱུད་ཕྱི་མ་དང་། ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། འདིར་ནི་བསྐལ་པ་དང་པོ་འདི་#ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞལ་གྱི་མན་ངག་ཁོ་ན་གསུངས་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཞལ་གྱི་མན་ངག་འཛིན་པར་ནུས་པ་མེད་པར་གཟིགས་ནས་རྩ་བའི་རྒྱུད་རྣམས་གསུངས་པས་གླེགས་བམ་དུ་གྲགས་སོ། ། དེའི་ཡང་རྗེས་སུ་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པ་མེད་པས་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་གསུངས་སོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱུད་ཕྱི་མ་དང་#ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་ཀྱིས་གང་གསལ་བར་མ་གྱུར་པས་བཤད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱང་#གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་དང་། དཀའ་འགྲེལ་དང་། ཊཱི་ཀཱ་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དང་། བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ན་དུས་ཀྱིས་#དབྱེ་བ་དང་། གདུལ་བྱའི་བློའི་བྱེ་བྲག་ལ་བརྟེན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་#ཆོས་བསྟན་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཞེས་ཞར་ལ་གསུངས་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གསང་བ་ལ་གཟིགས་ནས་ཞེས་པ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་རིགས་ལྔ་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་རིགས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། །

Furthermore, it is stated: "The detailed explanation will become very clear." If that is so, one might ask: why did the Blessed One teach the Explanatory Tantras, the Subsequent Tantras, and the Branch Tantras? It is said: In this first eon, the Blessed One taught only the oral instructions (mukhāgama); by that alone, the disciples would attain accomplishment. Subsequently, seeing that there were none capable of upholding the oral instructions, he taught the Root Tantras, which became known as the volumes of scripture. Following that, because the Root Tantras were also not understood, he taught the Subsequent and Branch Tantras. After that, because what was not clarified by the Subsequent and Branch Tantras remained, he also taught the Explanatory Tantras. When even those were not understood, at that time the distinguished masters of the past composed, and others will continue to compose, commentaries, sub-commentaries, ṭīkās, ornaments, and so forth. Therefore, there is no fault in the incidental statement that the Blessed One’s teaching of the Dharma was both concise and extensive, based on the distinctions of time and the specific capacities of the disciples' intellects. Regarding the phrase "having beheld the secrets of body, speech, and mind," the meaning is as follows: in the context of the generation stage, the reality (tattva) of the three families, which are a condensation of the five families, is taught; thus, they are called body, speech, and mind.

གསང་བ་ནི་དེ་ཡང་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་ལུས་དང་ངག་#ཡིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མན་ངག་བཞི་པའི་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐུ་གསུང་ཐུགས་གང་ཡིན་པ་ལ་དེ་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་མྱུར་དུ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་#པའི་བདེ་བ་གཉིས་མི་ཕྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་གནས་པའི་#མྱ་ངན་ལས་#འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གསང་བ་ཡང་ཡིན་པས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བའོ། ། གཟིགས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དག་གིས་སོ། ། ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་#པས་སོ། ། མཛད་པ་#ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལས་ཐོབ་ནས་དབྱངས་དེ་ཉིད་དང་ཚིག་དེ་ཉིད་དང་། དེ་དང་#མཐུན་པའི་དོན་གྱིས་སྡུད་པ་པོས་རྣམ་པར་མཛད་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་པདྨའི་ནང་དུ་བསྐྱེད་ཅིང་སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་དོན་#དང་ལྡན་པ་ལའོ། ། བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་དགོད་པ་ལེའུ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལེའུ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ནི་གྲགས་པའི་སྒྲ་སྟེ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པའོ། ། ཡང་ན་སྦྱོར་བ་ལ་གྲགས་པའི་སྒྲའོ། །

"Secret" refers to the individual presentation of the essential nature of the Great Vajradhara, who is the one who summarizes it. Furthermore, regarding the completion stage, it is "secret" because it individually presents the stages of awakening characterized by the four instructions: the vajra recitation which is the nature of the purity of body, speech, and mind; the purity of mind; the self-consecration; and the clear light. It is also "secret" because it individually presents the stage of union, the nature of which is non-abiding nirvāṇa, characterized by the indivisibility of the two blisses that are swiftly and perfectly generated by summarizing whatever constitutes the body, speech, and mind. "Having seen" means by means of hearing and reflection. "Having realized" means by means of meditation. "Performed" means that after receiving it from the Great Vajradhara, the compiler performed the arrangement by means of those very melodies, those very words, and the meanings corresponding to them. The "maṇḍala of samādhi" is the emanated maṇḍala generated within the lotus. "Guhya-samāja" (Gathering of Secrets) refers to that which possesses the meaning previously explained. "Consecration" refers to whichever chapter contains the emanation and the arrangement; that is called the "consecration of the maṇḍala of samādhi of all the Tathāgatas." "Chapter" (paṭala) is a well-known term that individually presents the characteristics of the complete determination of the tantra's meaning. Alternatively, it is a term well-known in the context of application.

ཡན་ལག་གི་དོན་གྱི་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ཤ་སྦྲང་དང་#མཆུ་སྙུང་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་གོས་སུ་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ན། གོས་དང་འདྲ་བས་ན་གོས་སོ། ། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་དང་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་#ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་མ་རིག་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་རྣམས་སུ་རྟག་པ་དང་གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་བདག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ། གཏི་མུག་ཆེན་པོའི་མུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ནི་སྲིད་#པ་དང་དགའ་བ་དང་ཆགས་པར་བཅས་པ་གང་གིས་སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་འདོད་པ་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་དག་སྲིད་པ་སྔ་མ་མ་རིག་པ་དང་སྲིད་པ་དག་གི་#འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བདག་ཡོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཏེ། ། རང་དང་གཞན་གྱི་དབྱེ་བས་ཆགས་སྡང་བྱུང་། ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ཀུན་དུ་འབྲེལ་པ་ལས། ། སྐྱོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །

It should be understood by way of the classification of its constituent parts. Just as that which is known as "clothing" overcomes the harms of gadflies, mosquitoes, and the like, so too, because it overcomes the afflictions of the defilements, karma, and birth, it is like clothing and is therefore called "clothing." Here, the Blessed One taught the wheel of existence, which is characterized by the twelve links of dependent origination, as follows: ignorance, formative factors, consciousness, name and form, the six sense bases, contact, feeling, craving, grasping, becoming, birth, and aging and death. Among these, the first, the eighth, and the ninth—namely, ignorance, craving, and grasping—are called the "defilements." This is because ignorance is the root of all defilements. Ignorance is the appearance of the impermanent, the impure, suffering, and the selfless as being permanent, pure, pleasurable, and a self, for it is characterized by the darkness of great delusion. That which accompanies it is becoming, which, together with delight and attachment, gives rise to the desire for the enjoyments of existence. These—the former becoming of ignorance and the [subsequent] becomings—are the root of the entire wheel of existence within the six classes of beings. As it is said: "When there is a self, there is the perception of 'other.' Through the division of self and other, attachment and aversion arise. From the mutual connection of these two, All faults are thoroughly produced."

ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ལེན་པ་ཡང་དེ་དག་རྒྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕུང་པོ་སོ་སོར་ལེན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་བཅུ་པ་སྟེ་འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་དག་ནི་ལས་སོ། ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ནི་གཉིས་ཏེ། སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའོ། ། དེ་ལ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། #ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསྒྲིབས་#ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་#ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་གང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་བསྒྲིབས་#ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། ། གང་དེ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་མ་བསྒྲིབས་#ལ་ལུང་དུ་#བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་པ་#དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུན་པ་དང་#རེག་པ་དང་། བློ་དང་དྲན་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྷག་པར་མོས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་དང་སེར་སྣ་མེད་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྦྱངས་པ་དང་བག་ཡོད་པ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ནས་བརྩམས་ཏེ་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། ། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དང་། སྐལ་བ་#མཚུངས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མ་ཡིན་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཏེ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་བཅུ་བཞིའོ། ། སྲིད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་།

Thus it is said. Appropriation (upādāna) is the appropriation of the individual aggregates, which are characterized by the increase of those [afflictions]. Such are those afflictions. Likewise, the second and the tenth—formative factors (saṃskāra) and existence (bhava)—are karma. In that regard, formative factors are of two types: those associated with the mind (citta-samprayukta) and those not associated with the mind (citta-viprayukta). Among those, the associated are of three types: virtuous, non-virtuous, and neutral. The neutral are of two types: obscured neutral (nivṛta-avyākṛta) and unobscured neutral (anivṛta-avyākṛta). Among those, whatever is associated with the afflictions is obscured neutral; whatever is free from them is unobscured neutral. Among those, the associated [factors] are: volition (cetanā), feeling (vedanā), perception (saṃjñā), aspiration (chanda), contact (sparśa), discernment (mati), mindfulness (smṛti), mental engagement (manasikāra), resolve (adhimokṣa), meditative concentration (samādhi), faith (śraddhā), shame (hrī), dread of blame (apatrāpya), non-avarice (amatsarya), non-hatred (adveṣa), non-delusion (amoha), diligence (vīrya), pliancy (praśrabdhi), conscientiousness (apramāda), equanimity (upekṣā), non-harmfulness (avihiṃsā), and the fifty-one [mental factors] beginning with attachment and ending with the [twenty] modes of conduct. The fourteen not associated with the mind are: acquisition (prāpti), non-acquisition (aprāpti), homogeneity (sabhāgatā), non-perception (āsaṃjñika), the meditative attainment of cessation (nirodha-samāpatti), the meditative attainment of non-perception (asaṃjñi-samāpatti), the life-faculty (jīvitendriya), birth (jāti), duration (sthiti), aging (jarā), impermanence (anityatā), and the groups of names (nāma-kāya), phrases (pada-kāya), and syllables (vyañjana-kāya). Existence is of three types: the existence of death (maraṇa-bhava), [the existence of birth, and the existence of the intermediate state].

བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའོ། ། དེ་དག་ནི་ལས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་བདུན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཅན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ་སྐྱེ་བའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་བརྒྱད་དོ། ། ཡང་ན་ལྔ་སྟེ། ཀུན་གཞི་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་#རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། ཡང་ན་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཅེས་ལ་ལ་འདོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམ་རིག། སོ་སོར་སྣང་བ་རབ་སྐྱེ་བ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དོན་མེད། ། དེ་མེད་པས་ནི་དེ་ཡང་མེད། ། གཅིག་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། ། གཉིས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན། ། ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་། སྐུལ་བྱེད་དེ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངར་སེམས་དང་། ། ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །

There are the intermediate state and the state of birth. These are karma, because they are of the nature of virtuous and non-virtuous actions. The remaining seven are synonyms for suffering, which is birth: consciousness, name and form, the six sense bases, contact, feeling, birth, and aging and death. Regarding that, consciousness consists of eight: the ālaya-vijñāna (all-basis consciousness), the afflicted mental consciousness, the visual consciousness, the auditory consciousness, the olfactory consciousness, the gustatory consciousness, the tactile consciousness, and the mental consciousness. Alternatively, there are five: the ālaya, the afflicted mind, the sensory consciousnesses residing in one's own and others' continuums, the functioning consciousnesses, and the consciousnesses that appear as the individual manifestations of form and so forth. Alternatively, there are three: the ripening consciousness, the mental consciousness, and the functioning consciousnesses. Some assert that the six functioning consciousnesses are unified into a single "consciousness," as it is said: "Objects, sentient beings, self, and representations arise as individual appearances. That consciousness is without object; since that [object] is absent, it too is absent. One is the causal consciousness; the second is the experiencer. The enjoyment, the thorough experience, and the impelling [factors] arise from the mind." Likewise: "The ripening, the ego-mind, and the cognition of objects."

ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། གཅིག་པུ་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་། ། སེམས་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པས་སོ། ། གཟུང་འཛིན་དག་གི་དབྱེ་བ་ཡིས#། ། ཤིན་ཏུ་མཁས་པས་ཅི་མིན་ནམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་སོ། ། མིང་དང་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གོ། ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མིང་དང་། གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རིག་པའོ། ། ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་#སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། ། སྐྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྒོ་ང་དང་། དྲོད་གཤེར་དང་། མངལ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའོ། ། དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དགས་དང་། བྱོལ་སོང་དང་། ལྷ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། མིའི་དབྱེ་བས་དྲུག་ཅེས་ལ་ལ་འདོད་དོ། ། ངན་སོང་དང་བདེ་འགྲོའི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་ཡང་འདོད་དོ། ། རྒ་བ་ཡང་ནུས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་#ཆོས་སོ། ། ཤི་བ་ནི་ཕུང་པོ་འདོར་བས་#རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཚོར་བ་ལ་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཆོས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་#སྐྱེས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བདུན་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Thus it is said. Likewise: "The single [nature] appears as two, / Through the delusion of the mind itself. / Through the division of subject and object, / What is there that the very wise would not [realize]?" and so forth. Name and form are of four types: feeling, perception, and mental formations are the formless aggregates. Form is the aggregate of form, which consists of eleven types: the sense faculties, the objects, and the non-informative [form]. Thus, that which is of the nature of the four aggregates is called "name and form." The six sense bases are the eye, ear, nose, tongue, body, and mind sense bases. Contact is that which arises from the meeting of the sense faculty, the object, and consciousness. Feeling is the three types of experience: the nature of pleasure, suffering, and equanimity. Furthermore, through the divisions of the eye and so forth, it becomes eighteen types. Birth is also of four types: birth from an egg, from moisture, from a womb, and by miraculous transformation. Some maintain there are six types, through the divisions of hell-beings, hungry ghosts, animals, gods, asuras, and humans. Others maintain there are two, through the divisions of the miserable realms and the happy migrations. Aging is a phenomenon characterized by the loss of capacity. Death is the casting off of the aggregates. These seven phenomena—the moment of consciousness abiding in feeling and so forth—are "birth," because for one who is born, there is a connection with the seven phenomena beginning with consciousness.

ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བ་འདི་དག་གིས་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་པས་འགྲོ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས་ཉོན་མོངས་པ་(ཚོན་,ཆེན་)པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཐལ་ཚན་གྱི་ཆུ་བོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ། ནོར་ཕྲོགས་རྐུན་མ་ལས་ཀྱང་བདག་མི་འཇིགས། ། དེ་ཡིས་ནོར་ཕྲོགས་དེ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཡིད་ལ་བསགས་ཤིང་བསགས་པའི་དག་པའི་ནོར། ། ཐ་མལ་རྟོག་#པ་དག་གིས་ངེས་པར་འཕྲོག། ཅེས་དགོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་#ལག་པ་གྱེན་དུ་བརྐྱང་ཞེས་ཉིན་མོའི་འོ་དོད་འབོད་ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ལས་འབྱུང་བ་དང་། ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ལས་དང་། ཡང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ཞེས་འཁོར་བ་ཐ་མ་མེད་པ་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་འཁོར་བའོ། ། སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མི་བསྐྱེད་དེ། ། སྟོང་པ་ཁོ་ན་ལས་ཀྱང་ཆོས་སྟོང་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གསུམ་ལས་གཉིས་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ། གཉིས་ལས་བདུན་པོ་སྐྱེ་ཞིང་བདུན་ལས་ནི། ། གཉིས་པོ་ཡང་དག་སྐྱེ་འགྱུར་དེ་ཕྱིར་འདི། ། ཐོག་མ་མེད་པའི་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཡིན། ། སྟོང་པ་ཁོ་ནའི་ཆོས་ལས་ཆོས་རྣམས་ནི། ། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཁ་ཐོན་མར་མེ་མེ་#ལོང་རྒྱ། མེ་ཤེལ་ས་བོན་སྐྱུར་དང་སྒྲ། ། ཕུང་པོ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་#། ། མི་འཕོ་བར་ཡང་མཁན་# རྟོགས་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །

Through these—afflictions, karma, and birth—the multitudes of sentient beings dwelling in the three realms are made to revolve like a waterwheel, passing from one state of existence to another and experiencing intense suffering. As it is said in the Sūtra of the River of Hot Ashes: "I am not as afraid of thieves who steal my wealth As I am of the ordinary conceptual thoughts That surely steal the pure wealth Accumulated and accumulated in the mind." Thus, it is said that a forest-dwelling monk, stretching out his hands, cries out in the daytime. Therefore, through the power of afflictions, karma arises; through the power of karma, birth arises; and from that, karma and afflictions arise once more. In this way, saṃsāra revolves without end, like a wheel. This wheel of existence is not produced by a self or any other agent, for empty phenomena arise from emptiness alone. As it is said: "From three, two are produced; From two, seven arise; From seven, two are truly produced. Therefore, this is the beginningless wheel of existence. From phenomena that are nothing but empty, Phenomena of an empty nature arise. Recitation, a lamp, a mirror, a seal, A magnifying glass, a seed, sourness, and sound— Understand that the linking of the aggregates Occurs without any transference."

དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་#སྐྱེ་བ་ཉིད་#ནི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་སྟེ་སྐྱོན་ཆེན་པོའོ། ། དེ་རྣམས་རིམ་པ་#གཉིས་སྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་བཟློག་པ་ནི་ཉེ་བར་བྱེད་པས་གོས་དང་འདྲ་བས་གོས་སོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པས་ན་ཞེས་པ་ལ། བསྐྱེད་པ་#དང་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་# བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་སྟོན་པའི་གཞུང་གི་ཚོགས་ལ་ཡང་ལེའུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་རྟོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ལྷའི་སྐུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལ་ལ་ནི་རླུང་དང་ཆར་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཁྱིམ་གྱི་བླ་གབ་བཞིན་དུ་#ཉོན་མོངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཞི་བར་བྱེད་པས་ལེའུ་ཞེས་སྨྲའོ། ། སྒྲོན་#མ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པའི་ཊཱི་ཀཱ་#ལས་ལེའུ་དང་པོའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་དང་པོས་#ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་དང་པོས་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་གླེང་གཞིའི་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ལེའུས་སོ། ། ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། བགེགས་བསྐྲད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་གཞལ་ཡས་ཁང་པ་དང་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། # པདྨ་ལ་སོགས་པའི་གདན་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་།

Therefore, the afflictions, karma, and birth themselves are the harms, the great defects. Since these are averted by means of meditating on the two stages, they are like a garment that protects; thus, they are called a "garment" (paṭala). Regarding the phrase "because it takes up and holds that": it is the definition of the words that express the subject matter characterized by the generation and completion stages. The collection of texts that teaches this is also called a "chapter" (paṭala). This means that the collection of words that teaches the nature of the two stages—the conceptual and the fully perfected deity bodies—is the meaning of "chapter." Some say it is called a "chapter" because it pacifies the obscurations of the afflictions and so forth, just as a roof-covering of a house wards off defects such as wind and rain. This is the first chapter from the Commentary on the Illuminating Lamp (Pradīpoddyotana-ṭīkā). Thus, "having generated everything by means of the first chapter" means that the first chapter is the specific introductory chapter that illustrates the entire meaning of the tantra without exception. "Generating everything" refers to the Blessed One, the Great Vajradhara, in order to discipline future sentient beings, employing the maṇḍala of goddesses through the samādhi of great passion; and beginning from the expulsion of obstructors, [he teaches] the celestial mansion, the maṇḍala of superior resolve, the ultimate maṇḍala, the seats such as the lotus, and the actualization of the suchness of the dharmadhātu.

ཡི་གེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་བསྒོམ་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་། སྐུ་གསུང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་བར་དུ་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འོག་ཏུ་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱང་བ་#དང་། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་སྤྲོ་བ་དང་། དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་དགོད་པ་དང་། ཅོད་པན་དུ་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་སྐུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པར་# བསྟན་ཏོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་ཏེ། ད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་པུ་གཏོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་#རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལྔ་ཡང་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལེའུ་ནི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ལེའུའོ། ། གསུངས་ཏེ་ནི་གསུངས་པའོ་ཞེས་སྦྱར་བ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོའི་སྒྲ་དག་གི་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་མཚན་ཉིད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལའོ། ། མཆོད་པ་ནི་མེ་ཏོག་མ་ལ་སོགས་པའི་#ལྷ་མོ་སྤྲོས་པས་སོ#། །

The meditation on the principal deity of the maṇḍala arising from the complete transformation of the three syllables, the blessing of the eyes and so forth, and the blessing of the body, speech, and mind—these are taught as the purification of the mudrā following the first application of samādhi. Then, the entering into union of the vajra and lotus, the emanation of the maṇḍala deities such as Akṣobhya and so forth from that, their performing of the welfare of sentient beings, their placement in the directions of the maṇḍala such as the east, and their crowning are shown. The presentation of the completion stage, which is the perfect arising of the utterly pure deity’s body through the sequence of the complete purity of the mind and so forth, is taught as the generation of all those [deities]. Regarding the phrase "in order to clarify the completion stage": for the purpose of teaching the glorious Guhyasamāja Tantra, the maṇḍala of samaya—the nature of the two types of deity yoga—is emanated. Now, this is also for the purpose of clarifying the five stages of the completion stage, characterized by vajra recitation and so forth, which serve as the cause for the generation stage that produces suchness, the nature that establishes the single ultimate truth. The "Chapter on Bodhicitta" is the chapter that demonstrates the nature of primordial non-arising. The word "spoken" (gsungs te) is connected to "was spoken" (gsungs pa'o), indicating the relationship between the action and the agent. "Great Vajradhara" refers to the glorious Vajrasattva, whose characteristics are the condensed body and so forth. "Offering" refers to the emanation of goddesses such as Puṣpā and the others.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ལེའུ་ཉན་པའི་དོན་དུའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་#གསུམ་གྱི་མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཐ་མལ་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བསྒོམ་པས་མི་སྣང་བར་བྱས་པས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་ཉེ་བར་གདགས་པས་མཆོག་ནི་རྒྱུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། འབྲས་བུ་ནི་དེའི་དབང་གིས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་མི་ཕྱེད་པར་ཐོབ་པའོ། ། དེ་དག་དབྱེར་མེད་པར་བྱས་ཏེ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཁོ་ན་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བཏགས་#པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་གྱིས་འགྱུར་ཏེ། དོན་གཙོ་བོ་བཀག་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་དགོས་#པས་སོ། ། དཔེར་ན་ཚོང་དཔོན་བ་ལང་ཡིན་ཏེ། བ་ལང་དང་ཚོང་དཔོན་ཕྱུགས་དང་མི་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཡིན་པས་དོན་གཙོ་བོ་བཀག་པའོ། ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གསལ་བ་དང་བླུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་འབྲེལ་པའོ། ། གང་གི་དབང་གིས་གཞི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་བ་ལང་དང་ཚོང་དཔོན་དག་བྱེད་པའི་ཚིག་དང་པོས་སོ་སོར་བསྟན་ཏོ། ། དགོས་#པ་ནི་བ་ལང་དང་འདྲ་བར་རྨོངས་པར་གྱུར་པའི་ཚོང་དཔོན་ལ་མི་རྩི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་སྟེ་འདུས་བྱས་#པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་#ཉིད་ཀྱིས་དོན་གཙོ་བོ་བཀག་པའོ། ། རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲེལ་པའོ། ། གང་གི་དབང་གིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་གཞི་མཐུན་པས་དོན་གཉིས་ཀ་ཡང་བྱེད་པའི་ཚིག་དང་པོས་བརྗོད་དོ། །

The petition to the Blessed One is for the purpose of hearing the chapter on bodhicitta. The indivisible nature of the three—body, speech, and mind—arises as the vajra-nature once the ordinary body and so forth have been made to disappear through the meditation on emptiness. By applying the name of the result to the cause, the "supreme" is the suchness of the cause, which is emptiness; the "result" is the attainment of the indivisible body and so forth by the power of that [cause]. Having made these inseparable, the body, speech, and mind alone are explained as the supreme. Why is there a metaphorical designation? It occurs for three reasons: the negation of the primary meaning, the reason, and the purpose. For example, in the expression "the merchant is an ox," the primary meaning is negated because an ox and a merchant are utterly contradictory as animal and human. The reason is the connection with qualities such as clarity or dullness. By the power of which, the two—the ox and the merchant—are presented individually by the first word of the agentive case through the door of a common locus. The purpose is to mean that the merchant, being as deluded as an ox, is not to be respected. Likewise, here too, the body, speech, and mind and bodhicitta are mutually contradictory because they are, respectively, conditioned and unconditioned; thus, the primary meaning is negated. The reason is the connection with the qualities that take that [bodhicitta] as their object. By the power of which, both are expressed by the first word of the agentive case through a common locus as "the body, speech, and mind are bodhicitta."

དགོས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཞིན་དུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱང་སྟོང་པ་དང་སྒྱུ་#མའི་རང་བཞིན་དུ་#ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་གདགས་པ་ནི་རིགས་པ་ཁོ་ནའོ། ། བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་མི་བསྟན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བར་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་སྦ་བར་བྱའོ། ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ན་ཞེས་པ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་བྲལ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་ལྷའི་སྐུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྒྲ་འདིར་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་མལ་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་#སྐུར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་ནི་ཐམས་ཅད་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་སེམས་བརྟན་པར་མཛད་པ་ན་ཞེས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆེན་པོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་#ཁོ་ན་ཉིད་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །

The purpose is that, just like bodhicitta, the body, speech, and mind must also be thoroughly understood as being empty and of an illusory nature; therefore, it is entirely logical to apply this designation. The phrase "because it is not taught to those abiding in the Kriyātantra and so forth" means that it should be concealed from practitioners up to the level of the Yogatantra. Regarding the phrase "because it is completely liberated from all obscurations," this refers to being free from the afflictive obscurations, the cognitive obscurations, and so on, because bodhicitta pacifies all conceptual constructions. Regarding the phrase "for the sake of generating the completely pure deity body," the term "completely pure" has two aspects here: one refers to the mantra body, because it reverses the conceptual constructions of the ordinary body and so forth; the second refers to the wisdom body, because it is illustrated by examples such as an illusion. The vajra body is also described as the completely pure deity body, because the realm of non-abiding nirvāṇa has abandoned all conceptual elaborations. In this context, all [aspects] should be included, because bodhicitta is of the nature of emptiness and because it teaches the completion stage. Regarding the phrase "when stabilizing the mind of great enlightenment," the great bodhicitta is the suchness of emptiness and the suchness of the completion stage.

ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆེན་པོའོ། ། དེས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ནི་ཙནྡན་ལྟ་བུ་#ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་སོ། ། ཆེན་པོ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་རང་གི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཙནྡན་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མཁྱེན་ནས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་མདོ་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པར་བསྟན་ཏོ། ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་ནི་#ཐུགས་ཀྱི་#རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྐུ་རྟེན་མེད་པས་བརྟེན་པ་ཡང་སེམས་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཡང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། སྐུ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ནི་ངག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ།

Because it is both great and the mind of awakening (bodhicitta), it is the "great mind of awakening." Regarding the phrase "it will become the great benefit of sentient beings," "sentient beings" refers to individuals such as those who are like sandalwood, and so forth. "Great" refers to individuals who are like jewels. Their "benefit" is the characteristic of liberation in accordance with their own dispositions. This means that those who are like sandalwood and so forth will be liberated through the generation stage (utpattikrama) and through intense devotion to the suchness of emptiness (śūnyatā-tattva). Those who are like jewels will also be liberated by mental engagement with the suchness of the completion stage (niṣpannakrama). Having known such conceptualizations of the mind with his wisdom, [it is said] because the Buddhas possess the six superknowledges (abhijñā). The literal meaning is that the two stages have been taught in brief. Regarding the phrase "by you" and so forth, the mantra bodies, which are the nature of body, speech, and mind, are shown to be inseparable. Just as with the Vajra Body, it is also the essence of the Vajra Mind; for without a support, the supported mind cannot abide. Regarding the phrase "like the Vajra Mind," the body of the Vajra Body is also the essence of the body of the Vajra Mind Holder, because the body is a manifestation of the mind. "Expressed in words" means spoken as speech. Regarding this:

ཇི་སྲིད་ངག་གི་#བརྗོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བརྡ་ལ་སོགས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཁ་ཐོན་དང་ཀློག་པ་དང་། བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་ཞེས་པ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱིས་#ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་གཟུགས་ཁོ་ན་སྟེ་སེམས་ལས་ངག་#བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ནས་འབྱུང་བའི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ཡིད་ཀྱིས་བསྐུལ་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གཟུང་བར་འདོད་པས་གནས་བརྒྱད་ཀུན་རེག་པས་ཡི་གེ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་དང་ཚིག་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངག་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ངག་གི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འདི་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་#རླུང་ནི་ལུས་པོ་ལས། ། ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཞིང་དབྱངས་ནི་ཁར་འབྱིན་པ། ། གནས་གཞན་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་འགྱུར་བ། ། ཡི་གེ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་དེ་སྒྲ། ། ཡི་གེ་དེ་ནི་ཚངས་པ་དག་བྱེད་མཆོག། གསང་བ་ལ་གནས་བྲམ་ཟེ་ཡང་དག་འདོད། ། དེ་ནི་ཡང་དག་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན། ། ལེགས་ཐོབ་མངོན་པར་འབྱུང་བས་སྐྱེས་བུར་སྦྱར། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕན་ཚུན་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་བགེགས་བསྐྲད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་#དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

As for verbal expression, whatever constitutes worldly conventions and so forth, as well as supramundane recitation, reading, mantra repetition, and the like, these are described as being "like the Vajra Speech." This means that by the nature of the Vajra Speech body, they are the very form of the Vajra Mind Holder, because speech arises from the mind. Thus, the wind called "life-force" (prāṇa), which emerges from the region of the navel, is impelled by the mind; through the desire to grasp external objects, it contacts all eight locations and generates the syllables. From these syllables, words arise, and from those words, great speech is produced. Therefore, all the conceptual elaborations of speech have the mind as their root. As it is said: "The wind arising from space, Moving throughout the body, Utters melodies from the mouth; When it is differentiated in other locations, That which becomes the syllables is sound. Those syllables are Brahmā, the supreme purifier; The Brahmin is held to reside in the secret place. When they are perfectly applied, Through their excellent attainment and manifestation, They are joined with the person." Thus, for yogins of the Vajra Body and so forth, the mutual inseparability of the three aspects—Body and the rest—is demonstrated. "The essence of emptiness" refers to the suchness of emptiness attained through the sequence of the ultimate maṇḍala, which is the suchness that expels obstructors. "Having made them one" means that one should meditate on the absence of intrinsic nature.

དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བགེགས་བསྐྲད་པའི་བསྒོམ་པས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བསྒོམ་པ་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་བསྒོམ་པས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བསྒོམ་པ་དང་། ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་གསུང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་གྱི་#སྐུ་བསྒོམ་པའོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་རྣམས་བསྒོམས་ནས་ཡང་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་གསུངས་པའི་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པར་རྣམ་པར་བསམ་པར་བྱ་བ་དང་། ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་གཅིག་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། སེམས་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་#ལ། ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པའོ། ། ཁམས་ཕྲ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའམ་ཅིག་ཅར་གྱིས་རྫོགས་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུའོ། ། ལུས་གང་བསྐྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་ཅིག་ཅར་རམ། རིམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོ་བའོ། ། དེ་ནི་སེམས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ། སེམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

The intended meaning is as follows: through the meditation on the expulsion of obstructors, one meditates on the Mind Vajradhara; through the meditation on the celestial mansion, one meditates on the Body Vajradhara; and through the maṇḍala of superior resolve, one meditates on the nature of the Speech Vajradhara. Having meditated on the bodies of the Body, Speech, and Mind Vajradhara, one should then contemplate them as becoming emptiness through the sequence of the ultimate maṇḍala as taught in the Vajramālā, and also recite the mantra beginning with oṃ śūnyatā. The provisional meaning is that this is a branch of the generation stage, specifically the yoga known as a portion of the prathama-yoga-samādhi (the first application of meditative concentration), in order to thoroughly demonstrate the suchness of emptiness, which is the nature of the ultimate maṇḍala. To demonstrate the completion stage, it is taught as the "single body of the nature of mind." Regarding the phrase "the three minds," these are the three consciousnesses, such as the ālayavijñāna and so forth. The "subtle constituent" is together with the clear light. The phrase "like the saṃbhogakāya" refers to the illusory body, which is perfected either through the sequence of āloka-upalabdhi (attainment of light) and so forth, or instantaneously. "The body that is generated" refers to the emanation of the wisdom body either instantaneously or gradually from the clear light. As for the statement "that is the mind itself," it is because the wisdom body arises from the suchness of the clear light, which is to be attained through the stages of the purification of the mind.

ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེའི་ངོ་བོར་སེམས་ཉིད་སྐྱེད་ཅིག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བཟླ་བའོ། ། དེ་གང་གི་ཚེ་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་སེམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཉིད་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་དང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཞི་པ་དང་ལྔ་#པའི་རིམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གསུམ་བསྒོམ་པས་སོ། ། ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་ཞིང་ཞེས་པ་ལ། སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཀྱང་#འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་རྫོགས་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བའི་འོག་ཏུ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བའི་#རིམ་པས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་བཟླས་པ་བྱ་སྟེ། ངག་སྦྱང་#བའི་འོག་ཏུ་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་རྣམ་ཤེས་གསུམ་པོ་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་སྣང་བ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་ནས་དེ་ལ་ཅིག་ཅར་རམ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བླངས་ལ།

Regarding the phrase "generate the nature of the very words that are uttered," the "words that are uttered" refers to the recitation of the three syllables through the stages of entering and so forth. When those enter the mind by relying on the characteristic of clear light, at that time the words themselves are the mind; thus, the stages of vajra recitation, mental purification, and self-consecration are taught. The phrase "the body and so forth" teaches the fourth and fifth stages. "Thus generated" means by meditating on the three stages. "Perfectly uniting with the nature of space" means that even the body, which is illusory in nature, is purified into the suchness of the nature of clear light. "One should generate oneself as the Great Vajradhara" means that from the samādhi of union, characterized by the non-duality of the two truths, one should perfect the vajra body of completion; this teaches the stages of manifest enlightenment and union. In brief, following the classification of the hundred families, the perfected yogi should perform the recitation with its eleven aspects without impairment, through the stages of the three syllables entering, abiding, and arising. Following the purification of speech, through the stages of mantra and mudrā, the three consciousnesses are transformed. Having attained the focus on the mind through the purification of the three appearances, one should then, for the sake of sentient beings, take up [the practice] either instantaneously or through the stages of the "near-attainment of appearance" and so forth.

སྒྱུ་མའི་སྐུ་ཡང་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་དང་། ཆགས་པ་བར་མའི་རིམ་པས་སྦྱང་ཞིང་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལས་ཀྱང་ཅིག་ཅར་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་#མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མཛེས་པ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁམས་གསུམ་འདི་ལ་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ནི་རང་གི་སྲོག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལ་གཞན་#མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་# ཉིད་རྣམ་པ་དེ་དང་དེར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་རྣམ་པར་#སྦྱངས་ནས་སེམས་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། རླུང་གི་ཁམས་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རང་གི་ལུས་དང་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཡང་དྲི་མ་མེད་པར་མཐོང་ངོ་། ། དེས་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་བཟླས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའོ#། །

The illusory body, too, is purified through the stages of passion, dispassion, and intermediate passion, and is rendered into the nature of clear light. From that, one should meditate upon the Mahāmudrā body of Vajradhara, which is to be attained through the samādhi of union—the essence of the non-abiding nirvāṇa-realm, beautified by the supreme of all aspects, the major and minor marks. This is demonstrated as authoritative scripture by the passage beginning with "The Glorious Vajra Garland" and so forth. Regarding the phrase "become the essence" and so forth: the essence of these three realms is one's own life-force, which is the three consciousnesses. That there is nothing other than that is because the very variety of consciousnesses appears in those various forms. Having purified that through the stage of the purification of the mind, one will attain the luminosity of the mind itself. This teaches the stage of the purification of the mind. "The person" refers to the yogi. Regarding "the three realms of the wind element," one sees one's own body, which is the nature of the wind element, as well as the three realms, as stainless. This thoroughly demonstrates the recitation with unimpaired branches through the stages of the entry and so forth of the nature of the three syllables. This is the stage of Vajra Recitation.

ཁམས་གསུམ་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་གནས་པ་ཁྱབ་འཇུག་དང་དྲག་པོ་དང་དབྱིག་སྙིང་ལ་སོགས་པའི་ནང་ན་#མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་#པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྒྱུ་མའི་སྐུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། གཅིག་ཏུ་མྱུར་བར་མཐོང་བ་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་དང་། ཆགས་པ་བར་མ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་#ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པའི་མན་ངག་མྱུར་བར་ཕྱི་དང་ནང་#གི་ཕྱག་རྒྱའི་དབྱེ་བའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་མཐོང་བ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དང་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་དང་། ཆགས་པ་བར་མ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་དང་འཆིང་#བ་དང་གྲོལ་#བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མ་དག་པ་དང་། སྔགས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། # ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པ་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་རྣམས་སོ། །

Regarding the phrase "the nature of the three realms," one will attain the illusory body, which is the supreme among those dwelling within the three realms—such as Viṣṇu, Śiva, and Maheśvara—and which is characterized by the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama) as a synonym for the wisdom body (jñānakāya). This teaches the stage of self-consecration. Regarding the phrase "seeing them as one and swift," having completely abandoned attachment, aversion, and neutral attachment, one becomes one. This refers to the instruction on the fourth suchness (tattva), the essence of the perfection of insight (prajñāpāramitā), characterized by coemergent great bliss. By means of the distinction between outer and inner mudrās or the stages of meditative concentration (samādhi), one will see and attain this; this teaches the stage of manifest enlightenment (abhisambodhi-krama). Regarding the phrase "having consecrated, suchness," the consecrations are: the conventional and the ultimate; attachment, aversion, and neutral attachment; permanence and annihilation; existence and non-existence; being and non-being; saṃsāra and nirvāṇa; existence and peace; bondage and liberation; affliction and purification; the pure and the impure; the mantra body and the wisdom body; emptiness and compassion; insight and method; with aspects and without aspects; the selflessness of persons and the selflessness of phenomena; and ignorance and knowledge, and so forth. These are the consecrations.

དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་སྒོ་ནས་གཞིར་གྱུར་པའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དངོས་གྲུབ་མྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱིས་མྱུར་དུ་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་#ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་པའི་རང་བཞིན་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མར་ཀུན་ལས་བཟང་(པ་,པོ་)གང་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་#སོ། ། དེའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རབ་ཏུ་བརྟན་#པ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་#ཞེས་པ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་རིམ་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བརྟན་#པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གཅིག་#གིས་དེ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱའོ། ། དེ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་འཇུག་པ་ནི་#ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་གསུངས་པ། གཟུགས་ཕུང་རྟོག་པ་མེ་ལོང་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་སྣང་བར་བྱ་བའོ། ། འདི་གསལ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འོད་གསལ་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །

Their abode is the ground by way of being inseparable. Suchness is the essence of all phenomena, which is to be realized through the path of no-more-learning. "Swift accomplishment" means becoming a swift cause for both mundane and supramundane accomplishments. Regarding "will be attained," the phrase "the yogi will attain" clearly demonstrates the stage of union. "Definitive meaning" is used because it clearly explains the nature of the fifth stage, the completion stage. "Great Vajradhara" refers to one who possesses excellence in the beginning, middle, and end. Regarding "the firmness of his bodhicitta is most wonderful," a single phrase indicates both: in the context of the generation stage, it is the characteristic of manifesting the suchness of emptiness; and in the context of the completion stage, it is the firmness of the bodhicitta that is the essence of the five stages. The ultimate truth in the generation stage is the manifestation of emptiness, the essence of the ultimate maṇḍala. The entry into the mental body is described in the Vajramālā as the maṇḍala of superior resolve, wherein the aggregate of form and conceptualization are made to disappear, as in the passage beginning, "The aggregate of form is the mirror-like [wisdom]," and so forth. Regarding "from this clarity," it means arising from the clear light.

ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་སྐུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་#ཐ་མལ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་རྫོགས་པའོ། ། བཞེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའོ། ། གང་གིས་རབ་ཏུ་སྒྲོགས་ཤིང་བརྗོད་པ་ཞེས་ངོ་མཚར་བའོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་དག་པའི་སྐུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེར་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་འཇུག་པ་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་སྤྲོས་པས་འཇའ་ཚོན་དང་འདྲ་བའི་སྐུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །

The characteristic of assuming the body of a completely pure deity is the perfection of the Great Seal (mahāmudrā) body of Vajradhara, which is the characteristic of reversing the ordinary aggregates and so forth. "Arising" means that very [body] emanating the entire maṇḍala without exception. "That which proclaims and expresses" is a term of wonder. "Not of intentional meaning" is said because it teaches the ultimate maṇḍala, which is a branch of the generation stage, and the pure body arising from it. That very verse shall also be explained: "The ultimate truth" refers to the clear light to be attained through the stage of the complete purity of mind. The entry of the mental-nature body into that is the simultaneous emanation, which is the single identity of the suchness of the clear light—the characteristic of the stage of manifest enlightenment (abhisambodhi)—which is like a rainbow.

འོད་གསལ་བ་ལས་ནི་མན་ངག་བཞི་པ་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་སྐུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་འཁོར་བའི་བར་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཁྱབ་པ་སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དབྱིག་སྙིང་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་མཆོག་གི་# ཞབས་ཀྱི་པདྨ་མཆོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མཛེས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འོད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་གཟི་བརྗིད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱའོ། ། བཞེངས་པ་འདི་ནི་ཞེས་པ་ནི་ལྡང་བའོ། ། གང་གིས་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་ཤིང་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་#རིམ་པ་ཐ་མ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཀའ་ལུང་ཐོས་#པའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བསམས་ནས་བསྒོམས་ཏེ། དེའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་དྲུག་གིས་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

From the Clear Light, according to the fourth instruction, the characteristic of assuming the body of the utterly pure deity is as follows: in order to act for the benefit of beings as long as saṃsāra lasts, there arise simultaneously various emanations that pervade the expanse of space. This is the characteristic of the single taste of existence and peace, the supreme deity such as Vajragarbha and others, whose lotus feet are to be worshipped. Possessing the excellence of all aspects, beautified by the major and minor marks, the nature of Mahāmudrā, the expanse of non-abiding nirvāṇa—known as a synonym for the wisdom of the expanse of reality (dharmadhātu)—is free from the habitual tendencies of subject and object. It outshines the brilliance of the sun and moon with its mass of light. One should take as the object of focus the characteristic of the Vajra Body, the samādhi of union. "This arising" means the emergence. "By whom it was proclaimed" refers to what was spoken by the Blessed One. "Not of intentional meaning" is because the suchness of the final stage is being shown individually. Regarding the phrase "the six Tathāgatas" and so forth, after hearing the command of the Blessed One, the Great Vajradhara, the Tathāgatas reflected upon and meditated on that very essence of bodhicitta which they had heard. It is taught that the meaning of this is then revealed through six verses for each. In that regard, the meaning of the verses of the Great Vajradhara is the suchness of emptiness and the nature of the ultimate maṇḍala.

གཞན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྗོད་པའི་སྔོན་དུ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་ཞེས་པ་ལ། རིམ་པ་བཞི་པ་བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རིམ་པ་བཞི་པས་རིམ་པ་ལྔ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྣང་བར་གྱུར་པ་བརྟན་#པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མས་བྲལ་བ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་དོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒོམ་པ་ཡང་མེད་དོ། ། ཡང་ན། འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འདི། མ་བརྟགས་པ་ལ་ཉམས་དགའ་བ། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། #གང་གི་ཚེ་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་མི་སྤྱོད་དོ། ། འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་ཡུལ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་ཞེས་འདོད་ན། དེ་ལ་སྨྲས་པ། གང་ཡོད་པར་སྒོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་བར་གྱུར་པའི་དངོས་པོའི་སྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའམ་འཇོག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།

The meaning of "the others" refers to the completion stage, such as vajra recitation and so forth. In order to demonstrate the meditative absorptions (samādhis) that correspond to those [stages] prior to reciting the verses, it says: "The characteristic of the non-duality of the two truths" refers to the meditative absorption of union. Regarding "the method for realizing that," it refers to the characteristic of meditating on the fourth stage. The meaning is that by means of the fourth stage, the fifth stage is attained. "Not of intentional meaning" (neyārtha) is used because it teaches suchness as the result. To demonstrate that very point, it says "the stable and the moving," and so forth. Thus, this nature of the stable and the moving that appears is not existent, because it is not perceived as being either one or many, like a reflection; this is because of the non-perception of the pervader. Therefore, "entities do not exist." Regarding "because there is nothing to be meditated upon," this means that there is also no meditation that takes an object of knowledge as its domain. Alternatively, it is as it is said: "All these entities of the world are delightful only when unexamined." When one does not engage through the application of non-perception, but rather asserts that the mere appearance is the object itself and that those entities appear as if they exist, to that it is said: "Whatever is meditated upon as existing"—whatever meditation on an entity that appears in a conceptualized manner, whether it be a recollection or a mental placement—that too is unreasonable.

སྒོམ་པ་མེད་པས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་དགོངས་པ་ནི་གང་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་ཡིན་པ་དེ་རང་ལས་#གྲུབ་ན་རང་ལས་གྲུབ་པ་ནི་གཞན་ལ་རག་མ་ལས་པས་སྒོམ་པ་མི་དགོས་སོ། ། ཡང་ན་གཞན་ལས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ནི་ཡོད་པར་མི་བརྗོད་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་དེ་རྟེན་ནས་གང་བྱུང་བ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་#མ་སྐྱེས། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་གང་། ། དེ་ནི་སྐྱེ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་གཞན་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་བསྒོམ་པ་ནི་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་དངོས་པོ་མེད་པར་གྲུབ་#པ་དང་དེ་ནས་ཡོད་པའི་བསྒོམ་པ་བཀག་ནས་བསྒོམ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འདྲེས་པའི་དངོས་པོ་ཁ་ཅིག་ཡོད་དེ་ཞེས་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཡོད་པར་འདོད་པས་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་ན་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚོགས་པ་ལས་བདག་ཉིད་རྙེད་པ་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནུས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནམ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བ་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་བྲལ་བ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པས་ཇི་ལྟར་དངོས་པོའི་གནས་འཐོབ་#པར་འགྱུར་ཏེ་ཕན་ཚུན་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འགལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་གཅིག་ཏུ་གཉི་གའི་ཐ་སྙད་མི་རིགས་སོ། །

This is because even non-meditation exists. The intended meaning is as follows: if this imputed entity were established from itself, then being established from itself would mean it does not depend on anything else, and thus meditation would be unnecessary. Alternatively, if it is called an entity established from another, then at that time it cannot be said to exist, because it arises through dependent origination. As it is said: "That which arises in dependence on something, By that very [dependence], it is not born. How can that which is unborn by way of its own essence Be said to be 'born'?" Therefore, even in the position of being established from another, meditation is not required. If you think that by means of the application of non-apprehension, the non-existence of entities is established, and then, having negated the meditation on existence, there is also no meditation, then in order to refute the notion that there exists some entity that is a mixture of existence and non-existence, [it is said]: "If an entity is characterized by the union of the assertion of non-existence and existence, then because it would have acquired its identity from a collection of factors concordant with itself and would perform a functional activity, it would never fall into the position of being non-existent, which is defined by being devoid of the capacity of all entities. Furthermore, non-existence—like a rabbit's horn—is incapable of performing a functional activity and cannot be described; how then could it attain the status of an entity? This is because they possess the characteristic of being mutually exclusive contradictions. For that very reason, it is illogical to apply the single convention of being both an entity and a non-entity."

འོ་ན་དངོས་པོ་ཉིད་དང་སྐད་ཅིག་མ་དང་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཉིད་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་གཉིས་ནི་#འཐད་དེ། འོན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ཉིད་དོ། ། བརྟན་པ་ནི་དངོས་པོར་སྨྲ་བས་འདྲ་བ་གཞན་དང་གཞན་སྐྱེད་པས་སླུ་#བའི་བློ་དང་ལྡན་པ་དངོས་པོ་བརྟན་པ་གཅིག་#འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་སོ། ། ཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་ཕྲད་པའི་དུས་སུ་རྨུགས་པའི་བློ་དང་ལྡན་པས་བུམ་པ་འཇིག་གོ་ཞེས་སེམས་སོ། ། དོན་དམ་པར་དེ་ནི་ཐོག་མར་འཇིག་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་བསལ་#བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དངོས་པོ་ཉིད་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལྡོག་པའི་དབྱེ་བས་བརྟགས་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་སོ། ། དེ་བས་ན་འཁྲུལ་པ་ཉིད་བསལ་#བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་བསྟན་ཏོ། ། ལྡོག་པ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་གཟུང་#བ་ལ་མཁས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་གཟུང་བ་ལ་ནུས་པ་མེད་དམ། འོན་ཀྱང་ངེས་པས་གང་ཞིག་ཆ་གཟུང་བ་མི་ནུས་པ་དེ་ལ་དེའི་ཚད་མ་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། ཆ་དང་བྲལ་བའི་ཁྱད་པར་ནི། ། མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་གཟུང་བས་ཀྱང་། ། གང་ཞིག་ཁྱད་པར་རྟོགས་ངེས་པ། ། དེ་ནི་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་#ཡིན། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་#དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་བཞིན་གཅིག་པར་བརྗོད་པར་མི་རིགས་ཏེ།

One might ask: "Just as existence and momentariness are mutually contradictory yet both exist in a single entity, is it not the same in this case?" It is replied: Existence and momentariness are not two distinct entities. Rather, that which is momentariness is itself existence. Proponents of permanence, possessing a deceptive intellect that is led astray by the production of successive similar moments, think, "This is a single, permanent entity." When it encounters a cause of destruction such as a hammer, those with a deluded intellect think, "The pot is destroyed." In ultimate reality, however, it is destroyed from the very beginning because it is momentary. Therefore, in order to dispel the delusions of those proponents of permanence, the wise have established the relationship between the probandum and the proof by conceptually distinguishing between existence and momentariness through the method of exclusion (vyatireka). Thus, the valid cognition of inference is taught specifically to eliminate such delusions. Is it not the case that direct perception (pratyakṣa) is capable of apprehending the momentariness of an entity whose nature is characterized by the exclusion of all others? Nevertheless, for those parts that cannot be apprehended through certainty, that valid cognition is also taught. As it is said: "Even though the particularity devoid of parts is apprehended by direct perception, that which is ascertained as a particularity is what is truly realized." Likewise, it is unreasonable to assert that an entity and a non-entity are of a single nature.

ཐ་དད་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་དོན་གྱི་#བྱ་བ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བ་འཁྲུལ་པ་#མེད་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་གྱིས་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་སྣང་བ་མི་#དམིགས་པས་མེད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པ་དང་བཀག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྤྱོད་#ཡུལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན། འོ་ན་དངོས་པོ་གཅིག་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཀག་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དཔེར་ན་བུམ་པ་འདི་ཤ་ཟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ཤ་ཟ་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་དང་#དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆ་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པ་འདི་ཤ་ཟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས། ཤ་ཟ་ལས་ལྡོག་པ་ཙམ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པའི་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ། ། དངོས་པོའི་ལྡོག་པ་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་#དེ་བརྗོད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་ཤ་ཟ་ལས་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་བུམ་པ་འབའ་ཞིག་སོ་སོར་སྣང་བས་འདི་ཤ་ཟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགག་པར་རིགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ནི་མི་རིགས་སོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་རྟོགས་#པར་འགྱུར་བ་དང་།

This is because they are the objects of distinct valid cognitions. In that regard, a functional thing that performs a purposeful action is ascertained by sensory direct perception as being inseparable from its own specific characteristic (svalakṣaṇa), appearing clearly and without error. Non-things, however, are defined by the absence of all causal capacity; they are established as the conventional term "non-existent" through the non-observation of such an appearance. Thus, how can the objects of direct perception and inference—which establish affirmation and negation—be the nature of a single thing, namely "thing" and "non-thing"? If one asks: "Is it not the case that a single thing is understood through the negation of its identity as both? For example, it is like saying, 'This vase is not a flesh-eater (piśāca).'" If that were so, then the flesh-eater would also be seen. Likewise, if it is argued that an existent thing is mixed with a portion of non-existence, that is incorrect because the example is dissimilar. When one says, "This vase is not a flesh-eater," it merely indicates the exclusion of the flesh-eater, just as a woolen cloth is excluded from being a vase. As long as there is an exclusion of a thing, there is the capacity to express it. Therefore, since the vase alone appears as the nature of the exclusion of the flesh-eater, it is appropriate to negate it as being that [flesh-eater] by way of its identity. Similarly, it is illogical for a thing to possess both existence and non-existence. Through the negation of non-existence, the thing is realized.

དངོས་པོ་དགག་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་དགག་པས། དངོས་པོ་མེད་#པར་བྱ་བ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བཀག་པས་དངོས་པོ་ངེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་འབའ་ཞིག་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་#འགྲུབ་པའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་འགྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་མི་རིགས་སོ། ། དེ་བས་ན་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའོ། ། སྒོམ་པ་པོ་ནི་དངོས་པོ་#སྒོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྒོམ་པ་གཞལ་བར་བྱེད་པའོ། ། བསྒོམ་པ་ནི་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་མེད་དེ། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་#ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ནི་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་#ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་རིམ་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྟེང་འོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞིའོ། ། དེ་རྣམས་གཅིག་དང་དུ་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་#མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གཅིག་གོ། ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་#ནི་འདུས་བྱས་པ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་སྟོང་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་#ཞེས་བྱ་བ་ནི།

One also realizes the non-existence of things by way of negating things. Therefore, by negating things, one establishes non-existence, and by negating non-existence, one establishes things. Consequently, either only things are established or only non-existence is established; a thing that possesses the nature of both things and non-existence is illogical as a dual nature. Thus, the summary beginning with "Therefore" shall be explained: that which is to be meditated upon is the object of knowledge; the meditator is the one who performs the meditation, which is the act of evaluating. Meditation itself lacks the nature of an action, because both the object and the agent are absent. Therefore, it is said that all phenomena are emptiness. Regarding the literal meaning, it is for the purpose of individually demonstrating the emptiness of all things through the non-apprehension of the pervaded. In order to individually demonstrate the emptiness of all things through the sequence of the three doors of liberation, the passage beginning with "above and below" is stated; these refer to the four elements, such as earth and so forth, which possess six parts. Because they are devoid of being one or many, they are empty; this is the first door of liberation characterized by the definition of emptiness. "Conditioned and unconditioned" refers to the conditioned, which are the five aggregates, and the unconditioned, which are space and so forth. All of these are empty according to the reasoning explained previously. "Non-existence" is as follows:

ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་#པར་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལྟ་བས་འདུས་བྱས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བསྒོམ་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ནི་རྟེན་#མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཁོ་ན་བསྒོམ་#པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་ཇི་ལྟར་སྒོམ་#པ་དགག་ཅེ་ན་སྨྲས་པ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་མེད་པར་དགག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་དངོས་པོ་འདྲ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱེར་ཤོག་ཅེས་བྱ་བས་བྲམ་ཟེ་དང་འདྲ་བའི་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཁྱེར་བ་ནི་རྟོགས་པའོ། ། མེད་པར་དགག་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་བཀག་ནས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཅིག་ཤོས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཙམ་ཡང་གཞག་# པར་བྱ། འོན་ཀྱང་དངོས་པོའི་#ཆ་ཐམས་ཅད་དགག་པ་སྟོང་#པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པ་དུ་མས་ཐ་དད་པའི། ། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་གོས་དང་འདྲ། ། སྟོང་པ་ཉིད་མེས་ཚིག་གྱུར་ན། ། ཐལ་བའི་དབྱེ་བ་གང་ཡང་མེད། ། སེམས་ཅན་དང་ནི་སྣོད་ཅེས་བྱ། ། འཇིག་རྟེན་གཉིས་པོ་འདིར་བསྲེགས་ནས། ། རང་བདག་ཀྱང་ནི་དེ་ཉིད་དོ། །

Regarding the statement: "The meditation of those practitioners of the perfections is not meditation; why is that? Because it is a view that clings to emptiness," this means that the view whose nature is the clinging that "all phenomena are empty" is what is called the "cause." Meditation that takes as its object conditioned and unconditioned entities through a view that clings to emptiness is illogical, because it lacks a basis. If one asks, "How can meditation be refuted if clinging to emptiness itself is the basis of meditation?" it is said: What is called "emptiness" is not an object characterized by an implicative negation (paryudāsa), but rather it is characterized by a non-implicative negation (prasajya-pratiṣedha). In that context, an implicative negation is that which apprehends something similar to the entity; for example, when one says, "Bring the non-Brahmin," the understanding is that one brings a Kṣatriya or the like who is similar to a Brahmin. A non-implicative negation, however, indicates the mere absence of the entity itself. Likewise, having negated the entity of emptiness, one does not express any other alternative whatsoever, by which even a mere clinging could be established. Rather, emptiness is the negation of every aspect of an entity. "Entities, diverse in many ways, are like clothes; When burned by the fire of emptiness, There is no residue of ash at all. Having burned these two worlds— Known as 'sentient beings' and 'the vessel'— One's own self is also that very same thing."

མེ་སྒྲོན་བཞིན་དུ་ཞི་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་#ཆ་དང་ཆ་ཙམ་གྱི་#རྣམ་པར་རྟོག་#པ་ཡང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་#གསུངས་ཏེ། ལྟ་བས་བྱས་པའི་སྐྱོན་ཀུན་ནི། ། སྤོང་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་གསུངས་སོ། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མེད་པར་དགག་པའི་ཕྱོགས་ནི་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་#ཏུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མེད་པར་དགག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་དངོས་པོ་དག་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པས་དངོས་པོ་ནི་གུད་ན་མེད་དོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན#། དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་འགལ་བར་གྱུར་པས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། དོན་དམ་པ་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པས་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེར་ན་མྱ་ངམ་གྱི་སའི་བྱེ་མ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་#ཚོགས་དང་ཕྲད་པས་ཆུ་ལྟར་སྣང་བའི་རི་བོའི་རྩེ་ནས་ཤིན་དུ་དགའ་བས་འོངས་པའི་རི་དྭགས་རྣམས་ཀྱི་སྐོམ་པ་སེལ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རྨོས་#པ་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་སླུ་བར་བྱེད་དོ། །

"...it will be pacified like a lamp," so it is said. For that very reason, the Blessed One taught emptiness in eighteen aspects in order to abandon even the conceptualization of parts and mere portions, for it is said: "Emptiness was taught in order to abandon all faults produced by views." If emptiness is characterized by the absence of all functional capacity, then how is it that the Blessed One stated in the Prajñāpāramitā that "form is emptiness and emptiness is form"? If it is a non-affirming negation, how can it have an identity relationship with a functional entity? It is said: Emptiness is of the nature of a non-affirming negation. This is because emptiness and entities are realized as being of the same identity: the entity is realized as being empty, and emptiness is realized as being the entity; thus, the entity does not exist separately. If that is so, one might ask: since a functional entity and emptiness are contradictory, how can they be realized? It is said: In the ultimate sense, there is no functional activity, for it appears as such only through delusion. For example, when the sands of a desert plain meet with the mass of the sun's rays, they appear like water; yet, this does not quench the thirst of the deer who have come with great joy from the mountain peaks, but rather only deceives those who are deluded.

དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ལས་མངོན་པར་ཞེན་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་#པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཐོག་#མ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་བཙུམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་བག་ཆགས་རགས་པས་བློའི་མེ་ལོང་བསྒྲིབས་པ་བདག་ཅག་ལྟ་བུ་ལ་མི་སྣང་སྟེ། མི་ཤེས་པའི་དྲི་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སོས་ཀའི་དུས་སུ་སྨིག་རྒྱུ་ནི། ། ཇི་ལྟར་སེམས་འཁྲུལ་གཡོ་བ་སྟེ། ། རི་དྭགས་རྣམས་ཀྱིས་ཆུར་འཛིན་པ། ། དེ་ལ་ཆུ་ངོམས་#ཡོད་པ་མིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། ཕྲ་བར་གཟིགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། ཕྲ་ཕྱིར་དེ་ནི་རང་རིག་ཡིན། ། རང་གནས་ཀྱང་ནི་བདག་འདྲ་བས། ། བློ་རགས་ཕྱིར་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པར་#ནམ་ཡང་ནི། ། ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་རིང་མི་བྱ། ། བརྟགས་པའི་ངང་ཚུལ་རང་བདག་ཉིད། ། སྟོང་པར་མཐོང་ན་ཐར་པ་ཡིན། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགག་པས་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་མེད་པར་དགག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། ། དེས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དང་པོ་བསྟན་ཏོ། ། མཚན་མ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

In the same way, these entities do not perform their functional purpose for those whose eyes of wisdom are closed by the habitual tendencies of beginningless ignorance—a mind possessed of the non-erroneous clinging to entities. The functional purpose characterized by the direct realization of the suchness of the dharmadhātu is to be realized by yogins; it does not appear to those like us, whose mental mirrors are obscured by coarse habitual tendencies, because we are possessed of the stains of non-knowing. As it is said: "Just as in the summer season, a mirage Is a wavering of the mind’s delusion, Which deer perceive as water, Yet in it there is no water to quench thirst." Likewise: "The Buddha, who sees the subtle, Because it is subtle, it is self-knowing. Though it abides in itself, those like me Do not see it because the mind is coarse. Yogins should never be long In the perception of liberation. When one sees that the nature of the imagined Is empty, that is liberation." Therefore, by the negation of its own nature, entities are emptiness. Since that is the nature of a non-affirming negation, there is no clinging to emptiness. This teaches the first door of liberation, called "emptiness." The phrase "in order to reverse signs" indicates the teaching of the second door of liberation.

གང་#ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རིགས་བཞིའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བར་གྱུར་པ་#མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་ཞེས་གྲགས་པ་#འགྲོ་བ་དྲུག་གོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་སོ་སོར་སྣང་བའོ། ། མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་རྒྱུ་འདི་དག་དང་འབྲས་བུ་འདི་དག་ཅེས་རྟོག་#པ་དང་ཐ་སྙད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་པས་མི་འགྲུབ་པོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ་རྒྱུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་#ངོ་བོ་མེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་མེད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ཟླ་དང་མཚུངས་སྲིད་པ་འདི་དག་གསུམ། ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་འགག་ཕྱིར་སྐྱེ་ཕྱིར་གཞན་མིན་གཉིས་མིན་མིན། ། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་དེ་བས་ན། ། གཞི་མེད་བློ་ཅན་ལ་ནི་འཁོར་དང་ཐར་པའི་དབྱེ་བ་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། གང་ཞིག་རྒྱུ་མེད་མི་འབྱུང་བ། ། རྐྱེན་མེད་པས་ནི་གནས་པ་མེད། ། རྐྱེན་དང་བྲལ་བས་གང་བྲལ་བ། ། དེ་ཡོད་ཅེས་ནི་ཇི་ལྟར་རྟོགས། ། རྒྱུ་ཟད་པས་ནི་གང་ཟད་པ། ། ཟད་པ་ཞེས་བྱ་ཉེ་བར་བསྟན། ། གང་ཞིག་ངོ་བོར་མ་ཟད་པ། ། དེ་ནི་ཟད་ཅེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད། ། དེ་ནི་གང་གིས་ཡོངས་ཤེས་ཏེ། ། རྟེན་འབྲེལ་འབྱུང་བ་ཐོབ་པས་ན། ། རྟེན་ནམ་#སྐྱེས་པ་མ་སྐྱེས་པ། ། དེ་ཉིད་རིག་པ་མཆོག་གིས་གསུངས། ། དེ་ལྟར་གང་ཡང་མི་བསྐྱེད་ཅིང་། །

Furthermore, regarding what are called "cause and effect": the cause is defined by the twelve links of dependent origination, namely afflictions, karma, and birth. The effect is the six classes of beings, known as the higher realms and the lower states, which are distinguished by the four types of dispositions of sentient beings. Their "aspects" are their respective appearances. "Clinging" refers to the conceptualization and conventional designation that "these are the causes" and "these are the effects." That too is not logical, meaning it is not established by reasoning. Because cause and effect are non-dual, the action and the agent are non-dual; the cause is by nature without essence, and the effect is also by nature without essence. As it is said: "These three states of existence are like an illusion, a dream, a mirage, and the moon in water. They do not exist, because they cease and because they arise; they are neither different nor non-dual. Since they are devoid of arising, abiding, and ceasing, for those with a mind that perceives no foundation, there is no distinction between saṃsāra and liberation." Thus it is stated: "That which does not arise without a cause, Does not abide without conditions. How can that which is devoid of conditions Be conceived of as existing? That which is exhausted through the exhaustion of causes Is taught as 'exhaustion.' How can that which has not exhausted its essence Be called 'exhausted'? Whoever thoroughly understands this Through the attainment of dependent origination— That which is supported, or that which has arisen, Is unarisen; this is what the supreme Knower of Reality has taught." In that way, nothing whatsoever is produced...

ཅུང་ཟད་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འཇིག་པའི་ལམ། ། དགོངས་པའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་བསྟན། ། སྐྱེ་བ་སྐྱེས་#པས་འཇིག་ཤེས་ཏེ། ། འཇིག་ཤེས་པས་ནི་མི་རྟག་ཤེས། ། མི་རྟག་པ་ལ་འཇུག་ཤེས་པས། ། དམ་པའི་ཆོས་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། བདེན་པ་གཅིག་ནི་གྲུབ་པར་མ་གཟིགས་པས། ། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པས་བཞི་ནི་ག་ལ་གཟིགས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྗེ་བཙུན་རིན་ཆེན་ཏཱ་ལ་ལས་ཀྱང་། ། ཇི་ལྟར་རློན་པ་ཆུ་ཤིང་སྡོང་བུ་ནི། ། སྙིང་པོ་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུས་རྣམ་པར་དཔྱོད། ། ཕྱི་དང་ནང་ན་སྙིང་པོ་དེ་མེད་པ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་ན་རྒྱུ་ནི་ཕ་རོལ་པ་#རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་བདག་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲས་བུ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་འགྲུབ་སྟེ། རྒྱུ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་མེད་པ་ཁོ་ན་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྒྱུ་མ་གྲུབ་ན་འབྲས་བུ་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་བདག་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་སྤྲུལ་པ་བསྟན་པ་དང་། གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ནང་ན་གནས་པའི་དངོས་པོའི་ཚོགས་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེར་བརྟགས་པའི། ། གང་ཞིག་རྣམ་པ་དུ་མ་འཇུག#། དེ་ཡང་རྣམ་ཤེས་གཡོས་འགྱུར་བ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ།

It does not cease even slightly; the paths of arising and perishing are taught for the sake of the intended meaning. By knowing arising, one knows perishing; by knowing perishing, one knows impermanence. By knowing how to engage with impermanence, the sublime Dharma will emerge. Thus it is said. Likewise: "Since not even a single truth is seen to be established, how could the four be seen by one who has attained enlightenment?" Thus it is said. The venerable Ratnākaraśānti also said: "Just as a person seeking a core examines the trunk of a moist plantain tree, and finds no core within or without, so should one understand all phenomena." Thus it is said. Furthermore, the causes imputed by others—such as a self, Īśvara, and so forth—do not hold up when analyzed, because they lack an essential nature. The effects, too, do not hold up when analyzed as having the nature of the twenty-four suchnesses, because their causes do not exist. That those [causes] do not exist has already been explained. If the cause is not established, from what could the effect arise? Because without a cause, there is no effect. Therefore, the collection of entities existing within the three realms—the environment and the sentient beings who inhabit it, such as the emanations produced by causes like a self or Īśvara and the moving [beings]—do not exist ultimately. As it is said: "The various ways in which the self and phenomena are imputed are merely the movement of consciousness." Thus it is said. Likewise:

བདག་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད། ། བྱེད་པ་པོ་ཞེས་ག་ལས་བརྗོད། ། ཆོས་ཅན་ཡོད་ན་འཇིག་རྟེན་པས། ། ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་བསམ་པ་འགྱུར། ། ཕུང་པོ་བདག་མིན་དེར་དེ་མིན། ། དེ་ལ་དེ་མིན་དེ་མེད་མིན། ། བདག་དང་ཕུང་པོ་མེ་ཤིང་བཞིན། ། འདྲེས་མིན་བདག་དེས་ཇི་ལྟར་ཡོད། ། ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་དགག་པའི་སྒོ་དེས་མཚན་མ་མེད་པ་#ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྨོན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རང་དབང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ཚད་མ་མེད་པས་བཀག་ན་དེའི་དོན་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཁས་བླངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འདི་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་#དོན་ནི་མེད་དེ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་སྤྲོས་པའི་ངོ་བོའི་དངོས་པོའི་ཚོགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སོ་སོར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་དང་གང་རང་གི་སྣང་བའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་ཡོད་དེ#། ། གང་རང་སྣང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་དོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། གང་གིས་དེ་རྣམས་སྣང་བར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་འཁྲུལ་པས་བརྟགས་པར་བྱས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་གཉིས་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །

The so-called "self" is a non-entity; how then can it be called an "agent"? If a subject existed, worldly people would conceive of phenomena. The aggregates are not the self, nor is the self in them; the self is not in them, nor are they in the self, nor is it non-existent. The self and the aggregates are not mixed, like fire and wood; how then could that self exist? Thus it is said. By that method of refuting Īśvara and so forth, the second liberation, called "signlessness," is taught. Regarding the phrase "in order to reverse aspiration" and so forth, it is explained that the conceptualization of independence is to be completely refuted. In that regard, "thus" means that when entities and their agents are refuted by the lack of valid cognition, the conceptualizations devoid of their referents are also not established. Regarding "the external aspect" in that way, the proponents of Cognition-Only (Vijñānavāda) assert this: it is consciousness alone that appears as this; there is no external object, because it is devoid of being one or many. The infinite collection of entities, whose nature is the proliferation of various appearances, is the individual appearance of consciousness. For example: whatever has the nature of its own appearance exists; whatever is not its own appearance does not exist. Form and other entities are the appearances of others. That which makes them appear is consciousness itself, which exists ultimately; the external object is imputed by delusion, because consciousness is the aspect of the object, just like the cognition in which two moons appear individually.

གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་#དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་བུད་མེད་ཀྱི་རོས་མི་རྟག་#པའི་ཤེས་པ་འདི་#ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བུད་མེད་རོ་ནི་གཅིག་པུ་ལ། ། དགེ་སློང་འདོད་པ་ཁྱི་རྣམས་ཀྱིས། ། རོ་དང་འདོད་མ་བཟའ་བ་ཞེས། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་བྱུང་ངོ་། ། ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཉིན་དང་མཚན་མོ་སྣང་བའི་དོན། ། ལོང་བ་ཡི་ནི་འདྲ་བ་ན། ། ནང་པར་ཤེས་བྱ་སྒྲ་ཐོས་པས། ། སྣང་བ་དང་བཅས་འདྲ་བར་འགྱུར། ། མི་གཙང་བ་ཡི་རི་དྭགས་ཀྱིས། ། མེ་ཟ་དུག་ནི་དུག་བྱི་བས། ། ཟོས་ཀྱང་ཤི་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། སྲོག་ནི་ཐར་བྱེད་རྫས་ཀྱིས་སོ། ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་། ། གང་དང་གང་ནི་བསྒོམ་#བྱ་བ། ། གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་#སྦྱོར་བ་ཡིས། ། དེ་དང་དེ་ནི་མདུན་དུ་སྣང་། ། གོས་ཀྱི་རྣམ་པས་བཀབ་པ་ཡང་། ། མ་གོམས་པས་ནི་ཡན་ལག་གནོད། ། གངས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་མ་རུངས་པས། ། མིག་ལ་མི་གནོད་ངོ་མཚར་ཆེ། ། གོམས་པའི་སྦྱར་བའི་ནུས་པ་ཡིས། ། ཀོ་བ་ལག་པས་མཉེས་བྱེད་པའི། ། ལྷམ་མཁན་གྱི་#ནི་དྲི་མི་ཞིམ། ། གནོད་པར་#བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དང་པོར་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ། དུག་རྣམས་ཟོས་ན་#ཤི་བར་འགྱུར། ། དེ་ཉིད་གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། མཐར་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པར་འགྱུར། ། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འདི་རྣམས་ནི། ། ཤེས་པའི་ངོ་བོར་མི་རྟག་ན། ། རྐང་ལག་ལ་སོགས་བྱ་བ་རྣམས། ། བྱ་བ་གཞན་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག། ཕ་མའི་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ལས། ། མགོ་ལག་ལ་སོགས་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ས་བོན་ལས་སྐྱེས་ཡལ་ག་ཅན། ། ཇི་ལྟར་ཞིང་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །

If external objects existed in an ultimate sense, then this very cognition of a woman’s corpse as impermanent would arise without any distinction. Regarding a single woman’s corpse, three conceptualizations arise: for a monk, it is a corpse; for a lustful man, it is a woman; and for a dog, it is food. And likewise: Just as the objects of light by day and night are the same for the blind, yet in the morning, by hearing the sound of what is to be known, they appear as if accompanied by light; just as the deer of impurity, the fire-eater, and the poison-eating rat do not die even after eating; and just as life is sustained by the substances that grant liberation; and just as whatever is meditated upon again and again by the foolish, through the power of habituation and application, that very thing appears before them; and just as even that which is covered by the form of a garment causes injury to the limbs if one is not habituated—how wonderful that the mass of snow does not harm the eye! Through the power of the application of habituation, the unpleasant odor of the leather-worker’s hands rubbing the hide does not cause harm to the shoes. First, when embodied beings eat poisons, they die; yet through the application of habituation to that very thing, it eventually becomes an elixir. If these elements were not impermanent in the nature of cognition, how could activities such as moving the hands and feet engage in other actions? How could the head, hands, and so forth arise from the blood and semen of the parents? How could branches grow from a seed and the fields be produced?

སྒྲ་ནི་ཁ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ། རྫ་རྔ་ལས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བྱུང་། ། དེ་ཡི་རྒྱུ་རྣམས་རེ་རེ་ལ། ། རང་བཞིན་མེད་པ་#མཐོང་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་རྣམས་ནམ་མཁར་#འགྲོ་བ་དང་། ། མུན་ཁུང་ལ་ཡང་དོན་མཐོང་བ། ། ཁང་པར་བྱི་བ་ལ་སོགས་པས། ། མཚོ་ལ་སོགས་པར་(ཉས་,ཉེས་)དོན་མཐོང་། ། སྦྲུལ་རྣམས་ཀྱི་#ནི་མིག་དག་གིས། ། ཐོས་པ་དང་ནི་མཐོང་བར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་འཁོར་བར་དུ་མ་ནི། ། གཞན་དང་གཞན་གྱིས་འགལ་བར་སྣང་། ། གནས་དང་དབྱིབས་ནི་མ་མཐོང་བའི། ། གོམས་པའི་དབང་གིས་སྒྲ་ཐོས་ནས། ། ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་རྣམས་མེད་ན། ། འབེན་ལ་མདའ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཕབ། ། བརྗོད་པ་ཡང་ནི་མ་གོམས་པས། ། ཇི་ལྟར་ཁ་ཐོན་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། གལ་ཏེ་རྣམ་རིག་རྒྱུན་བཞིན་དུ། ། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། རི་བོའི་ཚོགས་ནི་མཐོ་བ་དང་། ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དཀྱིལ་མེད་པ། ། རྡུལ་ནི་ཕྲ་རབ་གཡོ་#བསྡུས་ནས། ། ལས་བྱེད་གང་གིས་བྱེད་པ་ཡིན། ། ལྕགས་ལ་སོགས་པ་དགུག་པའི་ཕྱིར། ། རྡོ་ནི་ཁབ་ལེན་ལ་སོགས་དང་། ། སྔགས་རྣམས་དང་ནི་སྨན་རྣམས་ཀྱི། ། ནུས་པ་གང་གིས་བྱས་པ་ཡིན། ། དེ་བས#མ་རིག་སྣ་ཚོགས་པས། ། ཅོག་ཆུང་གིས་#ནི་སྐད་རྒྱས་བཞིན། ། ཇི་ལྟར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྣང་། ། སེམས་ཉིད་ཀྱི་#ནི་སྤྲུལ་པ་ཡིན། ། ཟད་པར་སྐྱེ་མཆེད་སྒོམ་#པ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཇི་ལྟར་སྦྱར། ། བརྟན་པའི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་རྣམས། ། གཞན་དང་གཞན་དུ་བཞག་པ་མེད། ། ཤེལ་དང་འདྲ་བ་དུ་མ་ནི། ། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པས་སྦྱར་བར་རིགས། ། བག་ཆགས་ཆུ་ལ་ཏིལ་མར་བཞིན། ། སེམས་ཉིད་འདི་ནི་ཁྱབ་པར་འགྱུར། །

Sound arises from the mouth, and likewise from a clay drum; because one sees that each of its causes lacks intrinsic nature. Birds fly in the sky, and one sees objects even in a dark hole; mice and the like in a house, and fish in a lake, see their objects. Snakes, with their very eyes, hear and see. Likewise, in saṃsāra, many things appear in various ways to one another. Without seeing the location or the shape, through the power of habituation, one hears sounds. If the realization of primordial wisdom did not exist, how could arrows be shot at a target? How could recitation occur without habituation? If consciousness did not flow in a continuous stream, how could the high mountain ranges and the vast, boundless oceans exist? Who is the agent who, having gathered together the subtle particles of dust, performs these actions? By what power are magnets and the like used to attract iron and so forth, and by what are the powers of mantras and medicines produced? Therefore, through various forms of ignorance, just as a small pebble produces a great sound, how is it that all these things appear? They are the emanations of the mind itself. How is it that a yogi applies the meditation on the totalities of the sense bases? Stable things do not exist as entities that are established as this or that. Like a crystal, the many [appearances] are thus understood to be joined by delusion. Like sesame oil in water, these habitual tendencies pervade the mind itself.

གློག་དང་འབྲུག་སྒྲ་ཆར་པ་དང་། སྤྲིན་དང་རླུང་དང་ཐོག་རྣམས་ནི། ། སེམས་ཙམ་ཡོད་པར་མེད་པ་ན། ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལ་གྲུབ་མི་འགྱུར། ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས#། ། ངོ་བོ་ཁ་ཅིག་རབ་གྲུབ་ན། ། མདུད་པའི་དབྱེ་བས་དེ་རྣམས་ཀྱི། ། དབྱེ་བ་དུ་མ་སྣང་མི་འགྱུར། ། ཁ་ཅིག་མཛེས་མ་གཞོན་ནུ་མ། ། གཞན་ལ་དེ་ཉིད་དར་ལ་བབ། ། ལ་ལ་ཡི་#ནི་ཚོན་པོ་སྟེ། ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཤ་ཕྲ་སྔོ། ། གང་ཚེ་སེམས་ཉིད་བུད་མེད་ཀྱི། ། རྣམ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་གྱུར་ན། ། དེ་ཚེ་རང་སེམས་འདོད་ཅན་གྱིས། ། བདག་ཉིད་བདག་གིས་གང་གིས་སྤྱོད། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བདག་རང་བཞིན། ། བློ་དང་ལྡན་པས་ཐམས་ཅད་ནི། ། ཡུལ་རྣམས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། ། བྱིས་པ་བཞིན་དུ་མི་འཇུག་གོ། ། ལག་པས་ལག་པ་བཟུང་#ནས་ནི། ། རྨི་ལམ་འཁྲུལ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས། ། རྐུན་མ་བདག་གིས་འཛིན་ཤེས་པའི#། ། རྣམ་པར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱིས་སྨོད། ། སྐམ་པོ་རྩྭ་ལ་ཕྱུགས་རྣམས་ནི། ། བཟའ་བའི་སེམས་ནི་མི་རྣམས་མིན། ། ཨེ་མ་འོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི#། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་བསམ་མི་ཁྱབ། ། མ་དྲན་པ་དང་ལུས་རེག་དང་། ། #གཉིད་ལོག་པ་དང་རླུང་རྣམས་ཀྱིས། ། ཉ་དང་བྱ་དང་ཁྱི་དང་སྦྲུལ། ། སེམས་ཅན་དེ་དག་འཚོ་བར་འགྱུར། ། དབེན་ས་བརླག་#ཤ་ཁྱི་དང་འདྲ། ། རང་གི་འཁོར་དང་ཁྱབ་པ་སྟེ། ། གནོད་བྱེད་དང་ནི་གནོད་སྦྱིན་མོས#། ། ལས་སྣ་ཚོགས་པས་མཐོང་བར་འགྱུར། ། བཤང་གཅིས་ཁྱབ་པ་རྣག་རྒྱུ་བ། ། ཡི་དྭགས་རྣམས་ཀྱིས་ཆུ་བོར་མཐོང་། ། དང་བ་དང་ནི་བསིལ་བའི་ཆུ། ། མིས་དེ་མཐོང་དང་བཏུང་བར་འགྱུར། །

Lightning, thunder, rain, clouds, wind, and hail— If these did not exist as mere mind, They could not be established in the midst of space. If some essence of things were established by way of its own nature, Their various distinctions would not appear Through the distinctions of knots. To some, a beautiful young woman Appears to others as being in the prime of youth; To some she is stout, And to some she is thin and pale. When the mind itself arises In the very form of a woman, Then how can one's own desirous mind Experience itself by itself? Since the nature of all things is the self, The wise do not engage with objects As if they were external, like a child. To say, "I know myself As a thief in a dream-delusion, Holding my own hand with my hand"— Such a claim is ridiculed by others. Cattle have the thought to eat dry grass, But humans do not. Alas! This conceptualization Is inconceivable even to yogis. Through lack of mindfulness, physical touch, Sleep, and the winds, Fish, birds, dogs, and snakes— Those sentient beings are sustained. Like a hunting dog in a secluded place, Pervading its own surroundings, It is seen through various activities As a malevolent spirit or a yakṣiṇī. Pervaded by excrement and urine, flowing with pus, Pretas see it as a river; But humans see it as clear, cool water And drink from it.

འབྲས་བུ་འདོད་དང་མི་འདོད་པའི། ། རྣམ་པ་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་གནས་པ། ། རྣམ་ཤེས་དེ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ། སྟོང་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར། ། ཀྱེ་མའོ་ཡུལ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ། ། དུས་གཅིག་དུ་ནི་རྣམ་པ་མང་། ། རོལ་མོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་བཞིན་དུ། ། རྟོག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་འགྲོར་འགྱུར། ། གལ་ཏེ་དོན་ཡོད་དེ་མེད་པས། ། དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་མི་འགྱུར། ། སྐྱུར་རྫས་གཞན་གྱིས་#ཟོས་པ་ན། ། གཞན་གྱི་ཁ་ནས་ཁ་ཆུ་འབྱུང་། ། མཚན་མོར་ཁ་ཅིག་འབྲས་བུ་ནི། ། ཟོས་པས་གཞན་ལ་སྨྲ་བྱེད་ན། ། གལ་ཏེ་སྐྱུར་ཟོས་#དེས་སྨྲས་ན། ། ཉན་པོར་འགྱུར་བར་མི་འགྱུར་རམ། ། རྨི་ལམ་འདོད་པའི་མོ་ཕྲད་པས། ། བདེ་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་རྒྱུ་མེད། ། དོན་མེད་པས་ཀྱང་ཁུ་བ་ནི། ། ཇི་ལྟར་ཤོར་བར་མི་འགྱུར་རམ། ། གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་དུ། ། མཐོང་ཡང་གལ་ཏེ་ཡོད་ཟེར་ན། ། བུ་མོའི་ལྟོ་ལས་བུ་སྐྱེས་པ། ། མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་རིགས་པ་མིན། ། ཡུལ་རིང་#ལམ་དང་རི་རྣམས་དང་། ། ཡུལ་རྣམས་ཁང་པའི་ནང་དུ་ནི། ། ཐ་དད་པ་ནི་རབ་མཐོང་བས། ། རྨི་ལམ་མཐོང་བ་དོན་མེད་པའོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་ལ་འཇུག་པ་སློབ་དཔོན་ཀམ་པ་ལའི་ཞལ་སྔ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། ། རྣམ་རིག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཞག་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། ། དོན་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། ། དོན་སྣང་བ་ཡང་གསུམ་སྟེ། ཡོད་པར་སྣང་བ་དང་། མེད་པར་སྣང་བ་དང་ལོག་པར་སྣང་བའོ། ། དེ་ལ་ཡོད་པར་སྣང་བ་ནི་དཔེར་ན།

The results, whether desired or undesired, are fully established by karma. Through those very respective consciousnesses, one enters into the meaning of emptiness. Alas! The objects are diverse, and at one time there are many aspects. Like the sound of an ensemble of musical instruments, they follow along as mere conceptualization. If the object did not exist, it would not perform the function of an object. When one person eats a sour substance, saliva flows from the mouth of another. If someone at night, having eaten a fruit, speaks of it to another, if that person who ate the sour thing had spoken, would the listener not have experienced it? Through meeting a desired woman in a dream, there is no cause for the excellence of pleasure. Even without an object, how is it that the semen is not discharged? If you say that because of the power of habituation one sees things in a dream and they therefore exist, then it would not be logical to say that a son is born from a girl’s womb because it is seen. Because distant lands, paths, and mountains, as well as various regions, are seen within a house as distinct, the dream-vision is without an external object. Examples were shown by the master Kamalaśīla and others in their works on entering the Yogācāra system of the Mahāyāna. This is for the sake of establishing all phenomena as being of the nature of representation-only. Therefore, it is consciousness that possesses external aspects, and the object appears as an illusory nature. The appearance of objects is also threefold: appearance as existent, appearance as non-existent, and appearance as erroneous. Among these, appearance as existent is, for example:

བྱེ་མ་ནི་སྨིག་རྒྱུའི་རྣམ་པས་སོ། ། མེད་པར་སྣང་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་#སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། ལོག་པར་སྣང་བ་ནི་དུང་དཀར་པོ་#སེར་པོ་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པ་ཡང་རྨོངས་པའི་བློ་ཅན་གྱིས་གཟུང་#བར་འགྱུར་རོ། ། སྨོན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་པ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ངོ་བོ་མེད་དོ། ། སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི། འདུན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་སྟེ། ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དེའི་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ནི་གཟུང་བ་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུང་བའོ། ། མེད་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། ། དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། ། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་དེ། ། དེ་ལ་ཡོད་ན་#དེ་ཡོད་དོ། ། ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ཡང་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་བསྒོམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དངོས་པོ་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྟོག་པ་ནི་མེད་དོ། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཉིད་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམ་#རིག། སོ་སོར་སྣང་བ་རབ་སྐྱེས་པ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དོན་མེད། ། དེ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ཡང་མེད། ། གཅིག་ནི་རྐྱེན་གྱི་#རྣམ་པར་ཤེས། ། གཉིས་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ། །

Sand appears in the form of a mirage. Non-existent appearances are like the falling hairs seen by those with cataracts. Erroneous appearances are like a white conch appearing as yellow. Through the power of these three types of appearances, the deluded mind grasps at external objects even though they do not exist. Regarding the phrase "the fruit of aspiration," this is because the very nature of representation appears as external objects. Furthermore, regarding the phrase "that too does not exist," it means that it lacks both external and internal essence. Regarding the phrase "because there is no observation of aspirations and so forth," "aspiration" refers to the wish, which is the clinging to the very aspect of the external. "Observation" refers to grasping in the manner of a subject grasping an object. "Non-existence" means that its essence is absent. As it is said: "The unreal imagination exists; In it, duality does not exist. In it, emptiness exists; And in that [emptiness], it exists. Because of existence, non-existence, and existence, That is also the Middle Way." Therefore, the meditation on things as if they were external objects is unobservable and non-existent; this means that the conceptualization of the aspects of consciousness appearing as individual entities does not exist. This is because it is the nature of the mind. This means that it is the mind itself that appears as individual [objects]. "Objects, sentient beings, self, and representations— These arise as individual appearances. That consciousness is without object; Because that [object] is absent, that [consciousness] is also absent. One is the consciousness of conditions; The second is the enjoyment [consciousness]."

སྤྱོད་དང་གཅོད་དང་སྐུལ་བྱེད་ནི། ། དེ་ལ་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྤྱིའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་འགྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡོད་#པའོ། ། གང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་མེད་པ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མེད་པའོ། ། དེ་བས་ན་#ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་བྱ་བར་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་འབའ་ཞིག་དྲི་མ་མེད་པ་མཐའ་ཡས་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ། སེམས་ཙམ་གང་ཡིན་པ་ནི་#ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ། ། དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་དེ་ཞེས་པ་ལ། ། མ་དག་པ་ཡིན་པས་གྲོལ་བ་#ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། རྟག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི། ཤེས་བྱ་མེད་པས་ཤེས་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཤེས་བྱའི་སྔོན་དུ་ཤེས་པ་ན། ། ཅི་ལ་དམིགས་ཏེ་དེ་འབྱུང་#འགྱུར། ། ཤེས་#བྱ་འཇིག་ནས་ཤེས་པ་ན། ། ཅི་ལ་དམིགས་ཏེ་དེ་འབྱུང་འགྱུར། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་ལྷན་ཅིག་ན། ། ཅི་ལ་དམིགས་ཏེ་དེ་འབྱུང་འགྱུར། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རྟག་ཏུ་མེད་པ་མ་#ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི། ། རྟག་ཏུ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དེ་དུས་གསུམ་ལ་ཡང་སེམས་ནི་མེད་དོ། །

"Conduct, cutting, and exhortation arise from that mind," so it is said. The term "general meaning" refers to the removal of regret regarding the Sūtras and so forth. This is because the positions of the Sautrāntikas and others maintain that external objects do not exist and that there is only representation-only (vijñaptimātra). Regarding the phrase "the aggregates and so forth," these are the aggregates, elements, and sense bases. Their non-existence is due to their being devoid of being either one or many. Therefore, because external aggregates and so forth do not exist, the position of the Yogācāras is that only consciousness alone exists. For that very reason, because the aggregates and so forth to be meditated upon do not exist, that which is "mere mind"—which is stainless, infinite, and equal to space—is representation-only. Regarding the statement "that is not a real entity," it is explained that because it is impure, liberation will not be attained. Regarding "because it is always non-existent," this is because, in the absence of an object of knowledge, cognitions are not perceived. As it is said: "If cognition were prior to the object of knowledge, Upon what basis would it arise? If cognition were after the object of knowledge has perished, Upon what basis would it arise? If cognition and the object of knowledge were simultaneous, Upon what basis would it arise?" Alternatively, "because it is not always non-existent" means that "always" refers to all times; even throughout the three times, the mind is not non-existent.

གང་གི་ཕྱིར་འདས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་#ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། མ་འོངས་པའི་སེམས་ཀྱང་མ་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་རོ། #། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་མ་གྲགས་སོ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དུས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་སེམས་མེད་དོ། ། གང་འདས་པ་ནི་དེ་འཇིག་པ། ། མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཐོབ་སྟེ། ། སྐད་ཅིག་གཉིས་ཀ་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ལ་གནས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་རིགས་པ་འདིས། ། སེམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བར་བྱའོ། ། དེས་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དཔྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་སྦས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ལ། འོད་གསལ་བ་ལས་མྱུར་དུ་འམ་#སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་གཞུང་#དང་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གང་སྤྲོས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྷའི་སྐུ་བསྒོམ་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པས་སོ། ། འོད་གསལ་བར་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་བཞི་པས་དེ་ཡང་སྦྱང་#བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཙམ་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ཞེས་པ་ལ་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ལྷའི་སྐུའི་རྣམ་པའོ། ། དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི། དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

Because that which is a past mind has perished, it does not exist. A future mind also does not exist because it has not yet been encountered; thus, it is not designated as "consciousness." As for the present, because it is associated with the moments of the past and future, it is like the former; thus, the nature of the mind in the three times does not exist. As it is said: "That which is past has perished; That which is future has not been attained. Since it is associated with both moments, In what does the present abide?" Therefore, by this reasoning, the mind should be analyzed and the nature of the three consciousnesses should be rendered into clear light through the stages of mantra and mudrā. This teaches the hidden meaning characterized by the analysis of the three wisdoms. Regarding the phrase "that which has the nature of relative truth," the meditation on the deity’s body—which is an emanation of the wisdom body similar to Indra’s bow, arising from clear light through the stages of the attainment of appearance and so forth—is illustrated by the twelve examples of illusion. Furthermore, the statement "that is also illogical" is because it is not the essence of suchness. The phrase "because it is purified into clear light" means that it must also be purified by the fourth stage of manifest enlightenment. Thus, regarding the phrase "the entity that is merely relative truth," the characteristic of the wisdom body to be attained through the stage of self-consecration is the form of the deity’s body. The phrase "it is not an entity" means it is not the ultimate truth.

དེ་གཉིས་པ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེར་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྷའི་རྣམ་པ་དང་། སྒྱུ་མའི་དཔེ་དེ་གཉིས་སོ་སོར་སྣང་བ་ཡོད་པའོ། ། གང་དང་གང་དུ་གཉིས་སོ་སོར་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་རུ་འཁོར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བར་རིགས་སོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་བཞིའི་འབྲས་བུ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཕན་ཡོན་ཙམ་བསྟན་ཏོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ལྟ་བུར་བསྒོམ་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པའོ། ། དཀའ་བས་#དམིགས་པ་ཡིན་པས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔོན་བསགས་པའི་དགེ་བའི་སྟོབས་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་འབྲེལ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་#བརླབས་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྦས་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ། ། སྦས་པ་ཞེས་པ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་བྱིན་གྱིས་རློབ་#པའི་རིམ་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་#ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལའོ། ། སྒོམ་པ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་སྒོམ་པའི་རིགས་པ་#མ་ཡིན་ཏེ།

Regarding the statement, "Because it does not transcend those two," this means because there is the appearance of duality. In that context, there is the appearance of the two—the form of the deity, which is like an illusion, and the example of the illusion—separately. Wherever there is the appearance of these two separately, that is exclusively saṃsāra, just like the separate appearance of the apprehended object and the apprehending subject. Therefore, it is appropriate that this too must be purified. The phrase "Therefore..." and so forth merely demonstrates the benefits of the stage of union, which is the fruit of the four stages. Regarding the phrase "meditating on the two truths as if they were [separate]," this refers to meditating on the stage of union, the essence of which is the inseparability of the conventional and the ultimate. It is said to be "difficult to perceive" because it is attained through the power of previously accumulated merit, meeting with a spiritual friend, being born in a conducive place, possessing the lineage of a bodhisattva, and being blessed by the Buddhas. This demonstrates the hidden meaning, which is characterized by the correct realization of conventional truth. The term "hidden" is used because the intention is to describe the stages of the purification of mind and self-consecration. Regarding the phrase "by means of the ultimate truth," this refers to that which is to be attained through the stages of the mudrā and meditative absorption, and that which is to be attained through the stage of manifest enlightenment. The phrase "there is no meditation" means that it is not a matter of the logic of meditation.

གང་གི་#ཕྱིར་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྟོག་#བཅས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་འདུས་བྱས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པའོ། ། འདུས་བྱས་པ་དང་འདུས་#མ་བྱས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་#འབྲེལ་པ་མི་རིགས་ཏེ། བུམ་པ་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། ། གང་གི་#འདུས་བྱས་པ་ཉིད་འདུས་བྱས་པའི་རྒྱུ་འམ་འབྲས་བུར་འཐད་དེ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འཇིམ་པ་དང་དབྱུག་པ་དང་འཁོར་ལོ་དང་སྐུད་པ་དང་སྐྱེས་པའི་ལག་པའི་རྩོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་མི་རིགས་ཏེ། ། རྟག་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་གྲུབ་པ་འམ་མ་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའམ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྒོམ་པས་དགོས་པ་མེད་དོ། ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར#། གཟོད་མ་ནས་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཏེ། རྟག་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཐོག་མ་ནས་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པའི་སྒོམ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕྱག་རྒྱའི་འབྲེལ་པའམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱ་བས་འོད་གསལ་བ་ནི་སྐྱེ་བའམ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་གཟོད་མ་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

For what reason, that which is called "meditation" is of the nature of conceptual consciousness, characterized by the mind's analytical investigation, and is thus conditioned (saṃskṛta). The ultimate truth (paramārthasatya), however, is unconditioned (asaṃskṛta) because it lacks substantial existence. A causal relationship between the conditioned and the unconditioned is illogical, just like a vase and space. That which is conditioned is logically established as the cause or effect of the conditioned, just like a barley seed and a barley sprout. Likewise, it is like a vase produced by clay, a staff, a wheel, a string, and the manual exertion of a person. It is illogical to meditate in that manner upon the ultimate truth, which is the essential nature (dharmatā) of all phenomena, because that which is permanent cannot be produced. Meditation is to be performed for the sake of attaining or purifying that which is unestablished or impure; there is no purpose in meditating upon that which is inherently established or pure. If there were such a purpose, it would not be the ultimate truth itself. To demonstrate this very point, it says: "Because it is pure from the beginning." This means that the permanent, stainless, and untainted is pure from the very outset. If that is so, one might ask: why perform the meditation on the stages of mudrās and samādhis in order to attain manifest enlightenment? It is replied: the clear light is not something to be produced or purified through the connection with a mudrā or the actualization of samādhi, because it is established from the very beginning.

ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཙམ་གྱིས་#གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་རང་སྣང་བ་སྟེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། ། ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་ཡི། ། དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པར་འདོད། ། ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རིམ་པ་བཞི་པ་སྟོན་ཏོ། ། གང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིམ་པ་གསུམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་# སྐུ་སྒོམ་པ་དེ་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་བསམ་པར་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། ། མི་བདེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་བཞི་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དངོས་པོའི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་#མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་#མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏེ། སྒོམ་པ་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། སྒོམ་པ་ནི་བསྒོམ་#པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་དུ་རུང་བའི་མན་ངག་གོ།

Through the mere mudrā and meditative absorption, adventitious stains are to be cleared away, but suchness is not attained. Suchness is self-manifesting, like space. As it is said: "Purity is asserted to be like the purity of the water element, gold, and space." This demonstrates the fourth stage, characterized by the entry into luminosity. Regarding the statement, "That which is of the nature of conventional truth," it is improper to think that the meditation on the illusion-like body to be attained through the third stage is also not to be meditated upon. The phrase "it is indeed unreal" is because it is in relation to the purification of the fourth stage. The phrase "aspects" and so forth teaches the meditative absorption of the stage of union. "Of the nature of the two truths" refers to the meditative absorption of union, in which the conventional and the ultimate are inseparable. "The entity is not to be meditated upon" means that it itself is not an object of thought. Why is that? Because one is liberated merely by seeing the two truths as non-dual. This means that liberation is attained merely by manifesting the sphere of non-abiding nirvāṇa, which is the nature of the inseparability of the two truths. The phrase "therefore" and so forth teaches the summary of the stage of union. "The meditator" refers to the yogi. "Meditation" refers to the insight of meditation. "That which is to be meditated upon" refers to the pith instructions suitable for meditation.

། དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་འདི་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཐོབ་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་མི་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་འཇུག་#ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་པས། ། སླར་ཞིང་གང་ལ་མི་སློབ་པོ། ། འདི་ནི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་ལྡན་པའི། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ནས་འགྱུར། ། འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྲིད་གསུམ་ལ། ། དེ་ཡིས་སྐད་ཅིག་མ་ལུས་པར། ། འོད་གསལ་རྣམ་དག་འཛིན་པས་མཐོང་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གོ། ། མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེའི་དོན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། སྤྱིའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྒོམ་པས་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པའི་འགྱོད་པ་སེལ་#བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་བསྟན་ཏོ། ། སྦས་པའི་དོན་གྱིས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པའི་རིམ་པ་དག་བསྟན་ཏོ། ། མཐར་ཐུག་པས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་དག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་བསྐྱེད་#པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་མ་གཏོགས་པའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །

Thus, such clinging is itself conceptualization. "For those who have realized the stage of union" means that they have attained the sphere of non-abiding nirvāṇa. The meaning is that this does not exist for yogins, because there is nothing further to be aroused. As it is said: "By abiding in the samādhi of union, One no longer trains in anything further. This is called the yoga of completion; That is the Great Vajradhara. From that, one becomes the Omniscient One, Possessing the supreme of all aspects. Regarding the past, the future, And the present—within the three realms of existence— By perceiving the utterly pure luminosity, One sees them all in a single instant without exception." The phrase "spoken by the Great Vajradhara" is the words of the compiler. The term "ultimate" is used because it teaches the entry into luminosity and the stage of union. Thus, the reality of emptiness, which serves as a branch of the generation stage, has been shown through the literal meaning; and the meaning characterized by the removal of the regrets of the Sautrāntikas and others has been shown through the meditation on the three doors of liberation according to the general meaning. The purification of the mind and the stage of self-consecration have been shown through the hidden meaning. The entry into luminosity and the stage of union have been shown through the ultimate meaning. Thus, a portion of the generation stage and the completion stage—excluding the vajra recitation—have also been shown through the verses of the Great Vajradhara.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལྔའིའོ། ། རྣམ་པ་ཀུན་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་གཏན་ཚིགས་ནི་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་#བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་#དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དོ། ། ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་དེ་དག་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་མེད་དོ། ། དེ་ལ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ག་ལས་འགྱུར། བདག་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད། ། བྱེད་པ་པོ་ཞེས་ག་ལས་བརྗོད། ། ཆོས་ཅན་ཡོད་ན་འཇིག་རྟེན་པས། ། ཆོས་ལ་བསམ་པ་རབ་ཏུ་འཇུག། ཕུང་པོ་བདག་མིན་དེར་དེ་མིན། ། དེ་ལ་དེ་མེད་དེ་མེད་མིན། ། མེ་ཤིང་བཞིན་དུ་འདྲེས་པ་མིན། ། དེ་ཕྱིར་བདག་ཅེས་ཇི་ལྟར་ཡོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། བདག་ནི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མི་རིགས་ཏེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པས་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་བདག་དང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། ། རིགས་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་བདག་ཅེས་བརྟན་#པའོ། ། སྐྱོན་དེ་སེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། བདག་ལ་ཕུང་པོ་ཡོད་ཅེས་ཕྱོགས་འཛིན་ན། དེའི་ཚེ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་གི་གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ནི། ། རྟག་དང་མི་རྟག་དག་གི་མེད།

Regarding the phrase "of all the Tathāgatas," this refers to the five Vajradharas. "In every way" means by means of the activities of body, speech, and mind. "Luminosity" refers to the essential nature of the luminosity of the Tathāgatas; the reason is that it is never transcended. "Focusing on that samādhi" is a term for the samādhi of manifest enlightenment to be attained through the stages of the mudrā and samādhi. Regarding the phrase "become a vessel" and so forth, this refers to all entities such as the self and Īśvara. "Free from all" means free from those. In that regard, the self does not exist according to the reasoning explained previously. How then could qualities such as permanence exist in it? "Since the entity called 'self' does not exist, how can one speak of a 'creator'? If a subject existed, worldly people would engage in the contemplation of its qualities. The aggregates are not the self, nor is the self in them; the self is not in them, nor are they in it. Like fire and wood, they are not mixed; therefore, how can a 'self' exist?" Thus it is said. The meaning of this is as follows: it is illogical to say that the self is the aggregates, because through the relationship of identity, the self would become impermanent just like the aggregates. The position of the Naiyāyikas is that the self is permanent. To eliminate that fault, if one holds the position that the aggregates exist in the self, then there can be no relationship of locus and located between the permanent and the impermanent. There is no relationship of locus and located between the permanent and the impermanent.

། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། འོ་ན་གཞི་རྟག་པ་ཡིན་ན་གཞི་ཅན་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་ཅེ་#ན། སྨྲས་པ། གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞི་ཅན་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་དང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་ན་རང་ལ་གནས་པའི་ཆོས་དང་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་ངེས་པར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུས་ཀྱང་རྒྱུ་ལ་གནས་པའི་ཆོས་མ་བླངས་པས་དེ་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་གལ་ཏེ་བདག་དང་ཕུང་པོ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ཁས་བླངས་ན་དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་མི་རྟག་པས་ཀྱང་བདག་ཀྱང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་བདག་རྟག་པ་ཡིན་ན། ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ་རང་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་བདག་གཞི་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་བྱུང་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཡོད་དེ་#ཞེས་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་མི་འགྲུབ་བོ། ། དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་གཞི་ཡིན་པས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་བདག་ཀྱང་མི་འགྱུར་རོ། །

Thus it is said. Now, if it is asserted that while the basis is permanent, the things based upon it are impermanent, it is replied: There would be no relationship of basis and based. The relationship of basis and based is itself the relationship of cause and effect; for it is illogical for that which is not to be benefited to be the based. The relationship of basis and based is precisely the state of being the benefited and the benefactor. If the cause benefits the effect, it necessarily acts as a benefactor because the effect does not arise without the properties residing in the cause. Likewise, the effect does not arise without having taken up the properties residing in the cause. Therefore, if one accepts a relationship of cause and effect between the self and the aggregates, then because the aggregates are impermanent, the self would also become impermanent. If the self were permanent, the aggregates would also have to be permanent. However, this is not observed, as it contradicts the tenets of both our own and others' schools. Furthermore, even if the self were the basis, since it would also be the cause, if the aggregates—the effect of the self—were to arise, they would perish. In either case, they would be impermanent. If one asserts that the self exists within the aggregates, then, as before, the relationship of basis and based is not established. Even if that were the case, since the aggregates would be the basis and thus the cause, the effects would certainly not arise; thus, the self would not be produced by the aggregates, and the self would not change.

གལ་ཏེ་རེས་འགའ་བྱུང་ན་དེའི་ཚེ་དེ་#རྣམས་ཀྱིས་བདག་བསལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་ཞིག་རེས་འགའ་བྱུང་བ་དེ་ནི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ལམ་གྱི་སྐྱེས་བུའི་བཞིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཉིད་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཕུང་པོ་དང་བདག་ཕན་ཚུན་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ་ཞེས་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་བུད་ཤིང་རྣམས་སོལ་བ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མེ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ནི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་འཐོབ། ཕུང་པོའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཕྱོགས་བཞི་པོ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་བཀག་ནས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཕན་ཚུན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁས་བླངས་པ་#བཀག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེས་#ནི་རིའི་རྩེ་མོ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ལས་བྱུང་བའི་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་བཀག་གོ། ། གང་གིས་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པ་འདི་ཉིད་མཚན་དུ་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་རིགས་པས་འཁོར་བ་ཞེས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་བཀག་པའོ། ། དབང་ཕྱུག་དང་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་དང་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནུས་པ་གསུམ་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་རྟག་#པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགལ་བ་#སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་#ཐམས་ཅད་བྱེད་ཅིང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ན་དེའི་ཚེ་ཅིག་ཅར་དུ་བྱེད་པའམ་འཇིག་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བྱེད། དེ་མི་བྱེད་པས་རིམ་གྱིས་བྱེད་པ་མ་#ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གང་གི་#དུས་སུ་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་དེ#། དུས་གཞན་དུ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །

If they were to arise only occasionally, then at those times the self would be excluded. Whatever arises occasionally is not permanent, just like a person on a path; thus, the self itself would be impermanent. If it is asserted that the aggregates and the self are inseparable, like fire and fuel, then just as fuel is called "fire" when it has turned to charcoal, the self would acquire the very nature of the aggregates and be designated by the convention of "aggregates," thereby accepting its utter impermanence. Therefore, these four positions are also not tenable. Likewise, having refuted the four aspects regarding the aggregate of form, one should understand that the assertions of a self in relation to feeling, perception, mental formations, and consciousness are also refuted. By this, the view of the transitory collection arising from the twenty peaks of the mountain is refuted. This refutes the position of those who assert a self, claiming that this entire wheel of cyclic existence revolves by the logic of a mechanical device. It is a contradiction to claim that the Great Self is permanent, emanated by the three powers of being the Lord, the creator of all, and the destroyer of all. For if he is the creator and destroyer of all, why does he not create or destroy simultaneously? Since he does not do so, he does not act sequentially; thus, he is impermanent. For at the time he acts, he possesses that power, but at other times he does not; thus, he is dependent.

ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བུམ་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་དབང་ཕྱུག་མེད་དོ། ། སྒྲུབ་དང་བྱེད་པ་ངེས་པ་རང་བཞིན་དང་། ། དུས་དང་གཟའ་དང་དབང་ཕྱུག་ལྷ་ཉིད་དང་། ། རྒལ་བ་བསོད་ནམས་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ནི། ། མངོན་དུ་བྱས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན། ། ཞེས་ལ་ལ་འདོད་དོ། ། དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་པས་དངོས་པོ་འདི་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་གཅིག་པུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། རང་གི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་སྤྲུལ་པ་གཞན་ནི་མེད་དེ་དེ་ཉིད་སྔར་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས། ། དགེ་དང་མི་དགེ་རང་གིས་བྱས། ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་དེ་འབྲས་སྤྱོད། ། བྱེད་པ་གཞན་ནི་ཁ་ཅིག་མེད། ། ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་འཁོར་བ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ཁུར་བུ་ཁུར་བ་ལྟར་ཁ་ཅིག་གང་ཟག་ཡོད་དེ། གང་གིས་ཕུང་པོ་འདི་རྣམས་སྤངས་ཏེ། ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པའོ། ། འདིར་གང་ཟག་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་གྱི་#ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱེད་པ་པོ་གཞན་མེད་དོ། ། ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བདག་ཅེས་བརྗོད་དེ#། དེ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།

It lacks independent power, because it depends upon auxiliary causes, just like a vase. Therefore, Īśvara does not exist. Some maintain: "Accomplishment, the agent, certainty, nature, time, the planets, Īśvara himself, the sacrificer, merit, Yama, and the Ender are synonyms for that which is directly perceived." Regarding this, if it is argued that "accomplishment" refers to that which produces and destroys these entities, and that it alone is the cause of the world, that is also unreasonable. There is no other emanation within the three realms emanated by the latencies of one's own karma, because that has already been refuted. As it is said: "Virtuous and non-virtuous actions of body, speech, and mind are performed by oneself; the worldly experience their results. There is no other agent whatsoever." When the so-called "agent" is analyzed, it does not exist. The aggregates of the continuum of afflictions, karma, and birth are themselves explained as the three realms of saṃsāra. Some claim there is a "person" (pudgala) who, like a carrier of a burden, abandons these aggregates and takes up other aggregates. In this context, the "person" is simply consciousness itself, endowed with the latencies of karma and afflictions. That very consciousness wanders through the nature of the three realms; therefore, there is no other agent. If it is argued that "certainty" refers to the Lord of Death (Yama), and that he alone produces and destroys the world of beings, that is also not the case.

གལ་ཏེ་འཆི་བདག་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འཇིག་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་ན་འཆི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ངེས་པའི་སྨྲ་བ་འདི་ནི་བརྟགས་པ་#པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཚེ་འགག་པར་འགྱུར་ན། ཤིའོ་ཞེས་བརྗོད་པས་འཆི་བདག་མེད་དོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་སུ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་#སྣ་ཚོགས་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། ། སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར། དེ་བས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ནི་མི་རིགས་སོ། ། དུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། དུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་སྨིན་པར་འགྱུར། ། ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དུས་དེ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདས་པ་ནི་ཞིག་པའི་ཕྱིར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་དོ། ། མ་འོངས་པས་ཀྱང་སྨིན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཡང་ནུས་པ་མེད་དེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་སྐྱེ་བའམ་འཇིག་པའི་ནུས་པ་མེད་དོ། ། གཞན་ཡང་ཉིན་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཉི་མ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་རིགས་ཏེ། རེ་ཞིག་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པར་གྱུར་པའི་དུས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་དུས་ཀྱི་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་མེད་དོ། །

If it were the Lord of Death, then it would possess the power of destruction but would not possess the power of arising. If it possessed the power of arising, it would not be the Lord of Death. Therefore, this definitive assertion is merely a conceptual construction. If consciousness, the sense faculties, and the life-force were to cease, one would say "he has died," and thus there would be no Lord of Death. According to the position of those who assert an intrinsic nature (svabhāva), various entities would not arise; rather, everything would become a single intrinsic nature. If it is argued that diversity itself is the intrinsic nature, it is said: if that were so, how could there not be simultaneous arising and destruction? Therefore, the position of those who assert an intrinsic nature is unreasonable. As for those who assert time (kāla), they say: "The elements ripen through time." This too is unreasonable. Why? Because time is divided into three—past, future, and present. Since the past has already ceased, it lacks the power to cause ripening. The future also lacks the power to ripen because it has not yet been attained. Even the present lacks power because it is momentary. Therefore, there is no power for either arising or destruction. Furthermore, it is unreasonable to claim that time—such as the months and so forth—is that which is produced by the sun and so forth, which in turn produce the characteristics of day and so on. First of all, the months and so forth themselves do not exist because they are momentary. How then could time, which is produced by them, possess the power to cause the arising of the elements? Thus, the position of those who assert time is non-existent.

ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་གཟའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྱིམ་དང་རྒྱུ་སྐར་ལ་རྒྱུ་བའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་སྐྱེད་#པ་དང་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གཟའ་རྣམས་ནི་ཤར་བ་དང་། ནུབ་པའི་དབང་གིས་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཞིག་རང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ནི་གཞན་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། སྨིན་དྲུག་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་ཆའི་སྦྱོར་བས་དེ་རྣམས་ལ་དགོས་པ་མེད་དོ། ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མི་བྱེད་དེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་དབང་ཕྱུག་བཀག་པས་དེའི་བྱེད་པ་ཉིད་དང་རྟག་པ་ཉིད་#ཀྱང་མི་རིགས་སོ། ། ལྷས་ཐམས་ཅད་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཅི་སྟེ་མི་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་བྱེད་པ་དགོས་པ་མེད་དོ། #། དེ་ཡང་སྤང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན། འདོད་དང་མི་འདོད་འབྲས་བུ་ཅན། ། ལས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སྨིན་པ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པ་འདི། ། དེ་དེ་རྣམ་པ་དོན་ལ་འཇུག། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ། ། #ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ང་རྒྱལ་ལས་ནི་རབ་སྐྱེས་པ། ། བདག་གི་བྱེད་པས་འཕེལ་འགྱུར་ཏེ། ། འགྲོ་ལ་#ཕན་པ་ངེས་#སྨྲས་པས། ། སྐྱེ་དགུ་མ་ལུས་འདི་དག་གསུངས#། ། ཞེས་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བས་ལྷ་གཞན་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྐལ་#བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་#དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་པ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་དེ་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཚད་མས་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་མེད་དོ། །

If it is argued that the planets, such as the Sun and others, also cause the creation and destruction of beings by virtue of their movement through the zodiacal signs and constellations, that too is unreasonable. The planets are impermanent by virtue of their rising and setting. How can that which does not exist of its own accord have the power to produce another? There is no purpose for them in the conjunction of the perceived parts, such as the Kṛttikā constellation and so forth. Why do they not act by themselves? Because they are dependent, they too are called impermanent. Since the existence of Īśvara has been refuted by the previously explained reasoning, his status as a creator and his permanence are also unreasonable. If it is said that a god creates everything, why does he not create everything as being of the nature of happiness? There is no purpose in creating that which is of the nature of suffering, for that is something to be abandoned. Therefore, it is said: "The ripening of karmas, which have desirable and undesirable results, This empty consciousness engages with those various objects." Likewise, it is said: "The variety of the world arises from karma." And as the venerable Nāgārjuna has also taught: "Born from pride, it increases through the activity of the self; Having spoken of what is certain for the benefit of the world, He spoke of all these beings without exception." Therefore, there is no other god. Likewise, as for what is called "fortune" (bhāgya), it is that by whose power worldly beings come to possess happiness, and in its absence, they come to possess suffering. Because they are subverted by valid cognition, they do not exist.

གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཕ་རོལ་གྱི་བསྟན་པས་གྲུབ་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་#རྣམ་གྲངས་ཡིན་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལོགས་སུ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་#བསོད་ནམས་ཀྱང་འགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དག་ཀྱང་ངེས་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་སྔར་བྱས་པའི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ལས་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོན་གཞན་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་སྣོད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཚད་མས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དག་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བཟུང་#བའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་བཞི་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་#གྲུབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་བོ། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཀྱང་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། ། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་#པའི་ཕྱིར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་བོ། ། ཀུན་འབྱུང་#གི་བདེན་པ་ཡང་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པའི་རང་བཞིན་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བས་རྟོགས་#པར་བྱ་སྟེ།

If that is the case, then the self and so forth established by the systems of others do not exist. Since those are also synonyms for karma, their definition does not exist separately. Likewise, merit is also that which is to be ceased. Yamāntaka and the others should also be explained according to their certainty. For that very reason, these are merely synonyms for the karma that is the nature of the latencies of one's own previously performed mental phenomena; there is no other meaning. Thus, those things such as the self imagined by others are rendered untenable. The phrase "devoid of all entities" is because they are contradicted by valid cognition. The natures of cause and effect—the truths of suffering and origin—do exist. Suffering consists of the five appropriated aggregates. Among those, because the body faculty, which is apprehended by one portion of the aggregate of form, is of the nature of the four great elements, the four elements are established by direct perception. Likewise, the objects such as form are also established by that very same portion. The six collections of consciousness, such as the eye-consciousness, which arise from the contact of the faculties and their objects, are also the domain of direct perception. Because the six bases, the supported, and the objects are established, the eighteen elements are established by the valid cognitions of direct perception and inference. The truth of origin, which is of the nature of ignorance and craving, is to be realized by seeing the truth of suffering that has become its result.

དུ་བ་ལས་མེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་ལན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་འབའ་ཞིག་ཕྱིའི་ངོ་བོ་སྣང་བ་སྟེ་རང་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ནི་མེད་དེ། གཞན་གྱི་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་པས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ། ། དེའི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་སྣང་སྟེ་དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་ནོ། ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་དང་དབའ་རླབས་བཞིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དབའ་རླབས་གཡོ་བ་དེ་དང་དེས། ། ཆུས་ནི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ། ། སྣང་བར་བྱས་ཏེ་སྐད་ཅིག་གིས། ། སླར་ཡང་གཡོ་མེད་ཉལ་བཞིན་འགྱུར། ། གང་ཞིག་དེ་ནི་གཉིས་སྣང་བ། ། དེ་ལ་རིགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། ། གློ་བུར་དུ་ནི་བརྗོད་པ་ཡི། ། བྲག་ཅ་ཡི་ནི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཅན་ནི་མེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ཡང་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བསྐྱེད་པ་མེད་པར་#མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྣམ་པར་གཞག་#གོ། ། དེ་བས་ན་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དེ། །

It is like fire from smoke. Therefore, the aggregates and so forth exist, and for the sake of abandoning them, the Blessed One taught the two truths of cessation and the path. To this, the reply is: this consciousness alone appears as the external nature because it is self-luminous. Other things, such as the aggregates, do not exist, because they are the appearances of others. That which is self-appearing is consciousness and nothing else; therefore, form and so forth do not exist. Those things possessing such aspects appear by the power of the delusion of an external nature, but they do not exist ultimately. For example, it is like the ocean and its waves. As it is said: "By those various moving waves, The water manifests as having distinct natures; Yet in an instant, it again Becomes motionless and lies still. That which appears as duality Is not the domain of reasoning; It is like the sound of an echo, Spoken only adventitiously." Because of this, the aggregates, elements, and sense bases do not exist, for it is consciousness itself that appears in the form of those aspects. By this, the Sautrāntikas are also refuted. For even if the aspect of that consciousness were a real entity, it would not be an object of direct perception. However, because the production of the visual and other consciousnesses does not occur without [a cause], the external object is established through inference. Therefore, an entity to be apprehended by either direct perception or inference does not exist in any way whatsoever.

རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོར་#སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་ཉན་ཐོས་པ་དང་མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་རིག་སྨྲ་བས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་དོན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡོད་དེ། ། གང་གིས་སེམས་ཅན་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་སྣང་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཉི་མ་ཟླ་བ་ནམ་མཁའ་དང་། ། རྒྱུ་སྐར་ཚོགས་དང་ས་གཞི་དང་། ། ཆུ་བོ་རྒྱ་མཚོ་ཕྱོགས་རི་རྣམས། ། དེ་དག་སེམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན། ། ཇི་སྲིད་པ་ཡི་#རྩེ་མོའི་བར། ། ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་འདི་དག་ནི། ། གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟར་སྣང་། ། སེམས་ཉིད་ལས་ནི་ངེས་པར་བྱུང་། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། #། དེ་བཞིན་དུ་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། ། རྣམ་རིག་ཙམ་ནི་དོན་མེད་དེ། ། མེད་པའི་དོན་ནི་སྣང་བའི་ཕྱིར། ། ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ནི། ། མེད་པའི་སྒྲ་ཟླ་སོགས་མཐོང་བཞིན། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཡང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་སྣང་སྟེ་མེ་ལོང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། མཚན་ཉིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་དེའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། ། དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པ་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་འདི་དང་#སྣམ་བུ་འདི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། གཞན་དབང་ནི་མེད་པ་དེ་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པའོ། །

This is because consciousness alone appears in the nature of the two valid cognitions: direct perception and inference. By this, the positions of the Śrāvakas and the Sautrāntikas are refuted. The Proponents of Cognition (Vijñānavādins) maintain that there is mere cognition alone, independent of external objects. It is this that appears as the three realms, which constitute the environment and the sentient beings. As it is said: "The sun, the moon, and the sky, The hosts of stars, the earth, The rivers, oceans, directions, and mountains— These are the emanations of the mind. Up to the very peak of existence, These three realms, Whatever appears in this way, Arises definitively from the mind itself." Likewise, the venerable Vasubandhu also stated: "Cognition alone is without external objects, Because non-existent objects appear, Just as those with cataracts See non-existent hairs, moons, and so forth." Thus, although it is naturally pure, it appears as if possessed of adventitious stains, like a mirror. Its essence does not undergo deterioration; its nature should be analyzed through the three characteristics. These are: the imputed (parikalpita), the dependent (paratantra), and the thoroughly established (pariniṣpanna). Among these, the imputed refers to the absence of external objects, which are nonetheless designated by convention, such as "this pot" or "this cloth." The dependent is the apprehension of that very absence in the manner of subject and object.

ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་མེད་པས་འབའ་ཞིག་དྲི་མ་མེད་པ་མཐའ་ཡས་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་མྱོང་བའོ། ། གླང་པོ་ཞེས་དོན་དེ་རྣམ་པ། ། དེ་མེད་པ་ནི་མཁས་པ་ཡིས། ། ཀུན་བརྟགས་#ལ་སོགས་རང་བཞིན་རྣམས། ། གྲངས་ནི་ཇི་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། དང་པོ་ཡིས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས། ། ངོ་བོ་མེད་པ་གཞན་དག་ཀྱང་། ། རང་ཉིད་དངོས་མེད་ཤེས་བྱ་བ། ། དེ་ཡི་ངོ་བོ་མེད་པར་#བསྟན། ། གང་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པ། ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ཉིད་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་དོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། མཚན་ཉིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་སེམས་ཙམ་ཤེས་ནས་རྟག་པ་བདེ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དང་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བ་རྣམ་པར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ཐར་པ་དང་འཆིང་བའི་ཆ་དབྱེ་བའོ། ། དེ་ནི་སེམས་མེད་མི་དམིགས་པ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། གནས་ངན་(ལན་,ལེན་)གཉིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར། ། དེ་ནི་གཞི་ནི་གནས་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་རྟག་པར་དགེ། ། བདེ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདིར་སྨྲས་པ། སེམས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པས་ན་སེམས་སོ། ། རེ་ཞིག་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་བཀག་པར་བྱས་སོ། ། དེ་མེད་པས་ཅི་ཤེས་པས་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུང་བ་མེད་པས་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The thoroughly established nature is the experience of wisdom that is exclusively stainless and infinite, like space, because it lacks the essence of subject and object. As it is said: "The wise should understand the numbers of the imagined and other natures, such as the 'elephant' and its aspects, as they are non-existent." Likewise: "By the first, through its characteristic, the lack of essence is shown; others also know themselves to be without entity, and thus its lack of essence is taught. Because phenomena are the ultimate, that too is suchness. Because it exists eternally as such, that very reality is representation-only." Thus it is said. By thoroughly examining the three characteristics, one understands Mind-Only, and the characteristics of the permanent, blissful dharmakāya appear as representation-only, cognition, and likeness; this is the distinction between the factors of liberation and bondage. As it is said: "That which is without mind and non-apprehensible is supramundane wisdom. Because it abandons the two types of bad states, it is the transformation of the basis. That itself is the uncontaminated expanse, inconceivable, eternally virtuous, the body of bliss and liberation, called the Dharma of the Great Sage." Here it is asked: Mind-Only does not exist ultimately, because that which is known is the mind. For the time being, you yourself have negated external objects. Since those do not exist, what is it that is called "mind" by virtue of knowing? Because there is no object to be grasped, there is no grasper.

དེ་བས་ན་སེམས་མེད་#ན་དེའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣང་བ་གང་ལས་ཡིན་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གང་དང་གང་གི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྣང་བའམ་མི་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། #གང་གིས་སེམས་ཉིད་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ། དོན་ནི་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྫུན་པ་ཡིན་པས་དེ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན། སེམས་ཀྱང་ཆ་ཆའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ནོ། #། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གདོན་གྱིས་བཟུང་#བའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་#གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱི་ནང་གི་ཚུལ་དུ་བརྟགས་སོ། ། སེམས་མེད་པས་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་གཞག་#པ་ནི་ཇི་ལྟར་# ཡིན། འབའ་ཞིག་ངོ་བོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ནི་ག་ལས་འབྱུང་། དེ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། ། མཚན་ཉིད་གསུམ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། ། འབྱུང་བ་ལ་སོགས་རྣམ་ཤེས་ལ། ། བཤད་པ་གཞན་དག་འགག་པར་འགྱུར། ། ཡེ་#ཤེས་པས་ནི་བྲལ་གྱུར་ན། ། ལོག་པར་རྟོག་པར་མ་ཡིན་ནམ། ། གང་ཚེ་དེ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ། ། རྒྱལ་བས་མྱ་ངན་འདས་གསུངས་པ། ། དེ་ཚེ་ལྷག་མ་རྫུན་པ་ནི། ། མཁས་པ་གང་གིས་རྟོགས་#པར་བྱེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཅིག་ཁོ་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ཁོ་ནའོ། ། རྒྱལ་བས་གསུངས་པ་ནི་བསྟན་པའོ། །

Therefore, if the mind does not exist, from where would its external appearances arise? It would be like the coming and going of the son of a barren woman. Since the nature of things is primordially unborn, what could possibly appear or not appear in conjunction with them? As for the claim that "the mind itself is the aspect of the object": since the object is false, like an illusion or a mirage, how can it be the aspect of the mind? Furthermore, if the mind itself is analyzed into its constituent parts, it is of the nature of emptiness; so how can it be the aspect of an object? Therefore, you, whose intellect is possessed by the demon of the latencies of consciousness, have conceptualized the distinction between subject and object in the manner of an internal and external world. Since the mind does not exist, how can the three natures be established therein? How could the three natures arise from a mind that is by nature utterly devoid of essence? It is not as if it is something with stains that must be purified, such that one would meditate on the three natures. As it is said: "The elements and so forth are explained as consciousness; Other [explanations] are refuted. If one is separated from primordial wisdom, Is that not a misconception? When the Victor taught that suchness alone Is nirvāṇa, Then what wise person would consider The remainder to be anything but false?" Thus it is stated. Suchness alone is the characteristic of emptiness, which is nirvāṇa itself. What the Victor has spoken is the teaching.

དེ་ཚེ་ལྷག་མ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་རིག་སྣང་བ་ཡང་རྫུན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་མཁས་པ་གང་ནི་རིག་པ་དང་ལྡན་པས་རྟོགས་པར་ནི་དཔྱད་#པར་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་གཟོད་མ་ནས་གྲུབ་པ་སྨོས་#པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་དོན་དང་རྣམ་རིག་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་བས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ། ། དེས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་རིག་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་སེལ་ཏོ། ། གཉིས་ཀ་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་#ཕྱོགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་བདག་མེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་རིག་ཙམ་སྟེ། དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པ་སྟེ་སྟོང་པའོ། ། སྒོམ་པ་ནི་#འདི་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་#བཞིན་ནོ། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྨོན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་འོད་གསལ་བ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྡུས་པའོ། ། གང་གི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ཡོད་མ་ཡིན། ། ངོ་བོ་མེད་དེ་གཞན་གྱི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ། ། ངོ་བོ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེ། ། བདེ་བར་གཤེགས་པས་གཏན་ཚིགས་ཇི་ལྟར་གསུངས། །

At that time, the remaining aggregates, elements, and sense bases, as well as the characteristics of existence and the appearances of cognition, are also false. Thus, the wise who possess knowledge should investigate and realize this. Therefore, suchness is that which is primordially established and free from all verbal expression; it is not even the object of the aspects of consciousness or mere cognition. Consequently, it is the complete abandonment of subject and object. By this, the selflessness of the person and the selflessness of phenomena are shown. This refutes the positions of the Yogācāras regarding both the "with-aspect" and "aspectless" mere cognition. In order to demonstrate the Mahāyāna position characterized by the selflessness of both, it is said: "The selflessness of phenomena is naturally luminous." All phenomena—such as the aggregates and so forth, as well as mere cognition—are by nature selfless and empty. Regarding the meditation on this, the three doors of liberation are the branches: all phenomena are empty because they are devoid of being one or many, like a reflection. They are not produced by causes such as Īśvara, because causes do not exist. They are not the result of aspiration, because aspirations and so forth lack an objective referent. Thus, it is summarized as "luminous." "Whatever nature has no essence, How can that which lacks essence be the cause of another? Since there is no essence, how can a result arise? How could the Sugata have taught such a logical reason?"

དེ་བཞིན་དུ། ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། ། གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་ཙ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་ཤ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་ཧ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེ་ངེས་པའི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ། ཆགས་བྲལ་དང་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་བར་མའི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་སྦྱངས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པའོ། ། དེ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དཔེར་ན་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བདག་ཉིད་འོད་གསལ་བར་བྱས་ནས་ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། མགོ་བོ་ནས་ནི་རྐང་པའི་བར། ། ཇི་སྲིད་སྙིང་གར་ཕྱིན་གྱི་བར། ། རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་མཐའ་ལ་འཇུག། རིལ་པོར་འཛིན་པ་དེ་བཤད་དོ། ། བརྟན་#པ་དང་ནི་གཡོ་བ་དག། སྔོན་དུ་འོད་གསལ་བར་བྱས་ཏེ། ། ཕྱི་ནས་དེ་བཞིན་བདག་བྱས་པའི། ། རྗེས་སུ་འཇིག་#པའི་རིམ་འདི་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པས།

Likewise, the letter A is the gateway to all phenomena, because they are unarisen from the very beginning. The letter Ca is the gateway to all phenomena, because they are without death, transition, or birth. The letter Śa is the gateway to all phenomena, because they are the nature of peace. The letter Ha is the gateway to all phenomena, because they are joy and nirvāṇa. Through such etymological gateways of the letters of the Dharma, selflessness is taught. Thus, the selflessness of phenomena is the clear light, free from subject and object, the fourth suchness purified through the stages of detachment, passion, and the intermediate state of passion. The intention that "equality with that is non-duality" means that just as one experiences the clear light of oneself, one should likewise view the three realms as being of the nature of clear light through that very meditative absorption. For example, having made oneself clear light through the meditative absorption of "total apprehension," to treat the three realms in the same way is the meditative absorption of "subsequent dissolution." As it says in the Prakaraṇa: "From the head down to the feet, until reaching the heart, the yogi enters the reality limit; that is explained as total apprehension. Having first made the stable and the moving clear light, and subsequently making oneself likewise, this is the sequence of subsequent dissolution." Thus, because the selflessness of phenomena is equality with those, [it is non-dual].

ཤེས་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་དངོས་པོའི་ཚོགས་ངོ་བོ་མེད་པ་འོད་གསལ་བ་དང་མཚུངས་པས་#སོ། ། རང་གི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་སེམས་སོ། ། ཡེ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པའི་ལུས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཅན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ཀུན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིམ་པ་བཞི་པས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཟད་ཅིང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་#མི་ཟད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྟན་ཞིང་སྙིང་པོ་ཁོང་སྟོང་མེད། ། གཅོད་མེད་དབྱེར་མེད་མཚན་ཉིད་མེད། ། སྲེད་#པ་མེད་ཅིང་འཇིག་མེད་པ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེར་#བཤད། ། ཅེས་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་#དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Cognition is because the collection of entities abiding in one’s own and others’ continuums is without intrinsic nature and is similar to luminosity. "One’s own mind" refers to the mind abiding in one’s own and others’ continuums. "Primordially unborn" refers to the nature of luminosity. "The body of the indivisible three vajras" refers to that which possesses the nature of the body of the Great Vajradhara. For that very reason, the phrase "the essence of emptiness" means the essence of the wisdom of the dharmadhātu, which is luminosity and is a synonym for coemergent joy. The phrase "because it is not the domain of the eyes" is an illustration; one should understand that it also transcends all the sense faculties because it is unconditioned. It is not an intentional [meaning] because it demonstrates the manifest enlightenment of the fourth stage. In order to present the verse of Akṣobhya: "Inexhaustible" means that because it is inexhaustible and does not perish, the "inexhaustible" is the ultimate truth, because it is without arising or ceasing. "Stable, with an essence that is not hollow, without cutting, indivisible, and without characteristics, without craving and without destruction—emptiness is explained as the vajra." Thus it appears in the Vajraśekhara. "The limit of reality" is suchness, the suchness of luminosity to be attained through the stage of the purification of the mind. "That itself is the vajra" is because it cannot be divided by any māras.

དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་#ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ཞེས་པ་ནི། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་བཅུད་ཀྱི་#འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ཉིད་དོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་#འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའམ། གནས་ལ་འཇུག་པས་སོ། ། དེ་བས་ན་ཆོས་རྣམས་#རེ་ཞིག་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་སྤོང་བར་འགྱུར་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུད་དེ་ལས་སོ། ། ཆོས་ཉིད་མེད་པ་སྟེ་#ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མེད། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མེད་པས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་མ་རིག་པའི་ངོ་བོ། ། ཉིན་#དང་མཚན་མོ་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཡང་མེད་དོ། ། ཆོས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མེད་པས་སོ། ། རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མེད་ན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ལས་#བྱུང་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱང་མེད་དེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །

Regarding that, "meditative concentration focused on that" refers to one-pointedness of mind characterized by the stages of mantra and mudrā; it is the meaning of "having entered into equipoise" therein. "These entities, which consist of the outer and the inner" refers to the three consciousnesses that appear as the nature of the vessel-like world and the essence-like world. "They are unarisen" means that if they are abandoned through the stages of mantra and mudrā, they are indeed without intrinsic nature. "Because they are naturally luminous" means because of the entry into the state of all-emptiness. Therefore, "phenomena are for the time being only non-existent" means that if the three consciousnesses are abandoned by the previously explained reasoning, they do not exist within that continuum. "The nature of phenomena is non-existent" means that even their nature of phenomena does not exist. Since the three consciousnesses do not exist, the essence of insight, method, and ignorance arising from them also does not exist. The one hundred and sixty natures of day and night also do not exist. "Because phenomena do not exist" means because the three consciousnesses, which are the nature of the mind, do not exist. The collection of natures has the three consciousnesses as its root; if the three consciousnesses do not exist, the mental factors that arise from them also do not exist, because their cause is absent. Therefore, "thus, like space, characterized by selflessness" is the specific suchness of luminosity called "all-emptiness."

བྱང་ཆུབ་པའི་ཐབས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ལམ་མོ། ། སྙིང་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བསྐྱོད་པས་གསུངས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བཤད་དོ། ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མོ། ། མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་སྤངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་གི་མཚོན་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། རྣམ་པར་སྤང་#བྱ་བ་ནི་དེ་མེད་པའི་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་ཉིད་དུ་ནི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །

The phrase "the method for awakening" refers to the path of suchness characterized by entering the luminosity of the mind. The phrase "it possesses an essence" means that it becomes stable through the stages of mantra and mudrā. The phrase "spoken by the Tathāgata Akṣobhya" is because it is the nature of the purified aggregate of consciousness. The phrase "not of intentional meaning" is because it teaches the stage of the purification of the mind. The phrase "selflessness is the ultimate truth" means that because the three consciousnesses, which are the nature of all Tathāgatas, are characterized by purification, luminosity itself is explained as the ultimate truth. This is a synonym for the state of the emptiness of all essences, such as the purification of appearance and so forth. The phrase "that itself is the vajra" refers to the attainment of the power of wisdom on the tenth ground. The phrase "those with and without outflows" refers to the three consciousnesses endowed with virtuous, non-virtuous, and neutral dharmas. The phrase "because of being signless" means that there is no cause for the three consciousnesses. Regarding the phrase "completely abandoned the characteristics of phenomena," "phenomena" refers to the three consciousnesses; their "characteristics" are the characteristics by which they are defined, namely, the natures of the virtuous, non-virtuous, and neutral. "Completely abandoned" is a synonym for the luminosity that is devoid of those. In order to demonstrate the reasoning for this very point:

རེ་ཞིག་ཆོས་རྣམས་ཉིད་མ་གྲུབ་ན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཉིད་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་ན་ནང་#མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་#མཚན་ཉིད་ག་ལ་ཡོད་དེ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ག་#ལས་ཡོད། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་བསྟན་ཏོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ལྷའི་སྐུ་བསྐྱེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་ཚེ་འོད་གསལ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། འོད་གསལ་བ་ལས་ཅིག་ཅར་རམ་#སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོ་བ་ནི་ལྷའི་སྐུ་བསྐྱེད་པའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། ། དེ་ལས་རང་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་ནི་རིམ་པ་གསུམ་པས་སོ། ། ཀུན་འབྱུང་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་ཅིག་ཅར་རམ་རིམ་གྱིས་#སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་#ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འོ་ན་འོད་གསལ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་#རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ན་དེ་ལས་ལྷའི་སྐུ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྔོན་གྱི་འཕེན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་#འབྱུང་བའི་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཞེས་#བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྐྱོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་བྱེད་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བུའི་བུད་ཤིང་རྣམ་སྲེག་#པ། ། རང་དང་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡུལ་རྣམ་གཉིས་སྤངས་དེ་ཡི་སྐྱོན་འབྱུང་མེད། །

First, regarding the phrase "if the phenomena themselves are not established": if the three consciousnesses themselves are abandoned through the stages of mantra and mudrā, they are simply non-existent. How then could they have characteristics? This means: how could the natures arising from the minds of those consciousnesses exist? The example of the "son of a barren woman" and so forth is taught to illustrate this. If one asks, "How then is the deity’s body generated?" and so forth: when the clear light is manifested, at that time, in order to establish that it is not for the sake of sentient beings [alone], the generation of the deity’s body is taught. The generation of the deity’s body is the emanation of the wisdom body from the clear light, either instantaneously or through the stages of the "near-attainment of appearance" and so forth. "The ultimate truth" refers to the emptiness of all things. From that, the stage called "self-consecration" is the third stage. Regarding the phrase "because it arises," the meaning is that it is born as that very illusion-like state, either instantaneously or gradually. If one asks, "Since the clear light is non-conceptual because it is free from all stains of habitual tendencies, how is the deity’s body generated from it?" it is said: "Arising through the force of previous impelling" means the force of previously accumulated great compassion and aspirational prayers. It burns the fuel of the view of the transitory collection, which produces all faults; having abandoned the two objects of the distinction between self and other, its faults do not arise.

ཉེས་པ་མེད་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལས་ལ་ཐུགས་རྗེས་རིག་བཞིན་བསྐུལ། ། སྔོན་གྱི་#སྨོན་ལམ་གྱིས་ནི་བློ་བཟང་འཇུག་སྟེ། རྫ་མཁན་འཁོར་ལོ་#ཤུགས་བཞིན་འཕེན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་དེ། སྐྱེས་བུ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བཞིན། ། དེ་ཡི་གནས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། རྩིག་པ་ལ་སོགས་རྣམས་ལས་ཀྱང་། ། ཇི་བཞིན་བསྟན་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་གཉིས་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདྲིའོ། ། འོད་གསལ་བའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ནོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པའོ། ། སྣང་བ་ནི་གསལ་བ་སྟེ་བདེ་བ་ཆེན་པོས་སོ་སོར་སྣང་བའོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདུས་བྱས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་རྣམས་ལའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་བར་མ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ། རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་འཇིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ཀྱང་སྤང་བར་བྱའོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་#ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་ན་དེ་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ཐབས་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་གང་འདོར་བ་#དེ་ནི་ཐབས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཁ་ཅིག་མེ་སྒྲོན་མས། ། ལམ་ལ་མཐོང་སྟེ་དེ་ཉིད་བོར། ། ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་གཟིགས་ནས་ནི། །

"Though faultless, the illusory person is exhorted by compassion as it perceives the task; through former aspirations, the noble mind engages, impelling like the force of a potter’s wheel." Thus it is said. Therefore, the Buddha, the Blessed One, acts for the benefit of sentient beings even while abiding in the samādhi of clear light. As it is said: "Like a wish-fulfilling jewel, by the mere presence of that [Buddha], the teachings emerge even from walls and the like." Regarding the phrase "not the intended meaning," it is because both the purification of the mind and self-consecration are being explained. The question is posed by the words "the light rays of primordial wisdom" and so forth. The answer is "the appearance of clear light." Clear light is the fourth suchness. "Appearance" means clarity, which is the individual manifestation through great bliss. "That itself is the vajra" is because it is the essence of the vajra-like samādhi. "Regarding the conditioned and the unconditioned" means that one must abandon attachment, aversion, and the intermediate state of attachment, as well as the samādhis of grasping at a whole and subsequent destruction. "Nothing to be meditated upon" means that once the suchness of clear light is attained, it is improper to meditate on those [preliminary states], because once the result is attained, the means are to be discarded. "That which is discarded upon attaining the result is explained as the means." Thus, as some say: "Having seen the path by means of a lamp, one discards the lamp itself; having seen the object of knowledge through knowledge," and so forth.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདོར་བར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་ན་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཡུལ་དུ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་མཚམས་དང་ཆགས་#དང་ཆགས་བྲལ་དང་ཆགས་པ་བར་མ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དག་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་མོ་སྣང་བའི་ཆ་སྟེ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་འགྱེད་པ་སྣང་བ་མཆེད་པ་ཡིན། ། མཚམས་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་རང་གི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་མིན་དང་སྦྱར། ། མཚན་མོ་མ་ཡིན་མཚམས་མིན་ཉིན་མིན་རང་བཞིན་གང་དག་པ། ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྐད་ཅིག་བླ་མ་མཆོག་བཤད་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཡུལ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བསྒོམ་པ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་མེད་དོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དེ་མེད་པ་ནི་འདུས་བྱས་#པའི་ཚུལ་དུ་མེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ནི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་པ་ནི། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཆད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་རྟོགས་#པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་སྟེ།

It is said: "One should abandon the Tathāgata." Alternatively, regarding the statement "there is nothing to be meditated upon," this means that within the sphere of clear light, day, night, the junctures, attachment, detachment, and the intermediate state of attachment are not to be meditated upon, because the conditioned and the unconditioned are contradictory. "Night" refers to the aspect of appearance, which is the radiation of the sun's rays, the increase of light. "The juncture" is the union of the increase of light with its own nature, which is not simultaneous. It is said: "That which is neither night, nor juncture, nor day, and is pure by nature—that is the moment of enlightenment, the supreme Guru, explained as the very object of the yogi." Regarding the statement "there is also no meditation," this means that for the sake of attaining that, there is also no specific meditative concentration of one-pointedness of mind. Regarding the phrase "because there is nothing to be meditated upon," "that which is to be meditated upon" is the clear light. Its non-existence is its non-existence in the manner of the conditioned, its non-establishment by way of intrinsic nature, and because meditation is characterized by the removal of adventitious stains. If one asks, "In that case, how does it become the deity yoga?" the intended meaning is this: by attaining the stages of manifest enlightenment, there would be the consequence of falling into the characteristic of the extreme of nihilism for the yogi who enters the ultimate truth, which is uncontaminated and non-conceptual. Therefore, in order to avoid that, it is appropriate to meditate on deity yoga. Regarding the phrase "the ultimate truth," this is the fourth suchness to be realized through the stages of the mudrā and meditative concentration.

དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་སྤྲོས་པས་#ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་བཞི་པ་དང་ལྔ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དམ་པ་དང་ལྷའི་སྐུ་དག་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་གིས་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་#ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་དག་འཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་དང་པོ་ནས་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོས་བསྟན་ཏོ། ། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། ། ཞེས་པ་འདིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རང་བཞིན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ། རྟག་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་ཅིང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བདེན་པ་གཉིས་#ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིམ་པ་གསུམ་པ་དང་ལྔ་#པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་#ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་། རྡོ་རྗེའི་#སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། །

This is because it is equal to space. Regarding the phrase "the relative truth," it is because the emanation of the vajra body arising from that serves as the basis for the activities that benefit sentient beings. "Becoming one" means the perfect union of the ultimate truth to be attained through the sequence of the fourth and fifth stages and the deity’s body. By the words "by those" and so forth, it is taught that the yogi should meditate upon the body of the Great Vajradhara, who dwells on the stage of Universal Radiance and serves as the cause for benefiting oneself and others. "Not the intended meaning" is because one wishes to explain the stages of manifest enlightenment and union. "Has been explained" means it was taught through the four modes explained from the first chapter. "Phenomena are naturally luminous" teaches the very samādhi of union. "Nature" refers to the relative truth, because it is produced by the distinctions of causes and conditions. "Luminous" refers to the ultimate truth, because it is permanent, stainless, untainted, and the nature of suchness. "External and internal entities" is a term for stable and moving entities. "The essence of the two truths" refers to the nature of the wisdom body and the vajra body to be attained through the third and fifth stages, which are the suchness of luminosity to be attained through the second and fourth stages.

དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ནམ་མཁའ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་བསྟན་ཏོ། ། འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངག་དང་སེམས་དང་ལུས་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྒོམ་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས། ། སླར་ཞིང་གང་ལའང་མི་སློབ་པོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཐོབ་ནས་འདིའི་རྒྱུ་དང་འདིའི་འབྲས་བུ་ཞེས་ཐ་དད་པར་མི་སྣང་སྟེ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞི་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་དག་གོ། ། མི་ཕྱེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་པ་ལ། སློབ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་ལམ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ལམ་ནི་དེ་དང་རོ་གཅིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལས་དང་པོ་པ་ཅན་འཇུག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རིམ་པའི་དབྱེ་བས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། ལས་དང་པོ་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐབས་འདི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །

With the words "Therefore," and so forth, the text demonstrates that by relying on the perspective of the nature of phenomena (dharmatā), natural purity is analogous to space. "The essence of the result" refers to the state of no-more-learning, which is the defining characteristic of the stage of union. "The cause for attaining that" refers to the four stages, such as vajra recitation and the rest; for by meditating on these, one attains the purification of speech, mind, body, the conventional, and the ultimate in their respective order, thereby attaining the samādhi of union. As it is said: "Abiding in the samādhi of union, one no longer trains in anything further." "Because cause and result are inseparable" means that once one has attained the samādhi of union known as suchness, which is characterized by omniscient wisdom, there is no appearance of a distinction such as "this is the cause" and "this is the result," because that is its very nature. "Cause and result" refers to the four stages, such as vajra recitation, and the stage of union. "The thorough knowledge of their indivisibility" means that even during the stage of learning, because one has conviction in the path as suchness, once the result is attained, the path becomes of one taste with it. The distinction between cause and result is taught through the divisions of the stages for the sake of engaging beginners; it is for the sake of leading worldly beginners into the ultimate truth. "This method was taught by the Perfect Buddha..." [continues].

སྐས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུར་གསུངས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུའོ་ཞེས་པ་ནི། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་འོད་གསལ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ངག་གི་ཚོགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་རིམ་པ་རྗོད་#པར་བྱེད་པའི་ཚོགས་#རྣམས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་གིས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པའི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་སོ། ། འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ངོ་མཚར་བ་དང་རྨད་དུ་གྱུར་པའོ། ། ཨེ་མའོ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་མན་ངག་གི་སྒོ་ནས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་# བདེན་པའི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །

It is said, "It is taught like the steps of a ladder." The term "non-intentional" is used because it is taught solely as the stage of union. "The body of the nature of mind" refers to the wisdom body to be attained through the stage of self-consecration. "Purified by the ultimate truth" refers to the fourth suchness of clear light. For the purpose of completely abandoning the very conceptualization of the illusion-like, one should meditate on the suchness of clear light. "The collection of words that clarify that" refers to the collections of words that express the third and fourth stages. "By the relative truth" means by the pith instructions of the stage of self-consecration, which is the nature of the illusion-like samādhi. "By the ultimate truth" means by the stage of manifest enlightenment, characterized by entering the clear light that purifies that [illusion]. It is marvelous and extraordinary that even the body of the Great Vajradhara, who acts for the benefit of beings, is to be purified. The meaning of this is shown by the passage beginning with "O, Buddha!" and so forth. "Praise by way of the relative truth" is by way of the pith instructions of self-consecration. "By way of the ultimate truth" is by way of teaching the purification of the mind and manifest enlightenment.

བདེན་པ་གཉིས་མི་ཕྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་མན་ངག་གི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་སྐུ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བ་#ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུའོ། ། དེས་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འཁྲུངས་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞི་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་འབྱུང་བས་སོ། ། དེས་རིམ་པ་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེས་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་མཛད་པ་ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཉིད་དུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེས་ནི་རང་གིས་#གཟིགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བཤད་དོ། ། རང་མཐོང་ལམ་སྟོན་སྐྱོབ་པ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེས་ན་#རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ#། ། ཞེས་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དམིགས་སུ་མེད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །

With the words "the indivisibility of the two truths" and so forth, he offers praise by way of the pith instructions that clarify the samādhi of union. "Luminosity" refers to the characteristic of the utterly pure mind to be attained through the stages of mantra and mudrā. "The completely pure body of the deity" refers to the body whose nature is wisdom arising from that. Thus, he praises by way of the two stages. "Truly born from the ultimate truth" means that union arises from the suchness of luminosity, which is attained through the fourth stage. This indicates the two stages known as the fourth and the fifth. "The completion stage" refers to the nature of the previously explained pure mind and so forth; thus, it is by way of the completion stage. "Bringing disciples to maturity" means perfecting them in the very body of the Great Vajradhara. Because he teaches the meaning of suchness as he himself has perceived it, the Blessed One is described as the "Protector." As it is said: "He is the Protector who shows the path of seeing for oneself." Thus, the perfection of his own welfare and the welfare of others is demonstrated. "Transcending all conceptualization" is because he is free from natures such as detachment and so forth. "Non-referential" is a specific attribute of that very state.

འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཏུ་བཟུང་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་རང་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོ་བར་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ལ་བྲན་དང་བྲན་མོ་དང་ཕོ་ཉ་དང་ཕོ་ཉ་མོ་དང་། བཀའ་ཉན་དང་བཀའ་ཉན་མོ་ལ་སོགས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་དུ་མ་འོད་ཟེར་གྱི་སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ཞེས་པ་#རིམ་པ་བཞི་པ་ཐོབ་པར་#བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་གང་གིས་སྤྱད་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་མོས་པས་མན་ངག་བཞི་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་བརྩོན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྷའི་སྐུའི་རྣམ་པ་བཟུང་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། དག་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་། འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེས་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པ་གསལ་བར་བསྟན་ཏོ། །

Regarding the phrase "because of grasping at saṃsāra and nirvāṇa," Samantabhadra is the Great Vajradhara himself, because he has attained the sphere of non-abiding nirvāṇa. "All perfections" refers to the essence of his own welfare and so forth, which is suchness itself. Regarding the phrase "because of emanating the maṇḍala of deities," this is because the many members of the maṇḍala—such as male and female servants, male and female messengers, and male and female attendants—are generated through the application of light rays. This demonstrates the praise of the Blessed One who abides in the samādhi of union. "Awakening" refers to the suchness to be attained through the fourth stage, the ultimate truth. Regarding the phrase "that by which one practices and attains it," this refers to yogins exerting themselves in the fourth pith instruction through the aspiration to attain the state of the Great Vajradhara. "Conventional truth" refers to assuming the form of the deity’s body, which is like an illusion. "Vajra" is that which has the nature of the two truths; this refers to the Great Vajradhara himself, who possesses the nature of the two truths. "Purity" is the ultimate truth; this refers to suchness, which is free from the three wisdoms of appearance and so forth, and free from the collection of one hundred and sixty natural states such as the absence of desire. This clearly demonstrates the second stage.

ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་#འཇའ་ཚོན་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་དཔེས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་འོད་གསལ་བ་ལ་ཅིག་ཅར་དུ་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་#གཤེགས་པས་ན། ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་བདེན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཤེགས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་#རྒྱའི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་འམ་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཡིས་སོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྣང་བས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ནང་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རང་གི་སྐུ་གསལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇོག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་#ཚིག་གོ། ། དེས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཤད་པ་#ཞེས་པ་ནི་བསྟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །

"Completely pure and the body of the nature of mind" means the body of the Great Vajradhara that arises instantaneously within the luminosity, which is endowed with the supreme of all aspects and is illustrated by examples of illusion such as a rainbow, a city of gandharvas, and the moon in water. "Because he has gone to suchness" means that the suchness of luminosity to be attained through the complete purity of the mind has become the truth. "Gone" means that it is attained through the stages of mantra and mudrā. "In the form of the three vajras and so forth" means by means of the body of the Great Vajradhara, which is the nature of the three aspects of mind, such as the Vajra Body and so on. "Appearing to those to be trained" means that he makes his own body clearly manifest to sentient beings dwelling within the three realms. The meaning is that after attaining manifest enlightenment in the sphere of non-abiding nirvāṇa, one is established in the samādhi of union; such is the definition. By this, the stages of the complete purity of mind, self-consecration, manifest enlightenment, and union are taught. "Explained according to the literal meaning" is said in order to show the meaning of the characteristics of the praise. This should also be understood through the word "and so forth." Here, the five verses were spoken by the Tathāgatas who have entered into the state of the Great Vajradhara.

གཞན་དུ་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་#ཡིན་པས་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པར་མི་རིགས་སོ། ། ལ་ལ་ན་རེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཁོ་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དབྱེར་མེད་#ཡང་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་#བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རབ་ཏུ་སྟོན་པའོ། ། དེ་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་#རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལྔས་#ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རབ་ཏུ་སྟོན་པའོ། ། སྟོང་#ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། ལེའུའི་སྒྲའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སྒྲོན་མ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པའི་ཊཱི་ཀཱ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའོ། ། ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྷའི་ལེའུ་གསུམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་དེ་ནས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ལྷའི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

Otherwise, since the Great Vajradhara is the Teacher, it would be improper for others to teach the Dharma. Some say that the Great Vajradhara is the essence of the saṃbhogakāya, while the Tathāgatas are of the nature of the nirmāṇakāya; because the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya are inseparable, it is the Great Vajradhara alone who spoke it. This inseparability is also because they are one for the sake of benefiting beings. Regarding the phrase "thoroughly teaching bodhicitta": in the context of the generation stage (utpattikrama), bodhicitta is emptiness. Because it makes that clear, it is "thoroughly teaching bodhicitta." Furthermore, in the context of the completion stage (niṣpannakrama), bodhicitta is the state of the Great Vajradhara, the essence of the inseparability of emptiness and compassion, which is to be attained through the five stages such as vajra-repetition. Because it makes that clear, it is "thoroughly teaching bodhicitta." As it says in the Explanatory Tantra: "Bodhicitta is explained as the inseparability of emptiness and compassion." The meaning of the word "chapter" has already been explained. This concludes the second chapter from the Commentary that Illuminates the Lamp. Regarding the phrase "by the two types of yogis" and so forth, the third chapter on the deities is now to be taught. This is because, after attaining emptiness from the chapter on bodhicitta, one should then meditate on the mandala of deities through the generation stage.

དེ་བཞིན་དུ་དང་པོ་སྦྱོར་བ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་#ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀྱི་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་#དག་གིས་སོ། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་གཉིས་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་#བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་#གཏི་མུག་གི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གསང་བ་དང་སྙིང་ག་དང་གདོང་གི་སྣ་རྩེར་ཕྲ་མོའི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། #། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྩའི་ཁོང་སྟོང་ནས་རྒྱུ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་རྩེའམ། ། པདྨའི་ལྟེ་བའི་རྩེར་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཀྱི་#རྣལ་འབྱོར་པས་ཡི་གེ་གསུམ་#ཆ་ཤས་བསྡུས་ནས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེ་ཙམ་སྙིང་གར་དམིགས་ལ་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་ལས་གཡས་དང་གཡོན་དང་དམན་པ་དང་དལ་བུས་རྒྱུ་བའི་དབྱེ་བས་སྤྲོས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེར་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

Likewise, once the initial application and the supreme victory of the maṇḍala are fully perfected, in order to clarify the supreme victory of the activity, one should meditate on the subtle yoga. In order for the yogi of the completion stage to meditate on the subtle yoga, the stage of vajra recitation is to be taught. Regarding the two types of yogis—namely, the yogis of the generation stage and the completion stage—it is said that two types of subtle yoga meditation are to be performed. For the yogi of the generation stage, this involves meditating on the subtle yoga of the vajra and so forth. For the yogi of the completion stage, one should meditate on the subtle drop at the secret place, the heart, or the tip of the nose, according to the divisions of the families of desire, hatred, and delusion. In that regard, the yogi belonging to the family of desire should meditate on a drop the size of a mustard seed at the tip of the vajra jewel or the center of the lotus, which is the drop of bodhicitta flowing from the hollows of the seventy-two thousand channels. The yogi belonging to the family of hatred should focus on the heart the mere drop of the seed-syllable of Vajradhara, having condensed the portions of the three syllables, and thus meditate on the mantra drop. The yogi belonging to the family of delusion should meditate on the form of the drop at the conventional tip of the nose, as a mass of radiating light rays distinguished by the flow through the right, left, inferior, and slow-moving [channels] from the four maṇḍalas.

དེ་བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་ཀྱང་སྨིན་མཚམས་དང་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་དུ་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དེ་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱེད་པ་སྐུ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དག་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་པར་སྦྱང་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བསྒྲུབ་#པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་ལ་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་#ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གིས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱོགས་བཅུར་ཁྱབ་པ་ཞེས་པ་ལ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་ཏེ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་བཅུར་གཤེགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་པས་ན་#ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། ། བརྟན་#པ་དང་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Similarly, practitioners of the yoga of Ratnasambhava and Amoghasiddhi should also meditate on the bindu at the brow and the center of the navel; this is to be understood as the subtle yoga. Regarding the phrase "all the Tathāgatas," this refers to the five aggregates and the bodies and so forth that comprise them. Because they gather these together, the Vajra of Body, Speech, and Mind is the Great Vajradhara, the sixth. "All the Tathāgatas" refers to Akṣobhya and the others. Prior to the proper purification of the mudrā, one should emanate the samaya-maṇḍala and the sādhana-maṇḍala through the sequence of mantras that have been brought forth. These consist of the Tathāgatas, goddesses, bodhisattvas, and wrathful deities, totaling thirty-two deities. The phrase "for the sake of the benefit of sentient beings" means that they act for the welfare of migratory beings. Regarding "pervading the ten directions," they emanate from within the source of phenomena (dharmodaya) of Sparśavajrā to the outside, and proceed to the ten directions in order to enter Buddha-fields such as Abhirati. That very act is described as "showering the rain of Dharma," which is merely an illustration; it is for the sake of stabilizing, ripening, liberating, and entering the Buddha-fields.

དེ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་ཕྱེ་བ་ལ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་#བསམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་དབྱེ་བས་སྤྲོ་བ་དང་ཞི་བ་དང་དྲག་པོའི་གཟུགས་དང་སྒེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་#དང་ལྡན་པའི་སྐུའི་དབྱེ་བས་ཀྱང་སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྐུ་དུ་མར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བཀོད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རིགས་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་གི་སྐུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ཡང་ཁ་དོག་ལྔ་དང་ཞི་བ་དང་དྲག་པོ་དང་ཕོ་དང་མོའི་དབྱེ་བས་རབ་ཏུ་སྣང་སྟེ། དེ་དོན་དམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་མེད་དེ། འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་#མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ་དེས་ན་དེའི་རིགས་ལས་འབྱུང་བའི་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་ངོ་། ། དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཞིའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གཞི་ཅན་ནོ། ། ལེའུ་ནི་གཞིའོ། ། གཞི་དང་གཞི་ཅན་གྱི་དབྱེར་མེད་པར་བྱས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལེའུ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཚེམ་#བུ་ངུ་བ་བཞིན་ནོ། །

Regarding the phrase "distinguished by the various intentions of sentient beings": this means that [the Tathāgatas] manifest by following the inclinations of sentient beings who belong to the families of desire and so forth, manifesting through the distinctions of male and female forms, and through the distinctions of bodies endowed with the moods of passion, tranquility, ferocity, and so on. Regarding the phrase "an array because of displaying many bodies": this is because they display their own bodies in various families, such as those with three faces and so forth. Although the Great Vajradhara alone is the nature of the dharmadhātu, he appears vividly through the distinctions of the five colors, tranquility and ferocity, and male and female; yet, in the ultimate sense, there is no distinction, because his nature is clear light. Regarding the phrase "in such a manner" and so forth: this means characterized by the preliminary yoga and so on. Regarding the phrase "Vajra refers to the Tathāgatas": this is because, like a vajra, they are indivisible by the wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth. Here, the term "Tathāgata" is used as an illustration; therefore, the goddesses, bodhisattvas, and wrathful deities who arise from that family should also be included. Regarding the phrase "the chapter on the basis of the samādhi called such": samādhi is the possessor of the basis, and the chapter is the basis. By making the basis and the possessor of the basis inseparable, it is taught as the "Chapter on Samādhi," just like the expression "the rag-robe of the weeping one."

ཚེམ་#བུ་ལ་གནས་པའི་བུ་ཆུང་ངུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེའུའི་མིང་དོན་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། ། ལྷ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཡན་ལག་དག་ཏུ་གྱུར་པའི་གསང་སྔགས་དང་པོར་སྟོན་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་དང་པོ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམས་#པའི་འོག་ཏུ་སྔགས་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་འབྱུང་བ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བགེགས་བསྐྲད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་#པའི་འོག་ཏུ་ཡི་གེ་#ཧཱུྃ་གི་ས་བོན་ལས་བསྐྱེད་#པའི་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་གི་ཕྱག་རྒྱའི་སྟེང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་གཞི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་དང་རི་རབ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས། རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་ནང་ན་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐད་ཅིག་གིས་རྫོགས་པའི་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ལ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་གསུངས་པའི་གཟུགས་ཕུང་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བྱས་ལ། ཡབ་ཡུམ་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་ནས་སྔགས་འདིས་བརྟན་#པར་བྱས་ཏེ།

This is the meaning of the term "the small child residing in the tse-mbu." By the words "In that way" and so forth, the meaningful title of the chapter is shown. Regarding the statement "first teaching the mantras that serve as the branches for generating the deities," the meaning is that the first mantra—characterized by stabilizing the meditation on emptiness, which is a portion of the yoga that serves as a branch of the "initial application" samādhi—shall be taught. Regarding "Oṃ" and so forth, the meaning is that this mantra should be recited after meditating on the ultimate maṇḍala. Regarding "residing in the source of phenomena" (dharmodaya): after expelling obstructors and meditating on emptiness, from the seed-syllable Hūṃ, the foundation maṇḍala is generated. Upon the mudrā of the source of phenomena, which is the nature of that foundation, the ground of wisdom arises. From the transformation of the four great elements and Mount Meru, within a celestial palace made of the seven types of precious gems, there is a variegated lotus, a moon, and a sun maṇḍala. In an instant, one should meditate on the maṇḍala of the thirty-two deities as they are visualized. Having made that very [maṇḍala] the ultimate maṇḍala through the words "belonging to the aggregate of form" and so forth as taught in the Vajramālā, the father and mother become of one taste, and this mantra is used to stabilize it.

ཡང་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སྔ་མའི་པདྨ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཞུགས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་བརྟན་པར་བྱས་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་རྣམ་པར་བཀོད་ལ་དེ་ནས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་རྡོ་རྗེ་བསྐྱེད་ལ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་གང་ཡང་རུང་བ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་བྱས་ལ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡིག་འབྲུ་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་རྫོགས་ནས་#སྐུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་འདུས་ནས་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་གི་ནང་དུ་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་སྤྲུལ་ཏེ། དེ་ལས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་#ལ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱས་ནས་སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཚམས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་བཞུགས་པར་བསམས་ལ། དབང་བསྐུར་བ་དང་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།

Furthermore, upon a lotus, moon, and sun arising from the three syllables, the three syllables themselves completely transform into a moon maṇḍala. The previous lotus and the other two [elements] enter into it, and one stabilizes one’s own mind with the mantra of the dharmadhātu. Upon that, one arranges the three syllables and, preceded by the radiation and reabsorption [of light], generates a vajra. From the complete transformation of that, one meditates on whichever maṇḍala of deities is appropriate, such as the Great Vajradhara. Having performed the anuyoga characterized by the placement of the jñānasattva and the samādhisattva, and having completed the atiyoga characterized by the placement of seed-syllables upon the aggregates, elements, and sense bases, one performs the mahāyoga of blessing the body and so forth. Then, having joined with the mudrā, one emanates the maṇḍala deities with the mantra issued from within the dharmodaya of Sparśavajrā. From there, they are projected outward to perform the benefit of sentient beings, and then return. One should visualize the maṇḍala deities residing sequentially in the cardinal and intermediate directions, such as the east, and then perform the empowerment, the sealing, and subsequently the meditation on the subtle yoga, which is a branch of the samādhi of the supreme king of activities to be explained. To demonstrate that very point, it says, "the maṇḍala of the deities such as Vairocana."

ཡི་གེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་#པའི་འཁོར་ལོའི་ཕྱག་མཚན་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རིགས་དང་དེར་འབྲེལ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་གནས་པས་ན་ཞེས་པ་ལ་ཤར་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལ་ཉེ་བར་བཀོད་པས་སོ། ། རང་གི་བདག་པོའི་སྐུ་མདོག་དང་འདྲ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ལ་ལྟོས་པས་དབུས་ཀྱི་སའི་ཆ་ནི་བདག་པོ་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་ཀྱི་སའི་ཆ་ནི་དཀར་པོའོ། ། ཤར་དང་ལྷོ་དང་ནུབ་དང་བྱང་གི་སའི་ཆ་རྣམས་ནི་ནག་པོ་དང་སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་ལྗང་གུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མི་བསྐྱོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་ཀྱི་སའི་ཆ་ནི་ཁ་དོག་ནག་པོ་དང་ཤར་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོ་དང་སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་ལྗང་གུའོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་ཀྱི་སའི་ཆ་ནི་སེར་པོ་དང་། ཤར་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། ལྗང་གུའོ། ། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་ཀྱི་སའི་ཆ་ནི་དམར་པོ་དང་ཤར་ལ་སོགས་པ་#སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་ནུབ་ནི་ནག་པོའོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སའི་ཆ་ནི་ལྗང་གུ་དང་། ཤར་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་བྱང་ནི་ནག་པོའོ། །

The meaning is that the maṇḍala is the nature of the thirty-two emanated deities arising from the hand-symbol of the wheel, which itself is born from the complete transformation of the three syllables. "The families and the deities associated with them" means the deities who possess a connection to the families of Vairocana and the others. "Because they abide perfectly in their respective locations" means they are arranged in the locations of the eastern direction and so forth. "Resembling the body color of their own lords" means that, in relation to the central principal deity, the central portion of the ground is similar to the lord. Thus, the central portion of the ground in the maṇḍala of Vairocana is white; the eastern, southern, western, and northern portions of the ground are black, yellow, red, and green, respectively. Likewise, in the maṇḍala of Akṣobhya, the central portion of the ground is black, and the eastern and so forth are white, yellow, red, and green. In the maṇḍala of Ratnasambhava, the central portion of the ground is yellow, and the eastern and so forth are white, black, red, and green. In the maṇḍala of Amitābha, the central portion of the ground is red, and the eastern and so forth are as before; however, the western portion is black. In the maṇḍala of Amoghasiddhi, the ground is green, and the eastern and so forth are as before; however, the northern portion is black.

དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མ་ནས་བརྩམས་ཏེ་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བར་དུ་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་#གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ན་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ལྷ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་བདག་པོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དགོད་པར་བྱའོ། ། ཁ་དོག་སྣ་ལྔའི་སའི་ཆ་དང་ལྡན་པའོ་#ཞེས་པ་ལ། བདག་པོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་#ཁ་དོག་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་བཟང་པོའི་#ཞེས་པ་ནི་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་གྲུ་བཞི་པ་ཉིད་དོ། ། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་སྣམ་བུ་དང་དྲ་བ་ཕྱེད་པ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་#ཕ་གུ་དང་པཉྩ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་པ་ལ། ཤིན་ཏུ་དད་པ་ལས་འོངས་པའི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་ཚོགས་ཀྱི་ལག་པས་འབུལ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་མཆོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། མདོར་ན་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ལྷའི་འཁོར་ལོ་འདི་ལྟར་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྐྱེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། བདག་ཉིད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལས་ལོགས་#སུ་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཐ་དད་པར་བསྒོམ་པར་མི་བྱའི། འོན་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོའི་རང་བཞིན་དུ་བཞུགས་པར་བདག་ཉིད་བསམ་པར་#བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

In this way, one should understand that there are thirty-two maṇḍalas, consisting of thirty-two deities, beginning with Buddhalocanā and ending with the King Sumbharāja. When these are condensed, they become one thousand and twenty-four deities. These should be arranged according to their respective positions in relation to the central lord. Regarding the phrase "possessing a ground of five colors," this means that in relation to the central lord, the five colors are present in the directions of the east and so forth. The phrase "excellent in every respect" refers to the specific qualities of the inner maṇḍala. The outer maṇḍala is square. Regarding the phrase "possessing Rūpavajrā and the others," this means it is endowed with the deity platforms, half-lattices, jewel friezes, pañcarāga [molding], and so forth. Regarding the phrase "together with the five types of offerings presented by the gods and others," this is a term meaning it is accompanied by various offerings presented by the hands of the hosts of gods, such as Śakra, who have come out of great faith. "In brief" refers to the previously explained generation stage. "The wheel of deities should be visualized in this way" means that one should meditate on the wheel of deities, such as the Tathāgatas, generated through the samādhi of the Supreme Victor of the Maṇḍala. As for "oneself," one should not visualize oneself as separate from the wheel of the maṇḍala; rather, the meaning is that one should contemplate oneself as abiding in the nature of the lord of the maṇḍala.

འཁོར་ལོའི་དཀྱིལ་དུ་ཞེས་པ་ལ་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུའོ། ། བདག་པོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞག་#གོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བཞིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་#བརྗོད་པ་ནི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པས་བསྒོམ་པའི་སྒྲ་ནི་གཞག་#པའི་དོན་ལ་འཇུག་གོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་#ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྟེར་བར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་བརྟག་#པར་བྱ་བ་ཙམ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡང་སྟེར་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ལྷའི་སྐུ་བརྟགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐུར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་ལས་ཀྱང་། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་པོ་ཆེ། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྐུལ་བར་བྱ། ། དེ་ནི་སྔགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རྒྱལ་པོ་རྟག་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ། དེ་ནི་རང་བྱུང་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། གཅིག་པུའི་བདག་ཉིད་ཆེ་བའི་ལྷ། ། མན་ངག་རྣམས་ནི་རབ་སྟེར་བས། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དེ་བས་ལྷག། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྤྲུལ་པ་ཡི། ། ཞེས་པ་ནི།

Regarding the phrase "in the center of the wheel," it means in the center of the wheel of the thirty-two deities. "Should be placed as the lord" means that through the four yogas, one should place oneself in the meditative absorption of the initial union. Since verbal roots have multiple meanings, the term "meditation" (bhāvanā) here functions in the sense of "placing." Then, with the words "thereupon" and so forth, the meditation on the great mudrās of Vairocana and the others is taught by following after the Great Vajradhara. This is because the Blessed One, the Great Vajradhara, is the nature of the reality of all phenomena, the essence in which the knower and the known are condensed. Therefore, the bodies of the Tathāgatas blessed by him bestow the accumulations of merit and wisdom. Otherwise, those [deities] who are merely conceptualized would not bestow any result at all. Furthermore, the conceptualized deity-body that has entered into that [reality] becomes a completely pure body. For that very reason, it is said in the thirteenth chapter: "Vajrasattva, the great king, Should be exhorted again and again. He is the king of all mantras, The supreme, eternal one." And from the Prakaraṇa: "He is the self-arisen Blessed One, The great deity of singular nature. Because he bestows the pith instructions, The Vajra Master is superior to him." Regarding the phrase "an emanation of Vajradhara":

རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་བསྐྱེད་ཅིང་། དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཏེ་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པ་འདི་ཇི་སྲིད་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ལས་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་མོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཕ་རོལ་འགྲོ་བ་ཁ་ཅིག་གང་། ། རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་གནས། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འདིས་སྨོད་མི་བྱ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་སྤྲུལ་པ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དཔལ་ལྡན་བཞུགས། ཞེས་#བདེ་མཆོག་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ལྷག་པར་མོས་པས། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་#དུ་གྱུར་པའོ། ། ཡོན་ཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མངའ་བས་ཞེས་པ་ནི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་#ནུས་པས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆ་གཅིག་གིས་མཚན་གྱི་ཐ་སྙད་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་གཅིག་པུ་ཡོད་ཀྱི་ཤེས་#རབ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཞན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

It is generated by the Great Vajradhara, and by entering into that, one becomes its very form. This world, consisting of the stable and the moving, is all generated from Vajradhara and dissolves back into him. As it is said: "Some beings who go to the beyond / Abide through the distinctions of signs; / Yet they are not to be disparaged by this, / For they are emanations of Vajrasattva." And from the Cakrasaṃvara: "The glorious Vajrasattva dwells / Throughout the entire expanse of space." The "Great Seal of Vairocana" refers to the bodies of Vairocana and so forth, meditated upon through the superior resolve of the Great Vajradhara. Although it is said, "having become the very Body Vajra," this means having become the very nature of the pure Body. "Possessing the essence of qualities" refers to the internal power of Speech and Mind. This is because the Blessed One Vairocana is not only the pure Body Vajra, but is also the essence of pure Speech and Mind. For that very reason, he is designated by a name based on one aspect of his being the principal of the Tathāgatas, just as Lokeśvara is designated by the nature of compassion alone. In that case, it is not that he possesses compassion alone and lacks the other qualities of a Buddha, such as wisdom.

གཙོ་བོ་དང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། ། དཔེར་ན་ཞི་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཡིན་ནོ་#ཞེས་ཞི་བ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་#ཏེ། རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་#བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་བག་ཆགས་དང་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དམིགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་#དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡོད་ན་ཡང་མོས་པའི་དབྱེ་བས་ཡེ་ཤེས་རེ་རེའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་རིམ་པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་#ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་བར་ཆོད་#མེད་དེ་གང་གིས་དེ་རྣམས་རེ་རེས་མིང་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་ཚང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ལས་དང་པོ་པ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་#ཏོ། ། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་དཀའ་ཐུབ་སྟོང་། ། བསྡམས་#དང་ངེས་བསྡམས་འདུལ་བ་དང་། ། དུད་འགྲོ་དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དང་། ། ལྷ་དང་བཅས་པའི་མི་རྣམས་དང་། ། སྟོན་པ་དང་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། ། ཐམས་ཅད་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་སྟོན། །

All buddhas and bodhisattvas possess the qualities of the buddhas, both primary and secondary. For example, although Vairocana is said to be of a peaceful nature, he is not of the nature of peace alone, because he also performs activities such as increasing. Likewise, one should understand that Ratnasambhava and the others are of the nature of increasing and so forth. The Blessed One taught the natures of the tathāgatas, bodhisattvas, and so forth, by observing the specific qualities that serve as the primary [attributes] in accordance with the inclinations, latent tendencies, habitual patterns, and the distinctions of the lineages of sentient beings. Similarly, although each of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, possesses the nature of Vairocana and the others, they are taught as having the nature of each individual wisdom according to the distinctions of devotion. For the tathāgatas who have attained the state of a perfectly complete buddha through the five stages of manifest enlightenment and are free from the obscurations of the afflictions and the cognizable, there is no interruption; it is by [the presence of] each [quality] that they receive their respective names, not by the complete [set] alone. For the sake of leading beginners into the path, the natures of the mirror-like wisdom and so forth are taught as being attained sequentially. Dharma and non-Dharma, austerity and emptiness, Restraint, strict restraint, and discipline, Animals, hell-beings, and hungry ghosts, Humans together with the gods, The Teacher and the śrāvakas— All of these are taught as the conventional.

ལས་དང་པོ་ཡི་འཇིག་རྟེན་པ། ། དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ། ཐབས་འདི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། སྐས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུར་གསུངས། ། དེ་ལྟར་བྱིས་པའི་སྨྲ་བ་འདི། ། མཐར་ནི་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་འགྱུར། ། བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་བརྗོད་མེད་པའི། ། གང་ཡང་དེ་ཉིད་སྣང་བའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གདུལ་# བྱའི་དབང་གིས་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱུ་དུ་མ་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དེ་དེས་མིང་གི་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། དེའི་མིང་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། འདི་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྡུས་པས་ན་ཞེས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཐིམ་པར་སྣང་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་དེ་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པའི། ། ཇི་སྲིད་སྤྲིན་ནི་དུ་མ་རྣམས། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ལས་བྱུང་ནས་ནི། །

For the sake of leading worldly beginners into the ultimate truth, the Perfect Buddha taught this method as being like the steps of a ladder. Thus, these expressions of the immature will ultimately all perish; that which is inexpressible and beyond expression is the very appearance of reality itself. So it is said. Therefore, although the nature of the purity of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas is one, it is taught as such by the power of those to be trained. A result produced from a collection of various causes is designated by the name of that which arises immediately prior to it, just as, for example, the sound of a great drum or a barley sprout. Likewise, whatever is the object through which purity arises is designated by that name, just as, for example, the Vajra Body, Vajra Speech, and Vajra Mind. Regarding the phrase "because the maṇḍala of the deities is condensed," the Great Vajradhara himself is the complete condensation of all the maṇḍala circles. This is because, in the body of the Great Vajradhara to be attained through the stage of union, the maṇḍala circles of the aggregates and so forth appear to dissolve, for the two truths are non-dual. This is merely an illustration; the three realms of the afflictions and secondary afflictions also dissolve into that, just as it is said: "Just as many clouds of various shapes and colors, having arisen from the expanse of the sky..."

དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ནི། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ། ། མ་ལུས་ཡུལ་ལ་#ཞུགས་ནས་ནི། ། འོད་གསལ་བར་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ། སྐྲ་རྩེ་གཅིག་ལས་སངས་རྒྱས་དུ་མ་ནི། ། གང་གཱའི་#བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། ། རྡུལ་གཅིག་སྟེང་ན་རྡུལ་སྙེད་སངས་རྒྱས་རྣམས། ། སངས་རྒྱས་སྲས་ཀྱི་དབུས་ན་བཞུགས་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྫོགས་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་བསྒོམས་པའི་འོག་ཏུ་རང་གི་ཐུགས་ཀ་ནས་མི་བསྐྱོད་པ་སྤྲོས་ཏེ། ། དེས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱས་ལ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་དུས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེར་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། སྐུ་མདོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་མཚན་དང་ཉམས་དང་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏེ། ཁྲོ་བ་#དང་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་འདྲེས་པར་གྱུར་པས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་མཆེ་བ་ཅུང་ཟད་གཙིགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་ཉམས་དང་ལྡན་པ་དང་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མས་འཁྱུད་པ་ཆགས་པའི་རོ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །

"In that very [state] they dissolve. Likewise, all natures, having become the cause of the three appearances and having entered all objects without exception, will enter into the clear light." Thus it is said. Also, from the Mahāyāna sūtras: "From a single hair-tip, many buddhas, equal in number to the sands of the Ganges, reside in the midst of the sons of the buddhas, as many buddhas as there are atoms upon a single atom." Thus it is said. "The Great Vajradhara" refers to the sixth [buddha]. "Union with him" means that one part of the first application samādhi is completed by that samādhi; then, after meditating on the body of the Great Vajradhara, Akṣobhya is emanated from one's own heart. Having performed the benefit of beings, one becomes simultaneous with him and should meditate on oneself as Akṣobhyavajra. This is the meaning. By the words "likewise" and so forth, the samādhis of Ratnasambhava and the others are shown. By the words "body color" and so forth, the body color, hand symbols, expressions, and purities of Dveṣavajra and the others are shown. "Because of the blending of wrath and great passion" is because the Mahāyoga tantras are of the nature of the purity of passion and wrath. In that regard, "slightly baring the fangs" shows that he possesses the expression of a wrathful deity and is embraced by Sparśavajrā, possessing the flavor of passion.

ཤེལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་དབྱིབས་དང་སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་མཚན་རྣམས་བསྟན་ཏོ། ། གསེར་གྱི་མདོག་ཅན་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲིན་གྱིས་ཀུན་དུ་འཁྲིགས་པར་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་བཞུགས་ནས་འགྲོ་བ་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་#ཛམྦྷ་ལ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བར་མཛད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་དགུ་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་ལྷ་མོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། དབུས་རྩེ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། ། ཤར་ལ་མི་བསྐྱོད་རིན་ཆེན་ལྷོར། ། ནུབ་དང་བྱང་གི་རྩེ་དག་ལ། ། འོད་དཔག་མེད་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ། ། པདྨ་#འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ནི། ། དེ་ཡི་#འདབ་མ་རེ་རེ་ལ། ། ཤིན་དུ་གསལ་བའི་ཕྱག་མཚན་ཅན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། ། ལག་ན་པདྨ་བྱམས་པ་དང་། ། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་། ། གནོད་སྦྱིན་བདག་པོ་འཇམ་དཔལ་དང་། ། རྣམ་པར་སེལ་དང་ས་སྙིང་པོ། ། འོག་ཏུ་#ཤར་རྩེར་རྡོར་#མཁའ་འགྲོ། ། #ལྷོར་འཇིགས་མ་ཡི་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ནུབ་ཏུ་གཏུམ་མོ་ཞེས་ནི་བྱ། ། རོ་ལངས་མ་ནི་བྱང་དུ་དགོད#། ། དབུས་སུ་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ། ། འོག་རྩེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན། ། སྤྱན་མ་དང་ནི་མཱ་མ་ཀཱི། ། གོས་དཀར་མོ་དང་སྒྲོལ་མ་དང་། ། སྐུལ་བྱེད་མ་དང་རིན་ཆེན་སྒྲོན། ། སྐེ་#རགས་གཞན་གྱིས་#མི་ཐུབ་མ། ། པདྨ་ལ་གནས་མཁའ་འགྲོ་མ། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ། ། དབུས་ཀྱི་ཆང་ཟུང་#ཡེ་ཤེས་དབྱིག།

The words "crystal" and so forth indicate the shape, body color, and hand symbols of Vairocana. The phrase "golden-colored" is because his nature is that of enrichment. "Meditate on him as completely pervaded by clouds of Tathāgatas" means that, abiding as the central principal deity, he emanates Jambhala and others who are concordant with himself in order to destroy the suffering of poverty for wandering beings. The "nine-pointed vajra" is because it is the nature of the five Tathāgatas and the four goddesses. As it is said in the Explanatory Tantra: "The central point is Vairocana; Akṣobhya is in the east, Ratnasambhava in the south; On the western and northern points are Amitābha and Amoghasiddhi. The eight-petaled lotus: On each of its petals, Are the eight Bodhisattvas Holding very clear hand symbols: Padmapāṇi, Maitreya, Ākāśagarbha, Samantabhadra, Mañjuśrī, Lord of Yakṣas, Sarvanīvaraṇaviṣkambhin, and Kṣitigarbha. Below, at the eastern point, is Vajraḍākinī; In the south is Bhairavī Ḍākinī; In the west is the one called Caṇḍālī; Vetālī is placed in the north. In the center is Jñānaḍākinī; The lower point is the purification. Locanā and Māmakī, Pāṇḍaravāsinī and Tārā, Tāranī and Ratnapradīpā, Śṛṅkhalā and Aparājitā, The Ḍākinīs residing on the lotus— This is the very nature of the vajra. The central crossbar is the treasure of wisdom."* Note: The Tibetan text provided contains a complex visualization of the Vajraḍākinī maṇḍala, correlating the points of a nine-pointed vajra with the Tathāgatas and the petals of a lotus with the Bodhisattvas, while the lower points and the central hub are associated with the Ḍākinīs and the Consorts.

སྤྲོ་དང་བསྡུ་བ་མཛད་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ལྷ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ནོ། ། མར་ག་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ཕྱག་མཚན་གསུངས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཟུར་དྲུག་པའི་རིན་པོ་ཆེ་སྟེ་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཟུར་རེ་རེས་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱག་མཚན་གསུངས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ཕྱེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པའི་པདྨ་རཱ་#གའི་ཁ་དོག་དང་འདྲ་བའི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་ལྟར་པདྨ་དམར་པོ་འདི། ། འདམ་གྱི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ། ། དངོས་པོའི་སྐྱོན་ནི་སྣ་ཚོགས་པས། ། དེ་བཞིན་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་དག། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྣ་ཚོགས་པའི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཞེས་པ་ལ། དོན་ཡོད་པ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་ཟེར་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་#དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་དེ་#ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རལ་གྲི་བསྣམས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་འཆང་བས་སོ། ། དེས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་#གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཉིད་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏིའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ངོ་བོའི་ཕྱིར། ། ཁ་དོག་དཀར་པོས་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཀུན་ལ་གཏོང་བས་སེར་པོ་ཉིད། ། རྟག་ཏུ་བརྩེ་བས་དམར་པོ་ཡིན། །

"Performing emanation and reabsorption," so it is said. Thus, the nature of the twenty-eight deities is the vajra. "Margata" means "blue like the sky." Regarding the statement "the hand symbol of Ratnasambhava is taught," it is a six-sided jewel because each of its six facets fulfills all the intentions of the beings of the six realms. Regarding the statement "the hand symbol of Amitābha is taught," it means a lotus with an open mudrā, resembling the color of a ruby. As it is said: "Just as this red lotus is unstained by the defects of the mud, so too the three realms are pure despite the various defects of phenomena." Regarding the phrase "because its essence is to accomplish the welfare of all diverse beings without exception," this is because Amoghasiddhi is the nature of the wisdom of all-accomplishing activity. Regarding the phrase "because he possesses white light rays and so forth," this is because he is the source of all from Amoghasiddhi. Holding a sword signifies that he maintains the essence of insight that cuts through all afflictions. Thus, in order to discipline sentient beings, wisdom itself is shown in the form of specific colors such as blue and so on. As the venerable Indrabhūti also said: "Because his essence is utterly pure, he is shown as white; because he bestows upon all, he is yellow; because he is always compassionate, he is red."

དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གནོད་བྱེད་སོགས། ། འདུལ་བར་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་མཛད་པའི་མཆོག། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ནག་པོར་བཤད། ། སྣ་ཚོགས་ཐབས་ཀྱིས་གདུལ་བའི་ཕྱིར། ། ཁ་དོག་ལྗང་གུ་རབ་བསྟན་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཕྱག་མཚན་#གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས། ། གང་ཕྱིར་རང་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ། ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ནི། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཕྱག་དྲུག་གསུངས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། ཤེས་རབ་དྲིལ་བུ་མངོན་པར་བརྗོད། ། མ་རིག་གཅོད་བྱེད་འཁོར་ལོ་སྟེ། ། རིན་ཆེན་རིན་ཐང་མེད་པའི་ཕྱིར། ། སྲིད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པས། ། ཡེ་ཤེས་དེ་#ནི་པདྨར་བཤད། ། རལ་གྲི་ཉོན་མོངས་དགྲ་གཅོད་པ། ། ཨུཏྤལ་དེ་ལས་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར། ། འཁོར་བའི་#དྲ་བ་ངེས་ཚིག་པའི། ། གང་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཉིད་སྐྱེས་པ། ། སངས་རྒྱས་རྗེས་གནང་#སེམས་ཅན་གྱིས། ། རྡེག་པར་བྱེད་པ་ཐོབ་པར་བཤད། ། ཆད་པས་གདུལ་ཕྱིར་དབྱུག་པ་སྟེ། ། སེམས་ཅན་འདུལ་བྱེད་དེ་ཤེས་ཡིན། ། ཕན་ཚུན་ཁྱབ་པ་མི་བྱེད་ཕྱིར། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པར་བཤད། ། སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་མཚན་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སྣང་བྱེད་ཕྱིར། ། རང་གི་རང་བཞིན་སྣང་བྱེད་པས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ཞེས་དག་པ་ནི། ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བཤད། །

"Those who strive to subdue those who harm the Three Jewels and the like, performing the supreme activity for the benefit of beings—that wisdom is explained as black. Because it tames through various means, the color green is clearly shown." Thus it is said. Likewise, whatever hand-symbols there are, such as the vajra held by Vajradhara and so forth, these are the very distinctions of wisdom. As it is said: "Because the sense bases, such as form and so forth, are described by themselves, the Buddha-wisdom is therefore taught by the Tathāgata as having six hands. The vajra is the bodhicitta; the bell is explicitly called insight. The wheel is that which cuts through ignorance; because it is a jewel of priceless value, and because it is unstained by the defects of existence, that wisdom is explained as the lotus. The sword cuts the enemies of the afflictions; the utpala is for the sake of protecting from them. Because it completely severs the net of saṃsāra, and because wisdom itself is born from that, it is explained that sentient beings receive the Buddha’s permission to strike. The staff is for the sake of taming through punishment; that is the knowledge which tames sentient beings. Because it does not fail to pervade one another, it is explained as the crossed vajra. Not only are the body color, hand-symbols, and the nature of wisdom [the essence], but Vairocana and the others are also of that very essence. Because it makes all sentient beings appear, and because it makes its own nature appear, the pure one called 'Tathāgata' is explained as Vairocana."

མ་རུངས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བོ་དང་། ། བླ་མ་ལ་ནི་ལོག་པ་རྣམས། ། མི་སྟོན་པ་ཡི་རང་བཞིན་ཕྱིར། ། དེ་ནི་མི་བསྐྱོད་རབ་ཏུ་བཤད། ། གང་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ། ། རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་རབ་བྱུང་བས། ། སེམས་ཅན་དོན་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ནི། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་བཤད་པ་ཡིན། ། མི་གནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི། ། སྲིད་དང་ཐར་པ་མི་དམིགས་པ། ། མཐའ་ཡས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས། ། དེ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་བཤད། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་མཛད་པའི། ། གང་ཕྱིར་རང་ཉིད་གྲུབ་པས་ན། ། དོན་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པར་བཤད་པ་ཡིན། ། ཁམས་གསུམ་པས་ནི་ཡོངས་བསྒོམས་#པས། ། ཕྲ་བ་དང་ནི་རགས་པའི་གཟུགས། ། ཞིང་ཀུན་#ལ་གནས་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མར་བཤད། ། གང་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གིར་#ནི། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ཀུན་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཕན་ཚུན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་#ན། ། དེས་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་རུ་བཤད། ། སྐྱོན་ཀུན་འཕྲོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག། སེམས་ཅན་སྦྱང་བ་ལ་བརྩོན་པའི། ། གོས་དཀར་མོར་#ནི་བཤད་པ་ཡིན། ། རྟག་ཏུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིས། ། འགྲོ་བ་འདོན་པའི་བསམ་པ་ཅན། ། སེམས་ཅན་སྒྲོལ་བ་ལ་བརྩོན་པ། ། སྒྲོལ་མ་ཤེས་རབ་ཏུ་ནི་གྲགས། ། ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གྱུར་པ། ། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བརྗོད་པས། ། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་རབ་ཏུ་གྲགས། ། འཆི་སོགས་འཇིགས་པ་ལས་གྲོལ་བའི། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག། གདུལ་དཀའ་འདུལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། དེ་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཐར་བྱེད་བཤད། ། དག་པས་སྤྱད་ན་#འགྲོ་བ་ནི།

Because all those who are wicked and those who are perverse toward the guru are of a nature that does not show [the truth], he is explained as Akṣobhya. Because the jewels, such as the Buddhas and so forth, have arisen, the wisdom that possesses the welfare of sentient beings is explained as Ratnasambhava. Because of non-abiding nirvāṇa, in which existence and liberation are not perceived, and because it possesses infinite qualities, he is explained as Amitābha. Because he accomplishes the welfare of all sentient beings and because he is himself established, the wisdom that possesses the purpose is explained as Amoghasiddhi. Because he is fully cultivated by the three realms and because he perceives the subtle and coarse forms abiding in all fields, he is explained as Buddhalocanā. Because the wisdom of all the Tathāgatas regarding "I" and "mine" mutually pervades, she is explained as Māmakī. The wisdom that removes all faults is the supreme of all Tathāgatas; because she is diligent in purifying sentient beings, she is explained as Pāṇḍaravāsinī. Because she always possesses the intention to deliver beings through great compassion and is diligent in liberating sentient beings, Tārā is renowned as insight. Because the elements such as earth have become the wisdom of the Buddhas, and for the sake of enjoying all desires, Locanā and the others are renowned. Because he is liberated from the fears of death and so forth, he is the supreme of all Tathāgatas; the wisdom that tames those difficult to tame is therefore explained as Yamāntaka. If practiced with purity, beings...

། ཐམས་ཅད་དགའ་བའི་རང་བཞིན་འགྱུར། ། སྲིད་པས་མི་#གོས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ནི་པདྨ་མཐར་བྱེད་བཤད། ། ཡེ་ཤེས་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་བྱེད་པ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གྲུབ། ། བགེགས་ལ་སོགས་པས་#མི་གནོད་པ། ། དེ་ཕྱིར་བགེགས་ནི་མཐར་བྱེད་བཤད། ། རྨོངས་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་སྨྲས་པ། ། ལོག་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་སྤྱད་ནས། ། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇོག་པས། ། ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་བཤད་པ་ཡིན། ། ཤེས་བྱ་མེད་པས་ཤེས་པ་མིན། ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་བཤད་པ་ཡིན། ། ཆགས་པ་ལ་སོགས་གསུམ་སྦྱངས་པས། ། སྲིད་གསུམ་མངོན་འགྱུར་#ཡེ་ཤེས་ནི། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་འགྲུབ། ། དེས་ནི་ཞལ་གསུམ་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ནི། དེ་ལས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་མེ་ལོང་ལ། ། རང་གི་གཟུགས་ནི་གཉིས་སྣང་བ། ། ཆོས་སྐུར་དེ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ནི། ། མེ་ལོང་ཤེས་བྱ་སྣང་བ་ཡིན། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ཀུན་ཡེ་ཤེས་ནི། ། སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ལྷ་ཉིད། ། རང་ཉིད་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བཤད་པ་ཡིན། ། གཟོད་མ་ནས་དག་མ་སྐྱེས་པའི། ། རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་#འོད་གསལ་བ། ། ཕན་ཚུན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་ན། ། སོ་སོར་རྟོག་#པའི་ཡེ་ཤེས་བཤད། ། ཀུན་དུ་རྟག་ཏུ་ཀུན་ནས་ནི། ། སངས་རྒྱས་མཛད་པ་རབ་འཇུག་པ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་མཛད་གཅིག་ཡིན་ཕྱིར། ། བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པར་བཤད། ། ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན། ། གང་ཚེ་གྲོལ་ན་དེ་ཚེ་ཡི། །

It becomes the nature of universal joy. Because it is realized to be unstained by existence, it is explained as Padmantaka. Because it accomplishes all the purposes of primordial wisdom and is established as the nature of all Buddhas, and because it cannot be harmed by obstacles and the like, it is therefore explained as Vighnantaka. Because it causes deluded sentient beings to abandon false cognition and establish them in authentic primordial wisdom, it is explained as Prajñāntaka. Because there is no object of knowledge, there is no knowing; this is explained as the meditative equipoise. Because the three—attachment and so forth—are purified, the primordial wisdom that manifests the three realms is established as the nature of all Buddhas; thus, the three faces are explained. Thus it is said, and so forth. By this, the five Tathāgatas are shown to be the very nature of the five primordial wisdoms. Their etymologies are as follows: Just as a reflection in a mirror Appears as one's own form in a dual way, So too, in the Dharmakāya, primordial wisdom Is the appearance of the objects of knowledge in the mirror. The primordial wisdom of all Tathāgatas Is the very deity of sentient beings; Because it is realized as one with oneself, It is explained as the primordial wisdom of equality. Primordially pure and unborn, Luminous by its very nature, Because it pervades all things, It is explained as the discriminating primordial wisdom. Because the Buddha-activities are constantly and everywhere Engaged in, and because the deeds of all Buddhas Are one, it is explained as the primordial wisdom of all-accomplishing action. When all afflictive and cognitive obscurations Are liberated, at that time...

རྣལ་འབྱོར་པ་མཆོག་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅེས་བཤད། ། #ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི། དང་པོའི་#སྦྱོར་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོག་ཏུ་པདྨ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱེད་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་#རྣམ་པའི་སེམས་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྔགས་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་#ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྐྱེད་པར་མཛད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་#རིམ་པས་འོད་གསལ་བར་བྱས་ལ་ཡང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ངོ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཨོཾ་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཨོཾ་#ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དྷརྨ་དྷཱ་ཏུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྭ་བྷཱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་གཡོ་བ་དང་བརྟན་པའི་འགྲོ་བ་སྟེ། ། དེའི་རྣམ་པ་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་པས་ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །

"The supreme yogi, the Vajra-holder, is explained as being utterly pure." Thus it is said. Regarding the phrase "the generation of those," and so forth: it means that after the ultimate maṇḍala, which is a portion of the initial application, one recites the mantra of the dharmadhātu in order to stabilize the mind in the form of the moon maṇḍala that gathers the lotus and other elements. "That which has become the essence of the dharmadhātu" refers to the nature of the wisdom of emptiness. "The generator" means that, through the sequence of the ultimate maṇḍala, one should manifest the body, speech, and mind as the essence of clear light. The essence of the moon maṇḍala of bodhicitta is the body, speech, and mind of Vajradhara. Regarding "Oṃ" and so forth: "Oṃ" is the Great Vajradhara, whose nature is the gathering of body, speech, and mind, and who possesses the aspect of ultimate truth. "Dharmadhātu" is because all phenomena are non-dual in essence. "Svabhāva" refers to that which possesses the nature; it is the nature of the dharmadhātu, the identity of the three realms, the moving and the stable world of beings. The yogi should generate the divine pride, thinking, "I am the aspect of that."

འདིས་ནི་བདག་ཉིད་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་པདྨ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཟླ་བ་ལ་སྔར་བསྒོམས་#པའི་པདྨ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཉིད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་གྲོལ་བའི། ། རྣམ་རྟོག་མུན་པ་སེལ་བྱེད་ཅིང་། ། ཉོན་མོངས་དྲི་མ་ཀུན་ལས་དག། ཟླ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཟླ་བའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བའི་སེམས་མཐོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་སྟེང་དུ་#ཡི་གེ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་#ལྷའི་སྐུར་བསྐྱེད་དེ་ཞེས་པ་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཡང་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་འམ་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་ལ། ། དེ་ལ་ཡང་ཡིག་འབྲུ་དགོད་ཅིང་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པའི་གྲོ་#བའི་དོན་བྱས་ལ་བཛྲ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ་#ཞེས་བྱ་བས་ང་རྒྱལ་བྱས་ལ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་དང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱག་རྒྱའི་སྐུ་བསྒོམས་ལ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་དགོད་ཅིང་ཕུང་པོ་དང་#ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་སྟེ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་#རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་ནས།

Regarding the phrase "one should bless oneself as being like the moon maṇḍala": this means that upon the three [lotuses and so forth] produced from the complete transformation of the three syllables, one blesses the mind itself—becoming of one taste with the previously meditated lotus and so forth—so that it is like the moon maṇḍala produced from the complete transformation of the three syllables. As it is said: "Free from mental unease, Dispelling the darkness of conceptual thought, Purified of all stains of the afflictions, The mind is a moon, like the moon." The Root Tantra also states: "The Blessed One perceives the mind as being like the moon maṇḍala." Regarding the phrase "upon that, one generates the body of the deity from the three syllables and so forth": on top of the moon maṇḍala, one arranges the three syllables. From their complete transformation, one meditates on a five-pronged vajra, a wheel, or the like. One then places the seed-syllables upon that, performs the sequence of emanation and reabsorption to accomplish the welfare of beings, and assumes the divine pride with the mantra vajrātmako ’ham. From its complete transformation, one meditates on the form of a Tathāgata such as Vairocana, who is of one essence with the body of the Great Vajradhara. One then places the wisdom-being (jñānasattva) and the samādhi-being (samādhisattva), purifies the aggregates, elements, and sense bases, and completes the great yoga characterized by the blessing of the body and so forth, thereby becoming the central principal deity.

དང་པོ་སྦྱོར་བའི་འོག་ཏུ་ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་པར་སྦྱང་ཞིང་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་སྤྲུལ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དགོད་དེ། དབང་བསྐུར་བ་དང་རྒྱས་གདབ་པའི་བར་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་འཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་#པ་ལ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་#གྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ད་ནི་ལེའུ་བརྩམ་#པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཚིག་དེ་རྣམས་ཉིད་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་#རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་ལྔ་པོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ། མེ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། སྟེང་གི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་གི་སྣ་ཁུང་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ནས་སོ། ། ཚོགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོར་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་འབྱུང་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་པ་ལ་ལྐོག་མའི་གནས་སུ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ན་ཡང་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆ་གསུམ་གྱིས་#ཁྱབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་ག་#ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ས་དང་མེ་དང་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆས་ཁྱབ་པའོ། །

Following the initial application, one should thoroughly purify the mudrā, emanate the deities of the maṇḍala, and arrange them within the maṇḍala. From the conferral of empowerment up to the sealing, the maṇḍala-rāja-uttama is fully perfected. Then, according to the sequence to be explained for the single aspect of the karma-rāja-uttama, one should meditate on what is called the "subtle yoga" according to the sequence that will be explained below. The phrase "the provisional meaning" is used because one intends to explain the two samādhis. To clarify that very point, it is stated, "the samādhi of the generation stage," which means that the three samādhis, together with the subtle yoga to be explained, constitute the essential nature. Now, in order to demonstrate those very words from the beginning of the chapter onwards by way of the completion stage, such as vajra-repetition and so forth, the phrase "the five-colored rays" is mentioned. These arise from the four maṇḍalas of fire and the other elements. "Emerging through the upper gate" means through the path of the two nostrils of the face. "The collection" refers to the twenty-one thousand six hundred flows of prāṇa and āyāma that occur during the day and night. Regarding the statement that "four maṇḍalas emerge from each individual maṇḍala," even if the fire maṇḍala is located in the throat, it is pervaded by the three portions of the nature of the earth, water, and wind elements. Likewise, the water maṇḍala at the heart is also pervaded by the portions of the earth, fire, and wind maṇḍalas.

དེ་བཞིན་དུ་ལྟེ་བར་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ས་དང་ཆུ་དང་མེའི་ཁམས་ཀྱི་ཆས་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསང་བའི་གནས་སུ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ཆས་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆ་རེ་རེ་ལ་ཉིས་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་གྲངས་ཀྱིས་ཆ་བཞི་པོ་ལ་དགུ་བརྒྱར་འགྱུར་རོ། ། འཇུག་པ་དང་ལྡང་བ་དང་གནས་པའི་རིམ་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ལ་ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱར་འགྱུར་རོ། ། ཆུ་དང་རླུང་དང་#སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་ཡང་ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་དང་ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱའི་གྲངས་ཀྱིས་#སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དང་བརྒྱད་བརྒྱར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མོར་ཡང་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དང་བརྒྱད་བརྒྱར་འགྱུར་རོ། ། གཅིག་ཏུ་བསྡུས་#ཏེ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་#ཉིན་མོར་རྒྱུ་བ་བཅུ་གཉིས་དང་མཚན་མོར་རྒྱུ་བ་བཅུ་གཉིས་ཏེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་#དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། གོས་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པར་བཤད། ། བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་དང་ཉི་ཤུ་ལྔ། ། བཞི་པོ་ལེགས་པར་བསྒྲེས་པས་ནི། ། སྦྱོར་བཞི་བསྡུས་པས་བརྒྱ་ཕྲག་དགུ། ། དགུ་བརྒྱ་དག་ཏུ་གང་བསྟན་པ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རིམ་པ་ཡིས། ། ལེགས་པར་བསྡུས་ཏེ་དེ་དག་ནི། ། ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱེ་བས་ན་བཀོད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི།

Likewise, the wind maṇḍala at the navel is pervaded by portions of the earth, water, and fire elements. Similarly, the earth maṇḍala at the secret place is pervaded by portions of the water, fire, and wind elements. Thus, for each portion of the maṇḍalas, there are two hundred and twenty-five; for the four portions, this becomes nine hundred. Through the sequence of entering, arising, and abiding, for each single maṇḍala, this becomes two thousand seven hundred. In the water, wind, and earth maṇḍalas as well, by the count of two thousand seven hundred each, this becomes ten thousand eight hundred. Likewise, during the night, it also becomes ten thousand eight hundred. When condensed into one, it becomes twenty-one thousand six hundred. For that very reason, regarding the four maṇḍalas, through the sequence of entering and so forth, there are twelve movements during the day and twelve movements during the night; condensed into one, they become twenty-four. For that very reason, regarding the four maṇḍalas, through the sequence of entering and so forth, the Explanatory Tantra, the Sandhivyākaraṇa, also states: "Explained as Pāṇḍaravāsinī and the others, Two hundred and twenty-five for each, When the four are properly multiplied, The four applications condensed become nine hundred. That which is taught as nine hundred, By way of the twenty-four stages, When properly condensed, they become Twenty-one thousand six hundred." Thus it is said. As for the phrase "the array, distinguished by colors such as white and so forth":

འདིར་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་གལ་ཏེ་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ཁ་དོག་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་ལྔའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཡས་པ་ལས་བྱུང་འོད་ཟེར་ནི། ། དེ་ཉིད་མེ་ཡི་#དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ། ཁ་དོག་དམར་པོ་དེ་གསལ་བས། ། དེར་ནི་པདྨའི་མགོན་པོ་#ལྷ། ། གཡོན་པ་ལས་བྱུང་འོད་ཟེར་ནི། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི། ། ལྗང་སེར་ཁ་དོག་དང་མཚུངས་པའི། ། དེར་ནི་ལས་ཀྱི་མགོན་པོ་ལྷ། ། གཉི་ག་ལས་བྱུང་འོད་ཟེར་ནི། ། ཁ་དོག་སེར་པོ་འོད་ཆེན་པོ། ། དབང་ཆེན་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་དེ། ། དེར་ནི་རིན་ཆེན་མགོན་པོ་ལྷ། ། དལ་བུས་དམན་པར་རྒྱུ་བ་ནི། ། དཀར་བ་ཀུན་ད་ཟླ་བ་མཚུངས། ། དེ་ཉིད་ཆུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ། དེར་ནི་རྡོ་རྗེ་མགོན་པོ་ལྷ། ། རླུང་ནི་ལུས་ཀུན་རྗེས་འགྲོ་བའི། ། བྱ་བ་ཀུན་ལ་རབ་འཇུག་པ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རང་བཞིན་ཏེ། ། འཆི་བའི་ལུས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དག་པར་དམིགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་#ཡི་གེ་གསུམ་མོ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་བཀོད་པ་ནི་ཚོགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་#བསམ་པ་དང་བག་ཆགས་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སྔགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་གསུམ་ལ་བསྡུ་བར་འགྱུར་ཏེ། །

In this context, although each maṇḍala may possess colors such as red in accordance with its respective family, they should be understood as likewise possessing a mass of light rays of five colors. The light rays arising from the right are the fire maṇḍala; because it is clearly red in color, the deity Padmanātha resides therein. The light rays arising from the left are the so-called wind maṇḍala; being similar in color to greenish-yellow, the deity Karmapāla resides therein. The light rays arising from both are yellow and of great brilliance; that is the maṇḍala of Mahendra, and the deity Ratnanātha resides therein. That which flows slowly and subtly is white, like a kunda flower or the moon; that is the water maṇḍala, and the deity Vajranātha resides therein. Wind, which follows throughout the entire body and engages in all activities, is the nature of Vairocana, and it emerges from the body at the time of death. Thus it is said. "Correctly focusing on meditative absorption" means focusing on the meditative absorption characterized by vajra recitation. "The vajra is the three syllables" means that they are the seed syllables of the Vajra Body and so forth. "Their arrangement is the collection" means that the Blessed One Vajradhara taught seventy-two thousand divisions of mantra according to the distinctions of the intentions, latencies, dormant tendencies, and families of sentient beings. All of these are subsumed within the three syllables, which are the nature of the Body, Speech, and Mind.

དེ་ལ་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་ནི་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ནས་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་གི་གནས་བརྒྱད་ལ་རེག་པས་ཡི་གེ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་#ཚིག་དང་དེས་ཀྱང་ངག་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་རྟགས་དང་བསྡུ་བ་དང་བདག་གི་ཚིག་དང་གཞན་གྱི་ཚིག་དང་#བྱེད་པ་དང་དེ་ལ་ཕན་པ་དང་ཀུན་དུ་བཤད་པ་དང་ཚིག་ཕྲད་དང་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་དང་ལས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རོལ་མོ་དང་ཚིག་ལྷུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ། བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ངག་གི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་གཅིག་པུ་ཉིད་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་ནི་#རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དབྱངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་དང་ཀ་ལ་སོགས་པ་དུ་མའི་བར་དུ་རེག་#པའི་སྡེ་ཚན་#ལྔ་དང་། མཐར་གནས་པ་དང་དྲོད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་#གཉིས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཨ་ལ་སོགས་པ་དང་པོའི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་བསྡུ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཨ་ཀ་ཡ་ཤའི་ཡི་གེ་བཞི་པོ་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་བཞི་པོ་ཡང་ཨ་ཀ་ཡ་ཡི་གེ་གསུམ་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡི་གེ་ཨ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་ཨ་འགྱུར་ཏེ། དབྱངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནི་མོ་རྟགས་ཡིན་པས་སོ། ། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡི་གེ་ཀ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་#ཧཱུྃ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཕོ་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the sequence of their emergence: from the region of the navel, the wind called prāṇa touches the eight locations, and thus the syllables arise. From these, words arise, and from those, great speech is produced. Through the divisions of these—namely, the object, the agent, the gender, the compound, the first-person pronoun, the second-person pronoun, the instrumental, the dative, the locative, the particle, the prefix, and the verbal expression—there arise the various forms of poetry, prose, and so forth. Furthermore, through the divisions of action, conduct, and so on, the eighty-four thousand heaps of Dharma emerge. Thus, the single primordial syllable is the root of all the elaborations of speech. In that regard, the eight classes are the nature of the eight consciousnesses. There is one class of vowels, five classes of consonants from ka onwards, and two classes: the semi-vowels and the sibilants. These are all subsumed within the initial syllables beginning with a. These, in turn, dissolve into the four syllables a, ka, ya, and śa, because they are the nature of the four elements. Those four syllables also dissolve into the three syllables a, ka, and ya. From among those, the syllable a, which is the nature of insight, is transformed into the syllable a that is the nature of Amitābha, because the class of vowels is feminine. From the transformation of the syllable ka, which is the nature of method, the syllable hūṃ arises, because that is masculine.

གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་ཡ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཡི་གེ་ཨོཾ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། ། དང་པོ་གཅིག་ནི་དགུ་དབུས་ན། ། གང་ཞིག་བཅུ་ཡིས་མ་བཅིངས་པ། ། དེ་ནི་བཅིངས་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ། དེ་ཡིས་མཆོག་གི་#གནས་ཤེས་སོ། ། དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཡི་གེ་སྟེ། ། གྲངས་དགུ་རུ་ནི་རྗེས་འཇུག་པ། ། ཨས་བཅིངས་ཕན་ཚུན་ཡང་དག་སྦྱོར། ། གང་གིས་ཤེས་ཏེ་འགྲོ་བའི་བླ། ། འབྱུང་བའི་མཐའ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཚ་#ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་གནས། ། ལྔ་པ་ལྔ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། བཞི་ནི་གསུམ་དུ་ངེས་པར་སྦྱར། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་བཅས་རིང་པོར་#བཅས། ། ཡོན་ཏན་སྦྱོར་སོགས་ཕྱིས་དང་མཚུངས། ། ཐུང་ངུ་མ་ལུས་དག་ཏུ་འགྱུར། ། གཅིག་མིན་དུ་མའང་མ་ཡིན་ནོ། ། དྲུག་བཤད་བཞི་དང་གསུམ་གཅིག་དང་། ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་རང་བཞིན་ཅན། ། དེ་དག་དང་པོའི་དོན་སྦྱར་ནས#། ། དུས་གསུམ་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། ཡི་གེ་གསུམ་པོ་དེ་དག་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཉིན་མཚན་ཏུ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་དྲུག་བརྒྱའི་རླུང་རྣམས་རྒྱུའོ། ། དེ་ཉིད་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་བཟླས་པས་ངག་རྣམ་པར་དག་པ་བྱེད་དེ། ། དེ་ཉིད་ཆ་ཤས་སུ་ཐིམ་པས་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་མཐར་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །

From the complete transformation of the letter ya, which is the nature of both, the letter oṃ arises; this is because it is a neuter gender. Thus, the three letters oṃ āḥ hūṃ should be understood as the nature of the body, speech, and mind, and so forth. As it is said in the Mahāyoga Tantra of the Prophetic Intention: "The first one is in the middle of nine; That which is not bound by ten Is called 'unbound'; By it, the supreme state is known. The vowels and consonants are the letters; Following the number nine, Bound by a, they are perfectly joined. Whoever knows this is the supreme of beings. Endowed with the limit of the elements, The sixteen places such as ca and so forth, Perfectly endowed with five sets of five, The four are definitely joined into three. Together with the letter oṃ, including the long vowels, The qualities, conjunctions, and so forth, are like the subsequent; All the short vowels become pure. It is neither one nor many. Explained as six, four, three, and one, Having the nature of being without intrinsic essence— By joining these with the meaning of the first, The wisdom of the three times will arise." Thus it is stated. These three letters flow through the breaths of twenty-one thousand six hundred [times] day and night in the sequence of the entry and so forth. By means of the recitation in which the branches are not impaired, the speech is purified. By dissolving into its parts, at the conclusion of the neuter recitation, one attains the clear light itself.

དེ་ཉིད་ཁྲོ་བོའི་བཟླས་པའི་དུས་སུ་བཟླས་པར་གྱུར་པས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ལྷའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་བསྐུལ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་འགུགས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བས་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཨཱ་ལི་#དང་ཀཱ་ལིའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་འཇུག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ཐུར་དུ་རྒྱུ་བ་ཅན་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་དང་ཆུའི་ངོ་བོ་ཉིད་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་དང་མི་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་སུ་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་སྤྲོས་པས་བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་སོགས་པའི་#ཚུལ་དུ་ཁམས་གསུམ་པ་དང་དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། མཐའ་མར་འོད་གསལ་བ་ལ་ཞུགས་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་#ཁམས་གསུམ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ལ་#ལོངས་སྤྱོད་དང་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གྲགས་པས་ཚོགས་ཞེས་བཤད་དོ། ། དེ་བས་ན་སྔགས་བཏུ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་གོང་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། བརྗོད་དང་དམིགས་པར་གྲགས་པ་དང་། ། བརྡར་གྱུར་དང་ནི་དོན་དམ་མོ། །

When that very [essence] is recited during the time of wrathful recitation, it performs activities such as pacification and so forth. By that very [essence], for yogins of the generation stage, the complete body of the deity is formed from the total transformation of the vajra and so forth. By that very [essence], through the means of invoking the mind of the Tathāgatas, their power is summoned. By that very [essence], moving upward, it enters in the manner of the vowels and consonants, which are the cause of all mantras. By that very [essence], through the union of method and insight, it moves downward and enters in the form of Ratnasambhava, Amitābha, and Akṣobhya, which are the nature of semen, blood, and water. By that very [essence], through its radiation within the source of phenomena (dharmodaya), it generates the maṇḍala circle, which is the nature of the purification of the three realms and its [inhabitants] in the manner of sons, grandsons, and so forth. Finally, by entering into the clear light, it brings about the attainment of the state of the Great Vajradhara. Therefore, the three syllables themselves—the nature of the three Tathāgatas, Vairocana and the others, which pervade the three realms and bestow the fruits of enjoyment and liberation—are renowned as the manner of all mantras and are thus explained as the "assemblage." Consequently, the four [topics] such as the extraction of mantras and so forth, which were explained above, were taught by the Blessed One as being based solely upon those three syllables. As it is said: "Renowned as the expressed, the visualized, the symbolic, and the ultimate."

ཚིག་གི་བརྗོད་པ་ཐུན་མོང་སྟེ། ། དམིགས་པར་བཅས་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་བརྡ་རུ་བཤད། ། དོན་དམ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གཏན་ཚིགས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཨཱ་ལི་#ཀཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཨ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲེང་བ་ནི་ཨཱ་ལིའོ། ། ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་ཟླ་བའི་ཆའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་ཨ་ཉིད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྙིང་གི་དཀྱིལ་ནི་#མི་ཤིགས་པའི། ། འབར་བའི་མར་མེ་ལྟ་བུ་ནི། ། ཡི་གེ་དམ་པ་ཕྲ་བ་ནི། ། ཨ་ཡིག་གསལ་བའི་གཙོ་བོར་གནས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དབྱངས་ཡིག་གི་ཕྲེང་བ་དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཉིས་འགྱུར་དུ་བྱས་ཏེ་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཚེག་དྲག་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་དང་ལྕེའི་རྩ་བའི་ཡི་གེ་དང་བུང་བའི་ཡི་གེ་དང་རྗེས་སུ་#དབྱངས་དང་བཅས་པའི་མཐར་གནས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་དང་བཅས་པར་གསལ་བྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཐུང་ངུ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་རིང་པོ་ལྔ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡི་གེ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ཡུམ་བཞི་དང་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱའོ། །

"The verbal expression is common, But with an object of focus, it is buddhahood itself. The reality of mantra is explained as a symbol; It is the ultimate suchness." Thus it is said. To explain the logical reasoning, the passage beginning with "vowels and consonants" is mentioned. The sequence beginning with a is the āli. The sixteen vowels beginning with a, which are the nature of the phases of the moon, have a itself as their root. As it is said: "In the center of the heart, Like an unbreakable, blazing lamp, The supreme, subtle syllable, The letter a, abides as the chief of clarity." That very sequence of vowels, when doubled as method and insight, becomes the nature of the thirty-two major marks. When combined with the visarga, the following vowels, the root letters of the tongue, the bhṛgu letters, the anusvāra, and the three semi-vowels at the end, and then doubled again, they become the nature of the eighty minor signs. That same [sequence], by way of the five short vowels, becomes the nature of the five aggregates, characterized by the five wisdoms, the nature of method, and the identity of the five tathāgatas. That same [sequence], by way of the four letters associated with the five long vowels, should be understood as the nature of insight: the four consorts such as Buddhalocanā and the five offering goddesses such as Rūpavajrā.

མ་ནིང་གི་ཡི་གེ་བཞི་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་དབྱངས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཐུང་བ་དང་རིང་བ་#གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འབྲེལ་པའི་ཡི་གེ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པས་འཁྱུད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོ་བཞི་སྟེ་བཅུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་ལྔ་ལྔ་པའི་སྡེ་ཚན་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷ་མོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་#དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་མཐར་གནས་པ་དང་དྲོད་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་ཚེག་#དྲག་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་བཅུས་བསྐོར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་ཐུང་བ་དང་རིང་བ་དང་འཕར་བའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཐུང་བ་དང་རིང་བ་དང་འཕར་བ་སྟེ་རེ་རེ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་དང་བཅས་པ་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་མེད་པ་དང་མཐོ་བ་དང་དམའ་བ་དང་བར་མའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཐུང་དང་རིང་དང་འཕར་མ་དང་། ། དབྱངས་ནི་གསུམ་པོ་དང་སྦྱར་དང་། ། སྣ་རྗེས་འགྲོ་བའི་མེད་པ་ཡིས། ། #གྲངས་སུ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་ཨའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྲེང་བ་ནི་ཨཱ་ལི་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྲེང་བ་ནི་ཀཱ་ལི་ཞེས་བྱའོ། །

Having completely abandoned the four neutral letters, they become the nature of the outer and inner sense bases in the manner of the twelve vowels. Together with the four letters associated in the manner of the short and long [vowels], and embraced by Locanā and the others, they become the nature of the maṇḍala wheel consisting of thirteen: the five Tathāgatas and the four wrathful deities such as Yamāntaka. That very [wheel] becomes the maṇḍala wheel itself, surrounded by the four goddesses who are the nature of the five groups of five letters beginning with ka, and by the ten wrathful kings together with the five maṇḍalas of the five Tathāgatas, the semi-vowels, the sibilants, the visarga, and the following vowels. Through the divisions of short, long, and protracted, it becomes the essence of the eighteen constituents in the manner of eighteen types. In that regard, for each of the short, long, and protracted, there are those with the following vowels and those without the following vowels, as well as the high, low, and middle [accents]. As it is said: "Short, long, and protracted, Combined with the three vowels, And without the nasal following— In number, there are eighteen types." Thus, the garland of letters associated with the connection of a is called āli. Likewise, the garland of letters associated with the connection of ka is called kāli.

ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་དེ་དག་ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུའི་ཡི་གེ་ནི་ཕྱི་མོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མ་ནིང་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕོ་རྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་ཀ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རང་བཞིན་ཡ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་མ་ནིང་གི་#རྟགས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་དུ་ཞུགས་པས་མོ་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཨ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་གསུམ་ལ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་འདི་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། མོ་རྟགས་དང་ཕོ་རྟགས་དང་མ་ནིང་གི་རྟགས་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ནུ་མ་སྐྲ་ཅན་བུད་མེད་ཡིན། ཁ་སྤུ་དང་ལྡན་སྐྱེས་པར་བཤད། ། གང་ཞིག་གཉིས་ཀ་ལས་འདས་པའི། ། དེ་ནི་མ་ནིང་བཤད་པ་ཡིན། ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ནུ་མ་དང་སྐྲ་ཅན་མོ་རྟགས་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཕྲེང་བ་དང་ཉལ་ཁྲི་ལ་སོགས་པ་དག་མོ་རྟགས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ནུ་མ་དང་སྐྲར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲེག་པའི་སྐྲ་དང་ལྡན་པའི་ས་ཕྱོགས་དག་ཀྱང་མོ་རྟགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། སྦྱར་བའི་ནུ་མ་དང་སྐྲའི་ཆ་ལུགས་འཛིན་པའི་གར་མཁན་སྐྱེས་པ་ཡང་མོ་རྟགས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཁ་སྤུ་དང་ལྡན་པ་ཕོ་རྟགས་ཡིན་ན་སྒོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་སྒྲའི་གཟུགས་ལ་ལྟོས་པས་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The forty-nine letters of the āli and kāli are the nature of the source. Regarding the statement "those with the forms of the neuter and so forth": therein, the nature of the female is the letters a and so forth, because they are the essence of insight (prajñā). The nature of the male gender is ka and so forth, because they are the essence of method (upāya). The nature of those in union with both is ya and so forth; these should be understood as the essence of the neuter gender. Because they enter into the three letters, those letters such as a and so forth, which are the nature of the female gender and so forth, are subsumed within the three letters that are the identity of Body, Speech, and Mind. Now, one should investigate in this way: what are the female gender, the male gender, and the neuter gender like? Regarding this, some say: "One with breasts and hair is a woman; One with a beard is explained as a man; That which transcends both of these Is explained as the neuter." That is also incorrect. If having breasts and hair were the female gender, then in that case, things such as garlands and beds would not be of the female gender, because they do not possess breasts and hair. Furthermore, places with trimmed hair would also become of the female gender. Even a male dancer who assumes the appearance of breasts and hair would absurdly follow as being of the female gender itself. Similarly, if having a beard were the male gender, then garlic and so forth would also absurdly follow as being that very [gender], because they are of the neuter gender in terms of their phonetic form.

གནས་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཁ་སྤུ་དང་ལྡན་པས་ཕོ་རྟགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་ཁ་སྤུ་#དང་མི་ལྡན་པས་མོ་རྟགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་མ་ནིང་ཡིན་ན་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་ནིང་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་རྣམས་མོ་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ན་རེ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་། བར་མ་ནི་ཕོ་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ལ་འཕེལ་བ་ནི་ནུས་པ་དང་པོ་དང་ལྡན་པའོ། ། འགྲིབ་པ་ནི་ནུས་པ་ཆུང་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། བར་མ་ནི་ནུས་པ་བར་མ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེ་ན། # དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འགྲིབ་པ་ནི་མོ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་བུ་མོ་སྐྱེ་ན་དེའི་ཚེ་ནུས་པ་འཕེལ་བས་ཕོ་རྟགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཕོ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་རྒས་པས་དེའི་ནུས་པ་འགྲིབ་པར་འགྱུར་ན་མོ་རྟགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། #སྐྱེས་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ནུས་པ་བར་མ་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་ནུས་པ་བར་མ་དང་ལྡན་པས་མ་ནིང་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྐད་རགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕོ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། ། སྐད་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་#ནི་མོ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་མེད་ན་ནི་མ་ནིང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།

If it is argued that the yoginīs residing in the sacred sites and so forth are male because they possess beards, and that some men would consequently be female because they lack beards, that is also untenable. If the gender of both were the neuter, it would follow that the earth and other elements are also neuter. That too is untenable, because they are female in gender. Others say that increase, decrease, and the intermediate are the definitions of male gender and so forth. If it is argued that "increase" is possessing the first degree of capacity, "decrease" is possessing little capacity, and "intermediate" is possessing middling capacity, that is also not the case. For if decrease were the definition of female gender, then when a girl is born, her capacity increases, and it would follow that she is male. That too is untenable. Likewise, if "increase" were the definition of male gender, then when a man grows old and his capacity decreases, it would follow that he is female. That too is untenable, because he is not devoid of masculinity. If middling capacity were the definition of neuter gender, then a man or a woman possessing middling capacity would follow as being neuter. Therefore, those definitions are uncertain. Some say that coarse voices and so forth are the definitions of male gender, while subtle voices and so forth are the definitions of female gender, and the absence of these is the definition of neuter gender. That too is not the case.

གལ་ཏེ་སྐད་རགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕོ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་མཛེས་ཟིན་པའི་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐད་ཕྲ་བ་ཡིན་པས་མོ་རྟགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དབྱངས་རགས་པའི་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཕོ་རྟགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་ཀ་མེད་པ་མ་ནིང་ཡིན་ན་ཕྲེང་བ་དང་ཉལ་ཁྲི་ལ་སོགས་པ་མ་ནིང་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་རྣམས་མོ་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐད་རགས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྫ་རྔ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཕོ་རྟགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། མ་ནིང་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་བས་ན་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་མ་ངེས་པའོ། ། བུ་ཆུང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མོ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། མོ་(བཤམ་,གཤམ་)ལ་དེ་མེད་པས་སྐྱེས་#པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཕོ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་མོ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཆགས་པའི་ཆ་ཆེ་བ་དང་ཆུང་བས་མོ་རྟགས་དང་ཕོ་རྟགས་ཡིན་ན་དེའི་#ཆགས་པ་ཆེ་བའི་སྐྱེས་པ་ཡང་མོ་རྟགས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཆགས་པ་ཆུང་བའི་བུད་མེད་ཀྱང་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་མ་ངེས་པའོ། ། ཕོའི་དབང་པོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཕོ་རྟགས་དང་མོ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་#ཡིན་ཏེ། ། ནང་དུ་ཆུད་པས་ཕོའི་དབང་པོ་མི་མངོན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མོ་རྟགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མོ་རྟགས་མ་ཡིན་ཏེ། མ་ནིང་ལ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

If a coarse voice and so forth were the definition of the masculine gender, then at that time, men who have become beautiful would have thin voices and would consequently follow as being feminine; likewise, women with coarse voices would also follow as being masculine. If the absence of both were the definition of the neuter, then garlands, beds, and so forth would follow as being neuter. That too is untenable, because those are feminine. Furthermore, clay drums and the like, which possess coarse voices, would also follow as being masculine. That too is untenable, because they are neuter. Therefore, that definition is also uncertain. It is also illogical for a young child’s desire and so forth to be the definition of the feminine gender, because since that is absent in a barren woman, she would follow as being a man. It is illogical for possessing insight to be the definition of the masculine gender, because women who possess it would also follow as being men. If the masculine and feminine genders were defined by the greater or lesser degree of desire, then a man with great desire would follow as being feminine, and a woman with little desire would follow as being a man. Therefore, that definition is also uncertain. Possessing the male organ and the female organ is also not the definition of the masculine and feminine genders. This is because Buddhas and Bodhisattvas, whose male organs are not manifest due to being internalized, would follow as being feminine. Furthermore, possessing the female organ is not the definition of the feminine gender, because that exists in the neuter.

དེ་བས་ན་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་མ་ངེས་སོ། ། རྟགས་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པ་སྟེ། ། འཇིག་རྟེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྡ་སྤྲོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲ་བ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྟེན་པའི་རྟགས་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟགས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འགྲམ་དང་ཁང་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཕོ་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རིགས་པས་གྲུབ་པ་མ་#ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཕོ་རྟགས་དང་མོ་རྟགས་དང་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་གང་གིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མོ་རྟགས་#ཡིན་ནོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ནི་ཕོ་རྟགས་ཡིན་ནོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོས་ཁྱབ་པ་#དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མོ་རྟགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་བརྟགས་#པ་བ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབྱངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཟླ་བའི་ཆ་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་བྱའི་སྡེ་ཚན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་ནི་ཚིམ་#པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཨཱ་ལི་སྟེ་མོ་རྟགས་སོ། ། ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་#བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་ཀཱ་ལི་སྟེ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་#ཕོ་རྟགས་ཡིན་ནོ། །

Therefore, that definition is also uncertain. As for the claim that "the gender signs are without distinction because they depend upon the world," that is not the case. If the gender signs were dependent upon the world, then it would follow that all things possess all gender signs, just like the words for "bank" or "house." Therefore, the definitions of masculine and other gender signs are not established by reasoning. Here it is said: that which is devoid of both the pervaded and the pervader is the neuter sign. Because at the time of entering into meditative equipoise, that which pervades by means of the great innate bliss of joy and makes the continuum of the mind its own nature is the pervader; that is the feminine sign. That which is to be pervaded by the great bliss is the masculine sign. That which is devoid of both the pervasion and the pervader by the great bliss is the neuter sign, which is the vessel-world. Whatever feminine signs and so forth exist in the entities of the vessel-world are merely imputed, for they do not exist in the ultimate sense. Likewise, because the class of consonants, which are the nature of the sixteen parts of the moon, pervade the class of vowels that are to be clarified, the vowels—which are the nature of insight and provide satisfaction—are the feminine sign. That which is to be pervaded by them, namely that which is to be expressed, is the consonants, which are the nature of method and are the masculine sign.

ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ནི་ཡ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཏེ་མ་ནིང་གི་རྟགས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མོ་རྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དབྱངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་(ཀྱི་,གྱི་)ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་ཡི་གེ་གཉིས་ཡང་དག་པར་སྦྱར་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་ཨ་རུ་འགྱུར་རོ། ། ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་སྟེ་ཕོ་རྟགས་ཡིན་ནོ། ། ཡ་ལ་སོགས་པ་སྡེ་ཚན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཡི་གེ་ཨོཾ་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཨ་ཨུ་མ་ཞེས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་#བས་ཨོཾ་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡི་གེ་མ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ། གསལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་དེ་དང་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཏེ་མ་ནིང་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་ཀ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མ་ནིང་གི་རྟགས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཕོ་རྟགས་དང་མོ་རྟགས་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ནི་ཨོཾ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་ཡིན་ནོ། ། མཉམ་པར་གཞག་#ཅིང་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་#དོན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་#པའི་སྒྲ་ནི་བཟླས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་ལྡང་བ་དང་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ནི་འཇུག་པའོ། ། མེ་དང་མཉམ་པའི་རླུང་བར་དུ་གཞག་#པ་ནི་གནས་པའོ། ། སྲོག་གི་རླུང་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལྡང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་#རླུང་གི་བྱ་བ་དེ་དག་གསུམ་ནི་འགུགས་པ་དང་། བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང་། གཤེགས་སུ་གསོལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །

The nature of both the pervaded and the pervader is the class of ya and so forth, which is the neuter gender. For that very reason, when the first and last letters of the vowel class—the nature of the feminine gender—are correctly joined, they become the letter A, the nature of insight (prajñā). By the correct joining of the letters ka and so forth, the nature of method (upāya) is the letter Hūṃ, which is the masculine gender. From the complete transformation of the class of ya and so forth, the letter Oṃ arises. In that regard, by the correct joining of a, u, and ma, it becomes Oṃ. The letter A is the nature of insight; the letter ma is the nature of method, because it is that which is to be clarified. The letter Oṃ is the nature of their union and is called the neuter. For that very reason, it is the neuter gender, the nature of the correct union of both insight and method. Thus, the nature of both the masculine and feminine genders is the three letters beginning with Oṃ. Regarding the term "equipoised" (samāhita), since the verbal root has multiple meanings, the word "equipoised" here functions in the sense of "recitation." "Arising, entering, and abiding day and night" means that the entry of the life-force wind (prāṇa-vāyu) within is "entering." The placement of the fire-accompanying wind (samāna-vāyu) in the middle is "abiding." The upward movement of the life-force wind is "arising." Therefore, these three activities of the wind should be understood as the nature of summoning, requesting to remain, and requesting to depart.

གང་གི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཨོཾ་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་ནང་གི་ཚུལ་དུ་རླུང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡི་གེ་#ཧཱུྃ་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་ཕྱིའི་ཚུལ་དུ་རླུང་འབྱུང་བར་མཚོན་པའོ། ། ཡི་གེ་ཨ་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་རླུང་ནི་བར་ན་གནས་པ་མཚོན་པར་འགྱུར་ཏེ། རླུང་དང་ཡི་གེ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་རླུང་རྒྱུ་བས་ཡི་གེ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་རླུང་ཉིད་ཀྱིས་རྩོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པའམ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་དང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པས་རླུང་དང་ཡི་གེ་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། རླུང་གི་ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པས་རླུང་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་དང་བསྐུམ་པ་དང་བརྐྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཡི་གེ་ཨོཾ་#གྱི་དབུགས་ནི་ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡི་གེ་ཨའི་སྔགས་ནི་བར་དུ་གནས་པ་དང་། ཡི་གེ་#ཧཱུྃ་གི་སྔགས་ནི་ལྡང་བར་#གྱུར་པ་སྟེ། རྐན་དང་མཆུ་དག་འབྲེལ་མེད་གསང་སྔགས་བཟླ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེར་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བར་དུ་གནས་པའི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བ་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བཟླས་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་བཟླས་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། །

For when the syllable oṃ is uttered, the wind enters internally. When the syllable hūṃ is uttered, it symbolizes the wind exiting externally. When the syllable a is uttered, it symbolizes the wind abiding in the middle; this is because the wind and the syllables are inseparable. In that regard, the syllables arise through the movement of the wind, because at the time of uttering the syllables, the wind itself exerts effort. Therefore, through the relationship of action and agent, or the relationship of the benefited and the benefactor, the wind and the syllables are indivisible. The activities of the wind’s nature, such as entering and so forth, are not separate from the wind because they enter into its very nature; this is because their characteristics are those of going, contracting, and extending. As it is said: "The breath of the syllable oṃ enters within; the mantra of the syllable a abides in the middle; the mantra of the syllable hūṃ arises. Recite the secret mantra without joining the palate and lips." In that context, "reciting by means of these three—entering, abiding, and arising, which are going, coming, and staying in the middle" refers to the vajra recitation of the eleven aspects of the Great Vajradhara and so forth, which is performed by means of a recitation whose branches are unimpaired. That meditative absorption which performs this is what is described by that term.

ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་བཟླས་པ་ནི་སྔགས་དང་རླུང་དང་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་ཁམས་གསུམ་དང་རྩ་གསུམ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་སྐུ་གསུམ་དང་རྫས་གསུམ་དང་སྲིད་པ་གསུམ་དང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མོས་པས་རྡོ་རྗེ་ཚིག་གིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་གྱི་བཟླས་པ་བརྗོད་པའམ་ཐོས་པ་#ངག་གི་བཟླས་པའི་རང་བཞིན་བརྟག་#པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྐན་དང་མཆུ་དང་ལྕེ་སོགས་ཀྱི། ། གང་ཞིག་གཡོ་བར་གྱུར་པ་ནི། ། དེ་ཉིད་མི་འགྱུར་ག་ལས་ཏེ། ། འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་ཀམ་པ་ལའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཡི་གེ་རང་བཞིན་སྔགས་རྣམས་ནི། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འཐད་དེ། ། གང་ཕྱིར་རྩྭ་མཆོག་ཙམ་ཉིད་ནི། ། འགུགས་པར་བྱེད་པར་མི་ནུས་སོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། དེ་ཡི་བརྟུལ་ཞུགས་མ་བཤད་ཅིང་། ། བགྲང་ཕྲེང་མ་ཡིན་འདས་#པ་མིན། ། འཛིན་དང་སྦྱིན་སྲེག་#ལས་རྣམས་ནི། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་འཇུག་པ་མིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། ། སློང་མོ་ཟ་ཞིང་མི་བཟླ་སྟེ། ། མ་བླངས་པ་ལ་འང་ཆགས་མི་བྱ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པས། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་གསང་སྔགས་བཟླས། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ། དོན་རྟོགས་པ་ཡིས་#བཟླས་པ་ནི། ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་མཛེས་པ་སྟེ། ། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་རྣམ་དཔྱོད་པས། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པར་བཤད། ཅེས་གསུངས་སོ། །

Recitation with unimpaired branches consists of performing the vajra recitation until one-pointedness of mind is attained through the mental engagement and conviction that unifies the three purities of mantra, wind, and deity with the three wisdoms, the three realms, the three channels, the three suchnesses, the three doors of liberation, the body, speech, and mind, the three bodies, the three substances, the three existences, the three worlds, and so forth. It is not to be practiced as an external recitation of words or audible speech, which is the nature of verbal recitation. As the venerable Kambala said: "Whatever moves the palate, lips, tongue, and so forth, How could that be the unchanging suchness? For it abides as something that changes." Likewise, it is said: "Mantras whose nature is that of syllables Are therefore untenable as suchness. For even a mere blade of grass Cannot be summoned by them." And from the Prakaraṇa: "Neither its ascetic observances are taught, Nor is there a rosary, nor is it transcendent. Holding [the rosary] and fire offerings— These activities are not to be engaged in again and again." And from the Root Tantra: "Eating alms, one should not recite; Nor should one be attached to what is not received. Abiding in method and insight, Recite the secret mantra with unimpaired branches." Similarly, from that same source: "Recitation through the realization of the meaning Is the beauty of the absence of intrinsic nature. Through the discernment of the Buddhas of the three times, That is explained as vajra recitation."

དེ་ལྟ་བུ་#ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ལེའུ་གང་དུ་ཡོད་པ་ཞེས་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། ། དོན་འདི་ཉིད་ནི་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཨོཾ་ནི་དང་པོ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། དེའི་ཡི་གེ་འབྲུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ནི་གཉིས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེའི་རང་བཞིན་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ་གཉིས་པའོ། ། ཛྙཱ་ན་ཞེས་པ་གསུམ་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་མཁྱེན་པས་ན་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བས་#ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཏེ་གསུམ་པའོ། ། བཛྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་བཞི་པ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅#་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ལྔ་པ་དེ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ཨ་ཧཾ་ཞེས་པ་དྲུག་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Regarding the term "such a meditative stabilization" (samādhi): it is the one-pointedness of mind characterized by the vajra recitation, preceded by the realization of the suchness of the winds and the suchness of the mantra. As for the phrase "that which is called such," the meaning of the words is: "in which chapter is it found by way of the subject matter?" The phrase "this very meaning" refers primarily to the first stage, vajra recitation, and subsequently to the other stages such as the purification of the mind. Oṃ is the first, possessing the first [element], which is the Blessed One Vairocana, because it is his seed syllable. Śūnyatā is the second, which is the expanse of space, emptiness; its nature is Ratnasambhava, the second. Jñāna is the third itself; because it knows, it is wisdom (jñāna). Therefore, the nature of the discerning wisdom of all phenomena is the Blessed One Amitābha, the third. Vajra is the fourth, which is the nature of the wisdom of the expanse of reality (dharmadhātu) that is indivisible like a vajra; it is Akṣobhya, the fourth. Svabhāva-ātmako is the fifth, which is the nature of the all-accomplishing wisdom or the nature of the wind element; that fifth is Amoghasiddhi. Ahaṃ is said to be the sixth; the meaning is the Great Vajradhara, who possesses the single identity that gathers the five Tathāgatas.

དེ་ལྟར་བདེ་གཤེགས་དྲུག་པོ་ནི། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལ་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ན་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བར་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དང་པོར་ཅིག་ཅར་དུ་ལྷའི་སྐུ་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་བསྒོམས་ལ། དེ་ནས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ་#བཤད་པའི་རིམ་པས་ཡི་གེ་དྲུག་གིས་#མཚོན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཟླ་བ་གཅིག་གིས་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་བཟླས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཉིན་མཚན་གཅིག་གིས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱར་འགྱུར། ཞག་ལྔས་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་སྟོང་རྩ་བརྒྱད་ནི་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གྲངས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མདོར་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གིས་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྔགས་ནི་རྣམ་ཤེས་ལས་འབྱུང་བའི། ། འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཏུ་བཟླས་བྱས་ཏེ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། ། དེ་ནི་ཉ་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨོཾ་ཤཱུ་#ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཟུང་ནི་ཚིག་གཉིས་སོ། ། དང་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཛྙཱ་ན་བཛྲ་གཉིས་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སོ། ། སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། །

Thus, these six Sugatas—Vairocana and the others—are taught for the jewel-like individuals who practice the completion stage. The meaning is as follows: a yogin who wishes to practice vajra recitation should first generate the deity’s body instantaneously and meditate on the nature of the six Tathāgatas, and then perform the eleven-fold recitation. Alternatively, according to the sequence of the non-literal explanation, the yogin of the six—Vairocana and the others—symbolized by the six syllables, should perform six hundred thousand recitations in one month. In that regard, one day and night consists of twenty-one thousand six hundred [recitations]. Five days amount to one hundred and eight thousand, which is taught as "one hundred thousand." In brief, by this count, it becomes six hundred thousand in one month. As it is said: "Having performed six hundred thousand recitations of the mantra arising from consciousness, and having paid homage to Vajrasattva, one will achieve accomplishment on the full moon." Furthermore, in order to teach vajra recitation in another way, the words "Oṃ śūnyatā" and so forth are mentioned. "The pair" refers to two phrases. "First, Vairocana" is the first. "Jñānavajra, the second" refers to Amitābha. "Svabhāva-ātmako ’ham" (I am the self-nature) indicates Akṣobhya through these two phrases.

དེ་ཉིད་གསུམ་དུ་འདིར་བརྟགས་#པའོ་ཞེས་པ་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཨ་ཧཾ་ཞེས་ཅིག་ཅར་དུ་ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བཟླས་པ་བྱའོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། འཇུག་པ་དང་ནི་གནས་པ་དང་། ། ལྡང་བ་ཡི་ནི་རིམ་པ་ཡིས། ། མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་གྲངས་ཀྱིས་ནི། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་གསང་སྔགས་བཟླས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་ན་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་གསུམ་གྱིས་སྣའི་རྩེ་མོར་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲས་བུའི་ཚོད་ཙམ་གྱི་#ཐིག་ལེ་ཕྲ་མོར་བསྒོམས་#ལ་བརྟན་པའི་རྟགས་མཐོང་བའི་བར་དུ་བཟླས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་ནི་# གཅིག་གྱུར་པ། ། ཞེས་#པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་གཟུགས་སོ། ། ཡང་དག་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་མམ་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་གསལ་བར་སྣང་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་#མ་འཁྲུལ་པ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་ཅིང་ཟླ་བ་དང་ཀུན་ད་ལྟར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་གསལ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཞལ་དང་ཕྱག་དང་སྐུ་མདོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྷ་མོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། ། དེ་ཕྱིར་ལྷ་མོ་བཤད་བྱ་བ། ། སྙིང་པོ་ལས་ནི་སྙིང་པོ་མཆོག། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང་བ་#ན། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་གང་ཞིག་གནས། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རང་བཞིན། ། ཡུངས་ཀར་གྱི་ནི་འབྲུ་ཚོད་ཙམ། ། དེ་ཡི་དབུས་ན་གནས་པའི་ལྷ། །

Regarding the statement, "The three realities are analyzed here," one should simultaneously generate the divine pride of "I am the Great Vajradhara, the nature of body, speech, and mind," and perform the yogic recitation of the deity and so forth, as before. As it says in the Prakaraṇa: "By the sequence of entering, abiding, and arising, and by means of the number of the signified and the signifier, one should recite the secret mantra with its branches unimpaired." Alternatively, the three yogins of the Vajra Body and so forth should meditate on a subtle drop (bindu) the size of a mustard seed at the tip of the nose, and perform the recitation until the signs of stability are seen. "The three realities are unified" refers to the form that arises from the gathering of the body and so forth. "Perfect" means that which is to be attained through the yogin’s direct perception or the direct perception of self-awareness; it is a term for that which appears clearly, is non-conceptual, and is unerring. "Clear" means it is pure and resembles the moon or a kunda flower. "Unclear" means it is the form of the drop, devoid of faces, hands, colors, shapes, and so forth, which arise from the gathering of the twenty-four elements. Also, from the Explanatory Tantra Requested by the Four Goddesses: "Therefore, O Goddess, I shall explain The essence of essences, the supreme essence, The secret of all Buddhas, That which abides as the identity of all. Its nature is the five primordial wisdoms, The size of a mustard seed; The deity who dwells in its center."

མི་གསལ་གསལ་# བའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་བཤད་ནས། སེམས་ལ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞི་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་#བ་གསུམ་གྱི་སྐུར་བསྒོམ་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་#ཚོགས་ཀྱིས་#སྣང་བ་འཁྲིགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པོ་#འོད་ཀྱི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེས་ནི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། འཇའ་ཚོན་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་#ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#སྐུ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔས་བརྒྱན་པའོ་#ཞེས་པ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་མདོག་ལྔས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིགས་ལྔ་ལས་འབྱུང་བ་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་དང་#བཅས་པའོ། ། ཁམས་ཕྲ་བ་ཞེས་པ་ལ། འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། སྣང་བ་མཆེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའམ་ཅིག་ཅར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་#ཞེས་བྱའོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ལ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་དམ།

It is said: "The nature of the unmanifest and the manifest." Having explained the vajra recitation, in order to teach the four stages beginning with the focus on the mind, [the text says]: "Meditate on the body of the three perfect unions." This refers to the suchness of clear light, which is indicated by the three—appearance and so forth. "A mass of appearances through the collection of the three appearances" refers to the essence of the wisdoms of appearance and so forth, which are obtained through the stages of mantra and mudrā and are similar to the appearances of the moon, the sun, and the twilight; one should meditate on the suchness called "all-empty," which, together with the mass of light, is like a cloudless sky. This teaches the stage of focusing on the mind. "Like a rainbow" and so forth means that one should meditate on the wisdom body, which is indicated by the twelve similes of illusion through the force of previous aspirations. "Adorned with five rays of light, such as white and so forth" means that it arises from the five families of Tathāgatas, indicated by the five body colors such as white, together with the goddesses, bodhisattvas, and wrathful kings. Regarding "the subtle element," it is the suchness of clear light. "The perfection arising from that" refers to the stage of the increase of appearance and so forth, or the yoga of simultaneous realization. "The essence of all things" refers to the nature of the stable and the moving, or—

རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་#ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་རྒྱུ་བ་#དང་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་དང་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་དང་ངེས་པར་རྒྱུ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་གི་རླུང་ལྔ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་#རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། སྦྲུལ་དང་རུས་སྦལ་རྩངས་པ་དང་། ། ལྷ་སྦྱིན་དང་ནི་གཞུ་ལས་རྒྱལ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ནི་ཡུལ་གཟུང་#བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་འཇུག་གོ། ། དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་དག་གིས་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་མཐོང་བ་རེག་པ་དང་། ། ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་བཞིན་མཐོང་སྟེ། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མི་གནས་པས། ། སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་མཚོན་པར་བྱ། ། དབང་པོ་གང་དང་གང་ལམ་གྱིས། ། དེ་དང་དེ་ཡི་རང་བཞིན་འགྲོ། ། མཉམ་པར་མ་བཞག་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་#རང་བཞིན་ལྷ། ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དེ་བཞིན་དྲི། ། རོ་དང་རེག་བྱ་ཉིད་དག་ལ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་ནི། ། སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་མཚོན་པར་བྱ། ། འདིར་ནི་མང་པོ་སྨོས་ཅི་དགོས། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་དེ་ཉིད་ལ། ། གང་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པས་དམིགས་པའི། དེ་དེ་སྒྱུ་མ་བཞིན་གཞན་མིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡུལ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པའི་རིམ་པས་གཟུང་#སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་རིམ་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།

The nature of one’s own and others’ continuums is illustrated by the twelve examples of illusion. Regarding the phrase "the five rays of light, such as the circulating and so forth," these are the five branch winds: the circulating, the thoroughly circulating, the perfectly circulating, the intensely circulating, and the definitively circulating. Since these are not to be taken literally, the Mahāyoga Tantra known as the Vajramukha states: "The snake, the tortoise, the lizard, Devadatta, and the bow-conqueror." The rays of these winds enter the sense faculties, such as the eyes, in order to apprehend objects. To be "endowed with that" means to be engaged in the enjoyment of objects and faculties through the branches of withdrawal and meditative concentration. As it is said: "Whatever is seen or touched, All is seen to be like an illusion. Since one does not abide in the conventional, One should characterize it as being like an illusion. Whichever sense faculty is the path, Its very nature is what proceeds. Through the application of non-equipoise, The deity is the nature of all buddhas. Regarding forms, sounds, and likewise smells, Tastes, and tactile objects themselves, The engagement of the eyes and so forth Should be characterized as being like an illusion. What need is there to say more here? In the Vajrayāna, whatever The yogi perceives, That is like an illusion and nothing else." The phrase "enjoying the objects" refers to what is apprehended through the stage of withdrawal and what is attained as purity through the stage of meditative concentration.

། དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་པ་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། ཁྲག་དང་ཤ་#ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ། ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཁོང་སྟོང་མེད། ། ཤ་དང་རུས་པ་ཁྲག་ཀྱང་མེད། ། ནམ་མཁའི་འཇའ་ཚོན་དང་མཚུངས་པའི། ། ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྟོན་པར་བྱེད། ། སྐུ་ལ་སྙུན་#དང་མི་གཙང་མེད། ། བཀྲེས་དང་སྐོམ་པ་མི་སྲིད་དེ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་#འཇིག་རྟེན་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ། འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་བསྟན་པར་མཛད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དབང་པོ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ་#ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དྲི་ཟའི་#སེམས་ཅན་གཟུགས་དང་དབང་པོ་ཕྲ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མའི་སྐུ་ཡང་གཟུགས་དང་དབང་པོ་ཕྲ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དབང་པོ་ཚང་བའི་དྲི་ཟ་ནི། ། དེ་ཉིད་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་ཏེ། ། རྡོ་རྗེའི་#སྐུ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གསལ་བར་འཇུག་ཅིང་ཞེས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དཀྱིལ་ནི་སྙིང་པོའོ། ། དེ་ལེན་ཞིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་#གསལ་བ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པའམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་ཡང་དག་པའི་མཐར་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

"The five faculties" refers to the eye and so forth. Regarding the phrase "adorned by these," it means possessing faculties that are like an illusion, rather than having a nature of blood, flesh, and so on. As it says in the Prakaraṇa: "Your body has no hollow interior; It has no flesh, bone, or blood. Like a rainbow in the sky, Your body is displayed. Your body has no illness or impurity; Hunger and thirst are impossible. Yet, in order to engage with the world, You demonstrate worldly activities." Regarding the phrase "because the faculties are complete," just as a gandharva being possesses a subtle form and subtle faculties, so too the illusory body is said to possess a subtle form and subtle faculties. As it says: "The gandharva with complete faculties Is that very gandharva being; The vajra body is also that very thing." "Of such a form" refers to the illusory body. Regarding the phrase "clearly entering the maṇḍala of the Buddha": "Buddha" refers to the tathāgatas. "Maṇḍala" means the essence. Because it takes up and holds that, it is the "maṇḍala of the Buddha." This is a synonym for the dharmadhātu, suchness, the perfection of wisdom (prajñāpāramitā), the limit of reality (bhūtakoṭi), and the luminous nature of the nature of phenomena (dharmatā). "Entering into that" means that one should enter the limit of reality through the stage of the mudrā or the stage of meditative absorption (samādhi). This is the meaning.

དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པས་#མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རིམ་པ་བཞི་པས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། སྐད་ཅིག་མའི་རྣམ་པར་#ཤེས་པ་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་སྤྲོ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་སྐུའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སོ། ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་གི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི། སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་རོ་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ལ། དེ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དང་བརྟགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་། # ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་#དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རང་གི་སྐུའོ། ། ཤེས་པར་བྱ་བ་#ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ། ། དེས་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་རིམ་པ་བསྟན་པའོ། ། རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པར་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུའོ། ། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བའི་དབྱེ་བས་ཞེས་པ་ནི་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། ། རང་གི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་ནས་སོ། །

Thus, by means of the phrase "one's own self" and so forth, one should enter the clear light through the fourth stage of the characteristic body (lakṣaṇakāya). The momentary consciousness is that which is projected simultaneously. Regarding the "body of the Great Vajradhara," this refers to the form of the Great Seal (mahāmudrā) of the glorious Vajrasattva, which is a synonym for the Vajra Body. "In the midst of saṃsāra and nirvāṇa" means having the nature of the equal taste of existence and peace. "Free from the positions of existence and non-existence" is a mere illustration; it is free from conceptualizations such as existence and non-existence, entity and non-entity, permanence and nihilism, the conventional and the ultimate, the imputed and the perfected, the mantra body and the wisdom body, and method and insight, emptiness and compassion, and so forth. "One's own self" refers to one's own body. "Should be known" means it should be recollected. This teaches the stage of union (yuganaddha). By the phrase "by this very stage" and so forth, it refers to the completion stage characterized by the stages of vajra recitation and so forth. "Vairocana and so forth" refers to the Great Seal bodies of the six Tathāgatas. "According to the divisions of intention" refers to the divisions of the latencies of the afflictions, such as ignorance and so forth. "In generating one's own self" means having emanated [them].

བདག་གི་དོན་བྱའོ་#ཞེས་པ་ལ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ལྷའི་སྐུའོ། ། འདི་ཉིད་ནི་རིམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་རྫོགས་པའོ། ། བརྟེན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་ཏེ་ནི་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་ཅེས་ལྷག་མའོ། ། འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་#ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའམ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དམིགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱས་ནས་སོ། ། བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ཞེས་པ་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནམ་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་རང་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིའི་དོན་ནི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། ཨོཾ་#ནི་དང་པོར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། དེ་ནི་ཨོཾ་#ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དྷརྨ་#ཞེས་བྱ་གཉིས་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཏེ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སོ། །

The phrase "I shall act for my own benefit" is merely an illustration; the meaning is that one should also act for the benefit of others. The words "Therefore," and so forth, teach that one should meditate on the bodies of the Great Mudrās of Vairocana and the others through the completion stage. "The yoga of the Great Vajradhara" refers to the deity body of the Great Vajradhara arising from the completion stage. This very [yoga] is perfected by way of the five stages. "In order to rely" means in order to make the essence of the dharmadhātu the nature of the six Tathāgatas. "It is said" is the remainder, being the words of the compiler. "Luminosity" is so called because all phenomena have that as their nature. "Samādhi" is that which is to be attained through the stage of the purified mind free from all conceptual elaborations, or to be attained through the stage of manifest enlightenment. "Focusing upon that" means having meditated [upon it]. "That which is generated" means that one should accomplish the nature of the wisdom body or the vajra body through the completion stage. "The meaning of this is from the explanatory tantra" refers to the Vajramālā Tantra. "Oṃ should be known as the first" refers to Vairocana, because he arises from Oṃ. "Dharma is the second" refers to Vajradharma, the purity of the eighty-four thousand heaps of Dharma, who is Amitābha.

དྷཱ་ཏུ་ཞེས་བྱ་གསུམ་པར་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། སྭ་བྷཱ་བར་གྲགས་བཞི་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ཨཱཏྨ་ཀོ྅་#ནི་ལྔ་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའོ། ། ཨ་ཧཾ་#དུ་གྱུར་དྲུག་པར་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྔགས་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བསྒོམ་པའི་#རྣམ་པའོ། ། འདི་བརྗོད་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་མོས་པ་བྱས་ནས་སོ། ། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་། དབང་པོ་དང་ནི་ཡུལ་གྱིས་ཡིད། ། རྟེན་ཏེ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ནི་མིན་#ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། ། ཏྲ་ནི་སྐྱོབ་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བའི་ལྷག་པར་མོས་པ་བྱས་ནས་སོ། ། སྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། བསྒོམ་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་ང་རྒྱལ་བྱ་ཞེས་བྱ་#བའི་དོན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ལེའུ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ལྷའི་སྐུའི་དབྱེ་བས་རིམ་པ་#གཉིས་བསྟན་ཏོ། །

"‘Dhātu’ is explained as the third," refers to the nature of all phenomena, the essence of the utterly pure dharmadhātu, which is Akṣobhya. "'Svabhāva' is known as the fourth," refers to the nature of the space element, which is Ratnasambhava. "'Ātmako" is the fifth," refers to the self of all, the all-accomplishing one, which is Amoghasiddhi. "'Ahaṃ' is asserted as the sixth," refers to the form that gathers the five tathāgatas together, which is the Great Vajradhara; such is the meaning. "Mantra" is the mode of meditation characterized by the purification of all the sense faculties and consciousnesses. "Having recited this" means having cultivated the conviction in the six tathāgatas. As it says in the Explanatory Tantra: "That which arises in dependence upon the faculties and objects, the mind—this is not [the self]; 'tra' has the meaning of protection." Following that, "after that" means having cultivated a similar superior conviction. "By the one whose nature is meditation" refers to the yogi of the completion stage. "Meditate" means to assume the divine pride of the six tathāgatas within the meditative absorption of the stage of union. The definitive meaning is for the purpose of teaching the completion stage individually. Thus, beginning from the chapter, the two stages have been taught through the distinction between the utterly pure and the utterly impure bodies of the deities.

བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་གིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་དེའི་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ཏོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བར་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་དང་པོ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། རང་གི་སེམས་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་ཤིན་ཏུ་རགས་པའི་བསྒོམ་པའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་དབང་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པ་ནི་ས་འོག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཞབས་ཀྱི་པདྨ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སྤྱི་བོས་ཁྱབ་པ་#ཕྱག་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཅུ་དང་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམས་ན་དེའི་ཚེ་རང་གི་སེམས་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ཕྲ་བ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཆའི་ཚད་ཙམ་ཐིག་ལེའི་བདག་ཉིད་བསྒོམས་#ན་དེའི་ཚེ་རང་གི་སེམས་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། ། འདིར་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རགས་པའི་བསྒོམ་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the generation stage, the five Tathāgatas, such as Vairocana, and their divine maṇḍalas are taught through the meditative absorptions of the initial application and the supreme victory of the maṇḍala. Regarding the completion stage, the body of the Great Vajradhara is taught in its entirety through the stages beginning with vajra recitation up to the stage of union. Now, the first branch of the generation stage, known as the "subtle yoga"—which is a portion of the supreme victory of activity—is to be taught. "In order to stabilize one's own mind" means that the mind is brought under control from the meditation on subtle particles up to the limits of the extremely coarse. The intention is as follows: when a yogi meditates on the nature of the various divine bodies of the Great Vajradhara and others—whose lotus feet pervade the seven underworlds and whose hands pervade the ten directions and the expanse of space up to the peak of existence—then at that time, one's own mind becomes stable. When one meditates on the nature of the three realms, both stable and moving, as being the essence of a drop (bindu) with a size of only a hundred-thousandth of the tip of a hair, which is as subtle as a mustard seed, then at that time, one's own mind is brought under control. Here, the stage of meditating on subtle particles is intended, because the meditation on the extremely coarse has already been explained.

ཕྲ་མོའི་#རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་བསྒོམ་པ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་གཅིག་དང་གཞན་མ་གཉིས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ#། ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་གསུམ་པ་ལ་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཀྱིའོ། ། བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྤྱིའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་དང་། སྦས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པའི་བཤད་པའི་ཕྱོགས་དང་འོག་ནས་བཤད་པའི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་ལ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་མཚན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་འཁོར་ལོ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་པདྨ་དང་རལ་གྲི་ལ་སོགས་པའོ། ། རིན་ཆེན་ལྟར་རིན་ཆེ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་མཐའ་ཡས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་ལས་བྱུང་#བས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ལྔའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བའི་རྒྱུ་སྟེ་ཐིག་ལེའི་#ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་ནས་དང་ཙ་ན་ཀ་ལ་སོགས་པའི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

Regarding the statement, "The meditation on the three types of subtle yoga is taught," this refers to the yogi of the generation stage for one [type], and the other two for the yogi of the completion stage. The third [type] to be explained also belongs specifically to the yogi of the completion stage. The summarized meaning is as follows: from the perspective of the general meaning, the yogi of the generation stage meditates on subtle yoga; and from the perspectives of the hidden and ultimate explanations, as well as the perspective of the definitive meaning explained below, the yogi of the completion stage also meditates on subtle yoga. Thus, the meditation on the three types of subtle yoga is shown for both the yogis of the generation stage and the completion stage, according to the distinctions of yogis belonging to the families of desire, hatred, and delusion. To explain the first of these: "The hand symbols such as the vajra" refers to the vajra, wheel, jewel, lotus, sword, and so forth. "Preciousness like a jewel" means that it simultaneously fulfills all the intentions of sentient beings dwelling in the infinite world systems. "Arising from the family" refers to the specific bindu that is the cause for emanating the Tathāgatas and others who are connected to the five families. "The size of a mustard seed" means that it is also the size of grains such as barley or chickpeas. This is the intended meaning.

སྣའི་རྩེ་མོར་ཞེས་པ་ནི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བ་ལའོ། ། རང་གི་ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། ཉིན་མཚན་དུ་ནི་དུས་ཇི་སྲིད་ཀྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། ། གང་གི་ཚེ་མཐོང་བའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་བརྟན་#པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་མཚན་མ་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། ཐིག་ལེ་ཙམ་ལ་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་དང་ཕྱིའི་སེམས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་མི་འབྱུང་བ་དང་། གམ་ན་གནས་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟིན་པ་དང་། རང་གི་ལུས་མི་#ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་གྱུར་པའི་རང་གི་ཕྱག་མཚན་ནོ། ། བསྒོམ་པས་མི་གཡོ་བར་ཤེས་ནས་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་སྒོམ་པ་དག་#གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་ནས་སོ། ། བསྒོམ་པ་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་#ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་འདི་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་ནམ་མི་བརྟན་པ་ཡིན་ཞེས་དབང་ཉིད་དུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་འོད་ཟེར་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། བསྒོམ་པ་ལ་སློབ་བཞིན་པར་མི་སྤྲོ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་དེ་ཉིད་མ་རྫོགས་ན་དེ་ལས་སྤྲོ་བ་ག་ལ་#ཡོད་དེ།

"At the tip of the nose" refers to the source of phenomena (dharmodaya) of Sparśavajrā. "By the yoga of one's own deity" means by way of the forms of the Great Seal (mahāmudrā) and so forth of deities such as Vairocana. "Day and night" refers to the duration of time until the mind becomes one-pointed. Regarding the phrase "when the sign of seeing" and so forth: when the meditation on the drop (bindu) becomes stable, then these signs arise for the yogi. These include: being free from the pride of the three realms and the conceptualization of external sentient beings within the mere drop; the non-arising of the phenomena of mind and mental factors; the non-perception of nearby sounds and so forth; and the lack of sensation in one's own body, and so on. "At that time, the vajra and so forth" refers to the respective hand symbols meditated upon by yogis of the Mind Vajra and the other families. "Knowing it to be immovable through meditation" means knowing it to be of that very nature through the characteristic of the identity of the object of meditation and the act of meditating. "In order to generate mastery over meditation" means in order to perfect mastery as to whether this meditation on the drop is stable or unstable. "One should emanate" means one should emanate the light rays and so forth that will be explained later. "One does not emanate while still training in meditation" means that if that very [meditation] is not perfected at the time of meditating, how could there be emanation from it?

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་བཞིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་#བསྟན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་#ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པའི་འོད་ཟེར་དང་ཕྱག་མཚན་རྣམས་བསྟན་#པར་གྱུར་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་འོད་ཀྱིས་མཛེས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་སོ། ། འཁོར་ལོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་མཚན་རྣམས་བསྟན་ཏོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ལྷ་མོ་དང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱང་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པར་སྤྲོ་བར་བྱ་ཞིང་གཡོགས་པར་#བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་ཁམས་སྔར་བཤད་པའི་སྤྲིན་གྱིས་གཡོགས་#པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྤྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཡན་ལག་དང་པོ་སྟེ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་བསྡུས་#པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།

For that very reason, the phrase "while training" indicates the conditions of the present time. The vajras and so forth, along with the five-colored light rays and hand symbols, are what are to be displayed. The phrase "the forms of the mahāmudrā" means that the assemblies of tathāgatas, goddesses, bodhisattvas, and wrathful deities should also be emanated for the sake of benefiting sentient beings. "Possessing colors such as white" means they are beautified by light corresponding to their respective families. "The assembly of buddhas" refers to the assembly of tathāgatas. By the words "the wheel" and so forth, their hand symbols are indicated. By the words "by way of illustration" and so forth, it is taught that the bodhisattvas, goddesses, and wrathful deities who are of the nature of the nirmāṇakāya should also be emanated. "One should emanate and pervade the expanse of space" means that for the sake of benefiting migratory beings, the realm of space should be covered by the clouds previously explained. The "general meaning" refers to the first branch of the supreme victory of action within one aspect of the generation stage, because it is the subtle yoga. Therefore, the summarized meaning is as follows:

དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་#མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐར་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རང་ལ་འཁྱུད་པའི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་ནང་དུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་དང་ལྷན་ཅིག་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོའི་ཚུལ་དུ་བདག་ཉིད་བསྒོམས་ལ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་དམ་པའི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འགུགས་ཤིང་འཇུག་ལ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བཞུས་#ལ། ཐིག་ལེའི་#གཟུགས་སུ་དམིགས་ལ་དེ་ཉིད་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ནང་ན་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཅིག་ཅར་དུ་བསམས་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཀར་ཡང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་དག་བསྒོམས་ལ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཡིག་འབྲུའི་ཐིག་ལེར་ཡང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའམ། གསང་བ་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་བསམས་ལ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་སྤངས་ནས། གམ་ན་གནས་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟིན་པས་བསྒོམ་པ་ལ་#དབང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁ་དོག་ལྔ་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་ཞིང་དེས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱངས་ཏེ་སླར་ཡང་བསྡུས་ལ་དེ་ཉིད་དུ་ཞུགས་ཏེ། དེ་ནས་རང་གི་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་ཞིང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཁྱབ་ལ་#དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་#འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་དོན་བྱས་ཏེ།

At the conclusion of the maṇḍalarāja-samādhi, the yogin abiding in the samādhi of Dveṣavajra should meditate on himself in the manner of the Lord of the Maṇḍala, together with the maṇḍala deities, within the dharmodayā mudrā of Sparśavajrā who embraces him, upon a variegated lotus and moon maṇḍala. Following the union of method and insight, all the tathāgatas are summoned and enter through the sublime sound of passion. They are then melted by the fire of wisdom, which is the nature of great passion, and visualized in the form of a drop (bindu). Within that, the size of a mustard seed, one should contemplate the wheel of the thirty-two deities all at once. In their hearts, one should also meditate on the jñānasattva and the samādhisattva. Within the drop of the syllable of the jñānasattva, one should again contemplate the maṇḍala wheel of the thirty-two-fold nature, or the great maṇḍala of the five secrets. Having abandoned the conceptualizations of both the world of sentient beings and the vessel-like environment, in order to gain mastery over meditation by not being distracted by nearby sounds and so forth, one first emanates a wheel of five-colored light rays. These purify the realms of sentient beings, and then, having withdrawn them again, they enter back into that very place. Then, one emanates vajras and so forth corresponding to one’s own family, which pervade the expanse of space; the masses of light rays arising from them perform the benefit of all beings without exception.

སླར་ཡང་བསྡུ་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱས་ལ་དེ་ནས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཡང་སྤྲོས་ཏེ། འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པའོ། ། སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ། ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་འཁོར་ལོའི་ཕྱག་མཚན་བསྒོམས་ལ་དེའི་ལྟེ་བར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་བསམས་ལ། བརྟན་#པའི་རྟགས་མཐོང་ནས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བས་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱིས་#འགྲོ་བའི་དོན་བྱས་ཏེ། སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གོས་དཀར་མོའི་ཆོས་འབྱུང་གི་ནང་དུ་ཙ་ན་ཀའི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་པདྨ་དམར་པོ་བསམས་ལ་དེའི་ལྟེ་བར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་བསམས་ཏེ། བརྟན་པའི་རྟགས་མཐོང་ཞིང་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ལྷའི་རིགས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་#བྱ་བ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པའོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་མཱ་མ་ཀཱིའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་ཁ་དོག་སེར་པོ་ཙ་ན་ཀའི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ཟུར་དྲུག་པའི་རིན་པོ་ཆེ་བསྒོམས་ལ། དེའི་ཆང་ཟུང་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་བསམས་ལ། བརྟན་པའི་རྟགས་མཐོང་བས་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པའོ། །

Once again, having withdrawn [the emanations] and dissolved them into that very [state], one then emanates the great mudrā bodies of the five Tathāgatas, such as Vairocana, to perform the welfare of beings; this is the stage of meditating on the subtle yoga of the Great Vajradhara yogin. The yogin of the Vajra Body meditates on the hand-symbol of a wheel, the size of a white mustard seed, within the source of phenomena (dharmodaya) of Buddhalocanā. Having visualized oneself in its center as before, and having seen the signs of stability, one performs the emanation and withdrawal of the deities of the Vajra Body family to benefit beings; this is the stage of meditating on the subtle yoga of the Vajra Body yogin. Similarly, the yogin of the Vajra Speech meditates on a red lotus, the size of a chickpea, within the source of phenomena of Pāṇḍaravāsinī. Having visualized oneself in its center as before, and having seen the signs of stability, one performs the emanation and withdrawal of the deities of the Vajra Speech family; this is the stage of meditating on the subtle yoga of the Vajra Speech yogin. The yogin of Ratnasambhava meditates on a yellow, six-cornered jewel, the size of a chickpea, within the source of phenomena of Māmakī. Having visualized oneself at its hub as before, and having seen the signs of stability, one performs the emanation and withdrawal of the deities of the Jewel family; this is the stage of meditating on the subtle yoga of the Ratnasambhava yogin.

དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྒྲོལ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚོད་ཙམ་གྱི་རལ་གྲི་བསྒོམས་ལ། དེའི་ཆང་ཟུང་དུ་#སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་བསམས་ཏེ་བརྟན་པའི་རྟགས་མཐོང་ཞིང་དམ་ཚིག་གི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་#བར་བྱེད་པའི་དམ་ཚིག་གི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པའོ། ། དེས་#ནི་རིགས་དྲུག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ཏོ། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དེས་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བ་དང་དེ་ལ་སློབ་མ་གཞུག་པ་དང་། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཕ་རོལ་ལ་སྟོན་པ་དང་། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་བཞུགས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ལུང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤུ་ཀྲའི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སོ། ། ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། རང་གི་རྡོ་རྗེའི་ཁར་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེའི་བུ་ག་ལའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱས་ལ་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བྱས་ལའོ། ། དེ་ལ་དེའི་སྲ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སའི་ཁམས་སོ། ། དེའི་གཤེར་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆུའི་ཁམས་སོ། །

The yogin of the Samaya-vajra should meditate on a sword the size of a mustard seed within the source of phenomena (dharmodaya) of Tārā. Within its hilt, one should visualize oneself as before; this is the stage of meditating on the subtle yoga of the Samaya-vajra yogin, who sees the signs of stability and performs the emanation and reabsorption of the deities of the Samaya family. This teaches the subtle yoga that follows the six families. Through that subtle yoga, the Blessed Ones, the Tathāgatas dwelling in Buddha-fields such as Abhirati, will grant prophecies to the yogin for the purpose of drawing the maṇḍala, initiating disciples, demonstrating mantras, mudrās, and meditative absorptions (samādhis) to others, and explaining the Mantra Vehicle. To teach the subtle yoga of the completion stage, it says "the conventional bodhicitta." This refers to the form of the seminal drop (śukra) arising from the union of method and insight. The phrase "the size of a mustard seed" indicates its extreme subtlety. "Into the mouth of one's own vajra" means into the opening of one's own secret vajra. "Having made it the nature of the five Tathāgatas" means having made it the essence of the five primordial wisdoms (jñāna) and the nature of the five great elements. In that regard, whatever is its solidity is the earth element; whatever is its moisture is the water element.

དེའི་དྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེའི་ཁམས་སོ། ། དེའི་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། དེའི་ནང་ན་ཁྱབ་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་#གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དག་པ་ཀུན་ད་དང་ཟླ་བ་དང་འདྲ་བའི་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཁམས་དྲུག་གི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་#པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་སྤྲོ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་#རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་#པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་རྟག་པ་#དྲི་མ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོ་ག་འདི་ཡིན་ཏེ། དང་པོར་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་གནས་དང་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམས་ལ། དེ་ནས་ཧཱུཾ་#ཨཱཿས་བོན་གཉིས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྩེ་ལྔ་པའི་#གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཡང་བསྒོམས་ལ། དེ་དག་གི་རྩེ་མོར་ཚར་གཅད་#པའི་དོན་དུ་ཧཱུཾ་#དང་ཕཊ་བཀོད་ཅིང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་།

That which is its characteristic of heat is the fire element. That which is its characteristic of moving and returning, and so forth, is the wind element. That which is the specific wisdom of the dharmadhātu, the great bliss pervading within it, is the space element. Likewise, the mode of its luminous nature, which is pure like a kunda flower or the moon, is the mirror-like wisdom. Likewise, the mode of the six elements that gather the twenty-four elements is the wisdom of equality. That which is its conduct characterized by non-conceptuality is the discriminating wisdom. Likewise, the perfection of the welfare of sentient beings through the radiation of its mass of light rays is the all-accomplishing wisdom. Likewise, the very essence of the ultimate bodhicitta, characterized by the permanent, stainless, and untainted dharmakāya, is the wisdom of the utterly pure dharmadhātu. Regarding the phrase "the ritual as explained" and so forth, this is the ritual: first, meditate on the initial locations of the vajra and lotus as emptiness. Then, from the complete transformation of the two seed syllables HŪṂ and ĀḤ, meditate on the secret five-pronged vajra and the eight-petalled lotus. At their tips, for the purpose of subduing, place HŪṂ and PHAṬ, and [meditate on] Ratnasambhava and...

དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་སྔགས་དག་གིས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྦྱོར་#ཞིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ་#རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་མཆོག་གི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཀུག་ཅིང་འཇུག་ལ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གི་རྩ་ནས་ཆུའི་རྒྱུན་དང་འདྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དབུ་མའི་ལམ་ནས་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ལྔ་མཚོན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་དེའི་མཐར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འོད་ཟེར་དང་ཕྱག་མཚན་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སྤྲོ་ཞིང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱས་ལ་སླར་ཡང་བསྡུས་ཏེ་#དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཕྱུང་བ་ལས་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཉིད་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་དུ་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་ལྟོས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། ཚ་བོ་ནི་དེ་རྣམས་ལས་ཀྱང་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་དང་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་དང་ཁྲོ་བོའི་འཁོར་ལོ་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། སྦས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཡིན་ནོ། ། ཞེ་སྡང་གི་#རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། །

Through the mantras of Amoghasiddhi, the vajra and lotus are joined and generated. By the supreme sound of passion, the Tathāgatas are summoned and enter. From the seventy-two thousand channels, the bodhicitta—resembling a stream of water—proceeds through the central path to the tip of the vajra. Preceded by the five signs, such as the mirage, one experiences the supreme joy of bodhicitta. At the conclusion of that, from the bodhicitta, one should emanate rays of light, hand-symbols, and the forms of the Mahāmudrā goddesses as before. Having performed the benefit of beings through these, they are reabsorbed, and one should contemplate them entering back into that very [source]. This is what is taught. Regarding the phrase "from the emission of bodhicitta," the meaning is that one should emanate that very bodhicitta in the form of Buddhas and Bodhisattvas by way of a mass of light rays. "Sons" refers to the five Tathāgatas in relation to the Great Vajradhara. "Grandsons" refers to the Bodhisattvas who have arisen from them. By the word "etcetera," the consorts of the families, the offering goddesses, and the mandala of wrathful deities are also indicated. The term "hidden" is used because it teaches the nature of passion. This is the subtle yoga of a yogin belonging to the passion family, and it pertains to the completion stage. In order to teach the second subtle yoga for a yogin belonging to the hatred family, it says: "Possessing the nature of the Tathāgatas..."

ཞེས་སྨོས་པ་ལ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་གྱི་ཡིག་འབྲུ་ཉེ་བར་བསྡུས་#པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། མི་ཤིགས་པར་གྲགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་བརྗོད་དུ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་སྐྱེད་#པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་སྤྲོ་བའི་སྦྱར་#བས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་ཚད་ཙམ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་ཁོ་ནའོ། ། ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྙིང་གའི་པདྨའི་ལྟེ་བར་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གནས་ལའོ། ། དེ་ལ་ཞེན་པས་ནི་དེ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བ་དང་། གནས་པ་དང་སྡུད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སོ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡིག་འབྲུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་དམིགས་ལ། དེའི་ཆ་ཤས་ཉེ་བར་བསྡུ་ཞིང་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་དང་མེ་དང་མཉམ་པའི་རླུང་གསུམ་གྱི་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བར་དུ་གནས་པའི་ཚུལ་གསུམ་དུ་གནས་པར་བྱའོ། ། སྡུད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་རླུང་གི་#གསུམ་པོ་ཡང་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དེ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ནས་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྟན་པའི་རྟགས་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་རྟག་པ་སྟེ་ཞེས་སྟོན་#ཏེ། ཐིག་ལེ་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འོད་གསལ་བའོ། ། མི་ཤིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེའོ། ། དེ་ལ་#རིན་པོ་ཆེ་སྟེ་འོད་གསལ་བའོ། །

Regarding the statement [above], it arises from the condensed syllables of the three Tathāgatas, such as Vajrakāya and the others. The phrase "renowned as the indestructible" is used because the mantra-bindu alone cannot be expressed in words. The phrase "because it generates the jewel of the Buddha" is used because Buddhas arise through the application of emanation from that very [bindu]. "The size of a mustard seed" refers exclusively to the following vowel. The phrase "because it has the form of a bindu" is used because its nature is that of the following vowel. "In the center of the lotus of the heart" refers to the abode of Vajradhara of the Mind. "By being attached to that" means by means of one-pointed concentration upon it. Its explanation is by means of the yoga of entering, arising, abiding, and withdrawing. One should focus exclusively on the syllable of Vajradhara of the Mind, and by withdrawing its parts, one should abide in the three modes of going, coming, and staying in between, characterized by the activities of the three winds: prāṇa, āyāma, and the fire-equalizing wind. "The yoga of withdrawing" means that the three winds, having reached that very mantra-bindu, are to be withdrawn. By stating "one should emanate preceded by seeing the signs of stability as before," it shows "the permanent," which is the clear light characterized by the withdrawal of the bindu. "The indestructible" is the bindu of the seed-syllable of Vajradhara. Within that is the "jewel," which is the clear light.

དེ་རྟོགས་ཤིང་མངོན་དུ་བྱས་ལ་དེས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་སྤྲོ་བའི་དུས་སུ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱའོ། ། འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཞེས་པ་ལ་ཁ་དོག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཏེ་གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ་ཞེས་པ་ནི། ཐུགས་ཀྱི་བཟླས་པའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་མགོ་བོ་ལ་སོགས་པར་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་#ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་ཉིད་བཟླ་ཞིང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་འདོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཡིག་འབྲུ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་ལ་འཇུག་ཅིང་། དེའི་ཆ་རྣམས་ཀྱང་སྙིང་གའི་པདྨ་ལ་གནས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ཡི་གེ་#འབྲུའི་ཐིག་ལེ་ལ་བསྡུས་ཏེ། དེའི་ཆ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་ལ་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་ནས། དེ་ལས་སྤྲོས་པའི་#དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་འོད་ཟེར་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ཁྱབ་པར་བྱས་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱས་ཏེ་#དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་#ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ་རིགས་དྲུག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Having realized and manifested that, one should apply oneself to it correctly; even at the time of emanation, one should cultivate intense conviction in that very state. Regarding the phrase "mass of light rays," the meaning is that one should emanate the assembly of Tathāgatas from that maṇḍala endowed with five colors, sequentially through the fire maṇḍala and so forth, by means of the divisions of the right side and so on. The phrase "the ultimate" is used to indicate the suchness of the luminosity of the mental recitation. The summarized meaning here is as follows: The yogin of Dveṣavajra should place the three syllables on the head and so forth, and by means of the sequence of entering, arising, and so on, recite that very [mantra] while abandoning the conventional aspect. Thus, the syllables of Kāyavajra enter the seed-syllable of Vāgvajra; those parts are then gathered into the bindu of the syllable of Cittavajra residing in the heart lotus. Those parts also dissolve into that very [bindu], and having visualized it as luminosity itself, one should emanate the assembly of Tathāgatas through the light rays of the four maṇḍalas, filling the expanse of space. Having performed the benefit of beings, they should re-enter that very [state]. This teaches the subtle yoga of the yogin belonging to the Dveṣa family. Thus, among the three types of subtle yoga, there is one type in which the generation stage is primary, as it arises from the six families.

གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་དག་ལ་བསྟན་ཏོ། ། གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་དག་ལ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། ད་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་གདན་གྱི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་#འཁོར་ལ་སྔར་བཤད་པའི་པདྨ་ལ་སོགས་པ་ཐིམ་ཞིང་རོ་གཅིག་པར་བྱས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱིས་བརྟན་པར་བྱས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་འཁོར་ལོ་བསམས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་ཅིང་ཡི་གེ་གཉིས་ཡི་གེ་ཨོཾ་#ལ་ཞུགས་ཏེ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་བྱས་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་རྩིབས་བཅུ་གཉིས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བསྒོམ་མོ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་དེའི་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་ཡང་ཡི་གེ་ཨོཾ་#བཀོད་ལ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་བྱས་ཏེ་ཟླ་བ་དང་འཁོར་ལོ་དང་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

The second and third [stages] are taught for yogins of the lineages of desire and hatred, respectively. For those of the lineage of delusion, they will be explained below. Now, in order to teach the yoga and subsequent yoga that serve as branches of the generation stage of Vairocana and the others previously mentioned, the text says "Vairocana" and so forth. "Preceded by focusing on suchness" means preceded by meditating on the ultimate maṇḍala. "Meditate on a moon maṇḍala" means that from the complete transformation of the three syllables, one places the three syllables upon a lotus, moon, and sun seat that have been generated; from the complete transformation of those, a moon maṇḍala arises, into which the previously mentioned lotus and so forth dissolve and become of one taste, and which is then stabilized by the mantra of the dharmadhātu—this is the meaning. "Visualize a wheel upon that" means that upon that very moon maṇḍala, one places the three syllables, and two of the syllables enter the syllable OṂ; having performed the emanation and reabsorption, one should meditate on a white, twelve-spoked wheel generated from their complete transformation—this is the meaning. "Meditate" means that in the center of the hub of that wheel, one again places the syllable OṂ; having performed the emanation and reabsorption, one should meditate on the Blessed One Vairocana, generated from the complete transformation of the moon, the wheel, and the seed syllable—this is the meaning.

དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞི་པོའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟོན་#ཏོ། ། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བགེགས་བསྐྲད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་བར་དུ་རང་གི་སེམས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བར་དམིགས་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་དགོད་ཅིང་ཡི་གེ་གཉིས་རང་གི་ས་བོན་ལ་ཞུགས་ཏེ། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཁ་དོག་དམར་པོ་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་བསམས་ལ། དེའི་ལྟེ་བར་ཡང་ཡིག་འབྲུ་དེ་ཉིད་དགོད་ཅིང་ཟླ་བ་དང་པདྨ་དང་ཡིག་འབྲུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་བགེགས་བསྐྲད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་བར་དུ་རང་གི་སེམས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བར་ལྷག་པར་མོས་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་སྭ་#དང་བཅས་པར་དགོད་ཅིང་ཡི་གེ་གསུམ་ཡང་རང་གི་ས་བོན་ལ་དགོད་དེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཁ་དོག་སེར་པོ་ཟུར་དྲུག་པའི་རིན་པོ་ཆེ་བསྒོམས་ལ། དེ་ལས་ས་བོན་དེ་ཉིད་དགོད་དེ་ཟླ་བ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཡིག་འབྲུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བགེགས་བསྐྲད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་བར་དུ་རང་གི་སེམས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བར་བསྒོམས་#ལ། ཡི་གེ་གསུམ་ཧ་དང་བཅས་པར་དགོད་དེ། ཡི་གེ་གསུམ་ཡང་རང་གི་ས་བོན་ལ་འཇུག་ཅིང་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་བྱས་#ཏེ།

With the words "In the same way" and so forth, the generation stage of the four Tathāgatas is shown. The yogin of Amitābha, beginning from the expulsion of obstructors up to the mantra of the dharmadhātu, should visualize his own mind as being like a moon maṇḍala. Upon that, he should place the three syllables, and the two syllables should enter his own seed-syllable. From the complete transformation of that, he should imagine an eight-petaled lotus of red color. In its center, he should also place that very same syllable, and from the complete transformation of the moon, the lotus, and the syllable, he should meditate on the Blessed One Amitābha. The yogin of Ratnasambhava, beginning from the expulsion of obstructors up to the mantra of the dharmadhātu, should resolve his own mind as being like a moon maṇḍala. Upon that, he should place the three syllables together with the syllable Svaḥ, and the three syllables should also be placed upon his own seed-syllable. From the complete transformation of that, he should meditate on a yellow six-sided jewel. Upon that, he should place that very seed-syllable, and from the complete transformation of the moon, the jewel, and the syllable, he should meditate on the generated Blessed One Ratnasambhava. The yogin of Amoghasiddhi, beginning from the expulsion of obstructors up to the mantra of the dharmadhātu, should meditate on his own mind as being like a moon maṇḍala. He should place the three syllables together with the syllable Haḥ, and the three syllables should also enter his own seed-syllable, performing the radiation and reabsorption.

དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་རལ་གྲི་བསྒོམས་#ལ། དེའི་ཆང་ཟུང་#ལ་ཡིག་འབྲུ་དེ་ཉིད་དགོད་དེ། ཟླ་བ་དང་རལ་གྲི་དང་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པར་#བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བགེགས་བསྐྲད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་བར་དུ་རང་གི་སེམས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བར་བསྒོམས་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་དགོད་ཅིང་ཡི་གེ་གཉིས་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་ལ་ཞུགས་ཏེ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་བྱས་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དབུས་ཀྱི་རྩེ་མོར་ཡིག་འབྲུ་དེ་ཉིད་དགོད་ཅིང་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་བསྐྱོད་པ་# བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཙམ་གྱིས་#དང་པོའི་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་པར་སྦྱང་བ་#སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་#མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་#མཆོག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་རང་གི་ཚིག་གིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་གཉིས་ནི་གསལ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །

From the complete transformation of that, one should meditate on a sword. Upon its hilt, one should place that very syllable. From the complete transformation of the moon, the sword, and the seed-syllable, one should meditate on the Blessed One Amoghasiddhi. The yogi of Akṣobhya, beginning from the expulsion of obstructors up to the mantra of the Dharmadhātu, should meditate on his own mind as being like a moon maṇḍala. Upon that, he should place the three syllables; the two syllables enter the seed-syllable of the Mind Vajra. Having performed the radiation and reabsorption, he should meditate on a five-pronged vajra generated from the complete transformation of that. Upon the central prong of that very [vajra], he should place that very syllable. From the complete transformation of the moon, the vajra, and the seed-syllable, one should meditate on the Blessed One Akṣobhya. By that much, the yoga and the subsequent yoga, which constitute one part of the samādhi of the Initial Union, have been taught. Furthermore, that is merely an illustration; preceded by the thorough purification of the mudrā, one should also meditate on the maṇḍala-rāja-agra samādhi. The subtle yoga, which is one part of the karma-rāja-agra, is taught by his own words. Thus, the generation stage, which consists of the three samādhis, has been taught, and the completion stage has also been taught by way of the divisions such as vajra-repetition. In that way, the two stages have been clearly explained.

དེ་ལྟར་པདྨ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་དང་པདྨ་དང་ཡིག་འབྲུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། པདྨ་རཱ་གའི་འོད་ཅན་ནི་དབང་གི་ལས་ལ་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁ་དོག་སེར་པོ་ནི་རྒྱས་པའི་#ལས་ལ་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གསེར་བཞིན་ནོ། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པས་རལ་གྲི་འམ་རང་གི་གཟུགས་སོ། ། ནམ་མཁའ་དང་#འདྲ་བ་དེར་གནས་པ་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པའོ། ། ནམ་མཁའ་#ལྟར་སྔོ་བསངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སྒྲུབ་#པས་མཚོན་པའི་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ནང་ནས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གི་རྩ་བ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་དེ་བསྐྱེད་པ་ནི་#རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། དེས་མཚོན་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དེ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཐུགས་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་འདྲ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེའི་རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་ཡིག་འབྲུ་དང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་ལས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་པ་ལ་རང་གི་གོ་འཕང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་དམིགས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །

Regarding the phrase "from the complete transformation of the lotus," this means from the complete transformation of the moon, the lotus, and the seed-syllable. "Possessing the luster of ruby" is because it is effective for the activity of magnetizing. "Yellow in color" is because it is effective for the activity of enriching, like gold. "The crossed vajra" is, in a non-literal sense, the sword or one's own form. "Abiding there, similar to space" means possessing that color; this is explained as "dark blue like the sky." "Characterized by the accomplishment of body, speech, and mind" means that among the vajra body, speech, and mind, the mind-vajra itself is the principal, as it is the root of the body and speech. Therefore, the "accomplishment of body, speech, and mind" refers to the three syllables that serve as the cause for its generation. "Characterized by that" refers to Vajradhara himself, because the three syllables arise within the mind that is the nature of clear light. The Blessed One who is similar to that is Akṣobhya. "Arisen from his vajra" is a term for being generated from the moon, the vajra, the seed-syllable, and the pride of their identity. "Omniscience" refers to one's own state, such as the mirror-like wisdom and so forth, in which the afflictive and cognitive obscurations have been abandoned. "Focusing on sentient beings" refers to the Blessed Ones, Vairocana and the others, who bestow [attainments] upon sentient beings.

ངང་ཚུལ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏེ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟར་#མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། #། འདུས་པ་མཛད་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་#རེ་རེ་ལ་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བསྡུས་པར་མཛད་པའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་#འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ། ། ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཐར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་དབུས་སུ་གནས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་མི་ཤིགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་འབར་བར་འགྱུར་བའི་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་པོ་མི་ཤིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རབ་(དུ་,ཏུ་)བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ཐུང་ངུ་མ་ལུས་ངག་ཡིན་ཏེ། ། གཅིག་མིན་དུ་མ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་#། ། རྡོ་རྗེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྒྱན་ལས། འབར་ཞིང་མར་མེ་དང་མཚུངས་པའི། ། སྙིང་གའི་དབུས་ན་མི་ཤིགས་པ། ། མི་འགྱུར་པདྨ་ཕྲ་བ་སྟེ། ། ཨ་ཡིག་གཙོ་བོ་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས་ཀྱང་། ། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག།

That which possesses such a disposition is so designated; this is the summary by way of the maṇḍalarājāgrī-samādhi, for it is the essence of acting for the benefit of sentient beings. "Vajra" refers to the tathāgatas, meaning they possess an indivisible wisdom like a vajra. "Performing the assembly" means by way of being the lord of the five tathāgatas. Each of those consists of a maṇḍala of thirty-two deities. Thus, the thirty-two maṇḍalas are the condensed essence of the thirty-two deities. The provisional meaning is for the sake of teaching the generation stage. In order to teach the subtle yoga of the yogi belonging to the family of delusion, it is said, "the clear light." This is a term for the suchness of the clear light, the essence of the wisdom of the dharmadhātu, at the conclusion of the isolation of the body. Regarding the statement that the moon maṇḍala abiding in its center is "indestructible," it refers to the indestructible first vowel, which blazes like a moon maṇḍala. As it says in the Prakaraṇa: "The short [vowel] is the entirety of speech; it is neither one nor many." And from the Vajramaṇḍalālaṃkāra: "Blazing and like a lamp, the indestructible in the center of the heart is the unchanging, subtle lotus; the syllable A is the supreme lord." And from the Māyājāla: "A is the supreme of all syllables."

དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་ཡིན། ། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ། བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡི་མཆོག། ཚིག་ཀུན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། མི་ཤིགས་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ཡི་གེ་ཨ་ལས་འབྱུང་ཞིང་དེའི་སྤྲུལ་པ་ལས་བསྐྱེད་པའོ། ། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁ་དོག་དཀར་བ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སྙིང་གར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆུའི་ཁམས་ཁ་དོག་དཀར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཞི་བའི་ལས་ལ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དལ་བར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིན་དུ་ཆུ་ནི་དྲག་པར་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་ཆུའི་ཁམས་དལ་བར་རྒྱུ་བ་སྟེ། སྟེང་དང་འོག་གི་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་མྱུར་བ་དང་དམན་པ་དང་བར་མ་རྒྱུ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་བོ་དང་རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁ་དོག་དམར་པོའོ་ཞེས་པ་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་#བ་གྲུ་གསུམ་པ་ལྐོག་མར་གནས་པའོ། ། གཡས་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཁུང་གཡས་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་གི་ཁ་དོག་ནི་དམར་པོ་ཉིད་དོ། ། དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡི་གེ་ལཾ་ལས་བྱུང་#བ་གསང་བའི་གནས་སུ་གྲུ་བཞི་པར་གནས་པའོ། ། གཉི་ག་ལས་འབྱུང་བར་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཁུང་གཉི་ག་ལས་འབྱུང་ངོ་#། ། སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁ་དོག་སེར་པོ་སྟེ་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"It is the great purpose, the sublime syllable; arising from within, it is unborn. It is free from verbal expression, yet the supreme cause of all expression, making all words perfectly clear." Thus it is said. Regarding the phrase "definitely arising from the indestructible," it arises from the syllable A of the eight-spoked wheel of the dharmadhātu, and is generated from its emanation. Regarding the statement "the water maṇḍala, the essence of Akṣobhya, is white in color": this is because it resides in the heart, because the water element is white in color, and because it is dedicated to pacifying activities. Regarding "because it flows slowly," water does not flow violently like the wind maṇḍala; rather, the natural water element flows slowly. Through the connection of the upper and lower locations, these flow rapidly, slowly, or moderately, just like rivers and oceans. Regarding "the fire maṇḍala is red in color," it arises from that very nature, is triangular, and resides in the throat. Regarding "arising from the right," it emerges from the right nostril. The natural color of the fire maṇḍala is indeed red. Regarding "the maṇḍala of the great power," this is the earth maṇḍala; it arises from the syllable Laṃ and resides as a square in the secret place. Regarding "arising from both," it emerges from both nostrils. The earth maṇḍala is yellow in color because its nature is that of gold.

དེ་ཡང་དལ་བུས་དམན་པར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ཏེ་ས་གཞི་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡིན་པས་བརྟན་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཡཾ་ལས་བྱུང་བ་གཞུའི་དབྱིབས་ཅན་ལྟེ་བར་གནས་པའོ། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་ཞེས་པ་རླུང་ནི་#ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁ་དོག་སྔོ་བ་ཡིན་པས་སོ། ། གཡོན་ནས་# རྒྱུ་བ་ཡིན་པར་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཁུང་གཡོན་པ་ལས་རྒྱུ་བའོ། ། ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འོད་ཟེར་བཞིའི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། གོས་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོ་བཞིའི་རང་བཞིན་དང་། ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞི་དང་། ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྲིན་ལས་བཞི་དང་། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་འོད་ཟེར་འབྱུང་བ། གཡས་དང་གཡོན་དང་གཉི་ག་དང་དལ་བུས་རྒྱུ་བ་དང་། ཝ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་བ་དང་གྲུ་གསུམ་དང་ཟླུམ་པོ་དང་གཞུའི་དབྱིབས་དང་གྲུ་བཞི་དང་ཁ་དོག་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོས་བཤད་པའོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པས་ན། ། ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བ་ལས་བཞེངས་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། རིམ་པ་བཞི་པས་ཐོབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་འབྱུང་བའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

Furthermore, it flows slowly and subtly because the earth is the vessel of the world and is therefore stable. Regarding the phrase "the wind mandala," it arises from the syllable yaṃ and is situated at the navel in the shape of a bow. Regarding "black in color," it is because wind is blue by its very nature. Regarding "flowing from the left," it flows from the left nostril. Regarding "should be known," it means it should be contemplated. These are the natures of the Tathāgatas, the "flowing of the four rays of light," which refers to the nature of Akṣobhya and the others. This is merely an illustration; one should understand that they are also the nature of the four goddesses such as Pāṇḍaravāsinī, the four elements such as earth, the four activities such as pacifying, the emergence of rays of light such as white, the flowing from the right, the left, both, and slowly, and their arising from the syllables va and so forth, possessing triangular, circular, bow-shaped, and square forms, and colors such as red. Regarding "it has been explained," it was explained by the compiler. Regarding "because it generates the body and so forth," the meaning is that it perfects the body, speech, and mind, which are the nature of the supramundane wisdom body. To demonstrate that very point, it says "arising from the clear light," which means emerging from the suchness attained through the fourth stage. Regarding "possessing the nature of the two truths," it is the nature of the sphere of non-abiding nirvāṇa.

ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་བསྒོམ་#པར་བྱའོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་ཚིག་ལྷག་མའོ། ། དེ་ནི་བྱེད་པའི་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཅིག་ཅར་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དམིགས་ལ། ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཡི་གེ་ལས་ཡ་ར་ལ་ཝ་སྤྲུལ་ཏེ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ལྐོག་མ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བཞི་ལས་#གྲུ་གསུམ་དང་ཟླུམ་པོ་དང་ཟླ་གམ་དང་གྲུ་བཞི་པའི་མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་དང་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་བསྒོམས་ལ། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་རིམ་པས་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསླབ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཁ་དོག་དམར་པོ་འོད་ཟེར་སྣ་ཁུང་གཡས་པ་ལས་འབྱུང་ཞིང་གདོང་གི་སྣ་རྩེར་#ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་ཟིན་ན་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་དབང་གི་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་ཁ་དོག་ལྗང་སེར་སྣ་བུག་གཡོན་པ་ནས་འབྱུང་ཞིང་གདོང་གི་སྣ་རྩེར་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་ཟིན་ན་དེའི་ཚེ་#རྣལ་འབྱོར་པས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་དགུག་པ་དང་མངོན་སྤྱོད་དག་གྲུབ་བོ#། །

"One should understand it to be the maṇḍala of the deities" means that one should meditate on the assembly of Tathāgatas, such as Akṣobhya and the others. "Desiring to attain the state of omniscience" is a supplementary phrase meaning "by the yogin." This is the genitive of the agent. The intended meaning is as follows: first, the beginner yogin should simultaneously visualize the wisdom body. From the syllables of the eight-spoked Dharmadhātu-cakra at the region of the navel, he emanates Ya, Ra, La, and Va. From the complete transformation of these, he meditates on the maṇḍalas of fire, water, wind, and earth—triangular, circular, semi-circular, and square—arising from the four locations of the throat and so forth. For each of these, preceded by the visualization of the three syllables, one should perform the recitation through the sequence of the three [stages] such as entry and so on. From that, one should train in the subtle yoga by means of the wheel of light rays. As for the sequence of that: if the red-colored light rays of the fire maṇḍala emerge from the right nostril and are held at the tip of the nose for half a session at a time, then at that time, the yogin will accomplish the activity of magnetizing without effort. Likewise, if the yellowish-green light rays from the wind maṇḍala emerge from the left nostril and are held at the tip of the nose for half a session at a time, then at that time, the yogin will accomplish summoning and wrathful activities without effort.

དེ་བཞིན་དུ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁ་དོག་སེར་པོ་སྣ་ཁུང་གཉིས་ཀ་ལས་འབྱུང་ཞིང་གདོང་གི་སྣ་རྩེར་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་ཟིན་ན། དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་རྒྱས་པའི་ལས་གྲུབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་གཉི་ག་#ལས་བྱུང་བའི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་འོད་ཟེར་འབྱུང་ཞིང་གདོང་གི་སྣ་རྩེར་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་ཟིན་ན། དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ཞི་བའི་ལས་གྲུབ་བོ། ། འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་དེ་ལས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྟན་པའི་རྟགས་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་འོད་ཟེར་དང་ཕྱག་མཚན་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྤྲོ་ཞིང་སླར་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ནི། གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའོ། ། འདི་དང་སྔ་མ་གཉིས་བསྡུས་ཏེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་ཀྱང་། སྨིན་མཚམས་དང་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་ཐིག་ལེ་ཙམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་གསང་བའི་གནས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་བཟློག་ནས་གྱེན་དུ་འདྲེན་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བླ་མའི་མན་ངག་གོ། ། ཡང་ན་སྐུའི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ལོགས་སུ་བསྒོམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ང་རྒྱལ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་འབྱུང་བའམ་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའོ། །

Similarly, if the yellow earth maṇḍala emerges from both nostrils and is held at the tip of the nose for the duration of half a watch, at that time the yogi accomplishes the activity of enrichment without effort. Likewise, if the white light rays of the water maṇḍala emerge from both and are held at the tip of the nose for the duration of half a watch, at that time the yogi accomplishes the activity of pacification without effort. Following the previous signs of stability, preceded by the vision of the bindu of light rays, one emanates light rays, hand symbols, and the great mudrās of the tathāgatas, which then re-enter that very maṇḍala; this is the meditation on the subtle yoga of the yogi belonging to the family of delusion. By combining this with the previous two, three types of subtle yoga are taught according to the divisions of the body-vajra and so forth for the yogi of the completion stage. Yogis of Ratnasambhava and Amoghasiddhi should also meditate on a mere bindu at the center of the brow and the navel. Regarding that, the guru’s oral instruction is: "One should meditate on the bindu of bodhicitta at the secret place as being drawn upward by reversing the downward-clearing wind." Alternatively, one need not meditate separately for the sake of subsuming the body family and so forth, because Ratnasambhava is of the nature of pride, and pride arises from either delusion or hatred.

དེ་ལ་གཏི་མུག་ལས་འབྱུང་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ལ་བསྡུའོ། ། ཞེ་སྡང་ལས་འབྱུང་ན་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ལ་བསྡུའོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཡང་ཕྲག་དོག་གི་རང་བཞིན་ཏེ་ཕྲག་དོག་ཀྱང་ཞེ་སྡང་ལས་འབྱུང་བས་ན་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་མི་བསྐྱོད་པ་དག་གི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བསྒོམ་པ་#གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་གུད་ནས་བཤད་པར་#མི་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་མངོན་པར་བཤད། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱར་#བཤད་དེ། ། མདོར་བསྡུས་#པས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། གསུམ་དུ་ཡང་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུས་པའོ། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ལྷའི་སྐུ་ཡིན་ལ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་དོན་སྟོན་པའི་ལེའུ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། དེའི་དོན་སོ་སོར་སྟོན་པའི་ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ལེའུ་ཞེས་བྱའོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ནི་ཞེས་པ་ལ། ། དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པ་འདུས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། གསལ་བར་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའོ། ། དེ་འདིར་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་འགྲེལ་པ་#འདིར་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ཐོག་མཐའ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི། ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་བྲལ་བའོ། །

In that regard, if it arises from delusion, it is subsumed within the family of Vairocana. If it arises from hatred, it is subsumed within the family of Akṣobhya. Amoghasiddhi is also of the nature of envy, and since envy arises from hatred, he is subsumed within the Mind Vajra family. Therefore, whatever meditations on the subtle yoga of Vairocana and Akṣobhya there may be, they should be meditated upon by the yogis of Ratnasambhava and Amoghasiddhi; it is not necessary to explain them separately. For that very reason, the Explanatory Tantra (Uttaratantra) also states: "The three aspects of body, speech, and mind Are explained as the 'Secret.' The families are explained as being one hundred, But in brief, they are fivefold. Through the divisions of body, speech, and mind, They are also taught as three." The phrase "the assembly of the vajra nature" is a summary. "The fully perfected deity body" means the generation of the wisdom body through the stage of self-consecration. The statement "the chapter that teaches that meaning is also called by that name" means that the collection of words that individually teaches that meaning is called a "chapter." Regarding the phrase "the explanatory tantra," it refers to the Explanatory Tantra of the Assembly of Intentions (Sandhivyākaraṇa). "Clearly teaching" means without doubt. "That should be applied here" means it should also be shown in this commentary. "Without beginning or end" means being free from the moments of a beginning and an end.

དེ་ལ་ཐོག་མ་ནི་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དག་གོ། ། ཐ་#མ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའོ། ། དེ་མེད་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་#མ་མེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་#ཐོབ་པར་བྱ་བ་སྟེ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་མིང་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་མོ་#ནི་ཞེས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་#གྱི་ཚད་མས་ལྷག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐོབ་པས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་བར་གཟིགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། ཕྲ་ཕྱིར་རང་གི་རིག་པ་ཡིན། ། རང་བཞིན་གནས་ཀྱང་བདག་འདྲ་བའི། ། བློ་རགས་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་། ། རྣམ་རིག་ཙམ་ནི་གྲུབ་པ་སྟེ། ། རང་ནུས་འདྲ་བ་བདག་གིས་ནི། ། བྱས་པ་ཐམས་ཅད་བསམ་མི་ཁྱབ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་#སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བུའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་པོ་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#རང་བཞིན་གྱིས་མཚོན་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཉེ་བར་བརྟགས་པས་ཡི་གེ་ཨ་ཡང་ཕྲ་མོའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་སོ། ། གསལ་བར་ཡང་དག་སྦྱོར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་མེད་ཅེས་པ་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་བྱུང་#བའོ། ། ཨ་ཡིག་ཆོས་ཀུན་སྒོ་ཡིན་ཏེ། ། གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི།

In this context, the "beginning" refers to appearance and the increase of appearance; the "end" refers to the near-attainment of appearance. That which is without these is "without beginning or end." "Yoga" refers to that which is to be attained through the perfect union of method and insight, for the name of the result is applied to the cause. "Subtle" refers to that which is to be realized through the valid cognition of yogic direct perception and attained through the excellence of meditative concentration, because it is the domain of the buddhas. As it is said: "The buddhas who perceive the subtle, Because it is subtle, it is their own awareness. Though it abides as the nature, Those with coarse minds like mine do not see it." The venerable Vasubandhu also said: "The establishment of mere cognition Is like my own capacity; All that has been done is inconceivable, It is the domain of the buddhas." Such luminous suchness is to be symbolized by the nature of wisdom, which is primordially unborn, represented by the first vowel, the letter A. Through metaphorical designation, the letter A is also indicated by the term "subtle." If one asks what that is like: "unmanifest" means it is free from all conceptual elaborations. "Perfect union of clarity" means that from it the four maṇḍalas are emanated. "Non-entity" means primordially unborn. "Arising as the essence" means arising from luminosity. As it is said: "The letter A is the gateway to all phenomena, because it is primordially unborn." "Established by nature" means:

ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའམ། ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལིར་ཐོག་མར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཅིག་ནི་སྡེ་ཚན་# བརྒྱད་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོའི་ཡི་གེ་བརྒྱད#། ། དེ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ་བཞི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཡི་གེ་གསུམ་སྡུད་པར་#བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དང་པོ་གཅིག་ནི་དགུ་དབུས་ན། ། གང་ཞིག་བཅུ་ཡིས་མ་བཅིངས་པ། ། དེ་ནི་བཅིངས་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ། ཡེ་ཤེས་པ་ནི་མཆོག་གི་གནས། ། དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཡི་གེ་སྟེ། ། གྲངས་དགུ་ཡི་ནི་རྗེས་འཇུག་པ། ། ཨས་བཅིངས་ཕན་ཚུན་ཡང་དག་སྦྱོར། ། གང་གིས་ཤེས་ཏེ་འགྲོ་བའི་བླ། ། འབྱུང་བའི་མཐའ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཆ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་གནས། ། ལྔ་པ་ལྔ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། བཞི་ནི་གསུམ་དུ་ངེས་པར་སྦྱར། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་#བཅས་རིང་པོར་བཅས། ། ཡོན་ཏན་སྦྱོར་སོགས་ཕྱིས་དང་མཚུངས། ། ཐུང་ངུ་མ་ལུས་ངག་ཏུ་འགྱུར། ། གཅིག་མིན་#དུ་མ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡི་གེ་གང་ཞིག་སྔར་བཤད་དང་། ། གང་ཡང་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་རྣམས། ། སྐྱེས་པ་བུད་མེད་མ་ནིང་དང་། ། ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བཅས་པར་ནི། ། ཤེས་ནས་བློ་ནི་ངེས་པར་སྦྱར། ། བརྗོད་པ་ཡི་ནི་སྔགས་འདི་དག། དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འབྱུང་། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཅིག་དང་དུ་མ་རྣམས་#སྤངས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ། དེ་ཉིད་ལ་ངག་གི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ཆོས་སུ་གྲགས། །

Because it is the essence of the nature of phenomena (dharmatā). "First" means it is the principal of all phenomena, or because it is the first to be perceived among the vowels (āli) and consonants (kāli). "One" refers to the eight letters that comprise the eight groups. This is because it is the nature that subsumes the three letters through the complete transformation of the four letters that subsume them. As it is said: "The first one in the middle of nine, Which is not bound by ten— That is called 'unbound,' The supreme abode of wisdom. It is the letters of vowels and consonants, Following the number nine. Bound by 'A,' they are perfectly joined. Whoever knows this is the supreme of beings. Endowed with the limits of the elements, It abides in the sixteen parts and so forth. Endowed with five sets of five, The four are definitely joined into three. Together with the letter Oṃ and the long vowels, With qualities, conjunctions, and so forth, they are like the subsequent. All short vowels without exception become speech. It is neither one nor many. Whichever letters were explained before, And whichever are directed toward [the goal], Male, female, and neuter, And the elements and so forth are thoroughly analyzed. With the upper and the lower, Having known this, the intellect is definitely applied. These mantras of expression Arise as the essence of non-existence." Thus it is said. "Abandoning one and many" means that all the primary letters are subsumed within that very [essence], and because all the elaborations of speech arise from that very [essence]. "Renowned as the phenomena of dependent origination" (pratītyasamutpāda)...

ཞེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་#ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་#ངོ་བོ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་གཅིག། ཅེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་འབྱུང་བའི་གནས་གཅིག་གོ། ། གང་ལས་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་གནས་ཏེ་སྐྱེད་#པའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ལ་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའོ། ། བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡི་མཆོག། ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲིད་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི། ། མ་ལུས་མུན་པ་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ། གལ་ཏེ་སྒྲ་ཞེས་སྒྲོན་མ་ཡིས། ། ཐ་སྙད་འདི་དག་མི་གསལ་#ན། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། བདག་ཉིད་འདི་ལྟར་བྱས་ན་ནི། ། ཞེས་པ་ལ་འོད་གསལ་བ་གཅིག་པུ་ལས་འབྱུང་བའི་ཡི་གེ་ཨའི་རང་བཞིན་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་#བྲི་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་#བཞི་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་མེ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་ཚིག་གཅིག་དང་#སྦྱར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་བཤད་པའི་ཕྱིར་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དམར་པོ་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་ལྐོག་མར་རོ། ། ནག་པོ་ནི་རླུང་#དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་ལྟེ་བར་རོ། ། སེར་པོ་ནི་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་གསང་བར་རོ། ། དཀར་པོ་ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་སྙིང་གར་རོ། ། མདོར་བསྡུས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། བཞི་བཞི་ཡི་#ནི་སྦྱོར་བ་ཡིས།

This refers to the nature of the wheel of saṃsāra, which consists of the three realms of existence—the essence of karma, afflictions, and birth—by virtue of the nature of dependent origination; for these are empty. Likewise, "the single source of all things" refers to the single source of the world of sentient beings and the vessel-like environment. "Source" means that from which things arise, the cause of production. In that regard, all three realms are produced. This is because it is said: "The supreme cause of all expressions." Furthermore: "If these three realms of existence / Were to become entirely like darkness, / And if these conventional terms / Were not clarified by the lamp of sound." Thus it is said. "Having made oneself in this way" means having made oneself into the nature of the syllable A, which arises from the single clear light. "One should draw the maṇḍala of phenomena" means that the maṇḍala of the four Tathāgatas of phenomena refers to the four maṇḍalas of fire and so forth. The term "maṇḍala" is applied as a single word in the sense of a "family." To explain their colors, it says "red" and so on: red is the fire maṇḍala at the throat; black is the wind maṇḍala at the navel; yellow is the earth maṇḍala at the secret place; and white is the water maṇḍala at the heart. In brief, this is because they are the essence of the four great elements. "By the union of the four and four..."

། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆ་བཞིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ལྐོག་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་མེའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་#ཆས་ཁྱབ་པའོ། ། སྙིང་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་ས་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་#ཆས་ཁྱབ་པའོ། ། ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཡང་ས་དང་མེ་དང་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་ཆས་ཁྱབ་པའོ། ། གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་སའི་རང་བཞིན་ཡང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ཆས་ཁྱབ་པའོ། ། ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་བཞིན་ནོ། ། གོས་དཀར་ལ་སོགས་ལེགས་པར་བྲི། ། #ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞི་པོའི་བཙུན་མོ་ཁམས་བཞིར་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ས་ནི་སྤྱན་མ་ཞེས་པ་སྟེ། ། ཆུ་ཡི་ཁམས་ནི་མཱ་མ་ཀཱི། ། གོས་དཀར་མ་ནི་མེར་བཤད་པ། ། རླུང་ནི་སྒྲོལ་#མར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་རང་གི་ལྷ། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོའི་ནང་ན་རང་གི་ལྷ་སྟེ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་མི་བསྐྱོད་པ་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་#པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ནི་པདྨའི་མགོན་པོ་ལྷ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱོར་བ་བཞི་ཡི་གོ་འཕང་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་གྲུ་གསུམ་དང་ཟླུམ་པོ་དང་གཞུའི་དབྱིབས་དང་གྲུ་བཞི་པ་དང་ལྐོག་མ་དང་སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་གསང་བའི་གནས་དང་།

This is because each maṇḍala is pervaded by four parts. In that regard, the throat maṇḍala, which is the essence of the fire element, is also pervaded by the parts of the earth, water, and wind elements. The heart maṇḍala, which is the essence of the water element, is also pervaded by the parts of the earth, fire, and wind elements. The navel maṇḍala, which is of the nature of wind, is also pervaded by the parts of the earth, fire, and water elements. The secret maṇḍala, which is of the nature of earth, is also pervaded by the parts of the water, fire, and wind elements. The great elements, such as earth and so forth, possess a relationship of mutual dependence, such that they do not arise without one another, just like the relationship between being produced and being impermanent. "Properly draw Pāṇḍaravāsinī and the others" means that the consorts of the four Tathāgatas, such as Amitābha and the rest, are blessed as the four elements. As it is said: "Earth is Locanā; the water element is Māmakī; Pāṇḍaravāsinī is explained as fire; and wind is renowned as Tārā." "In the center of that is one's own deity" means that within the four maṇḍalas, one should understand one's own deity to be blessed by Amitābha, Akṣobhya, Amoghasiddhi, and Ratnasambhava, because it is explained here in the passage beginning with "the deity, the Lord of the Lotus," and so forth. "The supreme state of the four unions" refers to the triangular, circular, bow-shaped, and square [maṇḍalas], as well as the locations of the throat, heart, navel, and secret place.

དམར་པོ་དང་ནག་པོ་དང་#སེར་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟེང་དང་ཟུར་དང་མཉམ་དང་འོག། ཅེས་པ་ནི་སྟེང་ནི་#ལྐོག་མའོ། ། ཟུར་ནི་སྙིང་གའོ། ། མཉམ་པ་ནི་ལྟེ་བའོ། ། འོག་ནི་གསང་བའོ། ། ཡང་ན་སྟེང་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཡས་པའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བའོ། ། ཟུར་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གཡོན་ནས་རྒྱུ་བའོ། ། མཉམ་པ་ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀ་ལས་རྒྱུ་བའོ། ། འོག་ནི་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀ་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་#བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གོས་དཀར་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ནི་གོས་དཀར་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་བཞིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མེ་དང་རླུང་དང་དབང་ཆེན་དང་ཆུ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིམ་པས་ནི་#མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རླུང་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ལ་ཐུན་དང་པོར་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཡས་པ་ལས་རྒྱུ་བའོ། ། ཐུན་གཉིས་པ་ལ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་གཡོན་ལས་རྒྱུ་བའོ། ། ཐུན་གསུམ་པ་ལ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་ལས་རྒྱུ་བའོ། ། ཐུན་བཞི་པ་ལ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དལ་བུས་དམན་པ་གཉི་ག་ལས་རྒྱུ་བའོ། ། སོ་སོའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བའི་#རིམ་གྱིས་རྒྱུ་བའི་#ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱར་རླུང་གི་གྲངས་སུ་འགྱུར་རོ། ། གོས་དཀར་ལ་སོགས་བཟླས་བཤད་པ། ། བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་དང་ཉི་ཤུ་ལྔ། །

This is because they possess colors such as red, black, yellow, and white. Regarding the terms "above, the corners, the center, and below": "above" refers to the throat; "the corners" refers to the heart; "the center" refers to the navel; and "below" refers to the secret place. Alternatively, "above" refers to the emergence of the fire maṇḍala through the right nostril; "the corners" refers to the movement of the wind maṇḍala from the left; "the center" refers to the movement of the water maṇḍala from both; and "below" is the meaning of the emergence of the earth maṇḍala from both alone. Regarding "Pāṇḍarā and the others," this is the meaning of the four maṇḍala deities symbolized by the goddesses Pāṇḍarā and the rest. "Just as" means in the exact order. Regarding "fire, wind, the great lord (earth), and water," this is not according to the order of the locations of the maṇḍalas, but rather according to the order of the movement of the winds. In that regard, during the first watch, the fire maṇḍala flows from the right; during the second watch, the wind maṇḍala flows from the left; during the third watch, the earth maṇḍala flows from both; and during the fourth watch, the water maṇḍala flows slowly and weakly from both. Regarding "each individual maṇḍala," there are twenty-four movements according to the sequence of entering, abiding, and arising during the day and night. These movements constitute the number of winds as twenty-one thousand six hundred. Regarding the recitation of Pāṇḍarā and the others: two hundred and twenty-five [per breath].

བཞི་པོ་ལེགས་པར་བསྒྲེས་པས་ན། ། སྦྱོར་བཞི་བསྡུས་པས་བརྒྱ་ཕྲག་དགུ། ། དགུ་བརྒྱ་དག་ཏུ་གང་བཤད་པ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རིམ་པ་ཡིས། ། ལེགས་པར་བསྡུས་ཏེ་དེ་དག་ནི། ། ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་དོན་བསྡུས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་འདོད་པས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་སྟེ་དེ་ལས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དམིགས་ལ། ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཅིག་ཆར་དུ་བསྒོམ་ཞིང་དེའི་ལྟེ་བར་དང་པོ་ཡི་གེ་འབར་བ་བསམས་ཏེ་དེའི་མེ་སྟག་དང་འདྲ་བའི་ར་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེ་བཞིའི་ལྐོག་མ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལས་སྤྲོས་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མེ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་བསྒོམས་ལ། ཁ་དོག་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོའི་དབྱེ་བས་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་སྤྲོས་ཏེ། དེ་ཉིད་སྣའི་རྩེ་མོར་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་འཛིན་ནས་བརྟན་པའི་རྟགས་མཐོང་བ་སྔོན་#དུ་འགྲོ་བས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་བྱས་ལ། འབད་རྩོལ་མེད་པར་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབས་ལ་ཇི་སྲིད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་དང་།

"When the four are properly multiplied, the four applications condensed become nine hundred. As for the nine hundred that have been explained, by way of the twenty-four stages, they are properly condensed and become twenty-one thousand six hundred." Thus it is said. Regarding that, the summary of the meaning is as follows: A yogi of the delusion family who wishes to meditate on the subtle yoga enters the clear light through the stages of the purification of the mind. From that, through the stages of self-consecration, one visualizes the wisdom body. In the region of the navel, one meditates simultaneously on the wheel of the dharmadhātu with eight spokes. In its center, one first contemplates a blazing syllable. From its sparks, the four syllables such as ra and so forth are emanated from the locations of the throat and so on. From the complete transformation of those, one meditates on the four maṇḍalas of fire and so forth. By means of the distinctions of colors such as red and so forth, and the distinctions of the gates such as the right and so forth, one emanates a mass of light rays. Holding these at the tip of the nose for the duration of each half-session, and preceded by seeing the signs of stability, one performs the emanation and withdrawal. Having accomplished pacification and so forth without effort, one should remain for as long as the mind becomes one-pointed. Thus, the meditation on the subtle yoga by way of the completion stage for the yogi of the delusion family has been taught. In that way, the meditation on the subtle yoga of the three types of completion stage yogis has been taught.

བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། #མདོར་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་གི་དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་#ནི། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཡང་དག་འཇུག། སྔགས་ཀྱི་བསྐྱེད་པ་རྟོགས་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་རྣམས་ལ་སློབ། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྒྲོན་མ་གསལ་བའི་ཊཱི་ཀཱ་#ལས་ལེའུ་གསུམ་པའོ། ། ། ། ལྷའི་སྐུ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པས་གཞན་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ལྷ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེའུ་བཞི་པའི་བཤད་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ། ལྷ་ལ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་གསུམ་པ་ནས་གསུངས་པའི་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་#མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་#བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ལྷའི་སྐུ་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པས་ཞེས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་#མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ། ཕྱག་རྒྱའི་པདྨའི་ནང་དུ་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་དང་སྣ་རྩེར་#གསུམ་ལ་ཐིག་ལེ་ལ་བསྒོམ་པས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུང་བསྟན་པ་ལའོ། ། སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དབང་བསྐུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི།

"The yogi of the generation stage is one"—this is the Blessed One’s statement, and "in brief" is the words of the compiler. "The definitive meaning" is said because it teaches the subtle yoga that serves as the cause for the stage of vajra recitation. As it is said: "By means of the stages of the reality of the winds, one correctly enters the reality of mantra. Having realized the generation of mantra, one trains in vajra recitations." This concludes the third chapter from the Pradīpodyotana-ṭīkā. Because one has perfectly attained the deity’s body, one should draw the maṇḍala in order to care for others. With these words, beginning with "focusing on the deity," the explanation of the fourth chapter is commenced. "Preceded by focusing on the deity" means that the meditation on the deity’s body to be accomplished—by means of the two samādhis taught in the third chapter, namely the initial application and the supreme king of the maṇḍala—is the prerequisite. "By meditating on the subtle yoga" refers to a portion of the supreme king of activities samādhi: meditating on the drop within the lotus of the mudrā and meditating on the drop at the three [points] of the nose-tip. "Having attained distinction" refers to attaining one-pointedness of mind and receiving the prophecy from the Tathāgatas to act for the benefit of beings. "In order to confer initiation upon the disciples in the colored-powder maṇḍala" means:

མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པའི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རིག་པའི་དབང་ལ་སོགས་པ་བསྐུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སློབ་མ་ལ་དབང་བསྐུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བླ་མ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་ཆོ་ག་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སློབ་མས་ཞུ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་#ནི་སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ནང་ནས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྟོད་པས་#ནི་བསྟོད་པ་བྱས་ནས་སོ། ། མཉེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་གསོལ་བ་འདེབས་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་སྤྲོས་པ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ཞི་བའི་ཕྲིན་#ལས་མཛད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་#ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་བསྐྱེད་པའི་གནས་ཏེ་ནམ་མཁའོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་#གསུང་རབ་ནི་ཆོས་ཀུན་ཏེ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ངག་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། །

This is because the empowerments of knowledge and so forth are conferred within a colored powder maṇḍala endowed with the symbolic mudrās. Therefore, the meaning is this: the master, having attained mastery over the mind through the cultivation of the subtle yoga, confers the empowerment upon the disciple within the maṇḍala of the enlightened mind. The phrase "the ritual of supplicating the guru" means the request made by the disciple in order to enter the maṇḍala of the Vajra Master. The phrase "according to the literal meaning" and so forth should be understood through the use of the word "etcetera." The phrase "by way of Akṣobhya" is because, among the five Tathāgatas, the Mind Vajra is the principal one. "By means of praise" means having performed the praise. "Pleasing" means supplicating. "By the very nature of Vairocana" means by the nature of the mirror-like primordial wisdom, which is characterized by the pacification of the conceptual elaborations of the afflictive and cognitive obscurations, or by the nature of performing the activity of pacification. "Of all the Tathāgatas" refers to the four great elements, which are the pure nature arising from the luminosity of all the Tathāgatas. Their "abode" is the place of their generation, which is space. Its essence is the meaning of what is called Ratnasambhava. The "scriptural teachings" of the twelve branches, such as the Sūtras and so forth, are the "all dharmas"; their pure nature is Amitābha, because he is the essence of the purity of speech.

ཡང་ན་ཆོས་ཀུན་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཆོས་ཀུན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་#སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། བདག་མེད་པའི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ངོ་། ། མཆོག་གི་ཁམས་གསུམ་ལ་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་བདག་མེད་པ་མཆོག་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ཡང་མཆོག་ནི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རླུང་གི་ཁམས་ཏེ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པས་དབང་དུ་བྱེད་ཅིང་མི་སྣང་བར་བྱེད་པས་ན། བདག་མེད་དེ་བདག་མེད་མཆོག་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། #། རླུང་གི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པས་རིགས་གསུམ་ལ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ། (དི་,ཇི་)སྐད་དུ་བཤད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཚན་དང་ཞེས་པ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཆད་པ་དང་ལྷག་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཁྲུ་ཚད་བཅུ་གཉིས་བྱ་བ་#ཡིན་གྱི་དེ་ལས་ཆད་པ་ཁྲུ་བཅུ་གཅིག་#ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལས་ལྷག་པ་ཁྲུ་བཅུ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །

Alternatively, "all phenomena" refers to the nature of the world of sentient beings and the vessel-like environment. These are the cause of bodhicitta, because cause and effect are inseparable. The meaning is that the essence of bodhicitta, which is the cause of all phenomena, is precisely Amitābha. Alternatively, "all phenomena" refers to the discriminating wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna) characterized by the thorough discernment of all phenomena, and its nature is that very [wisdom]. "Selflessness" refers to the state of Vajradhara. Because it is attained through the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna) regarding the supreme three realms, "supreme selflessness" is Amoghasiddhi. Furthermore, "supreme" refers to the wind element, which is mobile by nature; because it is brought under control and made to disappear through the stage of vajra-repetition (vajrajapa), "selflessness" or "supreme selflessness" is Amoghasiddhi himself, because it is the purification of the wind element. "By way of the essence of the three families" should be connected to the logic previously explained, wherein Ratnasambhava and Amoghasiddhi are subsumed within the three families. "By the words of action and agent" refers to the aforementioned characteristics of the maṇḍala. "The characteristics of the maṇḍala as explained" refers to the characteristics to be explained below. "Deficient or excessive" means that the maṇḍala of the mind should be twelve cubits in measure; "deficient" refers to eleven cubits and so forth, and "excessive" refers to thirteen cubits and so forth.

ཉེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐུའི་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ནི་སྐུའི་རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་བསྟོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཀླུང་དང་བ་ལས། ། ཉ་དག་མྱུར་དུ་ལྡང་བ་བཞིན། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་དང་བ་ལས། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་དེ་བཞིན་འབྱུང་། ཞེས་བཤད་དོ། ། སྣང་བ་གསུམ་པོ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་#ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་སྟེ་སྤྱོད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ཆོས་དང་། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བཅུ་དང་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་བདུན་ཏེ། ཉིན་དང་མཚན་དུ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་གྱུར་#ནས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་#གྲངས་དང་ལྡན་པའོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བསྒོམས་པས་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་སོ། ། རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་མཛད་པས་ན། ། ཞེས་པ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། །

Faults are not mentioned by the Blessed One, the Great Vajradhara. "Free from" means that they do not exist. "Supreme body" means the nature of the completely pure body, which is Vairocana. This demonstrates the praise of the Vajra Master by the principal of the Body family. "Definitive emergence into the ultimate truth" means that from the clear light, the phenomena of both affliction and purification arise. As it is said: "Just as fish quickly leap from the clarity of a river, so too does the Net of Magical Illusion arise from the clarity of all-emptiness." "The three appearances" refers to the three consciousnesses, such as the universal ground (ālayavijñāna), which are endowed with the three feelings of pleasure, suffering, and equanimity. "Attachment and so forth" refers to the nature of the aggregate of formations (saṃskāra-skandha), which are the mental factors arising from the virtuous, non-virtuous, and neutral minds of those consciousnesses; this is their conduct. Attachment and so forth consist of thirty-three phenomena of the nature of insight, ten of the nature of method, and seven of the nature of ignorance; thus, by day and night, they become one hundred and twelve, and then one hundred and sixty. These are also called "natures" because they possess the number one hundred and sixty. "By meditating on manifest enlightenment" means by the stages of mantra and mudrā, and by the stages of the purification of the mind. "By causing them to be thoroughly analyzed" means by making them disappear.

ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་བ་རྣམ་སྦྱོང་བའོ། ། ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་བརྙེས་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་སྐུའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་#དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་#འཕྲུལ་བརྒྱད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཚེ་དབང་ཕྱུག་ཀུན་ཐོབ་ནས། ། རྡོ་རྗེ་སྐུ་ནི་མགུ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ངག་གི་དབང་ཕྱུག་བརྙེས་པས་ན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའི་ཚངས་པའི་དབྱངས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་སྟེ་དབང་དུ་གྱུར་ཅིང་#མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་གསུང་གི་རང་བཞིན་གྱི་#འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་བསྟོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ནི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་རིགས་#བཞི་ལས་བྱུང་བའི་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ལས། རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་#དམིགས་སུ་མེད་པས་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་དང་། བདག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

"Purifying the conduct of primordial wisdom" means the realization of suchness, the luminosity that is pure by nature. "Because of having attained mastery over all" means because one possesses the eight qualities, such as mastery over the body, and because one has obtained the eight miraculous powers, such as subtlety. As it is said: "At that time, having attained all masteries, the vajra body becomes joyful." "Because of having attained mastery over speech" means because one has attained and mastered the mastery of speech characterized by the sixty branches of the Brahma-voice and so forth. This demonstrates the praise of the Vajra Master by way of Amitābha, the nature of speech. "Because the minds of all sentient beings are the vajra itself" means that among the six classes of beings arising from the four families, the aggregate of consciousness of all sentient beings is the nature of the purity of self-knowing direct perception. "Because desire and so forth are not observed when analyzed" means that all phenomena are pure by nature, and the self is also pure by nature. "Because of being free from the stains of desire and so forth" means that through the stages of mantra and mudrā, one is free from the one hundred and sixty natures.

དེ་#ན་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དང་སེམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་དེ་མེད་པས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་#ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ག་ལ་ཡོད་དེ། ཆོས་ཅན་ཡོད་ན་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་པ་འཇུག་པ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལས་ཀྱང་། དབང་པོའི་ཚོགས་ལ་ཆགས་པ་མེད། ། དོན་ལ་མ་ཡིན་སེམས་ལ་མིན། ། གཞན་དང་བདག་ལའང་མི་དམིགས་ཏེ། ། དེས་ན་ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཏེ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་འབྲེལ་པ་ཡིས། ། རྒྱུ་ཅན་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས། ། སྤྲིན་གྱི་བུ་#ག་གང་ལས་ཀྱང་། ། ཐོག་ནི་མེ་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། འདོད་ཆགས་རང་གི་སེམས་རྟོགས་ཏེ། ། མུན་པ་ཞེ་སྡང་ལུས་ཅན་གྱི། ། རྫུན་པའི་བདག་ཉིད་བྱིས་པ་ཡིས། ། གང་དག་ཆོས་རྣམས་བརྟག་#པ་སྟེ། ། དོན་དམ་རྣམ་རྟོག་#ལ་ཡང་ནི། ། མཁས་པས་ཞེན་པར་མི་བྱའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཞི་བའི་ལྷའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་ཡུལ་ལ་མེད་ཅིང་དབང་པོའི་ཚོགས་ལའང་མེད་ལ་བར་ཡང་#མི་གནས་ཏེ། ། དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་གར་གནས་འོན་ཀྱང་དེ་#ཡིས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པར་བྱེད། ། འདི་ནི་སྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་འཇིགས་#པ་འདོར་ཞིང་རྩོལ་བ་བརྟེན་#པར་གྱིས། ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་#ནི་དོན་དུ་དོན་མེད་པས་ནི་དམྱལ་བར་བདག་ཉིད་ཅི་ཕྱིར་གནོད་པར་བྱེད། ། ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

In that regard, the three realms are of the nature of clear light, and the mind is also of the nature of emptiness. Since that [mind] does not exist, how could the afflictions and secondary afflictions—such as attachment and so forth, which are the essence of mental factors—possibly exist? For it is said: "If the subject exists, then worldly conceptualization engages with phenomena." Likewise, from another source: "There is no attachment to the collection of sense faculties, Nor to objects, nor to the mind, Nor is it observed in others or in oneself; Therefore, it neither exists nor does not exist. Through an inconceivable connection, From the delusion of the causal mind, Just as lightning flashes from the womb of a cloud, So does it arise like fire." And similarly: "Having realized that attachment is one's own mind, The darkness of hatred in embodied beings Is a false nature for the childish; Those who conceptualize phenomena Should not, even regarding ultimate conceptualization, Form attachments to them, O wise one." And as the venerable Śāntideva said: "The afflictions are not in the objects, Nor in the collection of sense faculties, Nor do they abide in between; They are not elsewhere, yet wherever they abide, They destroy all wandering beings. This is an illusion; therefore, cast off the fear of the mind And rely upon diligence. Since through insight there is no object, Why do you harm yourself in hell?" Thus it is explained.

དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་#ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་#ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་བར་མར་དགེ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་ཐུགས་སོ་སོར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་ཞེས་པ་ལ་རང་གི་སེམས་ཕྲ་མོའི་བསྒོམ་པ་དང་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་#དུ་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་ཐུགས་སོ་སོར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་བུ་རང་གི་སེམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་མཉམ་པར་ཞོག་ལ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཡིད་མི་བདེ་ལས་རྣམ་གྲོལ་བའི། ། རྣམ་རྟོག་མུན་པ་སེལ་བྱེད་པ། ། ཉོན་མོངས་དྲི་མ་ལས་དག་པའི། ། ཟླ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཟླའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བའི་སེམས་བདག་གིས་#མཐོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་རིགས་#དྲུག་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བརྟན་པ་དང་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཇི་ལྟ་བ་#བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྡུད་པ་པོ་ནི་ལག་ན་རྡོ་རྗེས་སོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཅི་རིགས་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ལ་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རི་བོང་སྟག་དང་སེང་གེ་དང་། ། གླང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བར་ཡང་། །

For that very reason, "Samantabhadra" means that, being free from all stains of the afflictions, it is virtuous in the beginning, the middle, and the end. Regarding the phrase "having individually realized his own mind," "individually realizing his own mind" refers to manifesting the suchness of clear light by means of meditating on one's own subtle mind and meditating on mantras and mudrās. As it is said in the Root Tantra: "O son of noble family, examine your own mind and rest in meditative equipoise." It is also stated: "The mind-moon, which is pure of the stains of the afflictions, which dispels the darkness of conceptual thought, and which is liberated from mental unease, is like the moon." Likewise, the Root Tantra says: "O Blessed One, I see the mind as being like the maṇḍala of the moon." Regarding the phrase "causing all sentient beings to attain nirvāṇa," this is because all sentient beings of the six classes of transmigrators are led into the great city characterized by the great liberations of stability, maturation, and so forth. "Not of intentional meaning" means that suchness is taught exactly as it is by Vajradhara of the body, speech, and mind. The compiler is Vajrapāṇi. Regarding the phrase "teaching the disciples as appropriate," this is because he acts for the benefit of sentient beings by teaching and so forth according to their respective dispositions and lineages. As it is said: "Even in the births of rabbits, tigers, lions, and elephants..."

ཐུགས་རྗེའི་ཐུགས་དང་ལྡན་པ་ཡིས། ། ཕྱག་རྒྱ་གྲུབ་པར་#སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གཟུང་#བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་དངོས་པོ་འདི་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྦྱོར་བ་གཅིག་གོ། ། གཉིས་པ་ཡང་རེ་ཞིག་དང་པོ་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མེད་པས་འཛིན་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱང་མེད་དེ། གཟུང་བ་མེད་པས་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བས་རང་བཞིན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་འཛིན་པར་མཛད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། གཟུང་བ་དང་ནི་འཛིན་པ་དག། རྣམ་པ་གཉིས་ནི་བློ་མེད་པ། ། གང་ཞིག་ཐ་དད་མེད་པ་སྟེ། ། དེ་ནི་ཟུང་འཇུག་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ན་#མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཅན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་#ཞེས་བྱའོ། ། ས་འོག་དང་ས་སྟེང་དང་མཐོ་རིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ན་ཞེས་པ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་བསྟན་པ་ལ་གྲགས་པས་#འཇིག་རྟེན་གསུམ་པའོ#། ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་བསྟན་པ་ལ་གྲགས་པས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པའོ། །

"By one endowed with a compassionate mind, the mudrā will be accomplished." Thus it is said. "Non-dual wisdom" means suchness, which is free from the two habitual tendencies of the conceptual constructions of subject and object. Regarding that, there is one syllogism: these entities are empty of intrinsic nature because they are devoid of being one or many, just like a reflection. The second [point] is that when first analyzed through [the reasoning of] being one or many and so forth, [entities] are non-existent; therefore, the mind that apprehends them also does not exist, because without an object of apprehension, there is no apprehension. Thus, that which is without intrinsic nature due to being free from the two conceptual constructions of subject and object is non-dual wisdom. Because he holds that, he is the Vajradhara. As it is said: "The two aspects of the apprehended and the apprehender, Which are not present to the intellect, That which is without distinction— That is explained as the union." In that way, the Blessed One Vajradhara is so called because he abides in the samādhi of union, which is a synonym for the sphere of non-abiding nirvāṇa and is free from the conceptual constructions of subject and object. Regarding the phrase "having become the nature of the subterranean, the earth, and the celestial realms," in the terminology of other [non-Buddhist] teachings, this refers to the "three worlds." In the terminology of our own [Buddhist] teachings, it refers to the three realms: the desire realm and so forth, namely the desire, form, and formless realms.

དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བཞུགས་པས་ན་འོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་སྒྲས་ལྷའི་རིགས་དྲུག་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ནི་དྲག་པོ་དང་ཁྱབ་འཇུག་དང་དབྱིག་སྙིང་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་ལུང་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་#རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ནི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་སོ་ཞེས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་མཆོག་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཐོབ་པ་དང་། དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྤྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྟེན་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ལས་བཀག་ཅིང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོད་པའི་ལྟ་བ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ལྡོག་ཅིང་ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གང་དག་#དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་བདེན་པ་གང་། ། ཚངས་པ་ལ་སོགས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན། ། འཕགས་པས་དེ་ཉིད་རྫུན་བཤད་དེ། ། དེ་ལས་ལྷག་མ་གཞན་ཅི་ཡོད། ། སྲིད་པའི་ཆུ་བོའི་རྗེས་འབྲང་བའི། ། མ་རིག་མུན་པ་འཇིག་རྟེན་དང་། ། སྲིད་པ་མེད་པའི་མཁས་པ་རྣམས། ། དམ་པ་དང་ནི་ཇི་ལྟར་མཉམ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི། ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པའི་ཚིག་གོ། །

Regarding the phrase "by way of his very essence," this refers to the Blessed One, for he abides by way of the essence of the desire realm and so forth. The term "the three worlds" refers to the six classes of gods; among them, the supreme are Śiva, Viṣṇu, Vasunābha, and others. Among those, he is the "Vajra" because he is like a vajra in terms of his prophetic nature. "Pratyekabuddhas and so forth" refers to the śrāvakas, pratyekabuddhas, and perfectly complete buddhas. He is the "supreme among them" because he is the principal one; thus, the supreme of all is the glorious Vajradhara. Regarding the phrase "supreme in the three worlds," this refers to Brahmā and others, because they have attained the five superknowledges and are the emanated essence of the glorious Vajradhara. "Relying upon them" means turning away from one's own [non-Buddhist] positions and entering the path of the Mahāyāna. This is because one turns away from the erroneous conceptions of existence, such as the "person" and so forth, and enters into the suchness of the selflessness of phenomena, which is the defining characteristic of the authentic path. As it is said: "What is true in this world, Brahmā and others have taught; The Noble One has declared that very thing to be false. What else could there be beyond that? How can those who follow the river of existence, The world of the darkness of ignorance, Be equal to the sublime ones, The wise who are free from existence?" Such is the description of the Great Vajradhara, a statement accompanied by its benefits.

དེ་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་སུ་གྱུར་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གང་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་གཤེགས་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་དང་གསུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་དགའ་བའོ་#ཞེས་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་གི་ཆ་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་#མ་ཡིན་ནོ། ། གཙོ་བོ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དེ་ཀུན་གྱི་ནང་ན་ཐུགས་མཆོག་ཡིན་པས་སོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དཀྱིལ་ནི་སྙིང་པོའོ་ཞེས་པ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། མི་མཉམ་པ་#མེད་པས་གྲུ་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལེན་པས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་རྣམ་པ་ལྟ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣོ་བས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐབས་བླ་བས་རྟོགས་པའི་དོན་དུའོ། ། གྲུ་བཞི་པ་དང་ལྡན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏོ། ། གང་གིས་དེ་དག་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲི་བ་དང་འཇུག་པ་དང་། དེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །

Regarding the phrase "because it is the abode of those [deities]," this refers to the nature of the maṇḍala of the ground. The phrase "because all the tathāgatas have gone [there]" means that it is the nature of the factors conducive to enlightenment, which are characterized by the collection of qualities of all the tathāgatas. The phrase "the maṇḍalas of body and speech are the joy" means that while those aspects of body and speech exist by way of qualities, they are not the primary [maṇḍala]. The primary [maṇḍala] is the maṇḍala of mind itself, because mind is supreme among all. The maṇḍalas of body, speech, and mind will be explained below. Regarding the statement "the center is the essence," this is the definition of the suchness of the maṇḍala, such as being "square because it is without inequality," and so forth. Because it takes that [essence], it is called a "maṇḍala." Regarding the phrase "the maṇḍala which is the view of its form," this is for the purpose of the Blessed One Vajradhara, in order to care for the realms of sentient beings belonging to the families of desire and so forth, so that those with sharp faculties may realize the Buddha-qualities through an easy method. It is taught by way of a square maṇḍala. By means of that, those who draw the maṇḍala, enter it, and attain its suchness will comprehend those Buddha-qualities and attain the state of the glorious Vajradhara.

ཕྱི་རོལ་གྱི་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་དང་#གྲུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་དང་ལྡན་པས་དགོས་#པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ལས་དང་པོ་པའི་སེམས་ཅན་འཇུག་པའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ཐུང་བ་མིན། ། རིང་པོ་མ་ཡིན་ཟླུམ་པོ་མིན། ཚད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི། ། གཞལ་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། དམར་དང་ལྗང་དང་དུད་ཀ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་ཁ་དོག་མི་དམིགས་ཏེ། ། དཀར་ནག་སེར་པོ་མ་ཡིན་པའི། ། ཁ་དོག་ལས་འདས་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་འབར་བ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གསུང་གིས་ཞེས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོས་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་སྐབས་འབྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་ཕྲད་རྣམས་དོན་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་སྒྲ་#ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སྔ་མའི་རྣལ་མ་ལ་ལྟོས་པའོ། #། བཀྲ་ཤིས་དང་ནི་དབང་ཉིད་བརྗོད། ། དེ་ནས་སྒྲ་དང་དེ་ཕྱིར་སྒྲས། ། རིམ་དང་གཏན་ཚིགས་དོན་སྟོན་ཏོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་མའི་ཚོགས་ཁས་བླངས་ནས་ཞེས་སྨོས་ཏེ།

There is not the slightest necessity for the external colors such as red and so forth, or for shapes such as the square and so forth. The Blessed One taught the maṇḍala and so forth for the purpose of leading in sentient beings who are beginners. As it is said: "Neither large nor short, Neither long nor round, To you who have attained The state of perfect proportions, I prostrate and praise. Red, green, and smoky gray— No color is perceived in you. To you who transcend colors, White, black, and yellow, I bow." Regarding the phrase "resembling a maṇḍala," the maṇḍala of the ground that has become thus is endowed with the collection of qualities of all the tathāgatas. Regarding the phrase "because it is pleasing," it means that it satisfies the mind through the blazing of jewels. Regarding the phrase "according to the literal meaning," it is because the maṇḍala has been explained. Regarding the phrase "by the speech of the Great Vajradhara," it is a term for the recitation by the compiler. Regarding the phrase "then," it is for the purpose of opening the context of the words, because particles possess multiple meanings. Regarding the phrase "the word 'therefore' has the meaning of a logical reason," it refers back to the preceding context. As it is said: "Then, 'therefore,' and 'because' Indicate sequence and the meaning of a logical reason." In order to demonstrate that very meaning of the logical reason, it says, "having accepted the assembly of disciples."

སྔར་བཤད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་བསྟོད་པའི་ཚིག་སྟེ་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་རབ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གཟུང་#ངོ་། ། ཇི་སྐད་དུ། སློབ་དཔོན་བསྙེན་བཀུར་དག་གིས་ནི། ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མགུ་བྱས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་ལག་ལེན་བསྒྲུབ་པ་རྣམས། ། མཐོང་ཞིང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད། ། ཞི་དང་#རྒྱས་དང་རབ་གནས་སོགས། ། འདོད་ཅིང་དོན་བྱེད་ལ་ནུས་པའི། ། དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་ཕྱིར་སློབ་མ་ཡིས། ། ལན་ནི་གཉིས་གསུམ་གསོལ་འདེབས་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པས་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱའོ། ། ཐུགས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཞེས་པ་ལ་བར་མའི་ཚིག་མི་མངོན་པའི་ལས་འཛིན་པའི་བསྡུ་བའོ། ། མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་བདག་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་རིགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་སྨོས་ཏེ་ཐུགས་ཀྱི་རིགས་ཁོ་ནས་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ#། ། ཐུགས་གཙོ་བོར་#ཡིན་ཏེ་དེ་མེད་པས་ལུས་དང་ངག་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཀྱིས་#བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང་། ། སེམས་ཀྱིས་#འགྲོ་བ་ལྔར་འགྲོ་བ། ། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། ། བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་མཚན་ཉིད་#མེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་འདི་ཉིད་ནི་དང་པོར་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སེམས་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

This is the meaning of the words of praise and the words of supplication addressed to the Vajra Master, who is of the nature of the five Tathāgatas previously explained. Regarding the phrase "because he is complete in qualities such as faith," the word "etcetera" includes qualities such as possessing insight, ethical discipline, and diligence. As it is said: "By means of service and honor, the wise should please the Master. Having seen the practical application of the maṇḍala, the wise desire it. For the sake of performing pacification, enrichment, consecration, and so forth, and for the sake of accomplishing desired aims, the disciple should offer the request two or three times in order to draw the maṇḍala." By the phrase "the maṇḍala," and so forth, it is explained that he possesses many perfect qualities. The term "the maṇḍala in which the Mind is primary" is a compound using the "elided middle" (madhyapadalopa) form of the karmadhāraya. The meaning is that he has become the very lord, Akṣobhyavajra. For that very reason, it is stated that he is the "chief of the Vajra family," meaning that the Mind family alone is the Vajra family. The Mind is primary because without it, body and speech do not abide. As it is said: "Through the mind, enlightenment is attained; through the mind, one wanders in the five realms of existence. Apart from the mind, there is not the slightest thing that has the characteristics of pleasure or suffering." Therefore, it is said that "this very one is taught first," because the mind is the very first object of focus.

མི་བསྐྱོད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་འདྲ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོའི་བདུད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་གཡོ་བར་ནི་#ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ཡང་གཡོ་བར་མི་ནུས་ཏེ་དེའི་རྟེན་ཡིན་# པའི་ཕྱིར་དང་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྟེན་#པའི་ཆོས་ནི་རྟེན་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་#གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་#ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། ། སྙིང་པོ་སྟེ་གསང་བའོ་ཞེས་པ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཐ་མལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྤངས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྙིང་པོ་གསང་བ་སྟེ། དེ་ལེན་པས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱིས་འདྲི་#བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་དག་པར་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གའི་རིམ་པས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་#པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་#རང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་བསྡམས་པས་སོ། །

"Akṣobhya" is so called because the mind is the nature of the wisdom of the dharmadhātu. Regarding the phrase "similar to that" and so forth: just as the four māras, such as the māra of the aggregates, are unable to disturb the mind of the Blessed One who has entered the vajra-like samādhi, likewise this maṇḍala cannot be disturbed, because it is its support and its very essence. The supported dharma is also seen in the support, just as the sky is illuminated by the rays of the sun. Regarding "the essence, the secret": having abandoned the ordinary nature of the body and so forth, that which appears as the nature of Vairocana and the others by way of the three samādhis is the secret essence; because one takes this up, it is the maṇḍala. Because it is the basis for the deities of the families of body, speech, and mind, it is taught as the "maṇḍala of body, speech, and mind," and not merely a maṇḍala for drawing. "Correctly" means it should be explained according to the sequence of the maṇḍala ritual. "By means of the body, speech, and mind being in meditative equipoise" means that the Vajra Master has correctly restrained his own body and so forth.

དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་#དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བའི་དུས་སུ་སེམས་ནི་རང་གི་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་ངག་ཀྱང་སྔགས་བཟླས་པ་ལ་བརྩོན་པར་འགྱུར་བ་དང་ལུས་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་དྲི་#བ་དང་ཐིག་གདབ་པ་དང་གཡས་བརྐྱང་བ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་བྱ་བས་སོ། ། ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་མཐོང་བའི་སློབ་དཔོན་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་#དཀྱིལ་འཁོར་མང་པོ་འདྲི་བ་དང་དེའི་སྒོ་ནས་གྲགས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་མཐོང་བའི་སློབ་དཔོན་ནོ། ། གང་གི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་ཤེས་པ་དང་བཟོའི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་བཅུ་ནི་ཡོངས་ཤེས་པ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བ་ལ་ནི་མཁས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་ནི་ཏིང་#འཛིན་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ། སྔགས་དང་བྱེད་པ་སྟང་སྟབས་བཟླས་སྦྱིན་སྲེག། ཕྱག་རྒྱ་སྔགས་དང་ངེས་སྦྱིར་#བསྡུ་བ་ནི། ། དེ་ཉིད་བཅུ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་སོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། #རྣམ་པར་བགོ་བའོ་ཞེས་པ་#ཐིག་ཀྱང་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཕྱེ་བར་བྱ་སྟེ་#ཆ་ཆུང་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་སྟོན་པས་ཐིག་སྐུད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བའི་དེ་ཉིད་ཐིག་སྐུད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དག་ཏུ་མ་སྤྱད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲུ་ཚད་དྲུག་དཀྱིལ་འཁོར་གཞན་ལ་ཐིག་མ་བཏབ་པའོ། ། ཡང་དག་པར་བསྒྲིལ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པར་བསྒྲིལ་བས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཆད་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ།

In that regard, when the Vajra Master is drawing the maṇḍala, his mind is engaged in meditating on his own yidam deity, his speech is diligent in the recitation of mantras, and his body is engaged in the activities of drawing the maṇḍala, striking the lines, and performing the circumambulations such as the pratyālīḍha posture. One who is called a "Master who has seen the ritual procedures" is one who has drawn many maṇḍalas and has attained renown through that means; such a person is a Master who has seen the ritual procedures. When a Vajra Master knows the ten suchnesses and knows all the arts and crafts, at that time he is a fit vessel for drawing the maṇḍala and so forth. As it is said: "One who fully knows the ten suchnesses is skilled in drawing the maṇḍala." And: "The maṇḍala, meditative absorption, mudrā, mantra, the ritual actions, the postures, recitation, and fire offering; the mudrās, mantras, and the definitive summary—these are the ten suchnesses according to the way of Mantra." "Dividing" means that the lines should be divided into one hundred and eight, which is to say, by the sequence of small units and so forth. "The Master of the maṇḍala [uses] the marking cord" means that the suchnesses, distinguished by the divisions of the outer and inner maṇḍalas, are made clear by the marking cord. "Not used elsewhere" means that the cord has not been used for the lines of another maṇḍala measuring six cubits. "Perfectly twisted" means it is twisted firmly so that it does not break.

། གཞན་དུ་ན་སྐྱོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཐིག་སྐུད་ཆད་ན་བླ་མ་འཆི། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཉིས་ལྔ་པ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲུ་ཚད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་འམ་ཡང་ན་ཁྲུ་ཚད་དྲུག་གིས་སོ། ། དེ་ཡང་ཕྱོགས་རེ་རེ་འམ་ཐམས་ཅད་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབྱིབས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེས་ནི་མཚམས་བཞིའི་ཐིག་ལེགས་པར་བཏབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཚོན་སྣ་ལྔ་པ་ལ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཐིག་སྐུད་ཀྱིས་སོ། ། དེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་གསུངས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དཀྱིལ་འཁོར་འདྲི་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐིག་སྐུད་བསྟན་ཏོ། ། ཤིན་དུ་ཕྲ་བ་དང་སྦོམ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཚད་བར་མ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཐིག་སྐུད་སྦོམ་པོས་རི་མོ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་བས་ཀྱང་ཕྲ་མོར་གྱུར་ཏེ། སྦོམ་པོ་བྱུང་ན་ནད་འབྱུང་དང་། ། ཕྲ་བ་ཡིས་ནི་ནོར་འཇིག་འགྱུར། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐིག་སྐུད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། ཐིག་སྐུད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོས་ཞེས་ཚིག་ལྷག་མའོ། ། ཁྲུ་བཅུ་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་རེའང་ཀུན་དུ་སྟེ། སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་རེ་རེའམ་ཆུང་བ་དང་འབྲིང་དང་ཆེ་བའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་བསྐྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །

Otherwise, a great fault will arise, for it is said: "If the marking cord breaks, the guru dies." Regarding the phrase "five times two" of the maṇḍala, this refers to a measurement of twenty-four cubits or alternatively six cubits. This should be understood according to the shape of the maṇḍala, whether for each individual direction or for all of them. By this, the lines of the four intermediate directions will be properly laid out. Regarding the phrase "with the five-colored [cord]," this means with a marking cord possessing the five colors in their proper sequence. It is stated that this is taught as being of the nature of the five Tathāgatas. This demonstrates the marking cord that is concordant with the drawing of the maṇḍala. Regarding the phrase "neither too thin nor too thick," this is a term meaning "of moderate thickness." If the marking cord is too thick, the drawing will be thick; if it is too thin, it will be minute. For it is said: "If it is thick, disease will arise; if it is thin, wealth will be destroyed." Regarding the phrase "with such a marking cord," this is a term meaning "possessing the characteristics of a marking cord." The phrase "the measurement of the maṇḍala is shown" is the concluding statement by the compiler. Regarding the phrase "twelve cubits," this applies to each direction; it is because the mind, which is of the nature of appearance, increase, near-attainment, and clear light, is of twelve types through the divisions of small, medium, and great. For the Blessed One Akṣobhya is the nature of the wisdom of appearance and so forth.

ཟུར་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡིན་པས་སོ། ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྟ་བབས་དང་དྲིལ་བུ་དང་བ་དན་དང་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་དང་རྔ་ཡབ་དང་དྲ་བ་དང་དྲ་བ་ཕྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤར་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་བཞི་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དོན་གྱིས་ན་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཁྲུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཁོར་ལོ་སྟེ་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ནང་གི་ཟླུམ་པོ་དང་། ཕྱིའི་གྲུ་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་#ཡོངས་སུ་ཟླུམ་པོ་ལྟ་བུར་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དོ། ། ཆོ་ག་ནི་ས་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་ཉི་ཤུའོ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་#མཛད་པའི་ས་སྦྱང་#བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་གའོ། ། ད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ལ་#ལན་གཉིས་གསུམ་ཞུས་པ། ། གསང་བའི་བདུད་རྩི་དམ་པའི་སྣོད། ། ཡང་དག་དང་ཞིང་དད་པ་ལྡན། ། ཐར་པ་འདོད་པའི་སློབ་མ་རྣམས། ། དཔལ་ལྡན་འདུས་པའི་རྗེས་བཟུང་བའི། ། བྱང་ཆུབ་ལ་སྦྱོར་བདག་གིས་འདི། ། དེ་ལྟར་བླ་མས་དེ་དག་གཟུང་། ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་སེམས་ཀྱིས་སོ། །

"Because it possesses four corners" means that it is Samantabhadra. "Possessing the four gates of the east and so forth" means that it is endowed with the four gates of the east and so forth, together with archways, bells, banners, pearl garlands, yak-tail whisks, lattices, half-lattices, and so on. "In effect, it is the outer maṇḍala" means that the inner maṇḍala does not have the four cubits and so forth. "The wheel, which is the inner maṇḍala" indicates that this maṇḍala is of two stages; it means the inner is circular and the outer is square. To demonstrate that very point, "it should be drawn as if completely circular" refers to the inner maṇḍala itself. "The ritual" refers to the twenty rituals, such as the purification of the site, which are taught in the ritual composed by the noble Nāgārjuna. Now, in order to lead sentient beings to enter, the ritual of the practice maṇḍala shall be explained: "Having requested the master two or three times, Vessels for the supreme secret nectar, Disciples who are pure, faithful, and Desirous of liberation, I, who am engaged in enlightenment, Shall take them under the care of the glorious Guhyasamāja; Thus the guru should accept them With a mind endowed with compassion."

རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་གདོན་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དད་པ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་#འོད་གསལ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས། ཡུལ་གྱི་སྤྱོད་པ་མ་ལུས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ་སོར་འབིགས་པའི་བསམ་པས་དགའ་བའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་མངོན་པར་འཕེལ་བས་རྫུན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་གཏི་མུག་གི་དྲ་བའི་རབ་རིབ་རིང་དུ་བྱས་པའི་སློབ་དཔོན་ལ་གང་གི་ཚེ་སློབ་མས་ཞུས་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ལ་བདག་གིས་གཞག་#པར་བྱའོ་ཞེས་#བསམ་པས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོ་བྱད་ཀུན་ཚོགས་སམ་མ་ཚོགས་ཞེས་སློབ་མ་ལ་དྲི་བར་བྱའོ། ། ཅུང་ཟད་ཚོགས་ཏེ་ཅུང་ཟད་མ་ཚོགས་སོ་ཞེས་གལ་ཏེ་དེ་སྐད་སྨྲ་ན་དེའི་ཚེ། དེའི་ལྟེ་བར་དགོད་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་#གི་འོད་ཟེར་གྱིས་#སྙིང་ལ་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཀཾ་ལས་བསྐྱེད་པ་ཁ་དོག་ནག་པོ་མ་རུངས་པ་ཤ་ཟ་དང་འདྲ་བའི་སྡིག་པ་སྣ་ཁུང་གཡས་པ་ནས་ཕྱུང་སྟེ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་#ཡང་སྙིང་གར་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་གཡས་བརྐྱང་བ་ལ་གནས་པ། མཆེ་བ་རྣམ་པར་གཙིགས་#པ་ལྟོ་བ་འཕྱང་བ། ཁ་དོག་ནག་པོ་མཆེ་བ་དང་བཅས་པའི་གཡོན་པའི་སྡིགས་མཛུབ་སྙིང་གར་འཆང་བ། མཆེ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱག་གཡས་པ་འགྲེང་བ་རྡོ་རྗེ་གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོའི་གཟུགས་བསམས་ཏེ།

The Vajra Master is one who is skilled in the way of the Mahāyāna and possesses the intention to deliver all wandering beings. Through the power of faith, learning, and so forth, he has realized that the nature of all phenomena is luminosity. Having purified all objective conduct without exception, he dwells in the purity of joy through the intention of piercing the all-pervading dharmadhātu. With the accumulation of insight having increased, he has cast far away the cataracts of the web of delusion arising from the habitual tendencies of false conceptualization. When the disciple makes a request, the Master should think, "I shall establish the entire realm of sentient beings in the state of unsurpassed great bliss," and then ask the disciple, "Have you gathered all the necessary requisites or not?" If the disciple should say, "I have gathered some, but not all," then at that time, the Master should visualize the syllable HŪṂ upon a sun maṇḍala at the disciple's navel. From the light rays of that HŪṂ, a black, fierce, flesh-eating scorpion—generated from the syllable KAṂ residing in the heart—is expelled through the right nostril. Then, from the HŪṂ that has reached the heart, one should visualize the form of the wrathful king Vajrayakṣa: standing with the right leg extended, baring his fangs, with a protruding belly, black in color, and holding a threatening gesture (tarjanī) with his fanged left hand at his heart, while his right hand, also fanged, is raised.

ཕྱུང་ལ་ཨོཾ་#བཛྲ་ཡཀྵ་ཀྲོ་དྷ་ཁ་ད་ཁ་ད་སརྦ་པཱ་པཾ་བྱ་སྱ་ཧཱུཾ་#ཕཊ་ཅེས་བྱ་བས་སྡིག་པ་དེ་ཟོས་ལ། ཡི་གེ་སཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་གཟུགས་སུ་སློབ་མ་བསམས་ལ། སྔར་བཤད་པའི་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའི་སྔགས་ཀྱིས་#དེའི་སེམས་ཀྱི་བགེགས་ཕུར་བུས་བཏབ་ལ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་དྲག་པོའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་གདུག་པ་རྣམས་བསྲེགས་ལ། སློབ་མའི་སེམས་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྤྱི་བོའི་སྟེང་དུ་དབྱངས་དང་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པའི་དབྱངས་ཐ་མ་ལས་བྱུང་བ་རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ་དེ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡི་གེ་ཧཾ་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པར་བྱའོ་ཞེས་སློབ་མ་གཟུང་བའོ། ། དེ་ནས་སྒྲུབ་ཐབས་ལས་བཤད་པའི་གནས་སུ། དེ་ལས་བཤད་པའི་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་ཕྲ་བོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་བསྒོམ་པས་སེམས་བརྟན་པར་བྱས་ལ། ལྷ་རེ་རེ་ལ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་ཁྲི་ཕྲག་གཅིག་བཟླས་ལ་ཤར་དང་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་རུ། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་དགེ་བ་སྒྲུབ། ། ཟུག་རྔུའི་སྐྱོན་དང་ངེས་པར་བྲལ། ། ཤར་དང་བྱང་ཕྱོགས་མཐོ་བ་སྟེ། ། མེ་ཏོག་ཤིང་གིས་ཉེ་བར་མཛེས། ། ཡང་ན་གང་དུ་ཡིད་དགའ་བ། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་བརྩམ་པར་བྱ། ། དེ་ནས་ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་མི་བསྐྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་ཡི་གེ་ལཾ་ལས་བྱུང་བའི་སའི་ལྷ་མོ་ཁ་དོག་སེར་མོ་ལག་པ་#གཉིས་ཀྱིས་གསེར་གྱི་བུམ་པ་བསྣམས་པ། ལུས་ཀྱི་ཕྱེད་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བར་བསམས་ལ། ལག་པ་གཡས་པས་ས་གནོན་པས་བསྐུལ་བར་བྱའོ། ། སྐྱོབ་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །

Having extracted [the syllable], one should consume the misdeeds with the mantra: Oṃ vajrayakṣakrodha khāda khāda sarvapāpaṃ jñasya hūṃ phaṭ. Then, one should visualize the disciple in the form of Samantabhadra, arisen from the complete transformation of the syllable Saṃ. With the previously explained mantra of Amṛtakuṇḍalī, one should strike the obstacles of that mind with a kīla. Then, with a mass of fierce light rays arising from that, one should burn away the malevolent beings. For the purpose of protecting the disciple’s mind, one should bless it with the syllable Haṃ abiding as a crossed vajra arising from the final vowel, which rests upon a moon maṇḍala arising from the first vowel located above the crown of the head. This is the taking hold of the disciple. Then, in the place explained in the sādhana, preceded by the protection rituals and the meditation on the three samādhis as explained therein, one should stabilize the mind through any suitable meditation such as the subtle yoga. One should recite one hundred thousand and ten thousand [mantras] for each deity. Regarding the location: "In brief, one should accomplish virtue in a place free from the defects of thorns, where the eastern and northern directions are elevated and beautifully adorned with flowering trees; or else, one should begin in whatever place the mind finds joy." Then, in the afternoon, possessing the yoga of Akṣobhya, one should visualize the Earth Goddess, yellow in color, arising from the syllable Laṃ, holding a golden vase with both hands, with half of her body emerging outside. One should invoke her by touching the earth with the right hand: "Of all the Buddhas, the Protectors..."

སྤྱོད་#པའི་ཚུལ་དང་ཁྱད་པར་གྱི། ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ལ། ། ལྷ་མོ་ཁྱོད་ནི་དབང་དུ་གྱུར། ། ཤཱཀྱ་སེང་གེ་སྐྱོབ་པ་ཡིས། ། ཇི་ལྟར་བདུད་དཔུང་འཇོམས་པར་མཛད། ། དེ་བཞིན་བདུད་དཔུང་ལས་རྒྱལ་ནས། ། བདག་གིས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བགྱི#། ། སྔགས་པས་ཆོ་ག་བཞིན་བསྐུལ་ནས། ། ས་གཞི་ལག་པས་རེག་བྱས་ནས། ། མེ་ཏོག་དྲི་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོད་ནས། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཐིམ་པར་བསམ#། ། དེ་ནས་ཞིང་སྐྱོང་ལ་སོགས་པ་ལ་གཏོར་མ་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ནས་ས་གཞི་ལ་གསོལ་བ་གདབ་ཅིང་དེ་ཉིད་དུ་ཉལ་བར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པས་སླུ་བར་གྱུར་#ན་དེའི་ཚེ། ཞག་གཉིས་པའི་ཉིན་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁྲོ་བོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ཆོ་གས་བགེགས་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྦྱིན་སྲེག་བྱས་ལ་དེའི་ཕྱི་དྲོ་ཁྲུས་བྱས་ཤིང་གཙང་སྦྲ་ཡན་ལག་དྲིས་བྱུགས་པ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོ་གས་ཞི་བའི་སྦྱིན་སྲེག་བྱས་ཏེ། པུས་མོ་དང་རྐེད་པ་དང་། ལྟེ་བ་ཙམ་སྟེ། ཐ་མ་དང་བར་མ་དང་། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་ས་གཞི་བརྐོས་ལ་ཕུབ་མ་དང་རྡོ་དང་། རུས་པ་དང་རྡེའུ་ལ་སོགས་པ་བཏོན་ནས། དྲི་བཟང་གི་བདུད་རྩི་ལྔས་#དྲི་ཞིམ་པའི་ཆུ་དང་ལྡན་པ་ཡང་བྱ་སྟེ། དེས་གང་བར་བྱས་ལ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་བཟླས་པའི་བདུད་རྩིའི་ཆུས་བསང་གཏོར་བྱ་ཞིང་།

You, O Goddess, have attained mastery over the modes of conduct and the distinctions of the stages and perfections. Just as the Protector, the Lion of the Śākyas, subdued the hosts of Māra, so too, having triumphed over the hosts of Māra, I shall draw the maṇḍala. The mantra practitioner, having invoked [the deity] according to the ritual, should touch the ground with his hand, make offerings of flowers and various fragrances, and visualize [the deity] dissolving into that very spot. Then, having presented the offering cake (bali) and offerings to the field protectors and others, he should supplicate the ground and sleep right there. If he is deceived by dreams or the like, then on the second day at midday, possessing the yoga of any wrathful deity, he should perform a fire offering (homa) according to the rite of forceful activity (abhicāra) in order to destroy obstacles. On the afternoon of that day, having bathed and purified himself, anointed his limbs with fragrance, and possessing the divine pride of Vajradhara, he should perform a peaceful fire offering according to the ritual to be explained. He should dig the ground to the depth of the knees, the waist, or the navel, according to the distinctions of the lowest, middling, or supreme siddhis. Having removed chaff, stones, bones, pebbles, and so forth, he should also prepare it with fragrant water mixed with the five nectars (amṛta). Having filled it with that, he should perform the ritual sprinkling (prokṣaṇa) with water consecrated by the recitation of Amṛtakuṇḍalī.

མི་བསྐྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་ནང་ན་གནས་པ་རིན་པོ་ཆེ་དང་སྨན་དང་འབྲུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཅན་ཕྱོགས་བཞིར་རྟ་བབས་དང་ལྕགས་རིས་བསྐོར་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་དྲིལ་བུ་དང་བ་དན་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་བླ་རེ་རྒྱས་པས་མཆོག་ཏུ་མཛེས་པ་དཔལ་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་ཁྲོ་བོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་བདུད་རྩི་ལྔས་བྱུགས་པ། མེ་ཏོག་དང་སྤོས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཁྲོ་བོའི་ལྟ་བས་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་བལྟ་ཞིང་རིམ་གྱིས་བགེགས་བསྐྲད་པ་དང་ཕྱོགས་བཅིང་བ་བྱས་ལ། ཨོཾ་བྷུཾ་#ཁཾ་ཞེས་བྱ་བས་ས་གཞི་ནམ་མཁར་བྱས་ཏེ་ཧཱུཾ་ལཾ་ཧཱུཾ་#ཞེས་བྱ་བས་རྡོ་རྗེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ལ། ཨོཾ་#མེ་དཱི་ནཱི་བཛྲཱི་#བྷ་བ་བཛྲ་བནྡྷ་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ་ལག་པ་གཡས་པས་རེག་ཅིང་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཅིང་མི་མངོན་པར་སྔགས་གདབ་པར་བྱའོ། ། ཁང་ཐོག་གམ་འོག་ཁང་ངམ་ནགས་ཚལ་ལམ་ཀུན་དགའ་ར་བའམ་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པའམ་ཆུ་བོའི་འགྲམ་དུ་ས་གཞི་བརྐོ་#ན་ཡི་གེ་གསུམ་བཟླས་པར་#བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ས་སྦྱང་#དང་ས་གཟུང་བའི་ཆོ་ག་དག་གོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུང་#ལ་སོགས་ནས། ། ཟླ་བ་གསུམ་གསུམ་བརྩམས་ནས་གཡོན#། ། ལྷོ་དང་ནུབ་དང་བྱང་ཕྱོགས་དང་། ། ཤར་དུ་མགོ་ནི་གཞག་#ནས་ཉལ། ། གློ་གཡོན་ཉལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི། ། མགོ་བོ་བོར་ནས་ས་གཞི་བརྐོ#། ། མགོ་དང་སྐྲ་ལ་#སོགས་བརྐོས་པས་#ན། ། སྐྱོན་ནི་རྒྱ་ཆེན་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། #།

The practitioner of Akṣobhya, dwelling within the celestial mansion, should prepare a site containing the essence of all jewels, medicines, and grains, surrounded on the four sides by archways and perimeter walls. It should be supremely beautiful, adorned everywhere with various bells, banners, victory standards, and canopies. Through the yoga of the wrathful deity known as Śrī Amṛta, one should smear the ground with the five nectars (pañcāmṛta) consecrated by the three syllables. Looking to the left with the wrathful gaze, one should gradually expel obstructors and bind the directions. With "Oṃ Bhuṃ Khaṃ," the ground is transformed into space. With "Hūṃ Laṃ Hūṃ," it is perfected as a mass of vajra atoms. With "Oṃ Medinī Vajrī Bhava Vajrabandha Hūṃ," it is blessed. Touching it with the right hand, one should bless it with the three syllables and apply the mantra invisibly. Whether digging the ground on a roof, in a lower chamber, a forest, a pleasure grove, a temple, or on a riverbank, one should purify and seize the site by reciting the three syllables. Regarding this, it is said: "Starting from the last month of autumn, for three months each, one should sleep on the left side. With the head placed toward the south, west, north, and east, one sleeps on the left side. When digging the ground, one must avoid the head and hair; if one digs there, one should know that great faults will arise." Thus it is stated.

དེ་ནས་ཉིན་རེ་འམ་ཟླ་རེ་འམ་ལོ་རེ་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཉ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཇི་སྲིད་ཉ་ཕྱི་མའི་བར་དུ་ཡར་གྱི་ངོའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བརྩམས་ཏེ་བརྒྱད་པའམ་དགུ་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་དང་། ཉའི་སྔ་དྲོའི་མཚམས་ནས་བརྩམས་#ཏེ་ཞག་དེ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། ། དེ་ནས་སྔར་བཤད་པའི་གནས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་ནང་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ས་གཞི་ལྷག་པར་མོས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་ལྷའི་གནས་སུ་དེ་བཞིན་དུ་པདྨ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་གདན་རྣམས་བསམས་ལ། དེའི་དབུས་ཀྱི་གདན་ལ་བཞུགས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མགུ་བར་བྱས་ཏེ། དེང་#བདག་སྐྱེ་བ་འབྲས་བུར་#བཅས། ། བདག་ནི་གསོན་པ་འང་#འབྲས་བུར་བཅས། ། ལྷ་དང་དམ་ཚིག་གིས་མཉམ་པར། ། གྱུར་པར་བདག་ནི་སོམ་ཉི་མེད། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་སེམས་གཅིག་ལས། ། མི་ལྡོག་པར་#ནི་བདག་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ནི། ། དེང་#བདག་སྐྱེ་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། དེ་རིང་བདག་ལ་ཞག་མཆོག་སྟེ། ། དེང་#བདག་མཆོག་སྦྱིན་བླ་ན་མེད། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤྱན་དྲངས་པས། ། དེང་#བདག་ཚོགས་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། དེ་ནས་ཡན་ལག་ཀུན་འདུད་དེ། ལག་ན་སྤོས་ཁང་འཛིན་པ་ཡིས། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤྱན་འདྲེན་བྱ། ། ཕྱོགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ན་བཞུགས་པའི། ། སངས་རྒྱས་བདག་ལ་དགོངས་སུ་#གསོལ། ། ཆེ་གེ་མོ་བདག་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་སོགས་འདིར་གཤེགས་ནས། ། བདག་ལ་དངོས་གྲུབ་སྩལ་དུ་གསོལ། །

Then, one should draw the maṇḍala every day, every month, or every year. Starting from the full moon, until the next full moon, one should begin from the first day of the waxing moon and perform everything on the eighth, ninth, or subsequent days, starting from the morning of the full moon. Then, through the previously explained stages of generation, one should visualize the ground within the celestial palace in the form of a maṇḍala. In the places of the Tathāgatas and the other deities of the maṇḍala, one should likewise imagine seats such as lotuses and moons. Having delighted oneself as the nature of Vajradhara seated upon the central seat, one should recite: "Today my birth is fruitful; My life, too, is fruitful. I am equal to the gods and the samaya; Of this I have no doubt. Through the single mind of bodhicitta, I shall become irreversible. I am born today into the family of the Tathāgatas; Of this I have no doubt. Today is my supreme day; Today I am the unsurpassed giver of boons. By having invited all the Buddhas, Today my assembly is supreme." And so forth. Then, bowing with all limbs and holding an incense burner in hand, one should invite all the Buddhas: "All Buddhas residing in all directions, Please attend to me! I, the Vajra-holder named [so-and-so], Am drawing the maṇḍala named [so-and-so]. All Buddhas and the rest, please come here And grant me the siddhis."

ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། དེ་ནས་དབུས་ཀྱི་གདན་ལ་གནས་ཤིང་བདག་པོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་#པའི་འོག་ཏུ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཅན་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པས་མཆོད་པས་བསྡུས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱུང་ཞིང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ལ་སླར་ཡང་གཤེགས་ཏེ་རང་རང་གི་གནས་ལ་བཞུགས་པར་བསམས་ལ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་དང་འཇུག་པ་དང་བརྟན་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ལས་ལ་གནས་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་བཛྲ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཨོཾ་སྭ་བྷཱ་བ་ཤུདྡྷོ྅ཧཾ། ཨོཾ་སརྦ་ས་མོ྅ཧཾ#། ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པས་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་དང་རང་བཞིན་གྱིས་#དག་པ་དང་། ལྷ་ཐམས་ཅད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེས་#རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་#ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་#པོ་རྣམས་ཀྱིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བསྟོད་པའི་མཆོད་པས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་འཛིན་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་#སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཧཱུཾ་བཛྲོ་ཏ་ཏིཥྛ་ཞེས་བྱ་བས་ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ནམ་མཁར་བཞག་སྟེ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས། མིག་གཡོན་པ་ཊ་ལས་ཟླ་བ། མིག་གཡས་པ་མ་ལས་ཉི་མར་བྱས་པ།

Thus it is said. Then, remaining on the central seat and possessing the yoga of the lord, after the blessing of the body and so forth, one should perform the offerings with an external mudrā of the vajra family. Within the moon maṇḍala, one should emanate Akṣobhya and the others by means of the mantras "Vajradhṛk" and so forth. Having performed the benefit of sentient beings who engage in conduct such as hatred, they return and are visualized as remaining in their respective places. One should then perform the emanation, withdrawal, entry, stabilization, passion, and abiding in activity, reciting: "Oṃ vajrātmako ’haṃ," "Oṃ svabhāvaśuddho ’haṃ," and "Oṃ sarvasamo ’haṃ." By reciting these, one should meditate on the vajra nature, the natural purity, and the identity inseparable from all the deities. Then, possessing the yoga of Vairocana and the others, the practitioners stationed in the directions such as the east, holding the supreme vajra and bell, should supplicate the master in order to draw the maṇḍala, using the praise and offering beginning with "All Tathāgatas are peaceful." Then, the master holding the vajra and bell, having prostrated to all the Buddhas, should place the emanated maṇḍala wheel in the sky with the mantra "Hūṃ vajrottiṣṭha." Possessing the divine pride of the glorious Vajradhara, he should transform the left eye into a moon from the syllable Ṭa and the right eye into a sun from the syllable Ma.

རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་#དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་#ས་གཞིའི་ཕྱོགས་སུ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ནས་རྡོ་རྗེ་ར་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་བཀོད་ནས་རྐང་པའི་འོག་ཏུ་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་བསྒོམས་ནས། སྒེག་པ་དང་བཅས་པའི་གར་བྱས་ཏེ་རྡོ་རྗེའི་ཞབས་ཀྱིས་ཁྲོ་བ་དང་བཅས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་ཡི་གེ་གསུམ་བརྗོད་ཅིང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ས་གཞི་ལ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ལྡན། ། མ་མཆུའི་ཁ་སྦྱོར་ངོས་གཟུང་བ། ། དཔལ་ལྡན་གཡོན་ཕྱོགས་སྒེག་འཆང་བས། ། ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱ། ། སྟེང་དང་འོག་གཉིས་བྱིན་བརླབས་#ནས། ། ས་དང་ས་སྟེང་མཐོ་རིས་བསྒོམ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ནི་བརྗོད་བཞིན་པ། ། བདག་ཉིད་ངན་པས་མནན་མི་ནུས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་མཆོད་རྟེན་བསམས་#ལ་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མིའུ་#ཐུང་ལྟོ་བ་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་ནག་པོ་རལ་པ་ཅན་ཞལ་བཞི་#པ། ཕྱག་བཞི་པ། གཡས་པ་དག་གིས་རྡོ་རྗེ་དང་འཁོར་ལོ་བསྣམས་ལ#། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་#པདྨ་དང་དྲིལ་བུ་འཆང་བ། ། ཞལ་དེ་རྣམས་སྒོ་བཞིར་གྱུར་པ་ལས་གདུལ་བྱ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་ལྟོ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་ཧེ་རུ་ཀའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གྱུར་པར་#བསམས་ཏེ། སྒོ་ཕྱེ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་#སྒོ་རྣམས་ཕྱེ་བར་བྱས་ཏེ་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྔགས་འདིས་དགུག་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་བཛྲ་མཎྜལ་ཧཱུཾ་ཛཿ། ཨོཾ་མ་ཧཱ་བཛྲ་ཙཀྲ་ཨ་དྷི་ཏིཥྛ་ཧཱུཾ།

Possessing the pride of Vajradhara, one should circumambulate the site of the maṇḍala, arrange the vajra fence and so forth all around, and meditate on a double vajra beneath one's feet. Performing a dance with graceful gestures, one should circumambulate the maṇḍala site with wrathful vajra steps, possessing the pride of Vajrasattva while reciting the three syllables. "Possessing the yoga of Vajrasattva, Grasping the union of the lips, The glorious one, holding grace on the left, Should turn the wheel of the directions. Having blessed the two, above and below, One meditates on the earth, the surface of the earth, and the heavens. While reciting the syllable HŪṂ, Even the wicked cannot suppress oneself." Thus it is said. Then, as before, one should visualize a stūpa composed of the four kinds of jewels. Within the secret maṇḍala, one should visualize the Dwarf with a large belly, black in color, with matted hair and four faces and four arms. The two right hands hold a vajra and a wheel, while the other two hold a lotus and a bell. Since those faces have become the four gates, one should visualize the maṇḍala as the nature of Vajra Heruka, serving as the support for entering one's own belly so that disciples may attain the state of Buddhahood. Having opened the gates with the mantra for opening the gates, one should summon the secret maṇḍala with this mantra: OṂ VAJRA MAṆḌALA HŪṂ JAḤ. OṂ MAHĀVAJRA CAKRA ADHIṢṬHA HŪṂ.

དེ་དག་གིས་#དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་#རྣམ་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་#ལ། ཨོཾ་ཁ་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྲོ་བོའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕུར་བུས། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གྲྭ་བཞིར་ཨོཾ་བཛྲ་མུངྒ་ར་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཕུར་བུ་#གདབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་བརྗོད་པས་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དང་ནམ་མཁའ་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྲུང་#བ་བྱས་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོ་གས་འཕགས་པ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པས་ཡོངས་སུ་བཟླས་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་པའི་བུམ་པ་ཀུ་ཤུའི་ཆུན་པོ་དང་ལྡན་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱི་རོལ་ལམ་ནང་ངམ་སྒོའི་གམ་དུ་འཇུག་པར་འདོད་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་བསང་གཏོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞག་#ལ། བགེགས་མཐར་བྱེད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་གྱིས་སྙིང་པོའི་སྔགས་བཟླ་བར་བྱའོ། ། ཉེ་བའི་སྒྲུབ་#པ་པོས་ཀྱང་། ཤར་ཕྱོགས་ནས་བརྩམས་ཏེ་བདུད་རྩི་ལྔས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ས་གཞི་བྱུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བདག་པོ་ལྔའི་གནས་སུ་གྲུ་བཞི་པ་ཙནྡན་དང་བཅས་པའི་བདུད་རྩི་ལྔའི་མཎྜལ་རང་རང་གི་ལྷའི་སྔགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བཟླས་པ་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱས་ལ་མེ་ཏོག་དགྲམ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དབུས་ཀྱི་མཎྜལ་གྱི་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བ་ལ་གནས་པས། མཎྜལ་དེ་ཉིད་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གདན་རྣམས་བསམས་#ཏེ། ལྷའི་འཁོར་ལོ་རང་རང་གི་གནས་ལ་བཞུགས་པར་བལྟས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་དང་བཅས་པའི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་ལ།

Having blessed the forms of the maṇḍala wheel, one should strike the four corners outside the maṇḍala with the kīla of the wrathful deity known as Noble Amṛtakuṇḍalī, using the mantra oṃ kha kha and so forth as before, and with the mantra oṃ vajramudgara hūṃ. Then, as before, by reciting the syllable hūṃ, one should perform the protection such as binding the cardinal and intermediate directions and the sky. Following the ritual to be explained, one should place the all-purpose vase—which has been thoroughly consecrated by the Noble Amṛtakuṇḍalī and is provided with a bundle of kuśa grass—either outside or inside the maṇḍala, or near the entrance, in order to sprinkle the disciples who wish to enter. One should then recite the heart mantra while maintaining the divine pride of Vighnāntaka. The near-attainer should also smear the ground of the maṇḍala with the five nectars, beginning from the eastern direction. Then, at the locations of the five lords, one should prepare square maṇḍalas of the five nectars mixed with sandalwood, thoroughly consecrated with the mantras of their respective deities, and scatter flowers. The Vajrācārya, seated upon a variegated lotus and moon in the central maṇḍala, should visualize the seats upon that very maṇḍala as before, and perceive the wheel of deities residing in their respective places, unified as dwelling in the sky. Then, one should make offerings, including the unsurpassed offerings and so forth.

གསེར་དང་དངུལ་དང་རྫ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནག་པོ་དང་རྩ་བ་མེད་པས་ལྟོ་བ་ཆེ་བ་#མགྲིན་པ་རིང་བ་མཆུ་འཕྱང་བ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་བཅས་པའི་རས་གཉིས་ཀྱིས་མགུལ་བ་#བཅིངས་པ་ཁར་ལོ་མ་དང་བཅས་པ་རང་གི་ལྷག་པའི་ལྷའི་མཚན་མས་མཚན་པ། དཀར་པོའམ་དམར་པོ་བ་དན་གཏོད་པ་ལ་བྲྀ་ཧ་#ཏི་དང་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། ཤེལ་#དང་། ཨ་པ་ར་ཛི་ཏ་སྟེ་སྨན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ། ནོར་བུ་དང་མུ་ཏིག་དང་བྱི་རུ་དང་དངུལ་དང་གསེར་གྱི་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་ཏིལ་དང་ནས་དང་མ་ཤ་དང་གྲོ་དང་འབྲས་སོ་བ་སྟེ་འབྲུ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བུམ་པ་བཛྲ་དྷྲྀཀ་#ཅེས་བྱ་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དུ་བཟླས་པའི་ཨརྒྷའི་དྲིའི་ཆུ་ཅུང་ཟད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་#བདུད་རྩི་ལྔ་ཡང་དེར་བཅུག་སྟེ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གིས་#འཕགས་པ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་བ་རལ་བ་གཅིག་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བསྒོམས་ཏེ་#དབང་བསྐུར་ནས་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བླ་ན་མེད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པས་མཆོད་ལ། དེ་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་བཅས་པའི་ཧྱ་ཤ་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་གཞག་#ནས་དེའི་ཕྲེང་བའི་མཐར་ལག་པས་བླངས་ལ། ཨོཾ་ཨཱཿབིགྷྣནྟ་ཀྲྀཏ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཅེས་བྱ་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཟླས་ལ། མེ་ཏོག་དཀར་པོ་བཀྲམ་ནས་སྤོས་དབུལ་#བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་མེ་ལྟར་འབར་བ་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དག་གིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བྱས་ཏེ་སྤོས་གཏུལ་#བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་མེ་ལྟར་འབར་བ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བ་#ཁ་དོག་སྔོན་པོ་གཡས་བརྐྱང་པ་ལ་གནས་པ་སྙིང་གར་གཡོན་པའི་ཁུ་ཚུར་གྱི་ཁྲོ་བོའི་སྡིགས་མཛུབ་ཅན། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་འབར་བའི་རྡོ་རྗེ་བསྣམས་པ་བསྒོམ་མོ། །

The victory vase (vijaya-kalaśa) should be made of gold, silver, or clay, and so forth; it should be black in nature, without a base, large-bellied, long-necked, and with a hanging lip. Its neck should be bound with two cloths adorned with flower garlands. It should be marked with the insignia of one’s own meditational deity and provided with a white or red banner. It should be filled with the five great medicinal herbs: vṛhatī, kaṇṭakārī, crystal, aparājita, and mahābhaiṣajya. It should also contain the five grains: sesame, barley, māṣa beans, wheat, and rice, along with precious gems such as jewels, pearls, coral, silver, and gold. Into this vase, one should pour a small amount of scented argha water over which the mantra vajradhṛk has been recited one hundred and eight times, and also add the five nectars (pañcāmṛta). Then, meditating that the noble Amṛtakuṇḍalin is in union with Ekajaṭā by means of the syllable HŪṂ, one should perform the empowerment and present the five supreme offerings and other offerings. Placing a hyaśa (a type of vessel) with a flower garland upon it and setting a vajra on top, one should take the garland with the hand and recite OṂ ĀḤ VIGHNĀNTAKṚT HŪṂ PHAṬ one hundred and eight times. Having scattered white flowers, one should offer incense. In the same manner, one should perform this for all [the other vases] with Vajrajvālānalārka and Cittavajra, and burn incense. Regarding that, Vajrajvālānalārka arises from the syllable HŪṂ; he is blue in color, stands in the pratyālīḍha posture, and has a wrathful threatening gesture (tarjanī) with his left fist at his heart. With his other hand, he holds a blazing vajra—thus one should meditate.

དེའི་བཟླས་པའི་སྔགས་ནི། ཨོཾ་བཛྲ་ཨ་ན་ལ་ཧ་ན་ད་ཧ་པ་ཙ་མ་ཐ་བྷ་ཉྫ་ར་ཎ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཇི་སྲིད་ལྷའི་འཁོར་ལོ་དགོད་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ཉིན་རེ་དག་ལན་གསུམ་#དུ་བྱས་ཏེ་བུམ་པ་ལྷག་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཏོར་མ་བྱིན་ནས་འཕགས་པ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་བ་#ཞེས་བྱ་བས་བགེགས་བསྐྲད་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་ཞི་བའི་སྦྱིན་སྲེག་ཀྱང་བྱས་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ནས་མཆོད་ཅིང་ཨརྒྷ་ཕུལ་ནས་ལྷག་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། ལྕེའི་རྩེ་མོར་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་བསམས་ལ་ཨོཾ་པདྨ་ས་ར་ས་ཏེ་མ་ཝརྟ་ཡ་ཤོ་དྷ་ཡ་ཧཱུཾ་ཧྲཱིཿར་ཧྲཱིཿ#ཞེས་བྱ་བས་ལྕེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ་སྤོས་ཁང་ལག་ཏུ་ཐོགས་ཏེ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་(ཀྱིས་,གྱིས་)ཕྱག་བྱས་ལ། ཐུགས་རྗེས་#ཕན་འདོགས་ནུས་ལྡན་པའི། ། སངས་རྒྱས་བདག་ལ་དགོངས་སུ་གསོལ། ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཆེ་གེ་མོ། ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག། ཅི་#ནུས་པ་ཡི་#མཆོད་པ་ཡིས། ། བདག་གིས་ནང་པར་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི། ། སློབ་མ་རྣམས་ལ་བརྩེ་བ་དང་། ། ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་མཆོད་པའི་ཕྱིར། ། སློབ་མ་དང་བཅས་བདག་ལ་ནི། ། ཐུགས་རྗེ་ཉེ་བར་བླངས་ནས་སུ། ། སྲས་བཅས་ཀུན་གྱིས་#དཀྱིལ་འཁོར་དུ། ། ཡང་དག་པར་ནི་བཞུགས་པར་མཛོད#། ། སྲས་དང་བཅས་པར་འདིར་གཤེགས་ནས། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་མཛོད། ། ཅེས་བྱའོ#། ། དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྷག་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ནས་སློབ་མ་ལྷག་པར་གནས་པར་བྱ་སྟེ།

The mantra for its recitation is: OṂ VAJRA ANALA HANA DAHA PACA MATHA BHAÑJA RAṆA HŪṂ PHAṬ. One should perform this three times each day for as long as it takes to arrange the maṇḍala of deities; this is the consecration of the vase. Then, having offered an external torma, one should perform a fire offering to expel obstructors using the Noble Amṛtakuṇḍalī, and also a fire offering for pacification using the Great Vajradhara. Having invited the deities to dwell in the maṇḍala, one should make offerings, present the argha water, and perform the consecration. Visualizing a vajra arising from the syllable HŪṂ at the tip of the tongue, one should bless the tongue with: OṂ PADMA SARASATE MAVARTAYA ŚODHAYA HŪṂ HRĪḤ RA HRĪḤ. Holding an incense burner in hand and prostrating with all one's limbs, one should say: O Buddhas, endowed with the power to benefit through compassion, please turn your attention toward me. I, [name], shall draw the maṇḍala of the supreme Mind Vajra tomorrow morning with whatever offerings I am able to provide. Out of love for the disciples and for the sake of making offerings to you as well, may you and all your sons, having taken me and my disciples into your compassionate care, please truly abide within the maṇḍala. Having come here together with your sons, please fully take possession of the maṇḍala. This is the consecration of the maṇḍala. Next, the disciples are to be consecrated.

སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སློབ་མ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒོར་མངོན་པར་ཁ་བལྟས་པས་སློབ་དཔོན་ལ་ཕྱག་བྱས་ཏེ་འདི་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱའོ། ། དགའ་ཆེན་ཁྱོད་བདག་སྟོན་པ་པོ། ། སློབ་དཔོན་ཁྱོད་ནི་དགོངས་སུ་གསོལ། ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་བསྟན་པའི། ། མགོན་པོ་ཆེན་པོ་བདག་འཚལ་ལོ། ། དམ་ཚིག་དེ་ཉིད་བདག་ལ་སྩོལ#། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱང་བདག་ལ་སྩོལ#། ། སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ནི། ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡང་བདག་ལ་སྩོལ#། ། ཐར་པ་ཆེན་པོའི་གྲོང་མཆོག་ཏུ། ། མགོན་པོ་བདག་ནི་འཇུག་པར་འཚལ། ། ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མ་གཙོ་བོ་མངོན་#དུ་བྱས་ནས་འདི་སྐད་བཀའ་སྩལ་ཏེ། དེ་ཡང་སློབ་མ་རེ་རེས་འབོད་པ་རེ་རེར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཚུར་ཤོག་རིགས་བུ་ཐེག་ཆེན་གྱི། ། སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཆོ་གའི་ཚུལ། ། ཐེག་ཆེན་ལ་ཁྱོད་སྣོད་གྱུར་པས། ། ཡང་དག་ཁྱོད་ལ་བསྟན་པར་བྱ། ། གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་འདས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་གང་ཞིག་མ་བྱོན་དང་། ། གང་ཞིག་མགོན་པོ་ད་ལྟར་བྱུང་། ། འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་བཞུགས་པ་སྟེ། ། ཐར་པའི་ཆོ་ག་མཆོག་འདི་ནི། ། བཟང་པོ་མཁྱེན་ནས་དེ་ཀུན་གྱིས། ། བྱང་ཆུབ་དྲུང་དུ་དཔའ་བོ་ཡི#། ། ཀུན་མཁྱེན་མཚན་ཉིད་མེད་ཐོབ་བོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གཞལ་མེད་འདི། ། གང་གིས་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ཡིས། ། བདུད་དཔུང་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ན#། ། སྐྱོབ་པ་ཡིས་ནི་འཇོམས་པར་མཛད། ། བུ་ཀྱེ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་ཐོབ་ཕྱིར། ། དེ་བས་བློ་ནི་བརྟན་པར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བས་མངའ་བདག་བྱས་ལ་སློབ་མ་རེ་རེ་མེའི་དཀྱིལ་དུ་གནས་པའི་ཡི་གེ་རཾ་གྱི་#མེས་ཐལ་བར་བྱས་ལ།

The disciple, possessing the characteristics previously explained, should face the entrance of the maṇḍala, prostrate to the master, and speak as follows: "O Great Joy, you are my teacher; Master, please attend to me. I seek the Great Protector Who reveals the way of great awakening. Grant me the reality of the samaya; Grant me also the bodhicitta. Grant me the Three Jewels: The Buddha, the Dharma, and the Saṅgha. O Protector, I wish to enter The supreme city of great liberation." Then the master, having focused on the principal disciple, should speak these words. It should be understood that each disciple is addressed individually: "Come here, noble son! The conduct of mantra And the ritual methods of the Mahāyāna— Since you have become a vessel for the Mahāyāna, I shall teach them to you correctly. Those Buddhas of the past, Likewise those yet to come, And those Protectors of the present Who remain for the benefit of beings— Having known this supreme ritual of liberation, All those heroes at the foot of the Bodhi tree Attained the characteristic of omniscience. By this immeasurable application of mantra, The Lion of the Śākyas, the Protector, Subdued the great and terrifying hosts of Māra. Therefore, my son, in order to attain omniscience, Make your mind firm." Having thus empowered them, he should cause each disciple to be reduced to ashes by the fire of the syllable RAṂ, which abides in the center of a fire maṇḍala.

དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་རང་གི་ཁར་#བཅུག་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཕྱུང་ལ་དེའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའི་སྙིང་གར་རྡོ་རྗེ་དང་། ཨཱ་ཁཾ་ཝཱི་ར་#ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བས་ལྐོག་མ་དང་སྤྱི་བོ་དང་དཔུང་པ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་དང་སྙིང་གར་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཀོད་ལ། སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་#འདི་ལྟར་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ། བདག་གིས་སྡིག་པ་གང་བྱས་པའམ། ། བྱེད་དུ་འཇུག་གམ་རྗེས་ཡི་རང་། ། དེང་#དེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། མདུན་དུ་སོ་སོར་བཤགས་པར་བགྱི། ། སངས་རྒྱས་མགོན་པོའི་བསོད་ནམས་གང་། ། རང་རྒྱལ་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་#གང་། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱི་#ཡང་། ། དེ་ནི་བདག་གིས་རྗེས་ཡི་རང་། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིས#། ། ཆོས་ཀྱི་རིན་ཆེན་བླ་ན་མེད། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་སོགས་སློབ་དཔོན་ལ། ། བདག་གིས་ཡང་དག་སྐྱབས་སུ་མཆི། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་གསུངས་ཤིག། ནམ་ཡང་མྱ་ངན་འདས་མ་གཤེགས། ། སེམས་ཅན་བདེ་བ་ཅན་མཛོད་ཅིག། གོ་འཕང་མཆོག་ནི་ཐོབ་པར་མཛད། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བླ་ན་མེད། ། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་#བསྐྱེད་པ། ། དེ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་། ། དེ་བཞིན་བདག་གིས་བསྐྱེད་པར་བགྱི། ། ཀུན་གྱི་དབང་ཕྱུག་གནས་ནས་ཀྱང་#། ། བདག་ནི་ཀུན་རིག་#གྱུར་པ་ཡིས། ། གཏིང་མེད་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལ། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བར་བགྱི། ། ཇི་ལྟར་སྟོབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཐོབ་པའི་རྒྱུར་ནི་བདག་གྱུར་ཅིག། གལ་ཏེ་མ་ནུས་དེ་ཡི་ཚེ། ། སྨོན་ལམ་དག་ནི་བདག་གིས་བགྱི། །

Having placed the consciousness of that [deity], whose nature is the three syllables, into one's own mouth, one should emit it through the vajra path, which is the nature of great bliss, and perform the blessing of its body and so forth. Then, having placed a vajra at the heart arising from HŪṂ, and having arranged [the syllables] at the throat, the crown of the head, the right and left shoulders, and the heart in their proper order with the mantra Ā KHAṂ VĪRA HŪṂ, one should cause [the disciple] to perform the confession of misdeeds as follows: Whatever misdeeds I have committed, Or caused others to commit, or rejoiced in, I now confess each one individually In the presence of all the Buddhas. Whatever merit belongs to the Buddha Protectors, Whatever belongs to the Pratyekabuddhas and the disciples, And whatever belongs to all wandering beings, In all that I rejoice. In the Buddhas, the Bodhisattvas, And the unsurpassed Jewel of the Dharma, In the Bodhicitta and the Teachers, I take perfect refuge. May the Buddhas teach the Dharma; May they never pass into nirvāṇa; May they bring happiness to sentient beings And cause them to attain the supreme state. Just as the unsurpassed Bodhicitta Was generated by the Buddhas And likewise by their sons, the Bodhisattvas, So shall I generate it. Abiding in the state of universal sovereignty, May I, having become the All-Knowing One, Liberate all wandering beings From the bottomless ocean of existence. Just as the Buddhas themselves Attained the powers, may I become the cause Of that attainment. If I am unable to do so, Then I shall make these aspirational prayers.

སྐྱེ་བ་འདི་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ཡི་#ཐབས་ལ་བརྩོན་བྱས་པ། ། སྐྱོན་མེད་བདེ་དང་#ཡོན་ཏན་ལྡན། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཀུན་དབང་ཕྱུག་འགྱུར། ། བདག་གིས་བསོད་ནམས་གང་བྱས་པ། ། གང་ཞིག་ཀྱང་ནི་བྱེད་པར་འགྱུར། ། དེས་ནི་བདག་དང་འགྲོ་བ་དག། བདེ་གཤེགས་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག། ཅེས་བརྗོད་དུ་གཞུག་སྟེ། དེའི་སྙིང་གར་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གིས་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་བསམས་ལ་དྲིའི་ཆུ་དང་བཅས་པ་ལག་པ་གཡས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་རེག་ཅིང་སུ་ར་ཏ་ས་མ་ཡ་སྟྭཾ་ཧོ་སིདྡྷྱ་#བཛྲ་ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ་#ཞེས་བྱ་བས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ། ཡི་གེ་ཨོཾ་དང་ཨཱཿ#དག་ལས་སྤྱི་བོ་དང་ལྐོག་མ་དག་ཏུ་འཁོར་ལོ་དང་པདྨ་བསམས་ལ། ། ཛི་ན་ཛིཀ། #ཨཱ་རོ་ལིཀ་ཅེས་བྱ་བ་དག་#གིས་དེ་ཉིད་ལ་རེག་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་བརྗོད་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་#ལག་ཏུ་དྲི་དང་མེ་ཏོག་བྱིན་ནས་སྤོས་གཏུལ་#ཏེ་སྣང་བས་གསལ་བར་བྱས་ནས་འཕགས་པ་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་བཟླས་#པའི་ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་#རའམ་ཨ་ཤྭཏྠ་#སོར་བཅུ་གཉིས་པ་བུ་ག་མེད་པ་དྲིའི་ཆུས་བཀྲུས་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་མེ་ཏོག་བཅིངས་པའི་སོ་ཤིང་ཐལ་མོ་སྦྱར་བའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བལྟས་པའི་བླ་མས་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བའི་པགས་པ་ཙམ་གྱི་ཚད་ཀྱི་#དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་དུ་འདུག་ནས། ཤར་ཕྱོགས་སུ་(སུ་ཁ་,ཁ་)བལྟས་པའམ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བལྟས་པས་རྩེ་མོ་ཟོས་ཏེ་མ་ཆགས་པ་མངོན་དུ་ལྟོས་པ་མེད་པར་དོར་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་མངོན་དུ་བབ་པ་#ན་བར་ཆད་མེད་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་#པར་འགྱུར་རོ། །

"In order to achieve accomplishment in this life, One should strive in the methods for that. Free from faults, endowed with bliss and qualities, One will become a sovereign of all perfections. Whatever merit I have created, And whatever others may create, By that, may I and all wandering beings Attain the state of the Sugatas." Having had them recite this, one should visualize a vajra upon a moon disc at their heart center, marked with the syllable HŪṂ. With the right hand holding a vajra and accompanied by scented water, one should touch them and consecrate them with: suraṭa samayas tvaṃ ho siddhya vajra yathā sukhaṃ. Then, visualizing a wheel at the crown and a lotus at the throat from the syllables OṂ and ĀḤ, one should touch them with jinajik and ārolik. Reciting the three syllables, one should place the scented water and flowers into their hands, burn incense, and illuminate them with light. Then, the guru, facing north, should give the tooth-sticks (dantakāṣṭha) to the disciples who have joined their palms. These tooth-sticks should be made of udumbara or aśvattha wood, twelve finger-widths long, without holes, washed with scented water, and adorned with flowers from the maṇḍala. The disciples should sit in the center of the maṇḍala, which is about the size of a cowhide, and facing either east or north, they should chew the tips and then cast them away without attachment or looking back. If the stick falls pointing toward them, they will achieve all accomplishments without obstacles.

དེ་ནི་གྱེན་དུ་བབ་ན་རིག་པ་འཛིན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། འོག་ཏུ་ཁ་དང་ལྡན་པ་བབ་ན་ས་འོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། གཡས་སྐོར་#བའི་རིམ་པས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བལྟས་པར་བབ་ན། རྒྱས་པ་དང་མངོན་སྤྱོད་དང་། དབང་དང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་#པར་འགྱུར་རོ། ། མཎྜལ་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་བབ་ན་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་ཡི་གེ་བཾ་#ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཟླས་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཆུ་བླངས་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལག་པ་ལ་སྦྱིན་ཏེ། ཨཱོཾ་ཧྲཱིཿ#བི་ཤུདྡྷཿསརྦ་དྷརྨཱ་སརྦ་པ་པཾ་ནིཤྩ་#སྱ་བི་ཤོ་དྷ་ཡ། སརྦ་བི་ཀལྤན་ཨ་པ་ན་#ཡ་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་བཟླས་པའི་དྲི་དང་བདུད་རྩིའི་ཆུའི་འཐོར་འཐུང་གསུམ་བླུད་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་བཟླས་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལས་སྐྱེས་པ་སར་པ་མ་ཉམས་པའི་ཀུ་ཤ་གཅིག་དབུ་སྔས་དང་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལས་སྐྱེས་པའི་#བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་བཟླས་པའི་ཀུ་ཤ་གཉིས་མལ་སྟན་དུ་བྱིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཟླས་པའི་སྲུང་སྐུད་གསུམ་#ཁུགས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་བརྟན་པར་བྱས་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དཔུང་པ་གཡས་པ་ལ་མདུད་པ་གསུམ་རང་གིས་བཅིངས་ཏེ། ཨོཾ་བུདྡྷ་#མཻ་ཏྲི་རཀྵ་རཀྵ་#སརྦ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱམས་པའི་གོ་ཆས་བསྲུང་ཞིང་ཆོས་བསྟན་པས་དགའ་བར་བྱས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས། ། དེ་རིང་རྙེད་པ་གཞལ་མེད་རྙེད། ། གང་གིས་#ཁྱོད་ནི་རྒྱལ་བ་ཀུན། ། སྲས་དང་བཅས་པས་བསྟན་འདི་ལ། ། ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་གྱུར་ལ། ། བདག་ཉིད་ཆེ་ལས་སྐྱེས་པར་#འགྱུར། ། དེས་ནི་ཁྱོད་རྣམས་ཐེག་ཆེན་ལ། ། གང་ཕྱིར་ནང་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །

If it falls upward, it will become the siddhi of a vidyādhara. If it falls downward with the mouth facing down, it will become the siddhi of the subterranean realm. If it falls facing the eastern direction in a clockwise sequence, the rites of enrichment, wrathful activity, magnetizing, pacifying, and so forth, will be accomplished. If it falls outside the maṇḍala, success will not be achieved. Then, the master, having generated the syllable vaṃ, takes water and gives it to their hands. He should cause them to drink three sips of the scented nectar water while reciting: oṃ hrīḥ viśuddhaḥ sarvadharma sarvapāpaṃ niścaya viśodhaya sarvavikalpana apanaya hūṃ. He then gives them a fresh, unblemished blade of kuśa grass generated from the syllable hūṃ to be used as a pillow, and two blades of kuśa grass generated from the syllable hūṃ to be used as a mattress, while reciting the mantra of Amṛtakuṇḍalī. He also gives them a protection cord generated by that same recitation, which has three loops and is stabilized by the three syllables. He ties three knots on their right upper arms himself and protects them with the armor of loving-kindness, reciting: oṃ buddhamaitri rakṣa rakṣa sarva svāhā. Having gladdened them by teaching the Dharma, he says: "O great beings, today you have obtained an immeasurable gain. For you have been fully embraced by all the Victors and their Sons within this teaching. You have been born from the Great Self. Therefore, you will be born into the Mahāyāna tomorrow morning."

ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་#བ་ཆེ། ། དེ་ནི་ལམ་མཆོག་དམ་པ་ཡིན། ། གང་གིས་ཁྱོད་རྣམས་མ་འོངས་པའི། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སུ་འགྱུར། ། རང་འབྱུང་སྐལ་བ་ཆེ་ལྡན་པའི། ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་འདུལ་བྱེད་པ། ། ཡོད་དང་མེད་པ་ལས་འདས་པའི། ། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དྲི་མ་མེད། ། ཟབ་ཅིང་གསང་བ་ཀུན་འགྲོ་བའི། ། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་གནས་མེད་པ། ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི། ། སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#མ་སྤྲོས་པ། ། ལས་དང་བྱ་བ་ལ་སོགས་བྲལ། ། བདེན་པ་གཉིས་དང་དབྱེར་མེད་པ། ། འདི་ནི་ཐེག་ཆེན་དམ་པ་སྟེ། ། ཚུལ་ལ་གནས་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བརྗོད་ནས། ཀྱེ་བཞིན་བཟང་#དག་ལོངས་ཤིག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་དྲིན་གྱིས་# ནང་པར་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་རྨི་ལམ་ཡང་བདག་ཁོ་ན་ལ་སྨྲོས་#ཤིག་ཅེས་བརྗོད་ནས་ཉལ་དུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་པ་#ནི་ལྷ་དང་སློབ་མ་ལྷག་པར་གནས་པའི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་པར་#མཆོད་ཅིང་། སློབ་མ་དང་བཅས་པས་ཡིད་མཉམ་པར་གཞག་#པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་གཞིའི་མཐར་ཉལ་བར་བྱའོ། ། ཞག་གཉིས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བྱས་པས་དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ནི་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་བཏེག་ནས་དཀར་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་ལྗང་གུ་དང་སྔོན་པོ་བདུད་རྩི་དང་བཅས་པ་དྲི་ཞིམ་པོའི་རྡུལ་ཚོན་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་འདྲེས་པས་ཐིག་སྐུད་ཁ་དོག་སོ་སོར་#བཙོས་ལ་རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞག་#སྟེ། ཨོཾ་སྭཱ་ཨཱཿཧཱ་#ཧཱུཾ་གི་ས་བོན་གྱིས་#རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཐིག་སྐུད་ལ་འགོད་དེ#།

The Great Vehicle is the great emergence; it is the supreme, holy path. By means of this, you all will become tathāgatas in the future. Self-arisen and possessing great fortune, you shall subdue the entire world. Transcending existence and non-existence, you are stainless like space. Profound and secret, all-pervading, without conceptualization and without abode, free from all elaborations and not elaborated by elaborations, devoid of karma, activity, and the like, and inseparable from the two truths—this is the holy Great Vehicle, which is attained by abiding in the proper method. Having spoken thus, he says: "O fair-faced ones, arise! Through the grace of the Great Vajradhara, tomorrow you will behold the maṇḍala of the mind. Report to me alone whatever dreams you have seen." Having said this, he sends them to sleep. This is the ritual for the preliminary residence of the deities and the disciples. Then, having properly worshipped the maṇḍala, the master, together with the disciples, should sleep with a mind in meditative equipoise at the edge of the maṇḍala site. On the second day, having performed the yoga, he should likewise lift that maṇḍala into the center of the sky. Having dyed the colored threads individually with white, yellow, red, green, and blue, mixed with fragrant colored powders and white mustard seeds along with nectar, he should arrange them in that same sequence. He then places Vairocana and the others upon the threads using the seed syllables OṂ SVĀ ĀḤ HŪṂ.

ས་བོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་རང་གི་ཕྱོགས་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པ་དེ་དང་དེའི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་#ཐིག་སྐུད་མཐོང་ནས#། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཐིག་གདབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེའི་ཐིག་སྐུད་བདག་ལ་སྩོལ་#ཅིག་ཅེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བསྐུལ་བར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་དཱ་པྟི་དྲྀཥྚ་ཨངྐུ་ཤ་#ཛ་ཞེས་བྱ་བ་མིག་དག་ལ་བཀོད་དེ། རབ་ཏུ་གཡོ་ཞིང་འགུལ་བའི་མིག་འབར་བའི་ལྟ་བ་ཞེས་སུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བས་འབར་བའི་ལྟ་བའི་ལྕགས་ཀྱུས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཐུགས་ཀ་ནས་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་སྐུད་དེ་རྣམས་ཀྱིས་#གསལ་བར་འགུགས་ཤིང་རང་གི་ལག་པ་ལ་གནས་པའི་ཐིག་སྐུད་དེ་དང་འདྲེས་པར་བྱས་ལ། ཨོཾ་ཨ་ནྱོ་ནྱཱ་ནུ་ག་ཏ་སརྦ་དྷརྨཱཿསྥ་ར་སྥ་ར་ཨ་ནུ་པྲ་བིཥྚ་སརྦ་དྷརྨ་#ཞེས་བརྗོད་པས་ཡི་གེ་གསུམ་བཟླ་ཞིང་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་ཉིས་འགྱུར་བ་སྒོའི་ཉི་ཤུ་ཆའི་སྦོམ་པའི་ཐིག་སྐུད་བསྒྲིལ་བར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་མ་དང་ཊ་དག་ལས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་མིག་དག་ལ་དགོད་དེ། ཏྲིཥྚཾ་#མ་ཊ་ཞེས་བྱ་བས་བརྟན་པར་བྱས་ལ་དྲི་དང་བདུད་རྩིས་བྱུགས་པའི་གསེར་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་དུ་བཞག་ལ་དྲི་ལ་སོགས་པས་མཆོད་ལ་ལག་པས་རིག་#ཅིང་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཟླའོ། །

By means of those very seed syllables, the Tathāgatas residing in their respective directions perceive the marking cord with light rays possessing their respective colors. Then, in order to strike the lines upon the maṇḍala of the hearts of all the Blessed Tathāgatas, one should exhort Vairocana and the others, saying: "Please grant me the vajra marking cord!" Having placed the mantra oṃ dāpti dṛṣṭa aṅkuśa jaḥ upon the eyes, this is explained as the "blazing gaze of the intensely moving and trembling eyes." With this blazing gaze-hook, one clearly summons those marking cords of light rays from the hearts of Vairocana and the others, merging them with the marking cord held in one's own hands. Reciting oṃ anyonyānugata sarvadharmāḥ sphara sphara anupraviṣṭa sarvadharmāḥ while reciting the three syllables, one should twist the marking cord, which is twice the length of the maṇḍala and as thick as one-twentieth of the door-width. Having placed the letters ma and ṭa upon the eyes as the sun and moon, one stabilizes them with triṣṭaṃ maṭa. Then, having placed the cord in a vessel of gold or the like smeared with fragrance and nectar, and having worshipped it with perfumes and so forth, one should touch it with the hand and recite the three syllables one hundred and eight times.

ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ས་གཞི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཉེ་བའི་སྒྲུབ་པ་པོས་དྲིས་བྱུགས་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་མེ་ཏོག་དགྲམ་ཞིང་བར་སྣང་#ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཨརྒྷཾ་#དང་དྲི་ལ་སོགས་པས་མཆོད་དེ་ཕྱག་འཚལ་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་གྱུར་པས་ཐིག་སྐུད་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དམ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གནས་པ་ཡང་དག་པར་ཕྱུང་སྟེ། མིག་གཡོན་པ་དང་གཡས་པ་དག་ལ་ཡི་གེ་ཛ་ལས་བྱུང་བའི་ཁ་དོག་སེར་པོ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མར་བསྒོམས་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་བཟླས་པའི་ཡུངས་ཀར་ཕྱེ་མ་དང་འདྲེས་པས་བདུད་རྩི་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་དྲི་བཟང་གི་#ཆུས་བསྐུས་ལ། ཐིག་སྐུད་དེ་ལག་པ་གཡོན་པའི་ཁུ་ཚུར་གྱིས་#ལྟེ་བར་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཛ་ཛ་ཛ་ཞེས་བྱ་བས་སློབ་མ་ལ་གཏད་ལ་ཉེ་བའི་སྒྲུབ་པ་པོས་ཀྱང་ཨོཾ་ཛ་ཛ་ཛ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ཉིད་གཟུང་ཞིང་དེ་བཞིན་དུ་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་འཛིན་པར་བྱའོ། ། ལྷ་དང་#གནོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་ཞལ་བལྟས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་ནམ་མཁའི་ཐིག་སྐུད་གདབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་ཏེ་ཚངས་པའི་ཐིག་སྐུད་གཉིས་དབུས་ལ་བཏབ་ནས་གནོད་སྦྱིན་དང་དབང་པོའི་ཕྱོགས་སུ་ཞལ་བལྟས་པས་ཡི་དྭགས་དང་ཀླུའི་ཕྱོགས་སུ་བཏབ་པ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་མཚམས་ལ་གནས་པའི་བླ་མས། ཤར་དང་ནུབ་དང་བྱང་དང་ལྷོའི་ཕྱོགས་ལ་ཐིག་བཏབ་ནས་#ཡང་མེའི་མཚམས་ལ་གནས་ནས་རླུང་གི་མཚམས་ཐིག་གདབ་པ་དང་། བདེན་བྲལ་ལ་གནས་པས་དབང་ལྡན་གྱི་མཚམས་ཐིག་བཏབ་ནས།

Furthermore, the near-attainer should smear the ground of the maṇḍala as before, scatter various kinds of flowers, and make offerings of arghaṃ, fragrance, and so forth to those residing in the sky. Having prostrated, one should emerge in the yoga of Vairocana or Amṛtakuṇḍalī, having become Vajradhara, and hold the marking cord. One should meditate on the left and right eyes as the moon and sun, yellow in color, arising from the syllable JAṂ. Having anointed the cord with fragrant water containing the five nectars and mixed with white mustard powder consecrated by the recitation of the three syllables, one should hold the cord at the navel with the fist of the left hand. Saying "OṂ JA JA JA," one should hand it to the disciple, who should also hold it with "OṂ JA JA JA" and likewise hold it at the navel. Vajradhara, facing the direction of the lord of gods and yakṣas, should strike the sky-cord. Then, focusing on the equality of all directions, the guru—standing in the southeast and striking the cord for the northwest, and standing in the southwest and striking the cord for the northeast—should strike the two Brahma-cords at the center. Facing the direction of the yakṣas and Indra, he should strike the cords toward the direction of the pretas and nāgas, and then toward the east, west, north, and south. Then, standing in the southeast, he should strike the cord for the northwest, and standing in the southwest, he should strike the cord for the northeast.

ཤར་དང་ནུབ་དང་བྱང་དང་ལྷོའི་ཕྱོགས་བཞིའི་ཐིག་གིས་དུམ་བུ་བརྒྱད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཡང་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཡི་གེ་གསུམ་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཐིག་གདབ་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་ས་མ་ཡ་སཱུ་ཏྲཾ་མཱ་#ཏི་ཀྲ་མ་ཧཱུཾ་ཞེས་ཟློས་#པས་ཐིག་གདབ་པའི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་བཞུགས་པ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་པས་འདི་ཉིད་དུ་#གཤེགས་སུ་གསོལ་ཞེས་པས་བསྐུལ་བར་བྱའོ། ། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སློབ་དཔོན་དང་ཉེ་བའི་སྒྲུབ་པ་པོ་དག་གིས་གཡས་སྐོར་#དུ་འགྲོ་བར་བྱའོ། ། གྲུ་བཞི་པ་དང་ཟུར་བཞི་པ། ། སྒོ་བཞི་པ་དང་རྟ་བབས་#བཅས། ། ཐིག་བཞི་དང་ནི་ཡང་དག་ལྡན། ། དར་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བས་བརྒྱན། ། གྲྭ་#ཡི་ཆ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་། ། སྒོ་དང་སྒོ་ཁྱུད་ཁ་ཁྱེར་ལ། ། རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་གྱིས་སྤྲས་པའི། ། ཕྱི་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐིག་གདབ་བྱ། ། དེ་ཡི་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི། ། དུམ་བུ་བརྒྱད་དང་དཀྱིལ་འཁོར་མཚུངས། ། ཕྱི་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཕྱེད་ཀྱི་ཚད། ། ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་ཟླུམ་པོ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་ཀ་བ་མཆོག་གིས་སྤྲས། ། དགེ་ཞིང་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བས་བསྐོར། ། ཧྲི་ཡི་ཁྲོ་བོའི་ལྟ་བ་ཡིས། ། དེ་ནས་སྒོ་རྣམས་ཕྱེ་བར་བྱ། ། སྒོ་ནི་འཁོར་ལོའི་ཆ་བརྒྱད་པ། ། ཁ་ཁྱེར་དང་ནི་བྲལ་བར་འདོད། ། སྒོ་ཁྱུད་སྒོ་ཡི་ཚད་ཡིན་ཏེ། ། དེ་བཞིན་ལྷ་ཡི་སྣམ་བུ་ཡང་། ། ཀུན་དུ་ཁ་ཁྱེར་སྒོ་ཡི་ཕྱེད། ། དེ་བཞིན་སྒོ་འགྲམ་སྒོ་ལོགས་སོ། ། རྡུལ་ཚོན་ས་གཞི་དེ་ཕྱེད་ཀྱིས#། ། རྩ་བའི་ཐིག་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ། ། དྲ་བ་དྲ་ཕྱེད་མེ་ཏོག་ཕྲེང་། །

For the eight-section maṇḍala, using the lines for the four directions—east, west, north, and south—one should likewise lay the lines preceded by the recitation of the three syllables. Reciting "OṂ VAJRA SAMAYA SŪTRAṂ MĀTIKRAMA HŪṂ," one should invoke the Tathāgatas residing in the sky with the sound of laying the lines, saying: "The time has come for you to act for the benefit of sentient beings; please come here!" In all cases, the master and the nearby practitioners should proceed in a clockwise direction. "Square, with four corners, four doors, and archways, Perfectly endowed with four lines, Adorned with silks and flower garlands. In all the corner sections, And at the doors, door-surrounds, and ledges, Decorated with vajras and jewels— Thus should the outer maṇḍala be laid out. The inner maṇḍala therein Is similar to the eight-section maṇḍala, Half the size of the outer maṇḍala, Perfectly circular all around, Adorned with supreme vajra pillars, And surrounded by a virtuous vajra garland. Then, with the wrathful gaze of HRĪḤ, The doors should be opened. The doors are one-eighth of the wheel, Desired to be free of ledges. The door-surrounds are the same size as the doors, And likewise the deity platforms. The ledges are half the size of the doors, As are the door-jambs and door-sides. With half that measure for the colored powder ground, Outside the root lines, Are the lattices, half-lattices, and flower garlands."

དར་དཔྱང་#སོགས་རྣམས་དེ་བཞིན་ནོ#། ། ཁ་ཁྱེར་རེ་ཁཱ་ལ་བརྟེན་#ཏེ། ། རྟ་བབས་#ལ་ནི་ཀ་བ་གནས། ། རྡོ་རྗེ་ཀ་བའི་ཐིག་རྣམས་ནི། ། རྡུལ་ཚོན་ས་གཞི་དང་མཚུངས་པ། ། སྒོ་ལས་ཉིས་འགྱུར་རྟ་བབས་ཏེ#། བ་དན་དྲིལ་བུ་དང་ལྡན་པ། ། དྲིལ་བུ་དང་བཅས་རླུང་གིས་གཡོ། ། ཕྱི་ཡི་མཚམས་ལ་བ་དན་རྣམས། ། འཁོར་ལོ་དང་མཚུངས་གཞན་དག་ནི། ། ཇི་ལྟར་མཛེས་པར་བརྟག་པར་བྱ། ། གལ་ཏེ་ཁ་ཅིག་ཐིག་བཏབ་ལ། ། སྣོད་མེད་དེ་ཚེ་རང་གིས་ནི། ། ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་པོ་མེད་པས། ། ཕུར་བུས་བཏབ་ལ་ཐིག་གདབ་བྱ། ། དེ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྟེ་བར་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཕུར་བུའམ་རྡོ་རྗེས་#བཏབ་ནས་དེ་ལ་ཐིག་སྐུད་བཏགས་ནས་དེ་མཐེ་བོང་གི་ནང་དུ་སྦྱར་བའི་ཐིག་སྐུད་ཀྱིས། ཕྱི་དང་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡོ་རྗེ་དང་འཁོར་ལོ་དང་པདྨའི་ར་བ་དང་#དབང་ལྡན་གྱི་མཚམས་ནས་བརྩམས་ཏེ། ། གཡས་སྐོར་#དུ་ཐིག་བཏབ་ནས། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐིག་སྐུད་གཤེགས་སུ་གསོལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བཾ་#ལཾ་རཾ་ཡཾ་ཧཾ་གི་ས་བོན་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཐིག་སྐུད་ལ་བཤད་པའི་ཁ་དོག་གི་རིམ་པས་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚོན་རྣམས་རིན་པོ་ཆེ་ལས་བྱུང་བའམ་ལྕགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བའམ། ཁམས་ལྔ་ལས་བྱུང་བའམ། འབྲུ་སྣ་ལྔ་ལས་བྱུང་བའམ། སོ་ཕག་ལས་བྱུང་བའི་སྔར་བཤད་པའི་ས་བོན་ལས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བསྒོམས་ལ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གིས་#མངོན་པར་བཟླས་པའི་ཡི་གེ་ཛ་#ཡིས་འབར་བའི་ལྟ་བས་རྡུལ་ཚོན་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྦར་ལ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གིས་ཕུར་བུ་#རྣམས་གདོན་ཏེ།

The hanging silk streamers and so forth are likewise. Relying on the lines of the ledge, the pillars are situated upon the archways. The lines of the vajra pillars are equal to the colored powder ground. The archway is twice the size of the gate, complete with banners and bells; the bells, together with the streamers, are moved by the wind. At the outer corners are banners, and others are like wheels; these should be visualized in whatever way is beautiful. If some have already laid the lines but there is no vessel, and at that time there is no assistant to perform the ritual, one should strike with the ritual dagger and then lay the lines. Then, having struck the center of the maṇḍala with the ritual dagger or vajra as explained, and having attached the line to it, one should use the line joined within the thumb to lay the lines for the outer and inner maṇḍalas, and for the outer vajra, wheel, and lotus enclosures, beginning from the northeast corner and circling to the right. Then, the wisdom line should be requested to depart. Next, one should meditate on the colored powders—white and so forth, according to the sequence of colors explained for the line—as being of the nature of the Tathāgatas, perfectly endowed with Locanā and the others, produced from the seed syllables VAṂ, LAṂ, RAṂ, YAṂ, and HAṂ, and originating from jewels, the five metals, the five elements, the five grains, or bricks. Having empowered the colored powders with the syllable HŪṂ and the syllable JAḤ with a blazing gaze, one should then extract the ritual daggers with the syllable HŪṂ.

དེའི་བུ་ག་ཚོན་རྣམ་པ་#ལྔས་ཀུན་དུ་གང་བར་བྱས་ལ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དྲིལ་བུའི་སྒྲས་མཚན་མ་ངན་པ་ལ་སོགས་པ་བསལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་ནས་གཡོན་པའི་ཁུ་ཚུར་གྱིས་དབང་ལྡན་གྱི་#མཚམས་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བལྟས་པར་གྱུར་ནས། ཨོཾ་བཛྲ་ཙི་ཏྲ་ས་མ་ཡ་ཧཱུཾ་ཞེས་བརྗོད་ནས་གཡས་སྐོར་#ནས་རྡུལ་ཚོན་གདབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཇི་ལྟར་བདེ་བ་ཡིས#། ། མཉམ་པ་བར་མེད་ཡོན་པོ་མེད། ། བར་ཆད་མེད་ཅིང་གཡས་སྐོར་#བ། ། སྒོ་ཡི་ཉི་ཤུའི་ཆ་ཡི་ཚད། ། རི་མོ་མཉམ་པོ་#བྲི་བར་བྱ། ། སྦོམ་པོ་བྱུང་ན་ནད་འབྱུང་#སྟེ། ། ཕྲ་བ་ཡིས་ནི་ནོར་འཇིག་འགྱུར། ། ཡོན་པོ་ཡིས་ནི་སྡང་བ་སྟེ། ། བར་ཆད་པས་ནི་མཁན་སློབ་འཆི། ། གཡས་སྐོར་མ་ཡིན་ཕབ་པ་ན། ། རྡུལ་ཚོན་ཕུར་བུས་བཏབ་པར་འགྱུར། ། ཕྱི་ཡི་རེ་ཁཱ་དཀར་པོ་སྟེ། ། གཉིས་པ་ཁ་དོག་སེར་པོ་ཡིན། ། གསུམ་པ་པདྨ་རཱ་ག་མཚུངས། ། བཞི་པ་མརྒད་དང་འདྲ་བའི། ། ནང་གི་རེ་ཁཱ་ནག་པོ་སྟེ། ། དེས་ན་པཉྩ་རཱ་#གའི་རིམ། ། ཤར་གྱི་ས་གཞི་དཀར་པོ་སྟེ། ། ལྷོ་ཕྱོགས་སེར་པོ་དང་མཚུངས་པ། ། ནུབ་ནི་ཁ་དོག་དམར་པོ་དང་། ། བྱང་ནི་ལྗང་གུ་དང་ལྡན་པ། ། དབུས་ནི་#ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་མཚུངས། ། ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་འདྲའོ#། ། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་#པ་ཡིས། ། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་འཛིན་པས་བྲི། ། ནས་ཀྱི་འབྲུ་ཚོད་རྡུལ་ཚོན་གྱི། ། རེ་ཁཱ་ཕན་ཚུན་གདབ་པར་བྱ། །

Its apertures should be completely filled with the five colors. Possessing the yoga of the Mind Vajra, one should dispel ill omens and the like with the sound of the bell of unsurpassed insight. Having developed intense devotion toward the utterly pure dharmadhātu, and beginning from the northeast corner with the left fist, one should face the east and, reciting "Oṃ vajracitra samaya hūṃ," apply the colored powders in a clockwise direction. Then, as is most comfortable: Even, without gaps, and without being crooked, Without interruptions and proceeding clockwise, The lines should be drawn with a measurement Equal to one-twentieth of the door. If the lines are thick, disease will arise; If they are thin, wealth will be destroyed. If they are crooked, there will be enmity; If there are interruptions, the master and disciples will die. If they are not clockwise or are dropped, The colored powders will be struck by ritual daggers. The outer line is white; The second is yellow in color; The third is like a ruby; The fourth is similar to emerald; The inner line is black. Thus is the sequence of the five colors. The eastern ground is white; The southern direction is like yellow; The west is red in color; The north is endowed with green; The center is like sapphire. Such is the maṇḍala of the Mind. Always remaining in meditative equipoise, One should draw it while holding the vajra and bell. The lines of the colored powders Should be drawn with the size of a barley grain.

དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བའི་དུས་སུ་གལ་ཏེ་བགེགས་བྱུང་ན་དེའི་ཚེ་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྲོ་བོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་དེའི་ཕྲེང་བའི་སྔགས་བཟླས་ནས་བཟློག་པར་བྱའོ། ། ན་མཿས་མནྟ་ཀཱ་ཡ་ཝཱཀྩིཏྟ་བཛྲཱ་#་ཎཱཾ། ན་མོ་བཛྲ་ཀྲོ་དྷཱ་#ཡ་མ་ཧཱ་དཾ་ཥྚྲཽཏྐ་#ཊ་བྷཻ་ར་ཝཱ་ཡ་ཨ་སི་མུ་ས་ལ་པཱ་#ར་ཤུ་པཱ་ཤ་ཧ་སྟཱ་ཡ། ཨོཾ་ཨ་མྲྀ་#ཏ་ཀུཎྜ་ལི་ཁ་ཁ་ཁཱ་ཧི་ཁཱ་ཧི་ཏིཥྛ་ཏིཥྛ་བནྡྷ་བནྡྷ་ཧ་ན་ཧ་ན་ད་ཧ་ད་ཧ་གརྫ་གརྫ་བི་སྥོ་ཊ་ཡ་བི་སྥོ་ཊ་ཡ་སརྦ་བིགྷྣཱན་བི་ནཱ་ཡ་ཀཱ་ནཱཾ་#མ་ཧཱ་ག་ཎ་པ་ཏི་ཛཱི་ཝི་ཏཱནྟ་ཀ་རཱ་#ཡ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ#། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་ལག་པ་གཡོན་པའི་སྲིན་ལག་དང་མཛུབ་མོ་གུང་མོ་#དག་བསྐུམ་པར་བྱས་ཏེ་མཐེའུ་ཆུང་དང་མཐེ་བོང་གི་རྩེ་མོར་ཡང་དག་པར་སྦྱར་ནས་མཆེ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ཁ་འགྲམ་#དུ་བཅས་ལ་ཡི་གེ་ཕཊ་བཟླས་པས་བགེགས་བསྐྲད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་སྔར་བཤད་པའི་སྲུང་#བའི་འཁོར་ལོའི་#ཕུར་བུས་གདབ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དོན་དམ་པར་#བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བའི་སེམས་ཀྱི་བགེགས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱང་མ་ཡིན་གྱི་གནས་ཀྱང་མེད་དེ། བགེགས་ལ་སོགས་པའི་ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ལྷ་རྣམས་དགོད་པའི་གནས་སུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་པདྨ་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་གདན་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བློས་བཀོད་ལ་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྙིང་པོའི་སྔགས་བརྗོད་པས་མཚན་མ་ལ་ནང་དུ་གནས་པའི་ལྷའི་གཟུགས་དང་ནམ་མཁའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར།

At the time of drawing the maṇḍala, if obstacles arise, one should then repel them by reciting the mantra of the garland of the wrathful deity known as Amṛtakuṇḍalī, while possessing the yoga of that deity. Namaḥ samanta kāya vāk citta vajrāṇām | Namo vajra krodhāya mahā daṃṣṭrotkaṭa bhairavāya asi musala pāśa śūpa śa hasta-āya | Oṃ amṛtakuṇḍali kha kha khāhi khāhi tiṣṭha tiṣṭha bandha bandha hana hana daha daha garja garja visphoṭaya visphoṭaya sarva vighnān vināyakānāṃ mahā gaṇapati jīvita-antakārāya hūṃ phaṭ svāhā | Possessing the yoga of Amṛtakuṇḍalī, one should contract the ring finger, index finger, and middle finger of the left hand, and join the tips of the little finger and thumb together. Forming the fang mudrā at the corners of the mouth, one should expel the obstacles by reciting the syllable phaṭ. Alternatively, one should strike with the kīlas of the protection wheel as previously explained. Or else, one should meditate on the ultimate bodhicitta; for whatever obstacles arise from the mind of clear light do not exist even momentarily, nor have they any location, because they arise from ordinary conceptualizations such as obstacles and the like. Then, in the places where the deities are to be arranged, one should mentally arrange the seats, such as lotuses and sun disks, just as before. By reciting the essence mantras such as "Vajradhṛk" and so forth, one should unify the forms of the deities residing within the symbols with the Tathāgatas of space.

བླུགས་པའམ་འབུར་དུ་བྱས་པའམ་བྲིས་པའི་ཕྱག་མཚན་རྣམས་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དབུས་སུ་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་འདྲ་བ་བསྐལ་པའི་མེ་ལྟར་འབར་ཞིང་འཇིགས་པ་རྩེ་ལྔ་པའི་རྡོ་རྗེ་བྲི་བར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་གནས་སུ་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པ་དང་འདྲ་བའི་འབར་བ་ཅན་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་འཁོར་ལོ་དཀར་པོ་དགོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་གནས་ན་#བརྩམས་ཏེ། ལྷ་མོ་རོ་རྡོ་རྗེ་མའི་བར་དུ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མེ་སྟག་སྤྲོ་བའི་ཉི་མ་དང་འདྲ་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དང་པདྨ་དང་རལ་གྲི་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་དང་སྤྲིན་དང་འདྲ་བའི་འོད་འཕྲོ་བའི་མིག་དང་། འབར་ཞིང་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་རྡོ་རྗེ་དང་སྡོང་བུ་དང་བཅས་པའི་པདྨ་དང་། དེ་དང་འདྲ་བའི་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོ་དང་འབར་བ་དང་བཅས་པའི་ཐོ་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་འབར་བ་དང་ལྡན་པའི་དབྱུག་ཏོ་དང་རལ་གྲིའི་རྣམ་པས་སྤྲོ་བའི་པདྨ་དང་ཁ་དོག་སྔོན་པོའི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དང་དབུས་དང་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་བཞི་རུ་སྔོན་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་ལྗང་གུ་བྲི་བར་བྱའོ། ། ཤར་གྱི་སྣམ་བུ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ། འཁོར་ལོ་དང་ནཱ་ག་གེ་སར་གྱི་#ཡལ་ག་དང་། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་པདྨ་དང་། རལ་གྲི་དང་། ཡང་རལ་གྲི་དང་། ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣམ་བུའི་གྲྭ་#བཞི་རུ་མེ་ལོང་དང་པི་ཝང་དང་དྲིའི་དུང་ཕོར་དང་ཁྲག་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་བཀང་བའི་ཐོད་པ་བྲི་བར་བྱའོ། ། སྒོ་བཞི་པོ་མེའི་མཚམས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་ལྕགས་ཀྱུ་དང་དབྱུག་ཏོ་དང་རྩེ་གསུམ་དང་རལ་གྲི་བཀོད་ནས།

One should arrange the hand-symbols (mudrās), whether cast, embossed, or painted. In the center, one should draw a five-pronged vajra, resembling sapphire and blazing like the fire at the end of an eon, which is terrifying. In the place of Vairocana, one should place a white eight-spoked wheel, blazing and resembling the form of a vajra. Likewise, starting from the place of Ratnasambhava and continuing in order up to the goddess Rasavajrā, one should draw a jewel, a lotus, and a sword, each emitting sparks like the sun; a cloud-like eye radiating light; a blazing blue vajra together with its stalk and a lotus; a similar blue utpala; and a hammer together with a blazing vajra. One should also draw a staff and a sword in the form of a radiating lotus, and a variegated vajra of blue color. In the four directions—center, east, and so forth—one should draw blue, white, red, and green [symbols]. Starting from the eastern ledge, one should draw a wheel, a nāgakesara branch, or alternatively, a vajra, a jewel, a lotus, a sword, another sword, and the mudrā of teaching the Dharma. In the four corners of the outer ledge, one should draw a mirror, a lute, a conch for perfume, and a skull-cup completely filled with great blood. At the four gates, in the southeast and the other intermediate directions, one should arrange a hook, a staff, a trident, and a sword.

ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོའི་ཐོ་བའི་གོང་དུ་འཁོར་ལོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་#ནུབ་ཀྱི་སྒོའི་པདྨའི་རྒྱབ་ཏུ་དྲིལ་བུ་དང་བཅས་པའི་རྡོ་རྗེའི་པདྨ་དང་ཉི་མའི་གདན་གྱི་སྟེང་དུ་དགོད་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་འདིར་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་# ལ་སོགས་པ་ནས་གང་ཡང་རུང་བའི་#ལྷ་སྒྲུབ་པར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ། ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པའི་བུ་མོ་དང་། ཁྱེའུ་དག་ལ་མི་བསྐྱོད་པ་དང་མཱ་མ་ཀཱི་ལ་སོགས་པ་ཞུགས་ནས། དེ་དག་གིས་#ཐིག་གདབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྲིས་པའི་རྟེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སྒྲུབ་ཐབས་ལས་བཤད་པའི་གདན་ལ་གཟུགས་དང་ཁ་དོག་དང་ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལྷ་མ་ལུས་པ་དགོད་པའི་གནས་ལ་ཇི་བཞིན་དུ་ཞུགས་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཕྱོགས་བཞི་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟ་བབས་བཞི་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་དྲིལ་བུ་དང་བ་དན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་བཞི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྔགས་ཀྱིས་དབུལ་བར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཕྱོགས་བཞི་རུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་#ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་#དང་། ཕལ་པོ་ཆེ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་དང་། གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀློག་དུ་#གཞུག་གོ། ། ག་བུར་དང་ཨ་ག་རུ་དང་ཏུ་རུསྐ་#ལ་སོགས་པའི་སྤོས་ཁང་ཕྱོགས་དང་མཚམས་སུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཏུལ་བར་བྱའོ། །

Above the threshold of the eastern gate, a wheel should be placed; likewise, behind the lotus of the western gate, a vajra-lotus together with a bell should be placed upon a sun-disc seat. If one wishes to accomplish any deity whatsoever, such as the Mind Vajra and so forth, then at that time, having entered a twelve-year-old girl and boy as Akṣobhya and Māmakī and so forth, one should perform the accomplishment upon the drawn maṇḍala of the support—preceded by the rituals of laying the lines and so forth—by entering exactly as prescribed into the places for arranging all the deities without exception, endowed with the forms, colors, faces, hands, and so forth as explained in the sādhana. In the four directions, the four archways (toraṇa) consisting of jewels and so forth, and the four gates adorned with flower garlands, bells, banners, and so forth, should be offered with the mantra of Vajradhara. Outside the maṇḍala, in the four directions, one should have the Prajñāpāramitā, the Avataṃsaka, the Tathāgataguhyaka, and the Suvarṇaprabhāsottama sūtras recited. Incense boxes containing camphor, agarwood, turuṣka, and so forth, should be burned continuously in the cardinal and intermediate directions.

དེ་ནས་ཉེ་བའི་སྒྲུབ་པ་པོས་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་རྡོ་རྗེ་ར་བ་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་བདུད་རྩི་ལྔ་དང་བཅས་པའི་དྲིའི་ཆུས་ས་གཞི་བྱུགས་ཏེ་མེ་ཏོག་བཀྲམ་#ནས་ལས་ཐམས་ཅད་པ་#བཟླས་པའི་ཆུས་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བསང་གཏོར་བྱས་ཏེ་དེའི་དབུས་སུ་ལག་པ་བཞག་ནས་འཁོར་ལོ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་གསུམ་བརྒྱ་#རྩ་བརྒྱད་དུ་བཟླས་ནས། ཨོཾ་ཨཱཿབིགྷྣཱནྟ་ཀྲྀཏ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཅེས་བཟླས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་མཚམས་ཀྱི་དུས་སུ་དཔལ་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་མེ་ཏོག་སྔོན་པོའི་ཕྲེང་བ་བླངས་ནས། ཨོཾ་སུམྦྷ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་བརྗོད་པས་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཞུག་སྟེ། དྲིལ་བུ་དཀྲོལ་#ཞིང་ལན་གསུམ་བསྐོར་ཏེ། མ་ཚང་བ་#དང་ལྷག་པའི་སྐྱོན་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལ་བལྟས་ཏེ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཡང་དེ་ཉིད་གར་གྱི་ཚུལ་གྱིས་བླངས་ལ་རང་གི་མགོ་བོ་ལ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་བཞིའི་སྔགས་ཀྱིས་བཅིང་བར་#བྱའོ། ། དེ་ནས་ཕྱི་དང་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་གི་བར་ན་གནས་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་#རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་#ཡི་གེ་གསུམ་བརྗོད་ནས་ཡིད་ཀྱིས་#སྒོ་ཕྱེ་བར་བྱའོ། ། སྒོ་རྣམས་ཤར་ལ་སོགས་པར་ནི། ། ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པ་ཡིས། ། རིམ་གྱིས་ཕྱེ་#བར་བྱས་པ་སྟེ། ། དེ་བཞིན་གཡས་བརྐྱང་ལ་སོགས་པས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྔར་ལྷག་པར་གནས་པར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བུམ་པ་ཆོ་ག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལན་བདུན་བཟླས་པས་བདག་པོའི་མདུན་དུ་གཞག་#པར་བྱའོ། །

Then, the near-attainer, possessing the pride of Amṛtakuṇḍalī, should smear the ground outside the vajra fence with scented water mixed with the five nectars and scatter flowers. Having sprinkled the maṇḍala with water consecrated by the recitation of the sarvakarmika mantra, he should place his hand in the center and recite the three syllables three hundred and eight times in order to bless the wheel. Then he should recite: oṃ āḥ vighnāntakṛt hūṃ phaṭ. Then, at the time of the boundary, possessing the pride of the glorious king Ucchuṣma, he should take a garland of blue flowers. Reciting the mantra beginning with oṃ sumbhani, he should enter the maṇḍala. Ringing the bell and circumambulating three times, he should gaze at the vajra to pacify the faults of deficiency or excess, offer the flower garland to the Blessed One, and then take it back in the manner of a dance and bind it to his own head with the mantra of the four hūṃ syllables. Then, the vajra master, remaining in meditative equipoise between the outer and inner maṇḍalas, should utter the three syllables and mentally open the gates. As it is said: "The gates in the east and so forth are to be opened sequentially by one standing in the western direction, likewise with the right leg extended and so on." The vijaya vase, which was previously consecrated, should be recited seven times according to that very ritual and placed in front of the presiding deity.

གཞན་མ་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཟླས་པས་འཇུག་པའི་སྒོ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པར་གཞག་#ནས་དེའི་ཆུས་བདག་ཉིད་དང་སློབ་མ་#བསང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཞག་ནས་བཟླས་ལ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱི་རོལ་དང་རྡོ་རྗེའི་#ར་བའི་བར་ན། ཤར་དང་ལྷོའི་སྒོའི་མཚམས་སུ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རང་གི་ལྷ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚོན་གྱིས་བྲིས་པ། རས་དམ་པ་#གཉིས་ཀྱིས་མགུལ་བ་བཅིངས་པ་ལོ་མ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པར་ཁར་བཅུག་ལ་རིན་པོ་ཆེ་ལྔ་དང་སྨན་དང་#འབྲུ་ལྔར་ལྡན་པ་དང་། བདུད་རྩི་དང་ལྡན་པའི་ཙནྡན་གྱི་ཆུས་བཀང་བ། རང་རང་གི་སྔགས་ཀྱིས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཟླས་པ། འཕགས་པ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་པ་#ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོའི་བུམ་པ་གཞག་#པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷོ་དང་ནུབ་ཀྱི་མཚམས་སུ་དཔལ་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དྲི་རྡོ་རྗེ་མའི་བར་དུ་བུམ་པ་བཞི་དང་ལྔ་གཞག་#གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནུབ་དང་བྱང་གི་མཚམས་སུ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ནས་བརྩམས་ཏེ་སྤྱན་མའི་བར་དུ་བུམ་པ་བདུན་ཉིད་དོ། ། བྱང་དང་ཤར་གྱི་སྒོའི་མཚམས་སུ་མཱ་མ་ཀཱི་ནས་བརྩམས་ཏེ་མི་བསྐྱོད་པའི་བར་དུ་བུམ་པ་བརྒྱད་དགོད་དོ། ། མ་ཚོགས་ན་#རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དང་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་དང་། ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བུམ་པ་གང་བ་ཡང་གཞག་# སྟེ་བཅུ་ལས་ཉུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Furthermore, having recited "Vajradhṛk" one hundred and eight times, one should place [the vase] facing the entrance of the maṇḍala. Then, having placed it for the purpose of purifying oneself and the disciples with its water, one should recite the mantra. Outside the maṇḍala, between the vajra fence and the eastern and southern gates, one should place the vases of the wrathful kings, such as the Noble Yamāntaka and others, which are endowed with the proper characteristics and painted with colors corresponding to their respective deities. Their necks are bound with two excellent cloths, and they are filled with leaves and fruit placed inside the mouth, along with the five precious gems, the five medicines, and the five grains. They are filled with sandalwood water mixed with nectar and consecrated by reciting their respective mantras one hundred and eight times. Similarly, in the southern and western intermediate directions, one should place four or five vases, beginning with the Glorious Ucchuṣmarāja and ending with Gandhavajrī. Likewise, in the western and northern intermediate directions, there are seven vases, beginning with Lokeśvara and ending with Locanā. In the northern and eastern intermediate directions, one should arrange eight vases, beginning with Māmakī and ending with Akṣobhya. If these are not available, it is explained that one should place the Victory Vase, the four [vases] of Locanā and the others, the four [vases] of the deities, and the full vase of all activities; thus, one should not have fewer than ten.

དེ་ནས་སྒྲུབ་ཐབས་ལས་གསུངས་པའི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྱིའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོད་ནས་རྡོ་རྗེ་སློབ་ད་པོན་གྱིས་#ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་རིག་མ་#དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སློབ་མ་གཞུག་#པའི་ཆོ་ག་དང་འདྲ་བར་རང་ཞུགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲུང་ནས་བུམ་པའི་དབང་དང་གསང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དང་རྗེས་སུ་གནང་བ་དང་དབུགས་དབྱུང་#བ་དང་ལུང་བསྟན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཐོབ་ནས། སྣ་ཚོགས་པདྨ་རས་ཀྱིས་བཀབ་པའི་གདན་གྱི་སྟེང་དུ་གནས་པས། སྨེ་ཤ་ཅན་གྱི་བུ་མོ་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ། བཞིན་བཟང་#མིག་ནི་ཡངས་པ་སྟེ། ། རྒྱན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། ། དེ་ཉིད་རིག་ལ་#རྗེས་གནང་བ། ། ཡོན་ཏན་སྐ་རགས་མཱ་མ་ཀཱི། ། སྒྲུབ་ཐབས་ལས་བཤད་ཆོ་ག་ཡིས། ། དྲི་དང་མེ་ཏོག་གིས་ཁྱབ་པ། ། ལྷ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཆོད་པའི་ཕྱིར། ། རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་འདོད་པར་བྱ། ། དེ་ནས་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་ཞིང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྔར་བཤད་པའི་སྙིང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཕྲ་མོ་ཕྱུང་སྟེ། ཕྱག་མཚན་གྱི་ནང་དུ་གནས་པའི་ལྷའི་སྐུ་རྣམས་ལ་བསྡུས་པར་བསམས་ཏེ། ལྕགས་ཀྱུ་དང་ཞགས་པ་ཐོགས་པའི་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་#ཡི་གེ་ཛའི་མཐའ་ཅན་གྱི་ཧཱུཾ་བཞི་པོའི་སྔགས་ཀྱིས་#ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དགུག་ཅིང་ལྷ་རེ་རེའི་ཐུགས་ཀར་ཞུགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་བར་དུ་བྱས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་#རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཅོད་པན་དང་དར་དབྱངས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་ཏེ།

Then, having made offerings to the maṇḍala with the feast gathering and so forth as taught in the sādhana, as well as with external requisites, the Vajra Master enters the maṇḍala together with the consort (vidyā) as previously described, following the ritual for the entry of the disciples. Having received from the Blessed One the vase empowerment, the secret empowerment, the wisdom-knowledge empowerment, the authorization, the encouragement, the prophecy, and the meditation on samādhi, he remains upon a seat covered with a multicolored lotus and cloth. Then, the yogin should desire a twelve-year-old girl of the me-śa (outcaste) class, who has a beautiful face and wide eyes, and is adorned with all ornaments. She should be one who knows reality (tattva) and has received authorization, with the qualities of a girdle and being Māmakī. According to the ritual explained in the sādhana, she should be pervaded with perfumes and flowers for the sake of making offerings to all the deities. Then, by radiating and reabsorbing one's own bodhicitta into a moon maṇḍala, one should emanate the subtle samaya maṇḍala using the heart mantras previously explained. Visualizing that these are absorbed into the forms of the deities residing within the hand symbols, one should summon the wisdom wheel (jñānacakra) with the four-syllable hūṃ mantra ending in the syllable jaḥ of the King Sumbharāja, who holds a hook and a noose. Preceded by the entry of the wisdom deities into the heart of each individual deity, one performs the consecration of the aggregates and so forth, up to the consecration of the body, speech, and mind. Then, as before, one confers the empowerment of the crown and silk streamers of the Great Vajradhara and the others.

རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཆོ་གས་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱས་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་བསྡུས་ཏེ་པདྨ་ལ་ཞུགས་ནས་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྱོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུལ་ལ་ཡང་ལྷ་མོའི་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་ཕྱུང་ཞིང་། བླ་ན་མེད་#པའི་མཆོད་པ་དང་བཅས་པའི་མཆོད་པ་#དེ་རྣམས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་མཆོད་ནས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་བཟླས་པའི་མེ་ཏོག་དང་སྤོས་དང་སྣང་བ་དང་དྲི་དང་ལྷ་བཤོས་ཕུལ་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་བཟླས་པའི་དུང་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་ལ་གནས་པ་བདུད་རྩི་དང་ཏིལ་དང་ནས་དང་ཀུ་ཤ་དང་དྲི་བཟང་#མེ་ཏོག་དཀར་པོ་དང་བཅས་པའི་དྲི་ཆུ་གང་ཡིན་པ་དེས་ལྷ་རྣམས་ལ་#ཞབས་བསིལ་དང་མཆོད་ཡོན་དབུལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་མཆོད་པ་བྱ་བ་ནི་ལྷ་རེ་རེ་ལ་ན་བཟའ་གཉིས་གཉིས་སམ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ལ་གཅིག་གཅིག་ཕུལ་ནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་བ་དན་དང་བླ་རེ་རྣམས་ཡི་གེ་ཨོཾ་མམ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བཟླས་ཏེ། བཛྲ་སྥ་ར་ཎ་ཁཾ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དབུལ་ལོ། ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པཱུ་ཛ་མེ་གྷ་ས་མུ་དྲ་སྥ་ར་ཎ་ས་མ་ཡ་ཤྲི་#ཡེ་ཧཱུཾ། ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་མངོན་པ་#འདུས་བྱས་པའི་ག་བུར་དང་ཨ་ག་རུ་དང་ཏུ་རུཥྐ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་བཟང་#ཙནྡན་དང་འདྲེས་པ་དང་མེ་ཏོག་གི་ཤིང་ཡང་རུང་བརྒྱའམ་བཞི་དང་མེ་ཏོག་ཐམས་ཅད་དང་། སྤོས་ཁང་སྟོང་ངམ་བརྒྱའམ་བཅུ་ལས་ཉུང་བར་མི་དབུལ་#ལོ། ། མར་མེ་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱའི་གྲངས་སམ་ཡང་ན་མར་མེ་སྣོད་བརྒྱ་འམ་ཡང་ན་བཞི་འབུལ་ལོ། །

Having aroused passion through the ritual of passion, one should withdraw the bodhicitta into the form of the Tathāgatas as before. Having entered the lotus and melted, that which is of the nature of the nectar of wisdom is offered to the Tathāgatas and others so that they may partake of it. Then, emerging in the form of a host of goddesses, one should worship the maṇḍala with those offerings, including unsurpassed offerings. Having offered flowers, incense, light, fragrance, and food with the recitation of the three syllables, one should offer the foot-bath and the water for the face to the deities using fragrant water containing nectar, sesame, barley, kuśa grass, and white flowers, which resides in vessels such as conch bowls consecrated by Vajradhara and others. Then, for the offering, one should offer two garments to each deity, or otherwise offer one to all of them. Having offered various types of parasols, victory banners, flags, and canopies, one should recite the syllable Oṃ or Vajrasattva, and offer them with the mantra: VAJRA SPHARAṆA KHAṂ. With the mantra OṂ SARVA TATHĀGATA PŪJA MEGHA SAMUDRA SPHARAṆA SAMAYA ŚRĪYE HŪṂ, one should offer camphor, agarwood, turuṣka, and other fragrant substances mixed with sandalwood, or suitable flowering trees, numbering one hundred or four, as well as all types of flowers. One should not offer fewer than one thousand, one hundred, or ten incense burners. One should offer one hundred thousand lamps, or else one hundred lamp vessels, or else four.

དེ་མ་ཐག་དུ་བཤད་པའི་སྔགས་ཀྱིས་#མེ་ཏོག་དང་སྤོས་དང་མར་མེའི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་བཟླས་པའི་ཨོཾ་#ལོ་པི་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་དང་མྱང་བ་དང་ཉེས་པ་དང་བཅས་པ་#དང་ཉེས་པ་མེད་པའི་གཏོར་མའི་མཆོད་པ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་གི་གྲངས་སུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དབུལ་ལོ། ། རོལ་མོ་སྟོང་ངམ་པི་ཝང་ངམ། ། དུང་ལ་སོགས་པ་ཡང་ན་རོལ་མོ་བཅུ་དབུལ་ལོ། ། ཕྱིའི་གར་མཁན་དང་གདུ་བུ་དང་རྣ་ཆ་#དང་ཅོད་པན་ལ་སོགས་པ་དང་། རྟ་དང་གླང་པོ་དང་བ་ལང་གི་ཚོགས་ཀྱང་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། གོས་དང་བཅས་པའི་རྟ་བབས་དང་དྲིལ་བུ་དང་བཅས་པའི་རྔ་ཡབ་དང་། དཀར་པོ་དང་། དུར་ཀ་དང་། ནག་པོ་དང་། དུད་ཁ་དང་། དམར་པོ་དང་། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། སེར་པོ་དང་། ལྗང་གུ་དང་། དབང་པོའི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་རིམ་གྱིས་བ་དན་བརྒྱད་དབུལ་བར་བྱའོ། ། #ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་#དང་བཅས་པའི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་ཅིང་། ། མི་བསྐྱོད་#རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྟོད་པར་བྱའོ། ། དེའམ་གཞན་གྱིས་བསྟོད་ནས་དུང་ཕོར་ལ་གནས་པའི་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྤྲོས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་སྦྱངས་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ཕུལ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་དེས་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དབུལ་ལོ། །

Immediately, one should apply the mantra just explained to each of the offerings, such as flowers, incense, and lamps. With the three syllables, one should also offer thousands of times the offerings of food—such as oṃ lopī and so forth—along with various kinds of food, snacks, and delicacies, as well as offering cakes (bali) that are either with or without faults. One should offer a thousand musical instruments, or a lute, or a conch, or the ten types of musical instruments. One should also offer well-adorned external dancers, bracelets, earrings, crowns, and so forth, as well as herds of horses, elephants, and cattle. One should offer eight banners (patākā) in sequence on the outside of the maṇḍala, in the directions of Indra and so forth, in white, dūka, black, smoke-colored, red, multicolored, yellow, and green, together with clothed archways and fly-whisks with bells. Having made offerings with the unsurpassed offerings and so forth, one should praise them as before with the words, "Akṣobhya-vajra, great wisdom," and so on. Having praised them with that or another [praise], one should purify the emanated bodhicitta—consisting of excrement, urine, and so forth, contained in a conch bowl—using the three syllables, and offer it into the center of the maṇḍala wheel to satisfy the deities of the maṇḍala. Then, one should also offer the prepared food and so forth.

ཤར་ཕྱོགས་ནས་བརྩམས་ཏེ་ལྷ་ལ་སོགས་པ་#ལ་གཏོར་མ་བྱིན་ནས་ལྷ་རྣམས་#ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་སྦྱིན་སྲེག་#བྱའོ། ། དེ་ནས་གཞན་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞུགས་ནས་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་ལ་སློབ་མ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བདེན་པ་གསན་དུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པའི། ། དག་ཅིང་དང་བ་དྲི་མ་མེད། ། གཟུང་བ་མ་ཡིན་བརྗོད་བྱ་མིན། ། རྒྱུ་དང་ལས་ལས་ཀུན་འབྱུང་#བ། ། དེ་བཞིན་དེ་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི། ། དེ་ལྟར་བདེན་པས་དཀྱིལ་འཁོར་འདི། ། དྲི་མེད་སློབ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། གཟུགས་བརྙན་ལྟར་གསལ་མཐོང་བར་བྱེད། ། ནམ་མཁའ་སྐྱེད་#པའི་མཚན་མའི་ཕྱིར། ། ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད་པའི་མཆོག། སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་ཆེ་རང་བཞིན། ། རྡོར་སེམས་དེང་#བདག་འགྲུབ་པར་མཛོད། ། དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་གྱི་མཆོག། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལྷག་པའི་ལྷ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཀུན་རྒྱལ་པོ་སྟེ། ། མི་འགྱུར་དམ་པ་བདག་གྲུབ་མཛོད། ། ཁྱོད་ནི་སྐྱོན་མེད་རྟག་པ་སྟེ། ། ཆགས་པ་ཀུན་གྱི་#རྗེས་ཆགས་པས། ། ཆགས་པ་ཆེན་པོ་དགའ་བ་ཆེ། ། བཅོམ་ལྡན་དེ་ཉིད་བདག་གྲུབ་མཛོད། ། ཤིན་དུ་དག་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག། གཟོད་མ་ནས་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཀུན་བདག་ཉིད། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གྲུབ་མཛོད། ། དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་གྱི་མཆོག། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་རྒྱ་#མཆོག་གི། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ཕུལ་དུ་བྱུང་། ། རྡོ་རྗེ་སྒེག་བདག་བདག་གྲུབ་མཛོད། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡིད་ཁྱབ་པ། ། #སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡབ་ཉིད་དེ། །

Beginning from the eastern direction, one should perform a fire offering to satisfy the gods and other deities by giving them torma offerings. Then, having entered the maṇḍala for others, and having preceded the rite with the granting of encouragement and the prophecy, one should generate all the preliminary stages and cause the disciples to enter. To that end, they should be made to hear the truth: "Phenomena are like reflections, Pure, clear, and stainless, Ungraspable and inexpressible, Arising from causes and karma. Just as they arise from suchness, By this truth, may this maṇḍala Be seen by all stainless disciples As clearly as a reflection. Because it is the sign of the birth of space, The supreme without beginning or end, The nature of the Great Vajrasattva, May I today be established as Vajrasattva. The supreme of all great siddhis, The Great Lord, the supreme deity, The King of all Vajradharas— May I be established as that immutable, holy one. You are faultless and eternal, Passionate with passion for all; Great passion, great joy— Bhagavān, may I be established as that very reality. The supreme of all utter purity, The Tathāgata pure from the beginning, Samantabhadra, the self of all— May I be established as the Bodhisattva. The supreme of all great siddhis, The Great Lord, the ocean of excellence, The most sublime Great Vajra— May I be established as the Lord of Vajra Grace. Pervading the minds of all sentient beings, The very father of all sentient beings..."

དམ་ཚིག་མཆོག་ལྡན་འདོད་པ་མཆོག། དབེན་པ་གང་གིས་དཀྱིལ་འཁོར་འདི། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་ཅན། ། མགོན་པོ་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ། བདག་ལ་རེ་བ་རྫོགས་པར་མཛོད། ། ཅེས་བྱ་བའི་དམ་ཚིག་གསུམ་གྱི་གླུའི་མཆོད་པ་དང་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཡང་བྱའོ། ། དེ་#ནི་སློབ་མ་འཇུག་པའི་ཆོ་ག་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་#སློབ་མ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པས། ། དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ཁས་བླངས་པ་ཡོན་ཕུལ་བ་དེའི་སྙིང་གར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། དེའི་སྦྱོར་བའི་གཡོ་བ་ལས་བྱུང་#བའི་སྒྲའི་ཁ་དོག་དམར་པོ་ཡི་གེ་ཨའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཕྲེང་བས་ལུས་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱས་པར་#བསྒོམས་ལ། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་བའི་ཁྲོ་བོ་#བཟླས་པའི་མིག་དགབ་པ་དང་སྟོད་སྨད་ཀྱི་རས་#དང་ལྡན་པ་སྒོ་སྐྱོང་བཞི་པོས་མངོན་པར་བཟླས་པའི་མིག་བཀབ་པའི་གོས་བྱས་ཏེ་རང་གི་དབང་བསྐུར་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རས་ཀྱིས་སྤྱི་བོར་བཀབ་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལག་པ་གཡོན་པས་འཁྱུད་པའི་ཕྱག་རྒྱས་བཟུང་#བ་ཞུགས་པར་བྱས་ཏེ་ལས་ཐམས་ཅད་པའི་བུམ་པའི་ཆུས་བསང་གཏོར་བྱས་ལ་ཕྱག་བཞི་བྱེད་དུ་གཞུག་པར་བྱ་སྟེ། ཨེ་མའོ་སངས་རྒྱས་ཨེ་མའོ་ཆོས། ། ཨེ་མའོ་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྟེ། ། དག་པའི་དེ་ཉིད་དོན་དག་པ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། ཆོས་རྣམས་བདག་མེད་ལས་བྱུང་བའི། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་རྫོགས་བྱེད་པ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་#དམིགས་པ་མེད། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཀུན་གྱི་དོན། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་རབ་འཇོག་པ། །

"O Protector, who possesses the supreme samaya and the supreme desire, by the very truth of you, who are the nature of method and insight, and who are this maṇḍala of solitude, please fulfill my hopes!" Thus, one should also perform the offering and supplication of the song of the three samayas. This is the ritual for the entry of the disciples. Having prepared the disciples as before, and having had them accept the samayas and vows and offer the fee, one should visualize the great bliss of entering into equipoise at their hearts. Through the movement of that union, one should meditate that the entire body is illuminated by a garland of light rays from the syllable A, which is red in color. Then, having covered the eyes with the mantra of the wrathful Amṛtakuṇḍalī, and having provided the upper and lower garments, one should cover the head with a cloth blessed by the Tathāgata who conferred the empowerment, using a cloth over which the four gatekeepers have recited the mantra. Then, having entered while holding the mudrā of embracing a consort of one's own family as described with the left hand, and having sprinkled oneself with water from the all-activity vase, one should be made to perform four prostrations: "O, how wonderful is the Buddha! O, how wonderful is the Dharma! O, how wonderful is the teaching of the Dharma! To the pure reality, the pure meaning, the bodhicitta, I prostrate. To the bodhicitta that arises from the selflessness of phenomena, which brings the enlightenment of the Buddhas to completion, which is non-conceptual and without focal point, I prostrate. To Samantabhadra, the purpose of all, who establishes the enlightenment of the Buddhas..."

བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྡོ་རྗེ་ཆེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། ཐུགས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་རབ་སྩོལ་བའི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། དེ་ནས་ཨཱ་ཁཾ་ཝཱི་#ར་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་ཐལ་མོས་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་བཟུང་བ་སྒོ་རུ་གནས་པ་དགའ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཁྱོད་གང་ཡིན་ཞེས་དྲི་བར་བྱའོ། ། དེས་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བུམ་པའི་ཆུས་བསངས་ལ། ། ཡི་གེ་ལྔས་འཇུག་ཅིང་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་དེ་རིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ཞུགས་#པ་དེ་བས་ན་ཁྱོད་ལ་བདག་གིས་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་བགྱི་གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན། དངོས་གྲུབ་གཞན་དག་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་སུ་ཞིག་གིས་མ་མཐོང་བའི་མདུན་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཁྱོད་ཀྱི་དེང་#། ། སྙིང་ག་རུ་ནི་ཡང་དག་བཞུགས། ། གལ་ཏེ་ཚུལ་འདི་སྨྲ་བ་ན། ། འགས་#ནས་སྐད་ཅིག་གིས་འབྱུང་འགྱུར། ། སྦྱང་བ་དང་ནི་སད་པ་སྟེ། ། ཡེ་ཤེས་འབར་བའི་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ། ། འཁོར་ལོར་གནས་པ་འགྲུབ་སྟེར་བ། ། དུང་ཆེན་ལ་གནས་བདུད་རྩི་ལྔ། ། ས་བོན་ལྔའམ་གསུམ་བཀོད་པའི། ། སློབ་མར་#བླུད་པར་བྱ་བ་སྟེ། ། འདི་ནི་དམྱལ་བའི་ཆུ་ཡིན་ཏེ། ། དམ་ཚིག་འདས་པ་སྲེག་པར་བྱེད། ། དམ་ཚིག་བསྲུངས་ན་#འགྲུབ་འགྱུར་བས། །

"O Bodhicitta, the great Vajra, to you, Bodhicitta, I prostrate. Your mind is the essence of the Tathāgatas, possessing the Vajra of Body, Speech, and Mind. To you, Bodhicitta, who bestows the supreme enlightenment of the Buddhas, I prostrate." Thus it is said. Then, with the mantra āḥ khaṃ vīra hūṃ, the disciple should hold a flower garland with their palms and, standing at the door, be asked: "Who are you, O one who relies on joy?" The disciple should reply: "I am the fortunate one of great bliss." Then, having purified them with the water from the Vajrasattva vase, they should enter with the five syllables and speak as follows: "Today you have entered the family of the Tathāgatas. Therefore, I shall generate the Vajra Wisdom within you, by which the siddhi of all the Tathāgatas will be attained; what need is there to mention other siddhis? You must not speak of this before anyone who has not seen the great maṇḍala, otherwise your samaya will be impaired. Vajrasattva now truly dwells within your heart. If you speak of this way, he will shatter [your heart] and depart in an instant. Through purification and awakening, pervaded by the blazing light of wisdom, the one who abides in the wheel bestows accomplishment. The five nectars residing in the great conch, with the five or three seed-syllables arranged [therein], should be made to drink by the disciple. This is the water of hell; it burns those who transgress the samaya. If the samaya is guarded, accomplishment will be attained."

རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་ཆུ་འདི་སྤྱོད། ། ཨོཾ་བཛྲོད་ཀ་ཋཿཋཿ# ཞེས་བྱ་བས་བྱིན་ནོ། ། དེ་རིང་ནས་བརྩམས་ནས་ཁྱོད་ཀྱི་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ང་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་#འདི་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་(བའིད་,བའི་)ངག་གི་#སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱ་བ་དང་བདག་ཁྱོད་ཀྱིས་སྨད་པར་མི་བྱའོ། ། གཞན་དུ་ན་#དཀའ་བར་མ་འདས་པས་དུས་བྱས་ནས་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་སློབ་མ་ལ་འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡང་བདག་ལ་ཞུགས་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་དུ་བཅུག་ནས། དེའི་སྙིང་གར་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའི་ཁ་དོག་སེར་པོ་རྩེ་གསུམ་པའི་རྡོ་རྗེས་མཚན་པ། ། ཟུར་བཞི་པ་དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་བུམ་པས་མཚན་པ་ཟླུམ་པོ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པ་ཡི་གེ་ཧཾ་སྟེ་སྤྱི་བོ་ལའོ། ། ཡི་གེ་ཡཾ་ལས་བྱུང་བ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་བ་དན་གྱིས་མཚན་པ་གཡོ་བ་གཞུའི་དབྱིབས་ཅན་ཏེ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པ་ཡི་གེ་ཨ་སྟེ་ལྐོག་མ་ལའོ། ། ཡི་གེ་རཾ་ལས་བསྐྱེད་པ་མེ་ལྟར་འབར་བ་གྲུ་གསུམ་པ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པ་ཡི་གེ་ཛྷཻཾ་#འོད་གསལ་བ་རྐང་པའི་འོག་ཏུ་བཀོད་ནས་ཧཱུཾ་ཧ་ཨཱཿཛྷཻ་#ཞེས་བྱ་བས་བསྐུལ་ནས་རྡོ་རྗེ་དབབ་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་དབང་ཆེན་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ།

"Partake of this vajra nectar water!" With the mantra oṃ vajrodaka ṭhaḥ ṭhaḥ, it is given. "From this day forward, I am your Vajrapāṇi. Therefore, you must do whatever I command you to do, and you must not disparage me. Otherwise, by failing to overcome your hardships, you will die and fall into hell." Then, the preceptor says this to the disciple: "May all the Tathāgatas grant me their blessings!" and "May Vajrasattva also enter me!" Having had them say this, at the disciple's heart, there is a yellow three-pronged vajra marked by the syllable hūṃ, arising from the syllable hūṃ and resting upon a square maṇḍala of the great earth. At the crown of the head is the syllable haṃ, white in color and marked by a vase, arising from the syllable haṃ and resting upon a circular maṇḍala of water. At the throat is the syllable aṃ, blue in color and marked by a banner, arising from the syllable yaṃ and resting upon a bow-shaped, moving maṇḍala of wind. At the soles of the feet, the syllable jhaiṃ is placed, blazing like fire, arising from the syllable raṃ and resting upon a triangular maṇḍala of fire. Having invoked them with hūṃ ha āḥ jhaiṃ, the vajra descent is performed. Upon the maṇḍalas of the great earth and so forth as described, there are the Mind Vajra and the others, arising from the syllable hūṃ.

ཡི་གེ་ཛྷཻཾ#་ལས་བྱུང་བ་མེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པར་#བསམས་ལ་དབབ་#པར་བྱས་པའི་ལྕེ་ལ་ཡི་གེ་ཨ་དམར་པོ་བསམས་ལ་སྨྲོས་ཤིག་རྡོ་རྗེ་ཞེས་འདྲི་#ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་གསུངས་སོ། ། འབབ་པ་དེ་ཉིད་ཏིཥྛ་བཛྲ་དྲྀ་#ཌྷོ་མེ་བྷ་ཝ་ཤཱ་ཤྭ་ཏོ་མེ་བྷ་བ་ཧྲྀ་#ད་ཡ་མེ་ཨ་དྷི་ཏིཥྛ་སརྦ་སིདྡྷི་མྨེ་པྲ་ཡཙྪ་ཧཱུཾ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧོ། ། ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་ནས་བརྟན་པར་བྱས་ལ་ཡི་གེ་ལྔ་པས་ཕྲེང་བ་དེ་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གཏོར་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བླངས་ལ་དེའི་སྤྱི་བོར་བྱིན་ནས་སྙིང་གའི་ཟླ་བ་ལ་ཧཱུཾ་བདག་པོ་དང་མིག་ལ་ཨོཾ་དང་དཔྲལ་བ་ལ་རཾ་བསྒོམས་ནས་ཡི་གེ་ལྔ་པས་མིག་ཕྱེ་ལ་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ཞིང་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། ཀྱེའི་#རྡོ་རྗེའི་བུ་མིག་སྨན་#བཞིན་པས། འདི་ནི་ད་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་། ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་#རིགས་ལས་བྱུང་། ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱས་བྱིན་གྱིས་བརླབས#། ། དངོས་གྲུབ་ཀུན་གྱིས་#ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། དམ་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་#མཆོག་ཏུ་འགྱུར། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་རོལ་མཆོག་གིས#། ། སྔགས་རྣམས་ལ་ནི་བརྟེན་པར་གྱིས། ། གྲུ་བཞི་པ་ནི་མི་མཉམ་མེད། ། དྲན་དང་དབང་པོ་སྒོ་བཞི་པ། ། བསམ་གཏན་དག་གིས་རྟ་བབས་བཞི། ། སྣམ་བུ་རྣམས་ནི་ཏིང་འཛིན་བཤད། ། འདོད་ཡོན་ལ་གནས་རྡོ་རྗེ་མཆོག། གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་མོ་དང་ལྡན་པ། ། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་པས། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྒྱན་ཀུན་ལྡན། ། སྣ་ཚོགས་རྩེ་མོར་བ་དན་དང་། ། དྲིལ་#བུ་སྒྲ་སྒྲོགས་གདུལ་བྱའི་ཕྱིར། །

One should visualize that the area is pervaded by fire-light rays arising from the syllable jhaiṃ. Then, having performed the descent, one visualizes a red syllable a on the tongue. If one asks, "Speak, O Vajra," they will speak of all that is virtuous and non-virtuous; thus spoke the Blessed One Vajradhara. Having recited "Tiṣṭha vajra dṛḍho me bhava śāśvato me bhava hṛdayaṃ me adhiṣṭha sarvasiddhiṃ me prayaccha hūṃ ha ha ha ha hoḥ" and stabilized [the descent], one should scatter that rosary onto the maṇḍala with the fifth syllable. Taking it up with that same [syllable], one places it on the crown of the head. Then, having meditated on hūṃ as the lord at the heart, oṃ at the eyes, and raṃ at the forehead, one opens the eyes with the fifth syllable. Following the oral instructions, the maṇḍala is shown, and one should say: "O son of Vajra, like eye-salve, you now see this. Born from the family of the Buddha-dharma, blessed by mantra and mudrā, perfected by all siddhis, it shall become the supreme of all samayas. Through the supreme play of the vajra and lotus, rely upon the mantras. The square is without inequality; the four gates are mindfulness and the faculties. The four archways are the meditative concentrations; the ledges are explained as the samādhis. Abiding in the objects of desire, the supreme vajra is endowed with the goddesses of form. Since all intentions are completely fulfilled, it is endowed with all various ornaments. With various peaks, banners, and ringing bells, it is for the sake of those to be trained."

མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། ། ཡན་ལག་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་ཅན། ། དྲ་བ་དྲ་ཕྱེད་རིན་ཆེན་མཆོག། ཉི་མ་ཟླ་བ་གདན་གྱིས་ཁྱབ། ། མི་འགྱུར་བདེ་བ་དངོས་གྲུབ་ཀུན། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པར་བཤད། ། དེ་ཡི་ནང་གི་འཁོར་ལོ་ནི། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་མཚུངས། ། རྣམ་པར་ཐར་བརྒྱད་དེ་ཡིན་པས། ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྟེར#། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་བསྐོར་བས། ། རྡོ་རྗེ་ར་བས་ཡོངས་བསྐོར་བ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས། ། ཚོན་དག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལྔ། ། སེམས་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཚོན་ཕྱིར། ། དབང་པོ་ཡུལ་དང་རྣམ་དག་པ། ། རང་གི་མཚན་ཉིད་རབ་དབྱེ་བས། ། ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་ལྔར་སྤྱོད་གང་། ། རྡོ་རྗེའི་བུམ་པ་དེ་ཉིད་ཡིན། ། ཚོགས་རྫོགས་རྒྱུ་མཐུན་སྙིང་རྗེ་ཡིས། ། རླན་པས་གང་བའི་བུམ་པ་ཡིན། ། མེ་ཏོག་སྤོས་དང་མར་མེ་དང་། ། དྲི་ཞེས་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། ། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ཡིད་ཚིམ་པའི། ། ཆོས་སྒྲོན་གྲགས་པའི་ཚོགས་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ཀྱི་བཟའ་བ་ལྷ་བཤོས་ཏེ#། ། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ན་བཟའ་ཡིན། ། གླུ་དང་གར་དང་རོལ་མོ་ནི། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བྱེད་ཕྱིར། ། གྲོང་ཁྱེར་ཐར་པ་གྲོང་ཡིན་པས། ། དཀྱིལ་འཁོར་སྙིང་པོ་ལེན་པས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟེན་གྱི་#དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ནས་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དད་པའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པས་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དེ།

The mirror-like wisdom is the flower garland of the branches of enlightenment. It is adorned with lattices and half-lattices of supreme jewels, pervaded by seats of sun and moon. Unchanging bliss and all siddhis are explained as "Great Bliss." The inner wheel within that is equal to the eight types of maṇḍalas; since it is the eight liberations, it bestows all siddhis. By turning the wheel of Dharma of the Mahāyāna bodhicitta, it is completely surrounded by a vajra fence and is perfected in every way. The colors are the five perfect Buddhas; because they symbolize the wisdom of sentient beings, the senses and their objects are purified. Through the differentiation of their own characteristics, that which partakes in the five nectars of wisdom is the vajra vase itself. Because it is moistened by compassion, the concordant cause of the perfected accumulations, it is the vase filled [with water]. The flowers, incense, lamps, and what is called "fragrance" are the maṇḍala; they are the assembly of the renowned Dharma-lamp that satisfies the branches of enlightenment. The Dharma-food is the divine offering; modesty and a sense of shame are the garments. Song, dance, and music are for the sake of increasing Great Bliss. Since the city is the city of liberation, it is the essence of the maṇḍala because it takes [the essence]. Having thus shown the maṇḍala of the support, which is the nature of cause and result, the maṇḍala of the supported is now to be shown. In that regard, first, through the purification of the faculty of faith, there is Yamāntaka.

སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་འཆི་བདག་གི་བདུད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་#བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པས་འཕགས་པ་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་དང་རྟ་མགྲིན་དང་འཕགས་པ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕུང་པོ་དང་ལྷའི་བུའི་བདུད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་སྒོ་སྐྱོང་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་དབྱུག་སྔོན་དང་སྟོབས་པོ་ཆེ་དང་མི་གཡོ་བ་དང་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་#བ་དང་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་རྣམ་པར་དག་པའི་#རང་བཞིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནི་སའི་སྙིང་པོའོ། ། ཕྱིའི་གཟུགས་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། བྱམས་པ་དམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནི་བྱམས་པའོ། ། རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། སྒྲ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དག་པ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའོ། ། དྲི་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་དྲི་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གོ། ། རོ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནི་#རོ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནི་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ལོ། ། ལུས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སེལ་བའོ། །

It is the nature of overpowering the Māra of the Lord of Death who dwells within the mental continua of all sentient beings. Likewise, through the purity of the faculties of mindfulness, meditative concentration, and diligence, they are the noble ones known as Aparājita, Hayagrīva, and Ārya Amṛtakuṇḍalī; they are the nature of overpowering the Māras of the afflictions, the aggregates, and the son of the gods, and are the gatekeepers. Similarly, Rāgarāja, Nīladaṇḍa, Mahābala, Acala, Uṣṇīṣacakravartin, and Sumbharāja are the nature of the purity of the family of hatred; they are the essence of the purity of the eye-consciousness and so forth. The nature of the purity of the eye sense base is Kṣitigarbha. The nature of the purity of the three types of external form is Rūpavajrā. The nature of the purity of sublime loving-kindness is Maitreya. The essence of the purity of the ear sense base is Vajrapāṇi. The purity of the three types of sound and the nature of Ratnasambhava is Śabdavajrā. The purity of the nose sense base is Ākāśagarbha. The purity of the three types of odor and the nature of Amitābha is Gandhavajrā. The purity of the tongue sense base is Lokeśvara. The purity of the three types of taste and the nature of Amoghasiddhi is Rasavajrā. The nature of the purity of insight is Ārya Mañjuśrī. The purity of the body is Sarvanīvaraṇaviṣkambhin.

རེག་བྱ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་ནི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། ཡིད་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་པོའོ། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་དང་གོས་དཀར་མོ་དང་སྒྲོལ་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བཞི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའོ། ། གང་དུ་འཇུག་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་མིན་ཕྱིར་ལྡོག་མིན། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར། ། མཁས་པ་དེ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། #ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ། ། ཡོན་ནི་མང་དུ་ཕུལ་ནས་ནི། ། ཕྱག་འཚལ་བྱས་ནས་ཚིག་བཤད་པས། ། དབང་བསྐུར་ཐོབ་ཕྱིར་གསོལ་འདེབས་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་རྡོ་རྗེ་སངས་རྒྱས་ལ། ། ཇི་ལྟར་མཆོད་ཅིང་གསོལ་བ་བཞིན། ། བདག་ལ་ཡང་ནི་སྐྱོབ་དོན་དུ། ། ནམ་མཁའི་#རྡོ་རྗེ་དེང་#བདག་སྩོལ། ། འཇུག་པའི་སྒོ་ཡི་#ཁ་བལྟས་པ། ། པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་སྟེང་དུ། ། སྣ་ཚོགས་གདན་ལ་གཞག་#ནས་ནི། ། རང་གི་ལྷག་པའི་ལྷར་སྦྱོར་བས། ། ལུས་ལ་དགོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན། ། ཆོ་ག་འདིས་ནི་དབང་བསྐུར་བྱ། ། གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་བ་དན་དང་། ། བུམ་པ་རོལ་མོ་ན་བཟའ་མཆོག།

The nature of the three purified tangibles is Sparśavajrā. The purified mind is Samantabhadra. The nature of the purified earth element, both outer and inner, is Buddhalocanā. Likewise, the natures of the purified water, fire, and wind elements are Māmakī, Pāṇḍaravāsinī, and Tārā. Similarly, the natures of the wisdoms, such as the mirror-like wisdom, which are the concordant results of emptiness, are Vairocana, Ratnasambhava, Amitābha, and Amoghasiddhi. The four doors of liberation, such as emptiness, which are the concordant results of the nature of the five wisdoms, are the Blessed One Akṣobhyavajra. It is said: "By the mere act of entering, One is neither overwhelmed nor turned back; For the sake of the siddhi of great bliss, Those wise ones shall emerge." Then, having offered many gifts to the Vajra Master, and having prostrated, one should make a request for the empowerment with these words: "Just as you made offerings and supplications To the Buddha Bodhivajra, For the sake of protecting me as well, O Vajra of Space, grant it to me today!" Facing the entrance of the mandala, Upon an eight-petaled lotus, Having placed [the disciple] on a variegated seat, And through union with one's own chosen deity, One should confer the empowerment By means of this ritual, With parasols, victory banners, and streamers, Vases, music, and supreme garments.

ལྷ་ཡི་རྒྱན་དག་ཐོགས་པ་སྟེ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་#ནམ་མཁའི་ཁམས། ། སྔར་བཤད་བྱ་བའི་དབང་གིས་ནི། ། ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡང་དག་ལྡན། ། དབང་གི་#དུས་སུ་སློབ་དཔོན་གྱིས། ། ཡོངས་སུ་གང་བ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། བུམ་པའི་ཆུ་ལ་དེ་བསྡུས་ནས། ། བདུད་རྩི་ལྔ་སོགས་བཞུས་#གྱུར་པ། ། མགུལ་ནི་དར་གྱིས་བཅིངས་པ་སྟེ། ། སྤྱན་སོགས་ཕྱག་གིས་གཟུང་བྱ་བ། ། བུམ་པས་བ་སྤུའི་#བུ་ག་ནས། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇུག་པར་བྱ། ། ཚིགས་བཅད་དང་ནི་སྔགས་བརྗོད་པས། ། སློབ་མ་དགའ་བས་དབང་བསྐུར་བྱ། ། དབང་བསྐུར་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཆེ། ། ཁམས་གསུམ་པས་ནི་ཕྱག་བྱ་བ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང་བ་གསུམ། ། གནས་ལས་བྱུང་བ་བདག་གིས་སྩོལ། ། ཇི་ལྟར་ཅོད་པན་དག་གིས་ཀྱང་། ། དབང་བསྐུར་བྱས་ཏེ་དེ་ནས་བློས། ། བརྟན་པར་བྱས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། དེ་ལྟར་རིམ་པས་ཕྱག་མཚན་སྦྱིན། ། སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེའི་དབང་བསྐུར་གྱིས། ། ཁྱོད་ནི་དེ་རིང་དབང་བསྐུར་རོ། ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཉིད་དེ། ། དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལོང་། ། ཨོཾ་བཛྲཱ་#དྷི་པ་ཏི་སྟྭཾ་#ཨ་བྷི་ཥཉྩཱ་#མི་ཏིཥྛ་བཛྲ་ས་མ་ཡ་སྟྭཾ། ། སེམས་དཔའ་ཐོག་མཐའ་མེད་པ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དགའ་བ་ཆེ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཀུན་བདག་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་སྒེག་པ་བདག་པོའི་བདག། ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེའི་དབང་། ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། ཤེས་རབ་སྒྲ་ནི་རྗེས་འགྲོར་བཤད། ། རྒྱལ་བས་བཞེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མཆོག། ཁྱེད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་གཟུང་བར་གྱིས། ། ཡི་གེ་ཨ་ལས་སྐྱེས་པའི་དྲིལ་བུའོ། ། སྲིད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག།

Adorned with divine ornaments, the buddhas fill the expanse of space. By the power of the previously explained ritual, they are perfectly endowed with great distinction. At the time of the empowerment, the master should visualize them as completely filling [the vessel]. Having gathered them into the water of the vase, the five nectars and so forth are melted. The neck is bound with silk, and it is to be held by the hands of Locanā and the others. Through the vase, all the buddhas should enter through the pores of the skin. By reciting the verses and the mantra, the disciple should be joyfully empowered. This empowerment is the great vajra, to which the inhabitants of the three realms prostrate. I bestow the three secrets of all the buddhas, which arise from their abodes. Just as the crowns are used for empowerment, then with the intellect, having made it firm through yoga, the hand symbols are given in that sequence. By the empowerment of the Buddha-Vajra, you are empowered today. This is the state of all the buddhas; take the vajra for the sake of attaining siddhi. Oṃ vajrādhipati tvaṃ abhiṣiñcāmi tiṣṭha vajrasamayas tvaṃ. The being without beginning or end is Vajrasattva, the great joy, Samantabhadra, the self of all, the lord of the Vajra-Lover. This vajra empowerment arising from Hūṃ is explained as following the sound of the insight of all the buddhas. Always hold the supreme enlightenment desired by the Victors. The bell is born from the syllable A. Existence is pure by its very nature.

ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་བྲལ་བྱས། ། རང་བཞིན་དག་པའི་སེམས་དཔའ་མཆོག། སྲིད་པའི་མཆོག་ནི་གྲུབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བས་དེ་ཉིད་དཀྲོལ་བར་བྱའོ། ། སྲིད་པའི་བདེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་། ། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་དག་བྱའི་ཕྱིར། ། ཤིན་དུ་བདེ་བ་དམ་པའི་ཐབས། ། དམ་ཚིག་འདི་ནི་རྟག་ཏུ་སྐྱེད#། ། འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་དག། ཅི་འདོད་པ་ནི་བསྟེན་བཞིན་དུ། ། རང་གི་ལྷ་ཡི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། བདག་དང་གཞན་ལ་མཆོད་པར་གྱིས། ། ཇི་སྲིད་འཁོར་བའི་གནས་སུ་ནི། ། མཁས་པས་མཆོག་ནི་#གནས་གྱུར་པ། ། དེ་སྲིད་འགྲོ་དོན་ཡལ་མེད་པ། ། མྱ་ངན་འདས་པས་བྱེད་པར་ནུས། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ཐབས། ། བསོད་ནམས་བྱིན་རླབས་#འགྲུབ་བྱེད་པ། ། དངོས་གྲུབ་ཀུན་དབང་འགྲུབ་པ་ཡིས། ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བརྟན་པར་བྱེད། ། ཕྱག་རྒྱ་མངོན་པར་རྟོགས་བཤད་དེ། ། ཡིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་བརྟན་#ཕྱིར་རོ། ། གང་གིས་སྐུ་ཀུན་བརྟན་པ་སྟེ། ། དེ་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་གསུམ་བྱིན་ནས། ། ཨོཾ་བཛྲཱ་དྷི་པ་ཏི་སྟྭཾ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་#མི་བཛྲ་ནཱ་མཱ་བྷི་ཥེ་ཀ་ཏ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱེ་དཔལ་ཆེ་གེ་མོ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བས་དཔལ་གྱི་སྒྲ་དང་སྦྱར་བ་ནི་མིང་གི་དབང་བསྐུར་རོ། ། འདི་དེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཕྱག་ན་གནས། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་བརྟུལ་ཞུགས་བརྟན། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་རྟག་ཏུ་ཟུང་། ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སིདྡྷི་#བཛྲ་ས་མ་ཡ་#ཨེ་ཥ་སྟྭཾ་#དྷ་ར་ཡཱ་མི་ཧི་ཧི་ཧི་ཧི་ཧི་#ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པས་སློབ་མ་བཟུང་དུ་བཅུག་ནས།

"By nature, existence is transcended; the supreme being, pure by nature, accomplishes the highest state of existence." Thus should that very point be explained. "The pleasures of existence are extremely slight; in order to purify great suffering, always generate this samaya, the means for the most sublime bliss. While enjoying all the objects of desire as you wish, through the yoga of your own deity, make offerings to yourself and others. As long as the wise remain in the state of saṃsāra, they are able to act for the benefit of beings without ceasing, through the state of nirvāṇa. Through the method of the perfection of wisdom, which accomplishes the blessings of merit, and by attaining mastery over all siddhis, the welfare of sentient beings is made firm. The mudrā is explained as the clear realization, for the sake of stabilizing the mental body. Because it stabilizes the entire body, it is therefore called 'mudrā' (the seal)." This is the samaya. Having thus bestowed the three samayas, one should confer the name empowerment by saying: "Oṃ vajrādhipati tvaṃ abhiṣiñca vajranāmābhiṣekata," and then joining the word "Śrī" [to the name], such as "O Śrī [Name] Vajra." "This is the vajra of all the Buddhas, which resides in the hand of Vajrasattva. Firm is the conduct of Vajrapāṇi; you too must always hold it." Reciting "Oṃ sarvatathāgatasiddhi vajrasamaya eṣa tvaṃ dhārayāmi hi hi hi hi hi hūṃ," one causes the disciple to hold [the vajra].

མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་ཅིང་གཞག་#གོ། ། དེ་ནི་བུམ་པའི་དབང་#ཞེས་བྱ་བས་བསྡུས་པའི་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབང་བསྐུར་རོ། ། བུམ་པའི་དབང་ནི་དང་པོ་སྟེ། ། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་གཉིས་པ་ཡིན། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པ་ཡིན། ། ཞེས་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་སྐྱེ་བོས་དབེན་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་སྔགས་དང་རྒྱུད་ལ་ལེགས་པར་སློབ་པ། ། བཞིན་བཟང་བ་མིག་ཡངས་པ་དེ་ཉིད། རིག་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དམ་ཚིག་བསྲུང་བ་ལ་བརྩོན་པ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#ཡོ་བྱད་དང་ལྡན་པ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལ་སློབ་མས་དབུལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་གཡོན་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པའི་བླ་མ་ལ། ། ལྕགས་ཀྱུ་དང་སྒྲོན་མའི་བསྙེན་བཀུར་དང་དྲི་དང་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ། རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིའི་ཡོ་བྱད་དང་། བླ་ན་མེད་པ་#དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ཅིང་པུས་མོ་གཡས་པ་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ། དེ་ནས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས། སློབ་དཔོན་ཆེ་ལ་གསོལ་བ་གདབ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཞབས་ཀྱི་དྲིན་གྱིས་ནི། ། བླ་མེད་བྱ་བ་བདག་གིས་ཤེས། ། ད་ནི་དབང་བསྐུར་རིན་ཆེན་གྱིས། ། མགོན་པོ་རྗེས་སུ་གཟུང་#བར་མཛོད། ། ཇི་ལྟར་བདེ་ཆེན་མགོན་པོ་ཡིས། ། དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཅན་ལ། ། དག་པའི་དེ་ཉིད་ཅེས་སྟོན་པ། ། མགོན་པོ་བདག་ལ་འང་དེ་བཞིན་སྩོལ། ། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་གྱི་གནས་གྱུར་པ། ། གཙོ་བོ་དམྱལ་བ་ལས་འདོན་#མཛོད། ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ངེས་གཅོད་ཕྱིར། ། མགོན་མེད་ལ་ནི་ཐུགས་རྗེས་གཟིགས། ། ཁྱོད་ཞབས་པདྨ་སྤངས་ནས་ནི། །

One should make offerings with flowers and so forth and then place [the disciple]. This is the empowerment of the outer maṇḍala, which is subsumed under what is called the "vase empowerment." As it is said in the eighteenth chapter: "The vase empowerment is the first; the secret empowerment is the second; the wisdom-gnosis empowerment is the third." Then, in a secluded place, the disciple should offer to the Vajra Master a girl of his own family—one who is well-versed in mantra and tantra, has a beautiful face and wide eyes, is engaged in knowledge, is diligent in guarding the samaya, and possesses all the requisites for bliss. Then, together with her, the disciple should properly worship the Guru who is seated to the left, with extensive outer requisites, including the service of the hook and the lamp, as well as perfumes, garlands, and so forth, along with unsurpassed offerings and the like. Then, kneeling with the right knee on the ground and joining the palms, the disciple should make this supplication to the Great Master: "By the grace of your feet, I have come to know the unsurpassed activity. O Protector, now please favor me with the precious empowerment. Just as the Protector of Great Bliss taught the pure reality to the glorious Vajradhara, O Protector, please grant that same [teaching] to me. O Lord, please deliver me from the hells, which are the abode of all suffering. Out of compassion, look upon me who am without a protector, so that all suffering may be definitively severed. Having abandoned your lotus feet..."

གཙོ་བོ་བདག་ལ་གཞན་སྐྱབས་མེད། ། དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མཆོག་འགྲོ་བའི། ། དཔའ་བོ་#ཐུབ་ཆེན་བཀའ་དྲིན་མཛོད། ། གསོལ་བ་འདེབས་ལ་མཁས་པ་ཡི། ། དེ་ལྟར་ཚིག་མཆོག་གསན་ནས་ནི། ། སློབ་མར་#སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་བྱས་ནས། ། བླ་མ་དཔལ་ལྡན་ཡོན་ཏན་མཚོ། ། ཞལ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་འགྱུར་བས། ། བརྩེ་བ་དང་བཅས་མགུ་བ་ཡིས། ། གསང་བའི་ལས་ནི་གསང་བ་མཆོག། དམ་ཚིག་མཆོག་དེ་ཉན་དུ་གཞུག། ཁྱོད་ཀྱིས་སྲོག་ཆགས་གསད་#བྱ་སྟེ། ། མ་བྱིན་པར་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བླང་། ། གཞན་གྱི་བུད་མེད་བསྟེན་པ་དང་། ། ཚིག་ཀྱང་རྫུན་དུ་སྨྲ་བར་བྱ། ། ཐུགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མཆོག་འདི་ནི། ། བུ་བཟང་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྲུང་བར་བྱ། ། བཤང་གཅི་དང་ནི་ཤ་དང་ཁྲག། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྔ་པ་སྟེ། ། ཁྱི་མི་གླང་པོ་བ་ལང་རྟའི། ། ཤ་ནི་སྦྱང་སོགས་ཆོ་ག་ཡིས། ། ཁྱོད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བཟའ་བྱ་བ། ། འདི་ནི་དམ་ཚིག་རྨད་བྱུང་ཆེ། ། དེ་ནས་སྔར་བཤད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རམ་ཡང་ན་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་བཞུགས་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་རང་གི་རིག་མའི་པདྨའི་ཁར་བདུད་རྩི་ལྔའི་རི་ལུ་བཅུག་ལ། མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་དོན་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་#བྱ་སྟེ་རང་གི་ལྷག་པའི་ལྷ་ཕྱུང་ཞིང་དེས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱས་ལ། ། དེ་དགུག་ཅིང་རང་གི་ལུས་ལ་བཅུག་སྟེ་དེའི་རྣམ་པར་འགྱུར་ནས་སློབ་མ་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་རང་གི་ལྷ་མོ་དང་བཅས་པར་བསམས་ཏེ།

"O Lord, I have no other refuge; therefore, O Buddha, supreme among beings, O Great Hero, grant your grace! O Guru, ocean of glorious qualities, having heard these supreme words of one skilled in supplication, you should generate compassion for the disciple. With a face full of joy, and with affection and delight, you should cause the disciple to hear the supreme secret of secret activities and that supreme samaya: 'You must kill living beings; you must also take what is not given; you must consort with the wives of others; and you must speak words of falsehood. O good son, you must maintain this supreme vow of the mind. You must always eat excrement, urine, meat, blood, and the fifth, the mental derivative, as well as the meat of dogs, humans, elephants, oxen, and horses, according to the ritual of purification and so forth. This is the great and marvelous samaya.' Then, possessing the divine pride of the Vajra Master, the Great Vajradhara, who dwells within the maṇḍala previously described or else within the entire circle of deities visualized through meditation, one should place a pill of the five nectars into the lotus of one's consort. In accordance with the pith instructions, one should enter into union for the sake of the authentic empowerment. Having emanated one's own chosen deity and performed the benefit of beings, one should summon them and dissolve them into one's own body. Having transformed into that form, one should visualize the disciple as being of that same nature, with the aggregates and so forth blessed, together with one's own goddess."

རང་གི་བ་སྤུའི་བུ་ག་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ལྕགས་ཀྱུའི་ཚོགས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་མ་ལུས་པར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བསྡུས་ལ། རང་གི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་འཇུག་སྟེ་ལམ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ། རང་གི་སྙིང་ག་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཕྱུང་ལ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ཚེ་ཞུ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་སློབ་མའི་ཁར་བཅུག་པར་བྱའོ། ། ཨེ་མའོ་བདེ་ཆེན་འདི་བརྗོད་ནས། ། སློབ་མས་སེམས་བྱུང་སྤྱོད་པར་བྱ། ། འདི་དེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། དབང་བསྐུར་བ་ཡི་གནས་ཀྱི་མཆོག། ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་མཆོག་དང་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ཀུན་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། དེ་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བའོ། ། སེམས་བྱུང་མེ་ཏོག་དང་བཅས་པ། ། པདྨ་ལ་གནས་བླངས་ནས་ནི། ། རང་གི་ཞལ་གྱིས་མཆོད་པའི་ཕྱིར། ། རིག་མའི་ཁ་རུ་གཞུག་པར་བྱ། ། བཤང་གཅི་ཤ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། མི་ཡི་དུང་ཕོར་ལ་གཞག་#གོ། ། ཤིན་དུ་དད་ལྡན་ཤེས་རབ་ཆེ། ། གཟུགས་བཟང་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་དགའ། ། རྣལ་འབྱོར་གཅིག་ལ་གོམས་བྱས་པས། ། དམ་ཚིག་ལ་མཁས་རྣལ་འབྱོར་མ། ། སྒྲུབ་པ་པོས་ནི་བླ་མ་ལ། ། སྔར་ནི་ཡོན་དུ་ཕུལ་བ་གང་། ། བླ་མས་དེ་ཉིད་བྱིན་བརླབས་ནས། ། སློབ་མ་དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་དམ་ཚིག་ལྡན། ། སངས་རྒྱས་སོགས་ཀྱིས་བྱིན་བརླབས་པ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་ཞུགས་པ། ། བླ་མ་དང་བཅས་ལ་སོགས་པས། ། ཕྱི་ཡི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡིས། ། རྡོར་ཅན་གཉིས་པ་བཞིན་དུ་མཆོད། ། བཀྲ་ཤིས་པ་ཡི་ཚིགས་བཅད་དང་། ། རོལ་མོ་དང་ནི་སྣ་ཚོགས་དབྱངས། ། རྔ་ཡབ་རྒྱལ་མཚན་གདུགས་སོགས་དང་། །

With a multitude of hooks of light rays emerging from the pores of one’s own body, one gathers the Tathāgatas who pervade the entire expanse of space without exception. These are then absorbed into one’s own body, speech, and mind, whereby one comes to abide on the path. Then, having brought the Tathāgatas forth from one’s own heart, they melt at the moment of supreme joy; these should be placed into the mouth of the disciple. Having uttered, "Ema! This is great bliss," the disciple should engage in the conduct of the mental factors. This is the supreme locus of empowerment for all the Buddhas; through it, the supreme ocean of activities and all vajras will be accomplished. This is the secret empowerment. Taking the mental factors together with the flower, which reside upon the lotus, one should place them into the mouth of the consort in order to offer them with one’s own mouth. One should place the excrement, urine, and meat into a human conch-shell cup. The practitioner should then offer to the Guru the yoginī who is endowed with great faith and great insight, who is beautiful in form and delights in the practitioner, who is skilled in the samaya and has become habituated to a single yoga. Whatever was previously offered as a fee to the Guru by the practitioner, the Guru should consecrate that very thing and give it to the disciple. Possessing the samaya of flowers and so forth, and consecrated by the Buddhas and others, one enters into union with her. Together with the Guru and the others, one should worship with external offerings, just like a second Vajra-holder. With auspicious verses, music, and various melodies, with fly-whisks, victory banners, parasols, and so forth—

མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་སོགས་ཀྱིས་མཆོད། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་གྱི། ། མཉམ་པར་བརྟན་པར་གཞག་#ནས་ནི། ། སྔར་ནི་ཐལ་མོ་དང་སྦྱར་བ། ། ཆོ་ག་འདིས་ནི་དབང་བསྐུར་བྱ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་མ་དང་བཅས་པའི་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་སློབ་མ་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་ལ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་#པའི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མའི་སྤྲིན་ཁ་དོག་དཀར་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་ཆུ་ཤེལ་གྱི་བུམ་པ་ལག་ན་ཐོགས་པ་སྣོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་སྤྲོས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་# དབང་བསྐུར་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་དབང་བསྐུར་བྱས་ལ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་སྤྱན་མའི་ཚོགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པ། མར་གྱི་བུམ་པ་བཞིན་དུ་བཞུས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་རྣམ་པ་སློབ་མའི་ལུས་ལ་རྗེས་སུ་བཅུག་ནས། དེ་ཡང་ལྷའི་སྐུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དོན་ནི་འདི་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། རྨོངས་པ་ལ་ནི་གཏི་མུག་བདག། གཏི་མུག་དགའ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ལྡན། ། གཏི་མུག་རྒྱུན་གྱིས་དབང་བསྐུར་བས། ། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་རང་ཉིད་འགྱུར། ། ཞེ་སྡང་ཅན་ལ་ཞེ་སྡང་བདག། ཞེ་སྡང་དགའ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ལྡན། ། ཞེ་སྡང་རྒྱུན་གྱིས་དབང་བསྐུར་བས། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་རང་ཉིད་འགྱུར། ། ཆགས་པ་ཅན་ལ་ཆགས་བདག་ཉིད། ། ཆགས་པའི་དགའ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ལྡན། ། འདོད་ཆགས་རྒྱུན་གྱིས་དབང་བསྐུར་བས། ། འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་རང་ཉིད་འགྱུར། །

Offer with flower garlands and so forth. Having settled in meditative equipoise for the empowerment of the wisdom-gnosis (prajñājñāna), one should confer the empowerment through this ritual, while the disciples join their palms as before. In this regard, the Vajra Master, possessing the yoga of Mohavajra together with Locanā, should cause the disciples to perform as previously explained. Emanating from the union of Vairocana and Buddhalocanā, clouds of white-colored bodhicitta fill crystal vases held in their hands. Having entered into union, they emanate these; they confer the empowerment, and through the empowerment conferred by the stream of white-colored bodhicitta arising from their union, the entire assembly of Kāyavajra and Locanā becomes subject to the power of great bliss. Melting like butter in a vessel, they take the form of the nectar of wisdom and enter the body of the disciple. One should then contemplate that [body] as the deity’s form, the nature of great bliss. The meaning is explained as follows: For the deluded, the self is delusion; Possessing the yoga of the Delusion-Blissful One, Through the empowerment of the stream of delusion, One becomes Mohavajra himself. For the hateful, the self is hatred; Possessing the yoga of the Hatred-Blissful One, Through the empowerment of the stream of hatred, One becomes Dveṣavajra himself. For the lustful, the self is passion; Possessing the yoga of the Passion-Blissful One, Through the empowerment of the stream of passion, One becomes Rāgavajra himself.

ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བདག་ཉིད་ཅན། ། རྡོ་རྗེ་དགའ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ལྡན། ། ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་གྱིས་དབང་བསྐུར་བས། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་རང་ཉིད་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བས་རང་རང་གི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་རྣམས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་རོ། ། དེ་ནས་དེ་ལྟར་གནས་པའི་སློབ་མའི་ལག་དུ་རིག་མའི་ལག་པ་བླ་མས་བྱིན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དབང་པོར་བྱའོ། ། འདི་ནས་བརྩམས་ཏེ་བདག་གིས་ནི། ། འདི་ལ་རིག་པ་ཡང་དག་སྦྱིན། ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྣང་བར་མཛད། ། དེ་ནས་སློབ་མ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། ། འདི་ནི་གཟུགས་མ་དགའ་མ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བསྟེན་#པར་བྱ། ། བར་དུ་གནས་པའི་བླ་མ་ཡིས། ། སློབ་མའི་སྤྱི་བོར་ཕྱག་བཞག་ནས། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་ཐབས་གཞན་མེད། ། དེ་ཕྱིར་རིག་མ་འདི་ཉིད་མཆོག། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་གཉིས་མེད་པ། ། གཉིས་སུ་སྣང་བ་རྟོག་པ་ཡིན#། ། དེ་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། ། འཁོར་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་མིན། ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བླ་ན་མེད། ། རྨོངས་པ་གང་གིས་འདས་པ་ནི#། ། དེ་ཡི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་མི་འགྱུར། ། དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དེས་དེ་ལ། ། གསང་བ་མཆོག་ནི་བསྟན་པར་བྱ། ། རྒྱུད་ཀུན་ལས་ནི་གང་ཞིག་ནི། ། བརྡ་#ཡིས་རྒྱས་བཏབ་སྦས་པར་བཤད། ། ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ནི། ། ཇི་ལྟར་གདུལ་བྱ་སྣ་ཚོགས་པ། །

"Endowed with the nature of insight-wisdom, possessing the yoga of the Vajra Joyous One, through the empowerment of the stream of wisdom, one becomes insight-wisdom itself." By this, one should understand the streams of bodhicitta corresponding to each respective Tathāgata. This is the empowerment of insight-wisdom. Then, the guru places the hand of the consort into the hand of the disciple who is abiding in that manner, and the Tathāgatas are made the witnesses. From this point on: "I shall truly bestow this knowledge upon her, for the sake of accomplishing great awakening; the Tathāgatas have made her manifest." Then the disciple should be told: "This is the form of the Joyous One; you must always rely upon her. There is no other means for the state of Buddhahood; therefore, this consort is supreme. All phenomena are non-dual; dualistic appearance is conceptualization. Therefore, you must never abandon saṃsāra. This is the unsurpassed vidyā-vow of all the Buddhas. Any fool who transgresses it will not attain the siddhi." From that point on, the supreme secret should be shown to him: "That which is sealed and hidden by symbols in all the tantras, and which is practiced according to the yoga of the Buddhas and so forth, for the sake of benefiting all sentient beings, throughout the entire world, according to the various types of those to be trained."

ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གྱིས། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་པདྨ་དང་། འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་རྗེས་སུ་གནང་བ་བྱིན་ནས་ལངས་#ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་#སྙིང་གར་ལག་པ་#གཡོན་པའི་ཁུ་ཚུར་གྱིས་ཆོས་གོས་ཀྱི་#དཀྱིལ་བཟུང་བའི་ཚུལ་དང་། གཡས་པའི་མཆོག་སྦྱིན་གྱིས་#ཕྱག་རྒྱ་རྡོ་རྗེ་མིང་གི་དབང་བསྐུར་གྱིས་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། བདག་གིས་ཁྱོད་ལ་ལུང་བསྟན་ཏེ། ། སྲིད་པའི་ངན་འགྲོ་ལས་བཏོན་ནས། ། ཤིན་དུ་སྲིད་པ་གྲུབ་ཕྱིར་རོ། ། ཧེ་བཛྲ་ནཱ་#མ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སིདྡྷྱ་#ས་མ་ཡ་སྟྭཾ་བྷུར་བྷུ་ཝ་སྭཿ#། ལངས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་འདིས་མཆོག་ཏུ་གསང་བའི་ཆོ་གས་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་#དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་དམ་ཚིག་གི་སློབ་དཔོན་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་#ཕྱིར་ངག་གཅིག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ཡང་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེའི་གསང་བ་དམ་པ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པ་དང་སྔགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་#དད་པར་བྱའོ་ཞེས་སློབ་མ་ལ་སྨྲས་ནས་གསང་བ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཆགས་བྲལ་དང་མཚུངས་སྡིག་པ་ནི། ། ཁམས་གསུམ་ལས་ནི་གཞན་མེད་དེ། ། དེ་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཆགས་བྲལ་ཉིད། ། བློ་ཅན་ཁྱོད་ཀྱིས་#མི་བྱའོ། ། ཨོཾ་མ་ཧཱ་ས་མ་ཡཱ་#ཧ་ན་ཕཊ། །

"Turn the wheel of Dharma!" Having granted the authorization with these five verses beginning with "Likewise, turn the vajra, the jewel, the lotus, and the wheel," he rises. Then, through the yoga of all the Tathāgatas, he should perform the prophecy of the Vajra Name Empowerment: with the left hand in a fist at the heart in the manner of holding the hem of the Dharma robe, and the right hand in the mudrā of supreme generosity, he says: "Vajrasattva, the Tathāgata, I prophesy you: Having extracted you from the miserable realms of existence, For the sake of attaining the supreme state of existence. Hevajranāma tathāgata siddhya samayas tvam bhūr bhuvaḥ svāhā." Having risen and given this prophecy, he should say to the disciple: "By this prophecy, through the supreme secret ritual, all the Tathāgatas together with the Great Vajradhara, the Bodhisattvas, and the members of the maṇḍala, will with one voice prophesy your unsurpassed, perfect, and complete enlightenment, so that you may act as the master of the samaya of all the Tathāgatas." Furthermore, he should speak to the disciple: "You should have faith through the blessing of the supreme secret siddhi of that Great Mudrā of Prophecy and by the power of that very mantra." Then he reveals the secret: "There is no sin equal to the abandonment of passion Other than that which exists within the three realms. Therefore, O wise one, you must never Abandon the passion of desire." Oṃ mahāsamayāhana phaṭ.

དེ་ནས་སློབ་མའི་གཡས་པའི་མཐེ་བོང་ནས། ། ལག་པ་གཡོན་པས་གཟུང་བྱས་ཏེ། ། སློབ་མ་གཙོ་བོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ། མར་གྱི་དགང་བླུགས་བརྒྱ་བརྒྱད་བསྲེགས། ། སྦྲང་རྩི་མར་དང་ཞོ་བསྲེས་པའི། ། དགང་བླུགས་བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད་བསྲེགས#། ། ཀུན་གྱི་སྙིང་རིགས་རིག་པ་ཡིས། ། བསངས་ཏེ་སྙིང་གར་རེག་པར་བྱ། ། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་བའི་བཟླས་བྱ་བ། ། དེ་ཡི་དཔུང་ལ་སྲུང་སྐུད་གདགས། ། སྤྱི་བོར་གདུགས་ནི་སྦྱིན་བྱས་ནས། ། ཐལ་མོ་དང་བཅས་སྒོར་འཇུག་ནས། ། གདུགས་དང་བཅས་པའི་སློབ་མ་ནི། ། དཀྱིལ་འཁོར་སྒོ་རུ་འདུད་དུ་གཞུག། སློབ་མ་འདི་ནི་བདག་གིས་དབུལ#། ། རྒྱུད་རྣམས་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་གདུགས་བླངས་པས། ། དེ་ལ་ཚིག་སྙན་བསྟན་པར་བྱ། ། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་སློབ་དཔོན་ཏེ། ། སྔགས་དང་རྒྱུད་འཆང་ཁྱོད་ཡིན་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ། ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་བཤད། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྩེ་བའི་ཕྱིར། ། ཁྱོད་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ཆོ་ག་ཡིས#། ། འབད་དེ་བྲི་བར་བྱ་བ་དང་། ། རྒྱུད་ལ་སློབ་མ་སྦྱང་བར་གྱིས། ། དེ་ནས་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱིན་ནས་དྲང་བའི་དོན་ལ་སོགས་པ་དང་དགོངས་པའི་གནས་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་#དབུགས་དབྱུང་བ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། གསང་བ་མཆོག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི། ། དམ་པ་མཐོང་དང་འཇུག་བྱས་ནས། ། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བའི། ། ཁྱེད་རྣམས་དེང་ནས་བདེ་བར་གནས། ། ཁྱོད་ལ་སླར་ཡང་འཆི་བ་མེད། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐེག་ཆེན་ལ#། །

Then, taking the student’s right thumb with the left hand, and relying upon the principal disciple, one should offer one hundred and eight full oblations of clarified butter. One should offer one hundred and eight full oblations of a mixture of honey, clarified butter, and curd. Having purified [the student] with the knowledge of the heart-mantra of all [the deities], one should touch [the student] at the heart. One should recite the mantra of Amṛtakuṇḍalī and tie a protection cord upon the student’s arm. Having placed a parasol upon the crown of the head, and having entered the gate with palms joined, the student, together with the parasol, should be made to bow at the gate of the maṇḍala. [The master says:] "I offer this student; he shall become a holder of the tantras." The master, having taken the parasol, should address him with these pleasant words: "Now you are the master of the maṇḍala; you are the bearer of the mantras and tantras. The Buddhas, Bodhisattvas, and goddesses have truly declared: 'Out of compassion for sentient beings, you must strive to draw the maṇḍala according to the ritual and train the students in the tantras.'" Then, having bestowed the pith instructions exactly as they are, one should also teach the provisional meaning and the points of intentional meaning. Then, just as for the entry, all the Tathāgatas should grant the encouragement: "Having seen and entered this supreme, secret, and sublime maṇḍala, you are now liberated from all misdeeds and shall abide in bliss. For you there is no more death; you have entered the Great Vehicle of Great Bliss."

ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་གསོད་བྱེད་པ། ། གང་ལས་འཇིགས་མེད་རོལ་བར་གྱིས། ། སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁྱེད་ལ་མེད། ། ཤིན་དུ་སྲིད་པ་#གྲུབ་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་སྡོམ་པ་གྲུབ་#པ་འདི། ། ཁྱོད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བར་གྱིས། ། བཀའ་ལུང་དམ་པ་རྟག་པ་འདི#། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་#མཉམ་པར་གསུངས། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་ཕྱག་རྒྱ་འདིས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འདོར་མི་བྱ་སྟེ། ། གང་ཞིག་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་གདོན་མི་ཟ། ། དམ་པའི་ཆོས་ནི་འདོར་མི་བྱ། ། རྡོར་བཅས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། ཁྱོད་རྣམས་དེ་རིང་དབང་བསྐུར་རོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེ། ། རྒྱལ་པོའི་བདག་པོ་རྣམས་སུ་གནས། ། དེ་རིང་བདུད་རྣམས་རྣམ་བཅོམ་ནས། ། གྲོང་ཁྱེར་དམ་པ་ལ་ནི་ཞུགས། ། དེ་རིང་ཁྱོད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། #ནམ་ཡང་སྨོད་པར་མི་བྱའོ། ། མི་ཤེས་པའམ་རྨོངས་པ་ལ། ། ཚུལ་ཆེན་བསྟན་པར་མི་བྱའོ། ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སྤངས་ནས། ། དཀའ་ཐུབ་གྱིས་ནི་གཟིར་མི་བྱ། ། འདི་ནི་མ་འོངས་སངས་རྒྱས་པས། ། ཅི་བདེ་བས་ནི་བདེ་བར་གཟུང་#། ། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས། ། ནམ་ཡང་འདོར་བར་མི་བྱ་སྟེ། ། སློབ་དཔོན་སྨོད་པར་མི་བྱ་ཞིང་། ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་དང་མཉམ། ། བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཀུན་དང་མཚུངས། ། གང་གིས་སྨོད་པར་གྱུར་པ་ན། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྨད་པས་ན། ། དེས་ནི་#རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཐོབ། ། རིམས་དང་སྦྱར་དུག་དུག་དང་ནད། ། མཁའ་འགྲོ་འཚེ་#བ་གདོན་རྣམས་དང་། ། བགེགས་དང་ལོག་འདྲེན་འཇིགས་པ་ཡིས། །

Unconquered and slaying, sport without fear; Suffering of existence shall not exist for you, For you have attained the ultimate state of existence. This accomplishment of the samaya vows, You must always protect. This sublime and eternal command Was spoken in unison by all the Buddhas. By this mudrā called "Vajra," One must not abandon the bodhicitta; By the mere generation of it, One will undoubtedly become a Buddha. One must not abandon the sublime Dharma. By all the Buddhas together with the Vajra, You are all empowered this very day. The great sovereignty of the three realms, You shall abide as the lords of kings. Today, having utterly defeated the Māras, You have entered the sublime city. Today you have attained Buddhahood itself; Of this there is no doubt. Never disparage it. To those who are ignorant or deluded, Do not teach the Great Way. Having completely abandoned your own self, Do not torment yourself with asceticism. This is the future Buddha; Therefore, hold it happily and at ease. The vajra, the bell, and the mudrās— Never abandon them. Do not disparage the master, For he is equal to all the Buddhas. The guru is equal to all the Buddhas; Whoever should disparage him, By disparaging him, all the Buddhas are disparaged, And thus he will always experience suffering. By fevers, compounded poisons, and toxins, By diseases, ḍākinīs, and harmful spirits, By obstacles, misleading influences, and terrors—

བསད་ནས་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན། ། དེ་ཕྱིར་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བླ་མ་ཆེ། ། དགེ་བ་དམ་པ་རབ་སྦས་པའི། ། ནམ་ཡང་སྨད་པར་མི་བྱའོ། ། བཟའ་བཅའ་ཡོན་དང་# བཅས་པར་ནི། བླ་མ་ལ་ནི་མཐུན་པར་དབུལ། ། དེ་ནས་རིམས་#སོགས་གདུང་བ་རྣམས། ། སླར་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། རང་གི་དམ་ཚིག་སློབ་དཔོན་ནི། ། རང་སྲོག་གིས་ཀྱང་བསྟེན་#པར་བྱ། ། བུད་མེད་ལ་སོགས་དབུལ་བྱས་ཏེ། ། འབྱོར་པ་གཞན་དག་སྨོས་ཅི་དགོས། ། གྲངས་མེད་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཡི། ། གང་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བ། ། རྩོལ་བ་ལྡན་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཚེ་འདི་ཉིད་དུ་སྟེར་བར་བྱེད། ། དེར་སྦྱིན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ། ། རྟག་ཏུ་དབུལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན། ། དེ་ཕུལ་#བས་ནི་བསོད་ནམས་ཚོགས། ། ཚོགས་ལས་དངོས་གྲུབ་དམ་པ་ཡིན། ། རྟག་ཏུ་དམ་ཚིག་བསྒྲུབ་བྱ་བ། ། རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད། ། བླ་མ་ལ་ཡང་རྟག་ཏུ་དབུལ། ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་དང་མཚུངས། ། དེང་སང་ཁྱོད་སྐྱེ་འབྲས་བུར་བཅས། ། གང་ཕྱིར་འདི་ལ་འབྲས་བུར་གནས། ། དམ་ཚིག་ལྷ་དང་མཉམ་པ་ནི། ། ཁྱོད་རྣམས་གྱུར་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། རྡོར་བཅས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། ཁྱོད་རྣམས་དེ་རིང་དབང་བསྐུར་རོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེ། ། རྒྱལ་པོའི་བདག་པོ་རྣམས་སུ་གནས། ། དེ་རིང་བདུད་རྣམས་རྣམ་བཅོམ་ནས། ། གྲོང་ཁྱེར་དམ་པ་ལ་ནི་ཞུགས། ། དེ་རིང་ཁྱོད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། དེ་ལྟར་ཡིད་ནི་དང་བའི་རྡོ་རྗེར་གྱིས། ། རང་གི་དམ་ཚིག་མི་ཟད་བདེ་བ་བསྟེན#། །

By killing [the guru], one goes to hell. Therefore, with every effort, one must never disparage the great Vajra Master, the guru, who is the supreme, hidden virtue. One should offer food, drink, and gifts to the guru in a manner that is pleasing. Then, afflictions such as fevers and the like will never arise again. One should serve one’s own samaya master even at the cost of one’s own life. Having offered women and the like, what need is there to mention other riches? Because it is always difficult to find [a guru] even in tens of millions of countless eons, he bestows the state of Buddhahood itself upon the diligent in this very life. Whatever is given there is offered to all the Buddhas at all times. By offering to him, the accumulation of merit is achieved; from that accumulation comes the supreme siddhi. One should always fulfill the samayas and always worship the Tathāgatas. One should also always offer to the guru, for he is equal to all the Buddhas. Today your birth is fruitful, for you abide in the fruit of this [teaching]. You have become equal to the deities of the samaya; of this there is no doubt. By all the Buddhas together with the Vajra, you are empowered today. You shall abide as sovereign lords of the great kingdom of the three realms. Today, having utterly defeated the Māras, you have entered the holy city. Today you have attained Buddhahood itself; of this there is no doubt. Thus, with a mind of pure faith, become the Vajra; rely upon the inexhaustible bliss of your own samaya.

བདེ་བ་འགྲོ་ལ་དེ་རིང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི། ། འདྲ་བར་རྟག་ཏུ་ཁྱོད་རྣམས་འགྱུར་བ་ཡིན། ། དད་དང་ལྡན་པའི་སློབ་མ་ཡིས། ། བླ་མའི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། ། ཇི་ལྟར་གཙོ་བོས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ཐམས་ཅད་བགྱི་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱ། ། དེ་ལྟར་དམ་བཅའ་རྣམས་བྱས་པའི། ། སློབ་མའི་ཆོ་ག་འདི་ཉིད་ཀྱིས#། ། ཞི་བའི་དོན་དུ་སྦྱིན་སྲེག་བྱ#། ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ནས་སློབ་མ་རེ་རེ་ཡི། ། མཐེ་བོ་#གཡས་པ་མཁས་པ་ཡིས། ། ལག་པ་གཡོན་པས་གཟུང་བྱས་ནས། ། དགང་བླུགས་བདུན་པོས་སྦྱིན་སྲེག་#བྱ། ། གཡས་སྐོར་#བ་ཡི་རིམ་པ་ཡིས། ། སྤྱི་བོར་བླུགས་གཟར་བསྐོར་བྱས་ནས། ། སྦྱིན་སྲེག་#བྱས་ཏེ་སློབ་ཀུན་ལས#། ། བླ་མས་ཡོན་ནི་བླང་བར་བྱ། ། གསེར་དང་དངུལ་དང་རིན་ཆེན་དང་། ། རྟ་དང་གླང་པོ་ས་གཞི་དང་། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུལ་བླངས་ནས་ནི། ། ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྔགས་སྦྱིན་བྱ། ། སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཏིང་འཛིན་ཏེ། ། ཇི་བཞིན་ཉེ་བར་བསྟན་#བྱས་ནས། ། ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཡི། ། གསང་བའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་བཅུག་ནས། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་བླངས་ནས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་སྤྱོད་དུ་གཞུག། དེ་ཉིད་ལ་ནི་ཡི་དམ་གྱི། ། སྒྲུབ་ཐབས་དེ་ཚེ་བཤད་པར་བྱ། ། དེ་ནས་སྔར་བཤད་པའི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་#མཆོད་ཅིང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་གྱིས་ཤིག།

"Today, Vajrasattva is like unto you; you shall always become just like him." Having prostrated at the feet of the guru, the faithful disciple should say, "I shall do everything just as the Lord has commanded." Having thus made the commitments, the ritual for the disciple is performed by this very method; for the sake of pacification, a fire offering (homa) should be performed according to the sequence that will be explained. Then, the wise one should take the right thumb of each disciple with the left hand and perform the fire offering with seven ladlefuls. Having circled the pouring ladle over the crown of the head in a clockwise direction and performed the fire offering, the guru should receive the fee from all the disciples. Having accepted gold, silver, jewels, horses, elephants, and land that have been offered, he should bestow the mantra according to the ritual. Having correctly demonstrated the meditative absorption (samādhi) of the King of Mantras, he should cause them to perform the secret application of the mudrās as they were taught. Having taken all that arises from that, he should cause them to practice the bodhicitta. At that time, he should explain the sādhana of the yidam to them. Then, having worshipped the maṇḍala with the five types of offerings previously explained, the five sensory qualities, and the offerings including the guru and so forth, he should say to the disciples: "You should make offerings to all the Tathāgatas to the best of your ability."

དེ་ནས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བ་ལང་དང་རྟ་དང་གླང་པོ་དང་ཁྱི་དང་མིའི་སྒྲོན་མ་དང་བདུད་རྩི་དང་། ཉེས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཉེས་པ་མེད་པའི་བཏུང་#བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཕུལ་བས་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡང་རྡོ་རྗེ་བརྟུལ་ཞུགས་བྱིན་ལ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པས་དགའ་བ་དམ་པའི་ཆོ་ག་དང་དཔལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྒོམ་#པ་དང་། གར་དང་གླུ་ལ་སོགས་པས་གནས་ཤིང་བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཡང་སུ་ལ་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མནའ་བསྐྱལ་ཞིང་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འཇུག་ཅིང་མགོན་པོ་རྣམས་ལ་མཆོད་ཅིང་བསྟོད་ལ། ཕྱོགས་སྐྱོང་ལ་གཏོར་མ་བྱིན་ནས་ཉེ་རེག་བྱས་ཏེ་ཕྱག་བཙལ་ནས། ཨརྒྷ་དབུལ་ཞིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ལན་གསུམ་བསྐོར་ནས།

Then, one should satisfy all those present by offering to the maṇḍala food and so forth, as well as cattle, horses, elephants, dogs, and human lamps, and various types of drinks, both those with defects and those without. Then, with the words "This is all the Buddhas themselves," and so forth, the vajra-vow should be conferred again. Together with that, without sleeping at night, one should remain in the ritual of supreme joy, the meditation on the glorious Great Bliss, and perform recitation accompanied by dance, song, and the like. Furthermore, one should not speak to anyone at all. Having sworn an oath to all this, and having entered into all the entries, one should worship and praise the Protectors, give the torma to the guardians of the directions, perform the ritual rinsing, prostrate, offer the argha water, and fully dedicate the roots of virtue. Then, having circumambulated the maṇḍala three times:

བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཨ་ཞེས་བརྗོད་ལ་#ཡི་གེ་གསུམ་མུཿའི་#ཡི་གེའི་མཐའ་ཅན་གྱིས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ལུས་ངག་ཡིད་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཞུགས་ནས་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ་ཨཱདྱ་#ནུཏྤ་ནྣ་ཏྭཱཏ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཕྱུང་ཞིང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གསང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#དཀྱིལ་འཁོར་གཤེགས་སུ་གསོལ་ནས་རྡུལ་ཚོན་ལ་སོགས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ལ་གཏོར་ཞིང་སྔགས་དེ་ཉིད་#བརྗོད་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕུར་བུ་རྣམས་བཏོན་#ནས་བདུད་རྩི་དང་བཅས་པའི་འོ་མས་བཀྲུས་ལ་རང་དང་སློབ་མ་དང་#རྒྱལ་པོ་རྣམས་ལ་བསྲུང་བ་དང་ཞི་བའི་དོན་དུ་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་པས་ཇི་ལྟར་བདེ་བས་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་སྟེ་ཆོ་གའི་སྒྲ་བསྟན་ཏོ། ། ཆོ་ག་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་དེ་ཉིད་ལ་མཐོང་བའོ། ། ལས་དེ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་ལས་གསུངས་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། ། གཞིར་གྱུར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ལ་འདྲི་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཚོན་གྱི་འབར་བ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྡུལ་ཚོན་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲིས་པའི་འོག་ཏུའོ། ། སློབ་དཔོན་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་སྔོན་པོའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་#སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

Reciting "VAJRA-DHṚK A," with the three syllables ending in the syllable MUḤ, the maṇḍala wheel enters one’s own body, speech, and mind through the state of equality with space. Then, reciting "AKĀRO MUKHAṂ SARVA-DHARMĀṆĀM ĀDY-ANUTPANNATVĀT," the maṇḍala wheel is extracted. Having requested the departure of the secret wisdom maṇḍala as before, the colored powders and so forth are cast into a great river. Reciting that very mantra, the ritual daggers of the maṇḍala are removed, washed with milk mixed with nectar, and then one should remain as comfortable as possible, meditating on the equality of the three times for the sake of protection and pacification for oneself, the disciples, and the kings. This is the ritual of the mind maṇḍala, which explains the term "ritual." "Seeing the ritual" means seeing that very ritual of the maṇḍala. "That activity" refers to the specific actions taught in the ritual of the maṇḍala. Regarding "the maṇḍala that has become the basis," it means having completed the blazing of the colored powders exactly as the maṇḍala to be drawn. "Then" means after the maṇḍala has been drawn with colored powders. "By the master" means by the Vajra Master. "The mudrās of the vajra and so forth should be arranged" is a term meaning the thirty-two signs, such as the blue vajra and so forth, previously explained.

ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་རྒྱས་བཏབ་པའོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ་ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལ་སོགས་པ་ཡིག་འབྲུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྡ་བསྟན་པའི་དུས་སུ་ཡིག་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་མིང་དང་མིང་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྡའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱས་བཏབ་པ་གང་གིས་དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཆོས་ལ་རྒྱས་བཏབ་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་དེའི་སྐྱེས་བུའི་བསྡུ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱའོ་ཞེས་པ་ནི། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་རྣམས་ཕྱག་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་#ལེའུ་སུམ་ཅུ་པ་ནས་བསྟན་ཏོ། ། མཚན་མ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་ཡིན་པས་ན་མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་ལས་འཛིན་པའི་བསྡུ་བའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཞལ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྔོན་དུ་འདྲི་#བའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་#ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་#ཕྱག་རྒྱ་ཡང་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པའི་#ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ཏེ།

The phrase "the dharma-mudrā" and so forth provides a brief summary; it refers to the sealing of reality by the three [aspects] of the purity of body, speech, and mind. Regarding the statement "the syllables HŪṂ and so forth are the dharma-mudrā": this is because the syllables HŪṂ and so forth are the seed-syllables of the Tathāgatas, and because cause and effect are inseparable. Therefore, at the time of teaching the symbols of the Tathāgatas, the syllables and so forth are the conventional relationship between the name and the named. The term "dharma-mudrā" is used because the dharmas characterized by the symbols of the Tathāgatas are to be expressed by means of these syllables. That which seals the suchness of the Tathāgatas is the mudrā. Because it seals the dharma, it is the "dharma-mudrā"; this is a tatpuruṣa compound. Regarding the statement "the vajra and so forth are the sign-mudrā": this is because the maṇḍalas inhabited by the thirty-two deities, such as Vajra Mind and the rest, are the hand-symbols. Their purity is taught in the thirtieth chapter. Since they are both signs and mudrās, they are "sign-mudrās"; this is a karmadhāraya compound. Regarding the phrase "the wheel of deities such as Akṣobhya": this refers to the maṇḍalas of Vajra Mind and the rest, which are first drawn in the form of three faces and so forth. Regarding the "mahāmudrā": it is both the mudrā that is the nature of the three faces and so forth, and it is "great" because its essence is the wisdom of the dharmadhātu and so forth.

ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་འདྲི་#བར་བྱ་བའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཉིད་དེའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་ཏེ་ཡིག་འབྲུ་རྣམས་ངག་ཡིན་པས་སོ། ། མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་རྣམས་སུ་#ལུས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་#ནས་ཞེས་པ་ནི་གཏི་མུག་དང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་རིགས་དང་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། ། ལྟོས་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པས་སོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས། ། ཞེས་པ་ནི་བློ་ལ་གནས་པ་དབྱེ་བ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་སོ། ། དགོད་པ་ཡང་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོས་མཚན་མའི་#དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་དག་ལ་ལྟོས་ནས་ཆོས་དང་མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱ་དག་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ལ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་ཙམ་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་ཕལ་ཆེ་བ་ལ་བརྟེན་པས་སོ། །

Mahāmudrā means the body of the Blessed One Akṣobhya and so forth, which is to be drawn. In that regard, Mahāmudrā is the nature of the mind, because the mind itself appears in that form. Dharmamudrā is the nature of speech, because the syllables are speech. Nimittamudrā is the nature of the body, because the body holds those [syllables]. "In consideration of all the continuums of sentient beings" refers to the continuums of sentient beings belonging to the families of delusion, attachment, and aversion, and so forth; that is, their intentions, latent tendencies, families, habitual propensities, and so on. "In consideration of" means by depending upon those. "By these three aspects" refers to the mudrās such as the Dharma and so forth, which are the three divisions residing in the intellect. "One should also arrange them" means that all of those should be drawn. This is what is being explained: if the yogin belongs to the family of delusion, then at that time, the maṇḍala of signs should be drawn with Mahāmudrā. Likewise, in consideration of those belonging to the families of attachment and aversion, the Dharmamudrā and Nimittamudrā should be arranged. "Merely as an illustration for them" means that the Dharmamudrā and Mahāmudrā are to be illustrated, because they are inseparable, as has been explained previously. "Nimittamudrā" is used because it is based on the majority of those belonging to the family of aversion.

ཞེ་སྡང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེ་སྡང་དང་དེའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སྦྱང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་ཤེས་ཞེ་སྡང་བཤད་པ་སྟེ། ། སྤོང་དང་རིག་#པ་གཉིས་སྦྱོར་བས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་ནི་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱང་འཇིགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བ་#ལས་འཇིགས་པར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་ཡང་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་དབྱེར་མེད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེའི་གཟུགས་སུ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྤང་#བྱ་ལྔ་དང་རིག་པ་ལྔ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་མངོན་པར་བཤད། ། བརྟན་#པ་སྙིང་པོ་ཁོང་སྟོང་མེད། ། གཅོད་མེད་དབྱེར་མེད་མཚན་ཉིད་ཅན། ། བསྲེག་པ་མེད་ཅིང་འཇིག་མེད་པ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེར་བཤད#། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་ཟེར་ལྔ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེས་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་བརྒྱན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཕྱག་མཚན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ནི་འཁོར་ལོ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།

Regarding the phrase "because it is the suchness of hatred," this is because the affliction of hatred, its associated connections, and the secondary afflictions linked to them are all purified by the Mind Vajradhara. It is stated: "Consciousness is explained as hatred; through the union of abandonment and knowledge." As for the phrase "the vajra terrifies even those who are terrified," the fears that arise from cyclic existence are the two obscurations: the afflictive obscurations and the obscurations to omniscience. That which terrifies them is the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna), which destroys them through the stages of the paths of seeing and meditation. Because it is indivisible, it is the "vajra," and it appears externally in the form of a vajra. As it is said: "The five things to be abandoned and the five knowledges Are explained as the 'vajra.' Firm, essential, and without hollow interior, Characterized by being indivisible and uncuttable, Without being burned and without perishing— Emptiness is explained as the vajra." The phrase "the vajras are the Tathāgatas" is because they are the nature of the five indivisible wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "The five rays of light" refers to the very nature of the five infinite activities, such as pacifying and so forth. "Adorned with a wheel" means the hand-symbol of Vairocana, which possesses the five rays of light. Thus, although the wheel is white in color, it demonstrates the nature of the suchness of the five Tathāgatas.

གང་གི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ལ་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་འོད་ཟེར་ལྔས་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རལ་གྲིའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ལྔ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། ། རལ་གྲི་ལ་འོད་དེའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་སྒྲུབ་#པས་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གདུལ་བྱ་ཡིན་པས་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤར་གྱི་མཚམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་མེའི་མཚམས་ལའོ། ། སྤྲིན་གྱི་མདོག་འདྲ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་མིག་གི་དབུས་གནག་པ་སྟེ་མིག་འབྲས་སྔོན་པོ་ཡིན་པས་སོ། ། མཐའ་དཀར་བའི་འོད་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་པ་ལ་མིག་གི་མཐའ་མའི་ཆ་གཉིས་དཀར་པོ་ཡིན་པས་སོ། ། སྤྲིན་གྱི་མདོག་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལས་འཛིན་པའི་བསྡུ་བ་བྱས་ནས་ཁ་དོག་དཀར་པོ་#དང་། ནག་པོ་མིག་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་མཚན་ནོ། ། གང་གི་རིན་ཆེན་གྱི་རིགས་ལ་ལྟོས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ཀུན་དེ་ནས་འཆད་པར་འདོད་ན་མཱ་མ་ཀཱི་ནི་རིན་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །

Because the mirror-like wisdom is pervaded by the aspects of the wisdoms of equality and so forth. In the same way, the others should also be understood. Regarding the phrase "the king of the mass of light rays of the jewel," this means that the jewel is likewise pervaded by the five light rays. Regarding the phrase "possessing five colors," these are the five lights of the nature of the sword, because it is the performer of all activities. This is because all activities, such as pacifying and so forth, are accomplished through the all-accomplishing wisdom. Regarding the phrase "the sword is pervaded by that mass of light," this is because the all-accomplishing wisdom is a "mass" since it possesses the various intentions of those to be trained. Regarding the phrase "in the eastern direction," this refers to the southeast. Regarding the phrase "resembling the color of a cloud," this means the center of the eye is black, as the pupil is blue. Regarding the phrase "that which possesses white light at the edges," this is because the two outer parts of the eye are white. By forming a descriptive compound with "resembling the color of a cloud" and so forth, the white and black colors are shown in the eye, because the mirror-like wisdom perceives the suchness of the nature of all things. Regarding the phrase "in relation to the vajra family," this refers to the vajra hand-symbol. Regarding the phrase "that which is in relation to the jewel family," if one wishes to explain that all pride is then [addressed], Māmakī becomes one of the jewel family.

དེའི་ཚེ་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་མཱ་མ་ཀཱི་ནི་ཕྱག་མཚན་དུ་གྱུར་#ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་ཕྱག་མཚན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཙམ་འབའ་ཞིག་བཀག་#པ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། སྤྱན་མ་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་དང་། གོས་དཀར་མོ་དང་སྒྲོལ་མ་སྟེ་བཙུན་མོ་མཆོག་གོ། ། དེ་ལ་མཱ་མ་ཀཱི་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རིགས་ཡིན་པས་གཉིས་ཀའི་རིགས་ཅན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདིར་ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་ནི་ཡུམ་བཞི་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཐབས་ལྔ་ལ་ཤེས་རབ་བཞི་ཇི་ལྟར་རིགས། ། དེ་བས་ན་ཞེ་སྡང་དང་#ང་རྒྱལ་དག་དབྱེར་མེད་པར་བྱས་ནས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་རིགས་དག་ལ་མཱ་མ་ཀཱི་གཅིག་པུ་སྦྱར་ན་རིགས་གཉིས་པར་འགྱུར། འོ་ན་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་ཉིད་འཁྱུད་པར་གནས་ན་དེ་ལ་མཱ་མ་ཀཱིས་དགོས་པ་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་རྣམ་གྲངས་ཅན་མཱ་མ་ཀཱི་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་སྐྱོན་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མཱ་མ་ཀཱི་ཆེན་མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མིང་དུ་གྲགས་སོ། ། དེ་བས་ན་གཉིས་ཀའི་རིགས་ཅན་མཱ་མ་ཀཱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་རིགས་སོ། ། པདྨ་ཁ་ཕྱེ་ཞིང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་ཕྱག་མཚན་བསྟན་ཏེ་སོ་སོར་རྟོག་#པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འབྱེད་པས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

At that time, the phrase "the jewel also became the hand-symbol of Māmakī" means that the jewel is indeed the hand-symbol. The phrase "it is not the vajra" is intended to exclude the vajra alone. Well then, following the sequence of the five Tathāgatas, the supreme consorts are Sparśavajrā, Locanā, Māmakī, Pāṇḍaravāsinī, and Tārā. In that regard, since Māmakī belongs to the Ratnasambhava family, why is she said to belong to both families? It is said: here, the nature of the four elements is the four Consorts, and they are renowned as being the very nature of the four emptinesses. Furthermore, the five Tathāgatas are the nature of the five purified aggregates. Thus, how is it appropriate for there to be four wisdoms for the five methods? Therefore, by making hatred and pride inseparable, if Māmakī alone is applied to the Mind-Vajra and the Wish-Fulfilling Jewel families, she becomes one who belongs to two families. Well then, if the central principal deity remains embraced by Sparśavajrā herself, what is the need for Māmakī there? It is said: Māmakī is simply a synonym for Sparśavajrā, so there is no fault. For that very reason, she is renowned by the name "Great Māmakī." Therefore, it is logical to teach that Māmakī belongs to both families. By the phrase "the lotus is opened" and so forth, the hand-symbol of the Amitābha family is shown, because it expands by thoroughly discerning all phenomena through the wisdom of individual investigation.

སྤྲིན་སྔོན་པོ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་ཁ་དོག་ལྗང་གུ་ཨུཏྤལ་སྲིད་པའི་འཇིགས་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དམ་ཚིག་གི་རིགས་ཀྱི་ཕྱག་མཚན་ཏེ། བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་#སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལྷག་པར་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་ནང་#གི་རིམ་པ་#ཕྱག་རྒྱ་དགོད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱིའི་རིམ་པའི་སྒོ་རྣམས་ལ་མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱ་དགོད་པའི་ཕྱིར་ཐོ་བ་ཞེས་སྨོས་#ཏེ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ཀྱི་ཕྱག་མཚན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རླག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་རིགས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་འཕགས་པ་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཕྱག་མཚན་བསྟན་ཏོ། ། དབྱུག་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གདུལ་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་ཞེས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རལ་གྲི་ལྟར་རྣོ་བའི་འོད་འཕྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་མཐར་བྱེད་ཀྱི་ཕྱག་མཚན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་པ་ལ་#རིག་བྱེད་བཞིན་དུ་མདོ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་སྔ་མའི་ཚིག་མི་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པས་སོ། ། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱག་མཚན་ཏེ་ལས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཀུན་དུ་ཞལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་#བྲི་བའི་ཆོ་ག་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Like a blue cloud" refers to the green color of the utpala flower, the hand-symbol of the samaya family, which liberates one from the fears of existence because it causes the wisdom of all-accomplishing action to abide preeminently within the continuums of all sentient beings. This teaches the arrangement of the mudrās of the inner stage. To teach the arrangement of the symbolic mudrās at the gates of the outer stage, the word "hammer" is mentioned; it is the hand-symbol of Yamāntaka, for it destroys the obscurations of the afflictions. By the phrase "blue and so forth," the hand-symbols of the other Noble Ones, who are of the nature of the five families, are shown. The staff is so called because its nature is to subdue the obscurations to the knowable. The lotus is so called because its nature is to completely purify the obscurations of karma. "That which emits light as sharp as a sword" is a specific attribute of the hand-symbol of Padmāntaka. Regarding the statement "the vajra is the crossed vajra," it is because the sūtras are also like the Vedas; this is according to the intention of the "elision of the preceding word." "Amṛtakuṇḍalin" refers to his hand-symbol, which is of all-encompassing activity, and because he is the embodiment of the wisdom of all-accomplishing action that purifies the obscurations of ripening, he faces in all directions. The passage beginning with "the maṇḍala of the mind" is a summary, for it completes the ritual procedure for drawing the maṇḍala of the symbolic mudrās.

འདིར་རྒྱ་ཆེར་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་དང་། ཁྲོ་བོ་དྲུག་པོའི་མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱ་དགོད་པའི་སྤྲོས་པ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཐིག་གདབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་ལས་ནི་རང་གིས་བྱས་པའམ་དཔལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཛད་པ་ལས་སོ། ། བལྟ་བར་བྱ་བ་ནི་དཔྱད་པར་བྱ་བ་སྟེ་དེ་ཡང་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། མཆོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པ་དང་བུམ་པ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ལྷ་དང་སློབ་མ་ལྷག་པར་གནས་པ་རྫོགས་ནས་སློབ་མ་འཇུག་པ་དང་། ། དེ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པའི་འོག་ཏུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་མཉེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་མཆོད་པ་ཕྱག་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་གི་མཆོད་པ་བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ནི་དེའི་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་#ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཆོད་པ་བྱ་སྟེ་#དེ་ནི་ཕྱིའི་མཆོད་པའོ། ། ནང་གི་མཆོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནང་གི་མཆོད་པ་བསྟན་ཏེ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ནི་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོའི་འདབ་མ་དང་འདྲ་བའི་སྨེ་ཤ་ཅན་གྱི་བུ་མོའོ། ། གཟུགས་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་#ལྡན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་སྐྱེས་པའི་མཛེས་པ་ཉིད་དང་སྨན་དང་ནུ་མ་ཆེན་པོ་#དང་། རྐེད་པ་ཕྲ་བ་དང་མིག་ཡངས་པ་དང་མ་མཆུ་དམར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

Here, "extensively" refers to the elaborations of arranging the symbolic mudrās of the bodhisattvas, the offering goddesses, and the six wrathful deities, as well as the drawing of the lines for the maṇḍala and so forth. Regarding the maṇḍala ritual, one should consult either the one composed by oneself or that composed by the venerable Nāgārjuna. "Should be examined" means it should be investigated, and that has already been explained. The three types of offerings are as follows: once the maṇḍala is complete, and the vase, the maṇḍala, the deities, and the preliminary consecration of the disciples are finished, the disciples enter. Following the completion of the blessing and the conferral of empowerment and so forth, the master performs the outer offerings to please the deities of the maṇḍala: the offering of the body through prostrations and the like, the offering of speech through praises and the like, and the offering of the mind through the characteristic of one-pointed mental engagement. These constitute the outer offerings. To demonstrate the inner offerings, the text says: "the daughter of one's own family" refers to a girl of the Caṇḍālī caste who resembles the petal of a blue utpala lotus. "Endowed with qualities such as a beautiful form" means she possesses the natural beauty of her birth, as well as a collection of qualities such as medicinal [complexion], large breasts, a slender waist, wide eyes, and red lips. This is the intended meaning.

ལོ་གྲངས་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པ་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གསུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་གཟུང་བ་བསྟན་#ཏེ། གསུང་དང་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ལ་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་གསུངས་པའི་#ཕྱག་རྒྱ་གཟུང་#བ་བཞིན་ནོ། ། དྲི་དང་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་མཛེས་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་མཛེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ། རང་བཞིན་པ་དང་བྱས་པའོ། ། དེ་ལ་རང་བཞིན་པ་ནི་ལུས་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བྱས་པ་ནི་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའོ#། ། སྔ་མ་ནི་རྟག་པ་སྟེ་རྒྱན་མེད་པས་ཀྱང་མཛེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱི་མ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་སྔ་མ་མེད་པས་ཡིད་མི་མགུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་གཉིས་ཀ་ཡང་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ས་གཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་དབུས་སུ་དམིགས་ནས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བྱའོ། ། གཞན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་དབུས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་རོལ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྔར་བཤད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། མཁས་པ་ཞེས་པ་ནི་འོ་དང་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ལས་ཀྱི་#བྱ་བ་ལ་མཁས་པའོ། ། དེ་ལ་ཤིང་ལ་འཛེག་པ་དང་། ཡལ་གས་འཁྲིལ་བ་དང་།

Regarding the phrase "having reached sixteen years of age": just as it was taught that a twelve-year-old is to be taken in the maṇḍala of the Body, so too is the taking of a consort appropriate for the maṇḍala of Speech taught. This is just as the mudrās taught for the maṇḍala of Mind are to be taken for the maṇḍalas of Speech and Body. By the words "perfume and flowers" and so forth, she is shown to possess the beauty of external requisites. The beauty of a mudrā is of two types: natural and artificial. In this context, the natural is the characteristic of a beautiful body and so forth, while the artificial consists of signs such as ornaments. The former is permanent, for it is beautiful even without ornaments; the latter is impermanent, for without the former, it does not satisfy the mind. Here, both are to be taken. Regarding the phrase "in the center of that maṇḍala": having focused on the center of one part of the maṇḍala ground, one should enter into union with her. Otherwise, it would cause harm to the maṇḍala; thus, the meaning is that one should sport in one direction while maintaining mental engagement with the center of the maṇḍala. Regarding the phrase "as previously explained": this refers to the consort appropriate for the maṇḍala of Mind. "Skilled" means skilled in the various activities of the ritual, such as kissing and embracing. In that regard, there are the "climbing the tree" and the "twining around the branch."

ཏིལ་འབྲས་དང་ཆུ་དང་འོ་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཁྱུད་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་སྟོད་སྨད་ཀྱི་མཆུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཙུམྦ་#ན་དང་རི་བོང་མཆོང་བ་དང་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་#མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེན་མོ་འདེབས་པ་དང་སྟག་རྗེས་ལ་(སོག་,སོགས་)པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སོས་འདེབས་པ་དང་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་#ཉེ་བར་ཕུལ་བ་དང་རང་བཞིན་དང་དུས་དང་ཡུལ་གྱི་#མཐུན་པ་ཉིད་དང་། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དབྱེ་བའི་རྐེད་པའི་ལས་དང་། བདེ་བའི་སྒྲ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔགས་པ་མཁས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། ། དེ་ཡང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་གདན་བཞིའི་རྒྱུད་ལས་འབྲང་བར་བྱའོ། ། སྔགས་པའོ་ཞེས་པ་འདི་སྔགས་དང་རྒྱུད་དང་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པའོ། ། གང་ཡོན་ཏན་ཉིད་ཀྱིས་#སྐེ་རགས་སུ་བྱས་པ་ཞེས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གསེར་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེས་བྱས་པའི་སྐེ་རགས་ཀྱིས་བུད་མེད་ཀྱི་རྐེད་པའི་ཕྱོགས་མཛེས་པར་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐེ་རགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཕྱག་རྒྱས་ཐབས་ཀྱི་#སེམས་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པའོ། ། དེ་མཱ་མ་ཀཱི་དང་འདྲ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ཐ་མལ་པའི་རང་བཞིན་སྤངས་ནས་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཅན་མཱ་མ་ཀཱིའི་རང་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རང་བཞིན་གྱི་ཐ་མལ་པའི་དངོས་པོ་བསལ་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །

Regarding the phrase "sesame seeds, water, and milk mixed," and so forth: the eight types of embracing; the eight types of cumbana (kissing), such as the upper and lower lips; the eight types of biting with the teeth, characterized by the "leaping hare," the "jewel garland," and so forth; the eight types of "near-offering" (upahāra), such as the "tiger's track" and so forth; the compatibility of nature, time, and place; the sixty-four divisions of the work of the waist; and the knowledge of the divisions of the sound of bliss and inverted joy—this is explained as the "skilled mantra practitioner." This should be followed according to the Śrī Caturpīṭha Tantra. The term "mantra practitioner" refers to one who is skilled in mantra, tantra, application (yoga), and so forth. Regarding the phrase "made into a girdle by virtue of her qualities": just as a girdle made of various precious materials such as gold beautifies the waist region of a woman, so too the mudrā, adorned with the girdle of the nature of qualities, captivates the mind of the method (upāya). This is the intended meaning. "Blessed as being like Māmakī" means that through the generation stage (utpattikrama), having abandoned the ordinary nature, she is emanated in the nature of Māmakī, who is a synonym for Sparśavajrā (Touch-Vajrā). "Having removed the ordinary nature" has the same meaning as that.

རིགས་ལྔས་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིགས་ལྔའི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཨོཾ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་དེ་#རིགས་ལྔའོ། ། ཁྱབ་པ་ནི་མགོ་བོ་ལ་སོགས་པ་གནས་ལྔ་ལ་དེ་དག་དགོད་པའོ། ། མཉེས་པར་བྱེད་པའོ་#ཞེས་པ་ནི་བྱེད་པའི་ཚོགས་དགོད་པ་སྔོན་#དུ་འགྲོ་བས་རོལ་པར་བྱའོ། ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་བཟུང་བ་ལའོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་བཟུང་ན་#སྟེ་གཞན་ལས་རྣམ་པར་གཅོད་པའོ། ། དེ་ནས་#ངེས་པར་མཉེས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཞེས་པ་ནི་གནས་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་དང་། ཙུམྦ་#ན་དང་འཁྱུད་པ་ཙམ་དགག་པར་བྱེད་དེ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་#རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པས་མཆོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་ལ་མཉེས་བྱེད་པ། ། དེ་ནི་མཆོད་པ་ཆེན་པོར་#འདོད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་ཉིད་ནི་ཞི་བ་སྟེ་ཟླ་བའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྤྲོས་པ་ཞེས་པའི་བཤད་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱ་བའོ་ཞེས་པ་སྟེ།

Regarding the phrase "the five families" and so forth: the seed syllables such as OṂ, which serve as the causes for the generation of the five families, are the "five families." "Pervading" means placing those [syllables] in the five locations, such as the head and so on. "Pleasing" means that one should engage in the play [of union] preceded by the placement of the assembly of the [five] agents. The word "again" (yang) is used for the sake of restriction; that is, by restricting [the meaning], it excludes other [methods]. Then, the phrase "only to be definitely pleased" excludes mere abiding, as well as mere kissing and embracing, because [through those alone] the great bliss and the sublime bodhicitta that is its cause would not arise. That very [bliss] is what yogis should take as supreme; without it, it would not constitute an offering. This is because it is said: "That which pleases all the Buddhas is held to be the great offering." "Peace" refers to bodhicitta; the meaning is that peace itself is peace, which is the nature of the moon, called "bodhicitta." The explanation of "emanation" is that it is the act of [the bodhicitta] exiting through the vajra path.

ཕྱོགས་བཅུའི་#འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་མྱོང་ཞིང་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་འབབ་པའི་ཆུའི་རྒྱུན་རྒྱུའི་རྣམ་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛག་པར་འགྱུར་ན་རྟགས་ལྔ་འབྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་དེ་#ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་#འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མེད་པས་སྔ་མའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་རང་གི་ཕྱག་རྒྱའི་ཆོས་འབྱུང་གི་ནང་ན་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ་དེ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་མ་ལུས་པར་བརྒྱན་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་མ་ལུས་པ་བརྒྱན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲོ་བར་#བྱའོ། ། འདི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབའ་ཞིག་གིས་#མཆོད་པར་མ་ཟད་དེ་ཞེས་པ་ནི་ཤུ་ཀྲ་འབའ་ཞིག་ཏུ་དགག་པའོ། །

Preceded by the engagement with all the tathāgatas residing in the world systems of the ten directions, one experiences the bliss of supreme joy. When the stream of water flowing from the seventy-two thousand channels descends in the form of the causal aspect and the bodhicitta drips, immediately upon the emergence of the five signs, one experiences great bliss. Having analyzed it with a one-pointed mind, thinking, "This is the side of ultimate truth and not the side of relative truth," one reflects that because there would be no benefit for sentient beings, the fruit of previous aspirations would be lost. Thus, like a dream, one discerns and emanates the bodhicitta from within the source of phenomena (dharmodaya) of one’s own mudrā with the sound of the nature of hūṃ and phaṭ. This is the meaning. The phrase "the source of the buddhas" means it is the generative cause of all tathāgatas, for from it all tathāgatas arise. "Adorning the entire expanse of space without exception" means one should emanate the tathāgatas who adorn the entire expanse of the realm of space. The phrase "it is taught as follows" and so forth means that one should meditate on the tathāgatas arisen from the bodhicitta; this is the intended meaning. The phrase "not only by the bodhicitta alone" is a negation of the idea that it is only the śukra (semen).

གཞན་ཡང་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རྫས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་པོ་ལས་འབྱུང་བ་མ་ར་ད་ཝེ་ཤོ་མུ་དང་ལྕགས་ཀྱུ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་བཤང་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ལྔའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་དབུལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཆོ་ག་འདི་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་བུ་ཆུང་གི་ས་ལ་མ་ལྷུང་བའི་བཤང་བ་ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་དུ་གཞག་#ལ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷའི་སྔགས་དང་རྗེ་བཙུན་ཡི་གེ་བརྒྱ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མངོན་པར་བཟླས་ལ་གྲིབ་མ་ལ་སྐམ་དུ་བཅུག་ལ། ཕྱི་ནས་དྲི་བཟང་#དང་། ཤྲཱི་ཁཎྜ་དང་། ཙནྡན་བསྲེས་ནས་བཏགས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བསྐྱེད་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སླར་ཡང་དེ་ཉིད་རྫས་སུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་མེད་ན་རང་ལས་བྱུང་བའི་མཐའ་མར་མ་#གྱུར་པ་ཐིགས་པ་གསུམ་ཙམ་བླང་བར་བྱ་སྟེ། # དང་པོ་བྱུང་བའི་རགས་#པའི་དྲི་མ་ནི་བླང་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། ། དྲི་ཆུ་ཡང་ཐ་མ་ནས་བྱུང་བའི་ཐིགས་པ་གསུམ་ཙམ་མི་བསྐྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་བླང་ངོ་། ། ཁྲག་ཀྱང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པའི་བུ་མོའི་རང་བྱུང་བའི་མེ་ཏོག་བླང་བར་བྱ་སྟེ་#མེད་ན་གཡོན་པའི་སྲིན་ལག་ལས་བྱུང་བའི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་བླང་ངོ་། །

Furthermore, regarding the phrase "also by the concordant cause of the body," this refers to the substances mara, da, veśoma, and the aṅkuśas that arise from the body, which is the nature of the twenty-four elements. "The five nectars" refers to the five substances, such as excrement and so forth. "Offer to the maṇḍala circle" means the ritual for this is as follows: place the excrement of a newborn infant, before it has fallen to the ground, inside a joined earthenware bowl. Recite the mantra of one's chosen deity together with the Noble Hundred-Syllable Mantra for seven days. Then, let it dry in the shade. Afterwards, mix it with fragrant scents, śrīkhaṇḍa, and sandalwood, and grind it. Through the generation stage, generate it in the form of Vairocana, and then contemplate that very substance as having transformed back into its original form. If that is unavailable, one should take about three drops from the end of one's own [urine] before it has become coarse; this is because the coarse impurities that first emerge are not to be taken. The sequence for blessing that is the same as before. Regarding the urine, one should also take about three drops from the end and bless them through the yoga of Akṣobhya. Regarding the blood, one should take the self-arisen flower of a twelve-year-old girl; if that is unavailable, one should take it from the ring finger of the left hand, blessing it through the generation stage of Ratnasambhava.

བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་ཟླ་བ་གཟས་ཟིན་པའི་དུས་སུ་དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ས་ལ་མ་ལྟུང་#བ་དུང་ཕོར་གྱིས་བླངས་ཏེ་#གསུང་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། ཟླ་བ་གཟས་ཟིན་དུས་སུ་ནི། ། ཁ་རུ་བཅུག་སྟེ་འཛིན་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལ་ལ་ན་རེ་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་གྱེན་དུ་དྲངས་ནས་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མས་ངག་གི་ལམ་ནས་ཕྱུང་བ་བླང་བར་#བྱའོ། ། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་བྱའོ། ། ཤ་ཆེན་པོ་ཡང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་པས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཧེ་རུ་ཀའི་བདག་ཉིད་བསྒོམས་ལ། ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་འཇིགས་པའི་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་ནས་དེ་ལ་#ལང་ཚོ་དང་ལྡན་པ་ལོ་བཅུ་དྲུག་པ་སོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཚང་བ། འགེགས་ནས་ཤི་བ་གདོལ་#པ་མོའི་བུད་མེད་དམ་ཡང་ན་གང་ཡང་རུང་བའི་ལུས་པོ་མཐོང་ནས་དཔའ་བོའི་སེམས་བྱས་ལ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཡོངས་སུ་བཟླས་པའི་བདུད་རྩི་དང་དྲི་བཟང་གི་ཆུས་དེ་ཉིད་བཀྲུས་ལ་དབང་བསྐུར་གྱི་ཆོ་གས་དབང་བྱིན་ལ་ཀེང་རུས་ཀྱི་གདན་ལ་སྒྲུབ་པ་པོའི་སྔོན་#ཕྱོགས་སུ་བཞག་ལ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཧེ་རུ་ཀ་བཟླས་པའི་ཡུངས་ཀར་གྱིས་ཁ་ལ་གཏོར་ཏེ་རྐང་#དང་བཅས་པའི་ཏིལ་མར་ཆེན་པོས་དེའི་ལུས་བྱུགས་ལ་མདུན་དུ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཧེ་རུ་ཀའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲིས་ཏེ། མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་#ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་མཆོད་ལ།

Regarding the bodhicitta: at the time of a lunar eclipse, it arises from the union of the two organs. Without letting it fall to the ground, it should be caught in a conch-shell cup and consecrated through the yoga of Vāgvajra. As it is said: "At the time of a lunar eclipse, one should place it in the mouth and hold it." Some say that the downward-clearing wind should be drawn upward, and the yogin and yoginī should take it as it is emitted through the path of speech. The consecration by Amitābha should also be performed upon that very [substance]. As for the "great meat," it should be taken according to the ritual taught in the Śrīvajrāmṛtatantra. In that regard, first the yogin should meditate on himself as the nature of Śrīvajra Heruka. Having gone to a terrifying charnel ground with skeletons and the like, he should see the body of a young woman of sixteen or thirty-two years who has died a sudden death—whether she be a woman of the outcaste class or any other—and, adopting a heroic mind, he should wash her with nectar and fragrant water over which Amṛtakuṇḍalī has been recited. Having bestowed empowerment through the empowerment ritual, he should place her on a skeleton seat facing the practitioner. He should sprinkle her face with white mustard seeds over which Śrīvajra Heruka has been recited, anoint her body with great sesame oil mixed with marrow, and draw the maṇḍala of Śrīvajra Heruka in front of her. Then, he should worship her with the five types of offerings and so forth.

རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་ལག་ན་ཐོགས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ལྔས་བརྒྱན་པ་ཁྲོ་བོའི་ཚིག་གིས་སྔགས་བརྗོད་བཞིན་པས་དུར་ཁྲོད་ས་ལ་བཞུགས་#ཏེ་སྤོས་གཏུལ་བ་དང་། ཅང་ཏེའུའི་སྒྲས་དེ་ཉིད་དུ་གཏུལ་བར་བྱའོ། ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབབ་པར་གྱུར་པ་རོ་ལངས་ཏེ་ཧ་ཧ་དགོད་པའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནས་སྒྲུབ་པ་པོས་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པ་འཇིགས་པ་མེད་པས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དྲིས་ཏེ། རང་གི་ལག་པས་དེའི་ལག་ཏུ་ཟངས་གྲི་བྱིན་#ནས། རང་གི་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ཤའི་དུམ་བུ་རྣམས་བདག་ལ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་སྨྲ་བར་བྱའོ། ། དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ལ་སྒྲུབས་#ཤིག་ཅེས་སྨྲས་ནས་བྱིན་ན་སྒྲུབ་པ་པོས་བླངས་ནས་དེ་གཤེགས་སུ་གསོལ་བར་བྱའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་#བའི་ཤའི་དུམ་བུ་བླངས་ནས་དཔལ་ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པ་སྔར་བཤད་པའི་རྫས་དང་འདྲེས་པར་#བྱའོ། ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་བྱ་བ། ། རོ་ལངས་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། ། མར་ངོའི་བརྒྱད་དམ་བཅུ་བཞི་ལ། ། རྟགས་གཅིག་གམ་ནི་བཞི་མདོའམ། ། ཤིང་གཅིག་གམ་ནི་སུམ་མདོའམ། ། ཆུ་བོའི་འགྲམ་མམ་རི་བོ་ལ། ། ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་བྱ་བ། ། རོ་ལངས་ཀྱང་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། ། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི། ། འགེགས་ནས་ཤི་བ་བུད་མེད་གང་། ། སྨེ་ཤ་ཅན་ནམ་རིགས་ངན་མ#། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་མཛེས་མ་#སྟེ། ། ཞི་བ་སོ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། ལོ་ནི་ཉི་ཤུ་ལྔ་ལོན་པ། ། ཡང་ན་བུ་ཆུང་སྐྱེད་#དུས་སུ། ། ཤི་བའི་བུད་མེད་རོ་བླངས་ཏེ། །

Holding a vajra and bell in his hands, adorned with the five mudrās, and reciting the mantra with wrathful words, he should sit upon the ground of the charnel ground and burn incense, while the sound of the hand-drum (ḍamaru) should be sounded right there. Immediately, a vetāla (reanimated corpse) will emerge and let out a roar of "ha ha" laughter. Then, the practitioner, possessing the pride of Śrī Heruka and being fearless, should question that very being regarding the past and so forth. Having placed a copper knife into its hand with his own hand, he should say: "Give me the pieces of flesh from your eight limbs, such as your nose and so on." When it says, "I shall accomplish it for you," and gives them, the practitioner should take them and request the being to depart. The practitioner should then take pieces of flesh similar to those and mix them with the substances previously explained, having generated them through the generation stage of Śrī Karmavajra. Furthermore, from the Śrī Vajrāmṛtamahāyogatantra: "Now, furthermore, I shall explain The accomplishment of the great vetāla. On the eighth or fourteenth day of the waning moon, At a single-sign [shrine], a crossroads, A solitary tree, a triple-junction, The bank of a river, or a mountain— To accomplish all activities, The vetāla is likewise [to be used]. A woman who has died after being obstructed, Possessing all the characteristics, Whether of a butcher or a low caste, With limbs unimpaired and beautiful, With thirty-two teeth, peaceful, Twenty-five years of age, Or a woman who died at the time of giving birth to a young child— Having taken the corpse of such a woman..."

ལྷ་ཡི་ཆུ་ཡིས་#ཁྲུས་བྱ་བ། ། སྔགས་དང་སྨན་གྱིས་འདྲེས་པ་ཡིས། ། ཙནྡན་དཀར་པོ་ག་བུར་གྱིས། ། དེ་ཉིད་ལུས་ལ་#བྱུག་པར་བྱ། ། མེ་ཏོག་སྤོས་ཀྱིས་མཆོད་བྱ་བ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གཏོར་མ་སྦྱིན། ། ཏིལ་མར་ཆེན་པོས་ལུས་བྱུགས་ནས། ། ཡུངས་ཀར་རྣམས་ནི་གདོང་ལ་གཏོར། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི། ། སྒྲུབ་པ་པོས་དེ་བྲི་བར་བྱ། ། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་ཐོད་པ་དང་། ། བདུང་#བའི་གཞུ་ཡི་དབྱིབས་ཅན་ཏེ། ། རིག་པ་བརྒྱད་#དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཐོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས། ། གདན་ནི་ཐོད་པ་རྣམས་ཡིན་#ཏེ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་ཁ་ཊྭཱཾ་འཛིན། ། ཞལ་གསུམ་པ་དང་ཕྱག་དྲུག་པ། ། བདག་པོའི་གཟུགས་ཅན་རལ་གྲི་ཐོགས། ། དེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཕྱི་རོལ་དུ། ། ཕྱོགས་སྐྱོང་རྣམས་ནི་དགོད་པར་བྱ། ། བ་སྣ་དང་ནི་གླང་སྣ་དང་། ། བཞིན་བཟང་དང་ནི་བཞིན་མི་བཟང་། ། དྲག་པོ་ལྕགས་ཀྱུ་ཐོགས་པ་སྟེ། ། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་#འཇིགས་བྱེད་པ། ། ཞལ་གཅིག་པ་དང་ཕྱག་གཉིས་པའི། ། མེ་ཏོག་སྤོས་མ་ལ་སོགས་བྲི། ། རོལ་མོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ནི་མཆོད་ཕྱིར་བྲི། ། དེ་ནས་དཔའ་བོ་#སྒྲུབ་པ་པོས། ། རྡོ་རྗེ་ཧེ་རུ་གཟུགས་འཆང་བ། ། དུང་ཆེན་པོས་ནི་བརྒྱན་བྱས་ནས། ། ཅོད་པན་ཐོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ། ། དེ་ལ་ཅང་ཏེའུ་#བརྡུང་བྱ་སྟེ། ། གར་བྱེད་པས་ནི་གྲོང་དུ་འཇུག། སྔགས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ལུས་བཅིངས་པ། ། དེ་ལ་ཕྱི་#སྒྲ་སྒྲོགས་པར་བྱ། ། ཁྲག་ཆེན་པོས་ནི་བསང་གཏོར་ནས། ། དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག་ནི་མཆོད་པར་བྱ། ། དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཧེ་རུ་ཀའི། ། སྒྲུབ་པ་པོས་ནི་སྔགས་ཆེན་བཟླས། །

One should perform a bath with divine water, mixed with mantras and medicinal substances. One should then anoint that very body with white sandalwood and camphor. One should make offerings of flowers and incense and present various kinds of bali offerings. Having anointed the body with great sesame oil, one should scatter white mustard seeds upon the face. The practitioner should then draw the maṇḍala of Akṣobhya. It is shaped like a half-moon, a skull-cup, and a drawn bow, and is perfectly endowed with the eight vidyās. It is beautifully adorned with skull-cups, and the seats are also skull-cups. All of them hold a khaṭvāṅga. They have three faces and six arms, and the central lord holds a sword. Outside that maṇḍala, the guardians of the directions should be arranged: Vāṇāsya, Gajasya, Subhadrāsya, and Durmukhāsya. They hold fierce iron hooks and are terrifying to behold. They have one face and two arms; one should draw them along with Puṣpā, Gandhā, and the others. Various kinds of musical instruments should be drawn for the purpose of offering to the maṇḍala. Then the heroic practitioner, assuming the form of Vajra Heruka, adorned with a great conch and a crown of skull-cups, should beat a hand-drum. Dancing, he should enter the village. With mantras, his body is bound, and he should make an outward sound. Having sprinkled the supreme maṇḍala with great blood, he should make offerings. The practitioner of the glorious Vajra Heruka should recite the great mantra.

ཁྲོ་དང་བཅས་པའི་རོ་ལངས་ཀྱིས། ། ཧ་ཧ་དགོད་པ་སྒྲོགས་#པར་བྱེད། ། སྔགས་པ་ཆེན་པོས་འཇིགས་མི་བྱ། ། རྡོ་རྗེ་ཧེ་རུ་ཡང་དག་དྲན། ། རོ་ལངས་དེ་ནི་ལངས་ནས་སུ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་འདི་སྐད་སྨྲ། ། དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་བདག་ཅི་བྱེད། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་མཆོག་བཀའ་ལུང་སྦྱིན། ། རལ་གྲི་མིག་སྨན་ས་འོག་དང་། ། མཁའ་སྤྱོད་ཉིད་དང་རྒྱལ་བ་ཉིད། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་གང་འདོད་པ། ། ལས་ནི་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ། དེ་ནས་སྒྲུབ་པ་པོས་སྨྲས་པ། ། གང་དང་གང་ནི་ཡིད་ཀྱིས་འདོད། ། པདྨ་རྒྱས་པའི་མཱ་མ་ཀཱི། ། དེ་དེ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ། རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་ལས་བྱུང་བའི། ། རོ་ལངས་སྒྲུབ་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ལུས་དང་ངག་ཡིད་དག་པའི་ཕྱིར། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་བདེ་བསྐྱོད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་བདེ་བ་ཆེ། ། བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་དེ་སྐད་གསུངས། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྫས་ལྔ་དེ་དག་བསྡུས་ནས་རླུང་དང་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཨ་ལས་བྱུང་བ་ཁ་དོག་དམར་པོ་པདྨའི་སྣོད་བསྒོམས་#ནས། དེའི་སྟེང་དུ་བདུད་རྩི་ལྔའི་ས་བོན་ལས་བསྐྱེད#པའི་རྫས་བསམས་ལ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡིག་འབྲུ་བཀོད་ནས།

The wrathful vetāla utters the sound of "ha ha" laughter. The great mantra practitioner should not be afraid; he should perfectly recollect Vajra Heruka. Once that vetāla has arisen, he speaks these words to the practitioner: "O great hero, what shall I do? O supreme Vajra-holder, grant your command! Whether it be the sword, the eye salve, the subterranean realm, the celestial realm itself, or even buddhahood—whatever the practitioner desires, I shall accomplish that very task." Then the practitioner says: "Whatever is desired by the mind, such as the fully blossomed lotus of Māmakī—I shall accomplish all of that." This supreme accomplishment of the vetāla, arising from the Vajra Nectar, brings bliss to the practitioner for the sake of purifying body, speech, and mind. Thus spoke the Blessed Vajra of Great Bliss. Having gathered those five substances, one should meditate on a red lotus vessel arising from the syllable A upon a maṇḍala of wind and fire. Upon that, one should visualize the substances generated from the seed-syllables of the five nectars. Then, having arranged the syllables upon those [substances],...

དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་བསྒོམས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་ཤིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་བྱས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དམ་པས་བཞུས་པའི་གཟུགས་ཅན་རྣམ་པར་བསམས་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་འོ་མའི་རྒྱ་མཚོའི་དབའ་#རླབས་ལྟར་དཀར་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་དུ་བསྒོམ་#པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་#དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྲི་ཎ་ཡ་མེ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་དབུལ་བར་བྱའོ། ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ལག་པ་དང་གདོང་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱངས་ནས་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷ་བཤོས་སུ་གྱུར་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་བསྟབས་#པར་བྱ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔགས་ཀྱིས་#བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྫས་དང་བཅས་པའི་སྣོད་ནི་ལྷ་བཤོས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསམས་#པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཚིམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་རང་གིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་#བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཆོད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་དག་པར་གྱུར་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Through the complete transformation of that, one should meditate on the five Tathāgatas, Akṣobhya and the rest. Having performed the yoga, the subsequent yoga, the supreme yoga, and the great yoga, one should visualize the forms melted by the sublime samādhi of passion, preceded by the entry of all the Tathāgatas. Through the complete transformation of that, one should meditate on the nature of bodhicitta itself, white like the waves of an ocean of milk. Then, the Blessed One should perform the purification and so forth with the three syllables, and focusing on the maṇḍala deities blessed by those very syllables, one should offer with the mantra: OṂ SARVA-TATHĀGATA-PRIṆAYĀ ME SVĀHĀ. Having purified one’s own hands, face, and so forth, one should also satisfy the maṇḍala of the body. To demonstrate that very point, it is said: "Having become the divine food, one should present it to the maṇḍala circle." This means that by visualizing the vessel containing the special substances blessed by mantra as being the divine food itself. "By that very [food], one should satisfy oneself" means that one should also eat that very [food] oneself. By such means, the benefits of the inner offering are shown. Regarding the phrase "the aggregate of form and so forth," it is because when these are purified, the essence of a Buddha arises, and because by nature all phenomena are the essence of the Tathāgata.

འདིར་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་དེ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་ཉི་ཚེ་བའོ། ། དེ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པའོ། ། ཉི་ཚེ་བ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་#རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འདིར་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་གཟུང་བར་བྱའོ། ། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ། ། སངས་རྒྱས་ལྔར་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དག་ཀྱང་#། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་#དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། གྲགས་པ་ཆེ་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའོ། ། སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་དེ་རྣམས་ཞེས་#པ་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་#བསྐལ་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་གཞོལ་བའོ། ། མཉེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་བའི་མིག་ལ་བདེ་བ་སྟེར་བར་འགྱུར་ཏེ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དུས་བརྩམས་ནས་དེ་ནི་རྟོག་མེད་པ། ། དེ་ཡི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་མཚན་ཅི་བཞིན། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐུ། ། སྡོམ་པ་དེ་ལས་བྱ་བ་བྱས་པས་ཐོབ། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། མི་བསྐྱོད་#བསྟེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ནད་རྣམས་ཀུན་དང་བྲལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་#གསུངས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Here, purity is of two kinds: the pervasive and the limited. Of these, the pervasive is the well-known emptiness of the aggregate of form and so forth. The limited is the specific characteristic of Vairocana and the others. In this context, both are to be understood. As it is said: "In brief, the five aggregates are renowned as the five buddhas; the vajra sense bases are the supreme maṇḍala of the bodhisattvas." To demonstrate that very point, it says: "The sense bases of the eye and so forth," and so on. "Renowned and great" refers to the attainment of the wisdom of the superknowledges. "Those of excellent conduct" refers to being intent upon seeing the events of an eon in a single instant. "Pleasing" and so forth means that they bestow bliss upon the eyes of wandering beings, for they are never satiated. As it is said: "From that time on, that which is non-conceptual, with its shapes, colors, and characteristics just as they are, the inconceivable body of ripening, is attained by performing the activities of that vow." Likewise, the Explanatory Tantra states: "The yogi who relies upon Akṣobhya will be free from all diseases," and so forth. "The provisional meaning" is said because it teaches the maṇḍala in which the generation stage is primary.

ལུང་གི་བཤད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཞེས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གོ། ། ཐུགས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཐུགས་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་པས་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལས་འཛིན་པའོ། ། འདིར་རང་བཞིན་གྱིས་སམ་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་དག་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་#སྙིང་པོ་ལེན་པས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྟེ་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལུས་ལ་སོགས་པ་ཐ་མལ་པའི་ངོ་བོ་སྤངས་ནས་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་#སྙིང་པོ་ལེན་པས་ན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་སྟོང་པ་དང་ཤིན་དུ་སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། སྣ་ཚོགས་ལུང་གི་བརྡར་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ལུང་གིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལ་སེམས་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སྣ་ཚོགས་པའི་གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་སྣང་སྟེ།

Regarding the statement, "The explanation of the scripture is to be expressed," this is taught in order to demonstrate the suchness of the defining characteristics of the maṇḍala’s purity: "One's own wisdom appears in the form of a maṇḍala." The word "then" is the speech of the compiler. Since it is both the mind (thugs) and the mind itself is the maṇḍala, it is "the maṇḍala of the mind" from which [the teaching] is held. Here, whatever is the pure mind—whether by way of its natural state or through the stages of purification—is called a "maṇḍala" because it "takes the essence" (maṇḍa-lābha). "Vajra wisdom" refers to the five wisdoms; "resembling that" means having that nature, which is to say, entering into its very identity. Having abandoned the ordinary nature of the body and so forth, that which has become the nature of clear light is the essence of the mind. Because it "takes the essence," the meaning is the "maṇḍala of body, speech, and mind." Furthermore, if one asks what it is like: "This is the nature of nine" refers to the nature of appearance, increase of appearance, near-attainment of appearance, emptiness, great emptiness, great emptiness, insight, method, and ignorance. Alternatively, some say it is the nature of the nine branches of the excellent speech. Therefore, it is supreme. "The sign of various scriptures" means the mind that is closely indicated by various types of scriptural transmission. In that regard, the mind is one, yet it appears as distinct entities due to the power of various disciples belonging to the lineages of the śrāvakas and so forth.

ངོ་བོ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་དུ་སྣང་སྟེ། ཤེལ་གྱི་ནོར་བུ་ལ་#སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། ལྷ་རྣམས་ལ་ནི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ། སེམས་ཅན་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ། ། སེམས་རྡོ་རྗེ་ལས་རྣམ་གྲོལ་བའི། ། ལྷ་གཞན་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རྙེད་#བྱ་བ། ། སེམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ལྔར་འགྲོ་བ། ། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་#ཁ་ཅིག་ནི། ། བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་མཚན་ཉིད་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཀུན་རྫོབ་ནི་བཏགས་#པའི་ཚུལ་དུ་སོ་སོར་སྣང་བ་སྟེ་དངོས་པོའི་ཚོགས་སོ། ། དོན་དམ་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་#ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་མེད་པ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་རྫོབ་བཤད། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་#པ་ཡིན། ། དོན་དམ་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། ། འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་#ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་མ་#ལས། ཇི་སྐད་དུ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་#སྟོང་པ་ཉིད་#དང་། གཟུགས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ། ། གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ། གཉིས་སུ་མེད་པ་རྣམ་པ་#གཉིས་མེད་པ་བཅད་དུ་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཀླུ་སྒྲུབ་#ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་#ཀྱང་། ། མེད་པར་མི་འབྱུང་ངེས་པ་ནི། ། བྱས་དང་མི་རྟག་པ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དེ་དག་སེམས་གང་ལ་དབྱེར་མེད་པར་སྣང་བ་དེ་གཉིས་པ་སྟེ།

In essence, all appearances manifest as reflections in the mirror of the mind, just as blue and other colors appear in a crystal gem. As it is said: "Because deities are the object of focus, For sentient beings of various inclinations, No other deity is established apart from the mind-vajra. That which is to be attained as the awakening of the mind, And that by which the five classes of beings travel— Apart from the mind, there is nothing at all With the characteristics of pleasure or suffering." The conventional is the collection of things that appear individually in the manner of designations. The ultimate is the characteristic of the nature of all phenomena, which is emptiness. As it is explained: "Conceptualization is explained as the conventional, Since there is no other conceptualization; The cessation of conceptualization Is the ultimate itself." Because the conventional and the ultimate do not occur without one another, they function in mutual dependence. As stated in the Arya-astasahasrika-prajnaparamita: "Subhuti, form is emptiness by nature, emptiness is form; form is not different from emptiness, and emptiness is not different from form. They are non-dual, without distinction, and indivisible." The venerable Nagarjuna also said: "That which is certain not to occur without [the other] Is like the relationship between the produced and the impermanent." The mind in which the conventional and the ultimate appear inseparably is the second [the mind of union].

གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོས་མཛེས་པ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་#པ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དོན་དམ་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་སྟེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་མཛེས་པ་ནི་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་སྟོང་གི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལ་བརྩོན་པས་སོ། ། ཤེས་རབ་འདི་ནི་ཐིག་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བློ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། དེ་ཉིད་ཐིག་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཁམས་གསུམ་པ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་སོ། ། དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་མཚོན་པས་སོ། ། ཆད་པའི་ཕྱོགས་སྤང་#བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཐབས་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་#འཇུག་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་དོན་བྱེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཐབས་སོ། ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ལྡང་བའོ། ། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་གདབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་དོ། །

It is taught that it is "beautiful" by virtue of the essence of non-dual wisdom, because it is free from the stains of the two types of conceptualization. Alternatively, the conventional is the wisdom body (jñānakāya) by way of the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama). The ultimate is the clear light by way of the stage of manifest enlightenment (abhisambodhi-krama). The vajra body to be attained through the stage of the union of these two is the nature of the sphere of non-abiding nirvāṇa. That very thing is "beautiful" because it is diligent in acting for the benefit of sentient beings for an eon or even a thousand eons. Regarding the statement, "This insight is the line," insight is the intellect whose nature is to discern the emptiness of all phenomena. That itself is the "drawing of the line," because it characterizes the two: the three realms of sentient beings and the vessel-like world. It is so called because it is symbolized by that nature. To abandon the side of nihilism, it is stated that "method follows after it"; method is the great compassion that acts for the benefit of all beings without exception. "Following after it" means arising. The so-called "insight" is the drawing of the line, because the welfare of sentient beings is accomplished through both insight and compassion. The "dharma and enjoyment" refers to the maṇḍala of the nature of the two bodies, which is the maṇḍala of the mind. In that regard, the nature of the uncontaminated perfection of insight is the dharmakāya of the Buddhas.

དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་#མཛེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་ཐིག་གཅིག་གིས། ། ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་གཙོར་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་སོ། ། ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐིག་གདབ་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐིག་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ཤི་བའོ། ། དེ་རྣམས་ལས་དང་པོ་དང་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། ། གཉིས་པ་དང་བཅུ་པ་ནི་ལས་སོ། ། ལྷག་མ་བདུན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་འདི་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཁོར་ཏེ་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་ཁ་ཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་འདི་སྤྲུལ་པར་བྱ་བ་ཡིན། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་#རང་བཞིན་གྱི་སྲིད་པ་འཁོར་ལོ་འདི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་#པའི་ལམ་གང་གིས་སྦྱང་བར་བྱ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཉིད་ཁྲུ་བཅུ་གཉིས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱའོ། ། བདེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་#དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མོ། ། དེ་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་#བདེན་པ་གཉིས་དང་། འཕགས་པ་རང་གི་བདེན་པ་གཉིས་སོ། །

That very [nature], in order to act for the benefit of sentient beings, is beautified by the major and minor marks; this is the saṃbhogakāya. "By the single line of insight and method" refers to the mental continuum in which emptiness and compassion are predominant. "The maṇḍala of the mind should be marked with lines" means that the mental continuum endowed with those habitual tendencies is what is called "marked with lines." "The twelve links of dependent origination" are as follows: ignorance, formative factors, consciousness, name and form, the six sense bases, contact, feeling, craving, grasping, becoming, birth, and aging and death. Among these, the first, eighth, and ninth are afflictions; the second and tenth are karma; and the remaining seven are suffering. Through these twelve links, which are subsumed within those three categories, these very beings revolve completely like a mechanical wheel. In this regard, there is no creator such as Īśvara or the like by whom this was emanated. Seeing this wheel of existence, which is the nature of the twelve links of dependent origination, and the path of meditation by which it is to be purified—that is called the "twelve-cubit maṇḍala of the nature of mind." The truths are four: suffering, origin, cessation, and the path. In that regard, there are the two truths of the noble ones and the two truths of the noble ones themselves.

དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ་འབྲས་བུའོ། ། ཀུན་འབྱུང་ནི་མ་རིག་པ་དང་སྲིད་པ་སྟེ་རྒྱུའོ། ། འགོག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ལམ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་སེམས་ཉིད་ནི་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཚངས་པའི་གནས་བཞི་ཞེས་པ་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ། ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསམ་#པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱམས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྡང་བ་དང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། ། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསམ་པ་ནི་སྙིང་རྗེའོ། ། བསོད་ནམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བའོ། ། བསོད་ནམས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ཉིད་གྲྭ་བཞི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ་#བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་བསྒོམ་#པས་སེམས་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་ཚད་མེད་གཟུགས་མེད་པས། ། ཚངས་པ་ལ་སོགས་བདེ་ཐོབ་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་གྲངས་ནི་བཞི་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། ཚིག་སྙན་པ་དང་། དོན་སྤྱོད་#པ་དང་། དོན་མཐུན་པའོ།

In this context, suffering refers to the five aggregates of clinging, which are the result. The origin refers to ignorance and craving, which are the cause. Cessation is characterized by the separation from the afflictions. The path consists of five aspects, distinguished as mundane and supramundane. The meaning of "the four" is that the nature of the mind is that which purifies these. The "four divine abodes" are loving-kindness, compassion, joy, and equanimity. Among these, the thought, "May all sentient beings possess happiness," is loving-kindness; its function is to turn back malice, anger, and the like. The thought, "May sentient beings who possess suffering be free from suffering," is compassion. The thought of rejoicing in the virtue of sentient beings who possess merit is joy. The thought that is free from aversion and attachment toward sentient beings who lack merit is equanimity. The meaning of "the four corners" is that the nature of the mind of a yogi purified of these is the four corners. As it is said: "By meditating on the objects of loving-kindness, compassion, joy, and equanimity, as well as happiness, suffering, merit, and the lack of merit, the mind becomes pure." Likewise, it is said: "Through the meditative concentrations, the immeasurables, and the formless states, one will attain the bliss of Brahmā and the like." The number of the means of attraction is four: generosity, pleasant speech, purposeful conduct, and consistency in purpose.

། ཡན་ལག་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་རྣལ་འབྱོར་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུ་བར་འགྱུར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་ལ་ནི་སྦྱིན་པས་བསྡུས་སོ། ། ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་ཚིག་སྙན་པས་སོ། ། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་དོན་སྤྱོད་#པས་སོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་དོན་མཐུན་པས་སོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ཉིད་ནི་སྒོ་བཞི་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་སྒོ་ནས་ཐར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇུག་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། རེ་རེ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རེ་རེའི་གྲངས་ཀྱིས་བཞིའི་མིང་ཅན་ནི་སྒོ་བཞི་པོའི་མིང་གི་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། ། ཆོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་ཉིད་དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དེ་དག་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྡ་སྟེ་མིང་ཅན་ནོ། ། འཁོར་ལོའི་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོ་#རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་སྟེ་སེམས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མི་བྱེད་ཡེ་ཤེས་མཚན་མ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་རྒྱ། ། ཞེས་པ་ལ་དབུས་སུ་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། །

Through these four branches, the yogi will gather sentient beings. Those who desire enjoyments are gathered through generosity. Those possessed of pride and hatred are gathered through pleasant speech. Those possessed of delusion are gathered through purposeful conduct. All of them are gathered through consistency of purpose. Through that very purity, the mind itself of the yogi is the four gates. Just as living beings enter houses and the like through gates, so too do sentient beings enter the city of liberation through the gates of the means of gathering. Each is designated by the name of the four gates according to the number of the individual means of gathering. "Dharma" is the conventional truth. "Reality" is the ultimate truth. Their inseparability, by way of the samādhi of union, is the symbolic name. "The maṇḍala within the wheel" refers to the essential maṇḍala; the suchness of the Great Vajradhara, the essence of the inseparability of the conventional and the ultimate, appears in the form of the inner maṇḍala, which is the meaning of "mind itself." "The sign of non-arising wisdom" refers to the nature of the wisdom of the dharmadhātu. "The seal of the sapphire vajra" means that the seal of Akṣobhya in the center is the meaning of "mind itself."

མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་སེམས་ཏེ་དེའི་རྣམ་པ་ལྔ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་དབྱེ་བར་བཤད། ། ཅེས་སྨོས་ཏེ་སེམས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ་དྲི་མ་རྣམས་གློ་བུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་ནི། ། དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པར་འདོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་རྩེ་མོ་འཁོར་བ་འཇིགས་བྱེད་པའོ། ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་། ། སྤང་བྱ་ལྔ་དང་རིག་པ་ལྔ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཤར་ནས་ཞེས་བྱ་#ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་མཚན་མ་འབར་བ་དང་བཅས་པའི་འཁོར་ལོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ལ་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་ས་དང་པོར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷོ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་རིན་ཆེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་སེམས་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། བསྒོམ་#པའི་ལམ་གྱི་ས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལ་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་སྣང་བས་སོ། ། དེ་བས་ན་རིན་ཐང་མེད་པ་དང་།

In order to demonstrate that this very wisdom of an indivisible nature is the mind itself, and that it is shown to have five aspects, it is stated: "It is explained through a fivefold division." The nature of the mind itself is the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, because the stains are merely adventitious. As it is said: "Just as the element of water, gold, and space are pure, so too is it held to be pure." The five wisdoms are the antidotal side to the five consciousnesses, such as the universal ground (ālayavijñāna) and so forth; thus, they are the "summit that destroys cyclic existence." As it is said: "Unreal conceptualization is the mind and mental factors of the three realms." Furthermore, the Explanatory Tantra states: "The five things to be abandoned and the five knowledges are explained as 'Vajra'." Regarding the phrase "from the east" and so forth: the wheel, together with its blazing signs, which belongs to Vairocana, should be understood as the nature of mirror-like wisdom. Therefore, when a yogi meditates, the mirror-like wisdom of the path of seeing arises on the first bhūmi. Consequently, externally as well, that very [wisdom] should be arranged in the eastern direction. Similarly, regarding the phrase "in the south" and so forth: the wish-fulfilling jewel in the southern direction is the nature of the wisdom of equality; it should be realized as the nature of the mind itself. This is because on the second, third, and fourth bhūmis of the path of meditation, there is the appearance of that very [wisdom] as inseparable from the three realms. Therefore, it is priceless and...

དཀོན་པས་ན་དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། ། ནུབ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གི་མཚན་མ་པདྨ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། ས་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་ལ་ཁམས་གསུམ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་རལ་གྲི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ན་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་། ། བཅུ་པ་ལ་ཀུན་གཞི་གནས་#སུ་གྱུར་པ་དང་། ལས་ཀྱི་དབང་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་#རང་བཞིན་དེ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་མི་དམིགས་ཏེ། ། སྐྱེས་བུ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བཞིན། ། དེ་ཡི་ཕྲད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། རྩིག་#པ་ལ་སོགས་རྣམས་ལས་ཀྱང་། ། ཇི་བཞིན་བསྟན་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཤར་ལྷོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེའི་མཚམས་སུ་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མའི་མཚན་མ་མིག་#གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བ་དང་སྦྱོར་བའི་འདོད་པ་མཐོང་བའི་རང་བཞིན་ཚངས་པའི་གནས་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་རང་གི་སེམས་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །

Because it is rare, it is called a "precious jewel." Regarding the phrase "in the west" and so forth: the lotus, which is the symbol of Vāgīśvara in the western direction, should be understood as the very nature of the mind, which is the wisdom of individual discernment (pratyavekṣaṇā-jñāna); this is because on the fifth, sixth, and seventh grounds, one is born with the nature of correctly discerning the three realms. Regarding the phrase "in the north" and so forth: the sword, which is in the northern direction, should be understood as the very nature of the mind, which is the wisdom of accomplishing activities (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna); this is because on the eighth, ninth, and tenth grounds, that nature is born through the transformation of the ālayavijñāna and by the power of karma and wisdom. Although the Blessed Buddhas who have entered non-conceptual meditative absorption (asamprajanya-samādhi) act for the benefit of sentient beings, they do not perceive sentient beings as real entities. As it is said: "Just as a wish-fulfilling jewel, By its mere presence, Even from walls and the like, Teachings appear exactly as they are." Regarding the phrase "southeast" and so forth: the eye, which is the symbol of Buddhalocanā in the fire corner (southeast), should be understood as the very nature of one's own mind, which is the essence of the Brahma-abode of loving-kindness (maitrī), characterized by the vision of the desire for joy and union.

ལྷོ་ནུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེན་བྲལ་གྱི་མཚམས་སུ་མཱ་མ་ཀཱིའི་མཚན་མ་རྡོ་རྗེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཚངས་པའི་གནས་སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་རྣམས་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནུབ་བྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་#རླུང་གི་མཚམས་སུ་གོས་དཀར་མོའི་མཚན་མ་པདྨ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་མཚན་ཉིད་ཚངས་པའི་གནས་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་སེམས་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། པདྨ་ཁ་ཕྱེ་བ་#ནི་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཤར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་ལྡན་གྱི་མཚམས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྒྲོལ་མའི་མཚན་མ་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་དྲི་མ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་#སེམས་ཉིད་དེ། ཨུཏྤ་ལ་བཞིན་དུ་འདམ་ལས་བྱུང་ན་ཡང་དེའི་སྐྱོན་གྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དོན་དང་ལྡན་པའི་མིང་ཅན་སྔར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཤར་ལ་སོགས་པའི་#སྒོ་བཞི་ལ་གནས་པ་འཕགས་པ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་བཞིའི་མཚན་མ་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཤར་སྒོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །

Regarding the phrase "southwest" and so forth: the vajra, which is the symbol of Māmakī in the southwest intermediate direction, should be understood as the very nature of the yogi’s mind, characterized by the Brahma-abode of compassion—the desire to be free from suffering—for the purpose of destroying the essence of suffering. Regarding the phrase "northwest" and so forth: the lotus, which is the symbol of Pāṇḍaravāsinī in the northwest intermediate direction, should be understood as the very nature of the mind, characterized by the Brahma-abode of joy—the rejoicing in the virtuous conduct of all sentient beings—for the purpose of causing the expansion of the bliss associated with joy, as the opening of the lotus represents the flourishing of such bliss. Regarding the phrase "northeast" and so forth: the blue utpala, which is the symbol of the Bhagavatī Tārā in the northeast intermediate direction, is the very nature of the mind in the essence of equanimity, which is free from the two stains of virtue and non-virtue; this is because, like the utpala, even though it arises from the mud, it is not defiled by its faults. Similarly, those previously explained as the four means of attraction (saṃgrahavastu) endowed with purposeful meaning should be understood as the very nature of the mind in the form of the four symbols—the mallet and so forth—of the four wrathful kings, such as the Noble Yamāntaka, who reside at the four gates of the east and so forth. To demonstrate that very point, it is taught by the passage beginning with "likewise, at the eastern gate" and so forth.

ཕྱག་རྒྱ་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱ་དགོད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལེགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་སྡུད་#པར་བསྟན་ཏོ། ། ལེགས་པར་བཤད་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་བཤད་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བའི་དབྱིབས་ཀྱིས་མཆོད་པ་#ཞེས་པ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བའི་རང་གི་སེམས་ཉིད་དོ། ། རྣམ་གསུམ་བསྒོམས་པས་གྱུར་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་#མཆོད་པས་མཆོད་པར་བྱེད་དེ་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་གོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མཆོད་པ་ཡིན་ཏེ། ། མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་སོ། ། དང་པོར་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེས་ན་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཆོད་པ་ནི་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡི་བརྟུལ་ཞུགས་མི་བཤད་དེ། ། བགྲང་ཕྲེང་མ་ཡིན་བཟླས་པ་མིན། ། འཛིན་པ་དང་ནི་སྦྱིན་སྲེག་ལས། ། གཞན་དག་ཀྱང་ནི་འཇུག་པ་མིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཕྱག་རྒྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལས། ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་སྙིང་པོའི་དོན་ལེན་པས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བཤད་དོ། ། ནང་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན། ། #ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་བ་དང་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་ཞི་བ་དང་སྟོང་པ་དང་ཤིན་དུ་སྟོང་པ་དང་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་དང་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་མ་རིག་པ་དང་འོད་གསལ་བ་དང་། ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་དང་དུས་མཚམས་དང་དེ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གོ། །

The characteristic of arranging the mudrās is the meaning of the "suchness of arranging the external symbolic mudrās." By the words "well" and so forth, the suchness of the maṇḍala is shown to be summarized. "Well explained" means explained clearly just as it is. "Offering with the shape as it is" refers to one's own mind itself being similar to that. "Becomes through meditating on the three" means that one makes offerings with the three wisdoms, such as appearance and so forth, and thereby enters the clear light. That itself is the offering of the three aspects, because it is the fruit of the offering. "First, the great" refers to the distinction of the offering. Therefore, the offering characterized by the complete purity of the mind is called the "great offering." Regarding the passage: "Its ascetic conduct is not explained; it is not the rosary, nor is it recitation; it is not the holding [of the breath], nor the fire sacrifice; others also do not engage in it," so it is said. From the statement, "It is explained as the maṇḍala of the mudrā," the mudrā is the nature of the wisdom of the dharmadhātu, which is called the "nature of phenomena" (dharmatā). Because it takes up the essential meaning, it is explained as the "maṇḍala." "Is the division of the internal and so forth" refers to the sixteen moments: appearance, increase of appearance, near-attainment of appearance; peace, emptiness, great emptiness, and all-emptiness; insight, method, and ignorance; the clear light; and day, night, and the junction of time, which possess those characteristics.

སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཅེས་#ཟེར་རོ། ། དེའི་གྲངས་ཀྱིས་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་ཤེས་རབ་བསྟན་ཏོ། ། མ་སྐྱེས་པ་ཡི་ཞི་བ་གང་། ། ཞེས་པ་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན་ཞི་བའོ། ། རྐྱེན་གཞན་མེད་པ་ཞི་བ་ནི། ། སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། ། ཐ་དད་མ་ཡིན་དུ་མ་མིན། ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་སོ། ། བུད་མེད་ཅེས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ཞི་བའི་ཆོས་དང་རྗེས་ལྡན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་ཙམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞི་བའི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མདངས་བཟང་#འོད་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ། རྟེན་འབྲེལ་བག་ཆགས་དྲི་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་#ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་#དེ་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་བཅོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རང་རིག་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དགའ་བར་བྱེད་པས་ན་དྲི་ཞེས་བྱའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་གྲོལ་བའི། ། སྣང་བ་གསུམ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཁ་ཕྱེ་མེ་ཏོག་གོ། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཁ་ཕྱེ་བ་ནི་ཅིག་ཅར་རམ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཏེ་སྐུ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་དགའ་བ་བསྐྱེད་པས་ན་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་དང་འདྲ་བའི་དྲི་དང་མེ་ཏོག་དག་གིས་བརྒྱན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བུད་མེད་ཅེས་བྱའོ། །

It is said that there are sixteen emptinesses. By that number, the nature of mind at the age of sixteen is shown to be insight. Regarding the line, "That peace which is unborn," the suchness that is unborn from the very beginning is the nature of phenomena (dharmatā). Because it is free from all conceptual proliferation (prapañca), it is peace. As it is said: "Free from other conditions, peaceful, not proliferated by proliferations, neither different nor manifold—that is the definition of suchness." "Woman" is explained as the perfection of insight (prajñāpāramitā). Regarding the line, "Endowed with the qualities of the peaceful dharma," the very mind that enters into luminosity (prabhāsvara) possesses qualities that follow after the peaceful dharma; that is explained as being the "fine radiance." "The scent is the habitual tendency of dependent origination" means that the perfection of insight itself is the habitual tendency characterized by the destruction of dependent origination. Whatever is the dharma of self-knowing awareness, because it gladdens the continuum of the mind, it is called "scent." This is because it is stated: "Completely liberated from the afflictions, it is free from the three appearances." "The flower is the opened wisdom" means that from the wisdom of luminosity that has become thus, the "opening" occurs either instantaneously or through the stages of the "near-attainment of appearance" and so forth. That wisdom which generates the [enlightened] body fulfills the hopes of all beings without exception and generates joy; therefore, it is called a "flower." The perfection of insight, adorned with such a scent and flower, is called "woman."

དངོས་པོ་མེད་པ་རིགས་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་ཟད་པ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའི་#རིགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་དང་བ་ལས། ། ཉ་དག་མྱུར་བར་ལྡང་བ་ལྟར#། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་བ་ལས། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། འོད་གསལ་དག་པ་དེ་ཉིད་ལས། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཆོས་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ། སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་འོད་གསལ་གྱི་རང་བཞིན་བུད་མེད་དེ། ས་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་ཤེས་རབ་མཉམ་པར་བྱ་བ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་མཉེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ནི་སྔགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ། ། སྒྱུ་མ་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ། བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། ། དེ་ལས་#གསལ་བར་མཚོན་པར་བྱེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་མཱ་མ་ཀཱིའི་མིང་གིས་#ཐ་སྙད་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནང་ན་མ་ཡིན་ཕྱི་ན་མིན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ནང་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། ། ཕྱི་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་#པའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། གཉིས་ཀ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དག་གོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་གསུམ་སྤངས་པས་གནས་མེད་པའི་འོད་གསལ་བའོ། །

"Non-existence is the lineage" means that the very inexhaustible wisdom of omniscience, which is without beginning or end, the suchness of the dharmadhātu, and the nature of selflessness, is called the "lineage." This is because all phenomena arise from luminosity. As it is said: "Just as fish quickly leap from clear water, so from the clarity of universal emptiness, the Net of Magical Illusion arises." Likewise: "From that very purity of luminosity, the three wisdoms truly arise." Regarding the phrase "the dharmadhātu," and so forth: the essence of the wisdom of the dharmadhātu, which has the characteristics previously explained, is the woman whose nature is luminosity. On the twelfth ground, she is to be pleased through the equalizing of insight by means of the stages of mantra and mudrā. For that very reason, it is said: "By means of the insight that possesses the characteristics of mantra and the characteristics of mudrā." And: "Of all illusions, the illusory woman is supreme; the distinctions of the three wisdoms are clearly indicated by her." Thus it is said. In order to apply the conventional name "Māmakī" to the insight whose nature is luminosity through the stage of the complete purification of the mind, it says: "Neither inside nor outside." "Inside" refers to the sense bases, such as the eyes. "Outside" refers to the objects, such as forms. "Both" refers to the world of sentient beings and the world of the vessel. By abandoning those three types of conceptualization, there is the luminosity that is without location.

དེ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་ཞེས་བྱའོ། ། མཱ་མའི་སྒྲས་ནི་དགག་པ་གཉིས་རྗོད་#པར་བྱེད་པ་དང་། ཀཱིའི་སྒྲས་ཀྱང་ཕུར་བུས་གདབ་པ་བཞིན་དུ་དགག་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་#ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ནམ་མཁའ་དང་ནི་གཅིག་ཏུ་གནས། ། ཞེས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་འདྲ་བ་མི་གོས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པས་ནི་#ཞི་བའོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སོ། ། འགྱུར་ནི་བསྒོམ་པར་བྱའོ#། ། གང་གཱའི་བྱེ་མ་དང་མཚུངས་པའི། ། འདི་ཉིད་ལས་ནི་སངས་རྒྱས་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུལ་དུ་རྣམ་བརྟགས་པ་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་ལོངས་སྤྱོད་པ་གཟུགས་ལ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྡུད་པ་དག་ནི་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་འཇུག་པས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་སྟོང་པ་གཅི། ། ཞེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཆོས་ཉིད་གཅི་བ་#ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding that, the yoga of abiding is the connection characterized by engagement, which is called Māmakī. The term mā expresses a double negation, and the term kī indicates negation itself, like the act of striking with a stake. Its "single essence" is the suchness characterized by the innate joy of the nature of luminosity. "One" means non-dual; that which is the engagement in yoga is called "blessing." "Abiding as one with space" refers to the suchness that is unstained, similar to the expanse of space. Because it is free from conceptual elaboration, it is "peaceful." Because it serves as the cause for generating all buddhas, it is the "abode of the buddhas." "One should meditate" is the translation. It is said: "From this very [state], one becomes a buddha, equal to the sands of the Ganges." Therefore, it is for the sake of engaging in the suchness of luminosity. "Conceptualized as objects" indicates forms and so forth, which are enjoyed by the eyes and other [senses]. "The collections are explained" means that because it engages with the sense faculties such as the eyes, it is called "suchness." "The wisdom faculty is the single void" means that the voidness of the six—such as the eye-consciousness and likewise the six sense faculties such as the eyes—is the single mūtra (void) of the dharmatā of luminosity, because it exhausts all afflictions.

རྣམ་དག་ཆོས་ནི་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་ཚོགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྲིད་པ་ལ་འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མྱ་ངན་གཅོད་པས་ན་ཁུ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་དེ་ཉིད་ཁྲག་ཅེས་བྱའོ། ། གང་ཞིག་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་བརྟགས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཏེ་བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པས་བརྡ་རུ་བྱས་པས་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལྷ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་#མེད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྔར་བཤད་པའི་དེ་རྣམས་དབུལ་བ་ནི་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་འབུལ་བ། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། དེ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སངས་རྒྱས་དང་རྒྱལ་སྲས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁྱད་པར་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་སོ། ། མཉེས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་#ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་#བསྟན་ཏེ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་ལྷག་མ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། དེ་ལྟར་བྲི་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བ་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། །

"Pure phenomena" refers to the characteristic of abandoning the collection of the one hundred and sixty natures. Because it cuts through the sorrow of the characteristic of wandering in existence, it is called "semen." Omniscient wisdom is the characteristic of the wisdom that realizes luminosity. Because it is attached to the activity of benefiting sentient beings, it is called "blood." "Whatever phenomena are thoroughly examined" refers to the outer and inner phenomena, such as the five nectars and so forth, which are used as symbols for the sense faculties and so on. "Those very deities" refers to entering into the nature of phenomena (dharmatā). "Non-existence" refers to the emptiness that is the characteristic of the purified mind; into that, one should offer those previously mentioned. This is explained as "offering the five nectars." Regarding the phrase "having done that" and so forth, here the Buddhas and Bodhisattvas are the aggregates and so on. "Especially" means without doubt. "Become pleased" means they become luminosity itself. With the words "Whatever..." and so forth, in order to abandon those views that are attached to an external maṇḍala, the characteristic of the essence of the mind is thus shown. The remainder of the words is shown as: "The Blessed One spoke this in the Explanatory Tantra." In order to demonstrate that very point, it says, "By thus teaching the drawing of the maṇḍala and so forth," meaning by the sequence of drawing the external maṇḍala, making offerings, and so on.

ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དག་གིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་བསྟན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བདག་པོ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་འདྲི་#བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དཀྱིལ་ནི་སྙིང་པོ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་རྡུལ་ཚོན་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བྱིན་གྱིས་རློབ་#པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་སྙིང་པོ་དེ་#དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པ་ན་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལེན་པར་བྱེད་པ་#ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལུང་གི་ཚད་མ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་སོ། ། ཡན་ལག་ཀུན་བསྒོམ་# ལས་འདས་ཤིང་། །

The phrase "the nature of the completely pure deity is firmly established" indicates the body of mental nature attained through the purification of the mind and the self-consecration; this is the definitive meaning. Regarding the phrase "the definitive meaning," it is because the two stages of the purification of the mind and the self-consecration have been taught. "Vajra Mind" refers to the meaning of the maṇḍala that enters into the state of the Lord Vajra Mind. "The maṇḍala is the essence" refers to the appearance as the colored powders and so forth, together with conceptualization; this is the relative truth. "The maṇḍala is that which takes up and holds" means that whatever performs the consecration is the maṇḍala that serves as the support for the nature of the circle of deities; this is the provisional meaning, because the maṇḍala of the nature of the support and the supported is taught separately. "The maṇḍala is the essence, the ultimate truth" refers to the fourth suchness to be attained through the stage of the purification of the mind. "The maṇḍala is that which takes up and holds" means the wisdom attained through meditative concentration that takes up the ultimate truth, which is the suchness of all phenomena; this is the scriptural authority that is to be shown, and thus the passage beginning with "As it is said" is taught. "The explanatory tantra" refers to the Vajramālā. "Beyond the meditation on all limbs..."

ཞེས་པ་ནི་དང་པོར་སྦྱོར་བ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་སྟེ་བསྒོམ་པའི་ཡན་ལག་ཀུན་ནོ། ། དེ་ལས་འདས་པ་ནི་དེ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། རྟོག་པ་ནི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རླུང་གི་སྤྱོད་པའོ། ། རྟོག་མིན་ནི་སྣང་བ་གསུམ་དང་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་སྣང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་སྤངས་པའོ། ། གུག་སྐྱེད་ནི་ཨི་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་གོ། ། ཐིག་ལེ་ནི་སྙིང་ག་ལ་དགོད་པའི་ཡུངས་ཀར་ཕྲ་མོའི་ཚད་ཙམ་མོ། ། འདས་པ་ནི་དེ་དང་བྲལ་བའོ། ། འདི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་པོར་#གྱུར་པའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བ། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲོན་མ་#གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཊཱི་ཀཱ་ལས་ལེའུ་བཞི་པའོ། ། ། ། རིམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེའུ་ལྔ་པའི་བཤད་པ་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལེའུ་དང་པོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ལྷའི་སྐུ་བསྟན་ཏོ། ། ལེའུ་གཉིས་པ་ནས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། ལེའུ་གསུམ་པ་ནས་ལྷའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ། ། ལེའུ་བཞི་པ་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ཏོ། །

This refers to all the branches of meditation: first, the preliminary yoga, the supreme maṇḍala of the victorious ones, and the supreme victory of activity. To "transcend" these means to be free from them. "Conceptualization" refers to the movement of the winds characterized by entering, abiding, and arising. "Non-conceptual" refers to the three appearances and the three natures. To be "free from and abandoned" these means that they are abandoned by the suchness that purifies the appearances of the natures. "Vowels" refers to the sixteen vowels beginning with i. "Bindu" refers to the size of a tiny mustard seed placed at the heart. To "transcend" these means to be free from them. This is called the "maṇḍala," which is the suchness of the luminosity that is the essence, for it is said: "The all-empty is luminosity." "It is supreme" means it is the nature of the ultimate truth. "It is the definitive meaning" is because the suchness of luminosity is shown through the complete purity of the mind. This concludes the fourth chapter from the Pradīpodyotana-ṭīkā. Now, the explanation of the fifth chapter is to be commenced with the words "the two stages" and so forth. In that regard, from the first chapter, the two types of the deity’s body were taught. From the second chapter, the ultimate truth alone was taught. From the third chapter, the conventional truth, which is the nature of the deity’s body, was taught. From the fourth chapter, the maṇḍala of the mind, which is the nature of both the conventional and ultimate truths, was taught.

དེ་ལྟར་བསྒོམས་#པས་རིམ་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་རྟོགས་པའོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པས་ཀྱང་#ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་བཞི་པ་ནས་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་སྤངས་#ནས་རྣལ་འབྱོར་པས་དངོས་གྲུབ་#ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་བསྒོམ་པ་དང་གོམས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། སྤྱོད་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་དེས་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། ། གོམས་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། གོམས་པའི་སྦྱོར་བས་ཅི་ཞིག་བྱ། ། གཟོད་ནས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། ། དེ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཀྱི། ། རྣམ་རྟོག་ལས་སྐྱེས་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་རིམ་པ་སྤངས་ནས་ནི། ། གང་ཞིག་འདི་ལྟར་རྟོག་བྱེད་པ། ། དེ་ཡི་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པས། ། ཕྱིར་ཡང་དེ་རྣམས་སློབ་བཞིན་འགྱུར། ། ལས་དང་པོ་ཡི་འཇིག་རྟེན་འདི། ། དོན་དམ་པ་ལས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ། ཐབས་འདི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། སྐས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུར་གསུངས། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཞེས་པ་#ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་ལ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱར་བསྟན་ཏེ། མདོར་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །

By meditating in that way, one fully realizes the two stages; this is the realization of the two stages. The phrase "by also having received empowerment" refers to the sequence taught in the fourth chapter. The statement "without conduct, one will not achieve accomplishment" means that a yogi will not attain the siddhis if they abandon the three types of conduct, such as the elaborate and so forth. This is because by meditating and training gradually, one will attain the unsurpassed state. Conduct is the cause, through which one comes to comprehend suchness, which is the result. This is to be attained through training, not attained by nature. "What is the use of the application of training? The essence is established from the very beginning. That very nature is established by itself; It is not born from conceptual construction." "Having abandoned the stages of wisdom, Whoever conceptualizes in this way, Because they do not know the distinctions, They will once again become like those in training." "For this world of beginners, In order to enter into the ultimate truth, The Perfect Buddha taught this method Like the steps of a ladder." This is what has been explained. The phrase "of all the Tathāgatas" refers to Vajradhara and the others. The phrase "the nature of body, speech, and mind" refers to the glorious Vajrasattva, who acts as the synthesizer. In that regard: "The families are shown to be of one hundred types, But in brief, they are of five types; Through the divisions of body, speech, and mind."

ཕྱི་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པས་ན་རྒྱལ་པོ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་#བདག་པོའོ། ། ས་འོག་དང་ས་སྟེང་དང་མཐོ་རིས་རྣམས་སུ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་མཐོ་རིས་དང་ས་བླ་དང་ས་འོག་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གདུལ་བ་ལ་བརྩོན་པས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཁྱབ་འཇུག་དང་ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཤེས་པ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི། ། ཉན་ཐོས་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་བདག་དང་བཅས་པ་དང་བདག་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་#པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པས་སོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་འབར་བ་དང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུང་གི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། རྩེ་གཅིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐུགས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་དེ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རྒྱ་མཚོ་ཡི་ནི་གཏིང་མི་རྙེད། ། བ་ཡི་རྗེས་དང་འདྲ་བར་འགྱུར། ། གང་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི་བློ་ཟབ་པ། ། གཏིང་དང་ཕ་རོལ་མེད་མཐོང་ན། ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་པ་མངོན་གྱུར་པས། ། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱིས་མི་གཡོ་བ། ། ས་ཡི་ཁམས་ཀྱི་བརྟན་པ་ཉིད། ། ཤིང་གི་འདབ་རྩེ་ལྟར་ཡང་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །

"Later, it becomes threefold," so it is said. For that very reason, because he is their master, he is the "King," the master of the three realms. "Because he provides instruction in the subterranean, the terrestrial, and the celestial realms" means that he is called the "Teacher" because he is diligent in training the classes of sentient beings dwelling in the celestial, the terrestrial, and the subterranean realms. "Viṣṇu, Maheśvara, and the other worldly gods" refers to those who have attained the five superknowledges (abhijñā). "The Śrāvakas and so forth" refers to the Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and Bodhisattvas. "Supramundane" refers to those who have attained the six superknowledges. Alternatively, they are "mundane" and "supramundane" because they primarily hold views of the side of self and the side of selflessness. Alternatively, it is because they possess violence and lack violence. "Because he overwhelms them with miraculous powers and so forth" means that he overwhelms them through the miraculous power of the body, such as blazing and radiating light; the miraculous power of speech, such as teaching; and the miraculous power of the mind, such as one-pointed concentration. As it is said: "The bottom of the ocean is not found; It becomes like the tracks of a cow. When your intellect is profound, And you see the depth and the further shore, Then your teaching, having become manifest, Is unmoved by any phenomena, Like the stability of the earth element, Yet as light as the tip of a tree leaf." So it is said.

བདག་དང་གཞན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་བདག་གི་ཚོགས་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའོ། ། གཞན་གྱི་ཚོགས་ནི་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། ། མཆོག་གི་ཆོས་ཤེས་#པ་ནི་ཡོན་ཏན་མཆོག་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ལས་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་རང་དང་གཞན་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདོད་པར་བྱ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོས་བསྐུལ་བས་མུ་སྟེགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ནི་ཚོགས་བསགས་ནས། ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐར་པ་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདོད་པས་སོ། ། སེམས་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ལ། ། སྤྱོད་པ་ལ་ནི་འཇུག་མི་བྱ། ། འཁོར་བ་རབ་ཏུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། ། ཀུན་གྱི་བློ་ནི་མཉམ་པོ་ཡིན། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་#དང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་ཤིན་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་སྟེ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པར་བྱའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གཉིས་སྤྱོད་པ་དང་།

Regarding the phrase "the assemblies of self and others": therein, the assembly of self refers to the śrāvakas and so forth previously explained. The assembly of others refers to the Sāṃkhyas and so forth. Their conduct consists of the conduct of the selflessness of persons and phenomena, as well as the characteristics of the existence of the puruṣa and so forth. "Supreme Dharma" means possessing supreme qualities. It is the "object" because it is that which they seek to attain. Then, it is the "agent." Thus, the meaning is the Great Vajradhara, the Blessed One, who is desired by the assemblies of both self and others. In that regard, through being exhorted by the wheel of light rays of the Buddhas, even the non-Buddhists and śrāvakas will attain perfectly complete enlightenment; for it is said: "Having accumulated the collection of merit, they too will become guides of the world." Furthermore, it is said: "Since all who desire liberation must supplicate omniscience itself, all non-Buddhists, śrāvakas, and so forth desire omniscience itself." It is also said: "While the mind is thoroughly engaged, one should not engage in [ordinary] conduct; for the sake of utterly destroying saṃsāra, the intellect of all is equal." Regarding the three types of conduct—the elaborate, the unelaborate, and the extremely unelaborate—these are to be practiced by yogins based upon the two stages. The yogin of the generation stage practices the two [elaborate and unelaborate] conducts.

རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གཅིག་སྤྱོད་པར་བྱ་སྟེ་ཁྱད་པར་རོ། ། སྤྱོད་པས་ནི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་པ་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་#ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་གིས་སོ། ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྤྱོད་པ་གསུམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་དུས་ལོག་པར་བསྟན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་#ཇི་ལྟར་གསུངས་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་ཟབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མན་ངག་བཞི་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ#། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ལ་གཞོལ་བ། རིམ་པ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འམ་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྷ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ། ། སར་ཞིང་སར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོས་པས་ནམ་མཁའི་ཁམས་མ་ལུས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པོ་དེ་དག་ཅེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །

The yogi of the completion stage should practice the single [conduct]; this is the distinction. Regarding the phrase "by conduct, there is a distinction," this refers to the distinction of the ascetic observances. Its definition is "its own essential nature," which refers to the suchness of the three conducts that will be explained. The phrase "it was taught" indicates that it was shown in the manner of the Vedas at an inverted time. The phrase "according to the literal meaning" is for the purpose of showing how the conduct was taught. In order to show the distinction of that very Vajrayāna conduct upon which one relies: regarding the phrase "the ultimate truth, the characteristic of profundity," this refers to the nature of the perfection of wisdom, the characteristic of the suchness of all phenomena, the clear light, the second and fourth stages, and the fourth instruction known as suchness. Regarding the phrase "the conventional truth," this refers to that which is intent upon accomplishing all purposes, the characteristic of the wisdom body or the vajra body to be attained in the third and fourth stages, and the characteristic of the yoga of the two types of deities. For that very reason, it is called "the characteristic of vastness," which is the exertion in accomplishing the welfare of beings, the nature of which is to completely fill the entire expanse of space by emanating the maṇḍala wheel in each and every place. The phrase "those two" refers to the two truths, the conventional and the ultimate. The phrase "the aspect of non-duality" refers to the aspect of the sphere of non-abiding nirvāṇa.

ཡང་དག་པར་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་འཁྲུགས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་#སྤྱོད་པ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ངོ་། ། ཐེག་པ་མཆོག་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཞེས་པ་ལ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ#། ། གཏན་ཚིགས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་མར་གྱུར་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་པའི་ཐེག་པ་ནི་#ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་#དོན་ཙམ་འགྲུབ་པ་#དང་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མི་སྡུག་པའི་བསྒོམ་པ་ནི་ཀེང་རུས་བསྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ལམ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲས་བུ་ཡང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་སླར་ཡང་དེ་རྣམས་བྱུང་ནས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་གཞན་གྱིས་དོན་དང་བྲལ་བས་ཆུང་བ་ཉིད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པས་ཀྱང་འདུད་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་#ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བས་མ་དག་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཉིད་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །

In reality, it is to meditate exactly as it has been taught. "That yogi" refers to such practitioners. "Even though agitated by desire and so forth" means they are also possessed of the elaborate conduct of desire. "The supreme vehicle" refers to the Vajrayāna, which is called the Great Mantra Vehicle. To explain the reason for this, it is stated that it has become the "superior of all vehicles." In that regard, the vehicle of the Śrāvakas is called the "Lesser Vehicle" because it accomplishes only one's own benefit, and because its methods, the path arising from those methods, and its results are impure. In that context, the meditation on the unattractive, which consists of meditating on a skeleton, is not the authentic path because those [phenomena] are not established by way of their own essence. Furthermore, the result characterized by the meditative absorption of cessation is not authentic because it is accompanied by habitual tendencies, and because those [tendencies] arise again, causing one to fall back into the ocean of saṃsāra. The vehicle of the Pratyekabuddhas is also "lesser" because it is devoid of the benefit of others. Their liberation is also impure because, by the characteristic of being merely representation-only, they do not attain non-conceptuality, which is the state of being bowed down to [by all]. The path of the Bodhisattvas is also not the method itself, because enlightenment is attained only after three incalculable eons.

རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ནི་ཐབས་དང་འབྲས་བུ་དག་ལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་#བདེ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་འབའ་ཞིག་དྲི་མ་མེད་པ་མཐའ་ཡས་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་པ་དང་བསྡུ་བར་མཛད་པ་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་མངོན་#དུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་མ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུལ་པས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་ཡུན་ཡང་རིང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་ན་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། སྦྱོང་#བ་ནི་གང་དང་གང་འཁྲུལ་བའི་ངོ་བོ་སྣང་བ་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་འཁྲུལ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དུ་བ་ལ་སོགས་པས་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བས་མི་འཁྲུལ་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་#ཞེས་རྒྱུ་མི་དམིགས་པའོ། ། མ་འཁྲུལ་བའི་ངོ་བོ་སྣང་བའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་#གོ་འཕང་ཞེས་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། ། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གཅིག་ལ་གཅིག་ཅེས་ཞེས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། ཚིག་ལྷག་མ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །

The Vajrayāna is unerring regarding both method and result. Why? Because by means of the methods of bliss—such as the enjoyment of the five sensory qualities and the reliance upon mudrās—one attains in a single instant the state of the Great Vajradhara, renowned as the wisdom of the dharmadhātu, which is stainless, infinite, and like space. This state accomplishes the welfare of oneself and others, manifests the nature of all beings without exception, and realizes the suchness that is the essence of all Tathāgatas. This is because it is unerring regarding cause and result. If one were to think that realization is achieved through the delusion of doubt and that it would take a long time, that would not be pure. Regarding purification: whatever appears as the nature of delusion, such as logical reasons and so forth, has no connection to the result of non-delusion. It is like smoke and so forth arising from the crown of Śakra and so forth, which cannot produce fire and the like. Since the paths of the Śrāvakas and others appear as the nature of delusion, they are not the illusory result that is the state of the Great Vajradhara; thus, the cause is not observed. The state of the glorious Vajradhara is to be attained through a path that appears as the nature of non-delusion; this is the summary. Therefore, it is called the Vajrayāna, the supreme of all vehicles. The term "one to another" refers to mutual dependence. The phrase "remaining words" refers to completing the sentence.

ཕུལ་དུ་ཕྱུང་བའི་དངོས་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུའོ། ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་#དུ་བྱེད་པ་སྟེ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པས་སོ། ། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིགས་ལ་སོགས་པ་བཀག་པར་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་མའི་མན་ངག་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་རིགས་ལ་སོགས་པ་དམན་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་རིགས་དང་ནི། ། ཡུལ་དང་དུས་ལ་མ་ལྟོས་པ། ། བཅོམ་ལྡན་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་ནི། ། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བསྟན་པ་ལགས། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་སྨད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ་ཞེས་པས་ནི་རིགས་དམན་པ་བསྟན་ཏོ། ། ལས་ཀྱིས་#སོ་ཞེས་པ་ནི་བ་ལང་གི་པགས་པ་དང་གཞུ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་གདོན་པས་སོ། ། སྒྱུ་ནི་ཡི་གེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་འཕྲོག་#པས་ལོག་པར་འཚོ་བའོ། ། འཁྲུལ་འཁོར་དང་ཞེས་པ་ནི། ། བཙོན་རའི་ཁང་པ་ལ་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་འཆིང་བའི་ཤིང་ལ་སོགས་པའོ། ། མཚོན་ནི་རལ་གྲི་ལ་སོགས་པའོ། ། རྒྱ་ནི་རི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་བཤོར་བའི་དོན་དུ་སྲད་བུའི་སྦྱོར་བའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྩིག་པ་ཕུག་ནས་ནོར་རྐུ་བ་དང་ཆང་གི་ནང་དུ་དྷ་དུ་#རའི་ཁུ་བ་བཏབ་ནས་བརྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལྕགས་ཀྱུས་ཉ་བཟུང་བ་དང་། གྲོང་ལ་སོགས་པ་ལ་མེ་གཏོང་#བ་ཞེས་བྱའོ། །

"Supreme siddhi" refers to the siddhi of Mahāmudrā, the body of the Great Vajradhara. "Produces" means to manifest; the meaning is that through conduct involving conceptual elaboration, one will attain the state of the Great Vajradhara himself. "Not of intentional meaning" is said because it teaches the suchness of clarity. By the phrase "nature completely" and so forth, the [distinctions of] caste and so on are shown to be negated. Based on the Vajrayāna, whoever meditates upon the guru’s pith instructions—even those of inferior caste and so forth—will attain enlightenment. This is because it is said: "O Bhagavān, your treatise was taught for all, without depending on various births, castes, locations, or times." The phrase "shown to be disparaged by birth" indicates inferior caste. "By occupation" refers to making cowhides, bows, and so forth, or engaging in impurity and the like. "Deceit" refers to wrong livelihood, such as scribes seizing the fields and property of others. "Machines" refers to wooden devices and the like used to bind the hands and feet in prison cells. "Weapons" refers to swords and so forth. "Traps" refers to the use of snares for the purpose of hunting deer and the like. By the word "and so forth," it includes breaking through walls to steal wealth, inducing unconsciousness by adding datura juice to liquor, catching fish with hooks, and setting fire to villages and the like.

དགང་བར་#ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལྟོ་བ་རྒྱས་པ་ཙམ་མོ། ། སེམས་པས་ནི་བསམ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བླ་ན་མེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་སྟེ་བླ་ན་མེད་པའི་སྒྲ་དང་བྲལ་བས་#སོ། ། སྤྱི་བོའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཇུག་པ་#སྟེ་དོན་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་པ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་ཅེས་པ་ནི་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པས་དམ་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཚིག་#ཡིན་ཏེ་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པས་མི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དེས་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་བཟུང་བས་སོ། ། གཙོ་བོས་ཀྱང་ཐ་སྙད་མཐོང་བས་ཏེ་གང་འགྲོ་བ་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཕ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལ་ཕ་གསོད་པ་ནི་རྒྱལ་བུ་ཁྱབ་འཇུག་བཞིན་དུ་སྟེ། དེས་ཕ་དང་དེའི་བློན་པོ་བསད་པས་སོ། ། མ་གསོད་པ་ནི་སོར་འཕྲེང་ཅན་ནོ། ། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་ནི་མྱ་ངན་མེད་པའི་རྒྱལ་པོ་གཏུམ་པོའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་འཇིག་ཅེས་པ་ནི་སྟག་གཟིག་#རྣམས་སོ། ། དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བ་ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའོ། ། མཚམས་མེད་པའི་དོན་བཤད་པའི་ཕྱིར། འཆི་བའི་དུས་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་དམྱལ་བར་ལྷུང་#བར་འགྱུར་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་དམྱལ་བར་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བས་སོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ལས་སོ། ། དེ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་དབྱེར་མེད་པས་སོ། །

"Fill" means merely to expand one's own belly. "Intention" means to contemplate. "The unsurpassed Great Vehicle" means the supreme of all. "Unsurpassed" refers to the Vajrayāna, because it is free from any higher [vehicle]. The term "crown" functions as a qualifier, as previously explained in the context of the relationship between the meaning and so forth. "Jewel-like person" means that, in comparison to sandalwood and the like, they are the greatest of the sublime. "Because they go by that very [path]" is an illustrative expression; it is not that sandalwood and the like do not go by the Vajrayāna, for it embraces them all. Even the primary [term] is seen in common usage, just as one says "the king" for whoever is the ruler. Regarding "patricide" and so forth: patricide is like Prince Viṣṇu, because he killed his father and his minister. Matricide is Aṅgulimāla. Killing an arhat is King Aśoka the Fierce. Destroying the body of a Buddha refers to the Persians. Abandoning the sublime Dharma refers to the Sāṃkhyas and others. To explain the meaning of the "immediate" [sins]: "Because one falls into hell immediately after death" means that one experiences the fruit of the karma as soon as one is born in hell. "Illustrative" refers to the phenomenon of a metaphorical designation of inseparability. "Engaging in that" means that the action and the agent are inseparable.

མཚམས་མེད་པ་དང་ཉེ་བ་རྣམས་བཟུང་བ་ནི་མ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་#མ་ཡིན་པ་ལ་བགྲོད་པ་#དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་གནས་དང་། སློབ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་སློང་གི་ནོར་འཕྲོག་པ་དང་། དགེ་སློང་འབྱེད་པ་དང་། #མཆོད་རྟེན་བཤིག་པ་སྟེ། དེ་བྱེད་པའོ། ། རྩ་བ་བཞིའི་ལྟུང་བ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་རྐུ་བ་དང་། གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་བགྲོད་པ་དང་། རྫུན་སྨྲ་བས་སོ། ། ཏཱ་ལ་མགོ་བཅད་པ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་མགོ་བཅད་པའི་ཏཱ་ལའི་ཤིང་དྲུང་བཞིན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལས་ཉམས་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐེག་པ་ལས་ཉམས་པ་ནི་སྡིག་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ཀྱང་ཉམས་པ་རུ། ། ལྟ་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་#ནི་མཐོ་རིས་འགྲོ། ། ལྟ་བས་གནས་ནི་དམ་པ་ཐོབ། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དམྱལ་བ་ལས་གཞོལ་བ་ཞེས་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལས་ཉམས་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འདིར་ཞེས་པ་ནི་སྡིག་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་པས་ཀྱང་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། བླ་མའི་དྲིན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞབས་རྗེས་སུ་བཟུང་བས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་ན་ཞེས་པ་ལ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་སོ། ། འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་གཙོ་བོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད། །

The inclusion of the "near" immediate transgressions refers to: approaching one’s mother or a non-arhat who is an arhat; killing a bodhisattva who is in that state; killing a trainee (śaikṣa); stealing the property of a monk; causing a schism in the Saṅgha of monks; and destroying a stūpa—these are what one commits. The "downfalls of the four roots" are killing, stealing, sexual intercourse with another’s wife, and speaking falsehoods. "Like a palm tree with its head cut off" means like a palm tree whose head has been severed. "Falling away from the Buddha’s teaching" means falling from the Mahāyāna of the Tathāgata. Falling from the vehicle is the cause of great sin, for it is said: "One may fall from ethical discipline, but not from the view; through ethical discipline one goes to the higher realms, but through the view one attains the supreme state." "Tending toward hell" indicates the result of falling away from the Buddha’s teaching. "Even those who commit such great sins" refers to those mentioned here. "By the grace of the guru" means by being taken under the care of the feet of the Vajra Master. "When the completion stage is attained" means having attained the samādhi of union. "Will be accomplished" is taught by way of the primary result, because the generation stage and so forth also become manifest as the result. "When Buddhahood is attained" means that the state of Vajradhara itself will be attained. "The Buddha is Vajrasattva himself."

དེ་བཞིན་ཀུན་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། ། དེ་ནི་གཉིས་མེད་བསྟན་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། རིགས་ངན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་པ་ནི་གང་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་ངན་པ་ཙམ་ཡོད་པའོ། ། དེ་ལ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྐྱོན་ཙམ་གྱིས་སྐལ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་#སྦྱིན་དང་ཀོ་ཀ་ལི་ཀ་#དག་གིས་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་གནས་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྣོད་དང་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་དོན་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་སྐལ་བ་དང་སྐལ་བ་མེད་པའི་སློབ་མའི་#རྗེས་སུ་གཟུང་#བར་བྱེད་པས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐེག་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བས་ལྡོག་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྐྱེ་བོ་སྡིག་ཅན་མ་ལུས་པ། ། #ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་མཚམས་མེད་པ་#བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བླ་མ་ལ་སྨོད་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དང་པོར་སློབ་དཔོན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་བསྙེན་པའི་རིམ་པ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དེ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ།

"Likewise, the sovereignty of all is the vajra-like samādhi; that is the teaching of non-duality." Thus it is said. As for the phrase "what need is there to mention those of low caste and so forth," it refers to those who possess only inferior birth and the like. In that regard, one is not disqualified merely by the defects of one's birth, because birth is not a factor that prevents one from perceiving the teaching. Qualities such as faith are what accord with relying upon the teaching, rather than birth and the like; this is just as Devadatta and Kokālika went to hell and attained the status of a universal monarch, respectively. The phrase "in that way" and so forth demonstrates the summary. "Because he acts for the benefit of others without regard for whether they are suitable vessels or not" means that he takes care of disciples who are either fortunate or unfortunate. "Clearly showing the greatness of the vehicle" means clearly demonstrating the excellence of the Vajrayāna. The phrase "in that way" demonstrates the exclusion. "All sinful beings without exception" refers to those who have committed the previously explained acts of immediate retribution and so forth. "Completely purifying" means liberating them. The phrase "the Vajrayāna" and so forth demonstrates that those who disparage the guru will not achieve accomplishment. "First, having rendered service to the master" means having served him according to the stages of prior service and the divisions of time, such as months and so forth.

མགུ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་རིགས་#པའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པ་རྙེད་ནས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་མན་ངག་མངོན་དུ་བྱས་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ངའི་བློའི་ཁྱད་པར་འདི་ཡིན་གྱིས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཕན་པ་#མ་བྱས་སོ་ཞེས་བསམས་པས་དེ་ལ་སྨོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བླ་མ་ལ་བརྙས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཚོགས་ལ་མཐོང་ནས་རྒྱབ་ཀྱིས་#ཕྱོགས་སུ་འགྲོ། ། དབེན་པ་ལ་གནས་དེ་ལ་ཕྱག་བྱེད་པ། ། དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ངན་པའི་སློབ་མ་ནི། ། རང་གི་བུ་འམ་འཕགས་པས་བཟུང་བ་#སྟེ། ། བྲམ་ཟེ་འམ་ནི་རྒྱལ་རིགས་རྗེའུ་རིགས་ལ། ། བསྟན་པ་ཡི་#ནི་གམ་དུ་མི་བྱའོ། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། #། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པས་སོ། ། ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་རོལ་པར་བྱེད་པའོ། ། གང་ཡིན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་#དེ་དག་ཀྱང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་སྡིག་པ་ཅན་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རང་སྡིག་པ་ཅན་བླ་མ་ལ་ཉེས་པར་བྱེད་པ་བཟུང་བར་བསྟན་ཏོ། ། ངེས་པར་མཛད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བར་མཛད་པའོ། ། དེས་ནི་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་སྣོད་དུ་རུང་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཕྱོགས་མཛད་ན་ཡང་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། #སྲུང་བ་སོགས་དང་སྔགས་རྣམས་དང་། ། ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕུར་བུས་གདབ། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི། ། གདོལ་པ་ལ་སོགས་པས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འགྲུབ་པ་སྟེར་བས་འགྲུབ་པ་ནི་མ་ལུས་པ་ཉིད་དོ། །

Having found the empowerment of the family and so forth that brings satisfaction, and having realized the pith instructions through the stages of hearing and so forth, one possesses innate insight. Thinking, "This is the excellence of my own intellect; the master has not provided even the slightest benefit," one disparages him. That is what is meant by "despising the guru." "Seeing the assembly, he turns his back and departs; staying in solitude, he prostrates to that [other teacher]." Thus, such a base disciple is not to be kept near the teaching, whether by one's own son or by the Noble Ones, nor among Brahmins, Kṣatriyas, or Vaiśyas. This is because it has been so stated. "Partaking in material enjoyments with him" refers to the consumption of food and so forth. "Causing universal delight" means engaging in play. "Whatever [they may be]" and so forth means that even those [attainments] will not be achieved because of association with the sinful. By the words "the master" and so forth, it is shown that one who is himself sinful and commits faults against the guru is held [in check]. "He makes it certain" means he makes it definitively so. This teaches that even if a Buddha were to favor one who is a fit vessel for wrathful rites, they will not attain the accomplishments (siddhis). This is because it is said: "One should pierce with the ritual stake the protectors and so forth, as well as the mantras and the deities." "Will not be achieved" means that while those such as outcastes (caṇḍālas) may achieve [mundane things], "achievement" here refers to the granting of accomplishments; thus, it is the attainment of all [siddhis] without exception.

སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་ཡང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ན་ཞེས་པ་འདིས་བླ་མ་ལ་ཉེས་པ་བྱེད་པ་ལ་འགྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། གཞན་དག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལ་སྨོས་ཅི་དགོས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུང་གི་ཚད་མ་#ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། སློབ་དཔོན་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པའི་མི་རྣམས་ལ་གཉིད་ལོག་པའི་དུས་སུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དང་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་ལ་སྨོད་པར་མི་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་རིང་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་བདག་གིས་ཁྱོད་ལ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱ་སྟེ་གཞན་དུ་ན་དུས་བྱས་ཏེ་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་མནས་#བསྐྱལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་ཁས་བླངས་ནས་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་འདྲ་བའི་བླ་མ་དེ་ཉིད་ལ་སྨོད་པ་ཞེས་རང་གི་ཚིག་གིས་དེའི་དམ་ཚིག་ཉམས་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་སྨོད་པ་གང་ཡིན་དེ། ། ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པའོ། ། བགེགས་དང་ལོག་འདྲེན་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་། ། ཞེས་པ་ནི། ཚོགས་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་། སྲིན་པོ་ལ་སོགས་པས་བཟུང་བར་འགྱུར་རོ། ། ངན་པ་ནི་སྡིག་པའི་བསམ་པ་ཅན་ནོ། ། གཏུམ་པོའི་ལས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་དྲག་པོའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། མཁས་པས་རྟག་ཏུ་སྤང་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་དམ་པས་གམ་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་#བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Regarding the phrase "if even in that practice one does not achieve success," this teaches that success is not attained for those who commit faults against the guru. The phrase "in others" implies that it goes without saying that this applies to the Action Tantras and so forth. The phrase "as it is said" and so forth demonstrates the authority of the scriptural transmission. It is taught that for those people who disparage the master, even while they are asleep, they will not see the Tathāgata. This is because, from the very beginning, they did not disparage the master. Likewise, starting from today, Vajrapāṇi has made a solemn oath, saying: "You must do what I have told you; otherwise, you will die and fall into hell." Having previously accepted this oath, to then disparage that very master who is like Vajradhara is, by one's own words, a violation of the samaya. The result of this is that one will not be blessed by the Tathāgatas and the others. In order to explain the ripening of karma experienced in this very life, it says: "Whoever disparages the master..." This refers to those who disparage the guru. "Seized by obstacles and misleading spirits" means they will be seized by Gaṇeśa and the like, as well as by rākṣasas and so forth. "The wicked" refers to those with sinful intentions. "Those of fierce deeds" refers to those who engage in violent conduct. "The wise should always avoid them" means that a noble master should not be kept in their company. This is the meaning.

སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་པ་ནི་སོགས་པའི་སྒྲ་ཞེས་#ཚིག་ལྷག་མའོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་གསུམ་གྱི་#གཞིར་གྱུར་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བསྟོད་ནས་སོ། ། སློབ་དཔོན་མེད་པར་འཇུག་པར་མ་གྱུར་ཅིག། ཅེས་པ་ནི་བླ་མའི་ཞལ་གྱི་མན་ངག་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བླ་མའི་ཞལ་གྱི་མན་ངག་མེད་པས་ཡང་དག་པར་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མན་ངག་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ནི་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་དངོས་མེད་པ་#ནི་འོད་གསལ་བའི་གོ་འཕང་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གནས་ལ་འཇུག་པའོ། ། ཞི་གནས་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི། ། ཞི་གནས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་སྲོག་ནི་རླུང་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་#སྐྱེས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་#བསྟན་ཏོ། ། ནང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནང་དང་ཕྱི་དང་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གཟུང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་རྫུན་སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལྷའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫུན་དང་སྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐད་བདག་སྨྲ་བས་ན། དེས་ན་དེ་ནི་#རྫུན་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་མེད་ལ་གནས་རྣལ་འབྱོར་པའོ། །

"Literal" and so forth is an ellipsis for the word "and so on." "Having taught the preeminent king of tantras" means having praised the king of tantras that serves as the basis for the three modes of conduct. "May they not enter without a master" is a term meaning being devoid of the oral instructions from the guru's mouth. Without the oral instructions from the guru's mouth, one will not realize the instructions on the perfectly realized suchness. "In order to show the distinction of conduct" refers to the distinction of the conduct free from conceptual elaboration. "The explanatory tantra" refers to the explanatory tantra Sandhivyākaraṇa. "The aggregates and so forth" means that through the stages of mantra and mudrā, the absence of entities is the entry into the state of luminosity, the abode of all-emptiness. "Arising from calm abiding" means that whatever is produced by the meditation of calm abiding is the "taking of life," because it abandons the five aggregates and so forth that arise from the transformation of the vital winds. By that, the stage of the purification of the mind is shown. Regarding "internal" and so forth, the joy in the previously taught grasping of the wisdom body through the superior conviction that all phenomena are empty by way of their internal, external, and dual natures should be explained as "joy in speaking falsehoods." This is because it is said: "O son of the gods, since I speak thus—that all phenomena are false and illusory—it is therefore 'speaking falsehoods.'" "The yogi dwells in the non-abiding."

ཞེས་པ་ནི། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་#ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་#ཡེ་ཤེས་གང་། ། ཞེས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་#དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིམ་པ་ལྔ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པས་ན་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བརྟན་#པ་སྙིང་པོ་ཁོང་སྟོང་མེད། ། ཅེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་འཕྲོག་ངང་ཚུལ་གང་ཡིན་པ། ། #ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཆགས་པར་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བཤད་དོ། ། དེས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྔགས་དང་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་མ་ནིང་གི་#བཟླས་པའི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེ་ལ་དངོས་ཅིག་#ནི་བསྒོམ་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་དངོས་ཅིག་#སྟེ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་འོད་གསལ་བའི་གནས་སོ། ། དེ་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་དེ་དེ་འདོད་པ་ལ་དགའ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་དང་པོ་དང་བཞི་པས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྒྲུབ་པ་མཆོག་ལ་དམ་པར་འགྱུར། །

This means: "abiding in the twelve examples, such as an illusion and so forth." By that, the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama) is shown. "The wisdom of the perfect buddha" means the state of the Great Vajradhara to be attained through the fifth stage, the suchness that is the nature of non-abiding nirvāṇa. Because that very [state] is taught, it is called "the substance," for it is said: "It is stable, the essence, without a hollow interior." "Whosoever has the nature of seizing that" refers to those who meditate on the samādhi of union; it is explained that such yogins do not desire the wealth of others. By that, the stage of union (yuganaddha-krama) is clearly shown. "That very [suchness]" refers to the clear light that arises during the time of the "neuter" recitation, preceded by the realization of the suchness of mantra and wind. "One who has that as their sole reality" refers to the yogin of vajra-recitation, one in whom that meditation exists. "Suchness" is the state of clear light attained through the stages of the mudrā and samādhi. Constant application to that is the meaning of the "stage of manifest enlightenment" (abhisambodhi-krama). "Sentient beings who delight in desiring that" is a term for yogins who desire the suchness taught by the first and fourth stages. "They will become supreme in the highest accomplishment."

ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་གཏི་མུག་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏི་མུག་སྟེ་མི་ཤེས་པ་སྟེ་མ་རིག་པའོ། ། རྒྱུ་དེ་ལས་སྐྲག་པ་ནི་འཇིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིན་གྱི་སྒྲས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་བཤད་དོ། ། ཡུལ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་བཤད་པའི་སྒྲས་ནི་ཡུལ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་དག་ཞི་བ་ཟབ་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་# སོ་སོར་སྡུད་པའི་རིམ་པས་སྦྱོར་#བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཆོག་འདིར། ། ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་པ་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ལ། ། སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་འགལ་བའི་སྒོ་ནས་རིམ་པ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དང་། སོ་སོར་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་#བསྟན་ཏོ། ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་དང་འདྲ་བར་#རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །

This means that those five yogis have become suitable vessels for the Mahāyāna Mantra Vehicle and thereby accomplish the perfect welfare of both themselves and others. Regarding the phrase "the emptiness of delusion," this refers to the delusion of emptiness, which is ignorance or avidyā. The fear that arises from that cause is what is meant by "terror." The word "urine" (mūtra) is used to explain the sense faculties, and because they have the nature of engaging with objects, the word "excrement" (viṣṭhā) is used to indicate the objects. "Their pacification is profound" means that the sense faculties and objects are joined through the stage of withdrawal (pratyāhāra), which is one aspect of the six branches of yoga. "In this supreme Dharma of the Mahāyāna" refers to the practice of the glorious Guhyasamāja, the pinnacle of all vehicles. "Becoming a vessel" means becoming a fortunate candidate. "Explained with intentional meaning" (saṃdhāyabhāṣita) refers to the fact that the nature of the five stages and withdrawal is shown through the use of terms that appear contradictory, such as "taking life" and so forth. This indicates the conduct of extreme non-elaboration for those yogis who meditate on the five stages by entering into union with the wisdom mudrā (jñānamudrā). In order to demonstrate the conduct with elaboration, the text says "concordant with a mother" and so on. This shows that the yogi should cultivate attachment in accordance with their respective family (kula).

འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་བུད་མེད་#ཅེས་པ་ལ། སྨེ་ཤ་ཅན་དང་། གར་མཁན་དང་ཁྲུས་མཁན་དང་བྲམ་ཟེ་མོ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལས་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་པར་སྦྱང་བས་སོ། ། རིགས་ལྔ་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་ཏོ། ། མཉེས་པར་བྱས་པ་ནི་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ལ་#ཕྱག་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་མཚལ་ལ་སོགས་པས་བྲིས་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་བཟའ་བ་དང་བཅས་པ་རང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་བཅས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དེ་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་གི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། མཆོག་གི་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་#པའི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག། ཐེག་ཆེན་མཆོག་གི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡི་ནང་དུ་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་སྟེ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་#ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྒྱ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་མང་པོས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རང་#དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

"Any one of these" refers to those who accord with the families of Akṣobhya and the others. Regarding "women of one's own family," these are women of the outcaste (caṇḍālī), dancer, washerwoman, brahmin, and so forth. "According to the sequence explained in the sādhana" means by means of thoroughly purifying the mudrā as part of the maṇḍalarājāgrī-samādhi. This is clearly demonstrated by the passage beginning with "the arrangement of the five families." "Having pleased her" means that the yogin, having performed prostrations and so forth to a tree trunk or similar object that accords with the family, and having drawn [the deity] with vermilion and the like, should enter into union with the mudrā who accords with his own ascetic observances (vratas), together with the food and drink as desired. "That vast siddhi" means that the state characterized as the level of the Great Vajradhara will be attained. "Supreme dharma" refers to those things that possess the characteristic of non-conceptuality. "The nature of the supreme Mahāyāna dharma" means the meaning of the yogin of the prajñāpāramitā who realizes the suchness of the dharmadhātu. Regarding "within that, the siddhi is vast," the meaning is that it is the siddhi of the Great Vajradhara, characterized by accomplishing the welfare of both oneself and others. For the yogin of the pāramitā vehicle, even perfect enlightenment is not vast, because it is attained over a long period of time and thus the perfection of the welfare of oneself and others is limited.

རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལས་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ལྡོག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི་#ཕྱག་རྒྱ་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཤེས་རབ་དང་འབྲེལ་བས་སོ། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ཉིད་གལ་ཏེ་རྟག་པར་བྱེད་ན་དེའི་#ཚེ་དངོས་གྲུབ་རྟེན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འཇིགས་ཤིང་འཁྲུལ་པའི་སེམས་ལྡན་གཡོ་སྒྱུ་#ཅན་དང་གཞན་དབང་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སེམས་གཡེང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་#ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་དག་ཏུའང་ཡིད་གཅུགས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཐུས་ལུང་བསྟན་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཤེས་རབ་དང་#ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེས་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྔགས་དང་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལ། ། ཞེས་པས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྔགས་དང་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལ་ལེགས་པར་བསླབས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དབང་ཐོབ་པ་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་མཁས་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱའོ། ། མ་རྙེད་ན་ཞེས་པ་ནི་དཀོན་པའམ་སྒྲུབ་པ་པོ་དགེ་སློང་ཡིན་པས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་ནི།

It has already been explained that in the Vajrayāna, everything is the opposite of that. To demonstrate the opposite, "union with a discordant mudrā" refers to being connected with a discordant insight. "Concordant" means being of a compatible family; if one acts in this way constantly, then at that time, the siddhi will be attained, but not otherwise. It is said: "One will become fearful, deluded, deceitful, and subject to the power of others." The phrase "distraction of the mind will arise" refers to the explanation of one-pointedness, because it leads to mental well-being. Furthermore, "that concordance will also become a source of intimacy in other lives" is due to the power of aspiration prayers. The meaning is that through the power of the Buddha's blessing, one will meet with an insight similar to that which was prophesied. This has shown the conduct with elaboration. With the words "In the mantras, tantras, and so forth," the conduct without elaboration is to be shown. "Well-trained in the mantras, tantras, and so forth" means having received empowerment and being skilled in the application of mantras and the like. "In accordance with the practitioner" refers to the samaya-mudrā, which serves as a branch of the practice of the mahāmudrā. "If not found" means because it is rare, or because the practitioner is a monk. "The Mother of the Buddhas, the Perfection of Insight" refers to:

གང་ལས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུམ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཞིག་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བར་འདོད་པའི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ཞི་མཛད་པ། ། གང་ཞིག་ལམ་མཁྱེན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་ལ་ཕན་འདོགས་མཛད་པས་སེམས་ཅན་དོན་རྫོགས་པ། ། གང་དང་འབྲེལ་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྣ་ཚོགས་འདི་ཉིད་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་#རིགས། ། ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་#ཚོགས་དང་ལྡན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུམ་དེ་ལ་འདུད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། རང་གི་སྙིང་ལ་གནས་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བསྒོམ་པར་བྱ་#བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཕྱུང་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་#ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་#སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ནགས་ཚལ་དུ་སློང་#མོ་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཤུགས་#དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལུང་གི་ཚད་མ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་ལ་གནས་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པའོ། ། ལྷ་མོ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྐྱེད་ཅེས་པ་ནི། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཡུམ་དུ་#གྱུར་པ་ནི་སྔར་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་སྟེ་སེམས་ཙམ་མོ། །

That from which all buddhas arise is the Mother of the Buddhas; this is the meaning of the phrase "the Mother of all Tathāgatas." "She who, through omniscience, brings to peace those śrāvakas who desire tranquility; she who, through the knowledge of the path, benefits wandering beings and thus fulfills the welfare of sentient beings; she who, through connection with whom, is the lineage of those who attain these very various aspects—homage to that Mother of the Buddhas, who is endowed with the assembly of śrāvakas and bodhisattvas." Thus it is said. To demonstrate that very point, it says, "abiding in one's own heart," which is a term for that which is to be meditated upon. "Having extracted" means that one should perfect her as the very nature of the mind. "Together with her, one should enter into union" means that one should experience great bliss together with the wisdom mudrā, which is characterized by the power of miracles such as subsisting on alms in the forest. To demonstrate the authority of the scriptural transmission, it says "abiding in the heart," which means meditating on her as the essence of the mind. "Great goddess" refers to the wisdom mudrā. "Of the yogi" means one who possesses the application characterized by the union of method and insight. "Generates yoga" means she bestows the bliss of meditative absorption. For that very reason, she is the Mother of all Buddhas; she is the Mother of the previously established Tathāgatas, and she is mind-only.

ཤེས་རབ་ཀྱི་#ཕ་རོལ་དུ་#ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བླངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་#དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་# ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་མོར་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པའི་དབྱིངས་ནི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་དབང་མོ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་བདག་པོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མཉེས་པར་བྱས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་#ལ་སོགས་པས་དམ་ཚིག་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དག་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་དག་བསྟན་ཏོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱས་པས་ནི་ཞེས་པ་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པར་རིགས་པས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་གོས་པར་མི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་བླང་བར་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། ། བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ནི། ། གསལ་བར་འདི་ལས་མཚོན་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་ཡང་དག་སྦྱར། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་གང་ལའང་མེད། ། ལན་ཅིག་ཏུ་ནི་ཉམས་མྱོང་བས། ། རྣལ་འབྱོར་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ནི། ། ཇི་ལྟར་དབྱེ་བ་ཤེས་ནས་ནི། ། སླར་ཡང་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་དེ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་རྟག་ཏུ་མཚོན། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་#རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མི་འགྱུར་གྱི་འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ལེགས་པར་བསླབས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི། །

Having taken the wisdom-mudrā, which is the essence of the perfection of insight, the Blessed Buddhas attained the accomplishments (siddhi). "She is explained as the Sovereign Lady of the Vajra Expanse" means that the expanse which is indivisible like a vajra is the Vajra Expanse, which is the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu). In that regard, "Sovereign Lady" refers to abiding as the very master through the essence of the nature of phenomena (dharmatā). By the phrase "even when pleased," and so forth, the samaya-mudrā and wisdom-mudrā are shown to be summarized. "By experiencing the bliss of supreme joy" means by correctly realizing it through great bliss. "One will not be stained by the afflictions such as attachment" means that the mudrās should be taken in order to purify attachment and the other afflictions. As it is said: "Of all illusions, the illusion of a woman is supreme. Through the distinction of the three wisdoms, It is clearly illustrated by this. The vajra and lotus are perfectly joined; Conventionally, it does not exist in anything. By experiencing it even once, It is accomplished through the power of yoga. Having understood how the nature Of the engagement of wisdom is divided, The yogi should always illustrate That very nature once again." By the phrase "attachment and so forth," it is taught that it is not only the purification of attachment and the rest, but that buddhahood itself will also be attained. "A well-trained mudrā" means:

ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པས་སོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པས་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་དོན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་#པས་སོ། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་པས། ། མི་ཤེས་མུན་པས་བསྒྲིབས་#པ་རྣམས། ། དགེ་དང་མི་དགེའི་ལས་བྱས་ནས། ། འགྲོ་བ་ལྔར་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བདག་ཉིད་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་#འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དངོས་པོའི་ཆོས་ནི་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་འབྲེལ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣང་ངོ་། ། དྲང་བའི་དོན་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་བཤད་པས་སོ། ། ཡང་ལུང་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་འདིས་ཤིན་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་སྐུར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡུམ་མོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གཅིག་མིན་#དུ་མ་མ་ཡིན་#རང་གཞན་ཕན་འདོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཆེན་གཞིར་གྱུར་པ། ། དངོས་མིན་#དངོས་མེད་མ་ཡིན་མཁའ་བཞིན་རོ་གཅིག་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་དཀའ། ། གོས་མེད་འགྱུར་མེད་ཞི་བ་མི་མཉམ་དང་མཚུངས་ཁྱབ་བྱེད་སྤྲོས་པ་མེད། ། རང་གིས་རིག་པ་དཔེ་མེད་རྒྱལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་རྟག་ཏུ་འདུད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་#ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སྟོང་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཡུམ་སྟེ་བསྒོམས་#པའི་རང་བཞིན་གྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་དེ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པའི། ། ཇི་ལྟར་སྤྲིན་རྣམས་དུ་མ་སྟེ། །

Because it is a synonym for insight (prajñā). "By knowing the essential nature" means by manifesting that very object for which one engages. "Because they do not know its nature, those obscured by the darkness of ignorance, having performed virtuous and non-virtuous actions, will wander in the five migrations," so it is said. "One will become perfected" means that it will be accomplished without effort. The reality of things is this very [nature], for suchness (tathatā)—the Mother—appears through the union of the samaya-mudrā and the wisdom-mudrā (jñāna-mudrā). The provisional meaning is explained by the conduct free from conceptual elaboration (niṣprapañca-caryā). Furthermore, by the statement "it shall be expressed by scripture," the extremely non-elaborated conduct is to be shown. "The single characteristic of the dharmakāya" refers to the very nature of the dharmakāya, which is suchness, the Mother. As it is said: "Not one, not many, the basis for the great perfection of benefiting self and others, Neither an entity nor a non-entity, like space, its single flavor is difficult to realize. Unstained, unchanging, peaceful, peerless and equal, pervasive and non-elaborated, To the self-knowing, incomparable dharmakāya of the Victors, I always bow." "Perfection of insight" (prajñāpāramitā) is the emptiness that is the means for attaining [the goal] through the stages of the purification of the mind. That itself is the Mother, because she is the result of the nature of meditation and because all phenomena arise from her. "Just as various clouds of diverse shapes and colors, though many,"

ནམ་མཁའི་ཁམས་ནས་བྱུང་ནས་ནི། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ནི། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ། ། ཡུལ་ནི་མ་ལུས་ལ་འཇུག་ནས། ། འོད་གསལ་བར་ནི་ཞུགས་པར་འགྱུར། ། ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་དང་བ་ལས། ། ཉ་#ནི་མྱུར་དུ་ལྡང་བར་འགྱུར། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དམ་པ་ལས། ། དེ་བཞིན་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་འབྱུང་། ། ཞེས་བཤད་པས་སོ། ། གཉིས་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་སྦྱོར་བས། ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་#དོན་སྤྱོད་#པའོ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱའོ། ། དེས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་དང་མཉམ་གང་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཅིག་ཅར་རམ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སྤྲོས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་སྲིང་མོ་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། རང་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་ཡིས#། ། ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མོས་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། ། གསང་སྔགས་ལུགས་#ཀྱིས་མཉེས་པར་#ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེས་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྤྲུལ་#སྐུའི་གཟུགས་ཅན་བུ་མོ་#ཞེས་པ་ནི་མིག་ཡོར་#དང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་#ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྐུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྒྲུབ་པ་པོས་ནི་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་ཉེ་བར་བསྡུས་པའོ། ། མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་#སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །

"Having emerged from the expanse of space, they dissolve back into that very same place. Likewise, all natures, which serve as the causes for the three appearances, engage with all objects without exception and then enter into the clear light." As it is said: "From the supreme all-emptiness, the net of illusions likewise arises." Thus it is explained. "Through the union with non-dual suchness" refers to the stage of the purification of the mind. "That which is called 'non-entity' is the engagement with the object" means it is to be directly realized. This teaches the stage of the purification of the mind. "That which is equal to the Sambhogakāya" refers to the emanation body (nirmāṇakāya) produced through the stages of the near-attainment of appearance and so forth, either instantaneously or sequentially. "That very sister" is illustrated by the twelve examples of illusion. "Possessing the yoga of one's own deity" means possessing the conviction of being a Tathāgata such as Akṣobhya and so forth. "Pleasing according to the system of Secret Mantra" means one should meditate on the wisdom body (jñānakāya). This teaches the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna). "The girl who has the form of the Nirmāṇakāya" means the body to be attained through the stage of union, characterized by a vajra body similar to an optical illusion or a magical creation. "The practitioner should meditate" is the summary. "The mother" and so forth teach the benefits as before. This teaches the stage of union.

ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟེན་#པས་སོ། ། དེས་ནི་# སེམས་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཆོས་འབྱུང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། ། ཆགས་སོགས་རོལ་མོ་རྒྱ་ཆེ་བས། ། ཆོས་དབྱིངས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིས། ། བླ་མེད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་སྤྱོད་པ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སློབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། རིགས་ངན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་#རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་སྣོད་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བོས་ཐོབ་པ་ཐོས་ན་#ངོ་མཚར་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ། ། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སེལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་#ལས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུང་བ་སྟེ་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་རླུང་གི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གཞན་དུ་ན་འཇམ་དཔལ་ལ་སོགས་པ་ཅི་སྟེ་མ་བླངས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། ། པདྨ་དཀར་པོ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྟུལ་#པོ་ཞེས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་དང་མཐུན་པའི་རོལ་མོ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་#དེ་དག་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་སྤྱད་#པ་སྤྱོད་དེ།

Regarding the phrase "the definitive meaning," this refers to relying upon the stages of the purification of the mind, self-consecration, and union. By that, the conduct of the utterly non-elaborated mind is shown. "The manifestation of awakening in the source of phenomena, Through the vast music of passion and the rest, The manifestation of awakening in the expanse of reality, Through the conduct of whatever is found, The unsurpassed manifestation of awakening— Through the application of these manifestations of awakening, The conduct of joy and so forth, Is practiced by the yogis." Thus it is said. By the phrase "those of low caste and so forth," it is shown that even those who are not suitable vessels, having heard that the state of buddhahood—which is to be accomplished through great effort—is attained by those who are not suitable vessels, experience wonder and the like. Regarding "Sarvanīvaraṇaviṣkambhin and so forth," this refers to the bodhisattvas of the action family, because it is in accordance with their conduct. "Conduct" is the definition of conduct; it is the nature of the wisdom that accomplishes purposeful activity and the essence of the purified wind element. Otherwise, the meaning of the words is: "Why were Mañjuśrī and the others not included?" Regarding "individuals like the white lotus and so forth, those of dull faculties," this means that the bodhisattvas, in order to care for future sentient beings, engage in such conduct to demonstrate the music that accords with them.

གཞན་དུ་ན་འཁྲུལ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་མེད་པའི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་#ཅི་ཡོད་དོ། ། གང་ཐོས་པས་དེ་རྣམས་ངོ་མཚར་བ་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་གཙོ་བོས་ནི། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རོལ་མོའི་མཆོག་ལ་འཇུག། གང་དུ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས། ། གཅིག་ཀྱང་དུ་མའི་རོ་ཡིས་གར་མཛད་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཤེས་པ་ནི། ། དོན་ཟབ་པ་ཡི་ཚིག་རྣམས་སོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བའི་ཚིག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ལ་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་དོན་གཟུང་#བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། #བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་གསལ་བར་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་དོན་གཉིས་ཏེ་སྔར་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། ། ཅི་ཞེས་པ་ནི་སྨོད་པའི་དོན་ལ་སྦྱོར་བས་སྨད་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཚོགས་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་མཛད་པ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་སྟོན་པར་མཛད་པའོ། ། འཕགས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ནང་ནས་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའོ་ཞེས་པས་སྨོད་དོ། ། ཚིག་འདི་ཉིད་ཀྱིས་#ནི་ཞེས་པ་ནི། ། སྔར་བཤད་པས་སོ། ། རང་མཐོང་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ལ། ། ངེས་པར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པ་སྟེ། ། རྟག་ཏུ་སླུ་བ་མེད་པས་སོ། །

Otherwise, what previously unattained thing would there be for Bodhisattvas who are free from delusion and afflictions? By hearing this, they will attain that which is marvelous and extraordinary. As it is said: "The Lord, known as Great Bliss, engages in the supreme of various musical performances; where all conceptual elaborations are absent, he dances with the flavor of the one as many." Thus it is stated. "Knowing the vajra words" refers to words of profound meaning. "Explained with intentional meaning" means that suchness is revealed through words that contradict worldly conventions. "According to the literal meaning" means that the meaning should be grasped in the manner of what is expressed, and not in the manner of what is merely clarified. The "expressed" and the "clarified" are the two meanings of sound, as previously established. "What" is intended to indicate that which is to be disparaged by applying it to the sense of censure. "The Blessed One is endowed with the two accumulations" means that he has actualized the causes and results of the conventional and ultimate natures, and he teaches them to sentient beings. "Having become noble" refers to being the principal among the Tathāgatas such as Akṣobhya; to disparage him is to say, "How could he be taught in such a way?" "By these very words" refers to what was explained previously. "In order to definitely produce [realization] in others, just as one has seen it oneself, the noble ones engage [in this], for they are always without deception."

ཞེས་བྱང་ཆུབ་#སེམས་ཀྱི་རྣམ་འགྲེལ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། སྐྱོབ་པ་རང་མཐོང་ལམ་སྟོན་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ཚིག་ངན་པ་སྟོན་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ཚིག་ངན་པ་གསུངས་པའི་#གནས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། རྫོགས་པ་དང་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཚུལ་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་ས་བཅུ་པ་དང་བཅུ་གཅིག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་གསུང་བ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་#རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཏེ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་གསུང་བས་ན་གསུངས་པ་སྟེ། ། #ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་#བཀའ་ལུང་ངོ་། ། ཚིག་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་འཛིན་པའི་བསྡུ་བའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ལན་སྟོན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་#རྣམས་ཀྱང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་གསུང་བ་པོ་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བར་བྱ་བའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་བཏབ་པར་འགྱུར་རོ། ། བཟློག་#པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བཟློག་པ་#ཞེས་བྱའོ། །

Thus it appears in the Bodhicittavivaraṇa. Likewise, it is said: "The Protector is the one who shows the path of self-realization." By this, it is explained that since such a being is [the Protector], it is improper to point out faulty speech; thus, it is shown that there is no occasion for speaking faulty words. "Complete and incomplete" refers to individuals such as those who are like sandalwood or precious jewels. Those who follow that manner are the bodhisattvas and the tathāgatas, because they have attained the tenth and eleventh grounds. By the words "In that [state] also," and so forth, it is shown that it is improper to speak [in such a way]. "The characteristic of the activity of entering into what is not noble" refers to non-virtuous activity; the meaning is the ten types of non-virtuous activity of the body and so forth. "By speaking that, it is spoken" refers to the authoritative word of the Blessed One. "Faulty speech," and so forth, is a compound that takes the object as the primary member. "By Akṣobhya and so forth" means by Vajra Mind and so forth. Regarding that, the words "He spoke thus" indicate the response given to the bodhisattvas, because the Great Vajradhara and the tathāgatas and so forth are inseparable. Otherwise, if the Great Vajradhara were the speaker, it would be logical for him alone to clear away doubts; why then would the tathāgatas provide the answer? "The reverse" means the reverse by way of being complete.

ཁྱེད་#རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དགོངས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པས་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དགོངས་པས་བཤད་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཚིག་རྣམས་ནི་ཟབ་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་དབྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་པདྨའི་རྩ་བའི་སྣལ་མས་#ལྕགས་ཀྱི་ལུ་གུ་རྒྱུད་མི་ཕྱེད་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ལོག་པའི་དོན་བཟུང་བས་སྨོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་མེད་པ་དགོངས་པས་བཤད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་#ཉིད་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་ཁྱབ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བློ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཅེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་ལ་སྣོད་དུ་རུང་བའི་སློབ་མ་རྣམས་སོ། ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མན་ངག་གོ། ། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། ། གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ལ་དགག་པར་བསྟན་ཏོ།

The phrase "I know your thoughts" and so forth teaches that very point. To demonstrate that very intention, the passage beginning with "explained by the intention of the Blessed One" shows that the words spoken with an intentional meaning are not to be distinguished by a literal sound that possesses a non-profound meaning; for it is like an iron chain that cannot be severed by a lotus root fiber. Therefore, it is said that the mental engagement of disparagement, which grasps at a false meaning, is the intention of the Bodhisattvas. Why is that? By the phrase "Why is that?" and so forth, it is shown that the Tathāgatas have explained the suchness of the intentional explanation, which lacks a literal meaning. The "suchness of phenomena" means the term "emptiness" that pervades all phenomena. "Persons who are like a supreme jewel" refers to disciples who are suitable vessels for the completion stage alone. "Non-abiding nirvāṇa" refers to the pith instruction on the union. In that context, "wisdom is realization" means the sense of entering into its very nature. By the phrase "ultimate truth" and so forth, the definition of non-dual meditative absorption is made understood. It shows that the nature of phenomena should be taught to jewel-like persons, but not to others; by the phrase "but not to others," it shows the prohibition for those such as the sandalwood-like.

། དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་སྟེ། ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་གསུམ་མོ། ། གནས་ནི་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་#བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པའི་གནས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། འདི་ནི་འདི་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་དེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཞེས་བཤད་པས་སོ། ། བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་དང་པོ་ལས་སོ། ། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མནར་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་སོ། ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་#ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལས་འདས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་#ཐོས་པས་སོ། ། རྩ་བའི་ལྟུང་བའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམྱལ་བའི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཀའ་བ་མ་སྤངས་པས་དུས་བྱས་ཏེ་ཁྱོད་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་བ་ལ་རྨོངས་པས་ཀུན་དུ་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་#བསམ་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་#ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་དང་།

The phrase "Therefore..." and so forth teaches the summary. "Conduct for the sake of attaining enlightenment" refers to the "conduct of enlightenment," which consists of the three types of conduct, such as that with conceptual elaboration and so forth. The "abode" is the state of Vajradhara himself, shown to be the result of that conduct of enlightenment. The phrase "This is that very thing" and so forth teaches that by practicing without doubt, one will attain the state of Vajradhara himself. "According to the literal meaning" refers to the explanation of how the conduct was taught. "As previously explained" refers to the first chapter. "Because its maturation is hot" means it is the result concordant with the cause of falling into the Avīci hell and so forth. "By not performing what should not be done" means not committing acts such as taking life. The phrase "Transgressing the command of the Blessed One" and so forth refers to hearing of the root downfalls characterized by transgressing the command of the Sugata. To demonstrate the result of the root downfalls, the phrase "the fear of hell" is mentioned, because it is explained: "If you do not abandon what is difficult to do, you will die and fall into hell." "One will wander through cyclic existence due to delusion regarding what should be done" has this intention: it refers to relying on one side, such as performing what is blameworthy as taught by the Blessed One, or alternatively, not performing [the opposite] such as taking life and so forth.

ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའམ་ཡང་ན་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཞེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ལུང་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་དང་ལྡན་པའི་བློས་གཉིས་པའང་#མི་བྱའོ་ཞེས་ཡིད་མི་བདེ་བར་འགྱུར་རོ#། ། ཕྱི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ངེས་པའི་གསུང་ཐོས་པའི་དགའ་བ་ལས་འབྱུང་བའམ་རྒྱལ་བ་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་#རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་ཏེ་སྔར་ཁོང་དུ་#ཆུད་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔོན་ཆད་མ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པའི་དོན་ཐོས་པས་སོ། ། དེ་ཡིད་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པའི་#ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་ཞེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་#ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ལུང་གིས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། མི་གཡོ་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་#ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་གསང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། ། ཞི་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའོ། ། གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ན་མཆོག་གོ། ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། འདི་ནི་དགོངས་པས་གསུངས་#ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའོ། །

Regarding the second alternative, whether one should completely abandon it or turn away from it, the mind becomes uneasy, wondering whether or not the Blessed One’s command should be accepted in every respect. Thus, one should not even entertain the second [alternative]. By the words "later" and so forth, it is shown that joy arises from hearing the definitive speech, or that victory is attained. "Definitive meaning" is a specific type of vajra word, because it accords with the reasoning of the meaning previously understood. "By realizing the nature of phenomena (dharmatā) not previously realized" means by hearing the meaning explained through intentional terminology (saṃdhāya-bhāṣita). "By that mind becoming one-pointed" means possessing a mind that is intent upon the reflection and meditation on the description of the characteristics of the nature of phenomena explained through intentional terminology. "The provisional meaning" is stated in order to show the connection to insight (prajñā) through the nature of hearing and so forth. Furthermore, by the words "explained by scripture" and so forth, the definitive meaning is shown: "immovable" is the great emptiness to be attained through the stages of the purified mind; "secret" beyond that is the emptiness of all; "peaceful" is the absence of consciousness and appearance; "one" is non-dual; "bliss" is great bliss; and it is "supreme" because all inherent natures have been abandoned. "That which brings about the attainment of perfect enlightenment" means that which brings about the state of the Great Vajradhara. "This was spoken with intention" means it was spoken by the Blessed One.

དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པས་མངོན་དུ་བྱའོ་#ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། ནམ་མཁའ་#མཐའ་ཡས་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ལ་ནམ་མཁའ་#བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་བ་ཡིས་སོ། ། དེའི་འབྲེལ་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པས་མཚོན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་#མཐའ་ཡས་པ་སྟེ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཚོན་པའོ། ། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ལྷའི་སྐུའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུ་བ་ནི་འདུལ་བར་མཛད་པ་#རྣལ་འབྱོར་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་དུ་བསྡུས་པས་སོ། ། ལུས་རྟོག་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་ལུས་དེ་ལས་སར་ཞིང་སར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པས་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་#བར་གྱུར་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་བདེ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པས་སོ། །

Furthermore, the phrase "the yogi should manifest it" teaches the stages of the purification of the mind. Regarding the line "by means of the application of infinite space," it means by means of an application that is infinite like space and like an illusion. Through that connection, the aggregates and so forth are also infinite, being the wisdom body characterized by the aspect of illusion, illustrated by way of the twelve examples of illusion. "That itself is explained as the Tathāgata and likewise as the Bodhisattva" means that the aggregates, elements, and sense bases are endowed with the connection to the deity's body, which is characterized by illusion itself. For that very reason, the inclusion of all the three realms through the teaching and so forth is the body maṇḍala, because all the maṇḍala deities are subsumed within that very [wisdom body] which the yogi, acting as the subduer, has grasped as the wisdom body. "Regarding the conceptualization of the body" means that the emanation of the maṇḍala wheel, becoming increasingly subtle from that illusory body, is taught as the Bodhisattva becoming a Victor. This teaches the stage of self-consecration, which is the nature of the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya. In that way, "bliss" is so called because it generates a great bliss similar to that.

བསྐུལ་བ་ནི་ཁྱབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་#བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་དང་འདྲ་བའི་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པས་ནི་#ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐོབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུའོ། ། འོད་ཟེར་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སྐུ་ལས་བྱུང་བའོ། ། རེག་པར་གྱུར་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་དང་འདྲ་བར་བསིལ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ལས་ཕབ་པས་སོ། ། རང་རང་གི་སྟན་ལ་ཡང་གནས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་གདན་ལ་བཞུགས་པ་སྟེ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བརྒྱལ་བ་སངས་ནས་དྲན་པ་ཐོབ་པར་#གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་སླར་ཡང་སོ་སོར་རྙེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །

Regarding the exhortation: it is taught that for the pervasive yogins, that which is non-conceptual—arising from the complete severance of all conceptualizations such as attachment and so forth—is itself the attainment of the state of a Bodhisattva Victor. This demonstrates the stage of manifest enlightenment (abhisambodhi). The phrase "the definitive meaning" refers to the teaching of the completion stage (niṣpannakrama), which is characterized by the three stages: the purification of the mind, the self-consecration (svādhiṣṭhāna), and manifest enlightenment. The phrase "the literal meaning" refers to the teaching of the supplication to the Great Vajradhara; this should be understood through the word "and so forth." The phrase "similar to that" means being definitively liberated from all conceptual elaborations (prapañca). "By means of non-duality" means having entered the characteristic of the meditative absorption of union (yuganaddha). The phrase "such as that" and so forth refers to the vajra body obtained through the meditative absorption of union. "Perfectly gathered rays of light" means those emerging from one's own body. "Merely by being touched" means that, like the rays of the moon, the cooling [light] was brought down from the body of the Bodhisattva. "They also came to abide on their respective seats" means they sat upon seats such as lotuses, moons, and suns; the meaning is that they regained their mindfulness after the swoon arising from meditation had subsided. To demonstrate that very point, it is taught that "they once again individually regained their mindfulness."

དྲང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཙམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སོགས་པའི་སྒྲས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་གསུམ་ནི་སྟོང་པ་དང་ཤིན་དུ་སྟོང་པ་དང་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་སྟེ་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱའོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། ། སྟོང་པ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་། ། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་པ་སྟེ། ། བཞི་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་གང་གི་#ཕྱིར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བས་བསྒོམ་པ་ནི་མེད་དོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ནི། ། རང་བཞིན་མེད་པར་བྱས་ནས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གང་གནས་པ། ། ཟུང་འཇུག་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། མི་ཕྱེད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་#མི་གཙང་བ་དང་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་བཅས་དངོས་པོའི་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པའི་རྟོག་པ་སྟེ། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་སྤྱོད་པ་ནི། ། ཟུང་འཇུག་རིམ་པ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་དྲི་བཟང་#ག་བུར་དང་། ། དེ་ལྟར་#མི་གཙང་དྲི་བཞིན་#ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པར་གྱུར་ཏོ། །

The phrase "of provisional meaning" refers to the word "and so forth," which indicates that it merely teaches the generation [stage]. The three emptinesses are emptiness, very emptiness, and great emptiness, which are to be attained through the stages of mantra and mudrā. "Luminosity" is the result having the three emptinesses as its cause; it is the "all-empty." As it is said: "Emptiness, very emptiness, and the third, great emptiness; the fourth, the all-empty, is distinguished by way of cause and result." As for "union," because in the stage of union there is no meditation distinguished by cause and result, it is said: "Having rendered the nature of cause and result devoid of intrinsic existence, the yogi who abides therein is taught by the Buddha to be in union." "Because it is indivisible, it is vajra" means that in the samādhi of union, conceptualizations such as having aspects and so forth, as well as conceptualizations of the impure and the pure, will no longer arise. As it is said: "The conceptualization of entities with aspects and the conceptualization without aspects—practicing by unifying these is the stage of union. Just as with the fragrance of camphor, so too is the fragrance of the impure," and so forth. "In that way, and so forth" means that the Blessed One remained in such a samādhi.

མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་#སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་#གནས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པས་གནས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་#བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ་#ཞེས་པ་རང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྔའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ། ། སྣང་བའི་འོད་ཀྱི་#ཚོགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཁ་དོག་ལྔ་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སོ། ། རླུང་ནི་རེག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རེག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་སོ། ། དེས་རེག་#པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་འབྲུ་མང་པོ་ལ་འོད་ནི་མཆོག་ཏུ་གཟུང་བའོ། ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་#འོད་གསལ་བའོ། ། དེས་ན་འོད་དེ་ཁམས་ཕྲ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་འཕྲོས་པས་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འོད་གསལ་བའི་གོ་འཕང་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་སྟེ། ཅིག་ཅར་རམ་སྣང་བ་མཆེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བླངས་ལ་རང་རང་གི་གདན་གྱི་བརྡར་བསྟན་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བ་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །

By the words "immovable" and so forth, it is shown that by abiding in the great emptiness and so on, the two bodies—the Sambhogakāya and Nirmāṇakāya—of the Bodhisattva form are inseparable, and thus the state of the Great Vajradhara is attained; this is to say that one becomes equal to one's own meditative absorption. "Merely by being thus blessed" means by having realized the suchness of the five stages. "By the mass of radiant light" means by the mass of five-colored light rays. "The wind is the touch" means because it possesses the quality of touch. "Merely by being touched by that" is a bahuvrīhi compound where "light" is the primary referent. The word "merely" indicates that the suchness of the wind is the clear light. Therefore, the intention behind the statement "by the radiation of the light rays of wisdom that have entered the subtle elements" is as follows: the Great Vajradhara, having entered the meditative absorption of union, emanates a wheel of light rays. These enter the mental continua of the Bodhisattvas as they enter the state of clear light. Simultaneously, or through the stages of "increase of appearance" and so forth, they take up the wisdom body of a mental nature through the stage of self-consecration, and are rendered capable of acting for the benefit of sentient beings in the world systems indicated by their respective seats. To demonstrate that very point, it is taught by the words "they shall arise from the clear light" and so forth.

ངེས་པའི་དོན་ཏེ་#ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟབ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་#པའོ། ། དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པའོ། ། སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཙམ་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ། ། གྱུར་པ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པས་དེའི་དོན་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའོ། ། རྨད་དུ་གྱུར་པ་ནི་གཞན་ཐོས་པ་དང་རྣམ་པ་གཞན་སྒྲུབ་པའོ། ། རངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་#སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཚིག་བསྟན་པས་སོ#། ། རྟོགས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་#ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། དེས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་གནས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་རྣམས་གཟིགས་པ་ནི་གཟིགས་པས་དགེས་པས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པའོ། ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཆོས་དང་ཡང་དག་པར་#ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་ངེས་པ་མེད་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ལ་བསྟོད་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། །

"Definitive meaning" refers to the teaching of the stages of the purification of the mind, self-consecration, and union. "Teaching the profound dharma" refers to the teaching of suchness to be attained through the three conducts by means of contradictory terminology. In that context, "skillful" means that which is spoken by way of terminology that contradicts worldly conventions. "Unprecedented" means engaging in acts such as taking life based on the literal sense alone. "Transformed" means that by explaining through intentional language, one completely abandons that [literal] meaning and engages in the meaning of suchness. "Marvelous" means that it is established in a manner different from what has been heard by others. "Delighted" refers to a particular state of mind that is the result of that very marvel. "Spoke" refers to the teaching of words in which contradictory terminology is predominant. "Realized" means having made it manifest. "The special samādhi" refers to the completion stage characterized by the purification of the mind and so forth. "Generated by that" refers to the attainment of the state of Vajradhara. "The assembly of sentient beings" refers to those individuals who are like jewels dwelling within the three realms. "Beholding them" means being pervaded by the joy of seeing them. "In such a manner" refers to what is about to be explained. "Endowed with the dharma" means being perfectly endowed with the praise of the Blessed One’s collection of qualities, which are without uncertainty.

ཆོས་བསྟན་པས་དགེས་པས་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྤྱོད་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་བསྟན་པས་མགུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེས་གསུངས་པའི་ཆོས་དང་གསུང་བ་པོ་#ལ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་ལེའུ་དང་པོ་ནས་བསྟན་པས་སོ། ། བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་སོ། ། ཞེས་པ་ལ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོའོ། ། #དེས་བསྟན་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོའོ། ། མཚོན་པ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པ་པོའི་འདོད་པས་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་གྱིས་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་གང་དང་གང་། ། འཆད་པ་པོས་ནི་ངེས་སྦྱོར་བ། ། ཕྱི་ཡི་དོན་ལ་མ་རྟོགས་པ། ། ཚིག་དེ་(ད་,དེ་)བཞིན་རྗོད་#བྱེད་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཆོས་ནི་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཙམ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་#འདྲི་བ་ལ། ། ཆོས་ནི་ཐོས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་བཏབ་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ནི་སྒྲ་#ཡིན་པས་རྣ་བས་གཟུང་#བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དག་པ་ནི་#བསམ་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་རིགས་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཆོས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་དག་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་དོན་ངེས་པར་རྟོགས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་བྲལ་བས་སོ། ། དེ་དག་མངོན་སུམ་བྱས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་རྫོགས་ན་ཆོས་ཀྱི་དོན་བསྒོམ་པར་བྱ་བར་རིགས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །

"Delighted by the teaching of the Dharma" means being pleased by the teaching of the Dharma characterized by the three types of conduct, which serve as the cause for the completion stage. Regarding the phrase "by way of the teaching of the Dharma" and so forth, it is because the Dharma spoken and the speaker are inseparable. This is because the Great Vajradhara, who is the nature of both the expression and the expressed, was taught in the first chapter. "The Dharma characterized by the teaching" refers to the essence of the expression. "The meaning taught by that" refers to the essence of the expressed. "Indication" is the application of words according to the intention of the expositor, and not otherwise. As it is said: "Whichever [words] the expositor definitely applies as the expression, those words are the expression, even if the external object is not realized." "The Dharma is the characteristic of the expression" and so forth is merely a restatement. To the question "What is it?", the answer is shown by the passage beginning, "The Dharma is of the nature of hearing," because the Dharma is sound and is thus to be apprehended by the ear. "The pure meaning is of the nature of reflection" means that if one analyzes that very Dharma by way of the four principles of reasoning, it becomes the pure meaning, because the meaning is definitively realized and doubt is eliminated. When these have been made manifest, once hearing and reflection are complete, it is appropriate to meditate on the meaning of the Dharma. To demonstrate that very point, "the Great Vajradhara" is taught.

དེ་ལྟ་བུ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་འདུད། ། ཅེས་བྱ་བ་འདིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་#པར་བྱེད་པ་དང་དེའི་གཞི་ཅན་གྱི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་དེའི་# བསྒོམ་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གཅིག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་བསྟོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཕྱག་འཚལ་བའི་སྒྲ་གཉིས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་ཏུ་ཡང་སྦྱར་རོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་ནི་ལུས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་གསལ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་#ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེ་#དང་འགག་པ་དང་བྲལ་བ་#ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་ནི། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྤོང་བས་སོ། ། དེ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། འཇའ་ཚོན་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འོད་གསལ་བ་ལས་སྤྲོས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་གཟུང་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་#ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཐུགས་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་#ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསགས་པས་ན་ཐུགས་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེའི་#སྐུའི་རང་བཞིན་ཁྱོད་ཡིན་ནོ། །

"To you, who are such, I prostrate and bow"—by these words, the praise of Vajradhara, the single body of suchness, is shown as the subject, the expression, the hearing and reflection based upon it, the meditation upon it, and its result. Since Vajradhara is the essence of the inseparability of the conventional and the ultimate, the second word "prostrate" is taught. The same should be applied to the subsequent sections. The statement that "the body and so forth are not mutually distinct" is because it was said, "the mind is like the body," and so on. "Luminous" means it is unstained by adventitious defilements. "The abode of that," and so forth, means it is to be attained through the stages of mantra and mudrā. "Free from arising and ceasing" means it is luminous and unconditioned. "Pure appearance" means by abandoning the three, such as appearance and so forth. This is the praise by way of the stage of the purification of the mind. "Like a rainbow," and so forth, shows that the nature of the wisdom body emanated from luminosity is to be grasped. This is the praise of the Blessed One by way of the stage of self-consecration. "Of all the buddhas' qualities" refers to the powers, the fearlessnesses, and so forth. "Because it is the very mind" means that because they are accumulated therein, it is the mind; you are the nature of the vajra body endowed with the excellence of all aspects.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མར་གྱུར་པས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། གཙོ་བོ་ནི་མི་སློབ་པས་སོ། ། དེ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ལ་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་གཉིས་ཀའི་དངོས་པོ་རྣམས་སོ། ། ཉིད་ཡིན་ཞེས་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྟན་ཏོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་སོ་ཞེས་པ་#ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་#འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཁྱོད་ཡིན་ནོ། ། ཁྱེད་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་གྱི་དབང་བརྙེས་པས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ཐོབ་པས་སོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ཞེས་#པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པའོ། ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་སྤྲིན་གྱིས་མ་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ནི་#རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་ཞེས་པ་ནི་མ་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པས་ལྷ་སྦྱིན་ནི་གཞུ་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །

Regarding the phrase "because he is the foremost of the Tathāgatas," this is because he is the essence of the Great Vajradhara. "The Principal" refers to the state of no-more-learning. "Not only that, but also the entities abiding in the times of the past and so forth" refers to the entities of both the nature of sentient beings and the vessel-like world. By the word "itself," the Blessed One is shown to be all-pervasive. "Because he has become the very nature of all entities" means that he is the essence of the dharmatā (the nature of phenomena) that encompasses all dharmas. "Luminous" means that you are the Vajra Body which is the fruit of luminosity. "You yourself are also the three realms" means that you are the identity of the three realms. "Because you have attained mastery over the magical display" means that you have obtained the eight masteries, such as those of the body and so forth. "Because you possess the nature of the two truths" means that your nature is the suchness of their union. Thus, this is a praise of the Blessed One by way of the stage of union. "Mirror-like primordial wisdom" means that you are unobscured by the clouds of the afflictive and cognitive obscurations. "That from which he perfectly arises is Vairocana" is an exclusion of non-connection, just as in the case of "Devadatta is the archer." "Because he is the very essence of that" is the logical reason, which is likewise.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ནམ་མཁའ་ནི་རེ་ཞིག་འོད་གསལ་བ་སྟེ་དེའི་ལམ་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བས་གནས་པར་མཛད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་#དོན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་#འབྱུང་བ་ལ་#འཇུག་གོ། ། ནམ་མཁའ་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཐུགས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྟན་ཏོ། ། པདྨའི་རིགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པའི་གསུང་རབ་ལ་འཇུག་པ་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དབང་བྱེད་པས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་དོན་ནི་ཞེས་པ་ལ་བསྟན་པ་དང་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་#སྟོབས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་#རང་བཞིན་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་རྣམས་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་བདག་ཉིད་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་འདིར་བསྟན་ཏོ། ། རིགས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱར་བསྟན་པ། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཕྱི་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། དེ་ནི་རང་བྱུང་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། གཅིག་པུ་ཉིད་དེ་ལྷག་པའི་ལྷ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ། །

For the other Tathāgatas, it is not that they lack the essential nature of the mirror-like wisdom. Space is, for a time, luminosity; its path is the wisdom that attains that, which is the wisdom of equality. Because it arises from that, the term "abiding" (sthita) is applied to "arising," as the verbal root has multiple meanings. That which possesses the mind whose nature is the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna), as indicated by the phrase "space and so forth," is Akṣobhya; thus he is shown to be in accordance with wisdom. The phrase "the lotus family" refers to his mastery over the engagement with the twelve-limbed scriptures. The phrase "the supreme among them" means that they are of the nature of emanations. Regarding the phrase "the welfare of all beings without exception," this refers to the nature of the wind element, characterized by the yoga of power such as teaching, ripening, and liberating. Since these are perfected by the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna), Amoghasiddhi, who is the identity of those, is shown here. The phrase "the identity of the five families" means the Great Vajradhara, in the sense of having become their very self. As it is said: "The families are taught as being of a hundred types; In brief, they are of five types. Through the divisions of body, speech, and mind, They subsequently become three types. That is the self-arisen Blessed One, The single one, the supreme deity." Thus it is said: "Accomplishing the welfare of oneself and others."

ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སྔར་བཤད་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པའི་རིགས་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པས་ཞེས་ཚིག་ལྷག་མའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བདེ་བའི་ངོ་བོ་དང་ཡུན་རིང་བ་མ་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་ལམ་#གཞན་དང་རྒྱུད་གཞན་ལས་#མ་བསྟན་ཏེ། བརྟུལ་ཞུགས་དང་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པས་ལུས་ངལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་ལན་གསུམ་བཀྲུས་པ་ལ་སོགས་པས་ལུས་གཟིར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་དོན་སྟོན་པའི་#ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་གསུམ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་གཞུང་གི་ཚོགས་ལ་ལེའུ་ཞེས་བྱའོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲོན་མ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པའི་ཊཱི་ཀཱ་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའི་རྒྱ་ཆེར་#བཤད་པའོ། ། ། ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེའུ་དྲུག་པའི་བཤད་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ། ། བདག་ནི་ལྷའི་སྐུ་ལའོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། སྔོན་དུ་#འགྲོ་བའི་སྤྱོད་པ་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་མཐའི་བར་དུ་དང་པོར་#སྦྱོར་བ་བསྒོམས་ནས་ལྷའི་རྣམ་པ་ཐོབ་པས་སྤྱོད་པ་བྱའོ། ། གཞན་དུ་ན་#ཁྱི་དང་སྤྱང་ཀི་ལ་སོགས་པ་དང་། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་#བཞིན་དུ་སྤྱད་པ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་།

Regarding the phrase "the conduct called thus," through the reasoning of the three types of conduct explained previously, the welfare of oneself and others will be accomplished. The phrase "because it is particularly distinguished" is an elliptical expression meaning "in comparison to the Lesser Vehicle and so forth, and in comparison to the Action Tantras and so forth." This is because the conduct to be practiced—which is neither of the nature of bliss nor long-lasting—is not taught in other paths or other tantras, as it involves exhausting the body through ascetic observances and the qualities of purification, and tormenting the body through practices such as bathing three times a day. The phrase "that which teaches its meaning" refers to a collection of textual passages that express the three types of conduct, which is called a "chapter." The phrase "it is not of intentional meaning" is because it teaches suchness in a completely clear manner. This concludes the extensive explanation of the fifth chapter from the Commentary that Illuminates the Lamp. With the words "the pride of self-consecration" and so forth, the explanation of the sixth chapter begins. "Self" refers to the body of the deity. "Consecration" refers to the consecration of the body and so forth. "The conduct to be performed as a preliminary" means that after first meditating on the "initial union" up to the end of "great yoga," one should perform the conduct once the form of the deity has been attained. Otherwise, one would fall into behaving like dogs, wolves, and so forth, or like ordinary worldly beings. The "sequence of consecrating the body and so forth" refers to yoga, subsequent yoga, and...

ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་རྫོགས་ནས་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དང་པོའི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བཤད་པར་#བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་བྱིན་གྱིས་རློབ་#པའི་གསང་སྔགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གང་བརྗོད་པས་ཐུགས་རྡོ་རྗེས་#སྒྲུབ་པ་པོ་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་ལ་མིང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་#ཐུགས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཛད་དེ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་#པར་བྱེད་པའི་སྔགས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བློ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཐ་མལ་པའི་ངོ་བོ་བྲལ་ནས་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པ་དང་འདྲ་བ་གང་གིས་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། ། ཡིད་སྐྱོབ་པས་ན་ཞེས་པ་ལ་དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་ལས་སྐྱོབ་པས་སོ། ། དབང་པོ་དང་ནི་ཡུལ་དག་ལ། ། བརྟེན་ནས་གང་ཞིག་ཡིད་བྱུང་བ། ། ཡིད་དེ་མན་#ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། ། ཏྲ་ནི་སྐྱོབ་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བཀའ་སྩལ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཏེ་ཚིག་ལྷག་མའོ། ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐུགས་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་སོ། ། དེ་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐུགས་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་འགྱུར་རོ། ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་རྡུལ་རྣམས་མེད་པ་དང་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The meaning is that once the atiyoga is perfected, it becomes a limb of the initial application (ādiyoga) characterized by the mahāyoga. "Clearly demonstrates" means to explain by means of detailed analysis. "Akṣobhya" is so called because his body and so forth are of that nature. "The secret mantra that blesses him" means that by reciting it, the practitioner will be blessed by the Mind Vajra. "Focusing the mind one-pointedly on that which is called by that name" means a cognition characterized by the recollection of the mantra that performs the blessing of the mind. "That which is the blessing of the mind" refers to that which, having parted from the nature of ordinary conceptualization, acts like the full orb of the autumn moon. Regarding "because it protects the mind": by being single-mindedly intent upon it, one is protected from other conceptual thoughts. As it is said: "That which arises in dependence upon the sense faculties and their objects is called manas; tra has the meaning of 'protection'." "He spoke" is the Blessed One; this is the remainder of the sentence. "Oṃ" and so forth is the mantra for blessing the mind. By merely reciting it, the mind is blessed. "Having the nature of the mirror-like wisdom" is because it is free from the stains of the afflictive and cognitive obscurations and is indivisible.

དེ་#བྱིན་གྱིས་རློབ་#པའི་སྔགས་ཏེ། ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་#དོན་དུ་མ་ཡིན་པས་གནས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། སྐུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་གསུངས་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་གང་གི་ལུས་ཀྱི་ཐ་མལ་པའི་ངོ་བོ་སྤངས་ནས་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་རྣམ་པར་སྤྲས་པ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་དེ་#སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་སོ། ། དེ་བརྗོད་པས་ལུས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པར་འགྱུར་རོ། ། ཚད་མེད་#གང་ལས་བརྙེས་པ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཡུན་རིང་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་#ཕྱིར་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། འཕོ་བའི་ཆགས་པ་བྲལ་བར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། (རགྟ་,རཀྟ་)གྱེན་དུ་འདྲེན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བསྐལ་པའི་བར་དུ་ཐུབ་#པར་འགྱུར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་འཕོ་བས་སོ། ། དེ་དུས་བརྩམས་ནས་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད། ། དེ་ཡི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཇི་ལྟར་མཚན། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐུ། ། སྡོམ་པ་དེ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པས་ཐོབ། ། ཅེས་རྡོ་རྗེ་ཧཱུཾ་མཛད་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ཐ་མི་དད་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱས་ན་#མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"That is the mantra for blessing" means that since the verbal root has multiple meanings, the term "place" (sthāna) is a synonym for "blessing." Regarding the statement "the mantra for blessing the body is taught," it refers to that which, having abandoned the ordinary nature of the body, is adorned with the thirty-two major marks and eighty minor signs, and is endowed with the excellence of all aspects. "Oṃ" and so forth are the mantras for blessing the body; by reciting them, the body is blessed. Regarding the phrase "from what are the immeasurables attained," it means that yogins who practice the bodhicitta will live for a long time. Thus it is said: "Therefore, with all effort, one should become free from the attachment of emission." The Blessed Buddhas, who draw the rakta upward, will remain steadfast for an eon because their bodhicitta does not shift. From that time onward, they are without conceptualization. "How are its shape and color characterized? The inconceivable body of ripening is attained by performing the activities of that vow." This appears in the Sādhana of Vajra-Hūṃkāra. Its essence is shown to be Amitāyus. "Having the nature of the discerning wisdom" means that the discerning wisdom is inseparable from the wisdom of equality; for when the nature of all phenomena is analyzed, they are pervaded by equality.

དེ་མེད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རང་བཞིན་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་#སྟེ་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་རྟོག་པར་མཛད་པས་སོ། ། དེ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་བརྟན་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་དང་དུག་དང་དབྲལ་#བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནུས་པ་མ་ཉམས་པའོ། ། ཐ་མལ་པའི་ངག་སྤངས་ནས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བའི་དུང་དང་འདྲ་བའི་མགྲིན་པ་ལ་གནས་པའི་གདོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་#ལྗགས་དང་བཅས་པ་གང་གིས་#བྱེད་པ་དེ་ནི་གསུང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་གསུངས་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔགས་ཏེ་དེ་བརྗོད་པས་གསུང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔགས་རྣམས་ལ་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་གང་གིས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པར་བྱ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཤིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ#། ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ལ་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་#ནི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཏེ་ཕྱིའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བས་སོ། །

Without that, all things would not be individually discerned. Its nature is Amitābha, because he performs the individual discernment of phenomena. "That which performs the consecration" means for the sake of actualizing and stabilizing that. "The mantra of the indivisible essence" means that the power to achieve the siddhis of the Lord of Speech and so forth, as well as the removal of poison and so on, is unimpaired. Having abandoned ordinary speech, that which is performed by the tongue—which pervades the maṇḍala of the face residing in a throat like a right-spiraling conch and endowed with sixty qualities—is the mantra spoken for the consecration of speech, just as before. The mantra beginning with "Oṃ" and so forth is that by which the consecration of speech is effected. With the words "In that way" and so forth, the mantras are presented both in brief and in detail, showing the sequence by which the body and so forth are to be consecrated. The nature of Akṣobhya and the others should be understood through the sequence of the atiyoga. "Because it is not fully known by the Śrāvakas and so forth" means from the Śrāvakas up to the practitioners of the Yoga Tantra. "That which is the Vajra Body, Speech, and Mind" means that, through the generation stage, it is the identity of the three sattvas. In that context, the samayasattva is the nature of the body, because it appears as an external form.

ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ནི་གསུང་གི་ངོ་བོ་སྟེ་བར་ན་གནས་པས་སོ#། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ཕྲ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། ཡང་ན་ལྷའི་སྐུ་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་#ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐུའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་#འཁོར་ལོའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། ། ཤིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་བཀོད་པ་#གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་དང་བཅས་པའི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདག་དང་གཞན་གྱི་#དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་སྤྲོས་ནས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་གྲུབ་པས་ན་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་#ཚོགས་པ་དང་། དེས་འགུགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པས་རང་གི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པས་རང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲོས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་ལས་འོད་ཟེར་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

The wisdom being (jñānasattva) is the essence of speech, because it abides in the middle. The samādhi being (samādhisattva) is the nature of the mind, because it is of a subtle essence. Alternatively, the deity’s body is called the commitment being (samayasattva), which is the nature of the body and so forth. To demonstrate that very point, the word "body" is mentioned; it refers to the bodies of the Great Vajradhara and others, perfected through the three yogas. "Because it is the basis for the mandala of the deities" means that, through the stages of anuyoga and atiyoga, it is the essence of all the Tathāgatas, goddesses, bodhisattvas, and wrathful deities. "The arrangement of Locanā and the others, the third" means the three goddesses, Locanā and so forth, together with their retinues. "Because it is the basis for the perfect fulfillment of the welfare of oneself and others" means that by emanating the three, Locanā and the others, the activities of pacifying and so forth are accomplished, thereby fulfilling the welfare of others; and by means of that, Vairocana and the others are summoned to bless one’s own body and so forth, thereby fulfilling one’s own welfare as well. "In order to bless the body-vajra and so forth" means that Vairocana and the others transform one’s own body and so forth into their own nature. "Emanation" means that they are brought forth from the syllables Oṃ and so forth by way of light rays.

མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཇིག་#པ་ལས་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པ་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བས་འཆད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་སོ། ། མགོ་དང་ལྐོག་མ་དང་སྙིང་གའི་ཕྱོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་པདྨ་དང་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་#པའོ། ། རྣམ་པར་བཀོད་པ་#ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་བཀོད་ནས་སོ། ། དེས་ཤིན་དུ་མཚན་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྔར་བཤད་མ་ཐག་པ་ཞེས་པ་ལ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་སྔར་བཤད་པ་གསུམ་གྱིས་དམ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་ཤིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་བྱས་ལ། ། རང་གི་མགོ་བོ་དང་ལྐོག་མ་དང་སྙིང་གར་ཟླ་བ་དང་པདྨ་དང་། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཀོད་ལ་དེ་རྣམས་སུ་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་ནག་པོ་ཡི་གེ་གསུམ་བཀོད་ནས། ། ཨོཾ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་པོའི་ཐིག་ལེའི་ནང་ནས་སྤྱན་མ་དང་གོས་དཀར་མོ་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་རང་དང་འདྲ་བའི་མཐའ་ཡས་པའི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་གྱིས་བསྐོར་བར་སྤྲོས་ཏེ། དེས་ནམ་མཁའི་ཁམས་གང་བར་བྱས་ནས་འོག་མིན་དང་བདེ་བ་ཅན་དང་མངོན་པར་དགའ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་བཞུགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་།

Regarding the phrase "Akṣobhya and so forth," it is because they protect one from the destruction of mental conceptualization. As for the phrase "that which is symbolized by them," it is because the expressed and the expresser are indivisible, and because it is not intended to be explained through the distinction of cause and effect. This is by means of the three syllables. Regarding the phrase "at the locations of the head, throat, and heart," it is symbolized by the moon, lotus, and vajra. "Arrayed" means having arranged those. "Thoroughly symbolized by that" refers to the very body of the deity, which is what was just explained. Regarding the phrase "supreme by means of the three previously explained mantras for the blessing of the body and so forth," it should be understood as teaching that the blessing is performed by those who manifest the Tathāgatas. The summarized meaning here is as follows: having performed the yoga, the subsequent yoga, and the supreme yoga, one should arrange moon, lotus, and sun maṇḍalas at one's own head, throat, and heart. Having arranged the three syllables—white, red, and black—at those locations, one emanates from within the bindus of the three syllables, Oṃ and so forth, the goddesses Locanā, Pāṇḍaravāsinī, and Māmakī, surrounded by infinite retinues of Locanā and the others who are similar to themselves. Having filled the expanse of space with these, one [visualizes] Vairocana and so forth, who reside in the Buddha-fields of Akaniṣṭha, Sukhāvatī, and Abhirati.

འོད་དཔག་མེད་དང་མི་བསྐྱོད་པ་གསུམ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དེས་ཚིག་སྙན་པ་དང་། སྒེག་པས་མགུ་བ་བྱས་ལ་དཔུང་པའི་ཞགས་པས་འཁྱུད་ཅིང་བཀུག་ལ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་རུ་པདྨ་དང་། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་ན་བཞུགས་པར་མཐོང་ནས། དཔལ་ལྡན་སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔས་མཆོད་ལ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དེ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡི་གེ་གསུམ་དེ་དག་ལ་འཇུག་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གང་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ང་རྒྱལ་བྱས་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པས་མཚན་པ་#མཐོང་སྟེ། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ཡ་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་གསུམ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་སྟེ་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་#ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལྔ་པོ་བསྒོམ་པས་སོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ལས་སོ། ། དེ་ནས་དཔལ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དོན་#སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། །

Amitābha, Akṣobhya, and the third [Vairocana], together with the assembly of Locanā and the others, please them with pleasant words and graceful charms. Embracing and drawing them in with the noose of their arms, they are seen seated upon lotuses and moon maṇḍalas at the eastern gate. Then, having offered the three [verses] beginning with "Glorious Vajradhara of Body," and having performed the fivefold offerings, the assembly of Locanā and the others together with those three syllables enter into them. Having generated the divine pride with the three verses beginning with "Whatever is the body of all Buddhas," they perceive [the deity] as characterized by "the body, speech, and mind endowed with the excellence of all aspects," and so forth. One should then perform the consecration with the three mantras beginning with "Oṃ sarvatathāgatakāyavajrasvabhāvātmako ’ham." This teaches the Great Yoga, which is the nature of the consecration of the body and so forth; it is the first samādhi of the preliminary application. The phrase "the interpretable meaning" refers to the fact that the Great Yoga is taught individually as a portion of the first samādhi of the preliminary application, which is a branch of the generation stage. The phrase "by yogins of the completion stage" refers to those who meditate on the five stages, such as vajra recitation and so forth. The phrase "from the explanatory tantra" refers to the tantra called the Vajramālā. The meaning of the samādhi beginning with "Then the Great Glorious One" has already been explained. The phrase "Oṃ is the first" refers to Vairocana.

སརྦ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། #ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། ། ཡོན་ཏན་ཡིན་པས་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་#མུན་པ་སྟེ་ཡོན་ཏན་གསུམ་མོ། ། དེས་ན་རྣམ་པར་#མཛད་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཙིཏྟ་བཛྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གཉིས་ཏེ་ལྡན་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ཚིག་གཅིག་གོ། ། དེས་ན་མི་བསྐྱོད་པ་ཡིན་ཏེ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཡིན་#པས་སོ། ། སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ་ཞེས་པ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། ཨ་ཧཾ་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ང་རྒྱལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་#བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་དེ་ཉིད་དུ་དྲུག་པའོ། ། སྐུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པ་ཉིད་དུ་#ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། ། དེ་ནས་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཨོཾ་ཚངས་པར་བཤད་ཅེས་པ་ནི་དང་པོ་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་ཡིན་པས་ཚངས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་དང་པོའོ། ། སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཞེས་པ་ནི་#རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་མངའ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆགས་གཏོགས་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་#འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །

Sarva is Ratnasambhava, for the space element is the nature of all. Tathāgata is Amitābha, because the bodhicitta is the nature of the Tathāgatas. "By virtue of the qualities" refers to the three qualities: sattva, rajas, and tamas. Thus, the meaning is the three Tathāgatas: Vairocana, Ratnasambhava, and Amitābha. Cittavajra consists of two words, but when combined into one, it becomes a single term. Therefore, it is Akṣobhya, because he is the nature of the Mind Vajra. Svabhāva-ātmako refers to Amoghasiddhi, the nature of the wind element, and is the fifth. Ahaṃ refers to the Blessed One Vajradhara, who abides as the nature of the pride of manifoldness, and is the sixth. By the phrase "the six bodies" and so forth, it is shown that these and the six Tathāgatas are the essence of the three bodies; the blessing of the mind is taught through the very act of intense conviction that "I am their nature." The same should be applied to the subsequent sections. The phrase "then" and so forth has already been explained. Oṃ is explained as Brahmā because it is the first and is singular; thus, Brahmā is Vairocana, the first. Sarvatathāgata is Ratnasambhava, because he exercises sovereignty over the Dharma realm among all the Tathāgatas. Rāgaratīśvara is Amitābha, the nature of the complete purity of passion.

ཀཱ་ཡ་ཞེས་པ་ནི་ཀཱ་ནི་སྒྲ་སྟེ་དེས་ན་གསུང་གི་རང་བཞིན་གསུམ་པའོ། ། བཛྲ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། སྙན་ངག་གི་རིག་བྱེད་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིག་#བྱེད་དང་སྲིད་སྲུང་བའི་#རིག་བྱེད་དང་མང་དུ་བརྗོད་པའི་རིག་བྱེད་དེ་བཞི་པའོ། ། སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། འདོད་ལྷ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་སྟེ་དེས་ན་ལྔའོ། ། ཨ་ཧཾ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ#། ། སྨིན་དྲུག་ནི་སྨིན་དྲུག་གི་བུ་ཀར་ཏི་ཀ་སྟེ་གདོང་དྲུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ནི་ངའི་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དགོངས་པ་ཡིས་ནི་ཡང་དག་བརྟགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་དེ་དག་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་དབྱེ་བས་དབྱེ་#བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བསྟེན་པ་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཨོཾ་ནི་དང་པོ་སྟེ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ་གཉིས་པའོ། ། ཝཱཀ་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་ཏེ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གསུམ་པའོ། ། བཛྲ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའོ། ། རྫོགས་ལྡན་དང་། སུམ་#ལྡན་དང་། ཉིས་#ལྡན་དང་། རྩོད་པ་སྟེ་དུས་བཞིའོ། ། དེ་བས་ན་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། །

Kāya means kā is sound; thus, it is the third, the nature of speech. Vajra is the Vajra Mind; thus, it is the fourth. The four Vedas—the Vedas of Poetry, the Vedas of Sacrifice, the Vedas of Statecraft, and the Vedas of Narration—are the fourth. Svabhāva-ātmako means, as before, Amoghasiddhi. The "desirable deities" are the five qualities of desire, such as form and so forth; thus, it is the fifth. Ahaṃ means, as before, Vajrasattva. Kārtika is the son of Kṛttikā, so called because he has six faces. Therefore, the intense conviction that "my body is the nature of the six Tathāgatas" is called the "blessing of the body." "Examined through the intended meaning" means that these collections of words are explained through the intended meaning. "Distinguished by the divisions of insight" means that one should realize it through the specific insight obtained from relying upon a Vajra Master. The meaning of "Then," and so forth, has already been explained. Oṃ is the first, Vairocana, as before. Sarvatathāgata is Ratnasambhava, the second. Vāk is the nature of speech, Amitābha, the third. Vajra is the Vajra Mind. The four ages—the Kṛtayuga, Tretāyuga, Dvāparayuga, and Kaliyuga—are the fourth. Thus, it is the meaning of "the fourth." Svabhāva-ātmako is Amoghasiddhi.

འདོད་ལྷ་ནི་འདོད་པའི་#ལྷའི་སྨྱོ་བྱེད་དང་། ཉམས་བྱེད་དང་། རྨོངས་བྱེད་དང་། གདུང་བྱེད་དང་། སྐེམ་བྱེད་དེ་མདའ་ལྔའོ། ། དེས་ན་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཨ་ཧཾ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དུས་ནི་དགུན་སྟོད་དང་། དགུན་སྨད་དང་། དཔྱིད་ཀ་དང་སོས་ཀ་དང་། དབྱར་ཀ་དང་སྟོན་ཏེ་#དྲུག་གོ། ། དེས་ན་དྲུག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ནི་ངའི་ངག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་#དེ་ནི་གསུང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གསུམ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་གསུམ་མོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། རེ་རེ་ནི་སྐུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། གསུང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ལའོ། ། དྲུག་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་བཤད་པའོ། ། ཐུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐུགས་གསུང་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བར་རིགས་ན་ཐུགས་སྐུ་གསུང་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་གོ་རིམ་#ལོག་ཅེ་#ན། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་བཤད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གོ་བཟློག་པ་བསྟན་ཏེ། རང་གི་#གླེགས་བམ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཁྲུལ་པ་སྐྱེད་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མའི་འབྲེལ་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་ཡང་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །

The gods of the desire realm are the five arrows: the one that intoxicates, the one that impairs, the one that deludes, the one that torments, and the one that withers. Thus, it has the meaning of "the fifth." "Aham" refers to Vajradhara. "Seasons" refers to the six: early winter, late winter, spring, summer, the rainy season, and autumn. Thus, it has the meaning of "the sixth." Therefore, the meaning is this: the conviction that "my speech is the nature of the six Tathāgatas" is what is called "the blessing of speech." To demonstrate the summary, the words "in that way" and so forth are stated. "Three" refers to the three blessings of the body and so forth. If one asks what they are like: each one consists of the blessing of the body, the blessing of the speech, and the blessing of the mind. Regarding the phrase "explained as six and three," this means the six Tathāgatas are explained as being the nature of the three bodies. As for the words "mind" and so forth: if it would be more logical to say "mind, speech, and body," why is the order reversed as "mind, body, and speech"? It is said: although it is explained in that way, the order is shown in reverse because those who see their own manuscripts might otherwise be confused. Otherwise, the relationship between teacher and student, as well as the relationship of the one who serves and the one who is served, would be severed, and consequently, even the attainments would not be achieved.

རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདུ་ཤེས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་#གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སོ། ། བདག་པོའི་ཆོས་ཅན་གཅིག་ཏུ་བྱུང་། ། ཞེས་པ་#ནི་ཁམས་གསུམ་པ་#འདུལ་བར་བྱ་བའི་དབང་བྱེད་པ་#བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་#དང་ལྡན་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བསྒོམ་པའི་དོན་དུ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྟེ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་#མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲེལ་པ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་བྱུང་བའོ། ། ཡང་ན་#དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྤྲོས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་#ཆུ་བོ་དང་བ་ལས། ། ཉ་དག་མྱུར་དུ་ལྡང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རྣམས་#འབྱེད་པ་ལས་སྣོད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལས་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the "three vajras," those who possess the perception and mental engagement that the nature of the body-vajra and so forth is the body and so forth are called the "three vajras," namely, the yogins of the completion stage. "Arising as the single sovereign phenomenon" means that they arise through the blessing of exercising mastery over the three realms to be subdued; thus, the benefits for yogins are shown by means of possessing the blessings of the body and so forth. For the purpose of meditating on the three samādhis of the completion stage, the "three wisdoms" are mentioned; these are the three wisdoms of appearance and so forth, because they are indivisible by ordinary beings. "Arising from the Tathāgatas" means arising by way of the six connections, such as the Tathāgatas and so forth. Alternatively, the "Tathāgata" is the clear light, and "arising from that" refers to the proliferation [of forms]. This is because it is said: "Just as fish quickly leap up from clear water." It is said, "Because it is not the domain of yogins abiding in the generation stage," because yogins of the generation stage are not suitable vessels for the differentiation of the three wisdoms, as that is a branch of the completion stage. "The ultimate truth" refers to the clear light to be attained through the stage of the purification of the mind. "Because it is the locus of the three consciousnesses" means that it is from that very [clear light] that they are generated.

ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐྱེད་#པར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བས་སོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཇི་ལྟར་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཡོད་ན་ཐ་མི་དད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་འོད་གསལ་བ་ནི་ཐ་མི་དད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། བརྟེན་པར་གྱུར་པ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དེའི་དབྱེ་བ་སོ་སོར་སྣང་སྟེ་ནམ་མཁའ་དང་ཆར་བཞིན་ནོ། ། གང་གི་#ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ན་ཡང་དངོས་པོའི་དབྱེ་བས་དབྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པའི་ནམ་མཁའ་དང་སྣམ་བུའི་ནམ་མཁའི་ཐ་སྙད་བཞིན་ནོ། ། ཆར་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་#ན་ཡང་བུ་རམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་པས་མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་རོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོད་གསལ་བ་ཡང་དངོས་པོའི་ཚོགས་དེ་དང་དེ་བསྐྱེད་པ་དང་འཇིག་པའི་འབྲེལ་པས་དབྱེ་བས་#ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་འོད་གསལ་བ་ལ་#ནི་དབྱེ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རིགས་མ་ཡིན། ། བརྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། དེ་ཡི་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་བརྗོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྐྱེ་བོ་བྱིས་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ན་ཡང་ཐ་དད་པར་སྣང་སྟེ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "the conventional truth," this is because the defining characteristic of the collection of natures such as appearance and so forth is associated with conceptualization. Regarding the phrase "having been produced," this is because all phenomena of affliction and purification arise from the very state of luminosity. If that is so, one might ask: "How can the non-dual nature become differentiated, and if it exists, how can it be non-differentiated?" It is said in response: First, luminosity is a non-differentiated nature; however, through the distinctions of the dependent, coreless phenomena, its various divisions appear, just like the sky and rain. For although the sky is a single essence, it is differentiated by the distinctions of entities, just as there are conventional designations such as "the space within a vase" and "the space within a cloth." Although rain is a single essence, it is conventionally designated as possessing tastes such as sweetness through its connection with things like sugarcane. Likewise, luminosity is conventionally designated through the distinctions of its connection with the production and destruction of this or that collection of entities, but in luminosity itself, there is no differentiation whatsoever. As it is said: "Because the dharmadhātu is indivisible, The distinction of lineages is not a lineage. Through the distinctions of the dependent phenomena, Its divisions are thoroughly described." Ordinary, childish beings perceive the ultimate truth as differentiated even though it is a single essence, because they possess conceptualization. This is not the case for yogis who perceive the essence of reality, because they are free from conceptualization.

རྩངས་པ་ཡིས་ནི་བདག་ཉིད་ལུས། ། སྔོ་དང་སེར་པོར་སྣང་བ་བཞིན། ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་གཞན་སྟོན་དང་། ། མཁས་པ་རྣམས་ལ་གཞན་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཡི་ངོ་བོ་དང་བ་ནི། ། རྣམ་མེད་གོས་པ་མེད་པར་འདོད། ། ནམ་ཡང་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པས། ། དེ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་མི་ནུས། ། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་གིས། ། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་རིག། དེ་ཡི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མཁྱེན་པ་ཡིན། ། དམ་ཆོས་ལུང་སོགས་ལ་མཐོང་ནས། ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་འབའ་ཞིག་སྨྲ། ། མིག་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། ། དམུས་#ལོང་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་པས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་བཞི་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་#རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནི། ། སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པས་སོ། ། འོད་ཟེར་ལྔ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་མཚོན་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་ལྔས་མཛད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་འབྱུང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་གཉིས་འཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དང་པོར་#སྦྱོར་བའི་འོག་ཏུ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Just as a chameleon appears green or yellow to itself, it shows one thing to the ignorant and another to the wise. Its essence is asserted to be pure, formless, and unstained. Since it is never a non-Buddha, it cannot be known by others. Just as other beings do not perceive it, the Buddha does not perceive it in that way. Its nature is known by that very [nature] itself. Having seen it in the scriptures of the sublime Dharma and so forth, we alone speak of it. It is like the objects of the visual field to those with eyes, yet like forms to the blind. Thus it is said. The phrase "the specific qualities of that very ultimate truth" is connected to the definition explained previously. "The four emptinesses" refers to the three wisdoms together with the clear light. "The Tathāgatas" refers to the mantra bodies. "The five rays of light" indicates the nature of those Tathāgatas and nothing else. "Becoming the object" means being produced by the five rays of light. "The vajra body" is a term for the wisdom body that arises through the stage of self-consecration. "Should be generated" means should be emanated. "The definitive meaning" is because one intends to explain the two stages: the purification of the mind and self-consecration. With the words "In that way" and so forth, it is because one enters the supreme maṇḍala of the victorious ones after the initial application.

ཕྱག་རྒྱ་སྦྱང་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ། སྐུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་མཐའི་བར་དུ་ཞེས་ཚིག་ལྷག་མའོ། ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་ལ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དང་མཐུན་པ་སྨེ་ཤ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་བུ་མོ་ལའོ། ། རིགས་ལྔ་དགོད་པར་བྱས་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡིག་འབྲུ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བྱས་ནས་སོ། ། གཉིས་ཀའི་འཁོར་ལོ་རྗེས་སུ་མཉེས་པའི་གསང་སྔགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་གི་བརྡར་བྱས་པ། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་གནས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་མཉེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་དང་པོ་ནས་#སོ། ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔགས་སོ། ། འདིས་འཁྱུད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སོར་མོ་གཞུག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་རྡོ་རྗེ་དང་#པདྨ་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། འཁོར་ལོ་གཉི་ག་#ལ་ཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། ། མཆོད་པའི་སྔགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་འབྱུང་བ་རང་རིག་པའི་བདེ་བ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་པའི་སྔགས་སོ། ། འདིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་འབྱུང་བའི་བདེ་བ་མྱོང་ནས་དེ་ཉིད་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །

The ritual for purifying the mudrā will now be explained. Regarding the phrase "having performed the blessing of the body and so forth," the remainder of the sentence is "up to the end of the Great Yoga." "To the consort of one's own family" refers to a girl of the Caṇḍālī or other castes corresponding to the family of Akṣobhya and the others. "Having arranged the five families" means having performed the blessing of the limbs of the syllables of the Tathāgatas and so forth. "In order to teach the secret mantra that pleases the maṇḍala of both" means that, as a symbol of method and insight, this is for the purpose of engaging in the pleasure of the deities of the maṇḍala residing in the limbs of both the man and the woman. "Has already been explained" refers to the first chapter. "Oṃ" and so forth are the mantra. "One should embrace with this" means that after performing the insertion of the fingers and so forth, one should enter into the union of the vajra and the lotus. To demonstrate that very point, it says "after entering into union," which refers to all the Tathāgatas who have entered into both wheels. "In order to teach the mantra of offering" means for the sake of experiencing the bliss of self-awareness arising from the wisdoms of appearance and so forth. "Oṃ" is the mantra of offering. Having experienced the bliss arising from one's own wisdom of appearance and so forth by means of this, one should bless that very state. To demonstrate that very point, it is taught by the phrase "the ritual just explained" and so forth.

དེ་ཉིད་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་#སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལའོ། ། དེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དང་པོ་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་#ལས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་#ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཆོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཉེ་བར་འཕྲོག་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་འཕྲོག་པའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་ཞུ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་དབང་གིས་ནི། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་#ལས་དོན་གཞན་འགྱུར། ། གང་གཱའི་ཆུ་ནི་མངར་མོད་ཀྱང་། ། རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཡིས་ཇི་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བཤད་པས་སོ། ། ལྔ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་(པའ་,པའོ་)ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་འོད་གསལ་བ་ལ་ཐིམ་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་རྒྱུའོ། ། འོད་གསལ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་#འབྲས་བུའོ། ། དེ་ཡང་རིམ་པ་ལྔ་དང་སྦྱར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་ལ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་བཟླས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའི་དུས་སུ་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་ལ་དམིགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་མེ་ལོང་#ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་#ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་ཏོ། །

Regarding the phrase "in order to demonstrate that very [reality] through generation," this refers to the union of the vajra and the lotus. This is for the purpose of meditating on the Supreme Sovereign Maṇḍala; thus, the meaning of the characteristics of purifying the mudrā is first taught, and this has already been explained in the Sādhana. The phrase "also for the yogins abiding in the completion stage" teaches the offering that is the domain of those who are like jewels. Regarding the term "appropriating" (upahṛtya), the verbal root hṛ with the prefix upa functions in the sense of "melting" (drava). Due to the influence of the prefix, the meaning of the verbal root changes, as it is said: "Though the water of the Ganges is sweet, it becomes just like the water of the ocean." The "five" are Vairocana and the others. The "sixth" is the Tathāgata, because [the five] dissolve into the luminosity of the five primordial wisdoms (jñāna). By the words "Tathāgata" and so forth, the five primordial wisdoms, such as the mirror-like and others, are the cause. The realization of luminosity is the result. This should also be applied to the five stages. For, in the stage of Vajra Recitation, through the nature of the five primordial wisdoms of Vairocana and the others—the recitation of the body and so forth—one realizes luminosity at the time of the "neuter" recitation. Furthermore, in the stage of mental focus, through the stage of the mudrā, by experiencing the drops of bodhicitta as the nature of the five primordial wisdoms, such as the mirror-like and others, the suchness of luminosity, which is the result, is manifested.

བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐུ་བླངས་ནས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ལྔས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡན་ལག་དྲུག་པའི་རིམ་པས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ་སོར་སྡུད་#པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་དབྱེ་བ་ལྔས་ཕྱེ་བའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་གི་རྒྱུས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་སོ། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་འདྲེན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་སྲོག་གི་རླུང་གི་རྒྱུས་འོད་གསལ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཐིག་ལེ་སྣ་གསུམ་གྱི་རྩེ་མོར་འཛིན་པས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོས་པས་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །

Regarding the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama), one assumes the bodies of the five tathāgatas and, through the illusion-like meditative absorption (māyopama-samādhi), experiences the very state of luminosity (prabhāsvara). Regarding the stage of manifest enlightenment (abhisambodhi-krama), one realizes the very state of luminosity through the five signs that are the nature of the five primordial wisdoms (jñāna). Regarding the stage of union (yuganaddha-krama), through the vajra recitation and so forth, according to the previously explained sequence, one realizes the suchness of luminosity—the essence of the sphere of non-abiding nirvāṇa—by means of the cause which is the nature of the five primordial wisdoms. Furthermore, by the stage of the six branches (ṣaḍaṅga-krama), it is as follows: through withdrawal (pratyāhāra), which has the characteristic of the objects and sense faculties becoming one, one realizes the luminosity that is the essence of great bliss, by means of the nature of the five primordial wisdoms that are the essence of the five tathāgatas. Through the cause of the branch of meditative concentration (dhyāna), which is distinguished by the five divisions of the nature of the five primordial wisdoms that purify those [objects], one realizes the suchness of luminosity characterized by one-pointedness of mind. Through the cause of the vital wind (prāṇa-vāyu)—the nature of the five primordial wisdoms and the essence of the five tathāgatas—which draws [the winds] upward and downward, one realizes the suchness of luminosity. By holding the drops (bindu) of the nature of the five primordial wisdoms at the tips of the three channels, one realizes the suchness of luminosity. By emanating the maṇḍala wheel of the tathāgatas of the nature of the five primordial wisdoms, one realizes the suchness of luminosity that has become the result.

དེ་དག་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་#རྒྱུས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་#འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྩའི་#རིམ་པས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྩ་ལྔ་པོ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་འོག་ཏུ་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། མཆོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་#ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་ལྡོག་པ་བསྟན་ཏོ། ། མཆོད་པ་རྣམ་པ་#གཉིས་སྨོས་པས། ། ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་ཞེས་པ་ནི་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་སྡུད་པ་#པོའི་ཚིག་གོ། ། མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུང་གི་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་#སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། ། དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་བྱས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་བླ་ན་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །

By means of the cause of meditative absorption (samādhi) whose nature is the inseparability of the two truths, which summarizes those [practices], one will realize the suchness of luminosity, characterized by the sphere of non-abiding nirvāṇa. Furthermore, by means of the sequence of the channels (nāḍī), one will realize the suchness of luminosity—the ultimate bodhicitta, the essence of bodhicitta whose nature is the five wisdoms—as it functions within the five channels of desire, form, and so forth. Likewise, the suchness of the winds and the suchness of the mantras (mantra) and so forth should also be understood; these will be explained below in the twelfth chapter. Regarding the phrase "by those offerings," the meaning is "by means of the meditations of the completion stage (niṣpannakrama), such as vajra recitation and so forth." By the words "buddhahood" and so forth, the reversal of the practitioner of the Perfection of Wisdom (prajñāpāramitā) path, which is to be attained over three incalculable eons, is shown. The mention of "two types of offerings" refers to the distinction between the two stages. "By the Great Vajradhara" is the concluding statement of the compiler. By the words "the ritual of offering" and so forth, the authority of the scripture is demonstrated. "Form" and so forth refer to the six external sense bases, such as form. The phrase "having rendered them without entity" indicates that the absence of intrinsic nature (niḥsvabhāva) of the branches of withdrawal (pratyāhāra) and meditative concentration (dhyāna) is the unsurpassed offering to the Buddhas.

དེས་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་བསམ་གཏན་དག་གིས་བསྡུས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་#བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་མལ་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེ་དག་འོད་གསལ་བ་ལས་ཅིག་ཅར་རམ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྤྲོས་ཏེ་#མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔས་ཉེ་བར་མཛེས་པར་བྱས་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས་སྒོམ་#པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དགོངས་པས་#བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་མཆོད་པ་བསྟན་#ནས་ཞེས་པ་ནི་བརྟགས་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་མཆོད་པ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་བྲལ་བས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལྔ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རིམ་པ་ལྔ་ལས་མ་གཏོགས་པར་#རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཞན་ནི་མེད་དོ། ། ཡོད་ན་ཡང་དེའི་ནང་དུ་བསྡུས་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་#ཡང་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྔགས་བསྟན་ཏོ། ། སྔགས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་ལྔ་གསལ་པོར་བསྟན་ཏོ། །

This teaches the stage of the purification of the mind, which is comprised of withdrawal and meditative concentration. By the phrase "the eyes and so forth," it refers to the ordinary eyes and so forth, their respective consciousnesses, and their simultaneous emergence from the clear light through the stages of the "near-attainment of appearance" and so on. "Arising from wisdom" means that whatever meditation the yogi performs, having emanated and adorned it with the five superknowledges, will swiftly result in the attainment of enlightenment itself; that is, the attainment of the wisdom body (jñānakāya) characterized by the twelve examples of illusion. By this, the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna) is taught. "Explained with intentional meaning" (saṃdhyābhāṣita) means that the suchness of the clear light and the wisdom body are taught by means of paradoxical language. "Having thus taught the outer and inner offerings" means the offerings of both the generation stage and the completion stage. "Being devoid of the completion stage" means the absence of the five stages, such as vajra recitation and so forth. This is because there is no completion stage other than these five stages. Even if there were, it would be subsumed within them, as will be explained below. By the phrase "the Great Vajradhara" and so forth, the mantras of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas are taught. By the phrase "focusing on the mantra" and so forth, the five stages are clearly demonstrated.

སྔགས་ཞེས་པ་ནི་བསམ་པ་དང་#བག་ལ་ཉལ་དང་རིགས་དང་བག་ཆགས་#ཀྱི་དབྱེ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཨཱ་ལི་དང་#ཀཱ་ལིའི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་ཕྱི་མོས་བྱུང་བ་ནི་བསྐྱེད་པའོ། ། ནམ་མཁའ་ལས་རླུང་རབ་ཏུ་བྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ནས་དང་པོ་ཡིད་ཀྱིས་#བསྐུལ་བ་མི་གསལ་བའི་སྒྲའི་ངོ་བོ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནས་#གནས་དང་བྱེད་པ་དང་འབད་རྩོལ་གྱི་དབང་གིས་#གནས་བརྒྱད་ལ་རེག་ཅིང་གསལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྒྲའོ། #། དེ་བས་ན་ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་ངག་དང་ངག་ཆེན་པོའི་རིམ་གྱིས་#ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་#ཁྲི་བཞི་སྟོང་འབྱུང་#ངོ་། ། ཡང་ན། ཡི་གེ་དབྱངས་དང་སྒྲ་དང་ནི། ། མཐའ་སྒྲ་ཀུ་ཅོ་འབྲུག་སྒྲ་གླུ། ། ཕུག་ནས་འབྱུང་འདོད་(ཆེག་,ཚེག་) དྲག་དང་། ། སྒྲ་ཡི་མཚན་ཉིད་བཅུ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་རྡོ་རྗེ་ས་འོག་གི་རྒྱུད་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་དག་བསྟན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡི་གེ་ཨཱ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་སྟེ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་ནི་ཨོཾ་སྟེ། གཉི་ག་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ལ་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་ནི་དང་པོའི་ཡི་གེ་བརྒྱད་ལ་བསྡུས་ནས་བཞིར་འགྱུར་རོ། །

Regarding the term "mantra," the Blessed One taught seventy-two divisions based on the distinctions of intention, latent tendencies, spiritual lineage, and habitual imprints. All of these arise from the primordial letters, which consist of the forty-nine letters of the vowels (āli) and consonants (kāli); this is the "generation." This occurs through the sequence beginning with, "From space, wind is thoroughly produced," and so forth. Regarding the phrase "having the nature of sound and so forth," first, from the region of the navel, an indistinct sound in the nature of sound arises, impelled by the mind. Then, through the power of the places of articulation, the articulators, and the effort, that which comes into contact with the eight places of articulation and becomes clear is "sound." Therefore, through the sequence of letters, words, speech, and great speech, the eighty-four thousand heaps of Dharma arise. Alternatively, the Vajrapātāla Tantra states: "Vowels, consonants, and sound, The final sound, clamor, thunder, and song, The 'dot' (tsheg) and the 'strong' (drag)— These are the ten characteristics of sound." Thus, the nature of sound and so forth has been shown. Regarding the phrase "those [are]," it refers to the mantras. Regarding "by way of female, male, and neuter": the nature of the female is the letter Ā, because it is the nature of insight (prajñā). The nature of the male is the letter HŪṂ, because it is the nature of method (upāya). The nature of the neuter is OṂ, because it is the essence of the union of both. In that regard, the eight groups are condensed into the first eight letters and thus become four.

བཞི་པོ་ཨ་ཀ་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་གསུམ་ལ་བསྡུའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ཞིང་སྦྱར་ལ། ཨོཾ་ཨཱཿ#ཧཱུཾ་གསུམ་ཞེས་#ཡི་གེ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་#གཞིར་གྱུར་པས། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པས་སྔགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་བཤད་དོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔགས་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིའོ། ། འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བར་དུ་གནས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་ལྷའི་#རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པས་བཟླས་པའོ། ། དེ་ལ་སྲོག་ལ་སོགས་པ་རླུང་གསུམ་དང་། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསུམ་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་། ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་། སྲིད་པ་གསུམ་དང་། སྐུ་གསུམ་དང་། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དང་རྩ་གསུམ་དང་། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་གསུམ་ལ་དབྱེར་མེད་པར་ལྷག་པར་མོས་ནས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཡི་གེ་གསུམ་བཟླས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔགས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དོན་རྟོགས་པ་ཡི་བཟླས་པ་ནི། ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་བཟང་པོ་སྟེ། ། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྤྱོད་པས། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པར་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་ལུས་ངག་ཡིད་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །

The four are subsumed within the three known as akāya. These, in turn, are completely transformed and joined by way of condensing all the primary letters without exception, thereby becoming the three syllables: oṃ āḥ hūṃ. Regarding the phrase "serving as the basis for the three syllables," the term "mantra" refers to the three syllables because they are subsumed by them. To demonstrate that very point, it says, "Mantra is called the three syllables." The phrase "of those" refers to the three syllables. "Engagement and so forth" refers to the sequence of going, coming, and abiding in between. "Thoroughly knowing" refers to the recitation performed through the sequence of the deity yoga with its limbs intact. In that regard, having formed the conviction of their indivisibility with the three winds such as the life-sustaining wind, the three tathāgatas, the three realms, the three wisdoms, the three existences, the three bodies, the body, speech, and mind, the three meditative stabilizations, the three channels, and the three wisdom beings, the recitation of the three syllables through the sequence of engagement and so forth is the "focusing on the mantra." This is the meaning of "vajra recitation" performed through the sequence of the limbs being intact. As it is said: "The recitation that realizes the meaning Is the excellent lack of intrinsic nature; Because it is the conduct of the Buddhas of the three times, It is explained as vajra recitation." The phrase "from that" and so forth demonstrates that for vajra recitation, body, speech, and mind act as the cooperative conditions.

སྤྲུལ་པའི་ལུས་དང་ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་སྤྲོས་པའི་ལུས་ཀྱིས་སོ། ། དེས་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གཟུང་བ་ཡིན་གྱི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་མཚོན་པའི་དོན་#དུ་བྱེད་ཚིག་གསུམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྙིང་གར་གནས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་#ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་དུས་སུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་#མོས་པས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་པའོ་ཞེས་པ་ནི། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དང་བྲལ་བའི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་སྒྱུ་མའི་སྐུ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་#པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་གི་#མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདོད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ་སྐུ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པ་འདིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་མདོར་བསྟན་ཏོ། །

"By the emanated body" refers to the body emanated through the stage of self-consecration. This demonstrates that by meditating on the completion stage, one assumes the body of wisdom (jñānakāya), but not the mantra body. "By way of illustrating the vajra recitation" indicates that the third verbal suffix is used to signify the purpose of such an illustration. "Vajrasattva residing in the heart" refers to the visualization of Vajrasattva during the time of vajra recitation. "Made an object through thorough knowledge just as it is" means that the suchness of luminosity, which is free from subject and object, is directly realized. "For the sake of the purity of Mahāmudrā" means for the sake of overcoming attachment to the illusory body through the stages of mudrā and meditative absorption (samādhi). "The ultimate truth" means the luminosity to be attained through the stage of manifest enlightenment. "Of existence and peace" refers to saṃsāra and nirvāṇa, as well as other views such as permanence and nihilism. "Characterized by oneness" means appearing as non-duality. "The delightful" refers to the body of the Great Vajradhara, which is the desired fruit; it is the Mahāmudrā of the Great Vajradhara, the essence of the sphere of non-abiding nirvāṇa, which is the generation of the body. By this, the stage of union is briefly explained.

དངོས་གྲུབ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་པ་ལ་འོད་གསལ་བ་ལས་ཅིག་ཅར་དུ་བྱུང་བ་སྒྱུ་མའི་དཔེས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ#། ། དེས་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་མདོར་བསྟན་ཏོ། ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་སྣང་བའི་དྲི་མ་བྲལ་བར་བྱེད་པས་མཆོག་གོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལས་ལྷག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ངག་དབེན་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ནི་བསྒོམ་པར་དཀའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། དེ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་མདོར་བསྟན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའི་སེམས་ལའོ། ། འོག་ནས་བཤད་པའི་གནས་སྐབས་བཞི་པོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཚིག་ལྷག་མའོ། ། འདི་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་#བསྒོམས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ལ་སོགས་པ་#རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་#པ་རིམ་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་དག་གིས་ནི་ཞེས་པ་#ནི་རིམ་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་དང་པོའི་ཕན་ཡོན་གསུངས་པ་ནི་བསྟོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་སློབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རིམ་པ་བཞིར་#ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །

Regarding the statement, "Siddhi is Mahāmudrā, characterized by the blessing of oneself," this means the bodies of Vajradhara and so forth, which arise instantaneously from clear light and are illustrated by the analogy of an illusion. This briefly teaches the stage of self-blessing. "Exalted" means supreme, as it removes the stains of both nature and appearance. "Characterized by the isolation of mind" is because the mind, which is the nature of the three consciousnesses, is purified through the stages of mantra and mudrā. "Because it is superior to vajra recitation" means that the isolation of mind is more difficult to meditate upon than the isolation of speech. This briefly teaches the stage of purifying the mind. "In the yoga tantra" refers to the mind of the practitioner. "The four stages explained below" refers to the purification of mind and so forth. "Should be generated" is the ellipsis for "the Blessed One Vajrasattva." The meaning is as follows: having meditated on the stage of vajra recitation, one should subsequently meditate on the four stages, such as focusing on the mind, in order to purify the mind and so forth. "By these" means by way of meditating on the four stages. The "vajra recitation" is the teaching of the praise, which states the benefits of the first stage. This is because the yogi training in vajra recitation will attain the four stages.

དེ་བས་ན་#རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་གཙོ་བོ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། སྔགས་དང་སེམས་དང་དེ་ནས་ལུས། ། རྣམ་པར་དག་#དང་ཟུང་#འཇུག་སྟེ། ། རིམ་པ་ལྔ་ཡིས་#བསྡུས་པའི་དོན། ། ཤེས་པས་མཐའ་དྲུག་ལ་ནི་འཇུག། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་བཞི་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞི་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་རྣམས་སོ། ། བཤད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་རང་བཞིན་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྤངས་ནས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་#མངོན་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་ཉིད་སེམས་ནི་བདག་མེད་པ་སྟེ་སེམས་གནས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་དང་ལུས་དག་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངག་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་དག་གི་རྒྱུ་ནི་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤངས་པས་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ལུས་དང་ངག་ཀྱང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱུ་མི་དམིགས་པའོ། ། སེམས་སོ་སོར་རྟོག་#པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་འདས་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་པའི་སྒོམ་པའི་རིམ་པས་སོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་#ལས་ནུས་པ་ཅན་ནོ། ། ཤེས་རབ་#དང་ཐབས་དང་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་།

Therefore, this is the primary limb of the completion stage. As it is said: "Mantra, mind, and then body, purification, and union—these are the meanings subsumed within the five stages; by knowing them, one enters the six parameters." The phrase "four words of the brief exposition" refers to the words that indicate the four stages. "In order to explain" means in order to provide a detailed explanation. "Thoroughly knowing according to the second stage" means that through the stages of mantra and mudrā, one abandons the collections of nature and primordial wisdom (jñāna) and manifests the all-empty. That very mind is selfless, because the mind undergoes a transformation of state. Regarding the phrase "speech and body as well," one should meditate on whatever constitutes speech, characterized by the stage of vajra-repetition, and the body, characterized by the wisdom body (jñānakāya), as being selfless through the stage of the purification of mind. Because the mind is the cause of body and speech, by abandoning the cause, the body and speech that have become the result are also abandoned; this is the non-apprehension of the cause. "One should accomplish the individual discernment of the mind" means that the mind, which possesses the nature of the three primordial wisdoms, should be made into the essence of clear light. "By this" refers to the sequence of meditation just explained. "Characterized by body, speech, and mind" means that which is empowered by the purification of the body and so forth. "The three—insight, method, and near-attainment" refers to the thirty-three natures of insight and so on.

དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་དང་། དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་བདུན་དང་། དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་སྟོན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འོད་གསལ་བ་ལས་ཅིག་ཅར་དུ་སྤྲོ་བར་བསྟན་ཏོ། ། བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་གོ་བཟློག་པས་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་#བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷའི་གཟུགས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་#རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ཏོ། ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་བཞི་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་ཞེས་པ་ནི། ། ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། གང་ཐོབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་ནི་འཇའ་ཚོན་ལྟར་སོ་སོར་སྣང་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་ལ་ཐིམ་པས་སོ། །

The causal pravṛttivijñāna (engaging consciousness) and the forty aspects of method; the causal afflicted manovijñāna (mental consciousness) and the seven aspects of ignorance; and the causal ālayavijñāna (all-basis consciousness) which acts as the gatherer—these are taught as the manifestation of the clear light. This is the detailed explanation of the stage of the purification of the mind. Then, with the words "Thereafter," and so forth, the third stage is explained. With the words "The ultimate truth," and so forth, the simultaneous emanation from the clear light is shown. "Should be generated" means that one should emanate from the clear light. "The three applications becoming one" refers to the bodies of Vajradhara and so forth, which arise from the transformation of the ālokopalabdha (attainment of light), āloka (light), and ālokābhāsa (increase of light) through reversal. To demonstrate that very point, it is taught as "the divine form of the nature of mind." This teaches the detailed explanation of the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna). With the words "The body," and so forth, the fourth stage is shown. "The thorough realization of the objects of body, speech, and mind" means the complete knowledge of the body and so forth as being like an illusion. "That very essence of the conventional truth which is attained" refers to the bodies of Vajradhara and so forth, appearing individually like a rainbow. "That is without objective reference" means that through the stages of mantra and mudrā, they dissolve into the clear light.

གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ། ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་རྟོགས་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ནི་རིམ་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་#བྱས་ནས་ཡང་ངོ་། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ལ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལའོ། ། རབ་ཏུ་གནས་པ་མི་དམིགས་ཀྱང་། ། ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་དམན་པས་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཀྱང་གི་སྒྲས་འོད་གསལ་བ་ལ་ཡང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་ནི་དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱི་དབང་གིས་སོ། ། རྟོགས་#པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཞི་པོ་བསྒོམས་པས་སོ། ། ལྷའི་སྐུར་གནས་པ་དམིགས་པར་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྦས་ནས་བརྗོད་པས་སོ། ། དེས་ལུས་སུ་བྱས་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཞི་པོ་#ཞེས་པ་ནི། ། དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སྟོང་པ་ཉིད། ། གཉིས་པ་ས་བོན་བསྡུས་པ་དང་། ། གསུམ་པ་སྐུ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། ། བཞི་པ་ཡི་གེ་དགོད་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །

In order to demonstrate the logical reasoning, the passage beginning with "all" is stated. "All" refers to the wisdom bodies of Vajradhara and so forth, which are characterized by their very nature of being like an illusion. "By realizing the ultimate truth itself" means for the sake of entering into the limit of reality (bhūtakoṭi). "By this, the stage of manifest enlightenment is clarified" means that the stage of manifest enlightenment is taught in detail. Now, in order to show that liberation will not be attained through the yoga of conceptual imputation, the passage beginning with "here" is stated. "Here" refers to having meditated upon the four stages. "In the body whose nature is wisdom" refers to that which is to be attained through the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna). "Even though no abiding is perceived" means that those of inferior faculties will not abide [in that state]. The word "even" implies that this also applies to the clear light (prabhāsvara). "If" refers to the influence of faults such as the violation of samaya. "By the yoga of realization" means by meditating upon the four vajras. "Perceiving the abiding in the deity's body" means abiding in the mantra body (mantramūrti). "In order to reverse that" means for the sake of abandoning it. "Oṃ and so forth" refers to reciting [the mantra] while concealing [the visualization]. "Having made that into the body" means it is born from the complete transformation. Regarding "the four vajras," it is said: "First is the emptiness of enlightenment, Second is the gathering of the seed-syllable, Third is the generation of the body, Fourth is the arrangement of the syllables."

རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། བཞི་པོ་#ནི་བསྒོམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ནི་#རྡོ་རྗེ་བཞི་པོས་སོ། ། སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔགས་ལས་འབྱུང་བའི་སྐུ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཡི་གེ་ཡང་ཡིན་པས་ན་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེའོ། ། སྦ་བར་བྱ་བས་#ན་སྔགས་སོ། ། གནས་དང་བྱེད་པ་དང་འབད་པའི་རྗེས་སུ་#སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བས་ན་ཡི་གེའོ། ། དེ་སྲིད་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེས་#པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་#འདོད་པ་དང་གནས་དང་#དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེས་ནས་འཇིག་#པར་འགྱུར་བས་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་ཨཱ་མི་#དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་ཡང་ཧཱུཾ་མི་དམིགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཨོཾ་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་འཇུག་པའི་དབྱངས་མི་དམིགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། ། ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་ན་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པའོ། ། དེ་བས་ན་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྔགས་ལས་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ལྷའི་སྐུ་གང་ལས་སྐྱེད་#པར་འགྱུར་རོ། #། གང་གི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ནམ་མཁའ་རྒྱུར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་རྫུན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ལྷའི་སྐུ་མེད་པས་ཞེས་པ་ནི་ལས་མི་#དམིགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་བས་ན་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་།

The vajra is that which generates the bodies of the tathāgatas. "The four" means the four meditations. "By those" means by the four vajras. "Buddhahood itself" means that the mahāmudrā of Vajradhara will not be attained. As for the phrase "Why is that?" and so forth, it demonstrates that the body arising from mantra is not true. "Mantra-syllables" means that which is both mantra and syllable; thus, it is "mantra-syllables." It is "mantra" because it is to be concealed. It is "syllable" because it arises through the power of the locus, the agent, and the effort. "It is born from such a collection" means that because the connections of desire, locus, differentiation, and so forth arise. "Having been born, it will perish" means that at the time of uttering oṃ, āḥ is not perceived, and at the time of uttering those, hūṃ is not perceived. Likewise, at the time of uttering oṃ, the vowel of entry is not perceived. This should be applied to all of them. "Equal to space" means empty. Therefore, from a mantra whose nature is empty, how could a mantra-body—the body of a deity—be generated? For the sky-flower is not the cause of the sky, as both are false. To demonstrate that very point: "Because the deity-body to be meditated upon does not exist" means that because the action is not perceived, the activity of meditating on form and so forth also does not exist. Therefore, that which is to be meditated upon and...

སྒོམ་པ་དག་མེད་པས་གང་ལ་དམིགས་ཏེ་སྒོམ་པ་པོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཆད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་ནུས་ཏེ་སྤང་བྱའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡང་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྔགས་ལས་འབྱུང་བས་མ་སྐྱེས་#པ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྫུན་ཡིན་ན་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་མེད་དོ། ། ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། བླང་བར་གྱུར་པའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཞི་བ་དང་སྐྱེ་བ་མི་གནས་པའི་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་མི་གནས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སྲིད་མི་གནས། ། སྙིང་རྗེས་ཞི་བ་ལ་གནས་མིན། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་#སྐུ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་#སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། གསུང་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྦྱོང་བ་དང་། ཐུགས་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པས་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བར་བྱ་བ་དཔྱད་པས་#སོ། ། སྔགས་ལ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་# བཤད་པའོ། །

Since meditation is non-existent, what could the meditator focus upon to attain the result characterized by enlightenment? Therefore, by the words "therefore" and so forth, the summary is shown: the phenomena of the generation stage are the dharmakāya; because the ultimate truth alone is primary, and because it is of a nature of cessation, how could it be capable of the welfare of others? Thus, it is to be abandoned. The saṃbhogakāya also arises from the mantra, which is of the nature of emptiness, and is therefore unarisen. If that were false, the nirmāṇakāya would also not exist; thus it is taught. In order to demonstrate the samādhi of the stage of union, which is to be adopted, it says "peace and non-abiding birth," meaning not abiding in either saṃsāra or nirvāṇa, as it is said: "Through insight, one does not abide in existence; through compassion, one does not abide in peace." "The state of the Great Vajradhara" means the state of the glorious Vajrasattva. "The characteristics of body, speech, and mind" means: the body is the illusion-like [state] of the stage of self-consecration; speech is the purification of the stage of vajra recitation; mind is the realization of luminosity through the second stage; and the characteristic is the analysis of making the wisdom body luminous through the stage of manifest enlightenment. "By the sequence of focusing on the mantra and so forth" is explained by that very [text].

སྟོང་པ་ཉིད་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་འོད་གསལ་བའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བཟུང་#བས་སོ། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་པས་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པར་བྱས་པ་རིམ་པ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འོད་ཟེར་ལྔ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ལས་བྱུང་ངོ་#། ། དེ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཟེར་ལྔས་རྣམ་པར་སྤྲས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་འོད་ཀྱི་ས་ལ་དེ་རྟོགས་པས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པ་ལས་བསྟན་པ་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་དང་སྦྱར་བ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། བསླབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་གོམས་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་སྔར་བཤད་པའི་སྒོམ་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཟུང་དུ་སྦྱོར་བའི་རིམ་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱར་#བས་རིམ་པ་ལྔའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པས་སོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་# སོགས་པས་#རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་#རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་#ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྒོམ་པ་ལེའུ་གསུམ་པ་ནས་བཤད་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། མདོར་བསྟན་པ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The "three emptinesses" refers to the luminosity that has the three emptinesses as its cause, to be attained through the stage of the purification of the mind. "Known by means of the conventional truth" means by way of assuming the wisdom body (jñānakāya). "By making them one" means making those two non-dual; this is called the fifth stage. To demonstrate its specific qualities: "the five rays of light arise from the mantra body of the Tathāgata." "Generating those" means being adorned by the five rays of light whose nature is the five Tathāgatas. "The vajra-like samādhi" is so called because it is realized on the level of Universal Radiance (samantaprabhā). "Ultimate truth" refers to the luminosity taught in the second and fourth stages. "Connected with that" means being related to luminosity, having arisen from it. "To be trained in" means to familiarize oneself with it. This is by means of the previously explained stages of meditation. "It teaches the stage of union" means it is an extensive explanation of the stage of union (yuganaddha). "Explained with intentional meaning" means that the reality of the five stages is shown through the application of paradoxical language. Now, with the words "Now..." and so forth, the meditation on the three types of subtle yoga for practitioners of the two stages, as explained in the third chapter, will also be shown; this is because the brief presentation is for the sake of an extensive explanation.

དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་#ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཡང་བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་#ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རླུང་དང་བཅས་པ་ཞེས་པ་ནི་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་རྟ་དང་རྟ་བའི་རིགས་པའི་ཚུལ་དུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་དག་གིས་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཐིག་ལེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རླུང་དང་རྣམ་པར་#ཤེས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་འོག་ཏུ་འོ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱའོ། ། ཚོགས་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་སོ། ། དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་བར་མཛད་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྩེ་ལྔ་པའི་ཕྱག་མཚན་འཆང་བས་སོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ་#ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་མཚན་ཙམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་ཞེས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་འཆང་བས་སོ། ། སྤྱིའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པའི་འགྱོད་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། སྦས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་#མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པར་དབྱེ་བས་སོ། །

In that regard, for those of the types characterized by attachment, aversion, and delusion, there are three [yogas] based on the completion stage; and for the yogis who analyze a portion of that, there is the "single" [yoga]—this is the meaning. "Consciousness together with wind" means that wind and consciousness function in the manner of a horse and its rider. That which arises from their becoming blended is the "bindu together with wind and consciousness." "After the completion stage has been taught" means after the completion stage, characterized by the five stages, has been taught. "The two accumulations" refers to the two accumulations of merit and wisdom. Among those, the five perfections of generosity and so forth are the accumulation of merit. The perfection of wisdom, which is emptiness, is the accumulation of wisdom; [the subject] is endowed with that. "He acts as the Vajradhara" means because he holds the hand-symbol of the five-pronged vajra. "The literal meaning" is because it teaches merely the hand-symbol. "The five wisdoms, such as the mirror-like and so forth" means because he holds the five wisdoms obtained through the stages of seeing and meditation. "The general meaning" is because it dispels the doubts of the Sautrāntikas and others. "The body of the nature of mind" is the wisdom body to be attained through the stage of self-consecration. "The hidden meaning" is because it distinguishes the teaching of the meaning characterized by the relative truth.

གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞི་པས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་འོད་གསལ་བའོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པས་སོ། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཆོད་པས་མཆོད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྟོགས་པས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་སྡུད་པར་མཛད་པས་སོ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁམས་#གསུམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ་བཀའ་སྩལ་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་རྐྱེན་ནོ། ། འོད་གསལ་བ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་གནས་ལ་གནས་པའོ། ། སྣང་བའི་ཚོགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་ལོའོ། ། དང་པོར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་#གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཕྱི་ནས་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་ཞེས་པ་ནི་ལུས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ཆགས་པའི་སྒྲས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ནང་ན་གནས་པ་རྫོགས་པ་དང་མ་རྫོགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་སོ། །

"Non-dual wisdom" refers to the clear light attained through the fourth stage. "Ultimate" indicates the teaching on the defining characteristic of having entered the clear light. Regarding "Locanā and so forth," the term "Tathāgata" is excluded here. "By the offering to them" means offering with the offering characterized by great bliss. "Vairocana and so forth" refers to the realization of the five wisdoms. "Supreme" means that he acts as their gatherer. "Vajra Mind" means the thorough knowledge of the nature of the mind and the three realms. "Spoke" refers to the conditions that occurred in the past. "Abiding in the clear light" means abiding in the state of all-emptiness to be attained through the stage of the purification of the mind. "The collection of appearances" refers to a wheel of light rays similar to the appearances of the moon, the sun, and the twilight. "First, the generation of the saṃbhogakāya" means that from the complete transformation of the three appearances, one should contemplate the wisdom body through the stages of the attainment of appearance and so forth. "Subsequently, by entering into sentient beings and so forth" means that by the sound of passion for the supreme joy of the body, one enters into the sentient beings—both complete and incomplete—and the Tathāgatas who dwell within the three realms.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲ་རབ་ལས་བསྒྲུབས་#པའི་ཞེས་པ་ནི་མ་ལུས་པ་ལུས་པ་མེད་ཅིང་རིགས་ལྔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་རྣམས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུར་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྐུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། དེ་ལ་ཅིག་ཅར་རམ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཆད་པར་གྱུར་པའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་པ་ལ་འོག་ནས་འཆད་པའི་བསྒོམ་#པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཀུན་ཏུ་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་#རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྣའི་རྩེ་མོར་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེའི་མདོ་ཞེས་པ་ནི་ཟབ་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཡི་གེ་ཉུང་དང་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། སྙིང་པོ་ཅན་ཏེ་དོན་ཟབ་པ། ། མདོ་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། མདོའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཐ་མལ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་རྣམ་པ་བཞི་སྐྱེ་བའོ། ། བརྟགས་པའི་ལྷར་དམིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་གྱུར་པའོ། ། རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་གི་ཚོགས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྡུ་བར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་#པའི་ཡང་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །

"Constructed from the subtle atoms of all the tathāgatas" means that it is complete with the constituent parts of all the tathāgatas of the five families, without exception or remainder. "As the nirmāṇakāya" means that the body arising from the clear light is the nirmāṇakāya; the meaning is that it arises either instantaneously or through the stages of the "near-attainment of appearance" and so forth. "By the sequence to be explained" refers to the stages of meditation that will be explained below. "One should thoroughly undertake the subtle yoga" means that one should meditate on the yoga of the bindu at the tip of the nose in three ways. "Vajra Sūtra" refers to words endowed with profound meaning. As it is said: "A sūtra is explained by the wise as having few syllables, being free of doubt, possessing an essence, and having profound meaning." In order to demonstrate the meaning of the sūtra: "The birth of ordinary sentient beings" refers to the birth of the four classes of sentient beings, which is the nature of the world of sentient beings. "Visualizing the imputed deity" means visualizing the tathāgatas and so forth through the sequence of the samaya maṇḍala. "The suchness of the winds" refers to the suchness that has the nature of gathering the collection of winds, such as the life-sustaining wind and so forth. "The suchness of mantra" refers to the essence of the three syllables that gather the seventy-two divisions of mantra.

ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ལྷག་པར་མོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པ་ནི་འདིར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལྷའི་སྐུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་བརྟགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། དེ་ལ་བརྟགས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དེའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། སྟོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་# ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཐ་མལ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དྲུག་བསྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། ། དང་པོ་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡན་ལག་དང་པོ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྟེང་ན་གནས་པའི་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་གི་སྣའི་བུ་ག་ནས་རྒྱུ་བའོ། ། དབང་པོ་གཉིས་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དག་འབྲེལ་པ་ལས་སོ། ། ནང་གི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཕྲད་པས་སོ། ། དགའ་བས་དྲངས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་# བས་སོ། ། ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ལས་ཞེས་པ་ནི་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གི་རྩའི་#ཁོང་སྟོང་ལས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་མེས་#ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་བརྡ་ཅན་གྱི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་མེས་སོ། ། བཞུས་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་ལས་བྱུང་ཞིང་།

Regarding "the suchness of primordial wisdom," this refers to the nature of the engagement with the ultimate, such as appearance and so forth, through the yoga of superior resolve. The ascertainment of the suchness of the completely pure deity is as follows: the deity's body to be meditated upon here is of two types, the imputed and the completely pure. Of these, the imputed is by way of the generation stage, and the completely pure is by way of the stage of self-consecration. For that very reason, the "mantra body" and the "wisdom body" are synonyms for that. Regarding the phrase "it is taught": if one meditates on the subtle yoga in that manner, ordinary sentient beings will meditate on the six suchnesses, which are the nature of the six Tathāgatas, such as birth and so forth. The first branch is to be shown by the words "first" and so forth. "The vital wind and effort residing above" refers to that which flows through the nostrils of the face. "The union of the two organs" refers to the connection between the vajra and the lotus. "The meditative equipoise of inner insight and method" refers to the meeting of the wisdom of appearance experienced by a woman and a man, who serve as the causes for insight and method. "Drawn forth by joy" refers to the arising of the wisdom of appearance. "From all the limbs without exception" refers to the hollows of the seventy-two thousand channels. "By the fire of great passion" refers to the fire of supreme joy, which is the sign of the increase of appearance. "Having been melted" means having emerged from the collection of all the limbs.

རྡོ་རྗེའི་རྩེ་འམ་དེའི་དཀྱིལ་དུ་ཕྱིན་པས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། པདྨའི་སྣའི་རྩེ་མོར་ལྷུང་བ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་ཆོས་འབྱུང་བའི་ལྟེ་བ་ལས་ཕྱུང་ཞིང་སྤྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདིར་#ནི་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་ཙམ་མོ། ། སྲིད་པ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ནང་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། བསྒོམ་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི། དེའི་ངོ་བོ་བསམ་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་#ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སོ། ། ཡུངས་ཀར་གྱི་སྒྲས་མཚོན་པར་མཛད་ཅེས་པ་ནི། ཤིན་དུ་ཕྲ་བ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཉིད་ལ་བརྡ་བསྟན་ཏོ། ། ཐ་མའི་བདེ་བའི་དབང་གིས་ནི། ། སྐད་ཅིག་མས་ནི་ཁམས་གསུམ་སྐྱེས#། ། མེ་དང་ཟླ་བའི་ཆ་མཉམ་པས། ། འབྱུང་བ་བཞི་ཡི་བག་ཆགས་འབྱུང་། ། རླུང་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ངོ་བོ། ། ཡེ་ཤེས་དང་ནི་འདྲེས་གྱུར་པས། ། དབང་པོའི་ལམ་ནས་བྱུང་ནས་ནི། ། ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་བཟུང་#བར་འགྱུར། ། གང་ཚེ་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ། ། རླུང་ནི་བཞོན་#པ་ཉིད་གྱུར་ན། ། དེ་ཚེ་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ནི། ། མ་ལུས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར། ། འདིར་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ།

By reaching the tip of the vajra or its center. "In the form of the drop of bodhicitta" means the nature of clear light. "Falling at the tip of the lotus nose" means that at the time of the attainment of appearance, it is emitted and projected from the navel of the source of phenomena (dharmodaya). "Here" refers to the mere drop. "According to the sequence of the arising of existence" refers to the sequence of generating the assembly of sentient beings dwelling within the three realms. "For those who meditate" refers to the yogins who contemplate its essence. "Of the Tathāgatas" refers to Vajradhara, the essence of all the Tathāgatas. "Symbolized by the term 'mustard seed'" means that because it is extremely subtle, the very drop of bodhicitta is indicated by that sign. "By the power of the final bliss, the three realms are born in an instant. Through the equalization of the portions of fire and moon, the habitual tendencies of the four elements arise. The nature of wind is emptiness; through its merging with wisdom, it emerges from the path of the senses and grasps the objects. When it is endowed with appearance and the wind becomes its vehicle, then all natures without exception will engage with the objects." The summarized meaning here is as follows:

རེ་ཞིག་དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བླངས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དམིགས་ལ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་ལེགས་པར་སྦྱངས་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨར་སྦྱར་ལ་ཚངས་པའི་བུ་ག་ནས་#བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཕོ་བའི་དུས་སུ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་དུས་སུ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་བྱིན་#པའི་དུས་སུ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་གནས་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་རིག་མའི་པདྨའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པ་བཞི་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལགས་#སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་དབུགས། ། ཞེས་པས་ནི་དེའི་གསལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རྫས་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ནང་དུ་དོན་དམ་པའི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་#པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རླུང་བཅུ་ཉེ་བར་བསྡུས་པས་ན་དབུགས་སོ། །

First, the yogi should take up the wisdom body through the stage of self-consecration and perceive insight as being of its very essence. Preceded by the entry of the Tathāgatas through the term "great passion," he should join the well-purified vajra and lotus. At the time of the emission of the bodhicitta from the Brahma-aperture, he should experience the wisdom of appearance; at the time of its pervading all limbs, the wisdom of increase; and at the time of reaching the tip of the vajra, the suchness of clear light. Having analyzed that it is improper to remain in the ultimate truth, he should emanate that very essence into the lotus of the consort. From that, the four types of realms of sentient beings will all be produced. This is also stated in the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja, specifically in the eighteenth chapter. Regarding the line, "The breath is the nature of the five wisdoms": that which is its clarity is the mirror-like wisdom. That which is the unification of the substances of the twenty-four elements is the wisdom of equality. That which is the apprehension of the ultimate within that is the discerning wisdom. That which is the performance of the welfare of sentient beings through the stages of emanation and reabsorption is the all-accomplishing wisdom. That which is its ultimate nature of phenomena is the wisdom of the utterly pure expanse of phenomena. Because the ten winds are gathered together, it is called "breath."

འབྱུང་བ་ལྔ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་དེར་#སྲ་བ་གང་ཡིན་པ་#ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སའོ། ། དེའི་གཤེར་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཆུའོ། ། དེའི་དྲོ་བའི་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མེའོ། ། དེའི་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རླུང་ངོ་། ། དེའི་འབའ་ཞིག་ཞི་བ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་འོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་པདྨའི་སྣ་རྩེར་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྡོ་རྗེའི་སྣ་རྩེར་ཡང་ངོ་། ། ཕྱུང་ནས་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཡན་ལག་དང་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྲོས་ནས་སོ། ། ཐིག་ལེའོ་གཟུགས་སུ་བརྟག་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་གང་#བུ་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་རྩེར་འཛིན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིན་ཆེན་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པ་ལ་ནུས་པས་#རིན་ཆེན་ནོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་#ན་རིན་ཆེན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པའོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་སྟེ་རྟག་ཏུ་གྱེན་དུ་རྒྱུའོ། ། རྩོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཉེར་# བར་བསྡུས་པས་ཐུར་དུ་སེལ་བ་སྟེ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེས་ནི་ཐ་མལ་པའི་སེམས་ཅན་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡན་ལག་དང་པོ་བསྟན་ཏོ། །

The five elements are earth and so forth; their essence is their intrinsic nature. In that regard, whatever is its solidity is the great element earth. Whatever is its fluidity is the great element water. Whatever is its tactile sensation of heat is the great element fire. Whatever is its characteristic of moving and returning is the great element wind. Whatever is its solitary, peaceful, and non-conceptual essence is the great element space. The phrase "the drop of bodhicitta at the tip of the lotus" is an illustration; therefore, it also refers to the tip of the vajra. Regarding the phrase "having emitted," it means having emanated through the gates of all the limbs and joints. "One should visualize it in the form of a drop" means that one should hold a sphere the size of a mustard seed at the tip of the precious vajra. In order to show its specific qualities by way of summarizing that very point, it says: "The jewel of five colors." It is a "jewel" because it has the power to accomplish the welfare of oneself and others. Alternatively, it is a "jewel" because it generates the various realms of sentient beings. Because it is the nature of the five Tathāgatas, it has five colors. "Prāṇa and āyāma" refers to the prāṇa wind, which always moves upward. "Āyāma" refers to that very [wind] being drawn back downward, which is the downward-clearing [wind]; thus it is called "prāṇa and āyāma." By this, the first limb, characterized by the generation of ordinary sentient beings, is taught.

ས་བོན་གྱི་ཐིག་ལེའི་#དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་#སེམས་ཀྱི་ནང་ནའོ། ། སྐྱེ་#བཞིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་མོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདུད་རྩི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་#རྒྱུད་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་སློབ་པ་ན། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པས་སོ། ། རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བ་ཞེས་པ་ནི་བརྟན་#པ་དང་གཡོ་བའི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བསམ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ལྷག་པར་གྱུར་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པས་ན་ཡེ་ཤེས་གནས་སོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པས་ན་ཉམས་དགའ་བའོ། ། བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མ་བསྟན་པས་ན་གསལ་#བའོ། ། ཡང་ན་ར་ནི་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཧ་ནི་བྱའི་གདོང་དང་འདྲ་བས་པདྨའོ། ། སྱ་ནི་འཛག་པའི་དོན་སྟོན་ཏེ། དེས་ན་ར་ཧ་དང་འདྲ་བས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ལས་སྱ་ནི་འཛགས་#པས་ན། ར་ཧ་སྱ་ནི་གསང་བ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་#གི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་ཞེས་པ་ནི། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་སླར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

"In the center of the seed-drop" means within the bodhicitta. "Should be understood as being in the process of arising" means it is generated through the yoga of devoted interest (adhimukti-yoga). The words "the seed of nectar" and so forth appear in the Śrī-Vajrāmṛta-yoga-tantra. "When training in the yoga of conceptualization" means by meditating on the yoga of devoted interest. "Moving and non-moving" refers to the three realms of the stable and the moving; "one should contemplate Vajrasattva" means one should cultivate devoted interest in him. "The distinction of this very [yoga]" refers to the words that are superior to that. Because it is the basis for the wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth, it is the "abode of wisdom." Because it emanates Buddhas in various forms, it is "delightful." Because it is not taught in the manner of engaging in activities and so forth, it is "luminous." Alternatively, since ra is like the tip of a vajra, it is the "vajra." Since ha is like the face of a bird, it is the "lotus." Sya indicates the meaning of "dripping." Therefore, because sya drips from the vajra and lotus which are like ra and ha, ra-ha-sya is the "secret," meaning bodhicitta. "Examined by wisdom" is a term for the object of the valid cognition of self-knowing direct perception (svasaṃvedana-pratyakṣa). "The interpretable meaning" is because it is taught as the nature of a substantial entity. "The completion stage as well" means that the word "also" (yang) has the sense of "again."

དེས་#ན་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྙིང་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྐོག་མ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བཞི་པོ་ལ་གྲུ་གསུམ་དང་ཟླུམ་པོ་དང་གཞུའི་དབྱིབས་ཅན་དང་གྲུ་བཞིའོ། ། གོས་དཀར་མོ་#དང་མཱ་མ་ཀཱི་དང་སྒྲོལ་མ་དང་སྤྱན་མས་བྱིན་གྱིས་རློབ་#པ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་དབང་#བྱས་པ་དམར་པོ་དང་ལྗང་གུ་དང་དཀར་པོ་དང་ཁ་དོག་སེར་པོར་ལྡན་པ། དེ་དང་འདྲ་བའི་འོད་སྤྲོ་བ་དབང་དང་ཞི་བ་དང་འགུགས་པ་དང་རྒྱས་པའི་ལས་ཅན་གཡས་གཡོན་དང་གཉི་ག་#དང་དལ་བུས་དམན་པར་རྒྱུ་#བ། མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་དང་སའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་བསམས་ལ། དེ་རྣམས་ལ་ཐུན་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོའི་རིམ་པས་#ཁ་དོག་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་སྤྲོས་ལ་གདོང་གི་སྣ་རྩེར་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་འཛིན་ནས་#ཇི་སྲིད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་གནས་པར་བྱས་པས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྲ་མོའི་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པའི་མན་ངག་གོ། ། ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་རྒྱུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། འོད་ཟེར་ལྔ་པོ་ཞེས་པ་ནི་#སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ལྔ་སྟེ། བཞི་པོ་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་གནས་པ་སྟེ་གསལ་བའོ#། །

This means that another subtle yoga, which is connected to the completion stage, will now be explained. Regarding the phrase "at the heart" and so forth: at the four locations, the throat and so on, there are [maṇḍalas] triangular, circular, bow-shaped, and square. They are blessed by Pāṇḍaravāsinī, Māmakī, Tārā, and Locanā, and are presided over by Amitābha, Akṣobhya, Amoghasiddhi, and Vairocana. They possess the colors red, green, white, and yellow, respectively. Emission of light similar to those [colors] performs the activities of magnetizing, pacifying, summoning, and enriching. One should visualize the four maṇḍalas as the essence of the elements of fire, water, wind, and earth, flowing slowly through the right, left, both, and the central [channel]. Starting from the first watch of the day, one should emit a mass of light rays of red and other colors according to the sequence of day and night. By holding [the focus] at the tip of the nose of the face for half a watch at a time, and remaining there until the mind becomes one-pointed, the collection of activities such as pacifying will be accomplished without effort. This is the pith instruction for the meditation on the subtle drop for a yogi of the delusion family. "Abiding in the entire body" means in the body of all the channels and tendons. "The essence of the five wisdoms" means by way of the essence of Vairocana and the others. "The five light rays" refers to the five winds, such as the life-sustaining wind; the four [winds] abide in the four aggregates and are luminous.

ལྔ་པ་ནི་མི་གསལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རླུང་གི་ལས་ཀུན་རྗེས་འགྲོ་བའི། ། སྤྱོད་པ་ཀུན་ལ་རབ་འཇུག་པ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ངོ་བོ་སྟེ། ། འཆི་བའི་ལུས་ལས་འཕོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བཤད་པས་སོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བར་གྱུར་ནས་ཞེས་པ་ནི། ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་#རླུང་དེ་ཉིད་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་སོ། ། སྟེང་གི་#སྣ་ཡི་བུ་ག་ལས། ། ཞེས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་ཁུང་གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བར་གྱུར་པ་ལས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ཡི་ཁ་དོག་གིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཉིན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་#མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་འཆར་བ་དང་། གཉིས་པ་ལ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ། གསུམ་ལ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བཞི་པ་ལ་ཆུའི་#དཀྱིལ་འཁོར་འཆར་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མོར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གོ་རིམ་#བཞིན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་#། ། ཞེས་པ་ནི་གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་པ་#ལ་སོགས་པའི་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། སྣ་རྩེ་ནི་གདོང་གི་སྣ་རྩེར་རོ། ། ཡུངས་ཀར་ཞེས་པ་ནི་#ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེའོ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་བརྟག་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་རླུང་ཉེ་བར་བསྡུས་པའོ། ། ཐིག་ལེ་དེ་ཉིད་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ#། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་འོད་ཟེར་ལྔ་ཡོད་དེ་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་འང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། ། འོད་ཟེར་དེ་#རྣམས་ནི་སྟེང་གི་སྣ་ལས་#ཏེ་གདོང་གི་སྣ་ལས་ངེས་པར་#འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །

The fifth is the indistinct. For that very reason, it is said: "The activity of the winds, which follows all [channels], thoroughly engages in all conduct; it is the essence of Vairocana, and it shall transfer from the body at death." Regarding the phrase "having become prāṇa and āyāma," it means that those very winds, which consist of the five [elements], have become prāṇa and āyāma. Regarding "from the upper nostril," it means from the distinctions of the conventional right nostril and so forth. Regarding "with the colors of the four maṇḍalas," one should understand that just as the fire maṇḍala arises in the first watch of the day, the wind maṇḍala in the second, the earth maṇḍala in the third, and the water maṇḍala in the fourth, so it is to be understood for the night as well. Regarding "they definitely emerge in sequence," the meaning is that they emerge in the proper order according to the distinctions of the right [nostril] and so forth. The phrase "as it is said" and so forth demonstrates the authority of the scriptural citations. "The tip of the nose" refers to the tip of the nose on the face. "White mustard" refers to a drop of light the size of a white mustard seed. "The examination of prāṇa and āyāma" means the gathering of those very winds. That very drop is the buddha-nature within prāṇa and āyāma; it is the essence of the Tathāgata, possessing five rays of light, because each maṇḍala is the nature of the five Tathāgatas. Those rays definitely emerge from the upper nose, that is, from the nose on the face.

སྒོ་ལས་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གཡོན་ནས་འབྱུང་བ་དང་#མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཡས་#ལས་འབྱུང་བ་དང་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་#ལས་འབྱུང་བ་དང་། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་ལས་དལ་བུས་རྒྱུ་བའོ། ། #དེ་ཉིད་ནང་གི་#དུས་ཡིན་པར་བཤད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་གི་དུས་ཡིན་ནོ། ། དུས་ཀྱི་རིམ་པ་འདིས་རྣལ་འབྱོར་པས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་དེ། རང་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ་མི་ཤིགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྔགས་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། དེའི་གཞི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྟེ་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བའི་རིམ་པའོ། ། ཉིན་མཚན་ནི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོར་དེས་གནས་ཤིང་སྣའི་རྩེ་མོར་འོད་ཟེར་དེ་འཛིན་པར་བྱའོ། ། ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ནི་ཆུའི་#ཚོད་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དུས་ནི་ཐུན་ནོ། ། དེའི་ཕྱེད་ནི་ཆུ་ཚོད་བཞིའོ། ། དེ་#ཡང་ཕྱེད་ནི་ཆུ་ཚོད་གཉིས་སོ། ། དེས་#ན་ཐུན་རེ་རེར་ཆུ་ཚོད་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འོད་ཟེར་གྱི་ཐིག་ལེ་འཛིན་པས་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། རིམ་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཁ་དོག་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། # གཡས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། གོ་རིམ་#ཇི་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་མེ་དང་རླུང་དང་ས་དང་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤར་བའི་རིམ་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གི་དོན་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཟབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །

In order to explain the sequence of emergence from the gates, the text states "left" and so forth: the wind maṇḍala emerges from the left, the fire maṇḍala from the right, the earth maṇḍala from both, and the water maṇḍala flows slowly from both. This is explained as the "inner time" of yogins. By means of this sequence of time, the yogin performs activities such as pacification and so on. "Self" refers to the luminosity, the nature of the indestructible. The mantra arising from that consists of the three syllables. Their basis is the four maṇḍalas. Their application is the "thorough application," which is the sequence of radiating light rays. "Day and night" means that one should abide in that state and hold those light rays at the tip of the nose during the day and night. "Half of a watch" refers to a period consisting of eight water-measures (ghaṭikā); half of that is four water-measures; half of that again is two water-measures. Therefore, by holding the bindu of light rays for intervals of two water-measures during each watch, one will realize luminosity. "Sequence" refers to the distinctions of color, such as red and so forth, and the distinctions of the right side and so forth. "In proper order" refers to the sequence of the emergence of the fire, wind, earth, and water maṇḍalas. "The meaning of the vajra words" means that it should be expressed through words endowed with profound meaning.

རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་#ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་#པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་#མི་འཇིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་དང་རླུང་དང་ཡི་གེ་གསུམ་ཡང་འབྱུང་#བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་ཅན་གྱི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པར་#བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། #བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། ཁམས་ཕྲ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་དང་ཨཱཿཉེ་བར་བསྡུས་ནས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་#ཡིག་འབྲུའི་ཐིག་ལེ་ལྷག་མར་གྱུར་པའི་ཁམས་ཕྲ་བའོ། ། སྙིང་ག་ལ་གནས་པའི་དེ་ལ་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དེ་བསམ་#པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཡན་ལག་ལྔ་པའོ། ། རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་#ཞེས་བརྟགས་པའི་ཞེས་པ་ནི་རླུང་མ་ལུས་པའི་འཁོར་ལོ་དང་#རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྔགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དེ་ལའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བ་འཇའ་ཚོན་བཞིན་ནོ། ། འཇའ་ཚོན་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའོ། ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ། །

The suchness of the winds is the suchness of the drop of bodhicitta, the size of a mustard seed. The suchness of mantra is the characteristic of the indestructible, which serves as the cause generated by the three syllables, for from it the maṇḍala, the winds, and the three syllables also arise. To demonstrate the suchness of wisdom, the subtle yoga of the hatred family shall be taught: the three consciousnesses are characterized by the ālayavijñāna and so forth, which are the nature of the world of sentient beings and the vessel-world. The "mind whose essence is awakening" is characterized by the nature of appearance and so forth. "The subtle constituent" refers to the subtle constituent that remains as the drop of the syllable of the Mind Vajra, having condensed the Oṃ and Āḥ. Regarding "that which abides in the heart as the support and the supported," one should contemplate that very world as being made known by consciousness. That is the suchness of wisdom, the fifth limb. Regarding "the wind and consciousness as imputed," it refers to that mantra drop which is the nature of the three consciousnesses and the wheel of all winds without exception. The "wisdom body" arises instantaneously like a rainbow. "Like a rainbow" means being free from the two extremes of existence and non-existence. "White and so forth" means being endowed with a mass of light rays.

རྟོག་པའི་#རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་མི་བྱ་བ་འོད་གསལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཞེས་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་རིན་ཆེན་ཏ་ལ་ལས་སོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བས་སོ། ། སྐྲ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྲའི་རྩེ་མོ་དང་འདྲ་བ་ཤུ་ཀྲ་དང་སྔགས་དང་འོད་ཟེར་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལ་ཇི་སྲིད་གང་གཱའི་#ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་འདྲ་བར་# བཞུགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་རེ་རེའི་ཆ་ཆའི་དབྱེ་བས་རྡུལ་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེའི་རྩིས་ཀྱིས་དེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དང་འདྲ་བར་བཞུགས་སོ་ཞེས་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེས་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཐིག་ལེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ#། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བ་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་སོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྲོས་པས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།

Regarding the phrase "because it is not the domain of conceptual yogis," this means that the meditation on the body of the Great Vajradhara, which arises from the clear light, should not be taught to those yogis of the generation stage. By this, the suchness of the completely pure deity is shown. "The Mahāyāna sūtras" refers to the venerable Ratnāloka. "Explained through intentional language" refers to the employment of contradictory expressions. Regarding the phrase "the tip of a hair" and so forth: one should contemplate that just as the drops (bindu)—which are the nature of semen, mantra, and light rays, and are like the tip of a hair—reside as numerous as the sands of the river Ganges, so too, by the division of each and every particle, one should consider that bodhisattvas reside there in a number equal to those particles. This teaches that the drop is the nature of the maṇḍala wheel of the stable and the moving. "The suchness of the deity" is the summary. "The definitive meaning" is shown by teaching the suchness of the winds and so forth, which become the branches of the stage of vajra recitation. Now, with the words "Now" and so forth, the subtle yoga is taught through elaboration in consideration of those belonging to the delusion family.

སྔགས་དང་རླུང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་པ་ནི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་དང་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རླུང་དང་འབྲེལ་པས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་བྱུང་#བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་རྒྱུ་བའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་བཟླས་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེར་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་བཟླས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རིམ་པ་ནི་གོ་རིམ་#བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཤིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་འོད་གསལ་བའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་མེ་ལ་སོགས་པ་#དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་འབྱུང་བའོ། ། མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁ་དོག་དམར་པོའི་ངོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དམར་པོ་ཡིན་པས་སོ། ། གཡས་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་#ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་དེ་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཡིན་པས་སོ། ། སྐུ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ་ཁ་དོག་དམར་པོ་ཡིན་པས་སོ། ། ཨོཾ་དང་ཨཱཿ#སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་རླུང་གི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པའོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལྡང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་ཡིན་པས་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་ལ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ#། །

Regarding the phrase "from the union of mantra and wind": through the nature of the [breath's] entry and so forth, the three syllables—which manifest as the essence of the vital winds (prāṇa) and so forth—and the wind characterized by entry and so forth are connected, whereby the four maṇḍalas arise; this refers to their movement through the right [nostril] and so forth. In that case, "recitation with unimpaired branches" refers to the sequence of whatever recitation is performed through the inseparable union of the deities and so forth with unimpaired branches. "In order to show the order" means for the sake of clarification. "Indestructible" refers to the luminosity (prabhāsvara) characterized by the absence of all conceptual elaboration (prapañca). "Arising from that" means the four maṇḍalas, such as fire and so forth, arise from luminosity. "The fire maṇḍala, the essence of red color" is because the solar maṇḍala is red. "Arising from the right" is because, by its very nature, that is its path. "Vairocana" is because it belongs to the Tathāgata family. "The body is the solar maṇḍala, Amitābha" is because it is red in color. "Oṃ and Āḥ" are because they are the seed syllables that generate it. "That itself is the entry and abiding" means that the mantra and the wind are not distinct, but rather enter as its very identity. "The syllable Hūṃ, having the nature of arising" means that because it is the seed syllable of the Mind Vajra, one should meditate on the thorough examination of the nature of arising toward external objects based upon the sense faculties.

འདི་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བཟླས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་#ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་དང་འདྲ་བས་སོ། ། སྤྱན་གྱི་ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། ཚུལ་ནི་#ཁ་དོག་དཀར་པོའོ། ། དཀར་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་ནས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་ཕྲད་དོན་དུ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་དོན་རྗོད་#པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། འདས་མ་ཐག་པའི་དོན་ཡང་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པས། བཀྲ་ཤིས་དང་ནི་དབང་ཉིད་བརྗོད། ། དེས་ན་སྒྲ་དང་དེའི་ཕྱིར་སྒྲས། ། རིམ་དང་གཏན་ཚིགས་དོན་སྟོན་ཏོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་སོ། ། ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྗེས་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བཟླས་པའི་འོག་ཏུ་འོ། ། ཡི་གེ་ཨཱཿནི་པདྨའི་རིགས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་པས་སོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའོ། ། ཁ་དོག་སེར་པོ་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་རྒྱས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། ། རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་#དང་ཁ་དོག་དང་སྒོ་#ལ་སོགས་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་#པས་སོ། ། རིན་པོ་ཆེའི་བཟླས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུས་པའོ། ། མི་ཤིགས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་སོ། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གཞུའི་དབྱིབས་ཅན་ནོ། །

"This is the recitation of Amitābha" is said because it exercises mastery over the fire maṇḍala. "The water maṇḍala" is so called because it is similar to the moon. The syllable of Locanā is the syllable Oṃ. The method is the color white. "White" refers to that very same thing. Then, as for the word "then" (tatas), since it has many meanings, the term "then" expresses the sense of auspiciousness and is a synonym for the syllable Oṃ. It also has the sense of "immediately following," as it depends upon what preceded it. As it is said: "Auspiciousness and mastery are expressed; therefore, by the word 'then' and the word 'therefore,' the sequence and the logical reason are shown." The syllable Oṃ is renowned for the meaning of auspiciousness. "After the complete transformation" means after the recitation that is the nature of that very engagement. The syllable Āḥ is the seed syllable of the Lotus family. The syllable Hūṃ is the seed syllable of the Vajra family. "Vajra recitation" is the recitation of the Mind Vajra. "Yellow color" refers to the maṇḍala of Ratnasambhava, as it is of the nature of enrichment. "The three syllables" are so called because they are the generative cause of all mantras. "Meditating one-pointedly" means being in meditative equipoise upon the form, color, gates, and so forth of the maṇḍala. "Jewel recitation" is a summary. "Indestructible" refers to the clear light. "The wind maṇḍala" is of the shape of a bow.

སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཏེ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་མི་བསྐྱོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ཡིན་པས་སོ། ། ཞི་བ་ཐུང་དུ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ་ལྡང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། འཇུག་པ་དང་གནས་པའི་རྗེས་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་དང་ཨའི་གཞི་འཇུག་པ་དང་གནས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དོན་ཡོད་བཟླས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། ། དེ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་བཟླས་པ་བསྟན་ཏེ་སྔགས་དང་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སློང་མོ་ཟ་ཞིང་མི་བཟླ་#སྟེ། ། མ་བླངས་པ་ལ་ཆགས་མི་བྱ། ། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལོངས་སྤྱོད་པས། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་གསང་སྔགས་བཟླ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རེ་རེའི་ཞེས་པ་ལ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་འོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་པོ་འཁོར་དུ་གྱུར་པས་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་པོའོ#། ། དེའི་ནང་དུ་ཆུད་#པ་སྤྲོ། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཆ་ཤས་ཉིད་ཀྱིས་#སྤྲོ་བར་བྱ་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གཅིག་ནི་འབྱུང་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པའི་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལས་སོ། ། གོས་དཀར་ཅན་སོགས་བཟླས་བཤད་པ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོའི་དོན་ནི་ལེའུ་གསུམ་པ་ནས་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གཉི་ག་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པ་དང་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།

The "manner of the Buddha" refers to the syllable HŪṂ, for it is the seed syllable that generates Akṣobhya, the lord of all buddhas. "Short and peaceful" refers to its specific quality, as it is of the nature of arising. "Following the entry and abiding" means after the entry and abiding of the syllables OṂ and Ā. "Meaningful recitation" is the summary. This teaches the fourfold recitation of Vajra Speech and so forth without impaired branches, because mantra, wind, consciousness, and so on are indivisible. It is said: "One should not recite while eating alms; One should not be attached to what is not received. By enjoying all desires, Recite the secret mantra with unimpaired branches." Regarding "each one," it refers to each of the maṇḍalas, such as the fire maṇḍala. "Because the three maṇḍalas have become the retinue" refers to the three maṇḍalas of water and so forth. "Emanate what is contained within that" means one should emanate by means of its very parts, because one of the great elements is of the nature of the four elements. "The explanatory tantra" refers to the Guhyasamāja tantra from the Sandhivyākaraṇa. The meaning of the two verses beginning with "The recitation of Pāṇḍaravāsinī and so forth" has already been explained in the third chapter. With the words "Both yogis" and so forth, the subtle yoga is to be taught for both the yogis of the generation stage and the completion stage.

ཨུཏྤ་ལ་མཐིང་ཀའི་ཁ་དོག་དང་འདྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་རྡོ་རྗེའི་བུ་གར་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོའི་བུ་ག་ལའོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་#སྨེ་ཤ་ཅན་གྱི་ཕྱག་རྒྱའི་པདྨའི་ནང་དུ་ནས་ཀྱི་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་རྡོ་རྗེ་ཕྲ་མོ་བསྒོམ་#པར་བྱའོ། ། ཙ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། དེས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་#མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དང་པོ་ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་པར་སྦྱོང་བའི་དུས་སུ་དེ་དག་(བསྡོམ་,བསྒོམ་)པར་བྱའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རིམ་པ་ལྔ་ཆར་ཡང་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེས་ཀྱང་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་#པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་དང་རྒྱས་པ་དང་། དབང་དང་དགུག་པ་དང་རྣམ་པར་སྡང་བ་དང་གསོད་པ་དང་དགར་བ་དང་རེངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི། སྐུ་དབང་ཕྱུག་དང་གསུང་དབང་ཕྱུག། དེ་བཞིན་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་། ། ཆོ་འཕྲུལ་ཡོན་ཏན་དབང་ཕྱུག་དང་། ། བྱེད་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཡོན་ཏན་བརྒྱད། ། #ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྒྱུ་ནི་བཞིའོ། །

"Resembling the color of a dark blue utpala lotus" is because it belongs to the family of Akṣobhya. "Into the aperture of one's own vajra" refers to the aperture at the tip of the secret vajra. That very practitioner of the Akṣobhya yoga should meditate on a subtle vajra the size of a barley grain within the lotus of a mudrā of the "flesh-eater" (mṛṣā) class. By the words "caṇaka" and so forth, it is taught that practitioners of the Vairocana family and others should meditate on the wheel and so forth. To demonstrate that very point, the phrase "the divisions of the families" and so forth are stated. Therefore, during the initial stage of thoroughly purifying the mudrā within the samādhi of the Supreme Sovereign of the Maṇḍala for practitioners of the generation stage, these should be meditated upon. Practitioners of the completion stage should also constantly meditate on all five stages. If one asks, "What is the result of that?" the result of meditating on the subtle yoga is taught by the words "pacifying and so forth." "Pacifying and so forth" refers to pacifying, enriching, magnetizing, summoning, causing hatred, killing, expelling, and paralyzing. "The eight masteries of desire and so forth" is because it is explained: "Mastery of body, mastery of speech, likewise mastery of mind, mastery of miracles, mastery of qualities, mastery of action, and mastery of enjoyment—these are the eight." "Non-dual wisdom" is the characteristic of union. "The causes are four."

དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པ་དག་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་སྟེ་འོད་གསལ་བའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པས་ན་#ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་#བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་#རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་དགའ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་པར་མ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཐབས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་གནས་སྐབས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་བླང་བའི་སྐབས་ཀྱིས་བཟུང་བའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བས་གནས་པར་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་དག་གི་རིམ་པ་གང་ཡང་རུང་བས་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོས་བྱས་ནས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེར་སྤྲོ་ཞིང་འཇུག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་དེ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱ་#སྟེ་རིམ་པ་བཞི་པས་འོད་གསལ་བའི་གོ་འཕང་ལ་འཇུག་པའོ། ། ལྡང་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པས་གཞན་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། །

The ultimate truth is to be attained through the second and fourth stages, which is the clear light. "Because all afflictions are completely purified" means that the one hundred and sixty natural [afflictions], such as desire and so forth, are abandoned. "Delightful to the mind" means that desire, the absence of desire, and the intermediate state of desire are not abandoned. "The basis of all such accomplishments" means that all accomplishments arise from that and not from anything else. "Manifest to that yogi" means that it becomes the object of the yogi’s direct valid cognition. By the words "the ultimate" and so forth, the method for attaining suchness is shown; "the aggregates and so forth" is because they are its nature of complete purity. "The state of the nirmāṇakāya" is because it is grasped during the occasion of assuming the mantra body. "Abiding through the union of the three wisdoms" means having made the appearances and so forth into the essence by means of any stage of mantra and mudrā. "Emanating into and entering that ultimate truth" means that those [appearances] are made to enter the clear light, which is entering the state of clear light through the fourth stage. To show the arising, "because there is no benefit for others by entering the ultimate truth" is the intended meaning. "Possessing the nature of the three bodies" means the nature of the dharmakāya, sambhogakāya, and nirmāṇakāya.

འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་ནས་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་སྐུ་བླངས་ཏེ#། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་ས་བཅུ་གཅིག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། དེ་གང་ཡིན་ཞེ་#ན། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་མི་གནས་པ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་སྐད་#བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་#པས་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་དེའི་དུས་སུ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་པོ་དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣང་ན་ཡང་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་དམིགས་ནས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་ནས་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །

"Clear light" refers to the nature of all phenomena, the suchness to be attained through the second and fourth stages. Regarding "whatever is the cause": having attained mastery over wisdom on the tenth ground, one assumes a body through the stage of self-consecration; then, through the stage of manifest enlightenment, one attains the vajra-like samādhi, and through the stage of union, one attains the eleventh ground. Thus, clear light itself is the cause of the stage of union. What is that? "One should be generated as the nature of the Great Vajradhara" means that one should perfect the body of the Mahāmudrā of the glorious Vajradhara, which abides in neither peace nor birth. This is what is explained: a practitioner of the generation stage, by meditating on the subtle yoga of the vajra, lotus, and so forth, becomes a vessel for the resultant samādhi of union, but does not attain it at that time. This is because, due to the inferiority of their faculties, even if suchness appears, it does not become manifest. A practitioner of the completion stage, however, focuses on the nature of the Great Vajradhara and meditates on the subtle yoga; immediately thereafter, through the stages of the purification of the mind and so forth, they enter the clear light and attain the resultant stage of union.

དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་པ་#ནི་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པས་སོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་བརྟེན་#པས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་དང་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་དང་ལུས་ངལ་བས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དཀའ་ཐུབ་བསྡམས་པས་མ་རུངས་པའི། ། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནི་ལུས་སྐམས་འགྱུར། ། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་#ནི་སེམས་གཡེངས་ཏེ། ། གཡེངས་པས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་མི་འགྱུར། ། ཞེས་དཔལ་མཆོག་དང་པོ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། གང་#ཕྱིར་ལུས་ནི་གདུང་བ་ཡིས། ། འབའ་ཞིག་གིས་ནི་ཆོས་མེད་དོ། ། དེས་གཞན་འཚེ་བ་བྲལ་མིན་དང་། ། གཞན་དག་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་མིན། ། སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་པས་གསལ། ། དམ་པའི་ཆོས་ནི་ལམ་ཆེན་པོ། ། གང་ཞིག་བོར་ནས་ལུས་ངལ་བའི། ། ལམ་ངན་ནས་ནི་འགྲོ་འགྱུར་ན། ། འཁོར་བའི་དགོན་པ་མ་རུངས་པ། ། སྐྱེ་བོ་མཐའ་ལས་ཤིང་དྲུང་ཅན། ། ཉོན་མོངས་སྦྲུལ་གྱིས་ལུས་བཅིངས་པ། ། དེ་ནི་ཡུན་རིང་འཁོར་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཞེས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་#དོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

Regarding the term "explained with intentional meaning" (saṃdhāyabhāṣita): it refers to the teaching of the completion stage, characterized by vajra recitation and so forth, through the use of contradictory expressions in order to attain the meditative absorption of union (yuganaddha-samādhi). The phrase "now" and so forth teaches that enlightenment is attained by relying upon the five sensory qualities (pañcakāmaguṇa). This is because buddhahood is not attained through ascetic observances, the qualities of purification, or the exhaustion of the body. As it says in the Śrīparamādya: "By the restraint of austerities, the body becomes withered through harsh suffering. Through suffering, the mind becomes distracted; through distraction, one will not attain the accomplishments (siddhi)." And: "Because the Dharma is not found through the mere torment of the body, it does not avoid harming others, nor does it benefit others. Generosity, ethical discipline, and patience clarify the Great Path of the sublime Dharma. If one abandons that and travels by the evil path of bodily exhaustion, one will wander for a long time in the terrible wilderness of saṃsāra, where beings are like trees at the edge of the forest, their bodies bound by the snakes of the afflictions (kleśa)." Regarding the "five sensory qualities": they are characterized by the enjoyment of the five objects, such as form and so forth. The "completion stage" (niṣpannakrama) is a term for the state of Vajradhara itself, which is to be attained through the stages of withdrawal (pratyāhāra) and meditative concentration (dhyāna).

ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་#དེ་ཉིད་འདོད་པར་བྱ་བས་སོ། ། ཀུན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། སྤྲོས་པ་དང་#བཅས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པའི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་ཆེ་བས་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་སྤྱོད་པས་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། ཤིན་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་གྲོལ་བའི་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་#ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་སྦྱིན་#པར་བྱེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་#ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་བདག་#ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྤྱོད་པའོ། ། གྲོལ་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དེ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་#དག་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པས་སོ་#ཞེས་པ་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་#གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བའི་དམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྟན་པར་མི་བྱའོ། ། འོག་ནས་བཤད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དུས་ཀྱི་ཚད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།

The phrase "following the explanation of the subtle yoga" means following the three types of subtle yoga to be meditated upon through the two stages. "Non-dual wisdom" refers to that which all sentient beings desire. "All" refers to the three types. "With elaboration" is characterized by the vastness of the play of passion and so forth. "Without elaboration" is characterized by conduct as it is found. "Utterly without elaboration" is characterized by the application of awakening that has the fruit of unsurpassed manifest enlightenment. Regarding the statement "the supreme among these is the conduct of enjoyment and liberation": therein, the conduct of enjoyment is that which satisfies all sentient beings by providing the nectar of the Dharma through the saṃbhogakāya, and likewise satisfies one's own self; it is the conduct of enjoyment. The conduct of liberation is the characteristic of the dharmakāya, the nature of which is the complete abandonment of all conceptualization. Their "purity" is that which causes one to attain the state of complete purification. "By attaining the level of the Great Vajradhara" means because it causes one to attain the level of the glorious Vajrasattva. "The supreme secret" means it should not be taught to the Śrāvakas and so forth. "Explained below" means it will be explained [later]. "Form and so forth" is to indicate the measure of time.

གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་#ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ཤེས་ནས་ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཤེས་ནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཟས་སུ་དྲི་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱང་བ་དང་བསད་པ་དང་སྦར་#བར་བྱ་བ་ལ། #སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བདུད་རྩི་ལྔ་རང་གིས་སྤྱད་ནས་གཏོར་མའི་དོན་དུ་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་དབུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་#ཏོ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སྐྱོན་མེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་བརྡར་བྱས་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཟས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ལྕགས་ཀྱུ་རྣམས་ཀྱང་དབུལ་བར་བྱ། ། ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཁྲོ་བོའི་ལྷ་རྣམས་ལ་དབུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོའི་འཁོར་ལ་དབུལ་བར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཚེ་#ཤ་ཆེན་པོ་བརྟག་#པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པས་བླང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསང་བ་ནི་སྦ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དྲག་པོའི་ལས་ཏེ་དེའི་ཡུལ་ཅན་ནི་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་འོ། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་འབྱུང་བར་གྱུར་པའོ། །

"Endowed with form, sound, smell, taste, and touch" means the objects characterized by the enjoyment of the five sensory qualities, such as form and so forth. "Knowing [oneself] to have a nature indivisible like a vajra" means knowing the wisdom body (jñānakāya) as having the nature of the three bodies: the dharma body, the enjoyment body, and the emanation body (nirmāṇakāya), by means of the stage of self-consecration. Regarding "urine as food" and so forth, it teaches that after first consuming the five nectars (pañcāmṛta) oneself—having purified, killed, and ignited them—one should also offer them to the deities for the sake of the torma (bali). "The faultless awakening of the Buddhas" is a term for the state of union (yuganaddha), which serves as a symbol for the sphere of non-abiding nirvāṇa. By the phrase "as food" and so forth, it is taught that "the hooks should also be offered." This is for the purpose of offering to the wrathful deities; the meaning is that one should offer to the retinue of wrathful ones, such as Yamāntaka and the rest. At that time, "the great meat should be examined" means it should be taken according to the sequence of the glorious Vajrāmṛta Tantra in a way that is free from fault. "The secret should be concealed" refers to the fierce activity; its object is that which has become its cause. "Body, speech, and mind" refers to the yogi; it means that which arises in accordance [with them].

ཞེས་པ་ནི་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲག་པོའི་ལས་དང་#མཐུན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལས་རྟོགས་#པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་བསྟན་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དྲག་པོའི་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་དང་#འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རི་ལུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི། རི་ལུ་དང་མིག་སྨན་དང་རྐང་མགྱོགས་དང་རལ་གྲི་དང་པྲ་དབབ་པ་དང་། སྨན་མཆོག་དང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དང་བདུད་རྩི་དང་། ཁམས་སྦྱོར་བ་དང་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་ས་འོག་གྲུབ་པ་དང་། རོ་ལངས་དང་སྔགས་སྨྲ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་རྒྱས་པ་དང་དབང་དང་དགུག་པ་དང་། རྣམ་པར་སྡང་བ་དང་གསོད་པ་དང་དགར་བ་དང་རེངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དང་འདྲ་བའི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོ་ལ་ལྷ་བཤོས་དབུལ་བར་བྱེད་པའི་འོ། ། ལུས་དང་ངག་དང་#ཡིད་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་ཁྲོ་བོའི་ལྷ་རྣམས་ལ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཤ་ཆེན་འབུལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ལ་གླང་པོའི་ཤ་དང་།

This means that it will be in accordance with wrathful activities such as killing and so forth. Furthermore, this should be understood from the Yamāntaka Tantra and other sources. By the phrase "not only are these alone taught," and so forth, it is shown that not only are siddhis attained through wrathful activities, but also mundane and supramundane siddhis will be attained. In order to demonstrate those exactly as they are, the phrase "siddhis such as the pill" refers to the pill, eye salve, swift-footedness, the sword, divination, supreme medicine, alchemy, nectar, the union of elements, subjugation, the garuḍa, the accomplishment of the underworld, the zombie, the mantra-speaker, pacifying, enriching, magnetizing, summoning, causing hatred, killing, expelling, paralyzing, and so forth. Regarding the phrase "that yogi [attains] such siddhis," this refers to one who offers the sacrificial cake to the wrathful deities. The phrase "body, speech, and mind will become well-established" means that the state of being serviceable will be accomplished. Thus, the phrase "of the vajra family" refers to the wrathful deities belonging to the family of Akṣobhya; because the vajra family is the supreme of all, one offers "great meat." By the phrase "of the families of the Tathāgatas and so forth," and so forth, it is taught that for the wrathful deities of the Vairocana family, one offers elephant meat, and—

རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རིགས་ཀྱི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ལ་རྟའི་ཤ་དང་། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིགས་ཀྱི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ལ་ཁྱིའི་ཤ་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ལ་བ་ལང་གི་ཤ་#དབུལ་བར་བྱའོ། ། དམ་པ་ཞེས་པ་ནི་བ་ལང་གི་ཤ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བ་ལང་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་#ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞི་པོའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྲོ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་#རྣམས་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཆོ་གས་#གཟུང་བའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཤ་མ་རྙེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཟས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་#པ་དང་མི་འགལ་བ་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་ཤ་སྟེ་བག་ཟན་གྱིས་གཟུགས་བརྙན་བྱས་ནས་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱུགས་རྣམས་ཀྱི་#བརྟགས་པའི་ཤ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འབྲས་ཆན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་ཆན་བཟའ་བ་བཀག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པའི་བཟའ་བས་དེ་#ནི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་ཚིམ་པ་ཞེས་སྨོས་ཅི་དགོས། འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་#སྔར་བཤད་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ལ་ཟས་དབུལ་བའི་བར་གྱིས་མཐོང་བའི་ཆོས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

One should offer the flesh of a horse to the wrathful deities of the Ratnasambhava family, the flesh of a dog to the wrathful deities of the Amitābha family, and the flesh of an ox to the wrathful deities of the Amoghasiddhi family. The term "excellent" refers to the flesh of an ox, for worldly people consider the ox to be supreme. The phrase "by the hosts of wrathful deities of the Tathāgata family and so forth" means by the hosts of wrathful deities associated with the four Tathāgatas, such as Vairocana and the others. Regarding the question, "If these are not available, what should be done?", the meaning is: if one does not find the faultless meat to be taken according to the previously explained ritual. The phrase "other food" and so forth is taught; this refers to meat that is not in contradiction with worldly conventions, such as the meat of images and the like. Having fashioned an image out of dough, it is the meaning of "imagined meat" of animals similar to that. By the phrase "boiled rice" and so forth, the eating of boiled rice is prohibited; for food that conforms to all worldly people is not a limb of spiritual accomplishment, so what need is there to mention specifically satisfying the kings of the wrathful deities? To demonstrate the result, the phrase "by the previously explained" and so forth means that by meditating on the subtle yoga and so forth, up to the offering of food to the wrathful deities, one attains the characteristic of the vajra body, which is free from birth, abiding, and destruction in this very life. This is the meaning.

རིགས་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྟེང་ན་གནས་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་བཞུགས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལྔ་དང་། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་དང་བཅས་པ་དེ་དང་དེའི་རིགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྔགས་ཀྱིས་#སྦྱངས་པའི་ལྕགས་ཀྱུ་ཕུལ་བས་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་མགུ་ཞིང་མངོན་#དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་#མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་མཆོད་པ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་རིགས་དང་རིགས་ཅན་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་སྔགས་ཀྱིས་#བརླབས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་#ལྕགས་ཀྱུ་ལྔ་#ཕུལ་བས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་#ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁྲོ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་#ཀུན་ཏུ་བསྲུང་ཞིང་རྗེས་སུ་གཟུང་#བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། གཏོར་མའི་སྦྱོར་བ་འདི་ཡིས་ནི། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། ལྕགས་ཀྱུ་དབུལ་བའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ལྷ་བཤོས་དབུལ་བས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "connected to that family" and so forth, it is taught that the five universal monarchs residing in Buddha-fields such as Abhirati above the peak of existence, together with their respective mudrās—the goddesses such as Rūpavajrā—and the bodhisattvas such as Kṣitigarbha who possess a connection to those respective families, will be pleased with the practitioner and manifest before them when the hook purified by mantra is offered; otherwise, they will not. To demonstrate that very point, the phrase "having performed the offering of one's own family" is used, because the family and the one who belongs to the family are inseparable. This is what is being explained: by offering the five faultless hooks consecrated by mantra, Akṣobhya and the other Tathāgatas, the goddesses, the bodhisattvas, and the hosts of wrathful deities will provide the yogin with complete protection and favor. Furthermore, the phrase "the benefits of this very [practice]" means that it possesses both mundane and supramundane characteristics. To demonstrate the supramundane, the text says, "By this application of the torma," which refers to the application of offering the hooks. The phrase "attaining enlightenment itself" means attaining the state of the Great Vajradhara. By remembering the purity and offering the divine food, one will attain the accumulation of primordial wisdom, but not otherwise, because [otherwise] it would be merely a cause for the accumulation of merit.

#བསོད་ནམས་ཀྱི་#ཚོགས་དེ་ཡང་དེ་ལས་དམན་པ་ཡིན་ཏེ་སོ་སོའི་#སྐྱེ་བོ་བཞིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་དགག་པར་བྱེད་དོ། ། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་བུད་མེད་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བུད་མེད་ཐམས་ཅད་ནི་ལྷ་མོ་དང་ཀླུ་མོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷ་མོ་ཀླུ་མོ་གནོད་སྦྱིན་མོ། ། ལྷ་མ་ཡིན་མོ་མི་མོ་ཡང་། ། རྙེད་ནས་རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བྱ། ། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དགའ་བའི་དབང་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱང་དབང་དུ་བྱས་པས་རོལ་པའི་བདག་པོར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་ཕྱིའི་དངོས་གྲུབ་ནི་ཞར་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་། རི་རབ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། ལས་ཀྱི་ས་ཞེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་འགྲོ་བ་ལྔའོ། ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱའོ། ། དེའི་ལས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་སྨིན་ཅིང་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་མ་བསྒྲལ་བ་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། མ་གྲོལ་བ་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དབུགས་མ་ཕྱུང་བ་དབུགས་དབྱུང་བ་སྦྱིན་པ་དང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་#འདའ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

Furthermore, that accumulation of merit is inferior to it, just like that of ordinary beings. By the phrase "not only possessing wisdom," and so forth, the text refutes the notion that one attains only the accumulation of wisdom. Regarding the phrase "all women in the desire realm," this is because they are the basis for the bliss of sensual enjoyments. "All women" refers to goddesses, nāginīs, and so forth. As it is said: "Having found goddesses, nāginīs, yakṣiṇīs, asurīs, and even human women, one should practice the observance of vidyā. By practicing in this way, there is no doubt." "They will come under the power of one who delights in their objects" means that by bringing them all under one's power, one becomes a master of play; for when suchness is known, external accomplishments arise as a byproduct. Furthermore, the passage beginning "thirty-six Mount Merus" will be explained in the thirteenth chapter. "The land of karma" refers to the five classes of beings characterized by virtuous, non-virtuous, and neutral karma. "Irreversible" means that it is to be attained through the meditative absorption of the generation stage on the eighth bhūmi. Its activity is characterized by the welfare of others. "Characterized by maturing and liberating sentient beings" is a term for liberating those not yet liberated, liberating those not yet freed, granting relief to those not yet relieved, and bringing to parinirvāṇa those not yet in parinirvāṇa.

ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་དང་། #སྤྱོད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱིས་#བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་གྱིས་ས་#བཅུ་གཉིས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་མོ། ། ཡིད་མི་#བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཟིལ་གྱིས་#མི་གནོན་པའི་གཟི་བརྗིད་ནི་དེ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་#སྣང་བའོ། ། དེ་ཡོད་པས་ན་གཟི་བརྗིད་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་མི་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཐོབ་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་དྲག་པོ་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། #རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བཞིན་དུ་མི་ཤིགས་པ་ཚེ་དང་ན་སོས་ལྡན་པ་སྟེ་བསམ་གཏན་གྱི་ཟས་ཀྱིས་#མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་པས་#ན་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་མི་ཟད་པའི་དགའ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལ་བརྟན་#པ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། །

Regarding the phrase "of the yogis of the thoroughly imagined," this refers to the yogis of the Action, Performance, and Yoga Tantras, as well as the yogis of the generation stage of the Mahāyoga Tantras. They are "supreme" because they attain the twelfth stage through the stage of union. "Suffering" refers to the three types of suffering. "Mental unease" refers to the characteristics of the latencies of attachment and so forth. "Splendor that cannot be overwhelmed" refers to the appearance characterized by luminosity, which purifies those [latencies]. Because that exists, it is called "possessing splendor"; this is a synonym for having actualized luminosity. "By the eight worldly dharmas" refers to gain and loss, and so forth. By attaining union, the worldly dharmas do not manifest, because it is non-dual. This is explained by the passage beginning, "Just as the fierce Vajra-holder." Regarding "of Vajrasattva" and so forth, it means that like Vajrasattva, one possesses an indestructible lifespan and youth, because one is not destroyed by the food of meditative concentration. "Because one has become constantly and intensely joyful" means that by enjoying the bliss of meditative concentration, one attains inexhaustible joy. "Possessing Mahāyoga" is said in consideration of those who are stable in the systems of Action and so forth.

མཐོང་བ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་སྐད་#ཀྱི་བྱིངས་དོན་དུ་མ་ཡིན་པས་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་གོ། ། མིག་ནི་མཐོང་བ་སྟེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། རྣ་བས་མཐོང་བ་ཞེས་པ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། ཡིད་ཀྱིས་#མཐོང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། དེ་ལ་མཐོང་བ་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའོ། ། དབང་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པས་སོ། ། སྤྱིའི་སྤྲོས་པས་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་རབ་འབྱམས་ཀྱི་#སྒོ་ནས་དབང་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་མ་#ཡིན་ཏེ། ཕྱིའི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་ངག་གིས་#བཟླས་པར་བྱ་བའི་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་སྔགས་སོ། ། ལག་པའི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཁྱད་པར་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བ་ནི་དྲངས་པས་དབང་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི་འོན་ཀྱང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་#སོ། ། འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པ། ། ད་#ལྟར་བྱུང་བ་སྲིད་གསུམ་གྱི། ། འོད་གསལ་རྣམ་པར་དག་འཛིན་པས། ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་མ་ལུས་མཐོང་། ། ཡ་ཡི་དོན་གྱིས་ཅི་ཡང་རུང་#། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་བྱ་བ་ནི། ། ར་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་#ནི། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དོན་དམ་པར་ནི་དོན་གཅིག་མཐོང་བ་ན། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དོན་གཅིག་མཐོང་བར་འགྱུར། ། འགྲམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཆུ་ནི་འཐུངས་པ་#ཡིས། །

"Seeing is comprehension" means that since the verbal root has multiple meanings, "seeing" here functions in the sense of "knowing." "The eye sees" means it is fully cognized by the eye-consciousness. "The ear sees" means it is fully cognized by the ear-consciousness. "The mind sees" means it is fully cognized by the mental consciousness. In that context, "mere seeing" refers to having seen, heard, or realized by means of the eye and so forth. "Distinguished by various [aspects]" means possessing the distinctions of those in training (śaikṣa) and those beyond training (aśaikṣa), and so on. "Will come under control" means through the attainment of the superknowledges (abhijñā). If one asks, "Does it come under control through the gateway of the vast array of activities accomplished by general conceptual elaborations?" it is said: "No." External mantras, mudrās, and so forth are "mantras" in the sense of being the nature of syllables to be recited by speech. "Mudrās" are the specific characteristics of hand gestures and so forth. One does not come under control by being incited or drawn by those [external means], but rather through spontaneous presence (anābhoga). "By holding the pure luminosity of the three realms— The past, the future, and the present— One sees everything without exception in that very instant." "By the meaning of the syllable YA, whatever Is to be done by those who desire accomplishments, Through the three, RA and so forth, One thoroughly engages in the welfare of beings." Thus it is said. In the ultimate sense, when one sees the single meaning, One will see the single meaning of all beings. By drinking water from the direction of the bank,

རྒྱ་མཚོ་མ་ལུས་པ་ནི་མྱོང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ལས་མཚན་མ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་ལ་གནས་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལའོ། ། མཚན་མ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་འགྱུར་བ་ཐར་པ་ཆེན་པོའི་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་#གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་འབྲས་བུ་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་#མཚན་མ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་#པ་ལའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུད་ནི་གཉི་གའི་རྒྱུད་དེ། དེ་ལས་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་#འདིས་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་དེ་འོད་གསལ་བའོ། ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་འབད་རྩོལ་མེད་པས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་འཇུག་ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་པས། ། སླར་ཞིང་གང་ལ་ཡང་མི་སློབ་པོ། ། འདི་ནི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་ལྡན་པའི། ། དེ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འབྱུང་། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །

"...the entire ocean will be experienced," so it is said. Regarding the statement that the fruit of the signless does not arise from abiding in a samādhi with signs: a samādhi with signs is one accompanied by conceptualization. Abiding in that means focusing upon it. The fruit of the signless is the attainment of buddhahood, characterized by the bliss of great, unchanging liberation; it does not arise [from the former] because cause and effect are dissimilar. A result arises from a concordant cause and not otherwise, just as a sprout of rice cannot come from a seed of barley. Likewise, the fruit of the signless will not arise for a yogin who abides in mantras and mudrās; rather, it arises for one who abides in non-conceptual samādhi. The Vairocanābhisambodhi Tantra is a tantra of both [Father and Mother], and by the phrase "as taught therein," it is shown to be an authoritative scripture. "The collection of all bliss" refers to all bliss, which is the clear light. "Spontaneous presence" means that it is perfected without effort, because suchness is self-luminous in the stage of union. As it is said: "Abiding in the samādhi of union, One no longer trains in anything further. This is called the yoga of perfection, And that is the Great Vajradhara. From that which possesses the supreme of all aspects, The omniscient one arises." In order to show the summary:

རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་#ཐམས་ཅད་དེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་སྐུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཡིན་པས་དམ་པའོ། ། རྟོགས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་རིམ་#པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལྔ་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གསང་བ་ནི་སྦ་བ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་དྲང་བ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་#ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ངོ་། ། དེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི། ། སྔར་བཤད་པ་བསྒོམ་#པའི་སྒོ་ནས་དེ་མངོན་#དུ་བྱེད་པས་སོ། ། ཉེ་བར་བརྟགས་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་སྟེ་མར་ནི་ཚེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའོ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་#པའི་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐ་མལ་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ལས་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་བདེན་པ་མ་མཐོང་བའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། །

"Conceptual yoga" refers to the meditation on the deity’s body in order to abandon all ordinary conceptual elaborations. "The most excellent of these" means that because their faculties are sharp, they are sublime. "Having realized" means having fully understood the five stages. "Abiding in the samādhi of the completion stage" means practicing the five stages, such as vajra recitation and so forth. "Their secret" means that which is to be concealed; it should not be shown to yogins who rely on the systems of Action Tantra and the like. "The blessing of body, speech, and mind" is taught for the sake of yogins who are subsumed under the two types of yoga—the provisional and the definitive meanings, and the two types of subtle yoga. "Supreme enlightenment" refers, in relation to the Śrāvakas and others, to the state of the Great Vajradhara, the moment of union known as the Vajra Body. "By which one will attain" means that one actualizes it through the meditation previously explained. "By way of metaphor" means that the cause is metaphorically designated as the result, just as one says "butter" for the cream. "The secret of the Tathāgatas" means the secret of the blessing by the Vajra Body and so forth. "From the ordinary body, speech, and mind" means from the body and so forth that are of the nature of the five appropriated aggregates and have not seen the truth.

འདའ་བ་ནི་སྦྱང་བ་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་དག་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་ཉེ་བར་བཏགས་#པས་སོ། ། འདི་སྐད་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏེ། ཐ་མལ་པའི་ལུས་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བརྟག་པར་བྱ་བ་སྤངས་པའོ། ། གང་གིས་ནི་སྒོམ་པའི་རིམ་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་#རང་བཞིན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་ལེའུ་དྲུག་པ་འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཞེས་པ་ནི་གསང་བ་#གྲུབ་པ་ལས་ཞེས་ཚིག་ལྷག་མའོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་སྔགས་པས་ནི#། ། ཞེས་པ་ལ་སྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་སོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྡན་པ་དག་ཅེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པས་སོ། ། ངེས་པའི་དུས་#ནི་ཞེས་པ་#ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འོད་ཙམ་གྱི་དུས་ཀྱི་ཚད་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་སོ། ། བླ་མེད་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གནས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ཏོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་ལྔའི་ལྷ་བཤོས་འབུལ་བས་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"Transcending" (atīta) refers to purification; it is so called because it is the very suchness (tattva) that is to be purified by means of a particular meditative absorption (samādhi). That very absorption which brings about the attainment of suchness is also designated by that same term through metaphorical application. The phrase "it will be shown as follows" and so forth indicates the summary. "The ordinary body" refers to the characteristics of the five appropriated aggregates (upādāna-skandha). "Abandoning the object of analysis" means [the abandonment of] that which is to be examined. "By means of" refers to the stages of meditation. "One will attain a body of vajra nature" means that the nature of the supramundane Great Vajradhara will be accomplished. "Suchness is like that" refers to what is taught in this very sixth chapter. The phrase "so it is said" is an ellipsis for "as stated in the Guhyasiddhi." "By a mantra practitioner free from conceptualization" means being free from the conceptualization of attachment to meditation. "Those endowed with such meditative absorption" means being endowed with whichever of the two types of absorption previously explained. "At the definitive time" means having completely abandoned the measurement of time characterized by the mere light of the moon and so forth. "One will attain the unsurpassed state" is the meaning of the verse: one will attain the state of Great Vajradhara, which is the characteristic of Mahāmudrā. "This is the interpretable meaning" is because it teaches that the unsurpassed state is attained by offering the sacrificial food (naivedya) of the five hooks.

རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་(སའི་,བའི་)རྒྱུད་ལས་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སྐད་ཅིག་ནི་སེ་གོལ་བརྡབ་པའི་དུས་སོ། ། ཐང་ཅིག་#ནི་ཡུངས་ཀར་བསྐོར་བའི་དུས་སོ། ། ཡུད་ཙམ་ནི་དབུགས་དབྱུང་#བའོ། ། ཞག་བཅོ་ལྔ་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་དོ། ། ཞག་སུམ་ཅུ་ནི་ཟླ་བའོ། ། དེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ལོའི་དུས་སོ། ། དེ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་འདི་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པས་སྲིད་པར་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་#པས་ངལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་གནས་པའི་དུས་དེ་དང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་#གསུམ་པོ་ནི་ཐིག་ལེ་དྲུག་ཅུའི་རྩིས་སུམ་འགྱུར་ལ་བརྟེན་ཏེ་དུས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། #དེ་ནི། སྐད་ཅིག་གཅིག་ནི་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་མོས་པའི་འོད་གསལ་བས་མྱོང་བར་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱའོ། ། ཟླ་བ་དྲུག་བཤད་དེ་ཉིད་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དུས་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དངོས་མེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱད་པ་སྟེ། འོད་གསལ་བའི་སྒོམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མའོ། ། དུས་གསུམ་ལས་འདས་#ཡིན་པར་དགོངས། །

By the words "vajra words" and so forth, its status as a valid authority is demonstrated from the Vajramālā Tantra. The meaning of the verse beginning with "Then" and so forth has already been explained. A "moment" (kṣaṇa) is the duration of a finger-snap. A "flash" (tatkṣaṇa) is the duration of a mustard seed being spun. A "brief instant" (lava) is the duration of a single exhalation. Fifteen days are a half-month. Thirty days are a month. Twelve of those constitute a year. Six of those constitute the divisions of the seasons. Through these, this worldly being wanders in cyclic existence by going and returning, and becomes weary through birth, abiding, and destruction. Therefore, the time that abides in the six aspects and the three incalculable eons are the elaborations of time based on the threefold calculation of the sixty drops. Regarding that: "It is explained as a single moment" means the moment to be experienced by the clear light of devotion in a single instant. "The six months are explained as that very thing" means that the non-existence of the divisions of the six seasons characterized as previously explained, which is experienced in a single instant, is the full enjoyment; it is called the moment of meditating on the clear light. "In that very single moment" refers to the moment characterized by the entry into the clear light. "It is intended to be beyond the three times."

ཞེས་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་སྣང་བ་དང་#སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོས་#བསམ་པར་བྱ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རོར་ལྡན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་#རྣམས་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ཟླ་#དྲུག་བསྒོམ། ། ཞེས་པ་ནི་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་#འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། མཆོད་ཆེན་དེ་ནི་ཞེས་པ་ལ་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་སོ། ། #གསང་བའི་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རིམ་པ་གཉིས་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་#བཤང་གཅི་ཟས་སུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དེ་འདྲ་བའི་དངོས་གྲུབ་སྟེ། དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བཟའ་བ་རྣམ་རྟོག་མེད་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་བཟའ་བ་སྤངས་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་བཟའ་བའི་མཚན་ཉིད་#ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་གཅིག་ལས་འབྱུང་བའོ་ཞེས་པ་ནི། ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། རྟོག་#པ་མེད་པ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། །

This means that one should contemplate the essence as being free from the moments of appearance, increase of appearance, and near-attainment of appearance, which are the natures of the past, future, and present. "Endowed with form, sound, and taste" means that one engages with the objects such as form and so forth, which abide within the samaya-mudrā. "The yogi should meditate for six months" means that whatever temporal divisions exist should be meditated upon as luminosity itself. Regarding "that great offering," it refers to having performed the great offering characterized by the entry into luminosity. "The secret suchness" means that one should meditate on the suchness of luminosity. Regarding "objects and faculties" and so forth, it is taught that the suchness to be attained through the second stage—characterized by the withdrawal of objects and faculties according to the sequence previously explained—is "using excrement and urine as food." That itself is the siddhi of such a nature; it is the characteristic of manifesting that. "Food is non-conceptual" means that having abandoned external food, it is characterized by the food of meditative concentration. To demonstrate the benefits of that, the words "that suchness" and so forth are spoken; it is the characteristic of unsurpassed luminosity. "Arising from the single bodhicitta" means that it arises from focusing on the conventional bodhicitta through the stage of the mudrā. "Non-conceptual" means free from conceptual elaboration.

འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བའོ། ། དྲི་མེད་དོན་ནི་ཞེས་པ་ལ་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་བྲལ་བའོ། ། འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པའི་#མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མ་ཞེས་པ་ནི་མིང་གི་ཡི་གེ་དང་པོས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་རང་བཞིན་མཱ་མ་ཀཱིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མིང་གི་ཡི་གེ་དང་པོས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དེའི་བཀའ་དྲིན་རྟོགས་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་#སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ#། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་བསམ་གཏན་ལས་དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བཅས་ཟས་ཏེ་ཤ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་བཟའ་བཅའི་#མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཤའི་སྒྲའི་དོན་ཏོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། ། བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། ། གསལ་བར་འདི་ལས་མཚོན་པར་འགྱུར། ། ཆགས་པ་མ་ཡིན་ཆགས་བྲལ་མིན། ། བར་མ་ཡང་ནི་མི་དམིགས་སོ། ། སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་མིན། ། བར་མ་ཡང་ནི་མི་དམིགས་སོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་#ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་འདྲ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་པ་དེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་ཆེན་པོའི་སྒྲས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་ཤ་ཆེན་དེ་ནི་ཡིན་པར་བཤད་པ་སྟེ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་པས་སོ། ། དམ་པ་ཚད་མེད་མཁས་པ་དང་། ། བརྩོན་འགྲུས་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་དང་། ། རྨད་དུ་བྱུང་#བའི་བྱེད་པ་ནི། ། ཆེན་པོ་ཞེས་བྱར་#རྟག་ཏུ་བཤད། །

The unconditioned is free from the three consciousnesses. Regarding the phrase "the stainless meaning," it is free from the one hundred and sixty natures. "Will be accomplished" means it will be manifested by the yogi. The characteristics of the stage of the mudrā, which is the method for the stage of the purification of the mind, shall now be explained. The letter "Ma" is indicated by the first letter of the name; it is Māmakī, the nature of the samaya-mudrā. Likewise, by being indicated by the first letter of the name, one realizes the grace of that mudrā and will experience the characteristic of the purified mind of manifest enlightenment. The great bliss accompanied by joy that arises from such meditative concentration is "joyful food," which is called "flesh." This is the suchness of the characteristic of the food of meditative concentration; it is the meaning of the word "flesh." As it is said in the Prakaraṇa: "Of all illusions, the illusion of a woman is supreme. The distinction of the three wisdoms is clearly indicated by this. It is neither passion nor the absence of passion, Nor is a middle state perceived. It is neither empty nor non-empty, Nor is a middle state perceived." That suchness is infinite, like the element of space. Possessing the yoga of that, it is distinguished by the word "great," and is thus explained as "great flesh," because it is immeasurable. "The supreme, the immeasurable, the wise, The nature of diligence and enthusiasm, The marvelous activity— These are always explained as 'great.'"

ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གསང་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་མི་བྱའོ། ། གོ་འཕང་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའོ། ། མཆོག་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ནས་བླ་ན་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྡུ་བར་བྱེད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་སྟེ། འོད་གསལ་བའི་གོ་འཕང་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མོ། ། དེ་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པ་ནི་རྫོགས་པ་སྟེ་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པས་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྕགས་ཀྱུ་ལྔའི་བརྡས། བརྡར་བྱས་པ་གང་དང་སྦྱོར་བས་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཟས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ#། ཁམ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་བཟའ་བའི་ངོ་བོའི་མིང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟའ་བ་ཡིན་ནོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པ་#བསམ་གཏན་གྱི་བཟའ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ཡང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་#འདས་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་#པ་ལ་མཁས། ། ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་དེ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཁོར་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །

Thus it is said. In order to demonstrate the benefits, the words "Secret" and so forth are mentioned. "Secret" means it should not be shown to practitioners of the generation stage. "State" refers to the basis of all the three realms, which are of the nature of the stable and the moving. "Supreme" means unsurpassed in relation to wisdom. Its specific distinction is the gathering of the three vajras; the "three vajras" are the three wisdoms of appearance and so forth, which serve as the cause for the state of clear light. "Swift accomplishment" means completion, the sense being that by entering the clear light, one becomes pure. By the words "Great Samaya" and so forth, it is taught that through the symbolic five hooks, such as the elephant and so on, which purify the five aggregates into suchness, the yogi who engages in that symbolism will possess the food of meditative concentration. "Kham" is the name for the nature of external food; that is mundane food. The supramundane is explained through intentional language as the "food of meditative concentration." To demonstrate the benefits of attaining suchness, the words "Whatever" are mentioned. "Supreme supramundane" refers to the attainment of uncontaminated wisdom. "Skilled in non-conceptuality" means being single-mindedly intent upon the suchness of clear light. "Likewise" refers to the nature of phenomena; "of one taste in that very suchness" means entering into its identity. "Samsara" is the nature of the relative truth.

ཅིག་#ཤོས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་སྤངས་པ་ནི་དེ་ལ་དབྱེར་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་#འཛིན་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོ་འདིས། ། ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་#བསྒོམ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ཅན་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པའི་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མཉེས་པར་འགྱུར་བའོ། ། དངོས་གྲུབ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ་རིམ་པ་ལྔས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མྱུར་དུ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡུན་རིང་པོ་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། འདོད་ཁམས་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་པོའོ། ། ལས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པས་འབར་བ་དང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་གཞན་ལ་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་#གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་དང་ལྡན་པས་ན་མདངས་དང་ལྡན་པའོ། ། མ་འདྲེས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་དང་།

The other is the ultimate truth; as for abandonment, one will come to abide in the samādhi of union, which realizes that [truth] as indivisible. "By this excellent yogic discipline" refers to the excellent discipline of meditation characterized by the previously explained stages of the purification of mind and the completion stage. "The wise Bodhisattvas" refers to those such as Kṣitigarbha who possess the mudrās. "The Buddhas will be pleased" means that by receiving the Buddha empowerment, they will be satisfied. "Siddhi" refers to perfectly complete enlightenment, the meaning of which is the state of the Great Vajradhara to be attained through the five stages. "Swiftly" means it will be attained with ease and without delay. "Lord of the desire realm" refers to the master of the three realms. "The state of activity" means one will attain the siddhi that is the foundation of all. "Possessing majesty" means that by attaining the power of primordial wisdom, one displays blazing light and so forth. "Rich in power" means being endowed with the powers unique to a Buddha, such as the power of knowing what is possible and what is impossible, which others do not possess. "Radiant" means being endowed with the thirty-two marks of a great being and the eighty minor marks. [One is also endowed with] the unshared applications of mindfulness, great compassion, and the eighteen unique qualities of a Buddha.

བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་#རྩ་བདུན་དང་ལྡན་པས་#ན་མཐོང་ན་དགའ་བའོ། ། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཆོག་# མི་ཤེས་པའི་སྐུ་མཐོང་བས་སོ། ། བསྐུལ་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་མཛད་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་འདི་དག་དབང་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་ཚོགས་འདུལ་བར་མཛད་པས་སོ། ། ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ#། ། འདི་ན་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གསང་བ་བྱང་ཆུབ་དམ་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྟན་པར་མི་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་དག་སྔགས་ཀྱིས་བསང་བ་འདིས། ། # ཞེས་པ་ནི་སེམས་སྐྱོ་བ་བསང་#བར་གྱུར་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་འདས་དམ་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་#ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྫོགས་པར་མཛད་པས་ན་གཙོ་བོའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བར་མཛད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལས་འབྱུང་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ནོ། ། དམ་ཚིག་ནི་དམ་ཚིག་གི་སྤྱོད་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་སྐུའོ#། ། དེ་ལས་ཀྱང་དམ་ཚིག་ནི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་མཆོག་ནི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །

Because it is endowed with the thirty-seven factors of enlightenment, it is "delightful to behold." "By the mere sight" means by seeing the body that is never enough to satisfy. "Having exhorted" means causing one to enter the path. "These worlds will be brought under control" means that he tames the hosts of gods, such as Brahmā and others. To demonstrate the summary, it says "here," and so forth. "Of all the buddhas" refers to those individuals who are like jewels. "The secret, supreme enlightenment" means the suchness of the completion stage, which is not to be shown to those such as the sandalwood-like individuals. "By this purification through the authentic mantra" means that weariness of mind is purified. "The supreme that transcends the three vajras" means the supreme of all that completely purifies the three wisdoms. Therefore, because he perfectly accomplishes the welfare of oneself and others, he is the "Lord." Because he arises from the Great Vajradhara who gathers all the Tathāgatas, he is "all the Tathāgatas." "Samaya" refers to the mantra body of the yogins of the generation stage, which is to be attained through the conduct of samaya. Furthermore, "samaya" is the characteristic of manifesting the suchness of mantra, which is attained through the stages of entering and so forth; this is the stage of vajra recitation. Furthermore, the "supreme" among those is the characteristic of the suchness of focusing on the mind.

ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་བརྗོད་པས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་འཇིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བས་སོ། ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མོ། ། བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་བསྐྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་སྦྱང་བར་བྱ་བའོ། ། དེ་བརྗོད་པའི་གཞུང་གི་ཚོགས་ཀྱི་ལེའུ་ནི་ཞེས་པ་ལ་དེའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ལེའུ་ཞེས་བྱའོ#། ། སྒྲོན་མ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པའི་ཊཱི་ཀཱ་#ལས་ལེའུ་དྲུག་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེའུ་བདུན་པའི་བཤད་པ་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཐ་མལ་པ་དང་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྤྱོད་པའི་#ལེའུ་ལྔ་པ་ལས་བཤད་པ་རྣམ་#པ་གསུམ་མོ། ། ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་ནས་སོ། ། དེ་ཉིད་སླར་ཡང་སྤྲོས་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱས་པར་སོ་སོར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་མཛད་པས་ན་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡན་ལག་དྲུག་གོ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་#པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་དེས་ཉེ་བར་བརྟགས་པས་སོ། ། ཐུན་མོང་#མ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་པ་པོ་#ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཞི་པའོ#། ། དེ་དག་གི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཡན་ལག་དྲུག་དང་། རྡོ་རྗེ་བཞི་པོས་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཉིད་དོ། །

The phrase "the definitive meaning" refers to the explanation of the stages of the purification of the mind. "The essence of suchness that is fearless" refers to the clear light. "Body, speech, and mind" refers to the three wisdoms. "Blessing and generating" refers to that by which they are to be purified. Regarding the phrase "the chapter of the collection of texts that expresses that," a "chapter" is defined as a collection of words that reveals its meaning. This concludes the extensive explanation of the sixth chapter from the Commentary that Illuminates the Lamp. Now, the explanation of the seventh chapter begins with the words "In that way," and so forth. "Of the ordinary and supreme yogis" refers to the practitioners who meditate on the two stages. "The three types explained in the fifth chapter on conduct" refers to the three modes of conduct previously described. "Having correctly shown" means having explained them. "In order to elaborate and explain that again" means in order to provide a detailed, individual explanation. Because he performs the emanation and reabsorption of the five Tathāgatas, who are the great samayas, the "great samaya" is the Great Vajradhara. "The six branches" refers to the characteristics of withdrawal and so forth; by means of them, one attains that state through close examination. "The uncommon practitioner" refers to the fourth vajra. "The attainment of their manifest, complete enlightenment" means that through the six branches and the four vajras, one attains the mantra body and the wisdom body, which is the state of Vajradhara itself.

དེའི་དོན་གྱི་ལེའུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། #། ཐ་མལ་མཆོག་གི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། བསྙེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ། ཐ་མལ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཞི། ། མཆོག་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་གིས་སོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་#གནས་པའམ་ལོགས་སུ་གནས་པའོ། ། རྗེས་སུ་མྱོང་ཞིང་བསྟེན་#པས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པའི་རིམ་པས་བཟུང་#ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའོ། ། འདོད་པ་ནི་འདུན་#པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་གཟུང་བའི་འདོད་པའོ། ། འདོད་པ་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། མིག་ལ་སོགས་པས་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་གིས་སོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དྲུག་གོ། ། ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་རྣམས་གཅིག་པའི་སྣང་བ་#ཡུལ་དུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ངན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་རྟོག་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་སུམ་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ། ། མ་འཁྲུལ་པ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད། ། དོན་རྟོགས་པ་ནི་རྟོགས་#པ་སྟེ། ། སྤྱི་ལས་ཡང་དག་འབྱུང་བའོ། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་གཟུང་བའི་དུས་སུ་ངན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མེད་དོ། །

Regarding the phrase "the chapter on its meaning" and so forth, it is because that [meaning] is expressed [therein]. It is said: "Through the division of the ordinary and the supreme, there are two types of approach: the ordinary consists of the four vajras, and the supreme consists of the six branches." In order to demonstrate the conduct with elaboration by means of the phrase "all desires," the following should be undertaken: "the objects such as form and so forth." This means abiding in or being separate from the samaya-mudrā. "By experiencing and relying upon" means that, having grasped [the objects] through the stage of withdrawal (pratyāhāra), one realizes them as the nature of the Tathāgatas through the branch of meditative concentration (dhyāna). "Desire is aspiration" means the desire to grasp the objects of the Tathāgatas. "Desire is the aspect of the grasped" refers to the characteristics of the inferior and so forth. "By the eyes and so forth" means by the six sense faculties. "Form and so forth" refers to the six objects. "Making the inferior, middling, and supreme appear as a single appearance" means that in the first moment of the sense faculties, conceptualizations of the inferior and so forth do not arise, because it is beyond conceptualization. As it is said: "Direct perception is beyond conceptualization; It is described as non-erroneous. Realizing the object is 'realization'; It arises perfectly from the universal." At the time when those [objects] are grasped by the eyes and so forth, there are no conceptualizations of the inferior and so forth.

ངེས་པའི་རྟོག་པས་ནི་དེ་རྣམས་ལ་མེད་པ་དང་ངན་པ་དང་བར་མ་དང་མཆོག་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་དངོས་པོ་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པའོ#། ། གང་དང་གང་འདོད་པ་འབྱུང་བ་དེའི་འདོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་རྣམས་སྤྱོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དབང་པོའི་ལམ་ནི་གང་དང་གང་། ། རང་བཞིན་དེ་དང་དེ་ཉིད་འགྲོ། ། མཉམ་པར་མ་བཞག་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ལྟ། ། དབང་པོའི་ལམ་ནི་དེ་དང་དེས། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་ཡུལ་ཕྲད་ནས། ། མ་ལུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ། ། ཚིམ་པར་བྱ་ཕྱིར་དབུལ་བར་བྱ། ། ཞེས་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་གི་ཡུལ་འཛིན་པ་དང་། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་མྱུར་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཡན་ལག་བཞིའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱ་བས་སོ། ། འདིར་དགོངས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ།

Through conceptual determination, one apprehends those [objects] as non-existent, inferior, intermediate, or supreme, because an entity is by nature partless. This is because whatever conceptualization performs the apprehension is other than the truth. Regarding the phrase "the yogi also," and so forth, this refers to the six consciousnesses, such as the eye-consciousness. It is taught that whatever desire arises, one should engage with objects that accord with that desire. As it is said: "Whichever path of the senses it may be, Its very nature is what proceeds. Through the application of non-equipoise, One views the nature of all Buddhas. By whichever path of the senses, The practitioner, having encountered the object, Should offer it to satisfy All the Tathāgatas without exception." Thus it appears in the Vajramālā. For that very reason, by the words "the one who relies," and so forth, it is taught that the conduct with elaboration is to be shown. If one asks, "What is it?" the result of the conduct is shown by the phrase "and so forth." "The equal union of object and sense faculty" refers to the apprehension of the object through the branches of withdrawal and meditative concentration, and the application characterized by their purification. "The state of Vajradhara itself is swift" refers to the subsequent meditation on the yoga of the four branches. The intended meaning here is as follows:

རེ་ཞིག་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡང་རུང་བའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་གདོང་དང་ཕྱག་རྒྱ་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་ཤིང་གིས་བྱས་ལ་ཁང་པ་སུམ་བརྩེགས་ལ་འདུག་སྟེ། ། འོག་ཁང་ལ་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞག་ཅིང་། བར་ཁང་ལ་གར་དང་རོལ་མོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་བཞག་ཅིང་། ཡང་#ཁང་ལ་སྟན་འཇམ་པོའི་སྟེང་དུ་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་བཞུགས་ལ། ཕྱོགས་བཞི་པོ་ལ་གཟུགས་བཟང་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ན་སོ་གཞོན་པ་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་བཞི་པོ་བཞག་ཅིང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚམས་སུ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་#གྱི་ལྷ་མོ་བཞིའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་བཀོད་ལ། ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་མ་གཅིག་རང་གིས་#འཁྱུད་ལ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྲང་སྐྱེས་དང་མཆན་ཁུང་ལ་སོགས་པ་#མཐོ་ཞིང་རེག་ལ། མིག་ཡངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བས་ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་#ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་ཇི་སྲིད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པའོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པ་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ཉིད་འདོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་པ་#ནི་ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་སྤྱོད་པས་སོ། ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔས་བདག་སྟེ། །

First, a beginner yogi, possessing the yoga of any of the deities such as Vairocana and so forth, should fashion a face, mudrā, and form out of wood. He should then reside in a three-storied house: in the lower story, he places food, snacks, and so forth; in the middle story, he places those skilled in dance and music; and in the upper story, he sits upon a soft cushion, maintaining the divine pride of the central principal deity. In the four directions, he places four mudrās who are beautiful, well-adorned, and of youthful age, possessing the manner of the consorts of the families, such as Buddhalocanā and so forth. Furthermore, at the outer corners of those, he arranges mudrās possessing the manner of the four goddesses of the objects of sense, such as Rūpavajrā and so forth. Embracing one of the samaya-mudrās himself, he touches her breasts, armpits, and so forth, and with wide-eyed gazes and the like, he experiences the five qualities of desire that gladden the mind. He should remain in this state for as long as it takes for the characteristic of one-pointedness of mind—the great bliss—to arise. This is the conduct with elaboration, which is the sphere of activity for a yogi of the generation stage. The summary is provided by the words "In that way" and so forth. Regarding the phrase "with reference to the conduct without elaboration," the second [section] is to be commenced. "In accordance with one's own desire" means by means of whatever conduct is available. "By the five qualities of desire, oneself..." [is the beginning of the next section].

ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་གནས་པས་སོ། ། རང་ཉིད་དང་ནི་བདག་ཉིད་དོ། ། གཞན་རྣམས་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་ཚིམ་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་བསྒོམ་པས་སོ། ། གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པའི་དཀའ་ཐུབ་དང་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་འབད་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་དཀའ་ཐུབ་ཡིན་ནོ། ། ཤིང་དྲུང་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསོད་སྙོམས་པ་དང་། ཆོས་གོས་གསུམ་པ་དང་། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་དང་། ཕྱིང་བ་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་པ་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། ཕྱིས་མི་ལེན་པ་དང་། གདན་གཅིག་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་པ་དང་། (ཅོག་,ཙོག་)པུ་པ་དང་#། དགོན་པ་པ་སྟེ་སྦྱངས་པའི་#ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ནི་ལུས་ངལ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ངལ་བ་ཡིན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། རི་ལས་མཆོང་ཞིང་མར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། རི་ལས་མཆོང་པས་ས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆུ་ལས་མཆོང་པས་ཆུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ། མེ་ལས་འཇུག་པས་མེ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་ཟ་བར་ཤི་བས་རླུང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཕོ་བ་#ཤི་བས་ནམ་མཁའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའོ། །

This means by abiding in the samaya-mudrā. "Oneself" refers to the self. "Others" refers to the yoginīs and the samaya-mudrā; "to satisfy" means to enter into union with them. "By the illusion-like samādhi" means by the meditation of self-consecration. "The asceticism of constructing temples and so forth" means that because great effort is exerted for the sake of accomplishing those things, it is asceticism. "The vows of the twelve ascetic virtues, such as dwelling at the foot of a tree and so forth" are as follows: the alms-seeker, the wearer of the three robes, the wearer of rag-robes, the wearer of felt, the dweller at the foot of a tree, the one who dwells in the open air, the one who does not accept food later, the one who eats at a single sitting, the charnel-ground dweller, the one who squats, and the forest-dweller. These twelve ascetic virtues are so called because they involve physical hardship. Since these involve physical hardship, they do not lead to the realization of suchness. "The inexhaustible [practices] such as leaping from mountains and entering into fire" refers to the views of the non-Buddhists, which are as follows: by leaping from a mountain, the earth element is purified; by leaping into water, the water element is purified; by entering into fire, the fire element is purified; by dying without eating, the wind element is purified; and by dying by transferring [the consciousness], the space element is purified.

དེ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་རྒན་པོ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ངན་པ་གཞན་ཡང་རྟོགས་པར་བྱའོ#། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་གདུངས་བཞིན་པས་ནི་ཞེས་པ་ལ་ལུས་དང་ཡིད་ལ་#སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། #ཞེས་པ་ནི་ཐབས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཀའ་ཐུབ་བཀག་ནས་བདེ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདོད་ཅིང་དོན་དུ་གཉེར་བར་#བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་མཉེས་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་#ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་ལྡོག་པར་བསྟན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་# བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་པ་ནི། སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་#ཇི་ལྟར་གསུངས། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་རེ་ཞིག་དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་གཟུགས་འཛིན་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བྱས་ཏེ་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་#པའི་རིམ་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱས་ལ#། ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་བཟའ་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་པ།

In the same way, one should understand other evil views, such as the claim that "one should kill the elderly" for the sake of liberating them from suffering. "By those who are tormented" means for the sake of inflicting physical and mental suffering. "Enlightenment will not be attained" is because it is an improper method and a wrong view. With the words "Now then" and so forth, asceticism is refuted and the benefits of a conduct of pleasure are shown. "Because it is desired and sought after by all" refers to the previously explained forms and so forth. "By enjoying those" and so forth means that if one pleases the Great Vajradhara through the gateway of such enjoyment, then at that time the fruit of Mahāmudrā will be manifested. "In this very life" indicates a departure from the practitioners of the Pāramitāyāna; the intention is that the latter attains enlightenment only after three countless eons. "According to the literal meaning" is because it was explained: "In whatever way the conduct was taught." The summarized meaning here is as follows: first, the yogi assumes the form of a deity such as Vairocana, and likewise makes the mudrā similar to that. Having manifested the illusion-like samādhi of the stage of self-consecration, one is content with whatever food is obtained.

ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པས་ཡུལ་ནས་ཡུལ་དུ་འཁོར་བས་ཇི་སྲིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤིན་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་གདུང་བའི་སྒོ་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ལུས་ངེས་པར་བསྡམས་པས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཐོབ་པར་#བཀག་ནས་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་བཀག་ནས་སོ། ། སྒྲུབ་པ་པོའི་ཡིད་ཀྱི་གདུང་བ་ཡང་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པའི་མཚན་ཉིད་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟོག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་#ནི་དམན་པའི་ཚུལ་དུ་གང་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། ། སློང་མོ་ཟ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་འདྲ་བའི་སྒྲས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་སློང་དུ་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བར་ཞེས་པ་ནི་#བཟའ་བ་སློང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིད་གདུང་#བ་དང་ཚིག་དམན་པ་ཞེས་རབ་ཏུ་གྲགས་སོ། ། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཡོ་སྒྱུ་དང་ཕ་རོལ་ལ་བསྟོད་པ་དང་ཚིག་སྦྱང་བ་#ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་འདྲ་བའི་རྐྱེན་མི་མངོན་པས་སོ། ། ཟས་ལ་ཞེན་པར་མ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་བཟའ་བ་བཀག་པའོ། ། ཇི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསམ་གཏན་གྱི་བཟའ་བ་དང་ལྡན་པས་ཤིན་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་#སྤྱོད་པས་སྤྱད་པར་བྱའོ། །

Possessing the mudrā of prophecy, one should wander from land to land and remain there until the siddhi of Mahāmudrā is attained. This is the conduct free from elaboration. Regarding the phrase "in that way" and so forth, the conduct utterly free from elaboration is now explained. "By way of tormenting the body" refers to the previously explained strict restraint of the body. "Having blocked the attainment of Mahāmudrā" means having blocked the state of the Great Vajradhara. "In order to also block the torment of the practitioner's mind" means in order to block the characteristics of the elaborations of conceptual thought; for it is said that "the conceptualization of a bodhisattva is an affliction." "One should not speak" means one should not say anything in an inferior manner. "Eating alms" is an illustrative term, used because of its similarity to the practice. Therefore, "similar to going for alms" is well known as the mental torment and inferior speech involved in going to beg for food. By the phrase "thoroughly seeking" and so forth, it is shown that one should not be possessed of deceit, praising others, or refining one's speech. "By way of illustration" means that the causal particle of similarity is not explicitly stated. "Not becoming attached to food" refers to the prohibition of external food. By the phrase "to whatever extent" and so forth, it is taught that one should practice the conduct utterly free from elaboration, being endowed with the food of meditative concentration.

གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཇི་ཙམ་གྱིས་ལུས་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་རྙེད་པས་#འབྲས་བུ་དང་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་ནགས་ཚལ་གྱི་ལྷ་མོས་སྦྱིན་པས་ཆོག་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། རྟག་ཏུ་ནགས་ཚལ་སློང་དུ་འཁོར། ། བརྟན་པར་ངེས་པའི་སྒྲུབ་པོ་ལ། ། ལྷ་མོས་བརྒྱན་པས་བཟའ་བ་ནི། ། སྐྲག་ཅིང་འཇིགས་པས་སྟེར་བར་བྱེད། ། རྨོངས་པའི་བདག་ཉིད་(གྱིས་,ཀྱིས་)བལྟས་ནས། ། རྡོ་རྗེ་ལྟར་ནའང་འཇིག་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྷའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤིན་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་#སྤྱོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་ནི་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་དང་གསང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མི་ཕྱེད་པའི། ། ཞེས་པ་ནི་སོགས་པའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་ནས། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་མི་ཕྱེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་#བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདོད་པ་ཀུན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི། ། སྔགས་པས་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་མི་ཕྱེད་པའི་བཟླས་པ་རྣལ་འབྱོར་པས་སློབ་ན་དེའི་ཚེ་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྤྱོད་པས་ཀྱང་འགལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞི་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཐོབ་ན་ཞེས་པ་ནི་རིམ་གྱིས་ཐོབ་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་#ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་#གོ་འཕང་ཉིད་དོ། །

If it is asked, "If it exists, to what extent will the body be sustained?"—since it is obtained without effort, one should be content with what is provided by the goddesses of the forest, such as fruits, roots, and so forth. It is said: "To the practitioner who wanders constantly begging in the forest, Who is firm and certain, the goddesses, adorned with ornaments, Will offer food out of fear and awe. But if one looks with a deluded nature, Even something as hard as a vajra will be destroyed." Thus it is stated. By the phrase "the conduct of the gods" and so forth, it is taught that one should engage in the "utterly unelaborated conduct." The three syllables are the secret nature that summarizes all mantras. Regarding the phrase "the indivisible yoga of the deity," the word "and so forth" is implied; the meaning is that one should meditate on the indivisible yoga of the deity and so forth. Regarding "the mantrin who enjoys all desires," the intention is that if the yogi trains in the indivisible recitation, then even the enjoyment of all desires will not be contradictory. The benefits are shown by the phrase "in that way" and so forth. "Becoming one-pointed" refers to the state of one-pointedness through the four stages, such as the vajra recitation. "Having attained that" means having attained it gradually. "Attaining the state of the Great Vajradhara" refers to the very level of Vajradhara to be attained through the stage of union.

ཡང་དག་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཞེས་པ་ནི་བླ་མས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་བསྒོམ་#པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཀའ་ཐུབ་དང་བདེ་བའི་སྤྱོད་པ་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། ། ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་ཞེས་པ་ནི་རིམས་ལ་སོགས་པ་ངལ་བ་མྱོང་བའི་འབྲེལ་པས་སོ། ། དེས་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཚ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྟན་ཏོ། ། འཆི་བའི་དུས་བྱས་ཤིང་འདི་ནས་འཕོས་#ནས་ཞེས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འཆི་བར་འགྱུར་བས་སོ། ། མནར་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ངེས་པར་བསྲེག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་གྲང་བ་དང་དྲོ་བའི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཚིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། ། ལུང་གིས་བཤད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ་ཞེས་བྱའོ#། ། ཐ་དད་ཡི་གེ་སློང་མོ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པ་ནི་ས་བོན་ཏེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་ངག་གི་བཟླས་པ་ཙམ་གྱིས་འདོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློང་མོ་ཟ་བའོ། ། ལྐོག་མ་རྐན་དང་ལྕེ་ཡིས་ནི། ། གང་ཞིག་དོན་#ནི་གཡོ་འགྱུར་བ། ། དེ་ནི་མི་འགྱུར་ག་ལ་སྟེ། ། འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་དག་སློང་མོ་ཟ་བ་མི་འདོད་ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བའི་སློང་མོ་ཟ་བ་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ། འོན་ཀྱང་དབྱེར་མེད་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་#ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་གང་ཞིག་བཟླས་པ་སྟེ།

"Will attain authentic experience" means that it will be attained through the path of meditation as closely instructed by the guru. The phrase "otherwise," and so forth, demonstrates the faults and virtues of ascetic practices and the conduct of pleasure. "Without having abandoned the perilous" refers to the connection with experiencing exhaustion such as from fever and the like. This demonstrates the ripening of the heat of this very life. "Having passed away and shifted from here" means that one will die in this very life. "Will certainly be burned in the Avīci hell and so forth" is a term meaning that one will be scorched in the great cold and hot hells. "The interpretable meaning" is because it teaches merely the conduct. "The scriptural explanation shall be stated" refers to what is taught in the Vajramālā Tantra. "The distinct letters are the alms," means that the seeds of body, speech, and mind are expressed as distinct; they are "seeds" because the letters are distinct. Whatever recitation consists of merely pronouncing such letters with the voice is "eating alms." As it is said: "That which moves the meaning by means of the throat, palate, and tongue—how could that be unchanging? It functions as change itself." "Those who do not desire to eat alms" refers to those who do not desire to eat such unchanging alms; rather, it is the recitation performed through the stages of vajra recitation and so forth, by means of non-duality.

མི་འཇིག་པ་ཙམ་ལ་གནས་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་དགའ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ངག་གི་བཟླས་པ་ཙམ་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དབུགས་དབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལྡང་བའི་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྔུབ་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། ། སྦྱོར་བ་བཞི་ཞེས་པ་ནི་མྱུར་བ་དང་ལངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བཅིངས་པ་དང་འཁྱིལ་བ་སྟེ། ། (མ་,མེ་)ལོང་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་ལས་སྣའི་རྩེ་མོར་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཡི་གེ་ཨཱཿསྟེ་དབྱངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པས་སོ། ། ཐབས་#ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་སྟེ་གསལ་བྱ་མ་ལུས་པའི་ཚོགས་མདོར་བསྡུས་པས་སོ། ། གཞན་ནི་མ་ནིང་སྟེ་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། དེར་གནས་ནས་ཞེས་པ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་གསུམ་མི་#དམིགས་པར་བྱེད་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་བཟླས། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་མ་ཉམས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་བཟླ་བར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་དྲུག་བརྒྱ་རྣལ་འབྱོར་པས་བཟླས་པར་བྱ་ཞེས་བཟླས་པའི་གྲངས་བསྟན་ཏེ། རླུང་རྒྱུ་བ་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་#རྩིས་ཡིན་པས་སོ། ། ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པས་སོ། ། འདིར་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ།

Those who abide in the mere non-destruction [of the winds] and perform the vajra recitation will not find delight in it; the intention is that they will not be supremely devoted to the mere recitation of speech. "Exhalation" refers to meditating on the nature of the syllable HŪṂ as it arises. "Inhalation" is the entry [of the wind] by means of the syllable OṂ. "The four applications" are the swift, the rising, the binding, and the swirling. From the four maṇḍalas of the mirror and so forth, one holds [the wind] at the tip of the nose for the duration of each half-period. Insight is the syllable ĀḤ, because it gathers the collection of vowels. Method is the syllable HŪṂ, because it summarizes the entire collection of the objects to be clarified. The other is the neutral, which is the syllable OṂ. "Abiding there" means making the three syllables—the nature of the entry and so forth—non-referential. "Recite the mantra limbs without impairment" means one should recite the three syllables without impairment of the application to the deity and so forth. By the words "Lord of Yogins" and so forth, the number of recitations is shown: the yogin should recite twenty-one thousand six hundred times during the day and night, because the movement of the winds is calculated to that extent. This is taught. "The definitive meaning" is because the stage of vajra recitation has been shown. Here, the summarized meaning is as follows:

རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་བསྒོམས་པས་གང་ཡང་རུང་བའི་ནགས་ཚལ་ལས་འབྱུང་བའི་བཟའ་བཅའི་ཆོག་ཤེས་པའམ་བསམ་གཏན་གྱི་བཟའ་བཅའ་དང་ལྡན་པ་བདག་#དང་བདག་གི་མེད་པ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་བ་སྨྱོན་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པ། འཇིག་རྟེན་པས་བཞད་གད་དུ་བྱས་པ་གཅེར་བུའམ་ཚེམ་པོ་གྱོན་པས་རི་དྭགས་དགོན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་དེ་#ཇི་སྲིད་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ། ། གཅེར་བུའམ་ནི་གཅེར་བུ་མིན། ། གང་དང་གང་དུ་ཇི་ལྟ་#བཞིན། ། རང་ལྷག་ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། དེ་ཉིད་གཅིག་པུ་བསམ་པར་བྱ། ། སྨྱོན་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཀུན་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེས་ན་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཤིན་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྱོད་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཅན་གྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྲུབ་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྤྱོད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་#ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པས་སོ། ། ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐབས་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། ། རིན་ཆེན་#ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཅེས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོ་བའོ། ། པདྨ་དཀར་པོ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་དམན་པའོ། ། བྱ་བའི་རྒྱུད་ནི་སྒྲོན་མ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

By meditating on the completion stage yogi entering into union with the wisdom mudrā, one should remain until the attainment of the state of the glorious Vajradhara—the unsurpassed Mahāmudrā body—dwelling in forests, satisfied with whatever food and drink arises, or possessing the food of meditative concentration. Free from the notions of "I" and "mine," seeing all beings as equal to an illusion, one adopts the conduct of a madman. Even if ridiculed by the world, whether naked or wearing rags, one should remain in mountain retreats and the like. It is said: "Naked or not naked, In whatever place and in whatever way, Through the yoga of one's own chosen deity, One should contemplate that single reality alone. Relying upon the conduct of a madman, All perfections will be accomplished." Thus, the conduct of the completion stage yogi, which is utterly free from conceptual elaboration, has been shown. By the words "the transcendent" and so forth, it is taught that the siddhi of the wise is attained through the three modes of conduct. "The wise" refers to those previously established, such as Akṣobhya and others. "By this very conduct" means by the three types of conduct. The word "very" (ñid) has the sense of definitive restriction; it is not by any other means. "Jewel-like individuals" refers to those with sharp faculties. "Lotus-like individuals and so forth" refers to those with duller faculties. "Action Tantras" refers to the Pradīpodyotana and others.

སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་ནི་དཔལ་མཆོག་དང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལས་བཤད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་སྤྱོད་པ་སྟེ་དམ་ཚིག་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་གི་མཆོག་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་འདུས་པ་ལས་གསུངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་རྣམས་སྤྱོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་དེས་བསྙེན་#པའི་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་#ན་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པ་ནི་ལས་འཛིན་པའོ། ། དེ་དག་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་བརྡར་#བྱས་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཅེས་བསྟན་ཏོ། ། དབང་ཕྱུག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པས་སོ། ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ནི་དམ་པའོ། ། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྩེ་གཅིག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་#ནི་ངལ་བ་དང་བཅས་པས་སེམས་གཡེང་བར་བྱེད་པས་སོ། ། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་#སླར་ཡང་དཀའ་ཐུབ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། ། དགོངས་པ་#མ་ཡིན་པ་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུས་ཐོབ་པ་ཤིན་དུ་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The Carya Tantras are the Vairocanābhisambodhi and so forth. The Ubhaya Tantras are the Śrīparamādya and so forth. The conduct explained therein is the "special conduct," which refers to the samayas. The "supreme among those" is the conduct of yoga; these are the three types of conduct taught in the Śrī-guhyasamāja. That which possesses the nature of practicing those is "in that manner," meaning according to the sequence previously explained and to be explained. That which possesses the nature of the approach (sevā) is called "the jewel-like" and so forth. "Conventional truth" refers to that which is accompanied by conceptualization. "Ultimate truth" refers to that which is non-perishing. Therefore, the omission of the intermediate word is a case of ellipsis. "Having the nature of their union" is taught to be the Great Vajradhara himself, who is symbolized by the realm of non-abiding nirvāṇa. "Because he is the basis of all sovereignty" means because he is the basis of all perfections. "Exalted" means supreme. "Manifestly realized" means it will be known through self-awareness. "Because it is not one-pointed" means that because of exertion, the mind becomes distracted. The phrase "again" and so forth indicates a further refutation of asceticism. "The explanation of the non-intentional" is for the purpose of teaching the extremely clear suchness attained through the causes of the three types of conduct.

དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་གསུམ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཞེན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་#ཡེ་ཤེས་འདོད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་གོ་འཕང་འདོད་པ་སྟེ་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་པ་ནི་ལྡང་བ་དང་འདུག་པ་དང་ཉལ་བ་དང་འཆག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པས་སོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་པོ་ལ་གནས་པར་འདོད་པ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་རབ་ཏུ་སྟེར་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་གིས་དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་སྟེར་བས་སོ། ། ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསྟེན་#པའི་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་མཐོང་སྟེ། སྔགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་#པའི་དུག་ཟོས་པ་ལ་བདུད་རྩི་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་#ནོ། ། དེ་ནས་ལས་འཛིན་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གཉིས་རྫས་གཅིག་གི་#ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་#ནི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག། ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

With the words "By those," and so forth, the three modes of conduct—elaborate and so on—are to be explained in detail. "Attachment to objects attained" refers to those who are intensely attached to sense objects. "Desiring non-dual wisdom" refers to desiring the state free from elaboration through the stages of the six-limbed yoga, as this is the fruit of such conduct. "In all modes of conduct" refers to relying on the activities of rising, sitting, sleeping, and walking. "Desiring all sentient beings" refers to desiring to abide for the sake of the six classes of beings, as the desire realm is their very nature. "Possessing the qualities that bestow buddhahood itself" means that through the branches of withdrawal and meditative concentration, these bestow the state of buddhahood. Through skill in means, one perceives even the faults of indulgence as being qualities themselves; just as poison consumed when blessed by mantra becomes nectar. Then, there is the "apprehension of activity," because the two qualities share a single objective basis. Regarding the phrase "those five," and so forth, the remainder of the sentence is "having completely abandoned the dharmadhātu." As for "the eyes and so forth," this is because it is said: "The vajra sense bases are the supreme maṇḍala of the bodhisattvas."

བྱང་ཆུབ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་སྦྱོར་བས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ས་ཡི་ཁམས་ནི་སྤྱན་མར་བཤད། ། ཆུ་ཁམས་མཱ་མ་ཀཱི་ཡིན་ཏེ། ། མེ་ནི་གོས་དཀར་མོ་ཞེས་བྱ། ། རླུང་ནི་དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མར་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། འོད་གསལ་བ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ངེས་པར་བསྲེག་པའི་ལྷ་མོ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་བདེ་བས་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་སྤངས་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་མིང་གི་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པས་སོ། ། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ། ། སངས་རྒྱས་ལྔར་ནི་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དགྱེས་# པར་གྱུར་ལ་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་དང་པོ་གཉིས་པས་སོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ་སོར་སྡུད་པའི་ཡན་ལག་སྤྲོས་པར་བསྟན་ཏེ། དམན་པ་དང་བར་མ་དང་མཆོག་གསུམ་ནི་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་དམ་པའོ། ། མཆོག་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་དམ་པ་ལྷག་པར་མོས་པས་ངན་པ་དང་འབྲིང་དག་མཆོག་ལ་བསྡུས་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་དང་སྦྱོར་#རོ། ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལའོ། ། གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པས་ཞེས་པ་ནི་མིག་ཡངས་པ་ལ་སོགས་པའི་#སྤྲོས་པས་སོ། ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་སྔགས་པས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། །

Enlightenment is the nature of the elements such as earth and so forth; "Locanā and so forth" refers to the attainment of enlightenment through the application of meditative union. As it is said: "The earth element is explained as Locanā; the water element is Māmakī; fire is called Pāṇḍaravāsinī; and wind is explained as Samayatārā." Through union with the goddesses who definitively incinerate the afflictions from the clear light, the natures of attachment and so forth are abandoned. "Vairocana and so forth" refers to the five Tathāgatas. "In the essence of the aggregate of form and so forth" means that they are designated by the names of Vairocana and the others. As it is said: "In brief, the five aggregates are explained as the five Buddhas." "Become delighted and satisfied" refers to the first and second branches. By the phrase "the three aspects" and so forth, the branch of withdrawal is explained in detail; the three—inferior, middling, and superior—are the base, the mediocre, and the sublime. "Knowing them as the three supreme" means that through superior devotion to the sublime, the base and mediocre are subsumed within the supreme. It is applied to all in that way. "The deities of one's own family" refers to those belonging to the families of Vairocana and the others, namely the aggregates, elements, and sense bases. "By means of various forms" refers to the emanation of the wide-eyed goddesses and so forth. "By the mantrin abiding in the conduct with elaboration" means by one possessing the sequence previously explained.

ལྷའི་འཁོར་ལོ་མཆོད་པར་བྱ་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ནང་དུ་གནས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱའོ། #། དེ་ཉིད་ལྷའི་མོས་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་#བསྟན་ཏོ། ། གང་གསུངས་པ་#ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་པའོ། ། དེ་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ལོགས་སུ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་སྟེ་རགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཚོགས་དག་པར་བྱེད་པ་བཞི་པའི་#ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། ཤེས་པར་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པས་དམིགས་ནས་སོ། ། རང་གི་རིགས་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་གནས་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལའོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོར་#ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་བཅོམ་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་སྦྱོར་#བས་ན་རིན་ཆེན་ལྟར་དཀོན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ཡང་ན་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ན་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ། རྒྱས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་གནས་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལའོ། །

Regarding the phrase "one should make offerings to the wheel of deities," this refers to the wheel of the maṇḍala deities, such as Vairocana and the others, who reside within the wheel of the body. That very point is taught by the passage beginning with "the very conviction of the deity as the three aspects of form and so forth." "That which was spoken" refers to what was taught in three aspects. "Not other than that" means it is not perceived as something separate. "The nature of all" refers to the essence of both the stable and the moving. Because he possesses the characteristic of being purified of the afflictive and cognitive obscurations through the mirror-like wisdom, he is the Blessed One. "Vairocana" means "distinctly appearing," because he is the nature of the fourth [empowerment], which purifies the collection of external objects that appear as coarse. "One should know" means by perceiving them through individual withdrawal. "One's own family" refers to the aggregates, elements, and sense bases that abide as the purity of the Ratnasambhava family. Because he has conquered the conceptualizations of distinct differences through the wisdom of equality, he is the Blessed One. Because he applies the aggregate of feeling in eighteen ways, he is Ratnasambhava, one who possesses that which is as rare as a jewel. Alternatively, he is Ratnasambhava because he fulfills all intentions, as his nature is one of expansion. "Belonging to the family of Amitābha" refers to the aggregates, elements, and sense bases that abide as the purity of the Amitābha family.

འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པའི་གསུང་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་འཛིན་པ་དང་། ངག་སྦྱངས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། ཡང་ན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་#མཐའ་ཡས་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་གྱི་འོད་གང་ལ་#ཡོད་པ་དེ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་དང་ལྡན་པས་ན་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། དབང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། ལས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་#རྣམ་པར་དག་པས་གནས་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལའོ། ། འགྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་#ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་གཟུང་#བར་མཛད་པས་ན་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ཡང་ན་དགུག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། བདག་གི་རིགས་ཏེ་#རྡོ་རྗེ་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ནི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་པས་སོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པས་ན་བདུད་བཞིས་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་ལ་ནུས་པ་མ་ཉམས་པས་ན་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བཤད་མ་ཐག་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་ལྔ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བསྡུས་ནས་སྟོན་པ་ནི་མདོར་བསྟན་ནས་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་#རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བའི་གཟུགས་ནི་རགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་། ། དེ་ལས་གཞན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་། །

"Amitābha" (Immeasurable Light) is so called because he upholds the pure scriptures of the twelve branches and is the essence of purified speech. Alternatively, he is Amitābha because he possesses the light that is the nature of the infinite wisdom of discernment. Alternatively, he is Amitābha because he possesses the light that is the nature of bodhicitta, as he is the essence of magnetizing power. "Of the karma family" refers to the aggregates, elements, and sense bases that abide in the purity of Amoghasiddhi. He is the "Blessed One" (Bhagavān) because he performs the activities of accomplishment. He is Amoghasiddhi because he cares for all wandering beings through the wisdom of all-accomplishing action. Alternatively, he is so called because he is the essence of summoning. "To those of my own family," meaning those of the vajra family, refers to Vajradhara of the Mind, for he is the supreme among all families. "Akṣobhya" (Immovable) is so called because, having manifested the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu), he cannot be moved by the four māras. Alternatively, he is called Akṣobhya because his power in the activity of wrathful subjugation is unimpaired. "The meaning just explained" refers to the characteristics of the enjoyment of the five sense objects. "Showing in summary" means explaining by way of a brief presentation. "In that way" and so forth means that form and the other [objects] are the nature of the five Tathāgatas, such as Vairocana. Among them, form appearing externally appears as coarse, while the others, such as sound, appear as subtle.

དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱང་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་གོང་ནས་གོང་གི་རིམ་པས་སྣང་བར་འགྱུར་བས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དེ་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལའོ། ། ཉིན་དང་མཚན་ཞེས་པ་ནི་དེས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་དོན་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་བཀག་སྟེ་ཡུན་རིང་#དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་དད་པས་བསྟེན་ནས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པ་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་བསམ་གཏན་དག་གི་ཡན་ལག་དག་ལས་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། སྦ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གྱི་མན་ངག་གི་རྒྱུད་#ལ་གནས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་སྙིང་པོ་བཏུས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རིགས་ཀྱི་#ངོ་བོས་སོ། ། སྤྱན་མ་#ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ཀྱི་#ཡུམ་བཞིའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཉིད་དོ། ། འདིར་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཅིག་སྟེ་#དབྱེར་མེད་པ་གཅད་དུ་#མེད་པ་མི་འཇིགས་#པ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། །

Likewise, the wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth also appear through a sequence of increasingly subtle and refined stages; this is because form and the other aggregates are of the nature of Vairocana. The phrase "in those" refers to form and the rest arising from that cause. The phrase "day and night" indicates that even a single moment of futility is excluded for the yogi, as it is said that one will teach by relying with faith for a long duration, without interruption. "Mental engagement" refers to the generation of that superior resolve. The phrase "this" and so forth demonstrates the benefits; "arousing the mind" refers to the specific mental engagement that arises from the branches of withdrawal and meditative concentration. "Becoming concealed" means abiding in the lineage of the oral instructions. "Bringing about the fruit of buddhahood" means attaining the state of glorious Vajradhara, which is to be attained through the stage of union. That is what is called the "Compendium of the Essence." "In the nature of method" means by way of the essence of the five families of Tathāgatas, such as Vairocana and so forth. "In the nature of insight, Locanā and so forth" means by way of the essence of the four consorts of the families, whose nature is the four emptinesses. "Complete transformation" means being blessed by that. Here, the wisdom of the expanse of phenomena is one—indivisible, inseparable, and fearless—the Blessed One Vajrasattva.

དེས་ནི་གཞན་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ་ཕོའི་#རྟགས་ལྟར་སྣང་ངོ་། ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་བཞིའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། མོའི་#རྟགས་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཀྱི་#དབྱིངས་ནི་ཆ་གཉིས་ཀས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། ། བརྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་ཡིས། ། དེ་ཡི་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་། ། གང་ཞིག་ཤེས་རབ་དངོས་མེད་དེ#། ། ཐབས་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་#ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཕྱོགས་གཞན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཕྲད་ཅེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཤེས་རབ་ནི་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་རྣམས་#ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པར་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་པ་#ནི་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་#བ་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁྲོ་བོའི་མཐའི་བར་དུ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །

Thus, in order to fully embrace others, it appears in two aspects. In that regard, the forms of the Tathāgatas such as Vairocana appear as the essence of method, manifesting like the male gender. The forms of the four consorts of the families, such as Locanā, appear as the essence of insight, manifesting like the female gender. This is because they are the nature of great compassion and emptiness, and because the expanse of reality (dharmadhātu) is attained through both parts. As it is said: "Because the expanse of reality is indivisible, The division of families is not tenable; Yet, through the division of the supported phenomena, Its divisions are thoroughly explained." And from the Explanatory Tantra (Uttaratantra): "That which is insight is without entity; Method is the characteristic of entity. The meditative union of method and insight Is what is explicitly called 'yoga'." The particle "or" (ce) which indicates an alternative aspect indicates the aspect of insight. Insight refers to any one of the consorts of the families. The phrase "by way of the division of families such as Rūpavajrā and so forth" is because they are the nature of its emanations. The phrase "by way of the division of families" is because they are the essence of the purified objects. The phrase "arisen from the five families such as Rūpavajrā and so forth" refers to those who purify the sense faculties and so forth, ranging from the offering goddesses and bodhisattvas to the wrathful deities.

རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་དམིགས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མོས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་ཅིང་ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སྤྱིའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པའི་འགྱོད་པ་ཟློག་#པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པས་སོ། ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རོལ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་དང་ལྡན་པས་སོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་ལུང་དུ་#མ་བསྟན་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གསུམ་མོ། ། སྣང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་གཟུགས་སུ་སྣང་བས་ན་སྣང་བ་གསུམ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལས་བྱུང་#བ་ནི་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་དང་#བྲལ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོར་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རང་བཞིན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་#ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་སྣང་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་ཆགས་པ་དང་#བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཡུལ་དེ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མིག་ལ་སོགས་པའི་#རྣམ་པར་ཤེས་པས་#ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །

Regarding the phrase "one should visualize the Great Vajradhara," the entire application—such as "by means of whatever devotion one practices form and so forth, and having perfected the yoga of the six branches, one shall attain the state of glorious Vajrasattva"—has already been explained. The phrase "the general meaning" refers to the reversal of the doubts of the Sautrāntikas and others, and to the teaching of the generation stage. The phrase "conduct with elaboration" refers to possessing the extensive meaning of the play of passion and so forth. The phrase "three types through the divisions of the attractive, the unattractive, and the neutral" refers to the three divisions of pleasure, suffering, and equanimity. "Appearance" refers to the three appearances of consciousness, because external forms appear. The phrase "arising from that" refers to the nature of mental factors. The phrase "of the natures of passion, the absence of passion, and equanimity" refers to the nature of the one hundred and sixty [moments] during the day and night. By the phrase "objects" and so forth, it is taught that those external entities appearing as the essence of form and so forth are experienced by the eye-consciousness and so forth; and that those objects are the essence of the natures of passion, the absence of passion, and so forth, which arise from the three consciousnesses, and are thus to be experienced and offered by the eye-consciousness and so forth.

མཆོད་པ་དང་#ལེན་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ནི་#མཆོད་པར་བྱ་བ་དང་མཆོད་པར་བྱེད་པ་དག་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་ནི། བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཉིད་དོ#། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་རང་བཞིན། ། དེ་ཕྱིར་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། རང་གི་བདག་ཉིད་མཆོད་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྐུའི་རིགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ#། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྐྱེད་#པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། ། མགོན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀུན་བདག་ཉིད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། གང་དུ་ཐིམ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་#སྐད་ཀྱི་བྱིངས་#ཉེ་བར་བསྡུས་པ་ཡིན་ན་ཡང་#དོན་དུ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་འཇུག་གོ། ། དེས་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་གཞི་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བསྐྱེད་པར་མཛད་པ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། ། ཚོགས་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བོར་གྱུར་པར་#རིམ་པ་གཉིས་སྟོན་པར་མཛད་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྤངས་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "characterized by offering and receiving," through the power of the action, the agent and the object are apprehended as the one who offers and the one who is offered to. As for the phrase "the yogi to himself," it means that one's own self is the nature of all buddhas. As it is said: "The nature of all bodhisattvas is that very self; therefore, with every effort, one should offer to one's own self." The phrase "the nature of the stable and the moving" refers to the nature of both the world of sentient beings and the vessel-like environment. The phrase "possessing the nature of all families" means possessing the nature of the families of the bodies of Vairocana and the others, because the Great Vajradhara is the generative cause of all families. As it is said: "The Protector, the nature of all buddhas." Regarding the phrase "wherein they are dissolved," although the verbal root is used in a condensed sense, it functions here in the sense of "generating." Thus, it indicates that the basis of Vairocana is that which brings about the generation of Vairocana. The phrase "endowed with the two accumulations" means that the two stages are taught, with the accumulations of merit and wisdom as the primary focus. The phrase "that very one is the yogi" is because, by means of the clear light, one abandons the three wisdoms and attains the state of Vajradhara itself.

ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལ་དབུལ་བར་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་གཙོ་ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འགྲོ་བའོ། ། འདི་ལས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་འབྱུང་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གང་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་གཙོ་བོ་སྟེ། འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ནི་ཐམས་ཅད་འདི་ཁྱབ་སྟེ། ། ཏིལ་མར་གྱིས་#ནི་ཏིལ་སོགས་བཞིན། ། ཞེས་རྡོ་རྗེ་ས་འོག་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ལ་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་བསྡུ་བར་བྱེད་པ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཅན་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དབུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པས་ན་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བ་དང་དེར་བསྡུས་པའི་#ཕྱིར་རོ། ། དེ་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འཆང་བར་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་#བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

To those who have attained the proximate [attainment] of insight and method, the engaging consciousness, the afflicted consciousness, the ālaya-vijñāna, and the natures arising from them should be offered; they are to be subsumed within its very essence. Regarding the phrase "the principal source of jewels," this refers to the world characterized by the stable and the moving. Because jewels arise from this, that from which they originate is the "principal source of jewels"; the meaning is the one called Vajradhara, whose nature is clear light. For that very reason, he is taught as the Great Vajradhara, the nature of manifoldness. Thus, it is said in the Vajrapātāla: "Therefore, he pervades all, just as sesame oil pervades sesame seeds and the like." Regarding the phrase "having the nature of the three consciousnesses," it means having the nature of the suchness of clear light, which brings them together. The phrase "that very yogi" indicates their indivisibility. Regarding the instruction to "offer the appearances and so forth," one should understand that appearance, increase, and proximate attainment are the nature of the moon, the sun, and the light of the twilight. Because he purifies attachment, he is Amitābha. He is called "Great Vajradhara" because he arises from that and is subsumed within it. The phrase "because he holds [them] by way of the nature of their generation" means that he is so called because his nature is the emanation and reabsorption of those [appearances].

བདག་ཉིད་ལ་དབུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཉིད། ། ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། ། ཀུན་དུ་ཀུན་ནས་ཐམས་ཅད་ནི#། ། ཀུན་ངོ་#རྣམ་པ་ཀུན་བདག་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གྲུབ#། ། རང་གི་བདག་ཉིད་དེས་མཐོང་ངོ་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། མི་བསྐྱོད་པར་སྣང་བ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་རྣམ་པས་སྣང་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་བསྟན་པའོ། ། བཤད་མ་ཐག་པའི་དོན་གཉིས་གསལ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པར་བཤད་པའོ། ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་མེད་པར་ཞེས་པ་ནི། གང་ཞིག་འདས་པ་དེ་མེད་པ། ། མ་འོངས་པ་ནི་མ་བྱུང་བའོ། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་#ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་མས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་སྐད་ཅིག་མ་དང་ཡུད་ཙམ་དང་ཐང་ཅིག་#ལ་སོགས་པའོ། ། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་དང་། ། མིག་བཙུམས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་སྟེ། ། སྐད་ཅིག་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ། ། ཐང་ཅིག་ཡུངས་ཀར་བསྐོར་བ་ཙམ། ། ཡུད་ཙམ་དབུགས་རྔུབ་འབྱུང་བ་སྟེ། ། མིག་བཙུམས་#མིག་ནི་འཛུམས་#པའི་བར། ། ལག་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་སྟེ། ། སྐད་ཅིག་མ་སོགས་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་བྱའོ། །

"One should offer oneself" means that one's own self is the nature of the family of all tathāgatas, for it is said: "One's own self is all the buddhas." It is also said: "In every way, everywhere, and in all respects, the self is the nature of all buddhas in every aspect; one sees one's own self as the accomplishment of the nature of all buddhas." "Appearing as Akṣobhya" means appearing in the form of that yogin. "That very Great Vajradhara" indicates their inseparability. "This clearly demonstrates the two points just explained" is the detailed explanation. "Without the moments of the past and the future" is because it is said: "That which is past does not exist; the future has not yet arisen." "By the present moment" refers to the moment, the instant, the brief duration, and so forth. Regarding the definitions of the moment, the instant, and the brief duration: "A moment is the blink of an eye or the clapping of hands; a moment is the snap of a finger. An instant is the turning of a mustard seed; a brief duration is the inhalation and exhalation of breath. A blink is the closing of the eyes; the joining of both palms is the definition of a moment and so forth." Any of these is called a "moment." "One should apply oneself to the three consciousnesses" means that having completely abandoned the three wisdoms of appearance and so forth, one should make them the nature of clear light.

གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཉིད་དུ་#ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལྔ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་རང་གི་སྣང་བ་མེད་པས་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་#བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་དང་ཆོས་རྣམས་ཉེར་བརྟགས་པ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གང་ཞིག་འཇུག། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་གྱུར་ཏེ། ། འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རྣམ་#གསུམ་ཡིན། ། རྣམ་པར་སྨིན་དང་ཡིད་དང་ནི། ། ཡུལ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། གཅིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སྣང་བ། ། སེམས་ནི་རྣམ་པར་#འཁྲུལ་པ་ཅན། ། གཟུང་བ་འཛིན་པའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཡིན། ། དབྱེར་མེད་པ་ཡང་ཐ་དད་པས། ། ཕྱིར་འགྲོ་མིང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་#། ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དྲི་མ་ཅན། ། སེམས་ནི་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དགོངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པའོ། ། འདི་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། བཤད་མ་ཐག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་#ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཙནྡན་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་#ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། །

Regarding the statement, "Form and so forth should be known as mind itself": the five external objects, such as form and so on, are the very nature of the three consciousnesses, such as the ālayavijñāna, because they lack any appearance of their own. Their intrinsic nature does not exist, because they are devoid of being either one or many. As it is said: "The imputation of self and phenomena, Whatever various aspects arise, Are the transformation of consciousness; That transformation is also threefold: The ripened, the mental, and The cognition of objects." Likewise: "One [consciousness] appears as two aspects; The mind is characterized by delusion. Through the division of grasped and grasper, How could one be truly wise? Though indivisible, through differentiation, It goes outward as names and the external; With the stains of objective aspects, The mind appears in many forms." The term "intended" (dgongs so) means the underlying intention. The phrase "this and so forth" is taught to show the benefits; it refers to the collection of objects such as form and so on, which are the nature of the three consciousnesses just explained. The statement "it should be given to individuals who are like jewels" is because their faculties are sharp. The statement "it is not to be shown to those who are like sandalwood and so forth" is the intention that the generation stage alone is their domain. "Correctly" means exactly as it is.

བླངས་ནས་བསགས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལས་བཏུས་ཏེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསག་#པར་བྱ་བ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་གྱུར་པས་སོ། ། ཡང་ན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ#། ། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སྔགས་པས་ཏེ་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པར་བཟླས་པས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པའི་མཐར་ཐོབ་ནས་སེམས་ལ་དམིགས་པ་བསྒོམ་# པར་འདོད་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པས། ། སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་པས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དག་པར་འགྱུར་ན་དེ་ཉིད་ལྷའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། རང་བཞིན་གྱི་དབྱེ་བ་ཉིད་ནི་དེའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པའོ། ། རིགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། ཆགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་#རང་བཞིན་བཞི་#བཅུ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་#ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་སྟེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། ཆགས་པ་བར་མ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་བྱུང་བ་རང་བཞིན་བདུན་ཏེ་ཀུན་གཞི་ལས་འབྱུང་བའོ། ། རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །

Regarding the phrase "having taken and accumulated," it means that one should accumulate [the practice] through the completion stage itself, having extracted it from the explanatory tantras and so forth. To demonstrate that very point, the phrase "the Tathāgatas residing in the three times" refers to the realization of the dharmadhātu, which is the essence. Alternatively, it refers to that which possesses authentic wisdom. The phrase "in the manner just explained" refers to the characteristics of the stage of mental isolation. The phrase "by the mantrin, having recited without impairing the branches" means that, having reached the culmination of the stage of vajra recitation, one desires to meditate on the focal point of the mind. As it is said: "Having performed vajra recitation, the yogi will attain the focal point of the mind." The "three aspects" have already been explained. The phrase "should be known as the three wisdoms" intends that when [the mind] becomes pure, it itself becomes the very form of the deity. The "distinctions of nature" are the aspects arising from that mind. The term "families" refers to the mental phenomena associated with the latencies of the afflictions. "Attachment" refers to the forty natures of the method, which arise from the afflicted mind. "Freedom from attachment" refers to the thirty-three natures of insight, which arise from the engaging consciousness. "Intermediate attachment" refers to the seven natures arising from the equilibrium of insight and method, which arise from the ālaya. "Natures" refers to the mental factors.

དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཞེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་#ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་#འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་#ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་#ཡུལ་རྣམས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པར་# དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་#ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱས་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་དེ་དག་སྦྱངས་ལ་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྦས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་#མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པས་སོ། ། འདི་ནི་#སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་སྤྱོད་པའི་དོན་བསྟན་པས་སོ། ། མཆོག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བྱའོ། ། རང་བཞིན་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་དང་#བྲལ་བ་དང་ཆགས་པ་བར་མའི་བསྒོམ་#པའི་སྒོ་ནས་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟིམ་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་དང་རོ་གཅིག་པར་བྱའོ། །

Regarding their distinctions, the phrase "the manner of the specific qualities" refers to the defining characteristics of the divisions such as virtuous, non-virtuous, and neutral. One should ascertain that whatever appearances of external objects, such as form and so forth, are indicated by the divisions of inferior and so on, these are the essence of the one hundred and sixty natures caused by the three consciousnesses. Having purified them through the stages of mantra and mudrā, one should understand that their very nature is luminosity. The term "hidden" is used because it teaches the meaning of the characteristics of the three wisdoms. The phrase "this is the conduct free from conceptual elaboration" is used because it teaches the meaning of the conduct as it is attained by the yogi who meditates on the stage of the purification of the mind. The phrase "superior and so forth" refers to the nature of the pleasant, the unpleasant, and that which is both. "Thoroughly knowing them as the essence of the three appearances" means that after they have been purified through the stages of mantra and mudrā, they are to be made into the essence of luminosity. "Knowing the nature" means that through the meditation on attachment, detachment, and neutral attachment, one realizes the luminosity of those very states, such as attachment. "Completely dissolving them into the essence of luminosity" means that they are to be made of one taste with the essence of great bliss.

འདི་ཉིད་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། རྡོ་རྗེ་གསུམ་མཆོག་ཕྱག་མི་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་དགོངས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྱག་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་#དགག་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཉེས་བྱེད་ལ། ། དེ་ནི་མཆོད་པ་ཆེན་པོར་འདོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། འདི་ནི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་དེ་ཉིད་དེ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་ལྡན་པ། ། དེ་ལས་#ཀུན་མཁྱེན་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བཤད་པས་སོ། ། དེའི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞི་པ་ལ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་འོད་གསལ་བ་ལས་ངེས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ལས་སོ། ། ནང་ནི་རང་གི་#རྒྱུད་ལ་གནས་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་གནས་པ་ནི་གཉི་ག་#ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པ་སྟེ་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷ་རྣམས་ལ་དབུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །

"This itself is the unsurpassed offering" refers to the characteristic of entering the clear light. For that very reason, the seventeenth chapter states: "One should not prostrate to the supreme three vajras." With the intention of entering the clear light, the Blessed One thus taught the negation of external prostrations, offerings, and so forth. Likewise, it is said: "That which pleases all the Buddhas is held to be the great offering." "That itself is the Great Vajradhara" is because it is explained: "This is the yoga of completion; that itself is the Great Vajradhara. Possessing the excellence of all aspects, from that the Omniscient One arises." "Because it is the cause of his generation" means that the Great Vajradhara arises through the stage of union in the fourth stage. By the words "In that way" and so forth, it is shown that even sound and the other [objects] are to be definitively applied to the clear light. "From the tantra as explained" refers to the Sandhivyākaraṇa. "Internal" means abiding in one's own continuum. "External" means abiding in the continua of others, and "both" refers to that which abides in the vessel-like world. Such forms and so forth of the three types are non-apprehendable because they are devoid of being one or many. Therefore, whatever is made into the nature of the clear light is called "offering to the deities."

ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ་ཞེས་#ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་#སྟོན་པས་སོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་རིམ་པ་གཉིས་ལས་གཅིག་ནི་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བའི་བར་དང་། གཉིས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་གཅིག་གི་#རྗེས་སུ་དྲན་པ་གཅིག་གིས་བསྐྱེད་པའི་#རིམ་པ་ལྔས་ནི་རིམ་པ་ལྔ་བསྟན་ཏོ། ། རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་ཞེས་པ་#ནི་སྔར་རྒྱས་པར་བཤད་པས་སོ། ། ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པས་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཆའི་དབྱེ་བས་རིགས་ལྔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་མཐར་ཐུག་པ་#ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་སོ། ། ངག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ངག་སྦྱང་བས་སོ། ། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་ངག་དང་#ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ངག་གི་སྤྲོས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་འདིས། །

"Conduct that is utterly free from conceptual elaboration" refers to the teaching of conduct through the application of manifest enlightenment in meditative equipoise with the wisdom mudrā. "Ultimate" indicates the meaning of the characteristic of entering into clear light. Now, by means of the six recollections, the essence of all tantras—the two stages—is to be taught: the first is the division into the hundred families, and the second is the individual teaching of the characteristics of the five stages. Through the five stages generated by the recollection of each [deity], the five stages are shown. "By the division into the hundred families" has already been explained in detail. "Performing through the isolation of the body" means realizing the parts of the body as the very nature of the five Tathāgatas. For that very reason, "recollection of the Buddha" is defined as recollecting the aggregates, elements, and sense bases as the very nature of the Tathāgatas. Likewise, "the culmination of vajra recitation" refers to the complete perfection of the eleven types of vajra recitation, such as that of the Great Vajradhara. "Discriminating speech" is the purification of afflicted speech. "Recollection of the Dharma" refers to the phenomena of speech, which possess the divisions of the vowels and consonants, the nature of syllables, words, and sentences, and so forth. "Recollection" is the thorough knowledge of their nature. By this stage of vajra recitation...

གསུང་གི་#རྡོ་རྗེ་སྒྲུབ་བྱེད་པ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ངེས་པར་སྦྱོར། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། རང་བཞིན་སྣང་བའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི། ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དང་། ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། སེམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་ནི། ། ཞེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་འོད་གསལ་བའི་གོ་འཕང་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་གསལ་བ་ལས་#རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཐོབ་ནས་ཕྱི་ནས་འོད་གསལ་བ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དོ་ཞེས་པ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་མ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་#ངོ་བོ་སོ་སོར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། སྦྱོར་བ་ནི་ཕྱིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་#རྟོགས་པས་རོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་རྫོགས་པའོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་བདག་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཁྲོ་བོ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་#སྟེ།

"By means of the three wisdoms, one is definitely applied to mind-only, accomplishing the Vajra of Speech." Thus it is said. Regarding "by the sequence of the appearance of the nature": this refers to the three consciousnesses gathered through the stages of mantra and mudrā, and by way of meditating on the phenomena that are their nature. Regarding "conceptualizing the mind": this is because the three consciousnesses are made to enter the state of clear light. "Vajra recollection" means recollecting the clear light, which is the nature of non-dual wisdom that is indivisible like a vajra. Having attained the three wisdoms of appearance and so forth, the clear light subsequently becomes manifest. Regarding "body, speech, and mind": this is because they are of a nature not composed of subtle particles. "Thoroughly knowing the individual essence of the three wisdoms" refers to the superior conviction that the body and so forth are of the nature of the three wisdoms. "Union is the subsequent unification" means that through the realization of clear light, they become of one taste, which is the perfection of the lack of intrinsic nature. Therefore, by the phrase "therefore" and so forth, the wisdom body arising from the sequence of the attainment of appearance and so forth is the characteristic of the stage of self-consecration. "The wrathful one is the wisdom of method" should be understood as that which arises subsequent to ignorance. Thus, there are the attainment of appearance, the increase of appearance, and appearance itself.

མཚན་མོ་#དང་ཉིན་མོ་དང་ཟླ་བའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བས་རོ་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ནི་ཁྲོ་བོ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་སྐུ་ཡི་རྒྱུར་གྱུར་པ། ། ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། རང་གི་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་འདྲ། ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཉིད་མཐོང་། ། གལ་ཏེ་ཟླ་བ་ལ་དམིགས་ནས། ། རྡོ་རྗེ་མཚན་ནི་རབ་ཏུ་བརྟག། དེ་ནི་ཐབས་ཏེ་སྟོན་བྱེད་པ། ། རྡོར་སོགས་བསྐྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི། ། ཟླ་བ་རྡོ་རྗེ་སོགས་སྦྱོར་བས། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཡང་དག་སྦྱར། ། ཤེས་རབ་ཐབས་དང་ཀུན་སྦྱོར་བས། ། ལྷ་ཡི་སྐུ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ལྷ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ལུས་ལུས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ཀྱིས་#བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དེ་མཐོང་བ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་#ཕྱིར། ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་#ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་#ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའམ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མན་ངག་བཞི་པས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཞེས་#བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །

Meditating on the single taste, which is like the appearance of night, day, and the moon, is the recollection of the wrathful deity; this is taught by the words, "It becomes the cause of the illusory body." "Like the reflection of one's own moon, one sees the nature of mind itself. If one focuses on the moon and thoroughly visualizes the vajra mark, that is the method which reveals [the deity]. For the yogi who generates the vajra and so forth, through the union of the moon, vajra, and so on, the mind and mental factors are perfectly joined. Through the complete union of wisdom and method, the body of the deity will arise." Thus it is said. "The deity is the manner of Mahāmudrā" means the meaning of the "wisdom body" (jñānakāya) blessed by the bodies of all the Tathāgatas without exception. The "recollection" of that is the seeing of it, the thorough knowledge of it as being like an illusion and so forth. To demonstrate that very point, the phrase "thoroughly known through the aspects of the moon in water and so forth" means it is illustrated by the twelve examples of illusion, such as the moon in water. This teaches the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama). "Made one through the ultimate truth" means that through the two meditative absorptions (samādhi)—the "totality-grasping" and the "subsequent-destruction"—which are the stages of outer and inner awakening, one gradually becomes the clear light itself; this is to be actualized by the fourth pith instruction. This teaches the stage of awakening (abhisambodhi-krama).

དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་འོད་གསལ་བ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བསྒོམ་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་དམིགས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པ་མེད་པ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་བཅས་དངོས་པོ་རྟོག་པ་དང་། ། རྣམ་པ་མེད་པའི་རྟོག་པ་སྟེ། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་གང་དུ་སྤྱོད། ། དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་པོ། ། དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རོ་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་རྟག་ཏུ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་དགེ་བ་རྟག། བདེ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་#ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་སོ། ། ཉམས་དགའ་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་བསྟེན། །

Therefore, "by means of subsequent application" means to unify with the ultimate truth; the meaning is that it arises from the stage of manifest enlightenment characterized by the single taste of the wisdom body and luminosity. "Meditation is to focus on the aspects of the two truths" is merely an illustration; the meaning is that one should also meditate through the inseparability of the with-aspect and the aspectless, method and wisdom, and so forth. As it is said: "The conceptualization of things with aspects and the conceptualization without aspects—when these are unified, wherever one practices, that is explained as the union." Enlightenment is the characteristic of thoroughly knowing all phenomena as they are. "That very thing is the single characteristic of great bliss" means the essence of the single taste of the dharmakāya, which is the nature of perpetual bliss. As it is said: "That very thing is the untainted expanse, the inconceivable, virtuous, and eternal; the body of bliss and liberation, the Dharma of the Great Sage." "One will attain the Great Vajradhara" means the body of the Mahāmudrā of glorious Vajrasattva. This teaches the stage of union. "This very meaning" means the characteristics of the completion stage, such as vajra recitation and so forth. "From the Explanatory Tantra" refers to the Vajramālā: "Delightful, it is relied upon by all Buddhas."

ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐུ་རྣམ་པར་དབེན་#པའོ། ། བྷ་ག་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ། ། ཞི་བ་གཅིག་པུའི་མིང་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་མ་ནིང་གི་བཟླས་པའོ། ། རང་གི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་གཉིས་མེད་ཅེས་པ་ནི་སྟོང་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་འབྱུང་བ་ནི་གང་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་མེད་འབྱུང་སྟེ་འོད་གསལ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་དེ་ལ་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་མི་སྣང་བར་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་སྦྱོར་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པར་བྱེད་པ་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བྷ་གར་ནི་འོད་གསལ་བ་ལའོ། ། ལིང་ག་ནི་ཐིམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པ་ནི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། བཞུགས་པ་ཞེས་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་སོ། ། གཉིས་མེད་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཞེས་པ་#ནི་སྦྱོར་བ་ནི་ཐ་མི་དད་དོ#། ། སངས་རྒྱས་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པའི་ལྷའི་སྐུའོ། ། སྒོམ་པའི་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའམ་ཅིག་ཅར་དུ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། །

This refers to the nature of the bodies of all tathāgatas, which is utterly secluded. Bhaga refers to that which possesses the accumulations of merit and wisdom. The "name of the sole peace" refers to the neuter recitation, the culmination of the vajra recitation, which is the nature of being liberated from coming and going. The "suchness of one's own body and so forth" refers to the wisdoms of āloka and so on. "That itself is non-dual" refers to the three emptinesses. "The arising of that" means that from which it is born; that is the non-dual arising of its own essence, which is the clear light (prabhāsvara). "Vajra" refers to the body and so forth as previously explained. "Union in that very state" means that within that fourth suchness of the clear light, one should cause [the body] to become non-apparent through the stages of mantra and mudrā. "The union of the recollection of the Buddha" means the suchness characterized by the realization of the clear light, which unifies all tathāgatas into a single taste. "In that bhaga" means in the clear light. "The liṅga is renowned as being the very dissolution" is the meaning of what is taught. By this, the stage of the purification of the mind is shown. "Abiding" means by way of the illusory body and so forth. "The union of non-duality" means that the union is inseparable. "Meditating on the form of the Buddha" means the deity's body in the form of an illusion, which is the body of the Buddha that has become thus. "Meditation" means that one should emanate [the deity] either through the stages of āloka-upalabdhi and so forth, or instantaneously.

དེས་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལས་ནི་དེ་ལ་དམིགས་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མན་ངག་གང་#ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་#མན་ངག་བཞི་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་འོད་གསལ་བ་ལས་སོ། ། བློ་ལྡན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་སོ། ། སྤྲོ་བ་ནི་ཞི་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་མི་གནས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ། ། བ་སྤུའི་བུ་གའི་རྩེ་མོར་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་བ་སྤུའི་བུ་ག་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པའོ། ། མཉམ་པ་མེད་པ་ཁྱད་པར་དུ། ། ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མི་ནུས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་སྤྲིན་རྣམས་དེར་སྤྲོའོ། ། #ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདིས་#ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་རིམ་པ་ལྔའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་#ལ་སོགས་པས་སྔར་བཤད་པའི་དོན་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷ་ཡི་སྐུ། ། #ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱའི་སྐུ་བསྐྱེད་ནས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དག་གིས་ཐུན་མོང་བའོ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་#པའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་གཉིས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་#བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

This teaches the stage of self-consecration. From that, the instruction characterized by the stage of manifest enlightenment—which is the fourth instruction—is realized from the clear light. "By the wise one" refers to the yogi. "Emanation" means that the body of the Great Vajradhara, which abides neither in peace nor in birth, should be generated. At that time, "abiding at the tips of the pores" means abiding in the pores and so forth. "Incomparably" means it is inexpressible. "Clouds of buddhas are emanated there" means that the Tathāgatas should be emanated for the sake of benefiting others; by this, the stage of union is taught. "Explained with intentional meaning" is said because the characteristics of the suchness of the five stages are taught by means of paradoxical language. To summarize the meaning previously explained, it is said: "The completely pure deity body." This means having generated the mudrā body of the Great Vajradhara to be attained through the stage of union. "Common to all yogis" means it is common to both the generation and completion stages. "The stage of meditative equipoise" means the stage characterized by the perfect union of the two organs.

དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩོམ་ན་ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་པར་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་རིམ་པ་ལྔ་ཆར་#ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། ན་ཚོད་གཞོན་པ་ལ་སོགས་པ་#དང་ལྡན་པའི་ཞེས་པ་ནི་གཞོན་པ་ཉིད་དང་མཛེས་པ་ཉིད་དང་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ#། བུད་མེད་ནི་དམ་ཚིག་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ། ། རྙེད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་#རྙེད་པ་དང་བསྒོམ་པར་བྱས་ནས་སོ། ། དེར་#ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་གཟུགས་དང་ཞེས་པ་ནི་#ཐམས་ཅད་མ་ཚོགས་ན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། བྱོལ་སོང་ས་ལ་འང་རབ་ཏུ་བརྟག། ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་པ་གཟུགས་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའི་ཁ་དོག་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རབ་ཏུ་དབེན་ཞིང་ཡིད་དང་མཐུན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་ལྷ་ཁང་སུམ་བརྩེགས་ལ་སོགས་པའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཆོད་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་མཁའ་འགྲོ་དྲ་བའི་བདེ་མཆོག་གི་རིམ་པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པས་ཆགས་པའི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་ཆེ་བའི་#མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་མཆོད་པ་བྱའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྩོན་པའི་དུས་སུ་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ན། །

In this regard, for a practitioner of the generation stage (utpattikrama), when commencing the meditative absorption (samādhi) of the supreme maṇḍala of the Victors, the sequence of entering into union during the proper application of the mudrā is taught. For a practitioner of the completion stage (niṣpannakrama), the sequence of entering into union is taught for all five stages. The phrase "possessing youth and so forth" means possessing youthfulness, beauty, the samaya, the vows, and so on. "Woman" refers to either a samaya-mudrā or a jñāna-mudrā. "Having found" means having found and then meditated upon her. Regarding "the form as it was found," if all [ideal qualities] are not assembled, it refers to a karma-mudrā, as it is said: "One should thoroughly examine even those of the animal realm." "With limbs unimpaired and possessing form" means being of a compatible lineage, similar in color to a blue utpala lotus. "In a secluded and pleasing place" refers to a three-storied temple or the like for practitioners of both the elaborate (prapañca) and non-elaborate (niṣprapañca) yogas. "One should commence the offering characterized by the objects of form and so forth" is taught in the Śrī Sarvabuddhasamāyoga-Ḍākinījāla-samvara-krama-tantra; thus, one should perform the offering of objects characterized by the vastness of the play of passion and so forth. As for the question "By what means?" and so forth, the activity to be performed at the time of exertion is explained: "When the object is blessed..."

ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ལེན་པའམ་དམིགས་པའམ་དེ་ལས་གཟུང་བའི་གཙོ་བོའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་#བྲལ་བ་དང་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཡུལ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བྱ་སྟེ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུལ་གསུམ་པོ་#དག་གིས་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ངག་གི་#བདག་ཉིད་མཆོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་རྒྱུད་ཚིམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་སྟེ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། རེག་བྱ་#རྡོ་རྗེ་ནི་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་སྟེ་ཁྱད་པར་དུ་མ་གཟུང་བས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གནས་པ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ལས་འབྱུང་བའོ། ། རིགས་དེའི་ཕྱག་རྒྱ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་#ནི་ཞེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གཙོ་བོ་ནི་བཙུན་མོ་ཡིན་པས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་པོ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། །

This means that [the mind] arises primarily by way of apprehending, perceiving, or grasping objects. The phrase "the three natures of attachment and so forth" refers to aversion, attachment, and neutrality, which is to say, the triad of insight, method, and near-attainment. The phrase "pleasant objects" refers to the objects of the three aspects taken together as "pleasant objects." The phrase "by means of those three objects" means the objects that serve as the causes for attachment and so forth. The phrase "one should make offerings of the nature of speech" means that by relying on the enjoyment of objects associated with the families of the Tathāgatas, such as Vairocana and the rest, one should satisfy one's own continuum. In this way, the Great Vajradhara is the central principal, namely, the glorious Vajrasattva. Sparśavajrā is the central principal because she is not specifically distinguished [from the others]. The phrase "Vairocana and so forth" means they abide according to the divisions of the families. The phrase "because this belongs to the Tathāgata" means it arises from the Vairocana family. Regarding the phrase "by the other mudrās of that family," among those mudrās associated with the family of the Tathāgata Vairocana, the consort is the principal because the mirror-like wisdom is the primary factor in the direction of abandoning the afflictive and cognitive obscurations.

བཙུན་མོ་ཆེན་མོ་#སྟེ་སྔར་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ#། ། མ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་གཟུང་བར་བྱ་#བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་#མཱ་མ་ཀཱིར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ་ཞེས་སྦྱོར་#རོ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བའི་ཚིག་མེད་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་གོས་དཀར་མོ་དང་སྒྲོལ་མའི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དང་པོར་རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བླངས་ལ། དེའི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་དགོད་ཅིང་མིག་དང་ལྕགས་ཀྱུ་དང་བ་དན་དང་སྡིགས་མཛུབ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དེའི་པདྨའི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་འཛག་པ་འདོད་པའི་གདུགས་#ལ་སོགས་པའི་རྩ་རྣམས་དྲོ་བའི་རེག་པ་རྙེད་པའི་བར་དུ་བསྐུལ་ནས་རང་གི་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོ་ནས་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་སྤྲོ་ཞིང་། ལྷ་མོའི་པདྨའི་སྣར་ཞུགས་པ་དེས་དེའི་ལུས་པོའི་ནང་གསལ་བར་བྱས་ནས་པདྨ་ལས་ཀྱང་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་སྤྲོས་ཏེ།

"The great queen," which refers to what was explained previously, means she possesses the characteristics as described before. "The unexplained ones are also included in the summarized meaning" is for the purpose of including the families of the Tathāgatas, such as Ratnasambhava and the others. "That very [queen] should be meditated upon as Māmakī by the practitioner of the Jewel Yoga" intends that she should be meditated upon by virtue of the family. "Should be applied" means that even though there is no explicit verbal action, it is to be understood as such. By the words "in that way" and so forth, it is taught that practitioners of the Vajra Speech and so forth should also meditate on that very [queen] in the form of Pāṇḍaravāsinī and Tārā. "The male and female organs" means the vajra and the lotus. "Preceded by mutual passion" is the sequence: first, the practitioner takes a mudrā who possesses the characteristics as explained, places the seed syllables of the five Tathāgatas and so forth upon her limbs and digits, and having inserted the hand mudrās—such as the eye, the hook, the banner, and the two threatening gestures—into her lotus, he exhorts her until the channels of the "parasol" and so forth, which desire the descent of the bodhicitta, attain the sensation of warmth. Then, emitting a mass of light rays from the tip of his own vajra, they enter the nostril of the goddess's lotus; having illuminated the interior of her body, a mass of light rays is also emitted from her lotus.

རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཐབས་ཀྱི་ལུས་དེས་གསལ་ཞིང་འདོད་པས་འབྱུང་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་ཀྱི་རྐེ་#ལ་འཁྱུད་པའི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་འགྱུར་ན། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་ནུ་རཱ་ག་ན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཱུཾ། #། ཞེས་བརྗོད་ནས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པཱུ་#ཛ་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པས་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་#རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྗེས་སུ་བསྟེན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་འཁྱུད་པ་དང་འོ་དང་འཇིབ་པ་དང་སོ་དང་སེན་མོ་གདབ་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་བྱ་བ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་གཅིག་#པས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་#པ་པོའི་ནང་ན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་སྔགས་པ་རྗེས་སུ་གཞོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་#པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཆོ་ག་ནི་སྔགས་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བ་རྩེ་ལྔ་པའི་རྡོ་རྗེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་གྱིས་ནོར་བུའི་ཆ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་#བསམ་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་སྲ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་# བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱའོ། །

When the body of method emerges clearly and with desire through the vajra path, and the mudrā endowed with the desire to embrace the neck of the method [partner] is attained, one should recite: oṃ sarvatathāgatānurāgaṇavajrasvabhāvātmako ’haṃ. Then, at the time of the union of the vajra and the lotus, one should recite: oṃ sarvatathāgatapūjāvajrasvabhāvātmako ’haṃ. The meaning is that the yogi should meditate on whatever meditation is [prescribed] as being the mutual passion [of the couple]. "Engaging in the activities of embracing and so forth" means that one should complete one's own actions, such as embracing, kissing, sucking, and biting with the teeth and scratching with the nails. "The Great Vajradhara" is so called because he is the single essence of all buddhas. "The single characteristic of supreme joy" refers to what is called "great bliss." Here, by the phrase "in this" and so forth, one should specifically identify those among the practitioners of the two stages who are yogis of the generation stage; "of the mantra-practitioners who are devoted" means of those yogis of the generation stage who have generated an intense attachment to the mantra. "The ritual" means that which is characterized by the placement of the mantra. From the complete transformation of the syllable hūṃ, one should meditate on a five-pronged vajra arising from the seed-syllable of the Mind Vajra. "One should visualize the jewel portion being blessed by oṃ" means that because it is solid, it should be blessed by the seed-syllable of Vairocana.

ཨ་ལས་ཕྱག་རྒྱའི་པདྨ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ཞེས་པ་#གསུང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་བོན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་ཆོས་འབྱུང་#ས་བོན་དེ་ཉིད་ལས་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་ཉིད་དགོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་ནི། ནམ་མཁའི་#ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱ་ཆེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གི་རླུང་དང་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་#རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་གི་དབུགས་བསྒོམས་#པས་མཉེས་ནས་ཏེ། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་མཉེས་ནས་མཆོག་གི་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པས་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱར་ནས་སོ། ། ཡི་གེ་ཕཊ་ཀྱི་སྒྲས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དབབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་དེ་ནས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱེད་པར་#བྱ་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་པདྨའི་ནང་དུ་རང་གི་རགྟ་#སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གི་དོན་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཟབ་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་དོན་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུམ་གྱི་རྟོག་#པ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་དམ་ཚིག་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "the lotus of the mudrā is manifested from the syllable A": the seed syllable of Vajradhara, which is the nature of insight, generates the source of phenomena (dharmodaya) of the samaya-mudrā; that very seed syllable is to be placed there, because since it is a limb of insight, it is of the nature of insight. Possessing the pride of Ratnasambhava, one does so with a vast mind that is the nature of the space element. Through the wind of the syllable HŪṂ and the state of joy itself, one meditates on the breath of the syllable HŪṂ arising from the vajra and lotus in union; having thus pleased one's own mudrā, and having correctly joined with the arising of the wisdoms such as "appearance" through the supreme approach and so forth. The phrase "the syllable PHAṬ should cause the bodhicitta to descend" means that one experiences the great bliss called "coemergent," and then, in order to generate the samaya-maṇḍala, one should emit one's own rakta (semen) from the vajra path into the interior of the lotus. The meaning of these "vajra words" is called the "meaning of the words endowed with the profound meaning." All of these are called the "conceptualization of the three bodies" because they are the nature of the three—the completion stage of the three wisdoms such as appearance, and the three: the samaya-being, the wisdom-being, and the samādhi-being—by way of the generation stage. The phrase "is merely conceptualization" is because it is an imputation.

དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྤྲོས་པ་དུ་མས་བསྒྲུབ་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ་འབའ་ཞིག་ཏུ་རང་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་#ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་བྱེད་པ་ནི་#མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་རང་སྣང་བ་ཁམས་གསུམ་ལ་གནས་པ་སྟེ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མའི་བག་ཆགས་མང་བས་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་ཕལ་ཆེར་དུ་སྔར་བཤད་པས་འདིར་མ་བསྟན་ཏོ། ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བསྒོམ་པའི་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་འམ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དག་གིས་འདོད་པའི་གདུགས་ལ་སོགས་པའི་རྩ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཟླ་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་པ་ནི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་འོད་སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཟླ་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོས་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡིད་འཕྲོག་པའི་བུད་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་ནུ་མ་རྒྱས་པ་དང་པདྨ་ཅན་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛག་པ་དང་བདེ་བའི་སྒྲ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པའི་#རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

The statement "it is not suchness" means that even the meditation on the nature of method and insight is not the ultimate truth; this is the intended meaning. Suchness is not something to be established through manifold conceptual elaborations, because it is self-manifesting in its singularity. The collection of causes, such as the mudrās and so forth, clarifies suchness but does not produce it. Suchness abides as the self-manifestation of the three realms; it is generally not taught here because it was previously explained that it does not appear due to the abundance of the habitual tendencies of adventitious stains. Regarding the phrase "at the time of entering into union" and so forth, the specific stages of the meditation of entering into union are to be shown. The "five light rays, white and so forth" refers to the nature of the five Tathāgatas, or the meaning of possessing the five channels of the desired parasol and so forth of the vajra and lotus. The phrase "moonlight" and so forth refers to the emission of white-colored light. The meaning of "moonlight" and so forth is the emission of a collection of various light rays externally in the essence of the mirror-like wisdom. "Captivating woman" refers to the characteristics of the mudrā—full breasts, a lotus-like form, the flowing of bodhicitta, and skill in the sound of bliss—and so forth, which captivate the mind of the yogin. This is the intended meaning.

བསམ་པ་འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཞེས་པ་སྟེ་གསུང་དང་ཐུགས་དང་རིན་ཆེན་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། དམར་པོ་དང་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་པོ་དང་#ཁ་དོག་ལྗང་གུ་དང་ལྡན་པ་སྔར་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔར་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། ། ངེས་པར་སྟོན་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པར་བཞེད་#པས་སོ། ། གཞན་དུ་ན་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པ་མཐུན་#པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་མདོར་བསྟན་པར་བྱས་སོ། ། འདི་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐུ་བསྒོམས་ནས་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་#འོད་གསལ་ལ་#ཞུགས་ནས་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་#པས་དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པ་རྣམས་དང་#འབྲེལ་ལོ། ། ལ་ལ་ནི་མ་ལུས་པས་འབྲེལ་ཏེ་#ཞེས་ཟེར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་བསྒོམས་ལ།

This "intention" is an illustration; it means that the yogins of Vairocana, Akṣobhya, Ratnasambhava, and Amoghasiddhi, following their respective [deities], should meditate on the mudrās—red, blue, yellow, and green—adorned with the collection of qualities previously explained. The phrase "explained by way of non-intention" is for the purpose of teaching the extremely clear suchness. The "six recollections" mentioned previously express the two stages. The phrase "intending to demonstrate definitively" means intending to establish [the sequence] in one direction; otherwise, the brief summary and the detailed explanation would not be consistent. This is because, starting from the isolation of the body, the six recollections were briefly summarized. Here, having meditated on the bodies of the five Tathāgatas, such as Vairocana, of the generation stage, and having entered the clear light through the two stages, one should meditate on the body of the Great Vajradhara through self-consecration. In that way, the brief summary and the detailed explanation are connected from one perspective. Some say they are connected in their entirety, because one meditates on the bodies of Vairocana and the others of the generation stage.

རིམ་པ་དང་པོས་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པར་བྱས་ཏེ་གཉིས་པས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་ཅིང་གསུམ་པས་#དེ་རྣམས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་ཏེ་བཞི་པས་འོད་གསལ་བར་བྱས་ནས་ལྔ་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པ་རྣམས་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གནས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨོས་#ཏེ། རྒྱས་པར་བཤད་པའི་རིམ་པས་བརྩོན་པར་བཤད་དོ། ། སྟོན་པ་པོ་#རང་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་འདྲི་བ་དང་ལན་འདེབས་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས་#མཛད་པ་སྟེ་ཕ་རོལ་གྱི་རྟོག་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཞེས་ཚིག་ལྷག་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཡང་ནས་ཡང་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒོམ་པ་ནི་#སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། བྷ་ག་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བཅོམ་པས་སོ། ། དེ་#ཐིམ་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་བ་འམ་དེ་ལ་འཇུག་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུའོ། ། འོད་གསལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་སྟོང་པར་བྱས་ནས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ#། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་ལྡང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ལས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་བླང་བར་བྱའོ། ། བ་སྤུའི་བུ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་ལྔ་པ་ལ་གནས་པས་གཞན་གྱི་དོན་བསྟན་ཏོ། །

Through the first stage, speech is isolated; through the second, one enters the clear light; through the third, one meditates on Vairocana and the others; through the fourth, one is made luminous; and through the fifth, one should contemplate the body of the Great Seal of Vajradhara. Therefore, it is established that the brief presentation and the detailed explanation are in agreement. To demonstrate that very point, it is said: "The Teacher himself reveals the state," which means he explains with diligence according to the sequence of the detailed exposition. The phrase "the Teacher himself" means that he himself performs the questioning and answering, with the thought that others might have doubts; this is the implied remainder of the sentence. This is to make it extremely clear that this very point is to be practiced again and again. "Meditation" refers to the specific samādhi of one-pointed mind. "Bhaga" refers to the ultimate truth, so called because it has destroyed the nature of attachment and so forth. "Dissolving into that" means arising from it or entering into it. "Conventional truth" refers to the illusory body. "Having thoroughly entered the clear light" means having rendered it empty through the sequence of the mudrā and samādhi. By the words "the body of the Buddha" and so forth, the stage of union is to be shown; "one should arise from the ultimate truth" means that from the stage of manifest enlightenment, one should assume the body of the Great Seal. By the words "the pores of the skin" and so forth, the benefit of others is shown for one who abides in the fifth stage.

དེ་ལ་གང་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་བ་སྤུའི་བུ་ག་སྟེ་བ་སྤུའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ནི་རྩེ་མོའོ། ། བ་སྤུའི་གཉི་གའི་བར་ཞེས་པ་ནི་བ་སྤུའི་བར་ལ་བྱའོ། ། དེས་ན་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་བསྒོམས་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤྲོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་གཞན་གྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། ། མཁས་པ་ནི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཐོབ་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྲོ་བའི་ཁྱད་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཏི་མུག་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་སྤྲོ་ཞིང་གཏི་མུག་གི་དྲི་མ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ#། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དུ་གྱུར་པས་འོད་ཟེར་གྱི་སྦྱོར་བས་དེ་རྣམས་རང་གི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་#ཤེས་པར་བྱའོ། ། མི་འཇིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི། བརྟན་པ་སྙིང་པོ་ཁོང་སྟོང་མེད། ། གཅད་# མེད་དབྱེར་མེད་མཚན་ཉིད་དེ། ། སྲེད་#པ་མེད་ཅིང་འཇིག་མེད་པ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེར་#བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །

In this context, that from which [the hair] arises is the pore, which is called the "root of the hair." Their "ends" are the tips. The phrase "between both hairs" refers to the space between the hairs. Therefore, the meaning is as follows: first, one meditates on the bodies of Vairocana and the others through the generation stage; then, having attained the suchness that is the nature of the realm of non-abiding nirvāṇa through the completion stage, one should act for the benefit of others preceded by the emanation of all the Tathāgatas—this is the meaning of the words. Regarding the phrase "the wise," it is taught that having attained the two stages, such as "knowing the nature," one should emanate by knowing the nature of the form of Vajradhara. The phrase "in that way" and so forth explains the specific manner of emanation. By the phrase "those who act through delusion" and so forth, it is taught that for those of the delusion family, one emanates Buddhas and, having turned them away from the stains of delusion, they become Vairocana and are made to enter one's own vajra body through the application of light rays; thus, the perfection of the benefit of others is accomplished. The same should be understood for the Vajra Speech and so forth. As for the phrase "because it is the essence of fearlessness," it is because it is said: "Stable, with an essence that is not hollow, without division, indivisible, without craving, and indestructible—emptiness is explained as the vajra."

དེ་ལ་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱང་བའི་རིམ་པས་སྤྲོ་ཞིང་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ་ཞེས་པ་ནི། ལྔ་སྤོང་བ་དང་ལྔ་རིག་པ#། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱར་བཤད་པ་ཡིན། ། དེ་ལ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐུ་ནི་སའོ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པས་སོ། ། ལ་སྟེ་འཛིན་ཅིང་བདག་གིར་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་རེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནི་ནམ་མཁའི་མཛོད་ཀྱི་ཉེ་བར་མཚོན་པས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ#། ། དམ་ཚིག་གིས་ཁྲོ་བར་མཛད་པས་ན། ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ལ་ཁྲོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པར་བསྡམས་པའམ་སྦྱང་བར་བྱེད་པའོ། ། དམ་ཚིག་གསོས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བླ་མའི་རྒྱུད་ཡིན་ནོ། ། ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོས་རིམ་པ་གཉིས་སྔར་མདོར་བསྟན་པས་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དམ་ཚིག་གི་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཡན་ལག་གཅིག་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དམ་ཚིག་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པར་མཛད་པས་ན་དམ་ཚིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་#ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Regarding the phrase "by the sequence previously explained," this means that one should emanate and reabsorb [the deities] through the sequence of purifying the realm of sentient beings who possess the conduct of desire. "Vajrasattva is the Great Vajradhara" means: "Abandoning the five and knowing the five is explained as 'Vajra'." In that context, "Sattva" refers to that which possesses the nature [of that Vajra], and thus it is called "Vajrasattva." "Kāya is 'la'" is not used in the sense of a particle; rather, "la" means "because he holds and makes his own," which refers to the complete fulfillment of all hopes. Ratnasambhava is so called because he is symbolized by the "Treasury of Space." Because he is the nature of all Buddhas, he is the Great Vajradhara. "Because he acts with wrath through the samaya" means that through the power of wrath toward those who have violated the samaya, he strictly restrains or purifies them. Regarding the restoration of the samaya, the Guru’s Tantra states that the Blessed One Amoghasiddhi exercises mastery. Because he arises from hatred, the wrathful one is called Akṣobhya. Since the two stages were previously taught in brief through the five [recollections] such as the recollection of the Buddha, this is now the detailed explanation. Through the recollection of the samaya, the ritual for satisfying one branch of the supreme victory of activity is to be shown. Because he emanates all samayas, the samaya is the Great Vajradhara. "Of the nature of the wisdom body" means the meaning of the deity’s body which is the nature of the five wisdoms.

བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འདིར་འཆད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པས་བདུད་རྩིས་ཚིམ་པའི་ཆོ་ག་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོས་ན་#ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱི་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་#རྫོགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ནི་སྐུ་ཕྱི་མའི་དུས་སུའོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོ་བཞིས་བསྐུལ་བ་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་བསྟོད་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། དེ་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཚིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྕེ་རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ལྕེ་བསྒོམས་ནས་སོ། ། རྐན་གྱི་པདྨ་ཞེས་པ་ནི་རྐན་གྱི་ཕྱོགས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་བསྟན་ཏོ། ། ཀླད་རྒྱས་ན་གནས་པའི་བདུད་རྩི་ཞེས་པ་ནི་ཚངས་པའི་བུ་གའི་ནང་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཐིགས་པའི་བསྐུལ་བ་དབབ་པའི་ཆ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་གྱིས་#ཡི་གེ་འབར་བས་བཞུས་པ་དང་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་སོ། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་བདེ་བར་གྱུར་ན་#སེམས་ལ་ཡང་ཡིད་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིམ་པར་བྱ་#ཞེས་པ་ནི་ཚིམ་པ་ཉིད་མཆོད་པ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །

It is not intended here to explain the wisdom body (jñānakāya) to be attained through the stage of self-consecration (svādhiṣṭhānakrama), because that belongs to the completion stage (niṣpannakrama) and the ritual of satiation with nectar would be inappropriate. Furthermore, if it were required, the completion stage itself would be undermined. Regarding the phrase "recalling that thereafter," this refers to the time of the subsequent body of the perfected Vajradhara, through the two meditative absorptions (samādhi). The phrase "the nirmāṇakāya" arises from the exhortation by the four goddesses, Locanā and the others, and the praise by the five Tathāgatas, Akṣobhya and the others. The phrase "in order to expand that" means for the sake of satiating it. "The vajra tongue" refers to meditating on a tongue that is like a vajra. "The lotus of the palate" refers to the region of the palate. The examples of the vajra, lotus, and so forth are shown. "The nectar residing in the brain" refers to the bodhicitta residing within the aperture of Brahmā (brahmarandhra). "By the portions of the descent of the exhortation of the drops" refers to the melting by the blazing syllable OṂ and the moon maṇḍala consisting of the sixteen vowels. "The aggregate of form and so forth" refers to the body consisting of the aggregates, elements, and sense bases. "Mind and mental factors" refers to the nature of mind and mental factors; for when the consciousness of the body becomes blissful, it generates mental joy within the mind as well. "To satiate" is intended to mean that satiation itself is the offering.

བདུད་རྩི་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདུད་རྩི་མྱང་བའི་ཆོ་ག་ལ་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ། ། ཚིག་གི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་བཟླས་པ་དང་འོད་དུ་ཞུ་བ་#དང་ལྷ་མོས་བསྐུལ་བས་ལྡང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་# བསྟོད་པའི་འོག་ཏུ་སེམས་དུབ་པར་གྱུར་ན་མཐོ་གང་ཙམ་བོར་ནས་རང་གི་སྤྱི་བོར་ཆ་བཅུ་དྲུག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་གདུགས་དཀར་པོ་ལྟ་བུ་རྒྱས་པ་#བདུད་རྩི་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དཀར་པོ་བསམས་#ལ། དེའི་དཀྱིལ་དུ་ཐུར་དུ་ཁ་བལྟས་པ་ཡི་གེ་ཨོཾ་འབར་བ་དགོད་དེ། ལྕེའི་རྡོ་རྗེ་རྐན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་ཞིང་ཡི་གེ་ཨོཾ་དེའི་འབར་བས་དེ་བཞུས་པར་འགྱུར་བ་ཚངས་པའི་སྒོ་ནས་འཛག་པ་ལྕེས་མྱང་བར་བསམས་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རིམ་པས་ལུས་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་འགྱུར་བ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕན་ཡོན་ནི། རྒ་བ་མ་ཡིན་གཉེར་བ་མིན། ། དེ་བཞིན་དུས་མེད་འཆི་བ་མེད། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བཞིན་དུ་དེའི་ཚེ་དང་ནད་མེད་གཞོན་པར་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དང་པོའི་ཡན་ལག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མཆོག་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པའོ། ། ཕྱིའི་བུད་མེད་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་ཞེས་པ་ནི་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ཤིན་ཏུ་སློབ་པ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་འབྲེལ་པས་སོ། ། བདུད་རྩི་འབྱིན་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་འབྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྲོ་བར་བྱའོ། །

The passage beginning with "the descent of nectar" and so forth teaches the benefits of the ritual for tasting nectar. The meaning of the words is as follows: after the subtle yoga, recitation, the melting into light, the arising through the exhortation of the goddess, and the praise by the Tathāgatas, if the mind becomes weary, one should leave a distance of about a span and, at the crown of one's head, visualize a white moon maṇḍala—the nature of the five nectars—fully transformed from the sixteen parts, like a white parasol. In the center of that, one should place a blazing syllable OṂ facing downward. The tongue-vajra is then correctly joined toward the palate, and one should visualize that by the blazing of that syllable OṂ, [the nectar] melts and drips through the Brahma-aperture, which is tasted by the tongue; one should then meditate on the entire body being satisfied through the sequence of conduct. As for its benefits, it is said: "There is no aging and no wrinkles; likewise, there is no untimely death. Like Vajrasattva, one will then possess longevity, freedom from disease, and youth." This is the samādhi of the Supreme King of Activities. The first branch of the samādhi of the Supreme King of Maṇḍalas will now be explained. "Abiding in the supreme accomplishment" means abiding in meditative equipoise. "By correctly uniting with an external woman" means by connection with a samaya-mudrā who has been well-purified and thoroughly trained. "In order to demonstrate the purpose of emitting nectar" means that the bodhicitta arising from meditative equipoise should be emanated.

ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཛྲ་དྷྲྀཀ་#ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོའོ་#ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་#སྤྲོ་བའི་ཕྱིར་བདག་པོ་ཡིན་པས་སོ། #། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་བདག་པོ་དག་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་མ་ལུས་པ་དགོད་པ་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའོ། ། འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བྱང་བའོ་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་གདན་བཞིའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་སྒོང་ཐོག་#ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའོ། ། རང་གི་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། རྩ་སྦུབས་སྟོང་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐུལ་ནས་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་#སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། སྙིང་གར་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་སྙིང་ག་ནི་འདོད་པའི་གདུགས་ཏེ་རྩ་དབུ་མའོ། ། དེ་ལས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་#སེམས་ཞེས་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཕབ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མྱོང་ཞིང་རྟགས་ལྔ་མཚོན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་སྟེ། བཛྲ་དྷྲྀཀ་# ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་#ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཕཊ་ཀྱི་སྒྲ་སྟེ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྲོ་བའི་#འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། །

Regarding the term "emanated maṇḍala": it refers to the maṇḍala emanated by the drops of bodhicitta, which are the essence of the emanated mantras such as vajradhṛk and so forth. "Because they exercise mastery over their own functions, they are the faculties" means that they are the lords for the purpose of radiating the maṇḍala deities. "The lords of men and women" refers to the secret vajra and lotus, in which all the mantra syllables previously explained are arranged according to the stated sequence. "Skilled in the application of embracing and so forth" means being expert in the practices such as the "egg" (aṇḍa) as taught in the Śrī Caturpīṭha Tantra. "One's own seed" refers to bodhicitta. "Having stimulated the seventy-two thousand channel-tubes" is by means of the application characterized by the meditative union of the vajra and lotus. "Arriving at the heart" means that the heart, the sovereign of all channels, is the "parasol of desire," which is the central channel (avadhūtī). The "bodhicitta obtained from that" is what is meant. "Descending through the vajra path" means entering the clear light preceded by the experience of the three wisdoms—appearance and so forth—and the manifestation of the five signs; then, the nature of the emanated mantras such as vajradhṛk and so forth, in the form of the sound phaṭ, should be radiated. Then, with the words "thereafter" and so forth, the result of radiating the bodhicitta is shown: "the maṇḍala of sons, grandsons, and so forth" means that because they arise from the Great Vajradhara, the "sons" are the five Tathāgatas.

དེའི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པ་དང་དེའི་བྱ་བ་བྱེད་པས་ཚ་བོ་ནི་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རང་རང་གི་ཕྱུང་#བའི་སྔགས་ལས་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་བ་#ལ་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དང་#དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སྒྲུབ་#པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཡང་རྒྱན་དུ་གྱུར་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་རབ་ཏུ་སྟེར་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བུར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གནས་བཟུང་བ་དང་བགེགས་བསྐྲད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་གཞི་བསྒོམ་པ་དང་། གཞལ་ཡས་ཁང་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་དང་། གདན་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱིས་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་དང་། ། དེ་ལ་ས་བོན་དགོད་པ་དང་། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཕྱག་མཚན་#དང་། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་རྫོགས་པ་དེ་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་གཉིས་བསྒོམ་པ་ནི་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་།

Because they are his emanations and perform his activities, the nephews are the bodhisattvas such as Kṣitigarbha and the rest. Their maṇḍalas arise from the mantras extracted from their respective [deities]. Such a maṇḍala is called "adorned," as it serves as an ornament for the source of phenomena (dharmodaya), the samaya maṇḍala, and the practice maṇḍala. Because it bestows buddhahood itself, they have become the sons of the Buddha. The phrase "in that way" and so forth indicates the summary. "Explained with intentional meaning" refers to the teaching of the suchness of the maṇḍala by means of contradictory terminology. This is the meditative absorption (samādhi) called "Supreme Victor of the Maṇḍala." Yoga consists of: being preceded by the meditation on great compassion; taking up the special location; expelling obstructors; meditating on emptiness; meditating on the ground of wisdom; generating the celestial palace; meditating on the maṇḍala of resolute conviction; meditating on the ultimate maṇḍala; the distinctions of the seats and so forth; consecrating with the mantra of the dharmadhātu; meditating on the moon maṇḍala; placing the seed syllable upon it; the transformation of that into the hand symbols; and the transformation of those into the complete bodies of Vajrasattva and the rest—this is yoga. The meditation on both the wisdom being (jñānasattva) and the concentration being (samādhisattva) is subsequent yoga. The aggregates, elements, and sense bases...

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷ་མོ་དང་#བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བོན་གྱི་#བྱིན་གྱིས་བརླབས་#པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེ་རྫོགས་ནས་གང་ཞིག་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་#པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་#རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའོ། ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞུང་གི་འདི་སྐད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མགོ་བོ་དང་#ལྐོག་མ་དང་སྙིང་གའི་ཕྱོགས་སུ་ཟླ་བ་དང་པདྨ་དང་རྡོ་རྗེ་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་འབྱུང་བ་བསྒོམས་ནས། དེའི་སྟེང་དུ་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་སྔོན་པོའི་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་བཀོད་ལ། དེ་རྣམས་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ལས་#སྤྱན་མ་དང་ན་བཟའ་དཀར་མོ་དང་མཱ་མ་ཀཱིའི་ཚོགས་སྤྲོས་ལ་དེས་འོག་མིན་དང་བདེ་བ་ཅན་དང་མངོན་པར་དགའ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ན་བཞུགས་པ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམས་ཚིག་སྙན་པ་དང་རོལ་པའི་#ཉམས་ཀྱིས་གསོལ་བ་འདེབས་ཤིང་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱས་ལ་ཕྱག་གི་#ཞགས་པས་འཁྱུད་ཅིང་འགུགས་ཏེ་མདུན་དུ་གཞལ་ཡས་ཁང་པའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོར་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་ནས། མཆོད་པ་#ལྔས་མཆོད་ཅིང་མཉེས་པ་བྱས་ནས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་གསུང་གི་ལམ། ། ཞེས་བྱ་བའི་གསོལ་བ་གདབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝཱཀ་ཙིཏྟ་#བཛྲ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་བརྟན་པར་བྱས་ལ།

The blessing of the seed syllables of the tathāgatas, goddesses, and bodhisattvas is the "extreme yoga." Once that is complete, what is to be done is the "great yoga," characterized by the blessing of the body and so forth. To explain that is to clarify it. Regarding the phrase "Vairocana and so forth," the text should be explained as follows: having meditated on the moon, lotus, and vajra arising from the three syllables at the locations of the head, throat, and heart, one should place those same three syllables—Oṃ and so forth—white, red, and blue, upon them. From the mass of light rays emerging from those, one emanates the hosts of Locanā, Pāṇḍaravāsinī, and Māmakī. With these, one supplicates and arouses passion for Vairocana, Amitābha, and Akṣobhya, who reside in the Buddha-fields of Akaniṣṭha, Sukhāvatī, and Abhirati, using melodious words and playful expressions. Embracing and summoning them with the noose of the hands, they are seated in front, upon a variegated lotus and moon maṇḍala at the eastern gate of the celestial palace. Having pleased them with the five offerings, one should enter together with Locanā and the others. Preceded by the supplication, "The glorious path of the Vajra Speech," one should stabilize [the deities] with the mantra words, "Oṃ sarvatathāgatakāyavākcittavajrasvabhāvātmako ’ham," and so forth.

ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ང་རྒྱལ་བྱའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། དུས་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་#རང་བཞིན་གྱིས་#རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་#དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞུགས་པས་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ང་རྒྱལ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་འབྱུང་བའི་སྐུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། ། གཞན་དུ་ན་རྟག་ཏུ་དགའ་བ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུ་དང་འབྲེལ་པ་ཅི་དགོས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དམར་དང་ལྗང་གུ་དུད་ཁ་སྟེ། ། ཁྱེད་ལ་སྐུ་མདོག་ཡོད་པ་མིན། ། དཀར་ནག་སེར་པོ་མ་ཡིན་པའི། ། ཁ་དོག་ལས་འདས་ཁྱོད་ལ་འདུད། ། ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ཐུང་བ་མིན། ། རིང་པོ་མ་ཡིན་ཟླུམ་པོ་མིན། ། ཚད་མེད་ཀྱི་ནི་ཚུལ་ཐོབ་པའི། ། ཚད་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། བདག་གི་སློབ་མར་གྱུར་པ་ཡང་། ། ཞེས་པ་ནི་སློབ་མར་འདོད་པའི་ཡང་ངོ་། ། ལུས་ནི་#ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་གྱུར་ཅིག་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་#བརྒྱད་ཅུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག #། གསོལ་བ་ནི་#གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་#ན་ཞེས་པ་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་#རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ་ཞེས་གྲགས་#སོ། །

One should cultivate the divine pride (ahaṃkāra) by means of these verses. "Vairocana" is so called because he is the nature of the complete purity of the body. By the words "the three times" and so forth, it is taught that one should enter the maṇḍala of Vairocana, which is the nature of the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya, and thereby cultivate the divine pride of that nature. As for the phrase "whatever nirmāṇakāya exists," it is called the nirmāṇakāya because it acts for the benefit of sentient beings and is the body that arises. Otherwise, what need would there be for a body in the Tathāgatas, who are the nature of the mirror-like wisdom and so forth, which are eternally joyful and equal to space? As it is said: "Red, green, and smoke-colored— You have no such physical color. Not white, black, or yellow, I bow to you who transcend all colors. Not large, not short, Not long, not round; Having attained the manner of the immeasurable, I prostrate and praise you, the immeasurable." Thus it is stated. "May my disciples also" means those who are desired as disciples. "May the body become like that in essence" means: may it become adorned with the thirty-two marks of a great being and endowed with the eighty minor marks, which is the nature of Vairocana. "I pray" means one should make this supplication. "Because it has become that very essence" means: because it is the nature of the twelve branches of the excellent speech, it is renowned as Amitābha.

བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་#རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་ཆོས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཏེ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ངེས་པ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ནི་གསུང་བ་སྟེ་ངེས་པར་བཤད་པའོ། ། ཡང་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཡིན་ནོ། ། ངེས་ཞེས་བྱ་#ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ་ཆོས་སོ་སོ་#ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་མ་ལུས་པ་ཁ་ཏོན་དུ་མངའ་བའོ། ། དོན་སོ་སོ་#ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དྲན་པའོ། ། སྤོབས་པ་སོ་སོ་#ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་མ་བྱུང་བའི་གཞལ་བྱ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སར་ཞིང་སར་པའི་གཞལ་བྱ་ནི། ། རྩོམ་པའི་ཤེས་རབ་སྤོབས་པར་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཆོས་འཛིན་པ་དང་འདྲ་བར་#གྱུར་ཅིག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་པདྨའི་འདབ་མ་དང་མཚུངས་པ་མངའ་བ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པའི་དུང་དང་འདྲ་བའི་ལྐོག་མའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པ་གསུང་རྣམས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་གསོལ་བ་འདེབས་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#རང་བཞིན་སེམས་ཡིན་པས་སོ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སོ་སོར་སྣང་བ་དང་ལྡན་པས་འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་#འདིའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཏེ། གློ་བུར་བ་རྣམས་དྲི་མ་ཡིན། ། ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་ཡི། །

Because it is the essence of bodhicitta, it is "Vajra." Because it is the nature of the dharma of all the scriptures, it is "Dharma." Because it is both vajra and dharma, it is "Vajradharma," which means the Lord of Speech. "Definitive" refers to the explanation by way of all the synonyms of the name; it is the definitive explanation. "Authentic" refers to that which possesses the absence of error. "Merely an illustration" means it is not solely a matter of etymological definition. Regarding "definitive" and so forth: the "individual perfect knowledge of phenomena" is the mastery of reciting the dharma of the twelve branches of the scriptures without exception. The "individual perfect knowledge of meaning" is the recollection of the meaning to be expressed by those [words]. The "individual perfect knowledge of eloquence" is the composition of previously unarisen subjects of evaluation. As it is said: "The wisdom that composes ever-new subjects of evaluation is explained as eloquence." "May it become like the holder of the dharma" is a prayer that the speech—possessing the sixty qualities, resembling the petals of a lotus, and situated in the throat like a right-spiraling conch—may become so. "Akṣobhya" is so called because the mind is the nature of the wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu). Through the appearance of adventitious stains, one wanders in saṃsāra. The nature of this mind is luminosity; the adventitious factors are the stains. As it is said: "The nature of water, gold, and space..."

དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པར་འདོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། གསང་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་#ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་གསུང་ཞིང་སྟོན་པར་མཛད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་#སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་#གུ་ཧྱ་ཀ་ནི་གསང་བ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་#བདག་པོ་ཡིན་པས་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། བློ་ནི་རེག་བྱ་#རྡོ་རྗེའི་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་ནས་བཟང་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་ཐོག་མ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མར་བཟང་བ་ནི་དེ་དག་#གང་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་སྟེ་དཔལ་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པ་དང་འདྲ་བར་བདག་ལ་ཡང་སེམས་གྱུར་ཅིག་ཅེས་གསོལ་བ་འདེབས་པས་ང་རྒྱལ་བྱའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་འཆང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ད་#ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྟན་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲུབ་པའི་མཆོག་#ལ་གནས་པའི་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་།

It is said: "Just as it is pure, so it is held to be pure." "Secret" refers to non-dual wisdom; this is the wisdom of the dharmadhātu. "He who speaks and teaches that" means that because he teaches that, the guhyaka are the "Secret Ones," namely the Blessed One Vairocana and the others. "The principal among those who teach suchness" means that because he is the master of them, he is the Mind Vajra. "The intellect is the Touch Vajra" is because its nature is insight (prajñā). Regarding "because it is completely excellent": that which is excellent in the beginning, middle, and end—that from which these arise—is Samantabhadra, the glorious Holder of the Mind Vajra. With the words "May I become like that," and so forth, one should cultivate the pride of praying: "May my own mind also become like the full moon mandala, free from the obscurations of the afflictions and the obscurations to the knowable." "Literal" means that this is intended to hold the characteristics of the Great Yoga, which is one aspect of the prathama-yoga-samādhi. This is to be understood by the word "and so forth." Now, with the words "Now," and so forth, after teaching the blessing of the body and so forth for the yogis of the generation stage, it shall also be taught for the yogis of the completion stage. "Abiding in the supreme practice" refers to the yogi of the completion stage. "Merely by fully knowing the nature" refers to the body and so forth of the realm of sentient beings dwelling in the three realms, and...

བདག་གི་ཡང་#ལུས་ལ་སོགས་པ་གང་#ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། སྒོ་#ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་པ་ནི། འདབ་ཆགས་བྱ་ལ་སོགས་པའོ། ། མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་མི་དང་ཕྱུགས་དང་རི་དྭགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའོ། ། བརྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་པ་#ནི་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དྭགས་དང་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་སོ། ། བཤད་མ་ཐག་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་ནི་ལུས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྐང་པའི་དཀྱིལ་ནས་བརྩམས་#ཏེ་མགོ་བོའི་བར་དུ་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རྣམས་ཀྱིས་གང་བའོ། ། འདི་ནི་དག་གོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་གནས་ངན་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་བཞི་དང་བཅས་པའོ། ། འདི་ནི་སེམས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་#བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའོ། ། བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ལུས་ལ་#སོ་སོར་སྣང་བའི་སེམས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དང་། བདག་གིས་#གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་པས་གཏན་ཚིགས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་#ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དང་མཚུངས་པའོ། ། འདྲེས་པར་གྱུར་པས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཉམས་#པས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་ཀུན་ནི་དངོས་པོ་གཅིག་རང་བཞིན། །

Whatever belongs to my own body and so forth, all of these are equal in their essential nature, because they are of the nature of the dharmadhātu. "Born from an egg" refers to birds and the like. "Born from a womb" refers to humans, livestock, wild animals, and so forth. "Born from heat and moisture" refers to flies and the like. "Born miraculously" refers to hell-beings, hungry ghosts, gods, and asuras. "Of those just mentioned" is a term for the birthplaces of the four types of sentient beings. "This is the body" means that from the center of the feet up to the head, it is filled with substances such as excrement and urine. "This is speech" means it is accompanied by the four conceptualizations, such as the four types of dysfunctional tendencies. "This is the mind" means it is endowed with the various mental factors characterized by the eight consciousnesses. By the phrase "the imputed" and so forth, the mind that appears individually to the body in that way is similar to the three realms and to whatever belongs to me. If one asks why, the reason is explained: "knowledge of suchness" refers to the yogins who abide in the completion stage. "Because that mind is like space" means it is equal to the center of space. "Because it has become blended" means because the mind has dissolved. As it is said: "All things are of the nature of a single thing."

དངོས་པོ་གཅིག་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་ངོ་བོ། ། གང་གིས་དངོས་གཅིག་དེ་ཉིད་དུ་མཐོང་ན། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་#དེ་ཉིད་ངེས་མཐོང་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདིས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་དབང་ཕྱུག་ཏུ་བསྟན་པས་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ནོ། ། དབང་ཕྱུག་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པས་སོ། ། ཐུགས་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་པས་སོ། ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བའི། ། སེམས་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནི་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། ཚིག་ཐམས་ཅད་དོན་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྒྲས་ཚིག་གི་དོན་སྟོན་པས་སོ། ། ཕུང་པོ་དེ་དག་གི་ཚོགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྒྲ་ཟིན་པ་ལ་སོགས་པའི་#དབྱེ་བའམ། ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་ངག་དང་ངག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའམ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་དབྱེ་བས་སོ། ། སྐུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཐུགས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ལ་#ལུས་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་སེམས་སོ། ། སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དེ་#ནི་ཞེས་པ་#སེམས་ཉིད་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ནི་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་སྟེ། རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་།

"One thing is the essence of all things; whoever sees that one thing as suchness will certainly see the suchness of all things." Thus it is said. Regarding the phrase "by teaching the omnipresent Lord," "omnipresent" refers to the subject of the three realms. "Lord" refers to the teaching of that which is the mastery of the mind. "The mind will be blessed" means through the knowledge of the equality of the mind. It is said: "The mind, which is like a moon maṇḍala, will be seen by itself." This is the blessing of the mind. Regarding "all words are the meaning," it is because the sound of the mantra reveals the meaning of the words. Regarding "the collection of those aggregates," it is by way of the divisions of sounds apprehended from the great elements, or the divisions of letters, words, phrases, and great phrases, or the divisions of the eighty-four thousand aggregates of Dharma. Regarding "the body," it refers to the mind appearing as the very body of that which is to be expressed. "That which has completely transformed into the essence of the body" means that the mind itself appears in the form of the body. The body does not exist separately, because it is the appearance of another. That which is one's own appearance exists ultimately; it is one's own consciousness. Form and so forth are the appearances of another; this is the reason of essential nature. The mantra-form of all sentient beings and...

སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གང་ཡིན་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ངག་དང་། ལུས་ཀྱང་གང་#ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡན་ལག་ཅེས་པ་ནི་ངག་དང་ལུས་ངག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། #ངག་ཡིན་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྨྲ་བའི་དོན་དང་ལྡན་པས་སོ། ། མི་ཕྱེད་པས་ན་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དགག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། ལུས་ངག་ཡིན་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་#རྣམ་གྲངས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་རྣམས་སོ། ། དེས་#ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངག་གི་ཚོགས་བསྟན་ཏོ། ། ཀུན་དུ་རྟོགས་#པས་ན་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་ཞིང་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། ། ཚིག་གི་སྐུ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་#ངག་གི་སྒོ་ནས་ལུས་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ཅིང་སྐུ་ཞེས་བཏགས་པ་ནི་ངག་གིས་བརྗོད་པ་#ལུས་ཞེས་བརྡར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་འབྱུང་བ་དང་། ཚིག་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་ཏེ། སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྡ་#སྟོན་པ། ། དེ་ནི་ཐ་སྙད་བྱ་ཕྱིར་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་དང་འདྲ་བའི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་ངག་གི་བརྗོད་པ་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་#ཀྱི་སྒོ་ང་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཉིད་དོ། ། བདག་གི་#ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཁམས་གསུམ་ལ་གནས་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་བདག་གི་ཡང་དེ་དག་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །

Regarding the phrase "whatever is body, speech, and mind," this means "whatever is speech and body." The term "limbs" (aṅga) means "speech and body." The phrase "being speech" means possessing the quality of speaking. "Indestructible, therefore vajra" means it cannot be obstructed by ordinary beings. "Being body and speech" is because the word "body" (kāya) is a synonym for "collection" (saṃghāta). To demonstrate that: whatever collection of terms such as "egg-born" and so forth exists, those are the various languages of those [beings]. By that, the collection of speech of all sentient beings is shown. "By thorough conceptualization" means to meditate upon and apply conventional designations. "Meditating on the body of words" means applying conventional designations to the body by way of speech. "Expressed in words and designated as 'body'" means that what is expressed by speech is conventionally indicated as "body," because conceptual words arise and sound arises from words; thus, sounds are conventionally designated as "the body," as it is said: "Sounds indicate the convention; that is explained for the sake of conventional usage." "A body similar to that" refers to the conventional expression of speech. "The mantra-form of all sentient beings" refers to the collection of words. "Of those very [beings]" refers to the previously explained categories such as "egg-born" and so forth. "The body of the great vajra" refers to the body itself. By the phrase "my own body" and so forth, the meaning is that the body, speech, and self of those dwelling in the three realms are equal to one's own.

དུས་གསུམ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་གསུམ་ལའོ། ། དེ་ནི་དུས་མཉམ་པ་ཡང་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་འཇིག་པ་དང་མ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མཉམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ད་#ལྟར་བྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནི་དུས་ཀུན་ལ་འདྲ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་མེད་དོ། ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དེའི་ཆ་ཙམ་གྱིས་བརྟེན་ཏེ་དུས་གསུམ་བརྟག་#པར་བྱའོ་ཞེས་སྐྱོན་མེད་དོ། ། ཡང་རྒྱུན་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཚུལ་དུ་ཐོབ་པས་དུས་གསུམ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངག་དག་དང་ལུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྷག་པར་མོས་པ་རྣལ་འབྱོར་པས་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། སྔགས་འཛིན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤྲོ་བ་#དང་བསྡུ་བ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ལྷག་པར་མོས་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་#པ་ཡིན་ནོ། ། བདག་ནི་#སངས་རྒྱས་ཀུན་ཉིད་དེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཉིད། ། དེ་ཕྱིར་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། རང་གི་བདག་ཉིད་རྟག་ཏུ་མཆོད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། ། དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བཞུགས། ། ཞེས་དཔལ་བདེ་མཆོག་ལས་འབྱུང་ངོ་། །

The "three times" refers to the three times, such as the past and so forth. This is also a teaching on their simultaneity. If one asks, "How can the past and the future be equal, given that the past has perished and the future has not yet arrived?" [the answer is that] regarding the phrase "presently arisen" and so forth, the present time is similar to all times, and thus there is no misconception regarding it. As for the past and the future, they are to be analyzed as the three times by relying on a mere portion of that [present time]; thus, there is no fault. Furthermore, because the present time is constant in its continuity, it is attained in the manner of the past and the future. Therefore, the intention is that the yogi should cultivate the superior resolve that the speech and bodies of all sentient beings abiding in the three times are equal. Regarding the phrase "the mantra-holder is the Great Vajradhara," it is because he performs the emanation and reabsorption of all the Tathāgatas. This demonstrates that yogis of the completion stage, through the superior resolve of the Great Vajradhara, should realize the equality of the bodies and so forth of the objects of the three realms and their own bodies and so forth. As it is said: "I am all the Buddhas, I am all the Bodhisattvas; Therefore, with every effort, One should always worship one's own self." Likewise, it is said in the Śrī Cakrasaṃvara: "The glorious Vajrasattva Abides in the entire expanse of space." (dharmadhātu)

དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པས་སོ། #། རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་#རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་ལྷག་པར་རྟོགས་པས་ན་མཉམ་པའོ། ། དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ངོ་བོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་བསྡུས་པས་སོ། ། དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་མཐར་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་#མཆོག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མི་འདའ་བའི་དོན་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་འདོད་པས་སོ། ། སེམས་#ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ། དཔྱོད་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱ་སྟེ། ། འཁོར་བ་འཇོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། མ་ལུས་པ་ཡི་བློ་མཉམ་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོར་སྦྱོར་བ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་གི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་བཟླས་པའི་འོག་ཏུ་ཞུ་བའི་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

"Explained through intentional meaning" refers to the teaching of the completion stage by means of paradoxical expressions concerning mantras, the body, and so forth. "Common to all yogins" means that it is equal because it is realized by those yogins who meditate on the two stages. "By way of the ultimate maṇḍala" refers to the characteristic of being without essence, as it is the complete withdrawal of the entire maṇḍala. In that regard, for yogins of the generation stage, it teaches the meaning of the characteristic of completely withdrawing the entire maṇḍala as a portion of the "supreme activity" following the "supreme victory of the maṇḍala." Furthermore, the completion stage is the meaning of "bringing to luminosity through the stage of the purification of the mind." "The meaning of not transgressing" is luminosity, because everyone desires that very reality. As it is said: "For the sake of the mind's thorough engagement, One should not engage in analytical investigation; For the sake of destroying cyclic existence, The intellect is equal in its entirety." "Immediately following the generation of the Buddha's body" refers to the yogin who purifies the entire realm of sentient beings through the meditative absorptions of the initial application and the supreme victory of the maṇḍala. "Realizing the ultimate truth" is stated in order to demonstrate the reality of the melting [of the deity] following the subtle yoga and the recitation.

དམ་ཚིག་ལས་ནི་#ཁུ་བ་ཕྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ནང་དུ་བཛྲ་(དྷྀཀ་,དྷྲྀཀ་)ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱིས་#དཀྱིལ་འཁོར་པ་#མ་ལུས་པ་སྤྲོ་བས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱེད་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་ཏེ་ཕྱོགས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་#བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་སྒྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དགོད་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་དང་། རྒྱས་གདབ་པ་བྱས་ལ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་བཟླས་པ་བྱས་ཏེ། བྱ་བ་བྱས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་དབུ་མ་ནས་བྱུང་#རོ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་འོད་དུ་ཞུ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སུ་སྦྱོར་བས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་#པས་སོ། ། དེ་ནས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་#དབུ་མ་ནས་འབྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་འཛག་པ་དང་སྲ་བར་གྱུར་པ་དང་བསྡུ་བར་གྱུར་པའི་རིམ་པས་སོ། ། མངོན་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་བཛྲ་དྷྀཀ་ལ་སོགས་པ་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་མྱུ་གུའོ། ། གཞོན་ནུ་ནི་ཐིག་ལེ་ཕྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །

Regarding the phrase "having emitted the seminal fluid from the samaya," and so forth: through entering into union with a well-purified mudrā, preceded by the entry of all the Tathāgatas, one generates the samaya maṇḍala by emanating the entire maṇḍala without exception using the emanated mantras such as vajra-dhṛk within the source of phenomena (dharmodaya) of Sparśavajrā. Furthermore, emanating them outward, one performs the arrangement of the practice maṇḍala preceded by the thorough application to the realms of sentient beings abiding in the ten directions, followed by the conferral of empowerment and the sealing. Having performed the subtle yoga and the recitation, and having completed the activities, one demonstrates the process of entering the maṇḍala preceded by the central channel, where they become of equal taste and melt into light. The phrase "by the union of insight and method" refers to entering into union with Cittavajra and Sparśavajrā. Then, the phrase "by the sequence of the mer-mer-po [oval stage] and so forth" refers to the sequence of the dripping, solidifying, and gathering of the bindu of bodhicitta emerging from the central channel, preceded by the experience of the [three] appearances and so forth. The phrase "it increases" means it increases in the form of the mantras and so forth. The phrase "that itself is like a seed and a sprout" means that the form of the emanated mantras such as vajra-dhṛk is the seed, and the emergence of the maṇḍala deities from the complete transformation of that is the sprout. "The youth" is the characteristic of the emitted bindu.

བར་མ་ནི་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་#མཚན་ཉིད་དོ། ། གནས་སྐབས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་གཞོན་ནུ་ནི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བར་མ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དགོད་པའི་#མཚན་ཉིད་དོ། ། སྐབས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ནས་ཆོས་འབྱུང་གི་ནང་དུ་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་#གཞོན་ནུ་དང་བར་མའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་#ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་བཞུགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་འགྲོ་བའི་དོན་རྫོགས་ནས་ཤར་ལ་སོགས་པ་ལ་བཞུགས་པའོ། ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྗེས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་#པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་གིས་མྱོང་ཞིང་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་བཟླས་པའི་འོག་ཏུ་འོད་དུ་ཞུ་བ་#ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་བྱས་པར་བདག་ཉིད་ཤེས་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། སྤྱན་མ་དང་། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། སའི་སྙིང་པོ་དང་། བྱམས་པ་དང་། གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དང་།

The intermediate stage is the characteristic of the complete transformation of the extracted mantra. The "occasion" is the characteristic of the formation of the forms of the maṇḍala deities, such as Vairocana and the others. Alternatively, "youth" is the characteristic of generating the samayasattva; the "intermediate" is the characteristic of placing the jñānasattva; and the "occasion" is the characteristic of placing the samādhisattva. Then, the generation of the maṇḍala deities as the nature of the three sattvas within the source of phenomena (dharmodaya) is called "attaining the stages of youth and the intermediate." To demonstrate that very point: the maṇḍala of the body of Vairocana and the others abiding in its entirety, without omission, means that having completed the activities of a buddha and fulfilled the welfare of beings, they abide in the east and so forth. "They will experience the five qualities of desire" means that by entering into union with their respective mudrās, they individually withdraw the five objects, such as form, and experience and enjoy them through the branches of meditative concentration. This thoroughly demonstrates the samādhi of the Supreme Victor of the Maṇḍala. Then, with the words "Then..." and so forth, the melting into light is taught following the subtle yoga and recitation. The meaning of "Vajra Garland" and so forth is as follows: when one knows oneself to have completed the activities, [one visualizes] Vairocana, Locanā, Rūpavajrā, Kṣitigarbha, Maitreya, Yamāntaka, and...

འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་#རྣམས་འོད་ཟེར་གྱི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་གོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་དང་། སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དང་། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་། ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་དང་། མི་གཡོ་བ་རྣམས་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་གོ། ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གོས་དཀར་མོ་དང་། དྲི་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། འཇམ་དཔལ་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་། པདྨ་མཐར་བྱེད་དང་། དབྱུག་སྔོན་ཅན་རྣམས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་གོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མ་དང་། རོ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་དང་། བགེགས་མཐར་བྱེད་དང་། སྟོབས་པོ་ཆེ་སྟེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་གོ། ། གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོ་དང་། གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་གཉིས་#དང་། སྔར་བཤད་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་གོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པ་ཡང་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རིམ་པ་ནི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་བདག་ཉིད་རྟག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པར་#བསྒོམས་ཏེ་ཚངས་པའི་#སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་མཚོན་ཞིང་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིགས་ཁྱབ་པའི་དུས་སུ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་རྡོ་རྗེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གནས་པར་གྱུར་ན་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་#དུ་བྱས་ཏེ། སྨིག་རྒྱུ་དང་། དུ་བ་དང་མཁའ་སྣང་དང་། མར་མེ་དང་།

The kings of the desire realm are gathered through the application of light rays and enter into the aggregate of form. Ratnasambhava, Māmakī, Śabdavajrā, Ākāśagarbha, Vajrapāṇi, Prajñāntakṛt, and Acala enter into the aggregate of feeling. Amitābha, Pāṇḍaravāsinī, Gandhavajrā, Mañjuśrī, Avalokiteśvara, Padmāntakṛt, and Nīladaṇḍa enter into the aggregate of perception. Amoghasiddhi, Samayatārā, Rasavajrā, Sarvanīvaraṇaviṣkambhin, Samantabhadra, Vighnāntakṛt, and Mahābala enter into the aggregate of formations. The two, Ucchuṣmarāja and Uṣṇīṣacakravartin, along with the four aggregates previously explained, enter into the aggregate of consciousness. The third consciousness should also be made to enter into the clear light. The sequence for this is as follows: by entering into union with Sparśavajrā, one meditates on oneself as being constantly endowed with joy. At the time when the bodhicitta emerges through the Brahma-aperture, the wisdom of appearance is indicated. At the time when it pervades the joints of all the limbs, one experiences the supreme joy of bliss, the wisdom of increase. When the bodhicitta abides in the vajra-maṇḍala, the wisdom of near-attainment is manifested. [These are] the mirage, smoke, fireflies, and the lamp.

སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་རྟགས་ལྔ#། དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་མི་སླུ་#བ་མཐོང་ནས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་མངོན་དུ་བྱའོ། ། དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་འཇུག་པའི་ཆོ་གའོ། ། རང་བཞིན་ལྔ་བཅུའི་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཁ་དོག་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དབྱིབས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལྟར་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའོ། ། ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། ། འདུ་ཤེས་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། ། འདུ་བྱེད་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་ལྔ་བཅུ་བསྟན་ཏོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་#འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་མི་སྣང་བར་བྱའོ། ། འབྲས་བུ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་བཞི་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པས་སོང་ཞིང་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ། ། དེ་#བཞིན་དུ་སླར་འོང་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེ་#ལས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་འཆད་པར་འདོད་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །

The five signs resembling a cloudless sky: having seen that which is non-deceptive regarding the vision of suchness, one should manifest the fourth suchness, which is free from all conceptual proliferation. This is the ritual for entering the ultimate maṇḍala. Regarding the phrase "the fifty natures": form is of two types, distinguished by color and shape. Color is of twelve types and shape is of eight types; thus, form is of twenty types. Feeling is of three types, such as pleasure and so forth. Consciousness becomes eighteen through the division of the six collections of consciousness. Perception is of one type. Formations are of three types, distinguished by being virtuous, non-virtuous, or neutral. The aggregate of consciousness is of eight types through the division of the consciousnesses, such as the ālayavijñāna and so forth; thus, the fifty are taught. "One should enter the ultimate truth" means that one should cause [the aggregates] to become non-apparent through the previously explained sequence. By the phrase "desiring the result" and so forth, the manifestation of the stage of union—the realization to be attained through the fourth stage—is taught. "Having gone and dissolved according to the sequence of the ultimate maṇḍala" means having thoroughly entered the clear light. "Returning in that same way" means emerging perfectly from that state for the sake of benefiting sentient beings. "The imputed aggregates of form and so forth, such as Vairocana" refers to the forms and so forth that are intended to be explained through the sequence of their purification.

སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ལ་#གནས་པ་དེ་བཅད་དེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པས་སྲོག་བཀག་པ་ནི། # དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བ་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་འཇུག་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་འཇུག་པ་#བསྟན་ཏོ། ། རྫོགས་པའི་གོ་རིམ་#རྟོགས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལྔ་བསྒོམས་#པས་སོ། ། གལ་ཏེ་རྟུལ་#བ་ཅན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་#མ་ཡིན་ན་ཞེས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེའི་ཚེ་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ཉིད་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱིས་#མྱོང་བའི་ལུས་ཀྱི་#སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་འོད་གསལ་བ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། ལངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་ཅིག་ཅར་དུ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་སྤྲོས་ནས་སོ། ། སྒྱུ་#མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དམིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་དོན་བསྡུས་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཞེས་པ་ནི་དོན་སྦས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། དམ་ཚིག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་#ན་སྨྲས་པ།

Regarding the phrase "having severed that which abides in prāṇa and āyāma": the cessation of the vital breath through the stages of vajra-repetition and so forth is for the purpose of entering the ultimate truth. The phrase "one should enter the ultimate truth" means that one should make it the very nature of the clear light to be attained through the stage of the purification of mind, by entering via the stages of mantra and mudrā. The phrase "the most supreme" refers to that which is to be attained through the samādhi of union. The phrase "the siddhi of Mahāmudrā will be attained" means that the Mahāmudrā body of Vajradhara will be attained. Thus, the entry into the limit of reality by the yogi of the completion stage is shown. The phrase "even if the completion stage is realized" refers to having meditated upon the five stages, such as vajra-repetition and so forth. The phrase "if one is not of dull capacity but possesses diligence" means that one's diligence is not inferior. The phrase "at that time, having made it the very continuum of beings" means that, in this very life, one has manifested the clear light of the stage of the purification of mind of the body experienced through the dharma. The phrase "having arisen" means that from that state, one has emanated the Mahāmudrā body of Vajradhara through the stages of the near-attainment of appearance and so forth. The phrase "one manifests through the illusion-like samādhi" is a summary of the meaning: that the wisdom body should be taken as the object of focus. The phrase "the meaning of these very vajra words" refers to that which is to be expressed by words possessing hidden meanings. If one asks, "What is the recollection of the samaya like?" it is said:

དེ་བས་ན་#རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲེལ་པས་སོ། ། ཚངས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་རཀྟ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤིན་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་ཆོས་འབྱུང་ལ་ཕྱུང་བའོ། ། དེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིམ་པས། དངོས་མེད་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཐིམ་པའི་ཆོ་གའི་རིམ་པའི་མན་ངག་གིས། # མཁས་པས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཏུད། ། ཅེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གས་མི་སྣང་བར་བྱའོ། ། དེ་ནི་བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཚོགས་ཆེ་བ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་གསད་#པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རིམ་པས་ཐ་མལ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕན་ཡོན་ནོ། ། དོན་འདི་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གཙུག་ཏོར་གྱི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་#ནི་ཕུང་པོ་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་མི་རྟག་#པ་སྟེ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། འདིར་ནི་ཁ་ཅིག་མི་སྐྱེ་ཞིང་། ། ཁ་ཅིག་ཡང་ནི་འཆི་བ་མེད། ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དངོས་གནས་པའི། ། འཁོར་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ། ། མ་རིག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡི། ། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བལྟས་ན། ། སྐྱེ་བའམ་ནི་འཇིག་པ་དག། ཁ་ཅིག་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །

Therefore, it is through the connection of the vajra and lotus union. Brahmā is the essence of suchness (tathatā); the "blood" (rakta) is the bodhicitta that has emerged and is emitted into the source of phenomena (dharmodaya) of the mudrā. This teaches the meditative absorption (samādhi) of the supreme maṇḍala of the Victors. Following that, by the sequence of the ultimate maṇḍala: "By uniting in a single non-entity," refers to the pith instructions on the sequence of the ritual of dissolution. "The wise should bow according to the ritual" means that one should make [the maṇḍala] invisible through the ritual of the ultimate maṇḍala. This is the realization of luminosity (prabhāsvara) by the yogi of the conceptual stage. It should also be taught to the yogi of the completion stage (niṣpannakrama); "the great assembly of Tathāgatas" is as before. "Non-entity" refers to "killing," which means making the ordinary aggregates and so forth invisible through the sequence of mantra and mudrā; this is called emptiness (śūnyatā). "The wise" refers to the benefits. This very point is also explained in detail in the Vajroṣṇīṣa Tantra: "Death" is the characteristic of the destruction of the aggregates, which is impermanent; however, in the ultimate sense, there is neither arising nor destruction. As it is said: "Here, some are not born, And some do not die. One should understand that cyclic existence (saṃsāra) Is the very state of the mind's reality. When viewed with authentic wisdom, That which arises from the condition of ignorance, Neither arising nor destruction Is perceived by anyone." Thus it is stated.

རྒྱུ་དེ་ལས་ཁ་ཅིག་ཀྱང་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་#ཕྱིན་མ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་ལ་དེ་ཉིད་ཚུལ་ནི་ལམ་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་སྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཐ་མལ་པའི་ལུས་ངག་གིས་སྦྱོང་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སློབ་པ་#ན་ཐ་མལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་#བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ངག་སྤངས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་འདི། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་སྒྲུབ་བྱེད་པའོ། ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། ། ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་དེ་ཉིད་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པ་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་སྤོང་བས་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་དྲན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཇའ་ཚོན་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྣང་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ལུས་པ་ལུས་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

From that cause, some things neither arise nor cease; however, the Perfection of Insight is the characteristic of the selflessness of all phenomena. For yogins of the generation stage, its method is the path, consisting of the cultivation of the three samādhis. One should purify the ordinary body and speech, which are of the nature of conceptual construction. Likewise, for the yogin of the completion stage, when training in the stage of vajra recitation through the eleven stages such as "entering" and so forth, one abandons speech that is of the nature of ordinary conceptual construction, and the supramundane nature—the arising of the Perfection of Insight as Vajra Speech—will be produced. As it is said: "This stage of vajra recitation is the means for accomplishing Vajra Speech." Furthermore, that very Bhagavatī Perfection of Insight, possessing the connection of the three consciousnesses along with conceptualization, brings about the attainment of clear light by abandoning the collection of one hundred and sixty natural [conceptions]; thus, mindfulness is defined as the mental focus upon the mind that actualizes the mental engagement with suchness. Likewise, for the sake of benefiting sentient beings, that very [insight] appears completely like a rainbow, endowed with the supreme of all aspects; it is called "enlightenment" (bodhi) because it is illustrated by the twelve examples of illusion, as it realizes all things without exception through the very nature of illusion.

དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བ་ལ་ཐིམ་པས་ན་ཐིམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ནི་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས་བཤད་པས་དམ་ཚིག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡང་བཤད་དོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་བཞི་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ནི་སྣང་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བ་ནི་དགའ་བའོ། ། འདིར་རྩོམ་པའི་སྒྲ་ནི་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དོན་རྟོགས་པས་མི་སྦྱོང་#བ་ཉིད་མི་མངོན་པའོ། ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཐབས་ནི་ཉི་མའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བ་སྟེ་སྣང་བ་མཆེད་པའོ། ། ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ནི་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བ་སྟེ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའོ། ། མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤོང་བར་བྱས་ནས་གནས་པའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འོད་གསལ་བའོ། །

Likewise, because that very [reality] dissolves into the clear light in order to purify the conventional, which has the aspect of an illusion, it is called "dissolution." Similarly, the Mahāmudrā body of the glorious Vajradhara, which has the nature of union—characterized by making those two truths non-dual and becoming the single taste of existence and peace—is called "liberation," because it is the essence of the path of no-more-learning. For that very reason, because it accomplishes the welfare of sentient beings until the end of saṃsāra, it is taught as "fulfilling all intentions." Thus, by explaining the two stages through the two verses of the Explanatory Tantra, the recollection of the samaya is also explained. The phrase "explained with intentional meaning" refers to the individual teaching of suchness through the application of contradictory terminology. Regarding the words "In that..." and so forth, one should attain the clear light to be attained through the fourth stage. As for "insight is appearance," the appearance resembling the moon is joy. Here, the word "beginning" should be understood as being elided; the meaning is that it is not elided because the realization of the object is not purified. Therefore, insight has been explained. Method is like the appearance of the sun, which is the increase of appearance. Near-attainment is like the appearance of the twilight, which is the near-attainment of appearance. "Finality" means abiding after having abandoned [the preceding stages]. "Ultimate truth" refers to the clear light characterized by the limit of reality.

དེ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདའ་བར་མི་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བ་སྟེ། ། རྒལ་མིན་འཁོར་བར་ཡོད་པ་མིན། ། ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི། ། འགྲུབ་ཕྱིར་ལེ་ལོ་མི་བྱའོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། ། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་རྩིབས་བརྒྱད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་གནས་པ་ཡི་གེ་རཾ་#འབར་བས་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྲེག་ཅིང་ཕ་རོལ་གྱི་#ཡང་བསྲེག་གོ། ། དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། མེ་ལོང་ལ་ནི་དབུགས་ཀྱི་རླུང་། ། ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ཐིམ་འགྱུར་བ། ། ཡང་དག་མཐའ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་དེ་བཞིན་འཇུག། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། #། ཀུན་ཏུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་གསུམ་པོ་ནི་ཆགས་བྲལ་དང་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་བར་མ་#རྣམས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་བཅས་པའོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་སྤངས་ན་ཤེལ་སྒོང་དག་པ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ་ལྟོས་པས་ཞེས་#པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་ལ་འཇུག་པས་སོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལུས་མི་ལེན། ། ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྒྱུ་མའི་ལུས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པས་སོ།

"That itself is that which all sentient beings must not transcend" means that it is the nature of all sentient beings. As it is said: "All buddhas are subject to change; they do not exist as those who have not crossed over in saṃsāra. Therefore, in order to achieve perfect, complete enlightenment, one must not be lazy." "Grasping it as a whole" means causing the aggregates of one's own body and so forth to disappear. "By the sequence of subsequent engagement" means that the blazing syllable RAṂ, abiding upon the eight-spoked wheel of the dharmadhātu, burns one's own aggregates and so forth, and also burns those of others. "Uninterrupted" in that regard means again and again. As it is said: "Just as the breath of the wind dissolves into a mirror, so too does the yogi repeatedly enter the ultimate reality." The three appearances, such as the "all-illuminating" and so forth, are those of detachment, passion, and intermediate passion. "Together with the sixty-four natural [emotions] such as desire and so forth" means together with the mental factors that are virtuous, non-virtuous, or neutral. "Luminosity" means stainless; if abandoned through the stages of the mudrā and meditative absorption, it becomes like a pure crystal ball. "In dependence upon the all-empty" means by entering the fourth suchness. "One does not take up an illusory body" means that one purifies the illusory body to be attained through the stage of self-consecration.

། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་སྣང་བ་སྟེ། ། དེ་མེད་པས་ན་སྣང་བ་མེད་པས་སོ། ། འབྲས་བུའོ་ཞེས་པ་ནི། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་པ་གསུམ་མོ། ། རྟོག་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་དེ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞི་པ་ལ་རིམ་པ་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་རིམ་པ་ལྔ་པ་ཡང་མེད་པས་སོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས། ། རང་རང་ངོ་བོ་ལ་གནས་སོ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་ལས་ལྡོག་པ་ལ་འཇུག་པའོ། ། གནས་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་པདྨའོ། ། གནས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་ལ་ཡང་གནས་ནི་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། གནས་པ་ནི་འོད་སྤྲོ་བའི་རིམ་པའོ། ། གཉིས་པོ་དེ་དག་འོད་གསལ་བ་#ལ་འཇུག་པ་དེས་ན་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཇི་སྲིད་སྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། ། དེ་སྲིད་ལས་ནི་དང་པོ་ཅན། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། ། དེ་ནི་འོད་གསལ་བསྟན་པར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པའོ་#ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་#ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་པས་སོ། ། ལྡང་བའི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་དེ་ལས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་གཟུང་བའི་གནས་བསྟན་པའོ#། ། འཛིན་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་། སོ་སོར་སྡུད་དང་བསམ་གཏན་དང་། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་འཛིན་པ་དང་། །

The three wisdoms are the appearances; because they do not exist, there is no appearance. "The result" refers to the samādhi of union. "The cause for attaining that" refers to the three stages, such as vajra recitation and so forth. "Those two conceptualizations do not exist thereafter" means that in the fourth stage, the first three stages and the fifth stage also do not exist. It is said: "All things, by their very nature, abide in their own respective essences." "Thing" refers to that which is distinguished from other things. "Abiding" refers to the lotus of the mudrā. "Abiding therein" refers to the secret vajra. In the stage of samādhi as well, "abiding" refers to the wheel of the dharmadhātu with eight spokes, and "abiding therein" refers to the stage of radiating light. Because those two enter into the clear light, they become non-apprehendable, for they are non-conceptual. As it is said: "As long as there is the application of meditation, so long is it for the beginner. The yoga of complete perfection is taught as the clear light." This is explained as being "not of intentional meaning" because it teaches the suchness that is extremely clear. "That is called the stage of union" refers to the fifth stage. "In order to show the place of arising" means to show the place for assuming the vajra body from that clear light. Regarding "the branch of retention," the Explanatory Tantra of the Four Branches also states: "Withdrawal, meditative concentration, breath control, and retention..."

རྗེས་སུ་དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་ནི། ། ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་བཤད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་རྗེས་སུ་འོག་ཏུ་དྲན་པ་ནི་ལྡང་བའི་ཞེས་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་#མ་དང་མཚུངས་པས་དེ་ལས་སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བསྒོམ་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའི་འོ། ། ཏིང་ངེ་#འཛིན་ནི་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཐ་དད་པའི་#རིམ་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གཉིས་པ་ལས་དྲངས་ཏེ་འདིར་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། འཛིན་པའི་ཡན་ལག་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་མན་ངག་བཞི་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་བཟུང་བས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་རབ་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བར་མའི་ཚིག་མི་མངོན་པའི་ལས་འཛིན་པའི་བསྡུ་བ་སྟེ་ལོ་མའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ནོ། ། དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་པ་ནི་དྲི་བའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུའོ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེ་ན་གནས་པའི་འཇའ་ཚོན་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོའི་གཞུ་སྟེ། རྟེན་དང་བརྟེན་#པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚེམ་བུ་ངུ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་དང་མཉམ་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་མིག་ཡོར་དང་།

"Recollection and meditative absorption are explained as the yoga of the six branches," so it is said. Following that, "recollection below" refers to arising; because it is similar to dreams and illusions, it is called "emanating from that." Its cultivation is the nature of the two truths, and because it is closely characterized, it is also the nature of both the "with-aspect" and "aspectless" and so forth. "The Great Vajradhara" refers to the sixth. "Meditative absorption" is the focal point through one-pointedness. The word "then" indicates a distinct sequence; this should be drawn from the second phrase and explained here. To demonstrate that very point: "the branch of retention below" means below the fourth oral instruction. "The conventional truth" is so called because ordinary beings grasp it as having an intrinsic nature. "The ultimate truth" is so called because it is the manifestation free from all conceptual elaborations. The phrase "possessing the nature" and so forth is a tatpuruṣa compound (a "possessive" compound) in which the middle word is elided, like "the king of leaves." If one asks what that is, it is the question. "Having the nature of non-dual wisdom" means the nature in which the conventional and ultimate are inseparable. "The body of the Great Vajradhara" refers to the sixth. "The rainbow residing there" refers to the bow of Indra; because the support and the supported are inseparable, it is like a patchwork quilt. "Because it is equal to that" refers to an optical illusion and—

སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་སྣང་བས་དེ་ཉིད་ནམ་མཁའོ། ། རྒྱུ་ནི་རིམ་པ་བཞི་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་པའོ། ། དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པས་སོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་སྣང་བ་ནི་མེད་དེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་#པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔ་མའི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་དགོངས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེས་བུ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལྟར། ། དེ་ཡི་ཕྲད་#པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། རྩིག་པ་ལ་སོགས་རྣམས་ལས་ཀྱང་། ། ཇི་བཞིན་བསྟན་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། #འཇིག་ཅིང་ཟད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ལས་གཞན་བསྟན་#མི་ཟད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་#ལས་བྱུང་བས་ན། མི་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བའོ། ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་གི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་པོ་རོ་གཅིག་པར་འགྱུར་བར་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཚེ་ཟུང་འཇུག་དེ་ལ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པ་#མ་ཡིན་ནོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །

Because it appears as an illusion itself, that very thing is space. The cause is the fourth stage; the result is the fifth stage. Their non-duality is due to their indivisibility. In the stage of union, there is no appearance of cause and result, because it is non-conceptual. The accomplishment of the welfare of sentient beings occurs through the power of previous aspirations, but not through intentional thought. As it is said: "Like a wish-fulfilling jewel, by the mere contact of that [jewel], even from walls and the like, the teachings appear exactly as they are." Regarding the phrase "because it perishes and is exhausted," this refers to conditioned things possessing the nature of arising. Regarding the phrase "other than that, the teaching is inexhaustible," because it arises from the essence of the non-perishing nature, it is unchanging; this means it is free from both [extremes]. The phrase "up to being free from arising and perishing" is an illustration; however, it is also free from existence and non-existence, entity and non-entity, increase and decrease, emptiness and compassion, method and insight, permanence and nihilism, coming and going, and so forth. Regarding the phrase "the two truths," when that wisdom appears as the two truths becoming of one taste, at that time it is non-dual. When that union exists, at that time even non-duality does not exist. All suffering consists of the conceptualizations of the eight worldly dharmas and so forth.

ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཅོམ་པར་བྱེད་པས་ན་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟག་པ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་ལས་བྱུང་བ་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའོ། ། དེ་མེད་པས་ན་ཟག་པ་མེད་པའོ། ། རེག་བྱའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ནི་རེག་པར་བྱ་བར་ནུས་ཏེ། ། འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གང་གིས་རེག་པར་བྱའོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བཤད་པའི་དོན་བསྡུས་ནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པ་དག་གིས་ཐོབ་པར་བྱའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་རིམ་པ་གསུམ་པ་དང་ལྔ་པས་ཐོབ་པར་བྱའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ངེས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བཤད་ནས་སོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བཞི་ཞེས་པ་ནི་བརྟག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སྐུའི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཞེ་སྡང་སྦྱོང་བར་མཛད་པས་ན་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའོ། ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་བཞི་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔའི་ལྷ་མོའི་ཚོགས་སོ། ། བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལེའུ་དང་པོ་ནས་བཤད་པས་ན། འདིར་མ་བཤད་དོ། །

"Because it has the characteristic of being thoroughly pacified" means that it is called "peaceful" because it destroys those [afflictions]. For that very reason, "outflows" (āsrava) are attachment and so forth, along with the one hundred and sixty natural [afflictions] arising from them. Because those are absent, it is "without outflows." "Because it is not an object of touch" means that conditioned things can be touched, but what is the nature of that which is unconditioned? By whom could it be touched? "Explained with intentional meaning" (saṃdhāyabhāṣita) means that suchness is shown by means of contradictory words. With the words "In that way" and so forth, the previously explained meaning is summarized and explained: the dharmakāya is to be attained through the second and fourth stages. The saṃbhogakāya is to be attained through the third and fifth stages. "Having ascertained it as having the characteristic of non-duality" means that after explaining the stage of union, those two are inseparable. "The four nirmāṇakāyas" is explained in order to show the four mudrās of the body to be realized by the yogi of conceptual analysis: because he purifies hatred, Akṣobhya is the Vajra Mind. "The wheel of goddesses who have emerged from his own self-nature" refers to the four consorts of the families arising from meditative union, and the assembly of goddesses of the five objects, such as form and so forth. "Having manifested in the form of a woman" and so forth was explained in the first chapter, and therefore is not explained here.

དེས་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོས་བྱས་པའི་ཕྱི་དང་ནང་དང་གསང་བའི་མཆོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དབང་གི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རང་གིས་རིག་པའོ། ། བུ་མོའོ་#ཞེས་པ་ནི་སྨེ་ཤ་ཅན་གྱི་བུ་མོ་སྟེ་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོའི་ཁ་དོག་འདྲ་བའོ། ། རང་བཞིན་བརྟན་པ་#ཐོབ་ཅིང་རྙེད་པ་ཞེས་པ་ནི་#དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པར་བརྟན་པ་སྟེ་ཡིད་མ་འཁྲུལ་བ་རྙེད་པའམ་རང་གིས་བཙལ་བའམ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པས་ཐོབ་པའམ་དགུ་#པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷ་མོ་ཀླུ་མོ་གནོད་སྦྱིན་མོ#། ། ལྷ་མ་ཡིན་མོ་མི་མོ་ཡང་། ། རྙེད་དེ་རེག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བྱ། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་དེ་ལྟར་འགྲུབ། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། པདྨ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་བཞི་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་ཅན་དང་དུང་ཅན་དང་། #ཨུཏྤལ་ཅན་དང་། བ་#ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་པདྨ་ཅན་ནི་ཐུན་མོང་གི་པདྨ་དང་ལྡན་པའོ། ། དུང་ཅན་ནི་ཡོན་པོའི་པདྨ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཨུཏྤལ་ཅན་ནི་པདྨ་ཕྲ་མོའོ། ། བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཡན་ལག་མཆོག་དང་ལྡན་པའོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་བུད་མེད་ནི་གསུམ་སྟེ། རི་དྭགས་མོ་དང་། རྒོད་མ་དང་། གླང་པོ་མོའོ། ། སྐྱེས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། རི་བོང་དང་། གླང་དང་། རྟའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེར་བྱས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ལས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེའི་ར་#བ་དང་། པདྨ་ཆུང་བ་དང་། མཉམ་པོར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་ཕྲ་བ་དང་པདྨ་ཆེ་བ་མཉམ་པོར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་བར་མ་དང་ཕྲ་བའི་པདྨ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །

By the words "By that," and so forth, the outer, inner, and secret offerings performed by the circle of goddesses are taught. "Experiencing passion and so forth" refers to the self-awareness of the three wisdoms of the empowerment of meditative union. "A girl" refers to a girl of the mṛṣā (butcher) caste, whose complexion is like that of a blue utpala lotus. "Having attained and found a stable nature" means being stable by relying on the samaya and vows; it is the attainment of an undeluded mind, found either by seeking it oneself or by attaining it through the prophecy of the Blessed One. As it is said: "Whether it be a goddess, a nāga woman, a yakṣī, an asura woman, or even a human woman—having found her, one should practice the discipline of touch. Through being free of doubt, it is accomplished in that way." Regarding the four families mentioned in "the lotus-like one," and so forth, they are the padmā, the śaṅkhā, the utpalā, and the gaurī. Among them, the padmā possesses a common lotus; the śaṅkhā possesses a curved lotus; the utpalā has a slender lotus; and the gaurī is very expansive and possesses the most excellent limbs. Others say there are three types of women: the doe, the mare, and the elephant; and three types of men: the rabbit, the ox, and the horse. "By the activity of the distinctions made therein" means that, for example, a small vajra and a small lotus become equal. Likewise, a slender vajra and a large lotus become equal. In the same way, one should understand the intermediate vajra and the slender lotus, and so forth.

ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དེ་ཡང་#དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་བྱ་བའི་སྦྱོར་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་གདན་བཞིའི་རྒྱུད་ལས་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའོ། ། འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། ཡང་དག་པར་འཇུག་བྱེད་ཅེས་དབྱེར་མེད་དངོས། ། ཁྱད་པར་སྦྱོར་བས་དེ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་དགའ། ། དེ་ཡི་སྤྲོ་བ་དང་ནི་བཤད་བྱ་བ། ། འཁོར་བའི་ལམ་ནི་རྒྱས་དང་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བདག་ཉིད་ཀྱིའོ་ཞེས་པ་ནི་#རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མྱ་ངན་ནི་#ཤིང་དང་འདྲ་བ་སོག་#ལེ་དང་འདྲ་བས་#གང་གིས་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཁུ་བ་དེ་དང་བདག་ཉིད་མཆོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ཀས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པའི་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ཆགས་པའི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ། ། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕན་ཡོན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་ཞེས་པ་ལ། ། སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་པས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་སྐུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་པ་ནི་སྐུའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སེམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །

Furthermore, regarding the classification of activities, one should follow the Śrī Caturpīṭha Tantra in accomplishing the application of the sixty-four rites. Also, from the Kāmaśāstra: "That which is called 'perfect engagement' is the indivisible reality; through the application of distinctions, that very [reality] is manifold joy. Its radiation and what is to be explained are for the sake of expanding and condensing the path of saṃsāra." Thus it is said. "Of oneself" refers to the yogi. Regarding the syllable "Śū" and so forth, "sorrow" is like a tree, and that by which it is cut—like a saw—is called "supreme joy." "One should offer that fluid and oneself" means that both should satisfy themselves. "Clearly shown as the lord of desire" means that through the gateway of elaborate conduct, the vast play of passion and so forth is taught. The "result of recollection" refers to the benefits. Regarding "by thorough knowledge," it means by manifesting [the result] once meditation is perfected. "By the nature of Vairocana and so forth" refers to the essence of the Vajra Body and so forth. "One will obtain a body endowed with miraculous powers" means one will possess the eight siddhis, such as the mastery of the body. By the words "passed beyond" and so forth, long-lasting abiding is shown. By the words "connected with Akṣobhya" and so forth, since it is the nature of the Mind, it is shown that one will obtain the mastery of the mind.

ཡིད་ལ་གང་དང་གང་འདོད་པ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བའོ། ། རི་བོ་ལ་སོགས་གཡོ་བ་དང་། ། དེ་བཞིན་འཇིགས་#པ་འཕྲོག་པ་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་ཆུ་བཞིན་དུ་ནུས་པ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་#ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་གསུང་#ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པས་ཞེས་པ་ནི་#འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གསུང་གི་#རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་པ་ནི་དྲི་བའོ། ། སྒྲ་བརྙན་#དང་མཚུངས་པའི་སྒྲའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། གང་ཞིག་སྨྲ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་དམོད་པ་#འདེབས་པ་དང་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། ཡང་ན་སྔར་མེད་པའི་བསྟན་བཅོས་སོ་སོར་རྩོམ་པས་ན་#ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་ཐ་མ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་དང་མི་ལྡན་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་གཞན་#མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་འོ། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་ལྡོག་པ་བསྟན་ཏོ། ། ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཞེས་པ་ནི་ས་དགུ་པ་ལ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་སོ། ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དགག་པར་མཛད་པས་ཞེས་པ་ནི་སླར་ཡང་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དགག་པ་ཡིན་ནོ། །

"Whatever one desires in the mind" refers to the sovereignty of a universal monarch and so forth. It is stated: "Moving mountains and the like, likewise removing fear, and upon that, having power like water, it will arise." "His speech is connected to that" means that one will attain mastery over speech associated with Amitābha; this is taught to show that it is the very nature of speech. "What is it like?" is the question. "The essence of sound similar to an echo" refers to its essential nature. "Whatever one speaks" refers to words such as curses or blessings; that these are accomplished through the thorough knowledge of the nature of things is "mastery of speech." Alternatively, because one composes previously non-existent treatises, one is "master of speech." "This is the final birth" means one is not subject to future births, as there are no other births remaining. "Possessing the nature of union" refers to the attainment of omniscient wisdom. "In this very life" indicates a departure from the yogi of the Prajñāpāramitā who attains enlightenment over three countless eons. "By the power of karma" means that on the ninth bhūmi, it serves as the cause attained through the power of karma. "By negating rebirth" means the negation of taking birth in existence once again.

སྐྱེ་བའི་ལས་ནི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་དབང་དུ་འགྱུར་ན་སྐྱེ་བ་ཡང་#མེད་དོ། ། རླུང་གི་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིས། ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་དམིགས་ཏེ། ། སེམས་ནི་རང་བཞིན་རྒྱུར་གྱུར་པས། ། ལས་དང་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། མཐོང་བའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་ཚིག་གིས་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ལྷའི་སྐུ་སྒྲུབ་པའོ། ། སྔགས་ལ་རྗེས་སུ་གཞོལ་བ་རྣམས། ། ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་#སྨན་མཆོག་དང་བཅུད་ཀྱིས་#ལེན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འདུལ་བ་ཙམ་བྱེད་པས་སོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་འབད་རྩོལ་མེད་པས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། ཁམས་གསུམ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དོ། ། དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བདག་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའི་མོས་པས་སོ། ། བསྒོམས་#པའི་རྒྱུ་དེས་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་དབྱེར་མེད་པའི་བསྒོམ་པས་སོ། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་པར་བཟླས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པས་སོ། །

Karma is the root of birth; if karma is brought under control, there is no birth. As it is said: "Without the application of the winds, the nature of the mind is not perceived. Since the mind is the causal nature, karma and birth arise." Thus it is stated. "Nirvana is the dharma seen in this life," and so forth, is shown to be authoritative by the words of the Noble One. "The distinction of the result" refers to the distinction between mundane and supramundane accomplishments. "The attainment of Mahāmudrā" refers to the accomplishment of the deity body of the glorious Great Vajradhara. "Those who are devoted to mantra" refers to the yogins of the generation stage. "Even the mundane accomplishments" refers to supreme medicines, alchemy, and so forth, because they merely serve to discipline worldly beings. "They will be accomplished for those who abide in the samādhi of union" is the remainder of the sentence, meaning they will be accomplished without effort. "The three realms" refers to the nature of the three realms, which are all the Buddhas. "Becoming inseparable" means through the conviction that one's own self and the Buddhas of the three times are inseparable. "By that cause of meditation, they will be accomplished" means by the meditation on inseparability. "Reciting with the branches unimpaired" means by the vajra recitation endowed with the inseparability of the deity and so forth.

བདེན་པ་མཐོང་བས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་མི་#དད་པའི་བསྒོམ་#པས་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨོས་#ཀྱང་ཅི་དགོས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་། ། བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཤེས་ན་ཡང་། ། གང་ཞིག་དེ་ཉིད་#མི་ཤེས་པས། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ། ། ལ་སོགས་པས་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ནི་ཐབས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་དེ་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་#པར་བྱ་བའོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་དེ་ལས་གཤེགས་པ་ནི་#དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་སྟེར་བའི་སྒོ་ནས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་གྱུར་པའོ། ། འདི་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་རག་ལུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ཉིད་ལ་འབད་རྩོལ་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །

"By seeing the truth" means by mental engagement with suchness, which is the defining characteristic of realizing all phenomena. The phrase "if [one does not]" and so forth implies: if even mundane accomplishments are not attained through non-dual meditation, what need is there to mention attaining supramundane accomplishments? This is because the cause of all accomplishments is non-dual meditative absorption, which is the essence of mental engagement with suchness. As it is said: "Even if one knows the eighty-four thousand heaps of the Great Sage’s Dharma, If one does not know that very suchness, All of them are without fruit." The phrase "all yogas" and so forth demonstrates the authority of the scriptural transmission. "All yogas" refers to whatever means are possessed; thus, "all yogas" means that which is to be accomplished by all means. The Blessed One is so called because he has conquered the obscurations of the afflictions and so forth. Vajrasattva is the Great Vajradhara. One who has attained suchness and departed from it is a Tathāgata. "The three realms without exception" refers to all wandering beings. Their "enjoyment" is the bestowing of mundane and supramundane accomplishments, by which they come under the power of the glorious Vajrasattva. This is what is being explained: mundane and supramundane accomplishments depend upon the glorious Vajrasattva, whose nature is non-dual wisdom. Therefore, the intention is that one should exert effort in that very [wisdom].

འདོན་ཅིང་ཟློས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་མ་ཉམས་པའི་རིམ་པ་དང་ངག་གིས་#བཟླས་པས་བཟླས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྒྲུབ་པ་པོས་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་སློབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་#པ་དག་ཀྱང་སློབ་པ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལེའུའི་བརྗོད་བྱ་#དེ་རྣམས་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གནས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའམ་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པས་སོ། ། དེ་སྟོན་པ་ནི་སྤྱོད་པ་གསུམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། སྒྲའི་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་ཏེ་ལེའུ་ཞེས་བྱའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕན་ཡོན་ཙམ་སོ་སོར་བསྟན་པ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྒྲོན་#མ་གསལ་བའི་འགྲེལ་པའི་ཊཱི་ཀཱ་#ལས་ལེའུ་བདུན་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། ། ། #དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེའུ་བརྒྱད་པའི་བཤད་པ་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། ། སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་རྩོལ་བ་བྱས་པས་སོ། ། ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་པ་#ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་པར་འཛིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་མེད་པས་དངོས་གྲུབ་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལེའུ་བརྒྱད་པས་དེ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་#གསང་བའི་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བླ་མ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་དང་#གསང་བའི་མཆོད་པ་བྱས་ན་#བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །

"Reciting and muttering" refers to the practitioner who performs the recitation through the sequence of unimpaired limbs and vocalization; such a person is called a "yogin abiding in the two stages." "The essence of training in the non-elaborate" is an illustration, for it should be understood that training in both the elaborate and the extremely non-elaborate is also intended, as these are the subject matter of the chapter. "That itself is supreme" means it brings about the attainment of the state of glorious Vajradhara, or because it is superior to the Action, Performance, and other tantras. "That which teaches it" refers to the teaching of the three types of conduct. "Collection of sounds" refers to a collection of words, which is called a "chapter." "Literal" refers to the individual presentation of the benefits alone; this should be understood through the word "etcetera." This concludes the extensive explanation of the seventh chapter from the Commentary on the Illuminating Lamp. Now, with the words "In that way" and so forth, the explanation of the eighth chapter begins. "Abiding in conduct" means having applied effort to the three types of conduct. "For the purpose of completing the accumulations" means for the sake of increasing the two accumulations of merit and wisdom. In that regard, the eighth chapter teaches that for a yogin who maintains conduct but lacks the secret empowerment, siddhi will not be attained. Therefore, in order to obtain the secret empowerment, if one makes outer, inner, and secret offerings to the guru, the accumulation of merit will be attained.

གང་གི་ཚེ་མགུ་བར་གྱུར་པའི་བླ་མས་ཀྱང་། སློབ་མ་ལ་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བྱིན་ན་དེའི་ཚེ་དེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་#ཚོགས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། སྤྱོད་པ་ཐོས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ནས་ཀྱི་སྒྲས་དེ་མ་ཐག་པའི་དོན་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀོན་མཆོག་དཔལ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྨྲས་པ#། ནམ་མཁའི་#ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་དེའི་རང་བཞིན་ཡང་རིན་ཆེན་དཔལ་ལོ་ཞེས་པས་དེ་ལ་འདྲི་བ་པོ་ནི་མཐུན་པའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་#དབང་བསྐུར་བའི་གསོལ་བ་གདབ་པའི་#གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་དེའི་རང་བཞིན་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སོ། ། བྷ་གར་བཞུགས་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་བྷ་གའི་ནང་དུ་འདོད་པའི་གདུགས་ཀྱི་རྩལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གནས་པས་སོ། ། རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ལྔ་ཉེ་བར་སྡུད་#པས་སོ། ། དམ་པ་ནི་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་#རབ་ཏུ་སྟེར་བ་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དྲང་བའི་#དོན་ཏོ། ། མཆོག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཞལ་བར་བྱེད་པས་ན་དམ་པ་ནི་འབྱུང་བའི་རྩ་བཞིའོ། ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ནི། རུས་སྦལ་མ་དང་ཟླ་བའམ། ། ལྷ་#སྦྱིན་མ་དང་ནོར་རྒྱས་མ། ། ཞེས་བྱའོ། །

When the guru, having become pleased, bestows the secret empowerment upon the disciple, at that time the disciple will attain the accumulation of wisdom. To demonstrate that very point, it says, "one should perform the unsurpassed offering," which means that by this, the accumulation of wisdom is attained. Regarding the phrase "after hearing the conduct," the word "then" is used to explain the sense of immediate succession. As for the question, "Why is it the Glory of the Jewels?" it is said: the nature of the expanse of space is the bodhicitta, and its nature is also the Glory of the Jewels; thus, the questioner is appropriate. To demonstrate that very point, it says "bodhicitta," because by means of bodhicitta, all intentions are fulfilled. Regarding the phrase "because it serves as the basis for the supplication for the bodhicitta empowerment," it is because one is making a supplication for the nature of that secret empowerment. Regarding the phrase "because he dwells in the bhaga," it is because the bodhicitta, which is the power of the parasol of desire, resides within the bhaga. Regarding the phrase "the essence of all families," it is because it gathers the five families. Regarding the phrase "the sublime ones, Locanā and so forth," this refers to the four consorts of the families who bestow supreme joy; this is the interpretable meaning. Regarding the phrase "the sublime ones are the four root elements because they measure the supreme suchness," Locanā and the others are called Kūrma, Candra, Devadattā, and Vasuṃdharā.

དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ནི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་དབུ་#མ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་#དྲུག་པའོ། ། མཉེས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱས་པའོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་བཞིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཛེས་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྡུ་བར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་ཕྱེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། གང་གིས་སེམས་ཅན་མང་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་སོན་པར་མཛད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བསྒོམས་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་#པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་#ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་ནི་འཁོར་བ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དབུགས་#དབྱུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པའམ། བཞི་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དེ་བཞིན་བདེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་སོ། ། དེས་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་སྦྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །

Their "Lord" is the principal one; this refers to the central channel, which possesses the four [channels] and enters in the form of the bindu—this is the definitive meaning. "The Great Vajradhara" is the sixth. "Pleased" means that he was supplicated. These four verses are to be taught by way of the six Tathāgatas. "Because he is beautiful in an indivisible manner like a vajra" refers to the nature of the Great Vajradhara, the Blessed One, who teaches the suchness of indivisible non-conceptual wisdom that gathers the five Tathāgatas. "By whom many sentient beings" refers to the Buddhas and Bodhisattvas. "Causing them to reach Buddhahood" means that by meditating on the Great Vajradhara, one attains Buddhahood, and not by any other means, because [other means] are accompanied by conceptualization. For it is said: "The consolation of the Tathāgatas is saṃsāra, and the consolation of Vajradhara is nirvāṇa." Thus, this is the praise by way of the Great Vajradhara. "Ultimate truth" is the clear light to be attained through the second or fourth stage. "The conduct of its purification" has the characteristic of purifying the eight worldly dharmas, as it is said: "Just as suffering, so too is bliss," and so forth. "Because it purifies the continuum of the yogi" means that it renders it non-conceptual.

དེ་སྤྱོད་པས་ནི་སེམས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་#པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མ་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་#པ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་དང་བྲལ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམ་#ལ་བསྟན་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་#ཅན་གྱི་སྤྱོད་པའོ། ། དེས་ན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། ། རྒྱལ་བར་གྱུར་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་པར་མཛད་པས་ན་རྒྱལ་བའོ། ། རང་#སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྐུལ་བས་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པར་མཛད་པས་ན་མཆོག་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། དེས་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱོང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར#། འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། བར་གྱི་སྦྱོང་#བ་ཚིག་མི་མངོན་པ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་པ་ནི་#རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་ནམ་མཁའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་མཆོག་ཅེས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། དུས་གསུམ་དུ་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཏེ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནོ།

By practicing that, one should engage in the individual investigation of the mind; this is the praise by way of Ratnasambhava. "Free from the conceptual elaborations of all discursive thoughts" refers to all thoughts such as the non-maturation of sentient beings and so forth; being free from those is the conduct characterized by the maturation, liberation, and instruction of sentient beings. "Because of being preeminent" means possessing the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna). "Because of having become a Victor" means that one is a Victor because of having purified the afflictions through the paths of seeing, meditation, and so forth. "Pratyekabuddhas and so forth" refers to the rhinoceros-like and other types of solitary realizers. Because they are inspired by his light rays and thereby led to enter the way of mantra, he is the supreme Amoghasiddhi. This is the praise by way of Amoghasiddhi. "Literal" means that it is for the purpose of showing the meaning of the praise by way of conduct. Because he purifies the afflictions and secondary afflictions such as attachment by way of attachment and so forth, it is taught by the words "attachment" and so on; the intention is that the intermediate word "purifying" is not explicitly stated. Because he teaches that, it is so called. "Equal to the expanse of space" means that the non-conceptual bodhicitta is also space. Because its nature is that, it is the supreme praise by way of Amitābha. "The Tathāgatas who have gone in the three times" refers to those belonging to the family of Vairocana.

། སྐྱེད་པར་#མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ལས་འབྱུང་བས་སོ། ། བག་ཆགས་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ། ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་བར་དུ་གནས་པའོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལམ་ནི་ལམ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་#རྒྱུའོ། ། འཆད་པར་མཛད་པ་ཞེས་པ་#ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཉིད་དོ། ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་པ་ན་#དེའི་ཚེ་དགོངས་པས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གནས་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། སྤྱན་མ་#དང་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པས་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་བདག་པོའོ། ། དེས་ན་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་མཁས་པས་དག་པའི་གནས་ཐོབ་པའོ། ། དེས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྟོད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ངོ་བོའི་ཐུགས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་#མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱས་པའི་སྤྱན་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །

"Because he brings about generation" means that he arises from the family of Vairocana. "Free from all habitual tendencies without exception" means being devoid of the afflictive and cognitive obscurations. "Abiding for as long as saṃsāra lasts" means remaining until the end of cyclic existence. The wisdom that purifies the realm of sentient beings is the mirror-like wisdom; because it brings about liberation, it is called "liberation." "The path" refers to the cause characterized by the five paths. "He who explains" is Vairocana himself. "The three vehicles, such as the Śrāvaka and so forth" is because, at that time, he turned the wheel of Dharma with intentional meaning. "Because he is perfectly established by the very nature of the path" means that the Blessed One abides in the essence of the path. "Vairocana and so forth" refers to the emanation Vairocana, Locanā, Rūpavajrā, and the others. "Because he has become their lord" means that Vairocana, whose nature is the saṃbhogakāya, is the lord. Therefore, "by the one who possesses the nature of purity" means that, being skilled in the perfect fulfillment of the welfare of oneself and others, he has attained the state of purity. This is the praise of the nature of Vairocana. "Enlightenment" is the wisdom of the dharmadhātu. That which possesses the mind whose essence is that is the meaning of "Akṣobhya." "Whoever possesses the expansive eyes" indicates that he possesses the marks of a great being.

ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཞེས་#བྱ་བ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ལའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱ། ཀུན་འབྱུང་དགག་པར་བྱ། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ། #ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས། ཀུན་འབྱུང་སྤོང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས། ལམ་བསྒོམ་ཞེས་མི་སློབ་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་བསྐོར་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པོ་ལ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་#མཛད་དོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ན། རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེས་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་ནི་བསྟོད་པ་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ངེས་པའི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། སྣང་བ་མཆེད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། ། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ནི་གཏི་མུག་སྟེ་མ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འོད་གསལ་བའི་#དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དབང་པོ་མཆོག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཤེལ་སྒོང་དག་པ་དང་མཚུངས་པ་ནི་དབང་པོ་མཆོག་ཙམ་མོ། །

Regarding the statement, "The wheel of Dharma has twelve aspects," there are four truths: suffering, origin, cessation, and the path. These pertain to the path of seeing. "Suffering is to be known, origin is to be abandoned, cessation is to be realized, and the path is to be cultivated" refers to the path of meditation. "Suffering is known, origin is abandoned, cessation is realized, and the path is cultivated" refers to the path of no-more-learning. Thus, the three turnings of the four truths are called the twelve aspects. The Blessed One turned [this wheel] throughout the three realms. Because his body, speech, and mind are the essence of Vajradhara, they possess the characteristic of the indivisibility of the three vajras. This is the praise from the perspective of Akṣobhya. Regarding the term "interpretable meaning," it is because this has merely shown the praise of the six Tathāgatas. Now, the Great Vajradhara himself shall be praised by way of the definitive meaning. Regarding "by way of the three wisdoms": appearance is aversion; increase of appearance is attachment; and near-attainment of appearance is ignorance, as it is the essence of delusion. To demonstrate that very point, it is taught that "attachment is the nature of method," and so forth. "Luminosity" is so called because it is indivisible. The passage beginning with "that very [nature]" demonstrates the purification of the stains of luminosity. "Supreme faculty" refers to consciousness, as it is the supreme of all. That very [consciousness] is similar to a pure crystal ball; this is the mere supreme faculty.

དེ་བཟུང་བས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་#པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་གྱུར་པས་ན་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། འོད་གསལ་བ་ཡང་དངོས་པོའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་#རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་#བ་སྟེ། གང་དུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རིགས་གཅིག་ལ་#ཐིམ་པར་གྱུར་པས་ན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་དང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་#མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཚད་མེད་པའི་ལྷ་མོ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་དང་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་དང་། ཕོ་ཉ་མོ་དང་བཀའ་ཉན་མོ་དང་བྲན་མོའི་པདྨའི་འབྲེལ་པས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པར་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་གཅིག་གིས་སོ། ། ལྷ་དང་མི་ལས་འདས་པའི་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་མ་དག་པ་སྟེ། མི་རྟག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་#རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆེ་བ་ཡིན་པས་དྲི་མ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་#བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི། སྐུའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྔར་བཤད་ཟིན་ནོ། །

By grasping that, the Blessed One is shown to be that which is to be realized through yogic direct perception. The Great Vajradhara is called "supreme" because he is the primordial source of all stable and moving entities. Luminosity is also the primordial nature of the entire collection of entities. He arises from the five families of Buddhas and Bodhisattvas, such as Vairocana and the rest, and because they are absorbed into the single family of the Great Vajradhara, he is so designated. "Possessing the nature of non-dual wisdom" refers to luminosity and the offering that is its very nature. "By means of the vajra body itself" means by means of the body of union. "In union with immeasurable goddesses" refers to the connection with the lotuses of the consorts of the families, the offering goddesses, the female messengers, the female attendants, and the female servants. "As a single characteristic of supreme joy" means by means of the single essence of great bliss. "Transcending gods and humans" means that the bliss of gods and humans is impure; because it is associated with impermanent phenomena and is the great ripening of the suffering of separation, it is not stainless. The Blessed One’s great bliss is untainted and is called "permanent." "The bliss of mastery over the eight qualities" refers to the mastery over the body and so forth, as previously explained.

དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་རིགས་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི་དེ་སོ་སོར་སྟོན་པར་མཛད་པས་སོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་གསུམ་ནི་སྣང་བ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཉིད་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་#ན་ལམ་སྟེ་རྒྱུའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་བཞི་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་བླང་བ་ཡིན་པས་ན་གྲོང་ཁྱེར་དང་འདྲ་བ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའོ། ། དེར་འཇུག་པར་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བདག་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེ་སྒྲུབ་པ་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་#ལ་སོགས་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་#བསྟན་ཏོ། ། རྒྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོར་བསྟན་པའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་པ་ནི་འདྲི་བའོ། ། ཤ་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། དེ་ལ་ཤའི་མིག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལྷའི་མིག་གིས་རིང་བ་དང་བསྐལ་པ་དང་བར་ཆོད་#དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་གཟིགས་སོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཟིགས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་མིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་གཟིགས་སོ། །

The means for attaining the great bliss that has become thus is shown to be of many types, distinguished by lineage, intention, and so forth; it is by teaching these individually. Insight, method, and near-attainment are the three appearances. Because that itself is to be traversed, it is the path, the cause. "The ultimate truth" refers to the clear light to be attained through the second and fourth stages. Because that itself is to be taken up, it is like a city, a great city. "Because he causes one to enter it" means he teaches it. "All blisses" refers to the appearances and so forth. "The self" is the clear light. "Its accomplishment" is the meaning of "bringing to completion." "Because it has the nature of the two truths" means because it is the essence of both the conventional and the ultimate. By the words "enlightenment is the ultimate truth" and so forth, the Blessed One, who is primarily the stage of union, is shown. The words "vast" and so forth are the brief presentation. "What is that?" is the question. "Flesh" and so forth is the detailed explanation. In that regard, with the flesh eye, he is said to possess the marks of a great being. With the divine eye, he perceives objects that are distant, obscured by kalpas, or separated by barriers. With the wisdom eye, he perceives the specific characteristics of phenomena. With the dharma eye, he perceives all phenomena as empty and the five primordial wisdoms.

སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིག་གིས་འབའ་ཞིག་དྲི་མ་མེད་པ་མཐའ་ཡས་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ་སོར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདུས་བྱས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེའི་མན་ངག་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སོ། ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེས་#རྣམ་པར་དག་པའི་སྐུ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ#། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་འཇིགས་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་ནམ་མཁའ་སྦྱར། ། ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ནམ་མཁའ་ཆེ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ལ་ལྟོས་པས་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ལ། འོད་གསལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྡུ་བའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བར་གྱུར་པས་ན་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་ཅོད་པན་དུ་འགྱུར་བས་སོ། ། ནམ་མཁའི་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་ཟད་པའི་གཏེར་གྱིས་#ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱིས་མཆོད་པར་བྱ་བ་དྲག་པོ་དང་ཁྱབ་འཇུག་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བདག་པོ་ཡིན་པས་སོ། །

With the Buddha-eye alone, one will individually realize the stainless, infinite dharmadhātu, which is equal to space. The statement that it possesses the nature of the two truths—the conditioned and the unconditioned—refers to the conventional and the ultimate, and so forth. "Because he perfectly demonstrates it to the world of sentient beings" means that he teaches the pith instructions for it. "The limit of reality" is the clear light. Through that, one is to attain the three pure bodies and so forth by means of the stage of self-consecration. It "possesses that nature" because it is of that very essence. "Because it is the nature of the path of fearlessness" means that it is the nature of the path of non-retrogression. "It is the definitive meaning" because it reveals the authentic suchness. "All is empty" refers to the fourth suchness, as it is said: "Space is joined to space; all is space, the great space." In relation to great primordial wisdom, it is "great," and because it is clear light, it is also "unchanging"—this is the summary. "Because he has become the empowerment of all" means that the Great Vajradhara of all the Tathāgatas becomes his crown ornament. "By the samādhi of the Sky-Treasury" and so forth means that he possesses the entities that bring about excellence through inexhaustible treasures. He is the lord even of those such as Rudra, Viṣṇu, and Brahmā, who are to be worshipped by the three worlds.

དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པའམ་བཞི་པའི་འོད་གསལ་བ་སྟེ་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་སོ། ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རིན་ཆེན་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་#རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་གསུམ་ལ་བཞུགས་པས་སོ། ། དེ་དང་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་མཆོད་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྲོ་ཞིང་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་ཞེས་#པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་དང་པོ་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་སུ་ཇི་སྲིད་སློབ་དཔོན་དང་གསང་བ་དང་ཤེས་རབ་དང་བཞི་པ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དབང་མ་བསྐུར་ན་#དེ་སྲིད་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་བསྟན་པ་དང་ཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་དབང་བ་#མ་ཡིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་#རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་དག་ཐམས་ཅད་བྱེད་པས་ན་ཇི་ལྟར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ།

The ultimate truth is the luminosity of the second or fourth [empowerment], because it is indivisible. "Fulfilling all intentions" means that one fulfills the welfare of beings through the illusion-like samādhi. The wisdom body to be attained through the stage of self-consecration is called "the jewel." Because its very essence brings about union, the stage of union is thus taught. "Explained non-intentionally" means that suchness is shown in a very clear manner. "The Victors residing in the three times" refers to those residing in the three times, such as the past and so forth. Regarding "the offering associated with that," it is because one emanates and engages in the bodhicitta preceded by the entry of all the Tathāgatas. "Because it is uncommon to those abiding in the generation stage" means that it is not the domain of yogins who meditate on the three samādhis. One might ask: "If, at the time of the initial empowerment, it is said that as long as the master, secret, insight, and fourth empowerments have not been conferred, one is not authorized to teach, hear, contemplate, or meditate upon the Mantra Vehicle, then how can it be explained as 'uncommon' since even yogins of the generation stage perform all of these?" It is replied:

བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྣོད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། #། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དབང་ནི་མ་གནང་སྟེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་#དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་འདུས་པར་མཛད་པས་ན་#ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ནང་ན་གནས་པ་རྒྱལ་བའི་ཚོགས་དང་། རང་གི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཅིག་ཏུ་བྱའོ#། ། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་སུ་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཁ་སྦྱར་དུ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱལ་བ་རྣམས་འདི་ལས་འབྱུང་བར་གྱུར་པས་#ན་ཞེས་པ་ནི་དེ་སྤྱོད་པ་ཐ་མལ་པའི་ལུས་སྤངས་ནས་སློབ་མ་#རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་དུས་བརྩམས་ནས་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད། ། དེ་ཡི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཇི་ལྟར་མཚོན། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐུ། ། བྱ་བ་བྱས་པས་སྡོམ་པ་དེ་ལས་ཐོབ། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི། ། འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། །

For practitioners of the generation stage, the gurus perform all the stages of empowerment in order to make them suitable vessels. Beyond that, empowerment is not granted to them because they have not yet realized the completion stage. There is not the slightest fault in saying that practitioners of the completion stage exercise mastery over all things. "The three indivisible vajras" refers to the nature of the inseparable Great Vajradhara of body, speech, and mind. Because he unites the three realms with his own body, speech, and mind, it is said that the assembly of Victors dwelling within the three realms should be made one with his own body and so forth. At the time of the secret empowerment, it is taught that the Vajra Master should unite all the Tathāgatas dwelling in the three realms. Because the Victors arise from this, it is said that the disciples, having abandoned their ordinary bodies through that practice, will attain the matured body of Vajradhara. Regarding this, it is said: "From that time on, he is without conceptual thought. How can his shape and color be described? The matured body is inconceivable. Having completed what was to be done, he attains that vow." "Explained with intentional meaning" refers to the individual teaching of suchness through the employment of paradoxical language.

དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གཟུང་#བ་བསྟན་ཏོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་འཇའ་ཚོན་ལྟར་འོད་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་དམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གཟུགས་བཟང་ཞེས་པ་ནི་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་གཟུགས་སོ། ། གཞོན་པས་བརྒྱན་པའི་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པས་སོ། ། ལྷ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འཁོར་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཅིག་ཅར་རམ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་འོད་གསལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བླ་མའི་ཁ་ནས་རྙེད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས་ཐོབ་ནས་སོ། ། ཡང་ན་དགོངས་པས་བཤད་པས་བླ་མའི་ཁ་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ་དེ་ལས་རྙེད་ནས་སོ། ། དེ་ཉིད་དང་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་རབ་ཏུ་བརྟག་ཅིང་བྱ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གཟུང་#བའི་རང་བཞིན་གྱི་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་སྐྱེ་བར་བསྟན་ནས། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ།

With the words "That very [reality]" and so forth, the taking up of the wisdom body through the stage of self-consecration in the completion stage yoga is taught in order to bestow the secret empowerment. "Because it has a pleasing form" means its nature is to radiate light like a rainbow, or it is endowed with the excellence of all aspects. "Having the nature of the two truths" means it has the nature of the ultimate truth through the stage of the purification of the mind, and it has the nature of the conventional truth through the stage of self-consecration. "Beautiful form" means a form that one can never tire of beholding. "Adorned with youth" means being endowed with the excellence of all aspects. "Having the nature of the twenty-five deities" is merely an illustration; the meaning is that it is accompanied by a retinue of thirty-two deities. "Characterized by self-consecration" means that it arises from the clear light through the stages of the simultaneous [attainment] or the attainment of appearance and so forth. "Obtained from the mouth of the guru" means having received it from the lips of the Vajra Master. Alternatively, according to the intentional explanation, the "mouth of the guru" is the clear light, and it is obtained from that. "That very [reality] and the unsurpassed offering should be thoroughly examined and performed" means the offering that is the nature of taking up the wisdom body, which is characterized by the stage of self-consecration. Having shown how it arises for the central principal deity through the stage of self-consecration, one might ask: what is it like for the members of the maṇḍala? It is said:

བྱོལ་སོང་གི་སྒྲས་#ནི་ལོགས་ན་ཡོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཚམས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་བདག་པོ་ལས་གཞན་པ་ནི་འཁོར་རྣམས་ལའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷའི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་གྱི་ལྷའི་སྐུ་རྣམས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཅིག་ཅར་རམ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་བཤད་དོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བུ་མོ་ལ་སོགས་པའི་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ལ་མོས་པའི་བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སའི་ཕྱོགས་ཞེས་པ་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་ནགས་ཚལ་དང་ཆུ་བོའི་འགྲམ་ལ་སོགས་པ་#ལའོ། ། ས་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཞེས་པ་ནི་ས་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའི་ཆོ་གས་སོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་རྡོ་དང་ཕུབ་མ་ལ་སོགས་པ་བཏོན་#པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཕུབ་མ་རྡོ་དང་རྡེའུ་དང་ནི#། ། སོལ་བ་ལ་སོགས་བཏོན་བྱས་ནས། ། འབྲུ་དང་རིན་ཆེན་སྨན་སྙིང་པོ། ། ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བརྡུང་བར་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། སྐྱེ་བ་དང་འདུས་པ་དང་བྲལ་བས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དབང་གིས་#སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །

The term "animal" (tiryag) refers to those situated elsewhere, which is to say, for the purpose of denoting the cardinal and intermediate directions. Therefore, "other than the lord" refers to the retinue. "The bodies of the deities of the maṇḍala" refers to the bodies of the deities of the retinue. "To be grasped as being similar to the Great Vajradhara" means to be grasped through the simultaneous or the stage of near-attainment (ābhāsaprāpti) and so forth. "Because they are the miraculous manifestation of the Great Vajradhara" provides the logical reason, as they are of the nature of his nirmāṇakāya. "Explained with intentional meaning" (saṃdhyābhāṣita) is because the stage of self-consecration (svādhiṣṭhānakrama) is taught by means of contradictory terms such as "girl" and so forth. "Supramundane yogis" refers to yogis of the completion stage (niṣpannakrama). "Of the yogis of the generation stage" refers to yogis who are conceptual practitioners devoted to mantra. "A location on the earth" refers to places such as temples, forests, and riverbanks. "By the sequence of purifying the ground and so forth" refers to the ritual of twenty aspects, beginning with the purification of the ground. "Completely purified" means that stones, chaff, and so forth have been removed. As it is said: "Having removed chaff, stones, pebbles, charcoal, and so forth, one should thoroughly pound the essence of grains, jewels, and medicinal herbs." "Because it is free from birth and gathering" means that by its power, the mind becomes one-pointed.

ལམ་གྱི་#སྒྲ་ནི་ཐ་དད་པའི་རིམ་པ་སྟེ་ས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་འོག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཕྱོགས་གཞན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་གཞོལ་བའི་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། སྐྱེ་བོ་དམ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་#བུ་དམ་པ་སྟེ་དགེ་བསྙེན་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་ནི་མཆོད་ཁང་ལའོ། ། ལྷའི་ཁང་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ཆེན་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་ཁང་ལའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་དང་ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྨོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་ཁ་ཅིག་གང་། ། རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་གནས། ། དེ་རྣམས་འདིར་སྨོད་#མི་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། བའི་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་པ་ནི་བའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྕི་བ་དང་ཆུ་བླང་བར་བྱ་སྟེ་གཙང་སྦྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིང་ཤུན་དྲི་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཙནྡན་ལ་སོགས་པའི་དྲིའི་ཆུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བྱུག་ཅིང་དཀྱིལ་འཁོར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གྲུ་བཞི་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱའོ། ། ལམ་གྱི་སྒྲ་ནི་མ་བཤད་པ་དག་ཀྱང་བསྡུ་བའི་དོན་ཏེ་#ཞེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུང་#བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་#མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། རང་གི་ལྷ་མཉེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་ཡོངས་སུ་མགུ་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

The term "path" (mārga) refers to the various stages, such as the grounds (bhūmi) and so forth, which should be understood from the subsequent sections. The phrase "should be viewed as indicating another direction" is intended to demonstrate the various conceptual distinctions. "The mantrin" refers to the practitioner (sādhaka) who is dedicated to the accomplishment of mantra. "Noble beings" refers to sublime persons, namely the lay practitioners (upāsaka). Their "homes" refers to their shrines. "Temples of the gods" refers to the temples of Maheśvara and the other deities. This is because Maheśvara, Mahādeva, and the rest are not to be disparaged, as they are emanations of the Blessed One Vajradhara. As it is said: "Some opponents, who abide in various sectarian distinctions, should not be disparaged here, for they are emanations of Vajrasattva." Regarding "cow dung and so forth," one should take cow dung and water associated with the cow, because of the requirement for ritual purity. "Having taken tree bark, fragrant substances, and so forth" means taking scented water such as sandalwood and the like. "Anointing and making the maṇḍala" means constructing a square maṇḍala. The term "path" is used here to include those things not explicitly mentioned, such as flowers and so forth. Thus, the phrase "flowers and so forth" is taught. "For the purpose of pleasing one's own deity" means for the purpose of fully satisfying one's own yidam deity.

ཉིན་རེའོ་#ནི་ཇི་སྲིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་གནས་གཟུང་#བ་དང་བགེགས་བསྐྲད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་གཞི་དང་། གཞལ་ཡས་ཁང་བསྐྱེད་པ་དང་། ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། དོན་དམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་དང་། གདན་#པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྔགས་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་སྔགས་དགོད་པ་དང་ཕྱག་མཚན་ལས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་སྒྲུབ་#པ་དང་མི་བསྐྱོད་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་རྫོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པར་#བྱས་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་བྱས་ལ་བསྟན་ཏོ། ། བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་ལྷའི་སྐུའོ། ། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དག་ལས་#གང་ཡང་རུང་བའོ#། ། རིགས་ལྔར་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་དང་#ཁམས་དང་སྐྱེ་#མཆེད་ལ་སྔགས་དགོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་འདིར་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་སྟེ་#རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྙིང་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་དགོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །

"Daily" refers to the complete ritual of the maṇḍala. Regarding the phrase "in that way" and so forth: preceded by the practice of great compassion, one performs the seizing of the site, the expulsion of obstructors, the meditation on emptiness, the generation of the ground of wisdom and the celestial palace, the maṇḍala of superior resolve, and the meditation on the ultimate maṇḍala. Following the distinctions of the seats and so forth, and preceded by the recitation of the mantra of the dharmadhātu, one arranges the mantras, accomplishes the body of Vajradhara from the hand symbols, and completes the central principal deity through the subsequent entry of Akṣobhya. Having meditated on the wisdom-being (jñānasattva) and the concentration-being (samādhisattva), as will be explained, in order to demonstrate that very point, it is taught: "Having performed the yoga and the subsequent yoga, one teaches." "Self" refers to the body of one's own deity. "One's own mudrā" refers to whichever is appropriate from among the samaya-mudrā and the jñāna-mudrā. "To be made into the five families" refers to the atiyoga characterized by the arrangement of mantras upon the aggregates, elements, and sense bases, and likewise the mahāyoga of blessing the body and so forth. Up to that point, the syllable HŪṂ should be understood as the family of Akṣobhya, because consciousness resides in the heart.

སྐྲ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཇི་སྲིད་པའི་བར་དུ་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དགོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་#ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་མགོ་བོ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དགོད་པ་ཤེས་པས་སོ། ། འདིར་ཡི་གེ་ཨ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་ཀྱང་ལྐོག་མ་ནས་གསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེར་ཡི་གེ་ཧ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་རྐང་པའི་བར་དང་#རྐང་པ་གཉིས་ལ་ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དགོད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྟེ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྭཱ་ལས་བྱུང་བའི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དགོད་པར་བྱ་སྟེ་ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོང་སྟོང་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་མཐུན་པའོ། ། རྒྱལ་བ་དང་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོར་བསྡུས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་#ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། རིགས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དགོད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དང་དེའི་རིགས་ཅན་རྣམས་དགོད་དོ། །

Regarding the statement, "One should place Vairocana, arisen from the syllable Oṃ, at the site where hair grows": this is because the head is the primary part of the body, which is the nature of all the major and minor limbs, and because the nature of the body is Vairocana. "Knowing the generation stage" means knowing the placement of the atiyoga. Here, the statement "one should place Amitābha, arisen from the syllable Ā" is because Amitābha is the nature of speech; the meaning is that speech becomes manifest from the throat. The statement "one should place Amoghasiddhi, arisen from the syllable Ha, there" means that one should place the Karma-vajra between and upon the two feet, because Amoghasiddhi accords with the characteristics of the wind element, which is the nature of going and coming. Regarding the phrase "at the navel and so forth," one should place Ratnasambhava, arisen from the syllable Svā, at the navel and so forth; because the navel and so forth are hollow, they are of the nature of the space element, which accords with Ratnasambhava. The phrase "the Victors and the Sons of the Victors are called the Sons of the Victors" indicates that even those who are distinct are to be subsumed into one. By the phrase "Vairocana and so forth," it is taught that one should understand their colors and so forth through the sequence of the sādhana and other methods summarized here. "The placement of the identity of the five families" means that one should place Vairocana and so forth, along with those belonging to their respective families.

ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དང་གང་གི་གནས་ལ་དེ་དང་དེ་དགོད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཡང་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བྱས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱོང་བ་སྔོན་#དུ་འགྲོ་བར་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱར་བར་བྱས་པས་སོ། ། དེས་ནི་ཡན་ལག་བཞི་པ་དང་པོ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བའི་མཆོག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ཕྱག་རྒྱའི་ཆོས་འབྱུང་སྟེ#། ཞེས་སྨོས་ཏེ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་པདྨའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་འདུས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་བྱས་ལ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསམས་#ཏེ། དེ་ལས་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་སྤྲོ་ཞིང་དེ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལ་བཞུགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བཀུག་#ཅིང་བཅུག་ལ། རྩ་དབུ་མ་ནས་སྤྲོས་ཏེ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་ལ་མཆོད་པའི་ལྷ་མོའི་གཟུགས་སུ་བསྐྱེད་ཅིང་སྤྲོས་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་#བྱས་ཏེ་སླར་ཡང་བསྡུས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་པདྨའི་ནང་དུ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་དེའི་ནང་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །

Regarding the phrase "in whatever manner it should be done": one should place each [deity] in the respective location of the Tathāgatas and so forth, and also perform the blessing of the body, speech, and mind. By doing so, preceded by the purification of the mudrā of meditative equipoise, the vajra and lotus are joined in union. This teaches the first of the four branches, the samādhi called "Initial Application." To teach the "Supreme Victor of the Maṇḍala," it says: "In the source of phenomena of one's own mudrā," which refers to the lotus of Sparśavajrā and the others. Regarding the phrase "abiding in the center of that," and so forth, the explanation is as follows: after the mudrā has been prepared and passion has been aroused, one should visualize a moon maṇḍala within the source of phenomena of Sparśavajrā and the others. From that, a mass of light rays is emitted, which summons and draws in all the Tathāgatas abiding in the expanse of space. These are then projected through the central channel and emanated in the form of offering goddesses into that very moon maṇḍala. They perform the five types of unsurpassed offerings and then dissolve back in. Having transformed into the essence of bodhicitta in the form of a drop (bindu) within the lotus, one should meditate on the identity of Vajradhara within that. To demonstrate that very point, it says: "bodhicitta," which is born from the complete transformation of the entry of the Tathāgatas.

ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབུས་ན་གནས་པར་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞུགས་#པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་པའི་ལྷ་མོའི་གཟུགས་སུ་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་སོ། ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སེམས་བརྟན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། བདག་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་གར་བསྡུ་བ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་པ་བྱས་ནས་སླར་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྩ་དབུ་མ་ལ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། བསྡུ་བ་ཞེས་པ་#ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་བ་སྤྲོ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། སྔར་བཤད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇུག་པ་དང་མཆོད་པ་དང་#མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་སྤྲོས་པ་#དང་སླར་ཡང་བསྡུ་བའི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་བྱ་སྟེ་གཞན་དུ་ནི་#མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སླར་ཡང་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ནང་ནས་ལངས་ལ་ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་#བསམས་ཏེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་དམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་དམིགས་ལ། ཐིག་ལེ་སྤྲོ་བའི་སྐབས་སུ།

Regarding the phrase "abiding in the center of the conventional bodhicitta," one should contemplate abiding within the bodhicitta that has arisen from the complete transformation of the entered Tathāgatas. Regarding the phrase "the Tathāgatas are to be emanated," this means they are emanated in the form of offering goddesses. Regarding the phrase "one-pointed mind," this indicates the stability of the mind in meditating on the form of the moon maṇḍala. Regarding the phrase "one should also perform the withdrawal into one's own heart," this means that after making the offerings, one should again withdraw them into one's own central channel. By the phrase "withdrawal" and so forth, it is taught that in the stage of the Supreme Victor Maṇḍala, the emanation of the maṇḍala deities is the primary focus; however, if the yogi so desires, the entry of the Tathāgatas, the offerings, the emanation of the offering goddesses, and the subsequent withdrawal previously explained may be performed as secondary elements, but otherwise they are not. Now, in order to emanate the maṇḍala deities, the text says "in that way" and so forth. Once again, arising from within the conventional bodhicitta, one should contemplate oneself in union with Sparśavajrā—who is the essence of the four goddesses such as Locanā, whose nature is the four elements, and who possesses the excellence of all aspects and is the identity of the three sattvas. Through the supreme samādhi of passion, one should correctly focus on the arising of the wisdoms such as the "appearance" and so forth. At the time of emanating the bindus:

བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱུང་བའི་སྔགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་ཅིང་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འགྲོ་བའི་དོན་བྱས་ཏེ། སླར་ཡང་གཤེགས་ནས་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཚམས་རྣམས་#སུ་གོ་རིམ་གྱིས་#གནས་པ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་#བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་ལྔས་བརྒྱན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། #། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་ལ་ཡང་འགྲུབ་པའོ། ། ཞིང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་བསམ་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་#མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྔར་བཤད་པའི་བདག་གི་བ་སྤུའི་བུ་ག་རྣམས་ལས་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོའི་པདྨ་ནས་སྤྲོས་ཏེ། དེའི་བ་སྤུའི་བུ་ག་ནས་ཐམས་ཅད་ལས་#སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་བྱུང་#བའི་མཁས་པས་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་ལ་གཞོལ་བའི་སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་དོན་#རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ཞེས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པས་སོ། ། རྗེས་སུ་འཛིན་པར་མཛད་པས་ན་མཆོད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའོ། ། ཚོགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་སྟེ།

It is taught that one should meditate on the emanated mantras, such as vajradhṛk and so forth, which, having been transformed, generate Akṣobhya and the others in that very state. These are then projected outward, and having performed the benefit of sentient beings, they return and are visualized as surrounding the cardinal and intermediate directions in their proper order. The phrase "white and so forth" means they are adorned with five-colored light rays, for they are the nature of the five Tathāgatas. The phrase "the Tathāgatas" means they are the nature of the wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. The phrase "abiding in the three times" means they are accomplished throughout the three times. The phrase "to be visualized as having become the field" means they are the activity performed by the subtle particles of all the Tathāgatas. The phrase "from the previously explained pores of one's own body" means they are projected from the lotus of the goddess, and from there, they should be projected from all the pores of her body. The phrase "by the wise who have arisen in the generation stage" means the practitioner who is dedicated to the Supreme Victor Maṇḍala. The phrase "by fulfilling the desired purpose" means by first purifying the afflictions such as hatred and then abiding in the Buddha-fields, such as Abhirati and so forth. The phrase "because they act as a support, it is an offering" has that same meaning. The phrase "the Tathāgatas" refers to Vairocana and the others. The phrase "the assembly" refers to the members of the maṇḍala.

ལྷ་མོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་སྦྱོར་བ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། ད་#ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སྐྱོབ་པ་ཉིད་མཆོད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཡི་བརྟུལ་ཞུགས་མ་བཤད་དེ། ། ཕྲེང་བ་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མིན། ། འཛིན་པ་སྦྱིན་སྲེག་ལས་རྣམས་ནི། ། ཡང་ཡང་འཇུག་པ་མིན་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རིགས་རྣམ་པ་ལྔའི་དབྱེ་བས་#ཤེས་པར་བྱས་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་ལྔའི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཀུནྡ་མ་ལི་#ཀ་མ་ལ་ཏི། ། སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་ཅན་ལ་#དབུལ། ། དེ་བཞིན་དུ་#ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་དང་འདྲ་བའི་དཔེ་བསྟན་ཏོ། ། ཛཱ་ཏི་ནི་ཁ་#དོག་གསུམ་ཡོད་པས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི། དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་#ནག་པོ་སྟེ་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རིགས་གསུམ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཀརྞི་#ཀ་ར་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་བཞི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་#དབུལ་བར་བྱའོ། ། བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ཏོག་མེད་ན་ཡིད་ཀྱི་མཆོད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཆོད་པར་བྱའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་མཆོད་པ་ཙམ་བསྟན་པས་སོ། །

[These are] the goddesses, the bodhisattvas, and the wrathful deities. "Literal" refers to the separate teaching of the two meditative stabilizations: the initial application and the supreme victory of the maṇḍala. Now, with the words "Now..." and so forth, one should perform offerings for the yogin of the two stages. In that regard, for the yogin of the generation stage, it is the ritual of offering which constitutes a portion of the supreme victory of the maṇḍala meditative stabilization; for the yogin of the completion stage, it is the protection of the stage of vajra recitation itself that is the offering. As it is said: "Its ascetic conduct is not explained; it is not a rosary, nor is it a vow. Grasping, fire offerings, and ritual activities are not to be engaged in again and again." Thus it is stated. "Having understood through the division of the five families" means through the division of the five colors of Vairocana and the others. "Kunda, mālikā, and mallikā / Should be offered to the Buddha-vajra-holders." With the words "In that way..." and so forth, a similar example is shown. "Jāti has three colors" means white, red, and black, because the three families of Body and so forth are the primary ones. "Likewise karṇikāra..." and so forth; because the four consorts of the four families are the primary ones, they should be offered. "Having fully generated through the power of meditative concentration" means that if external flowers are not available, one should offer to the Tathāgatas with mental offerings. "The interpretable meaning" refers to the teaching of mere external offerings.

ལུང་གིས་བཤད་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ལས་ཏེ་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། གང་ཞིག་རླུང་ནི་བཅུར་བསྒྲགས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་རླུང་ལྔ་དང་རྒྱུ་བ་#ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་རླུང་ལྔ་སྟེ། བཅུ་ནི་ཕུང་པོ་དང་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་པདྨ་ཨུཏྤལ་མིང་། ། ཞེས་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཛཱ་#ཏི་གཅིག་པུ་འདོད་པ་སྟེ་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀརྞི་#ཀ་ར་ལ་སོགས་པས་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། ཁ་དོག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོད་པའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དངོས་མེད་གོ་འཕང་ལ་གོམས་པས། ། ཞེས་པ་ནི། འོད་གསལ་བའི་གོ་འཕང་བསྒོམས་པས་སོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྐུར་སྦྱོར་བ། ། #ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་པ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དང་མཐུན་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་#དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀུན་མཉེས་པའི་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་སྦྱོང་བར་བྱེད་པས་མཆོད་པ་ཆེན་པོར་དེ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་འདོད་པར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པས་མེ་ཏོག་བསྟན་ཏོ། ། ཕྱི་དུས་སྐྱེ་བོས་མི་ཤེས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །

The phrase "it shall be explained by scripture" refers to the Vajramālā Tantra, as the words are incomplete. "Those winds proclaimed as ten" refers to the five winds, such as the life-sustaining wind (prāṇa), and the five secondary winds, such as the circulating wind (saṃcāra); they are ten because they depend upon the aggregates and the sense faculties. "They are named the lotus and the utpala" means they are born from the ocean of the suchness of the extremely profound clear light. That itself is the three syllables. The three vajras are the body and so forth. Those three aspects are asserted to be the single jāti, because the body and so forth arise from the three syllables. Through the karṇikā and so forth, there are the four, such as the fire maṇḍala, because they correspond to the colors. The meaning of the offering shall be explained: "By training in the state of non-entity" means by meditating on the state of clear light. "The application to the bodies of the gods" means that those who train in the vajra recitation in accordance with the forms of Locanā and the others, who preside over the four maṇḍalas, "will please all the Buddhas in a single way." This means that because it purifies the aggregates, elements, and sense bases—the nature of all the Tathāgatas—it becomes a great offering; this teaches the desire for the unsurpassed offering. That itself is shown by the "flower" explained through the intentional language (saṃdhyābhāṣā). "Unknown to people of later times" means that in the future, sentient beings will not understand it.

མ་#རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དགོངས་པའི་དོན་མ་རྟོགས་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མོས་པ་དམན་པའི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་པའི་རིགས་ཅན་དང་འདྲ་བ་བདག་ཅག་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྣོད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ལྷའི་ངོ་བོ་རང་གི་བདག་ཉིད་སྨོད་ནས་མི་སྡུག་པའི་སྒོམ་#པ་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པས་དེ་སྨོད་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྨོད་#པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་རིམ་པ་སོ་སོར་བསྟན་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གཉི་གའི་ཐུན་མོང་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པ་དང་མ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། ངོས་རེ་ཞིང་དཔག་ཚད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་པས་#ན་ཞེས་པ་ནི་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། དེ་ནི་#ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་དང་ཁྲི་དང་འབུམ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་མོས་པ་རྒྱ་#ཆེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་སོ། ། ཡིད་ཀྱིས་སམ་བྲིས་པས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་སློབ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དཔག་ཚད་བརྒྱའི་ཚད་ཙམ་གྱིས་རྒྱས་པ་བྲི་#བར་བྱའོ། ། ཁྱིམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་#དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པ་བྲི་བར་བྱའོ། ། ཡིད་ཀྱིས་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་ཚད་ཙམ་བསྒོམ་པར་བྱའི་འབྲི་#བ་ནི་དགག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །

By the phrase "not realizing" and so forth, it is taught that if one fails to realize the intended meaning, one will not attain the siddhi of the Great Vajradhara. Furthermore, if, due to inferior inclination, one says, "We are not suitable vessels for the Great Mantra Vehicle," and thus disparages the very nature of the deity as oneself, meditating on the unattractive—such as the nature of excrement and urine—one disparages all the Buddhas as well, and thereby wanders in saṃsāra. This is the definitive meaning, as it specifically teaches the stages of vajra recitation. The phrase "common to both types of yogis" refers to the sphere of activity for both perfected and unperfected yogis. The phrase "twenty-five yojanas on each side" is due to the purity of the divisions of the hundred families. That is merely an illustration; it is vast, extending to thousands, tens of thousands, hundreds of thousands, and so forth, because the inclination of the yogi’s mental continuum is vast. The phrase "by way of illustration" means that the Tathāgata is illustrated by means of the hand symbols. The phrase "one should generate it mentally or by drawing" means that if the disciples are kings and the like, then a detailed drawing should be made measuring one hundred yojanas. For householders and others, the maṇḍala of Vairocana should be drawn according to the dimensions taught in the tantra. The intention is that while one should meditate mentally on a scale of about one hundred yojanas, this does not preclude actually drawing it.

འོག་ནས་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་ལ་ཡང་གྲུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་#དང་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཡང་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཟླུམ་པོ་ཉིད་དོ། ། བག་ཡོད་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་#བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། དེས་སྤྲུལ་པའི་རིགས་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་འདྲ་བར་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་མཚན་མའི་སྒོ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་མཚོན་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་དོན་དང་འགལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མ་ཚང་བར་#འགྱུར་རོ། ། ཨུཏྤལ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་#ཁྱད་པར་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་ཡང་དཔག་ཚད་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མ་དག་ལ་མོས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། ། མཆོད་རྟེན་དང་འདྲ་བས་ན་མཆོད་རྟེན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་སོ། ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། འདིས་ནི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དབུས་ཀྱི་ས་གཞིའི་#ཁ་དོག་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་པོའི་དབང་གིས་ཁ་དོག་ལྡོག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་དག་དང་ལྡན་པས་སོ། ། གཞིར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་གྱི་#རང་བཞིན་ནོ། །

Regarding the phrase "as explained below," this should be applied to the four maṇḍalas of Akṣobhya and the others as being square and so forth. Furthermore, these are the dimensions of the outer maṇḍala; the inner maṇḍala is circular. "Vigilance at all times" means one-pointedness of mind during the drawing of the maṇḍala and other such activities. "The families of Akṣobhya and the others" refers to Vajradhara of the Mind and the families emanated by him. The phrase "Furthermore,..." and so forth teaches that the maṇḍala is represented by means of the symbols of Amitābha and the others, just like the symbol of Vairocana. "Contrary to the meaning of the meter" means that the verse would become incomplete. "Utpala" refers to a jewel, as it is a specific type of vajra. The phrase "starting from a yojana..." and so forth teaches the distinction in the devotion of the master and the disciples. "It is a stūpa because it is similar to a stūpa" means it is the foundation of all buddhas. "Because it is the nature of the four kinds of jewels" refers to the divisions of the directions, such as the east and so forth. "By this, the white color is fully adopted" indicates the color of the central ground. It should be understood that the color changes according to the presiding Tathāgata. "Because it is the nature of the suchness of the maṇḍala" means it possesses the various aspects of the maṇḍala. "Having become the foundation" refers to the nature of the support and the supported.

གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་#པ་ནི་སློབ་མ་ལ་དེ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སློབ་མའི་བྱ་བ་བསྟན་པར་བྱ་#སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་ན་བཟའ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པར་གྱུར་པའམ་ལྷ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ#། ། མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པ་ནི་མཐའ་ཡས་པ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའི་མཆོད་པའོ། ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པའི་སྤྲོས་#པ་བསྟན་ཏོ། ། པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། ན་བཟའ་ནི་དར་དང་བལ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དར་དཔྱང་#ལ་སོགས་པའོ། ། མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་ལྔའི་སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་ཏོ། ། དྲི་མའི་རྙོག་པ་ཐམས་ཅད་འཁྲུད་པས་ཞེས་པ་ནི་གཙང་བ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་གྱིས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཐོབ་པའི་འདོད་པས་ཀྱང་མཆོད་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྲིད་དབང་བསྐུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དགུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བླ་མ་དང་ལྷ་དག་ལ་མཆོད་པ་དབུལ་#བར་བསྟན་ཏོ། ། ཐུན་མོང་གི་མཆོད་པ་ཞེས་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་ཡང་མཚུངས་པའོ། ། བླ་མའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཆོད་པ་ནི་#གསང་བའི་མཆོད་པའོ། ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པ། །

Regarding the phrase "for the sake of conferring the secret empowerment," it means for the purpose of bestowing it upon the disciple. Regarding the phrase "one should meditate," it means one should contemplate in relation to the completion stage (niṣpannakrama). The phrase "in that way" and so forth indicates the activities of the disciple; "the five objects such as form" refers to external requisites such as clothing and the like. "Dependent upon the maṇḍala or the deities" refers to Akṣobhya and the others. "An ocean of various offerings" refers to offerings that are infinite and without end. The phrase "qualities of desire" and so forth teaches the elaboration of offerings. "Rubies and so forth" means that various kinds of jewels should be offered according to the divisions of the families. "Clothing" refers to silk, wool, and so forth, meaning such items as silk scarves. The phrase "the eyes" and so forth teaches the spheres of the five sense faculties. "By washing away all the turbidity of stains" means that the stains of conceptualization, such as purity and impurity, are reversed through the secret empowerment. One should also make offerings with the desire to attain that. The phrase "until the empowerment is fully completed" is for the purpose of summoning the Tathāgatas. The phrase "flowers and so forth" teaches the presentation of offerings to the guru and the deities. "Common offerings" are those that are the same for both. "Special offerings to the guru" are the secret offerings. "Abiding for as long as saṃsāra lasts,"...

ཞེས་པ་ནི་བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་བསྐལ་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པའོ། ། བསྐལ་པའམ་ནི་བསྐལ་སྟོང་པར། ། ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་གྱིས་གནས་འགྱུར། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལས་དམ་པ་ཡིན་པས་ན་མཆོག་གོ། ། ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་བྲལ་བས་ན་ཟག་པ་མེད་པའོ། ། འོད་གསལ་བ་ཡིན་པས་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་སྐྱེད་#པའི་ཞིང་དུ་གྱུར་པས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་མཚོན་པས་སོ། ། ལང་ཚོ་མ་ཉམས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ནས་བརྩམས་ཏེ་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་བར་དུའོ། ། ཐམས་ཅད་མེད་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་ལས་ཕྱི་མ་བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་དཔལ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་མན་ངག་གོ། ། བུད་མེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་བྲང་སྐྱེས་དང་ཡན་ལག་མཆོག་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། པདྨ་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི། པདྨ་འབྲིང་པོའམ་སྤུ་མེད་པ་དང་མཚན་མོའི་པདྨའོ། ། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆ་ལུགས་ཀྱི་མཛེས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། འབྲས་བུ་ཐ་མལ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཚིགས་#སོ། ། ཁྱད་པར་ཅན་གྲུབ་པ་#སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་མའི་སྤྲོས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་སྐུ་འདི་ལ། ། གོ་རིམ་གྱི་#ནི་རྒྱལ་བ་གནས། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །

This means that by the grace of the guru, one remains for a duration of time such as an eon and so forth. "For an eon or a thousand eons, one abides through the empowerment of wisdom." Because it is the most sublime among the three wisdoms, it is "supreme." Because it is free from the one hundred and sixty natures of attachment and so forth, it is "untainted." Because it is luminosity, it is "great bliss." The phrase "having become the field for its production" refers to the symbolic mudrā. "With unimpaired youth" means from the age of twelve onwards, according to the classification of families, up to the age of twenty-five. According to the pith instructions of the Śrī-guhyasamāja-tantra, if none of these are available, one should not take a woman older than twenty-five. "Endowed with all the qualities of a woman" means possessing a full bust, excellent limbs, and so forth. "The lotus-like one" refers to the medium lotus, or one who is hairless, or the "night lotus." By the phrase "immeasurable and distinct" and so forth, the beauty of her attire is shown. "Ordinary results" refers to the categories of activities such as pacification and so forth. "The special accomplishment is buddhahood itself" is because it does not depend on subsequent elaborations. "As the cause of accomplishment" refers to the purpose of both mundane and supramundane siddhis. "Because it is the nature of all buddhas" is because it is said: "In this body of the Vajra Master, the Victors abide in their proper order." To demonstrate that very point, it is taught by the words "the guru" and so forth.

རབ་ཏུ་བཏབ་པ་ཞེས་པ་ནི་དད་པས་དབུལ་བའོ#། ། བླ་མ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྫས་དབུལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་པ་ནི་དབུལ་བར་བྱ་བའི་རྫས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཚད་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་ལ་དབུལ་བའི་ཡོན་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ངེས་པ་ནི་མེད་དེ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དབུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་བཀང་བའི་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་ཏེ་ལམ་གྱི་སྒྲའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ནི་གཞོན་པ་མ་ཉམས་པ་ལོ་བཅུ་དྲུག་#ལོན་པའོ། ། སྐྱེས་པ་ནི་མཛོད་དེ་ནོར་མི་ཟད་པའོ། ། ནོར་བུ་#རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་སྟེ་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། #འཁོར་ལོ་ནི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེའོ། ། རལ་གྲི་ནི་རལ་གྲིས་ཉེ་བར་མཚོན་#པའི་དམག་དཔོན་ནོ། ། གླང་པོ་ནི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་མཆེ་བ་དྲུག་པའོ། ། རྟ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་འདྲ་བའོ། ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་མཁས་པ་ནི་ཞེས་པ་#འདིས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། མཐར་ཐུག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའི་དོན་མ་ལུས་པ་རྟོགས་པའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྱོད་པས། གཙང་བ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་#པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །

"Offered" means to present with faith. "In order to offer special substances to the guru" means for the sake of the substances to be offered. "Without any limitation of measure" means there is no fixed certainty regarding the amount of the offering to be given to the guru, as one should offer everything. "Rubies and so forth" refers to the seven precious jewels. "Completely filled" means that if one possesses them, they should be offered at that time. Alternatively, "women and so forth" refers to the seven precious jewels in the sense of the path. Among those, the "precious woman" is a sixteen-year-old who is youthful and has not lost her virginity. The "precious man" is a treasury of inexhaustible wealth. The "precious jewel" is the wish-fulfilling jewel that fulfills all intentions. The "wheel" is the precious wheel. The "sword" refers to the general who is symbolized by the sword. The "elephant" is white in color and has six tusks. The "precious horse" is like a blue utpala lotus. "Skilled in the accumulations of merit and wisdom" means possessing the intention that through this, the accumulations of merit and wisdom will increase. "Possessing ultimate wisdom" means realizing the entire meaning of the Mantra Vehicle without exception. "Non-dual wisdom" refers to suchness, which, through the practice of bodhicitta, is free from the two conceptualizations of pure and impure and so forth.

སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེའི་མན་ངག་གིས་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་གྱི་མན་ངག་གིས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་#པར་འདོད་པས་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་#ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་འདོད་པས་སོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་#ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། ། བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིའི་ཡོ་བྱད་མེད་ན་ཡིད་ཀྱིས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བླ་མའི་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་གང་ཡང་རུང་བའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པར་འདོད་པ་བླངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ནི་ལྷའི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་གནས་པ། སངས་རྒྱས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ་རང་གི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་ལས་འབྱུང་བའི་བདེ་བ་ནི་རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དབུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་པས་དེ་ཉིད་སྤྲོས་པར་བསྟན་ཏེ། དེའི་དབུས་ན་གནས་པར་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལ་ཞུགས་#པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་སོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པའི་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལ་བཞུགས་པ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

"Desiring to discern" means possessing the aspiration to realize that directly. "By its pith instructions" means by the pith instructions of the secret empowerment. "Desiring to accomplish the siddhi of Mahāmudrā" means desiring the insight and wisdom that serve as the cause for attaining the state of glorious Vajradhara. The empowerment of insight and wisdom is preceded by the secret empowerment. By the words "meditative concentration" and so forth, it is taught that if external requisites are lacking, one should perform the practice mentally. By the words "in that way" and so forth, the duties of the guru are shown. By the words "just as one's own" and so forth, it is taught that one should take up the Mahāmudrā of whichever Lord of the Maṇḍala one wishes to meditate upon—Vajradhara—and, abiding in the midst of the circle of Tathāgatas, that is, within the assembly of deities, offer the great bliss arising from entering into union with one's own consort, which is the bliss arising from the touch of Sparśavajrā upon one's own aggregates, elements, and sense bases. "Furthermore, how is that?" introduces an elaboration of that very point. "Abiding in the midst of that" refers to the assembly of Tathāgatas who have entered the center of space. "Having become the aggregate of form and so forth" refers to the five aggregates, such as form. "Vairocana and so forth" refers to the permanent ones and so on who reside in the expanse of space.

ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ལ་ཞེས་པ་ནི་བདག་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་སྐུ་ལའོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཛིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་རྫོགས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བཞུགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་#ཞུགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། བླ་མ་ལ་མཆོད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། མཆོད་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་མཆོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ། ། དགའ་བས་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བའི་ཡིད་ཅེས་པ་ནི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དགའ་བས་དྲི་མ་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་མགུ་བའི་ཡིད་དང་ལྡན་པའོ། ། ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ན་སོ་གཞོན་པ་དང་། མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡིད་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། ། སློབ་# མས་བསྟབས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བའི་དོན་དུ་སློབ་མས་དབུལ་བའོ། ། ལྷག་པར་གནས་པས་ན་ཞེས་པ་#སྐུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་གང་གིས་#རྗེས་སུ་བཟུང་#བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་རྣམས་ནི་སྐྱེད་པའི་ས་བོན་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཕྱག་རྒྱའི་ལུས་ལ་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་ལུས་ལའོ། ། གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་ལ་བཀོད་ནས་སོ། །

Regarding the phrase "the body whose nature is wisdom," this refers to the body that arises from the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna-krama). "In order to assume the nirmāṇakāya" means that through the complete transformation of that [body], the form of the Great Vajradhara is perfected. The passage beginning with "Then..." teaches that after all the Tathāgatas have entered [the mandala], one should meditate upon the Great Vajradhara, who is the nature of all Buddhas. "By means of the forms of the objects and the faculties" refers to the stage of entering into union (samāpatti). "Making offerings to the guru" means to satisfy one's own self. The passage beginning with "That very offering" is taught in order to demonstrate the offering of entering into union. "A mind of intense clarity through joy" means possessing a mind that is exceedingly delighted and stainless due to the joy arising from the generosity of making offerings and so forth. "In order to satisfy" means to satisfy the mind through specific qualities such as youth and beauty. "Pleasant" means that which causes delight. "Offered by the disciple" means that the disciple presents [the consort] for the purpose of the secret empowerment (guhyābhiṣeka). "Because of abiding in excellence" refers to that by which one is cared for through focusing upon the body and so forth. The "seeds" such as OṂ are the generative seeds. "In the body of her mudrā" refers to the body of the samaya-mudrā. "In their respective places" means having arranged them upon the limbs and digits.

རིགས་ལྔས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱས་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོའི་#ས་བོན་གྱི་#བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བྱས་པའོ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཕྱིའི་མཆོད་པ་ནི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་#མཆོད་པ་ནི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་དང་#བྲལ་བ་དང་ཆགས་པ་བར་མ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མོ། ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟེ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱང་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་དེ་མྱོང་བས་སོ། ། སློབ་མ་ལ་བླ་མས་བྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཆོ་གའི་འོག་ཏུ་འོད་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱི་མའི་དུས་སུ་ཕཊ་ཀྱི་སྒྲས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྲོ་ཞིང་ས་ལ་མ་ལྷུང་བ་དུང་ཕོར་གྱི་#པདྨའི་ནང་ནས་བླངས་ཏེ། བླ་མས་བྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚིམ་པར་བྱ་བ་དང་། ཀྱེ་མའོ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་སློབ་མས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་དང་། བླ་མས་ཀྱང་བདུད་རྩི་ལྔ་དང་འདྲེས་ཤིང་སྤྱོད་པ་ལས་ལྷག་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་སློབ་མ་ལ་སྤྱི་བོར་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །

Regarding the phrase "consecrated by the five families," this refers to the consecration by the seed syllables of the five Tathāgatas. The phrase "characterized by meditative equipoise" is a synonym for the nature of the union of the vajra and the lotus. External offerings are characterized by the five types of offerings and are performed mentally; in comparison to those, the offering of suchness is called "supreme." To demonstrate the underlying reason: attachment, detachment, and intermediate attachment are the three wisdoms, such as āloka (light) and so forth. The state of the purification of the afflictions is the clear light, because it purifies āloka and the other [wisdoms] as well as the natures arising from them. The phrase "because of making it manifest" means through the direct experience of it. Regarding the passage beginning with "given to the disciple by the guru," this teaches that following the ritual of entering into meditative equipoise, at a later time when focusing on the clear light, the bodhicitta is emitted with the sound of phaṭ. Without letting it fall to the ground, it is taken from within the lotus of the conch bowl. The disciple should then consume what was given by the guru—the nature of all Tathāgatas—in order to satisfy the aggregates and so forth, while exclaiming, "O, great bliss!" The guru, having mixed it with the five nectars and consumed it, should then use that very bodhicitta to confer the empowerment upon the disciple’s crown, preceded by verses of auspiciousness.

ལ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་པདྨ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པར་#བྱའོ་ཞེས་#ཤེས་རབ་ཀྱི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་འཛག་པ་པདྨའི་ནང་ནས་བསྟན་པ་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་མྱང་བ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་ཐབས་ཀྱི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་འཇུག་གོ། ། དེ་བས་ན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལང་ག་ལིའི་#ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་#བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྲོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱས་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་བཞུགས་པ་རྒྱལ་བ་མ་ལུས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐུ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ལྷག་པར་མོས་ཏེ། དབང་བསྐུར་བ་ནི་#སློབ་མའི་ཁ་ལ་ངེས་པར་འཇུག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་དང་འདྲ་བ་རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆུ་བདུད་རྩི་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དང་བཅས་པས་སྤྱི་བོར་ཡང་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱའོ། ། མཆོད་པ་བསྟན་པས་ཞེས་པ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའོ། །

Some, after entering into meditative equipoise, are to be introduced to what is called the "lotus of insight," whereby the secret empowerment of insight is conferred. The vajra master’s bodhicitta drop, which has descended from within the lotus, is introduced to the tasting of the secret vajra; this is the introduction to the conferral of the secret empowerment of method. Therefore, the venerable Laṅkali said, "This is the secret empowerment of method and insight." The passage beginning with "As it is said" and so forth demonstrates this through authoritative scripture. With the words "Bodhicitta" and so forth, one should emanate the jewel-like bodhicitta that fulfills all intentions. Having preceded this with the entry of all the Tathāgatas, one should cultivate intense devotion toward the pure bodies of all the Victors dwelling in the expanse of space—bodies whose nature is stainless primordial wisdom. The conferral of empowerment is the definitive entry into the mouth of the disciple. Likewise, it is taught that one should also confer empowerment upon the crown of the head with the bodhicitta drop, which is like a jewel, arisen from the vajra, and endowed with the nectar of the five wisdoms. The passage beginning with "This is" and so forth demonstrates the benefits. "By demonstrating the offering" refers to the manner of the unsurpassed offering. "The secret empowerment" refers to what was explained previously.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལ་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། མི་འཇིགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་དུས་ནས་བརྩམས་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད། ། དེ་ཡི་ཁ་དོག་དབྱིབས་དང་ཇི་ལྟར་མཚན། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐུ། ། སྡོམ་པ་དེ་ལས་བྱ་བ་བྱས་པས་ཐོབ། ། ཅེས་འབྱུང་ངོ་། ། སློབ་བཞིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་#པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སོ། ། བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་#རྣམས་ལ་གསང་བ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་ལ་སྦ་བར་བྱའོ། ། འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་བསྡུ་#བར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་སློབ་པའོ། ། སྦྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྦྲུལ་དང་། མགོ་མེད་དང་། མཐའ་མེད་དང་། བསྡུ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མ་ཚང་བ་མེད་པའི་དངོས་གྲུབ་སྐྱེད་#པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲིན་#ལས་ཡོངས་སུ་ཚང་བར་བྱེད་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པའི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ། སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གསུངས། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲོན་#མ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པའི་ཊཱི་ཀཱ་#ལས་ལེའུ་བརྒྱད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། #། ། #

"Connected with all the Tathāgatas" means that it arises from the complete transformation of the entry of all the Tathāgatas who reside in the expanse of space (dharmadhātu). "Generating the fearless body, speech, and mind" refers to the perfection of the bodies and so forth of the resultant Vajradhara. As it is said: "From that time onward, it is free from conceptualization; Its color, shape, and whatever its marks may be— The inconceivable body of ripening Is attained by performing the activities of that vow." "By yogins in training" refers to those yogins who meditate on the generation stage (utpattikrama). "Because it is secret for those who have entered the Action Tantras and so forth" means that it should be concealed from those who enter the Action Tantras and the like. "Worldly accomplishments" refers to pacification and the other activities. "Arising from the vowels and consonants" means training with the three syllables that condense the vowels and consonants. "The snake and so forth" refers to the snake, the headless one, the endless one, the condensation, and so on. "Generating the complete accomplishments" means bringing the activities of pacification and the rest to full completion. "Literal" refers to the teaching on the conduct, because it says: "In whatever way the conduct is taught." This concludes the extensive explanation of the eighth chapter from the Commentary that Illuminates the Lamp (Pradīpodyotana-ṭīkā).