A Commentary on the Difficult Points called “Clarifying [Candrakīrti's] ‘Brightening Lamp’”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་དཱི་པོ་དྱོ་ཏ་ནོ་དྱོ་ཏཿནཱ་མ་པཉྩི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། སྒྲོན་མ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་གསལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དཀའ་འགྲེལ། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དང་འདུས་པར། ། རབ་ཏུ་བཏུད་ནས་བཤད་པར་བྱ། ། འབྲས་ལམ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་པོ། ། སྒྲོན་མ་གསལ་བྱེད་གསལ་བའོ། ། ཅི་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་ལམ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་པོར་བརྗོད་ཅེ་ན། འདུས་པ་ཕྱི་མར་ཡང་གསུངས་པ། ། རྒྱུད་ནི་རྒྱུན་ཆགས་ཞེས་བརྗོད་དེ། ། རྒྱུན་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དཔལ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེའི་རྗོད་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ཏེ། དབྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ཡང་ལྡན་པར་བརྗོད་དེ། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ། ། རྒྱུད་རྒྱལ་ཞེས་པ་ནི་འདུས་པ་ཕྱི་མར་ཡང་གསུངས་པ། ཨེ་མ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བ། ། ཐབས་ནི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན། ། གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱའི་རྒྱུད། ། རྒྱུད་ཀྱི་མཆོག་གི་མཆོག་གྱུར་པ། ། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་རྒྱུད་འདི་ནི། ། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་བདག་པོ་མཆོག། ཅེས་སོ། ། འདིར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ་ཇི་སྲིད་ཡ་ར་ལ་ཝ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། གསལ་བར་རྣམ་ཕྱེ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད། རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་པ་ལ། འདུས་པ་ཕྱི་མ་དང་། དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་འཕྲལ་དུ་སྐབས་སུ་བབ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པས།

In the language of India: Pradīpodyotana-nāma-pañjikā. In the language of Tibet: Sgron ma gsal bar byed pa'i gsal byed ces bya ba'i dka' 'grel (The Illuminating Commentary on the Illuminating Lamp). Homage to the glorious Guhyasamāja. Having bowed deeply to the Vajra Master and the Guhyasamāja, I shall explain. The Illuminating Lamp is the elucidation of the one who expresses the result and the path. If one asks how it is said to express the result and the path, the Explanatory Tantra (Uttaratantra) also states: "Tantra is said to be a continuity; that continuity is of three types." Regarding the term "Glorious" (Śrīmat) and so forth: "Glorious" (Śrī) is non-dual wisdom. Because it is the expression of that [wisdom] and because it possesses its nature, it is "Glorious." Even in the case of non-differentiation, the term "possessing" (-mat) is used, just as in the case of "possessing form" (rūpavat). Regarding "King of Tantras," the Explanatory Tantra also states: "Ema! This method for achieving enlightenment is extremely difficult to find. The tantra called Guhyasamāja is the supreme among the supreme of tantras. This well-spoken tantra is the sovereign lord of all tantras." This is also stated in the context of what will be explained here, beginning with the syllables ya ra la va. Regarding "clearly distinguished": it means to differentiate and to explain. By explaining the relevant points from the Explanatory Tantra, the Sandhivyākaraṇa, the Jñānavajrasamuccaya, and the Vajramālā tantras, [the text] clarifies.

རྒྱུད་གསུམ་དུ་ཟད་པས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་རྩོམ་པ་ཉིད་འདི་རྣམས་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ལེགས་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། ། བཤད་སྨྲ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། ། འདི་ལྟར་དྲངས་ཏེ་བཤད་པ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ལས་གཞན་དུ་མིན། ། ཞེས་སོ། ། དེའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་མདོ་དང་རྒྱུད་དང་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་པའི་དོན་སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཞི་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་དྲངས་ཏེ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཡུལ་དུ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་གྱིས་བཤད་པ་ནི་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བཤད་པར་བྱ་བ་རྒྱུད་དག་གི་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་གསལ་བར་བྱེད་དོ། ། མཐའ་དྲུག་གི་ནི་འཆིང་བས་བཅིངས། ། ཞེས་པ་ནི། འཆིང་བ་ལྟ་བུས་བཅིངས་པས་རང་དབང་མེད་པ་ཅན་དུ་བྱས་པའོ། ། མཐའ་དྲུག་གི་དོན་གྱི་འཆིང་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་འདས་པ་རང་གི་རང་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་དོན་གཞན་མངོན་པར་བརྗོད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ཞིག་འདིར་ཇི་བཞིན་པའི་སྒྲའི་དོན་ཙམ་དུ་འཆད་པར་བྱེད་དེ། རིམ་པ་ལྔ་རྣམས་མཐར་གྱིས་གནས་པ་མེད་པར་མཆོག་ཏུ་འདས་པའི་དོན་གཞན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ན། བཞུགས་པའི་ཚིག་ནས་བརྩམས་ཏེ་མཐའ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་དང་།

Because the meaning of the Guhyasamāja is explained by those who are extremely clear through the three continua, these very compositions are undertaken for the sake of entering into them. For that very reason, the term "well-explained" (suvyākhyāta) is used as a correct description. As will be stated: "Following the explanatory tantras, An explanation is very difficult to find. An explanation drawn forth in this way Is not found in any other Yoga Tantra." The intention of this is as follows: although the meaning of the Guhyasamāja is to be individually realized through the eighty-four thousand heaps of Dharma—such as the sūtras, tantras, and treatises—it is by means of these four [commentaries] that it is correctly drawn forth and extensively explained as an object of authentic individual realization. This makes clear the commentaries on the tantras that are to be explained by the Guhyasamāja Tantra. Regarding the phrase "bound by the fetters of the six limits": it means being rendered without autonomy by being bound as if by fetters. The fetters of the meaning of the six limits are so called because they are capable of expressing a supreme, transcendent meaning that is not its own literal sense. For that very reason, it will be explained that those who explain this merely as the literal meaning of the words, without the five stages abiding in sequence and without showing the supreme, transcendent meaning, are incorrect. Furthermore, it will be explained: "By this very sequence, starting from the words of the 'abiding' [homage], the explanation is given in terms of the six limits."

རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་པ་འདིས་དཔལ་འདུས་པའི་དོན་རྒྱས་བཏབ་པོ། ། དེ་མ་རྟོགས་པར་ཇི་བཞིན་པར་བཤད་པའི་སྒྲ་དོན་ཙམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་འགལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་གྱུར་པའི་བྱ་བ་བྱས་ནས། ལས་ཀྱི་དབང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་ལམ་ལས་ནི། ། ཕྱི་རོལ་གྱུར་ལ་ཞི་བའི་ཐབས་མེད་དོ། ། དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་བདེན་ལས་ཉམས། ། དེ་དག་ཉམས་པས་ཐར་པ་གྲུབ་ཡོད་མིན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡན་ལག་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་བྱས་པ་དེ་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བར་ཁྱད་པར་དུ་སྒྲོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་ཡང་ལ་ལ་བདག་ཏུ་མཐོང་བ་མེད་པར་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་སེམས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས། དེ་བྱས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། མཐའ་དྲུག་གི་ནི་འཆིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པའི་མང་པོའི་ཚིག་ནི་དོན་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མང་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་བཤད་པ་རྣམ་བཞི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་ཡང་རུང་སྟེ། མཐའ་དྲུག་གི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དྲུག་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཆིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དོན་བཅིངས་པ་ལྟ་བུས་རང་དབང་མེད་པར་བྱས་ནས། དེ་རྣམས་བརླིང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། རྒྱལ་སྲས་ཡུལ་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། །

This explanation in four aspects seals the meaning of the glorious Guhyasamāja. Without realizing this, those who rely merely on the literal meaning of the words as they are explained will become attached to objects, and by performing extremely marvelous deeds, they will fall under the power of karma, and so forth. Likewise: "For those who have gone outside the path of the master Nāgārjuna, there is no means for peace. They have fallen away from the truths of the conventional and the ultimate. Because they have fallen away, liberation is not achieved." And so on. If one asks: "Is it not the case that the sādhanas composed in four branches and so forth are proclaimed to specifically produce meditative absorption (samādhi) for practitioners?" It is true. However, even in that case, some may perceive a self and think of it as being external. Through the thorough knowledge of the stages of the completely pure form of Vajrasattva, that which is performed by them is the very nature of the Great Vajradhara, which is Buddhahood itself. Regarding the plural term "by the bonds of the six limits," it is because the six meanings are numerous, and it is also appropriate for the four modes of explanation to serve as illustrations. This is because the very term "six limits" itself expresses the six meanings. "By the bonds" means that by binding the meanings, they are rendered without autonomy, just as one is bound by ropes and so forth. "The domain of the Sons of the Conquerors" refers to the Conquerors (jina), who are the perfectly enlightened Buddhas.

དེ་རྣམས་ཀྱི་སྲས་པོ་ནི་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞབས་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པ་གཞན་ཡང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་ཀྱང་སྟེ། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་སྐལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡུལ་ལོ། ། འདུས་གང་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་བའོ། ། ཅི་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྒྱལ་བ་ཡི་སྟེ་དུས་གསུམ་གྱི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། འདུས་པ་ཕྱི་མར་ཡང་གསུངས་པ། ། འདུས་པ་སྦྱོར་བར་རབ་གསུངས་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མངོན་རྗོད་བྱེད། ། ཅེས་སོ། ། གལ་ཏེ་འདི་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། ཅི་ལྟར་དོན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་འདིར་རྣམ་པར་བཤད་པར་རབ་ཏུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དེ་ནི་དཔལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལས་རྙེད་པ་ཞེས་པ་ནི། ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་རྙེད་པ་སྟེ། མོད་དང་བསྲེ་བར་བྱེད་པར་གསུངས་པ་ཡང་། དཔལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་འདུས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རིམ་གཉིས་གནས་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་ཟུང་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ་དེ་དག་གི་རྟེན་ནོ། ། དེ་དག་འདིར་སོ་སོར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཕྱི་མར་གསུངས་སོ། ། རིམ་པ་ལྔ་ཡིས་བསྡུས་པའི་དོན། ། ཤེས་ནས་མཐའ་དྲུག་ལ་འཇུག་གོ། ། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་རིམ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཅི་ལྟ་ཡིན་ཞེ་ན།

Their sons are the venerable Nāgārjuna, born from [the Buddha’s] heart, and others equal to him. This is because it is their domain, that which is to be personally realized by each individual. It is also the "jewel-like person," because they are made the fortunate heirs of the Victors; it is their object. As for the phrase "which is the assembly," it refers to the union. If one asks "of whom?" it is said: "of the Victors," meaning the perfect Buddhas of the three times. As it is also stated in the Explanatory Tantra of the Assembly: "Assembly is taught as union; it expresses all Buddhas." If this is the domain of the Sons of the Victors, one might ask: "How is the meaning of the entities here appropriately connected to the explanation?" It is said: "That which was obtained from the glorious Nāgārjuna" means obtained from the lineage of the venerable Nāgārjuna. Regarding the statement that it is "mixed with the Mūla," it refers to following the Explanatory Tantra of the Assembly from the lineage of the glorious Nāgārjuna, and so forth. "Abiding in the two stages" refers to the pair of stages—the generation stage and the completion stage—which are their support. This is because they are taught individually here. As it is stated in the Explanatory Tantra of the Assembly: "Relying upon the two stages, the Vajra-holder teaches the Dharma," and so forth. Is it not the case that it will be explained: "Having understood the meaning subsumed by the five stages, one enters the six parameters"? If so, how is it the abiding place of the two stages? [The text continues:] "The meaning subsumed by the five stages, having understood it, one enters the six parameters." If one asks how that is the abiding place of the two stages: [it is because]...

རིམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཉིད་བསྐྱེད་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དག་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རྫོགས་པ་དང་ལས་རབ་འབྱམ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཏེ་འདིར་ཉེས་པ་མེད་དེ། རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྣམས་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བྱས་པ་ནི་ལས་རབ་འབྱམ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་བྱའོ། ། རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་སྟེ། བླ་ན་མེད་ཅིང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་། ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་སེམས་དཔའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔལ་ལྡན་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། བཤད་ཅེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་འཆད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རང་དབང་གིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བཞིན་ནམ། གཞན་དབང་གིས་འཕགས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རིམ་པས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རིམ་པ་ལྔའི་གོ་རིམ་གྱིས་སོ། ། དེ་གསུངས་པ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཁོད་པར་བྱ་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་བསྡུས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། རིགས་བརྒྱ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་པའི་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའོ། །

Because these five stages themselves are included within the generation and completion stages, there is no fault in [the text] performing the completion stage, the vast array of activities, and so forth. The objects of the two stages, when manifested in the form of the [Buddha] bodies and so on, are what is expressed by the term "vast array of activities" and so forth. "Sealed" is a well-spoken term, for it is the basis of unsurpassed and immeasurable qualities; thus, the precious Guhyasamāja is sealed and blessed. The phrase "by the Buddha" is an illustration, as it also includes the bodhisattvas and others. "Glorious Vajrasattva": "glory" is insight (prajñā). Because the mind is like a vajra, he is Vajrasattva, for he joins together saṃsāra and nirvāṇa. Since he is both glorious and Vajrasattva, he is the Glorious Vajrasattva. "Expounded" means to explain according to what was heard and how it was realized; this is done either independently, like the Great Vajradhara, or dependently, like the Noble [Nāgārjuna]. For that very reason, it says "in stages," meaning by the sequence of the five stages. Regarding that, it says "the so-called generation stage," and so forth. The generation stage is the condensed stage, which is the perfect synthesis of the isolation of the body as taught in the Compendium of Practices (Caryāmelāpaka) regarding the hundred families and so on.

དང་པོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་སྔགས་ཀུན་ནི་རབ་སྒྲུབ་བྱེད། ། ཅེས་པ་འདིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྒྲ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་མེད་པར་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལས་གཞན་པའི་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རིམ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཙམ་ཞིག་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ལ་དམིགས་པ་ནི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ཙམ་ཞིག་ནི་དེའི་འབྲས་བུའོ། ། གང་གསུངས་པ། ཇི་སྲིད་རླུང་ནི་མི་རྒྱུ་ཞིང་། ། སྣང་བ་མི་གཡོ་བར་གྱུར་པ། ། ཞེས་སོ། ། ནིའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་བཟུང་བ་སྟེ། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རིམ་པ་དང་པོར་ལྷའི་གཟུགས་དེས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ལ། སེམས་ཙམ་དུ་ཀུན་དུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རིམ་པ་གཞན་འདིའི་རྣམ་པར་གཅོད་པར་སྟོན་ཏོ། ། ལུས་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་། འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དག་ཉེ་བར་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་དང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།

Regarding the phrase "the first": it is the first because it is the object of the beginner and because it is a coarse yoga. The statement, "It accomplishes all secret mantras," distinguishes the wisdom body (jñānakāya) from the term "generation stage" (utpattikrama); this is because the wisdom body is also generated by the sequence of wisdom. As stated in the Compendium of Practices (Caryāmelāpaka): "Without the isolation of the body, one is unable to understand the isolation of speech." Therefore, this is the stage of isolation of speech other than the isolation of the body. For this reason, it is said: "Merely focusing on the mind," and so forth. "Focusing on the mind" means taking the mind as the object; "merely that" refers to its result. As it is said: "As long as the winds do not circulate and appearances have become unmoving." The particle "ni" (only/merely) is used for restriction. This indicates that the first stage consists of the conceptualization of the aggregates, elements, sense bases, objects, and so forth—both external and internal—as the forms of deities. By stating that only the three appearances, such as the appearance of "mind-only," constitute the second stage, it excludes any other stages. This is not the first stage because, without depending on the body, the suchness of the winds—which consist of the nature of arising and entering—and the suchness of the mantra—which consists of the nature of expression—cannot be perceived. This is because, as will be explained, these are not the objects of a conceptual yogi.

འདི་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པར་བརྗོད་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུམ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་འོང་རིམ་པ་གསུམ་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི། གསུམ་པ་ཞེས་པ་གཉིས་པའི་ཕྱོགས་ལས་འདི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་དང་། བཞི་པའི་ཕྱོགས་ལས་རགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པའོ། ། ཀུན་དུ་སྣང་བའི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་ཉིད་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཐ་མི་དད་དེ། གསུངས་པ་ཡང་། སྣང་བ་གཉི་གའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། ། བདག་གི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་བརྟགས། ། ཞེས་དང་། ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཞེས་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་གསུམ་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་བཤད་པའི་རིམ་པ་གཉིས་པོ་དག་གི་འང་དེ་འབྲས་བུ་དག་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་འོང་ནི་འོད་ཟེར་ལྔ་ཡང་དག་པར་མཆོག་ཏུ་འབར་བ། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སོ་སོར་སྟོན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་བསྟན་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་ཉིད་བདེན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། ། བདེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་སྟེ་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་སོ་སོར་དག་པ་སྟེ། འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞི་པ་སྟེ་རིམ་པ་ལྔ་པ་ལས་རགས་པའོ། །

This is not the third stage because it is described as the isolation of the mind. Regarding the statement, "The delightful is the third stage," it is the third because it is subtler than the second stage and coarser than the fourth stage. Since the three—appearance, increase, and attainment—are of the nature of self-consecration, the isolation of the mind is inseparable from self-consecration. As it is said: "That which is the cause of both appearances is conceptualized as one's own essence." If one asks, "Is it not stated in the Compendium of Practice that the three wisdoms are without aspects?" that is true; however, because it is the result of the three wisdoms, it is designated as the third stage, just as the results of the two previously explained stages are also designated as such. "The delightful" refers to the one who individually displays the saṃbhogakāya, which is perfectly and supremely ablaze with five-colored light rays and endowed with the thirty-two major marks. Regarding the statement, "The teaching of conventional truth," conventional truth refers to these very aggregates, elements, and so forth, which are of an internal and external nature; that is to say, they are mere cognition, like an illusion. Conventional truth is the conventional truth of self-consecration. The individual purity of the yogi—the realization of the essence of clear light—is the fourth stage, which is coarser than the fifth stage.

འདི་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཁོར་བའི་མཐར་ཐུག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མངོན་ཞེན་གཏོང་བར་བྱེད་པའི་དོན་ནོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། གང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡོད་མིན་ཉིད། ། དེ་ཡི་མྱ་ངན་འདས་ཡོད་མིན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རྣམ་པ་མེད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་དག་དབྱེ་བ་དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་པ་ཡང་། ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རྣམ་པ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལྟར་རེག་པར་དཀའ་བ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་རླུང་གི་ཁམས་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་རླུང་གི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཡང་གྲང་དྲོའི་རེག་པ་དང་། ཤིང་ལ་སོགས་པ་གཡོ་ཞིང་འགུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མོ། ། གང་ཡང་སྣང་བའི་རྟགས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཟླ་བའི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་སོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་སྟེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟགས་ཅན་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཕགས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉི་ཤུ་པ་ལས་གསུངས་པ་ཡང་། སྒྱུ་མའི་རྣམ་པས་སྒྱུ་མ་ནི། ། གང་ཚེ་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ན། ། དེ་ཚེ་སྒྱུ་མ་ཡོད་མ་ཡིན། ། དེ་འདིར་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དོ། ། ཞེས་སོ། ། རྣམ་ཤེས་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱི་བསྟན་བྱ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅི་ལྟར་འདི་ཡིས་ཉེ་བར་སྡུད་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ལང་ཀར་གཤེགས་པར་གསུངས་པ། བློ་ཡིས་རྣམ་དབྱེ་བྱ་བཞིན་པའི། །

This too is the ultimate nature of phenomena (dharmatā), which serves the purpose of causing those who are fixated upon cyclic existence (saṃsāra) to relinquish that fixation. As it is said: "For whom there is no birth, for them there is no nirvāṇa," and so forth. One might ask: "Are not the three wisdoms (jñāna) aspectless, and is not the nature of phenomena also aspectless? What, then, is the distinction between them?" Regarding this, the Compendium of Practice (Caryāmelāpaka) states: "It is true that the three wisdoms are aspectless and, like the ultimate truth, difficult to perceive; nevertheless, because they are accompanied by appearances, they are to be realized through inference, just like the element of wind. Just as the element of wind, though not material, is known through signs such as the sensations of cold and heat, or the swaying and moving of trees and so forth, so too are the three wisdoms of appearance. Furthermore, that which is to be known through the signs of appearance consists of the aspects of the appearance of the moon and so forth. The clear light (prabhāsvara), however, is without appearance, because it is the very essence that withdraws the wisdoms accompanied by appearance and their signs." The Noble Mahāyānaviṃśatikā also states: "When the illusion is withdrawn by means of the aspect of illusion, at that time the illusion does not exist; this is the nature of phenomena here." One might ask: "Is consciousness not the very subject to be taught through the three natures? How, then, is it withdrawn by this?" It is not so, for the Laṅkāvatāra Sūtra states: "While the intellect is in the process of making distinctions..."

གཞན་དབང་མེད་ཅིང་བརྟག་པའང་མེད། ། གྲུབ་པ་ཡོད་མིན་དངོས་པོ་བྲལ། ། ཅི་ལྟར་བློ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྟག། རང་བཞིན་མེད་ཅིང་རྣམ་རིག་མེད། ། དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཀུན་གཞི་མེད། ། བྱིས་པ་ངན་པ་རྟོག་གེ་པ། ། རོ་དང་འདྲ་བས་རྣམ་པར་བརྟགས། ། ཞེས་སོ། ། འཕགས་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས། སྟོང་ཉིད་བདག་ཉིད་ཚུལ་གཅིག་གི། སེམས་འདི་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་། ། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་པ། ། ཉིད་ཅེས་བརྟགས་ནས་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་སོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་མཐར་གྱིས་བསྟན་པ་ནི། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐུ་གསུམ་སོ་སོར་ཐ་དད་པ་ཡིད་དང་ངག་གི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། ད་ནི་སྐུ་གསུམ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་སྐུ་བཞི་པའི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རིམ་པ་ལྔ་པ་གསུངས་པ། ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་རགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པས་ལྔ་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཕྲ་མོ་ཉིད་ནི་བཞི་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་མིང་གསུངས་པ། ཟུང་འཇུག་ཅེས་བྱ་ཞེས་སོ། ། འདིའི་མིང་གི་བཤད་པ་ནི། བདེན་གཉིས་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ལས་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་འདིའི་སྒོམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་སོ། །

There is no dependent nature and no imagined nature; there is no perfected nature and it is devoid of entities. How could it be conceptually analyzed by the mind? It has no intrinsic nature and no representation; it has no entity and no foundational consciousness (ālayavijñāna). Wretched, childish logicians, who are like corpses, conceptualize it. Thus it is said. Also, from the Explanation of Bodhicitta by the Noble One: "This very mind, whose nature is emptiness and which is of a single mode, is designated through conceptualization as the imagined, the dependent, and the perfected." In that way, the gradual teaching of those four stages is the very path of analytical discernment that follows worldly convention, wherein the three bodies (kāyas), such as the emanation body and so forth, are individually distinguished as objects of the paths of mind and speech. Now, the fifth stage is taught as the path of the fourth body, in which the three bodies are of a single nature. Regarding the term "fifth": it is the fifth because it does not depend on the coarse, such as the non-existence of entities like the aggregates and so forth; because it cannot be known or expressed as being either an entity or a non-entity, or as saṃsāra or nirvāṇa and so forth; and because its subtlety is the fourth. Its name is stated as "union" (yuganaddha). The explanation of this name is as follows: it is the union of the two truths, and from that, the thorough knowledge of the self-nature; the thorough knowledge itself is the meditation of this [stage], as stated in the Compendium of Practice (Caryāmelāpaka).

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོག་མར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རིམ་པ་བཞི་པོ་གང་གི་བདེན་པ་གཉིས་པོ་ལྷུར་ལེན་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་རིམ་པ་གསུམ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གསུམ་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་བསྟན་པ་ནི། ། ཡིད་འོང་རིམ་པ་གསུམ་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ལུས་དང་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་དག་གི་ནང་དུ་གཏོགས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་བཤད་པ་ནི་སོ་སོར་ཏེ། གང་ཞིག་བཤད་པ་ནི། སོ་སོར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཕྱིར་དང་པོའི་རིམ་པ་དག་གི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་སྟོན་པའམ། ལུས་དང་ངག་ཀྱང་འདིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་སེམས་ཙམ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ། གསུངས་པ་ཡང་། གང་རྣམས་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་འབྱུང་། ། དེ་རྣམས་དངོས་མེད་རྟག་པ་མིན། ། ཅི་ལྟར་མིང་དེ་གསལ་བར་ནི། ། གཟུགས་བརྙན་དང་ནི་མཚུངས་པར་འདོད། ། ཅེས་སོ། ། གཞན་དུ་ཡང་། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཇི་ལྟར་རྨི། ། ཇི་ལྟར་བར་དོའི་སྲིད་པར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུའང་གྲུབ་བོ། ། བཞི་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་གསུང་བའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། ། ལྔ་པ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་། མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ། སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པར་ཡང་གསུངས་པ། གནས་དང་སྐྱེ་དང་འཇིག་དང་ཡོད་མེད་དམ། །

For that very reason, one should first explain the four stages of expression, which are dedicated to the two truths. In that regard, if one asks: "Is the third stage not the conventional truth? For it is said: 'The delightful third stage is the conventional truth'?" This is true. However, what is so stated is included within the isolation of body and speech as the conventional truth itself. The explanation of the conventional truth is distinct; that which is explained is shown individually because of the distinctness of the initial stages of the conventional truth. If one asks: "Are the body and speech here also like an illusion and mind-only?" This is true. As it is said: "Whatever arises perfectly from causes, those are without entity and are not permanent. Just as a name is clearly [designated], they are held to be like reflections." Furthermore: "Just as an illusion, just as a dream, just as the intermediate state, so too is the maṇḍala." For that very reason, it is also established as mind-only. Because the fourth [stage] speaks of the ultimate truth, it is taught for the purpose of negating the arising of distinctions. The fifth speaks of suchness as being free from arising, abiding, and ceasing. For that very reason, arising, abiding, ceasing, and expression are in accordance with the world. As it is also said in the Seventy Stanzas on Emptiness: "Abiding, arising, ceasing, existence, or non-existence..."

དམན་དང་མཉམ་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ནི། ། འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་དབང་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། གསུངས་སོ་དེ་ཉིད་དབང་ལས་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་སོ། ། འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་ཐོག་མར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡན་ལག་བཞི་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་དོན་བསྡུས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཀུན་གྱི་ནི་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱིའོ། ། འདུས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིའང་དོན་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འདིར་ནང་དུ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལས་རབ་འབྱམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་ལས་ངེས་པར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་པོ་བལྟ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། རྒྱུད་དུ་དེ་ཇི་ལྟར་རིམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་པའི་དོན་མངོན་པར་བརྗོད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཤེས་པ་ནི་གསུངས་པའི་ལྔ་པོའོ། ། རིམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་པ་ནི། དབྱེ་བས་གཞན་དང་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་དོན་དེ་རྣམས་སླར་ཡང་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་དང་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པས་འཕངས་པ་དོན་གཞན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་འདུས་པར་གསུངས་པ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །

"Inferior, equal, and superior are spoken of by the Buddha through the power of worldly convention, not through the power of reality itself." Thus it is said. "This is the supreme branch of accomplishment" refers to its dependence upon the four branches of individual investigation. If one asks how so, it is said: "It is the condensed meaning of all tantras," which means "for the sake of which this [is taught]." "Of all" refers to the Guhyasamāja tantra and so forth. This is because the subject matter to be expressed in all tantras, such as the Guhyasamāja, is included herein. This is because everything is to be investigated as the non-duality of the two truths. Furthermore, the vast array of activities and so forth arise from the yogi whose nature is non-dual wisdom. One might ask: "Are not the various forms of the generation stage to be observed here? How is it that the meaning of the Guhyasamāja is expressed in the tantra by means of these five stages alone?" It is said: "Of these," and so forth. "Of these" refers to the five that were taught. "The divisions of the stages" refers to the various distinctions made through those divisions. In this way, those points should be understood as being condensed by the explanatory tantras and the commentaries, and as being expanded upon to attain further meanings as taught in the Guhyasamāja.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞབས་ཀྱི་རང་གིས་བྱས་པའི་མདོ་དང་བསྲེ་བར་བྲིས་པ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་གིས་ལྷ་བཅུ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་དགོད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་རིམ་པ་ཡང་མངོན་པར་བརྗོད་པ། སློབ་དཔོན་སྣ་ཚོགས་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དགོད་པ་ལ་སོགས་པ་འདིར་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ། དེ་ལ་ཅི་ལྟར་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་གཞན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པ་ལ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དག་པ་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་རིམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གསུངས་སོ། ། སྤྲོས་པའི་ཆོ་ག་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བྲིས་པས་སོ། ། ཡང་དག་བསྡུས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་རིམ་པ་ལྔ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྔགས་དང་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཉིད་དོ། ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཅན་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་ལས་སོ། ། རྣམ་དག་ཅེས་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་དོན་བསྡུས་པ་གསུམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཅན་འོད་གསལ་བ་ལས་སོ། །

For that very reason, regarding those who rely upon the generation stage, the master Candrakīrti’s own work, the Sūtrasamuccaya, was written to facilitate their entry. In that regard, some Vajra Masters desire to arrange thirteen deities, and so forth. The stages of the formal arrangement are also clearly expressed; the arrangement of the maṇḍala and so forth as expressed by various masters is introduced here, such as: "In that way, how will practitioners become free from doubt?" and so forth. Likewise, the distinctions of other stages should also be followed. Thus, in the second stage, one should view the differentiation of the limits of activity as the result of all that is pure. In the Caryāmelāpaka, the distinctions of the five stages are taught. The elaborate ritual is written as a detailed classification. As for "the authentic compendium," the classifications of the authentic compendium are included within the five stages themselves. Because it is so, it says "mantra, mind," and so forth. "Mantra" refers to the generation stage itself. "Mind" refers to vajra recitation itself. "Body" refers to the stage of self-consecration, which is designated as the saṃbhogakāya. "Purity" refers to the third summary of the meaning just explained, which is designated as the utterly pure clear light.

ཟུང་འཇུག་ཅེས་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་རིམ་པ་བཞི་པོ་དག་གི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཟུང་དང་ཟུང་དུ་དེ་དག་འཇུག་སྟེ། དེ་དག་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ཟུང་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཟུང་འཇུག་རིམ་པ་ལས་སོ། ། རིམ་མཐའ་ཤེས་པ་ནི་རིམ་མཐའ་དང་རིམ་མཐའོ། ། ལྔའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཚིག་གི་དོན་མ་ཡིན་པའོ། ། སྤྱིའི་དོན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའོ། ། ཤེས་ནས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དྲིན་ལས་ལྷག་པར་རྟོགས་ནས་སོ། ། མཐའ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཤད་པའོ། ། འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། སྒྲོན་མ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། ། མཐའ་དྲུག་གོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལ་འཇུག་ནི། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་ལྟོས་པའོ། ། གཞན་དུ་ན་དེ་རྣམས་ལ་མི་ལྟོས་པར་གལ་ཏེ་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ། རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་པོ་དེ་རྣམས་མངོན་པས་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པར་བྱེད་པས་སྒྲོན་མ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་སྒྲོན་མ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཚེ་བཤད་པའི་རྒྱུད་བཀབ་ནས་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། བསོད་ནམས་ཀྱང་ཆེན་པོ་འབྱུང་ངོ་། ། ད་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་དུ་འདིའི་རིགས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བརྗོད་པར་གསུངས་པ། ཇི་སྲིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

"Union" (yuganaddha) refers to the fact that the two—the conventional truth, which is the expression of the four stages just explained, and the ultimate truth—enter into union as a pair; that is, one discerns them as being of a single taste. This is "union," and thus it is from the "Stage of Union." "Knowing the end of the stages" refers to the end of the stages and the end of the stages. The "condensed meaning" (piṇḍārtha) is not the literal meaning of the words, nor is it the general meaning. "Having known" means having realized it further through the kindness of a spiritual friend (kalyāṇamitra). "The six limits" (ṣaṭkoṭi) refers to the six meanings of the words, which is the explanation of the Great Vajradhara. "Enters" (avatarati) means that the hearing [of the text] begins; it should be explained as "entering into the extensive commentary that clarifies the lamps." Regarding the phrase "the six limits," "entering" refers to the reliance upon explanatory tantras (vyākhyātantra) such as the Vajramālā. Otherwise, if it were to become a mere word without relying on those, then those who compose the extensive commentaries would fall into hell. Because they are the ones who explain, they compose the extensive commentary "Clarifying the Lamps" (Pradīpodyotana) for the sake of clarifying the lamps. At that time, as long as it is composed by relying upon the explanatory tantras, there will be no fault, and great merit will arise. Now, it is said that by this reasoning, one should understand this as the king of tantras itself, beginning with the words "As long as..." and so forth.

ཇི་སྲིད་ཅེས་པ་ནི་ཕྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འདིར་ཐོག་མར་བཀོད་པའོ། ། དེ་ལ་ཀ་ཁ་གྷ་མཐའ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བར་དུ་གྱུར་པའི་ག་ཡིག་བསྡུས་པའོ། ། ཐ་མར་གྷ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གྷ་མཐའ་སྟེ། དེའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་ཤེས་པས་འབྲུ་མང་པོ་པའོ། ། ཀ་དང་ཁ་དང་གྷའི་མཐའ་དང་ནི། ཀ་ཁ་གྷ་མཐའ་ཞེས་དང་། ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་བརྗོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཛྷའི་མཐའ་གང་དང་གང་ཚ་ཛ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཛྷ་མཐའ་སྟེ། ཙ་དང་ཛྷ་མཐའ་དག་དང་ནི་ཙ་ཛྷའི་མཐའ་ཅན་ཏེ། ཙ་ཚ་ཛ་ཛྷ་རྣམས་སོ། ། ཊ་དང་ཌྷའི་མཐའ་དག་ཀྱང་ཊ་ཌྷའི་མཐའ་སྟེ་ཊ་ཋ་ཌ་ཌྷ་རྣམས་སོ། ། ཏ་དང་དྷའི་མཐའ་དག་ཀྱང་ཏ་དྷའི་མཐའི་སྟེ་ཏ་ཐ་ད་དྷ་རྣམས་སོ། ། པ་དང་བྷའི་མཐའ་དག་ཀྱང་པ་བྷའི་མཐའ་སྟེ་པ་ཕ་བ་བྷ་རྣམས་སོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་ཚུན་ཟླས་དབྱེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། དེའི་སྒྲས་ང་ཉ་ཎ་ན་མ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ནོ། ། ཇི་སྲིད་ཡ་ར་ལ་ཝ་རྣམས་དང་ཧའི་མཐའ་སྟེ། གང་གི་མཐའ་མར་ཧ་སྟེ་ཤ་ཥ་ས་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་ཧའི་མཐའོ། ། དེའི་སྒྲ་གཞན་གྱི་དབྱངས་རྣམས་བརྗོད་དོ་ཞེས་པ་སྡེ་ཚན་དགུའོ། ། དེ་ལ་གསལ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ནི། ཨ་ཙ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་དབྱངས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྕེ་རྩ་ཅན་དང་། མཆུ་ཅན་གྱི་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། ། དབྱངས་རྣམས་ཀྱིའང་པཱུ་ཏ་དང་། ཨུ་དཱཏྟ་དང་། སྭ་རི་ཏ་ལ་སོགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་འདི་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམས་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།

The phrase "as far as" (yāvat) is placed here at the beginning, though it is to be explained later. In this context, the term "ending in ka, kha, and gha" (ka-kha-gha-anta) is a compound that includes the intermediate letter ga. "Ending in gha" (gha-anta) refers to that which ends in gha; because it correctly identifies its qualities, it is a bahuvrīhi compound. Thus, "ending in ka, kha, and gha" refers to the letters ka, kha, and gha. "Letter" (akṣara) refers to the utterance of a letter. Similarly, whatever ends in jha—namely ca and ja—are "ending in jha" (jha-anta). Together with those ending in ca and jha, they are "those ending in ca and jha" (ca-jha-anta), which are ca, cha, ja, and jha. Those ending in ṭa and ḍha are "ending in ṭa and ḍha" (ṭa-ḍha-anta), which are ṭa, ṭha, ḍa, and ḍha. Those ending in ta and dha are "ending in ta and dha" (ta-dha-anta), which are ta, tha, da, and dha. Those ending in pa and bha are "ending in pa and bha" (pa-bha-anta), which are pa, pha, ba, and bha. In all these cases, the plural is used in the sense of a copulative compound (dvandva). By the word "those" (te), the letters ṅa, ña, ṇa, na, and ma are included as the most excellent. "As far as" refers to ya, ra, la, and va, and "ending in ha" (ha-anta) refers to those whose final letter is ha—namely śa, ṣa, and sa. These are the "ending in ha" (ha-anta). By the word "those" (te), the vowels are expressed; thus, there are nine groups. Regarding the consonants (vyañjana), their "vowel-combination" (svara-saṃyoga) is distinguished by their connection with ac and so forth. Likewise, there are distinctions such as "retroflex" (mūrdhanya) and "labial" (oṣṭhya). For the vowels (svara) as well, there are distinctions expressed by "acute" (pūta), "high-pitched" (udātta), "circumflex" (svarita), and so forth. These various divisions of vowels and consonants are subsumed within the vowels and consonants themselves. Therefore, it is said:

དེ་དེའི་རྩ་བ་ཡི་གེ་གསུམ་སྟེ་མི་ཤིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་ངེས་པར་སྐྱེས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པས་བསྡུས་པའི་དོན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དཔལ་ལྡན་འདུས་པ་འདི་སྣོད་ཡིན་ཏེ་ནི། དཔལ་འདུས་པ་གང་གི་ཟ་མ་ཏོག་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་འདི་དང་དེས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་མ་ལུས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ངག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཡང་དཔལ་འདུས་པ་ཟ་མ་ཏོག་ཅན་ནོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་རྣམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བས་དེ་ནི་སྟེ་འདུས་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྩེ་སྟེ། རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དོ། ། གཤིན་རྗེའི་དགྲའི་རྒྱུད་དུ་ཡང་གསུངས་པ། རྒྱུད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་འདུས་པ་སྟེ། ། ཞེས་སོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བ་སྡོམ་པ་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་ཕྱི་མར། འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་རྙེད་དཀའ་བ། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གང་གིས་དགྱེས་རྡོར་མི་ཤེས་དེ་ཡིས་ངལ་བ་དོན་མེད་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ། སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཀུན་ཤེས་ནས། ། ཕྱི་ནས་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གསུངས་པ་ནི་བདེན་ཏེ། འདིར་ཡང་དག་པའི་དོན་ཁྱད་པར་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། གལ་ཏེ་སླར་ཡང་སྡོམ་པ་དང་། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་དུ་ཡང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་འཁོར་གསལ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བཟུང་ནས།

Its root is the three syllables; it arises from the indestructible and is definitively born from the three syllables as its cause. Because it is thus, it is the eighty-four thousand heaps of Dharma, which comprise the vowels and consonants along with their various divisions. The "Great Sage" is the Blessed One. This "Glorious Assembly" is the vessel; that which is the casket of the Glorious Assembly is just so. By means of this illustration, the entire Vajrayāna and even the nature of worldly speech are the casket of the Glorious Assembly, because all these abide within its very essence. Since it is so, it is the pinnacle of tantras, the vessel of all tantras. As it is said in the Yamāri Tantra: "The Assembly is the ultimate of tantras." Furthermore, in the later Ḍākinī-jāla-saṃvara, it says: "Difficult to find in the three worlds," and so forth. Likewise: "Whoever does not know Hevajra, their toil will be in vain." Similarly, the Blessed One said: "Having fully understood the way of mantra, one should then begin Hevajra." If one asks, "Is this not what was said?"—it is true that it was said, but here the specific, ultimate meaning is being expressed. Furthermore, in the Saṃvara and Hevajra tantras and others, having correctly grasped the specific distinctions of the clear retinue of conduct—

འདུས་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་འགལ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་ཡང་གསུངས་པ། དེ་ནི་སྔགས་བཟླས་དེ་དཀའ་ཐུབ་དང་དེ་སྦྱིན་སྲེག། དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་དང་དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད། ། མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་སེམས་ནི་འདུས་པའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་སྲིད་དུ་ཐོག་མ་ཐ་མའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་དོན་གསལ་ལོ། ། རྒྱུད་ཡང་དག་པར་བཅིངས་པ་རིམ་པ་ལྔའི་བསྡུས་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བཤད་པ། རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་མཁས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཡང་དག་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཡང་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་དེ་དང་། དེའི་བཤད་པའི་ཆེད་དུ་འབྲི་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། ཚིག་གི་དོན་བཤད་པའི་ཆེད་དུ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་རྒྱུད་དུ་འདྲི་བར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱལ་སྲས་ཡུལ་ཉིད་ཀྱང་བཤད་པ་ནི། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པར་གསུངས་པའི་འཕགས་པར་ལུང་བསྟན་པ་བྲིས་པས་གསལ་བར་བྱེད་དེ། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པོའི་བཤད་པ་མ་ལུས་པ་དེ་ནི་དཔལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལས་རྙེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རིམ་གཉིས་གནས་ཀྱི་རྒྱས་བཏབ་ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་དང་དེ་ལ་རིམ་པ་ལྔའི་དོན་མངོན་པར་གསལ་ཞིང་ཀུན་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་ཤེས་པས་ནི་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུར་བརྗོད་པ་གསུངས་པ། ཉུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཉུང་བ་ཉིད་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་སྟེ་དོན་མང་བ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྙེད་དཀའ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་བས་བློའི་ཡུལ་དུ་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །

It should be expressed as the Guhyasamāja; at that time, there is not the slightest contradiction. As it is also said in the Hevajra: "That is the mantra recitation, that is the asceticism, and that is the fire offering; that is the possessor of the maṇḍala and that is the maṇḍala itself. In brief, the mind is of the nature of the assembly." Thus it is said. Likewise, the meaning is clear through the two phrases concerning the beginning and the end. This commentary, which demonstrates the summarized meaning of the five stages of the perfectly bound tantra, will be written for the sake of explaining those vajra words and their exegesis, such as the words "the commentary known as the Vimalaprabhā" and so forth. Similarly, for the sake of explaining the meaning of the words, it will be written in the explanatory tantras such as the Vajramālā. Furthermore, the explanation of the very domain of the Bodhisattvas is clarified by writing the prophecy of the noble ones as spoken in the Āryalaṅkāvatāra. The explanation of all seventeen chapters without exception was obtained from the glorious Nāgārjuna; by the words "sealed by the abode of the two stages of all Buddhas," the meaning of the five stages will be made manifest and fully clear. One who does not know such a manner is not able to express it. Now, the cause of doubt is stated: "Because it is brief," and so forth. Being too brief is a cause of doubt, and so too is having too much meaning. For that very reason, it is difficult to find, and thus it is to be taken as an object of the intellect through hardship.

ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་གཞན་ཡང་གསུངས་པ། རྒྱན་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྒྱན་བདུན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱན་དུ་བྱ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་སྡུད་པར་བྱ་བ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་དྲི་མ་སེལ་བར་བྱེད་པས་རྒྱན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཉིད་དང་གཞུང་གིའང་རྒྱན་དུ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱན་ནོ། ། རྟོགས་དཀའ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མིང་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྣམ་པར་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་འཁོར་བར་བྱེད་གཡོ་བར་བྱེད། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དགོངས་པ་ལས་རིང་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་རྣམས་དྲི་བ་དང་ལན་རིམ་པས་བསྟན་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ། མིང་ནི་ཅི་ཞིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་གཞན་གྱི་སྡེ་པར་ཡང་མིང་གི་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པར་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཡང་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དྲི་བར་བྱེད་པ་རྒྱུད་འདིའི་མིང་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ཡང་གསུངས་པ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་ཉོན། ། ཞེས་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སུམ་བརྒྱ་པར། ། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིའི་མིང་ཅི་ལགས། འདི་ཅི་ལྟར་གཟུང་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིའི་མིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་དེ་ལྟར་གཟུང་བར་གྱིས་ཤིག། ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་པར་ཡང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཟུང་ཤིག།

Furthermore, the causes of doubt are explained: "The seven ornaments" and so forth. "Seven ornaments" refers to that which acts as an adornment and that which is supremely condensed; it is called an "ornament" because it clears away the stains of total intellectual confusion. That which serves as an ornament for both the meaning itself and the text is the "ornament." It is "difficult to realize" because it is not correctly understood. If one asks what the name is, it is said: "The wheel" and so forth; it causes one to wander and fluctuate in various ways, leading one far from the intention of Vajradhara. Desiring to teach these through a sequence of questions and answers, it is said: "What is the name?" and so forth. This is because one observes that names are conventionally applied to the world of sentient beings, the vessel-like world, the noble and the non-noble, and to one's own and others' schools; it is likewise for mundane and supramundane treatises. The questioner asks: "What is the name of this tantra?" Elsewhere it is also said: "Listen, O Hevajra!" and in the Three Hundred Verses of the Blessed Lady: "What is the name of this Dharma discourse? How should it be remembered?" The Blessed One replied: "Subhūti, the name of this Dharma discourse is the Perfection of Wisdom. Remember it as such." Also, in the Two Thousand Five Hundred [Verse Perfection of Wisdom]: "Remember it as the Perfection of Wisdom."

རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཟུང་ཞིག་ཅེས་སོ། ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། ། ཆོས་འདི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་མ་མ་མཐོང་བ་ལྟ་བུར་དྲི་བར་བྱེད་པ། གང་གི་དོན་དུ་འདི་ཉིད་མཛད། ། ཅེས་པའོ། ། ཐེག་པ་གསུམ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་པོ་དང་གསོལ་བ་འདེབས་པ་པོ་དང་། བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་ཡང་མཐོང་བར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལྟ་བུས་དྲི་བར་བྱེད་པ། བྱེད་པ་པོ་ཡང་ཅི་ཞེས་པའོ། ། ཆ་ཤས་དང་སྤྱིའི་དོན་ལས་ཀྱང་ལེའུ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ཚད་མཐོང་ནས། འདི་ཚད་གང་ཞེས་པའོ། ། གཞན་དུ་ཉན་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་དགོས་པ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་ཡང་མཐོང་ནས་སྨྲས་པ། འདིའི་དགོས་པའང་ཅི་ཞིག་ཡིན། ། ཞེས་སོ། ། གླེང་བསླང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱན་དྲི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྲངས་ལྔའོ། ། འདིའི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། རྒྱུད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མིང་མཚན་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་མཚན་ནི་འདུས་པ་ཞེས་པ་སྟེ། མིང་ནི་ཀུན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་དུ་མིང་གི་རྗེས་སུ་དོན་ཉིད་མཐོང་སྟེ། འདིའི་ཡང་འདུས་པ་ཕྱི་མར་དྲིས་པ། འདུས་པ་ཞེས་པར་ཅི་ཞིག་བརྗོད། ། བཛྲ་ཡིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཅི། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ཧེ་ཡིག་གིས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་བྱ་སྟེ། ། ཤེས་རབ་རིགས་པ་འདི་ཡིས་ནི། ། ཧེ་བཛྲ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད། ། ཅེས་སོ།

"Also, remember it as 'The Questions of Suvikrāntavikrāmin'." For the sake of those belonging to the lineages of the śrāvakas, pratyekabuddhas, and perfectly complete buddhas, the Blessed One taught the three vehicles. Regarding the question, "For what purpose was this composed?"—it is as if one asks this because one has not seen the signs of the distinctions between the lineages. Regarding the question, "What is the agent?"—it is as if one asks this because one has doubts about seeing the teacher, the requester, and the disciples to be trained, as if they were merely the three vehicles. Regarding the question, "What is the extent?"—it is after seeing the size of the text, such as the chapters and so forth, or the eight thousand [verses] and so forth. Regarding the question, "What is the purpose?"—it is after seeing the purpose of the result, such as listening and future lives, as well as the purpose of the stages and perfections. These are the five ornaments of the introduction, which consist of questions. To clear away the doubts regarding this, it is said: "Of the tantra," and so forth. "Name" refers to the title; "sign" refers to the Guhyasamāja. "Name" is that which makes [the meaning] universally known, for in the world, one sees the actual object following the name. Regarding this, it is asked in the Explanatory Tantra: "What is expressed by the word 'Samāja'? And what is 'Vajra' likewise?" The Blessed One replied: "The syllable He is great compassion; Vajra is expressed as insight. By this reasoning of insight, it is called Hevajra." Thus it is said.

། གཉིས་པའི་དྲི་བ་དང་ལན་གསུངས་པ། ། སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་ཅན་དོན་དུ། ། ཞེས་པའི་དོན་ནི་མཚན་མ་སྟེ། རྒྱུར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་འདོད་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཅན་མཛེས་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འདི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་ཅན་ཞེས་པས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དེས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེན་པ་འདི་ཡང་དོན་དུ་སྟེ། གསུངས་པ་འདི་ཡང་། ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དེ་བཞིན་ཆགས། ། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དམ་ཚིག་དེ། ། རིགས་ལྔར་གཏོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས། ། འདོད་དང་ཐར་པ་རབ་སྒྲུབ་པའོ། ། ཞེས་སོ། ། དྲི་བ་གསུམ་པའི་ལན་གསུངས་པ། ། འདི་ཡི་བྱེད་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེ་ཡང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་གཟུགས་འཛིན་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྐུ་སྤངས་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུར་བདག་ཉིད་མངོན་པར་སྤྲུལ་པར་མཛད་དོ་ཞེས་གཞན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྒྲའི་དོན་ཉིད་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ཡང་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་ཞེས་པར་བརྗོད། ། སེམས་དཔའ་སྲིད་གསུམ་གཅིག་པ་ཉིད། ། ཤེས་རབ་རིགས་པ་འདི་ཡིས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཞེས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ལེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་གསུངས་པའི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་འདིར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ།

The second question and its answer are stated: "For the sake of beings possessed of desire" means that "sign" (nimitta) indicates the cause. "Possessed of desire" refers to those beings who, through their very attachment to sense objects, aspire for enlightenment. Therefore, this is not for the sake of those possessed of desire such as the Śrāvakas, Sundarananda, and so forth. By the term "possessed of desire," those who are attached to hatred and the like are also indicated for their sake. As it is said: "Hatred, delusion, and likewise passion—these are the wish-fulfilling jewel and the samaya. Through these, which belong to the five families, desire and liberation are perfectly accomplished." The answer to the third question is stated: "The creator of this is Vajrasattva." Vajrasattva is the sixth [Buddha]. He is the Perfect Buddha Śākyamuni assuming the form of a Universal Monarch (cakravartin). Having abandoned the body free from passion, he manifested himself in the form of the Great Vajradhara; this will be explained elsewhere. The meaning of the term "Vajrasattva" itself will also be explained. As it is said elsewhere: "Vajra is said to be indivisible; Sattva is the oneness of the three realms. By this reasoning of insight (prajñā), he is called Vajrasattva." Since the sequence of the measures of the eighty-four thousand heaps of Dharma and so forth is included within this very [text], it is stated that the chapters and so forth should also be described here.

ཚད་དག་ཀྱང་ནི་བཤད་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་ཏེ། ཚད་ནི་ཡོངས་སུ་གཞལ་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་ལེའུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལེའུ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལས་གཅོད་པ་ནི་གཞལ་བྱའི་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེའི་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་དེ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་ནི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའོ། ། ཆོ་ག་དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ན་རྟོག་པ་སྟེ། བརྟགས་པ་དང་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ། ཞི་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ལས་གང་གིས་ཕྱིའི་ཚོགས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟོག་པའོ། ། སྡོམ་པར་ཡང་གསུངས་པ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། ། སེམས་ཅན་དོན་དུ་ཡོངས་རྟོག་ཕྱིར། ། དེས་ན་རྟོག་པ་ཞེས་བཤད་དེ། ། རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཕྱིར་རོ། ། ཞེས་སོ། ། དུམ་བུ་དང་ཞེས་པ་ནི་དུམ་བུར་བྱེད་པས་དུམ་བུ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཕྱི་རོལ་ལ་རྣམ་པར་འཇུག་པ་ནི་དུམ་བུའོ། ། རིམ་པར་ཕྱེ་ཞེས་པ་ནི་འདིའི་དོན་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་རྣམ་པས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། གཞུང་ཉིད་ཀྱིའང་གྲངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི། གཞུང་ལེའུ་བཅུ་བདུན་(ཀྱི་‚གྱི་)བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་བཅིངས་པའོ། ། ཇི་སྲིད་དེའི་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི། གཞན་དུ་ཡང་ཚད་དག་ཅེས་པ་འདིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དགོས་པ་ཡང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བགྲངས་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བགྲངས་པའོ། ། དེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ།

"The measures shall also be explained," it is said. "Measure" (pramāṇa) refers to that which is to be fully measured, and that is by means of the chapters (paṭala) and so forth. A "chapter" is a complete determination; "complete" means determining everything. By engaging in hearing, reflecting, and meditating upon the specific objects of measurement—their respective subjects (vācya) and expressions (vācaka)—one thoroughly eliminates attachment, aversion, and the like. Regarding "ritual" (kalpa), it is so called because it conceptualizes. That which is to be accomplished through the two yogas of the conceptual and the perfected, and which is achieved through external collections of materials for activities such as pacification and so forth, is "ritual." As it is also stated in the Samvara: "Because one thoroughly conceptualizes for the sake of sentient beings Regarding phenomena that are free from conceptualization, It is therefore explained as 'conceptualization,' Because conceptualization is completely purified." Regarding "sections" (khaṇḍa), it is so called because it divides; it destroys the clinging to saṃsāra and nirvāṇa. The engagement with external expressions that convey this is "section." "Divided into stages" (kramabheda) means that the meaning of this will be shown through the manner of its own extensive commentary. "The number of the text itself" means the composition consisting of seventeen chapters. As for "up to its hundreds," that is what is to be expressed by the term "measures" (pramāṇa) in other contexts. Regarding "the purpose" (prayojana) and so forth, "enumerated" (gaṇita) means fully counted. If one asks how that is, it is said:

ཞི་སོགས་བྱ་བའི་ཆོ་ག་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། ། གྲུབ་པ་བརྒྱད་དང་ནི་རིལ་བུ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པའོ། ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་རྣམ་པ་དེའི་རྒྱུ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་འདི་ཉིད་ལམ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་ཐེག་པ་གཅིག་གི་རིམ་པས་འཇུག་གོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་གཤེགས་པ་སངས་རྒྱས་གང་གཱའི་དབང་བསྐུར་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་མཆོག་ཡིན་ཏེ་དངོས་གྲུབ་མ་ལུས་པ་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། འདས་ཟིན་ཏེ་གསུངས་པ། གླེང་བསླང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། གསུངས་པ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་གང་དེ་གླེང་བསླང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཉིས་པ་ཡང་ནི་བཤད་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་ཁ་ཅིག་འདི་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཇོམས་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འདིས་ནི། འདིར་ཡང་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་བྱའོ། ། རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་གསུངས་པ། སྐྱེ་བར་འཁྲུངས་པ་ཞེས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ཞེས་པ་མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ། །

These are the rituals for pacifying and so forth that will be explained. These are the eight common accomplishments, such as the pill and so forth, that will be explained. "Buddhahood" refers to the state of the Great Vajradhara. Although it should be called "the state of the Great Vajradhara," it is referred to as "buddhahood." The meaning is to establish that the form of Śākyamuni is the very cause, and that even for śrāvakas, pratyekabuddhas, and others, one enters through the stages of the single vehicle, which is the cause together with the path. By this very means, the Tathāgatas, such as those who have received the empowerment of the Buddha Gaṅgā, proceed through the stage of union. For that very reason, it is the supreme expression; because it encompasses all accomplishments without exception, it is "buddhahood." Having concluded, it is said: "The introduction and so forth." Furthermore, it is said: "Homage, that which is the introduction and so forth," and so on. For that very reason, it is said: "The second shall also be explained." This is because some of the Sautrāntikas, Vaibhāṣikas, and Yogācāras claim that these are not the Buddha’s word. To refute their presentation, it is said: "The tantra and so forth." By this expression of the three vehicles, such as the tantra and so forth, it is established here as well that this is indeed the Buddha’s word. The commentary on the tantra and so forth is stated: "Born into birth." "Birth" refers to taking up birth in a womb.

འཁྲུངས་པ་ནི་མངལ་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། མི་རྣམས་སུ་ཞེས་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པ་སྟེ། མི་སྤྱིར་བཏང་ནས་དེ་སྐལ་བ་མཉམ་པར་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། མི་རྣམས་སུ་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་གདུལ་བར་བྱ་བ་རྣམས་དེ་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་མི་རྣམས་སུ་ཞེས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེས་ན་སྣ་ཚོགས་པའི་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། མི་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཡོད་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་བརྗོད་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་བཤད་པར་བྱའོ། ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བཙུན་མོའི་འཁོར་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུའི་ནང་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རྒྱས་པར་རོལ་པ་དེ་ནི་གླེང་གཞི་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། སྡོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྡོམ་པར་བྱེད་པས་སྡོམ་པ་སྟེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་མཐའ་དག་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་དགེ་བ་མཐའ་དག་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡོམ་པའོ། ། འདུལ་ལས་བསྟན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་གཞུང་དུ་ཡང་།

"Birth" refers to emerging from the womb into the external world. The phrase "among humans" is a locative of cause; it indicates that, in a general sense, he is shown to be of the same class as them. The plural form "among humans" is used to indicate that, by taking birth, he demonstrates the ultimate limit of birth within the same class as those to be trained. Thus, it should be understood as illustrating birth within the various realms of existence. Birth among humans is also for the sake of the existence of those to be trained. The term "tantra" is the subject to be explained. "Definitive emergence" means that which brings about definitive emergence. If one asks how this occurs, it is said: "From within the retinue of queens." This refers to the Blessed One emerging from the midst of the sixty thousand queens of the gods, such as Indra and others. This extensive and detailed account of his play is the introductory narrative, the primary cause of enlightenment. "Vow" (saṃvara) is so called because it restrains; it is the restraint of the body and so forth from all non-virtuous actions, and the thorough engagement of the body and so forth in all the virtues of the branches of enlightenment. "Taught in the Vinaya" means spoken for the purpose of training sentient beings; as it is also stated in the texts of the Abhidharma:

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དང་པོར་རང་ཉིད་སྡོམ་པས་བྱང་ཆུབ་ལྷག་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ངེས་པའི་ཚིག་ཅེས་བརྗོད་བྱ་སྟེ། རང་ཉིད་དེས་ན་ཀུན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། ། འབྲས་བུ་འདོད་པ་ཞེས་པ་ནི། འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འདོད་པའི་ངང་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཆོས་སྤྱོད་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་དུ་འགྲོགས་པ་མེད་པས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་ཆོས་ཀྱི་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱིའོ། ། ཚུལ་ནི་རིགས་པའོ། ། འདོད་དོ་ཞེས་པ་ནི། ཆགས་བྲལ་གྱི་ཚུལ་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཡང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་དཔེ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་དཔེ་ཅན་གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པས་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་འདོད་ཆགས་ཆོས་སོ། ། དེའི་ཚུལ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། ། དོན་གསལ་རྟོགས་ཕྱིར་ནི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱས་པ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེའི་དོན་གྱི་ཚུལ་འདིར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་བཞི་དེའི་ངེས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནི་ཚོགས་ཏེ། དེ་ལ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུད་དོ། །

The Blessed One also proclaimed that at the very beginning of enlightenment, he himself realized enlightenment through his own vows. For that very reason, it is said: "It is called the etymological definition (nirukti), because it teaches that one should be fully grasped by that [vow] itself." "Desiring the fruit" means having the disposition of desiring the fruit, such as perfectly complete enlightenment and so forth. "Practicing the Dharma" means accomplishing perfectly complete enlightenment and so forth. "That is the cause" means that because it is not separated from perfectly complete enlightenment and so forth, it is the very agent of completion. "Of the Dharma of freedom from passion" refers to the Dharma of the Śrāvaka vehicle and so forth. "Method" means the reasoning. "Desires" means that it also [applies] to the Mahāyāna, which is the method of freedom from passion. Thus, having stated the example and the subject of the example, it says: "By the method of the Dharma of passion." Here, the Dharma that is realized through the practice of passion is the "Dharma of passion." Its methods are those that will be explained. "For the sake of clearly realizing the meaning" means that "clear" refers to making it clear; it is that which causes one to realize the meaning of the three vehicles here. Regarding "the five Buddhas" and so forth, these four are its definitive explanation: the five Buddhas are Vairocana and the others, who are the nature of the five aggregates of the Great Vajradhara. Their "family" (kula) is the collection; the "arising" therein is the full grasping of the five aggregates, and that is the tantra.

ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པས་ངེས་པར་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ལྔ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པ་ན་ཡང་། དཀྱིལ་འཁོར་འདི་དག་ལ་ཡང་ལྟོས། ། དེ་ནི་དད་པ་བསྐྱེད་བགྱིས་དང་། ། ཁྱོད་ནི་སངས་རྒྱས་རིགས་སུ་སྐྱེས། ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱས་བྱིན་གྱིས་བརླབས། ། ཞེས་སོ། ། སླར་ཡང་རིགས་གཅིག་གྱུར་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི། རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་བསྐྱེད་པ་ནི། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སླར་ཡང་ཞེས་པའི་ཚིག་གོ། ། ལྔ་པོ་རྣམས་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞུགས་པ་ལས་རིགས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་བཟུང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། ། སྒེག་པ་ལ་སོགས་ཞེས་པའི་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་དཔའ་བ་དང་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཟུང་ངོ་། ། རོས་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པའི་སྒེག་པ་ལ་སོགས་པའི་རོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་སྟེ། འདི་རྣམས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པའི་རོའི་ཁྱད་པར་རྣམས་བསྡུ་བའི་དོན་ནོ། ། མྱང་བར་བྱའོ། ། ཀུན་དུ་མྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་པས་རོའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཚུལ་དུ་བྱེད་པས་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། ། རྒྱུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ནི་ཚིག་གི་དོན་མ་ནོར་བར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཤིང་ངེས་པས་ངེས་པར་སེལ་བའི་དོན་གསུངས་པ།

Since the elements, sense bases, and so forth are also definitively produced by the aggregate of form and the others, they are included within those five; therefore, when entering the maṇḍala, one should also look to these maṇḍalas: "Generate faith in these maṇḍalas, And you are born into the family of the Buddhas. You are blessed by mantra and mudrā." Regarding the phrase "once again becoming a single family," the word "once again" refers to the statement: "The generation of the Buddhas of the five families." Because the five [families] enter into the sixth, the wisdom body, as its very nature, they become a single family. "Holding the vajra and so forth" refers to the etymological definition of the Mahāyāna Mantra Vehicle, which teaches the adoption of the vows of the vajra and so forth. By the word "and so forth" in the phrase "the graceful and so forth," the heroic, the repulsive, and so on are included. The word "with" (rasaiḥ) is a plural term meaning "with the flavors" of the graceful and so forth that were mentioned; its purpose is to include the various distinct flavors that are mutually blended. "Should be tasted" means "should be thoroughly tasted," which refers to the flavors. Because one engages in the conduct of these, it is called "conduct" (caryā); these are the types of conduct to be explained, characterized by being with elaboration, without elaboration, and utterly without elaboration. The "cause" is the complete cause for perfecting the state of Vajradhara itself, without any deficiency. This is the explanation of the meaning of the words, spoken to definitively clear away misconceptions through unerring and thorough realization.

རྒྱན་ནི་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། མཐའ་དྲུག་ཚིག་གིས་ངེས་བྱས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་མཐའ་དྲུག་ཚིག་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གི་ཚིག་སྟེ། འདིས་དོན་བསྟན་པར་བྱ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གོ། ། དེའི་ངེས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་གང་ལ་རྒྱན་དུ་བྱེད་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཚུལ་ལས་བཤད་པ། ། ཞེས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཚུལ་ལས་བཤད་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་རྣམ་གསུམ་ཤེས་བྱ་སྟེ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་དང་ཡོངས་བརྟགས་དང་། ། སེམས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རྫོགས་པ་སྟེ། ། རྣལ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས། ། ཞེས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་རྒྱུད་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དོ། ། འདིས་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་དུ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་དེ་ཉིད་ཚུལ་ལོ། ། དེར་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པས་བརྗོད་པ་ནི་བསྟན་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྒྱུད། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དུ་ངེས་བརྗོད་བྱ། ། ཞེས་གུར་དུ་གྱུར་པར་གསུངས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདིར་ཡང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ནི་མཐའ་རྣམ་པ་འདི་དྲུག་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ་ཞེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ཞེས་པ་འདིས་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡང་འདུས་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། གླུ་རུ་ཡང་ཛོ་ཨཱི་ཎི་ཏཱནྟྲ་ཛེ་ཨེ་ཧཱུ་སིདྡྷནྟ་བྷ་ནཱ་ཨཱི་ཤཱནྟི་སི་རི་ཨེ་ཧུ་ས་མཱ་ཛ། མཱ་མུ་ཙ་མཱ་མུ་ཙ་ཀུ་ལ་ས་བ་ར་ཧོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

Regarding the phrase, "The third ornament itself," and so forth: if one asks what that is, it is said: "Determined by the words of the six limits." The "words of the six limits" refers to the six modes of expression; by these, the meaning is to be shown, established, and realized—this is the meaning of the words. That which serves as an ornament for the realization of their definitive meaning is "such." Regarding the phrase, "Explained according to the system of Yoga Tantra": as for what is explained according to the system of Yoga Tantra, it is said: "Yoga should be known to be threefold: the blessed, the thoroughly imagined, and the perfection of the form of the mind; these yogas are praised by the Buddhas." That which specifically brings about realization within the tantra through these three types of yoga is the Yoga Tantra. Because it leads sentient beings to the higher realms and to liberation, it is the "system." Because it is perfectly condensed therein, it is called the "teaching." Is it not stated in the Vajrapañjara that, "The tantra whose nature is wisdom and method should be definitively called Yoga Tantra"? If one asks, "Does this not also mean that the Yoga Tantra to be explained here is definitively established by these six limits?" the answer is: the word "this" also includes what is expressed in the Yoginītantra for the sake of the summarized meaning; thus, there is no contradiction. This is also expressed in the song: "jo īṇitantre je ehū siddhantabhanā īśāntisiri ehū samāja | māmuca māmuca kulasavara ho," and so forth.

རྒྱས་བཏབ་དོན་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦས་པའི་དོན་ནོ། ། རབ་རྟོགས་བྱེད་ནི་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལ་རྒྱན་གསུངས་པ། དགོངས་པའི་སྐད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགོངས་པའི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པར་འཇིགས་པ་རྗེས་སུ་སྒྲོལ་མ་ཞེས་བྱ་བས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་འདི་དག་བརྗོད། ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་སྨྲས་པ། དགོངས་པ་ཅི་ཡིན་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དགོངས་མིན་དང་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་དྲུག་གིས་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་མངོན་པར་དགོངས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པར་གསུངས་པ། སྦས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྦས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀུན་དུ་བསྒྲིབས་པའོ། ། སྐལ་ངན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐལ་བ་མ་རུང་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་གང་གི་གདུལ་བར་བྱ་བ་དེ་སྐལ་ངན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་གང་གི་ཚིག་དེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ནོ། ། གལ་ཏེ་གཞན་དུ་ཡང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་མཐར་ཡང་སྐལ་ངན་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འདིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲང་བའི་ཆེད་དུ་བཤད་དེ། དྲང་བའི་དོན་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་དོན་ལས་དྲངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་ཉིད་ཅེས་པ་དྲང་བའི་དོན་ནོ། །

The term "sealed meaning" refers to the extremely hidden meaning. "Making it thoroughly understood" means to make it clearly manifest. Regarding that, the Ornament states: "The intentional language," and so forth. As for "intentional language," it should be understood in certain contexts; for instance, in the Seventy-Verse Perfection of Wisdom, it is said: "O Śāradvatīputra, these arhats whose contaminants are exhausted are thus addressed." Śāradvatīputra then asked, "What is the intention?" and Mañjuśrī taught it accordingly, and so on. "Non-intentional" should be understood as that which is not intentional. The Blessed One taught the intention expressed through the six categories of word-meaning in the passage beginning with "hidden," where "hidden" refers to the complete obscuration of suchness. "Those of poor fortune" refers to those individuals of ruined fortune who are to be trained; the explanation given for them, by which words they are taught, is the "interpretable meaning." Furthermore, in other contexts, even the two types of commitments of non-Buddhists such as Brahmā are shown to be of poor fortune. Likewise, here, for the sake of their welfare, the Blessed One taught for the purpose of leading them; because they are not suitable vessels, he led them away from the ultimate meaning. Thus, teaching in another way for the sake of those who are being made into suitable vessels is the "interpretable meaning."

དྲང་བ་ཡང་དེ་ཡིན་དོན་ཡང་དེ་ཡིན་པས་དྲང་བའི་དོན་ནོ། ། ཡང་དག་དོན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནོ་ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་པར་རོ། ། གསུངས་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྟོན་པ་ལས། ངེས་དོན་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་པ་ནི། ། ཆོས་རྣམས་སྟོང་ཉིད་ལས་ཕྱི་མིན། ། གང་ཞིག་སྐྱེ་འགག་ལ་སོགས་དང་། ། སེམས་ཅན་འཚོ་བ་ལ་སོགས་བསྟན། ། མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། ། དྲང་བའི་དོན་དུ་དེ་གསུངས་སོ། ། ཞེས་སོ། ། ཟླ་བ་སྒྲོན་མར་ཡང་། ཇི་ལྟར་བདེ་བར་གཤེགས་པས་སྟོང་ཉིད་ཉེར་བསྟན་པ། ། ངེས་དོན་མདོ་སྡེ་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱེད། ། གང་དུ་སླར་ཡང་གང་ཟག་སེམས་ཅན་སྐྱེས། ། མདོ་སྡེ་དེ་ནི་དྲང་དོན་ཤེས་པར་བྱེད། ། ཅེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གསུམ་ལ་མངོན་པར་དགོངས་ནས་བསྟན་པ་ནི། ངེས་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་ཚིག་གོ། ། ངེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཁོ་ནར་ཚིག་གི་དོན་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་གསལ་བར་བྱས་པའི་དོན་ནི། ངེས་པའི་དོན་ནོ། ། མཆོག་འདོད་ཅེས་ཏེ། འདོད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། ། གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཟབ་མོའི་སྣོད་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་འདིར་འཇུག་པར་བྱེད་པས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མངོན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པའི་ཆེད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། འགལ་བའི་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ།

Because it is both the "lead" and the "meaning," it is the "provisional meaning" (neyārtha). The "correct meaning" is the "definitive meaning" (nītārtha), which is the meaning of emptiness (śūnyatā); such is the extent of the explanation. Furthermore, from the Inconceivable Teaching: "That which is taught as the definitive meaning is not other than the emptiness of phenomena. Whatever is taught regarding arising, ceasing, and so forth, or the livelihood of sentient beings and so on—the Protector taught these as the provisional meaning in terms of the conventional (saṃvṛti)." Also, in the Candrapradīpa: "Know that those sūtras in which the Sugata has taught emptiness are the definitive sūtras. Those sūtras in which persons, sentient beings, and birth are again mentioned, know them to be of provisional meaning." For that very reason, to claim that what was taught with the three natures in mind is the definitive meaning is a contradictory statement. The "definitive meaning" is that meaning in which the literal sense of the words is made clear exactly as it is. Regarding the term "supreme desire": "desire" means "to long for." If the Blessed One (Bhagavān) clarifies the nature of the reality of phenomena (dharmatā) through the use of expressions that contradict worldly conventions, such as killing and so forth, then those who long for the profound Dharma and delight in killing will be led to enter it; thus, for the sake of the intention of those who long for such a great benefit for sentient beings, the Blessed One spoke. The term "contradictory words" is used as an illustration.

སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཡང་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་གྱི་རྣམ་པར་གནས་མང་པོ་རྣམས་སུ་ཆ་ཤས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་བཤད་པར་དགོངས་པས་བཤད་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་སོགས་སུ་ནི་རྡུལ་ཚོན་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་སུའོ། ། ལ་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ལས་ཐབ་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་། ། རྟོག་པ་སོགས་སུ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་སྨན་དང་རིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་སུའོ། ། སྤྱོད་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པ་རྣམས་སོ། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ནི་གང་ཞིག་མངོན་པར་གསུངས་པའོ། ། དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་བསྟན་བཅོས་ལ་མེད་ཅིང་ནི་ཡང་གི་སྒྲ་ཡོངས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་བཞིན་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མིན་པ་ནི་གང་གིའང་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲའོ། ། དབང་པོ་དམན་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མཆོག་ཏུ་གསལ་བ་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་བཞིན་སྦས་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ངེས་པར་སེལ་བར་འདོད་པས་རྒྱན་བཞི་པ་གསུངས་པ། ཡི་གེའི་དོན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེའི་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་མངོན་པར་དགོངས་པས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་ལ། ཕྱི་རོལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་བསྟན་བཅོས་ནི་ལུང་དུ་སྟོན་པ་སྟེ་དེ་རིག་པའོ། ། བསྟན་བཅོས་གཞན་རིག་པ་ཡང་གང་ཞིག་གང་དུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིའི་བསྟན་བཅོས་རིག་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྒྲ་ཙམ་ལ་ནི་རབ་གཞོལ་བའོ། །

Even without the application of contradictory terms such as "taking life" and so forth, the explanation will proceed through the intention to explain the meaning of the parts in many extensive commentaries. In the maṇḍala and so forth, this refers to the emanation of colored powders and the like. By the word "and so forth," the hearth, fire offering, and so on are included. "In the kalpa and so forth" refers to the applications of mantras, medicines, pills, and so on. "Conduct" refers to those that are currently being explained. "In whatever way" refers to that which has been explicitly taught. "Detailed explanation of the meaning" is the literal sense (yathāruta). "Not found in worldly treatises" is to be understood as including the word "also." "Non-literal" refers to a word that is not intended for anyone and is not desired. "For those of dull faculties" means for those who are not of sharp faculties but have become vessels for the profound dharma; it is explained as being extremely clear, like the provisional meaning (neyārtha), and not hidden. Desiring to definitely eliminate the secondary afflictions through consciousness, the fourth ornament is taught: "The meaning of the letters" and so forth. By the words "the first" and so forth, its divisions are shown. Intending to explain its specific classification, it is said: "External" and so forth. "External treatises" refers to the Vyākaraṇa (Grammar); one who knows that is an expert in them. Furthermore, those who know other treatises in which [the subject] is not sublime are also like experts in external treatises. For that very reason it is said: "Those who are intensely devoted to mere words."

སྒྲའི་མཐའ་གཟིངས་ལྟ་བུ་མ་རིག་ནས་སྒྲའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པར་ནུས་པའོ། ། དེའི་བཀོད་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྒྲ་དང་དོན་དག་གི་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་དུ་རྟོགས་པའོ། ། དེའི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ཏེ། ཡི་གེ་ལས་བསྒྲོད་པའི་དོན་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་དེ་རྣམས་གདུལ་བྱར་མི་འགྱུར་རོ། ། འདོད་སོགས་ཞེས་པའི་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་འདུལ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྱོད་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་པ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་རྣམས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། དད་པ་ཉེ་བར་སྐྱེས་པའི་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་དང་པོར་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལ་ངེས་པར་འཇུག་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་ལྷའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡང་དག་པར་འགྲེལ་པ་དེ་ནི་ཡན་ལག་བསྡུས་པ་སྟེ། སྤྱིའི་དོན་ནོ། ། སྦས་པ་ཞེས་པ་ལ་སྦས་པ་ཅན་ཞེས་པ་ཐོབ་པ་ལ་སྦས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་སྦྲུམ་མ་མཐོང་ནས། འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་རྟོགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པའི་འདོད་ཆགས་ཆོས་སུ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྙིང་པོ་ཡོད་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིའི་ཞེས་པ་ནི་འདིའི་འོ། ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གཞན་གཉིས་པ་གསུངས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་རིམ་པ་གསུམ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །

Not knowing that the limits of words are like a raft, one is able to realize the ultimate through the gateway of words. Its arrangement is the realization of those [words] as the expressed and the expresser of the superknowledges, of both word and meaning. Its thorough teaching is the "meaning of the letters" (akṣarārtha); the meaning that proceeds from the letters is the "meaning of the letters." Otherwise, those [beings] would not become disciples. By the word "and so forth" in the phrase "desire and so forth," it refers to those who have entered the Vinaya, the Cognition, and the Action Tantras and so on; it is the removal of their remorse. This refers to the initial entry into the method of teaching for those in the mental continuums of beings who, upon seeing, hearing, or generating faith in the vajra words such as "the Blessed One dwells in the bhagas of the consorts," enter into certainty. The "generation stage" is the generation stage of the deity; it is endowed with that. The "correct commentary" is the "condensed branches," which is the general meaning (piṇḍārtha). Regarding the term "hidden" (gūḍha), it is obtained as "possessing the hidden" (gūḍhavat), meaning that which is hidden. Just as in the world, upon seeing a pregnant woman, one realizes, "This is the result of the practice of the dharma of desire," so too here, the explanation of the dharma of desire is endowed with the essence. For that very reason, it is said: "Because it possesses the essence," and so forth. "Of this" means "of this [text]." By way of classification, the second is taught: "conventional" and so forth. The conventional truth is the third stage, which is the very nature of illusion.

དེ་རྟོགས་པ་ནི་དེ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རྣམ་བརྟགས་པ། ། ཞེས་པ་ནི། རིམ་པ་གཉིས་པ་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིའོ། ། རྣམ་བརྟགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དག་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་དང་། སྤྱོད་བསྡུས་རྣམས་སུ་གསུངས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་འདིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། སྦས་པའི་བཤད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་རབ་སྟོན་དང་། ། ཞེས་པའི་དང་ཡིག་ནི། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བའི་བར་འཆད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བྱ་བ་འདིར་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་བྱས་པའི་དབྱེ་བ་གསུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེའི་དོན་དང་སྤྱི་དང་སྦས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པའི་བཤད་པ་རྣམས་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དྲུག་ཐོག་མར་བཀོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་རྟོགས་པ་ནི་བླ་མ་ལ་རག་ལུས་སོ། ། མཐར་ཐུག་གི་སྒྲའི་བཤད་པ་གསུངས་པ། མཐའ་ནི་མུར་ཐུག་པ་ཡི་ཚིག། ཅེས་པ་ལ། མུ་ནི་ཡོངས་སུ་སྟེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐུག་པ་ནི་མཐར་གནས་པའོ། ། ཐོག་མར་སོ་སོར་བསྒྲུབ་པའི་བཤད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དོན་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་པས་མུར་ཐུག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཚོ་བ་ནི་འཆི་བའི་མུར་ཐུག་ཅིང་འཆི་བའི་མཐར་ཐུག་གོ་ཞེས་སོ། ། དེའི་རྗོད་བྱེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྡ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པས་མཐའ་སྟེ་དེར་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་དེ།

To realize that is to make it perfectly clear. Regarding the phrase, "The three wisdoms are conceptually analyzed," this refers to the second stage, the manner of the result. "Conceptually analyzed" means that the three wisdoms—such as the natural appearances and so forth, as taught in the Karmāntavibhaṅga, the Sarvavirama-viśuddhi-krama, and the Caryāmelāpaka—are established here. These are the three types of hidden explanations. Regarding the phrase, "The clear light is thoroughly shown," the word "and" (ca) should be understood as extending up to the point where it says, "the realization of union." Otherwise, this presentation in two aspects would not be correctly expressed. By the term "realization," the distinction between the nature of cause and result is stated. Likewise, the mutual realization of the literal meaning, the general, the hidden, and the ultimate explanations, as well as the six modes of expression beginning with the literal and so forth, depends upon the guru. Regarding the explanation of the term "ultimate": "The end is the word for reaching the limit." Here, "limit" (mū) means "completely," and "reaching" (paryanta) means to abide at the end of all things. This refers to the meaning of the three types of explanations established individually at the outset, which are the limits of the conventional truth, such as the aggregates and so forth. Thus, it is "reaching the limit," just as it is said that life reaches the limit of death and ends in death. The expressive term for that is the Tathāgata’s non-literal terminology; it is the "end," and it is conventionally designated as such.

མུར་ཐུག་པའི་ཚིག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པས་སོ་ཞེས་པ་མཐར་ཐུག་པའི་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། རྒྱན་ལྔ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། འདོད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡང་ནི་སླར་ཡང་གི་དོན་ཏོ། ། སླར་ཡང་རྒྱན་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི། གདུལ་བྱ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས། ཚོགས་ལ་བཤད་པ་ན་ཉན་པ་པོ་ཚོགས་ལྟ་བུ་ལ་འཆད་པ་སྟེ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། སློབ་མ་ལ་བཤད་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ་མཆོག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྟན་པ་འདིའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས་པ། ཇི་བཞིན་སྒྲ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། རྒྱན་ལྔ་པའི་དབྱེ་བ་གཉིས་སོ། ། རིམ་གཉིས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱན་འདིའི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཅིངས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སོ། ། རྒྱན་དྲུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། འཇིག་རྟེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཞེས་པ་སེམས་ཅན་སྣོད་དུ་བརྗོད་པ་ལའོ། ། ངེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། རྣམ་པ་དཔག་མེད་ཅེས་པ་ནི་ལྔ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སོ། ། འདོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། རིན་ཆེན་ཞེས་པ་ལ་རིན་ཆེན་ལྟ་བུ་ནི་རིན་ཆེན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྣོད་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཙནྡན་ཞེས་པ་ལ་ཙནྡན་ལྟ་བུ་ནི་ཙནྡན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གོས་ལ་འཛུག་པ་དང་།

The phrase "by clarifying the meaning of the ultimate words" refers to the two types of ultimate explanations. Regarding the fifth ornament, it is said: "Desire," and so forth. The word "again" (yang) has the sense of "once more"; it means another ornament. "The two types of divisions" refers to the two types of disciples: the explanation for the assembly refers to teaching a group of listeners, meaning it is common to all people; the explanation for the student is uncommon, because it is the domain of the supreme. The detailed explanation of this teaching is stated: "According to the literal sound," and so forth, which is easy to understand. These are the two divisions of the fifth ornament. With the words "In the two stages," and so forth, it shows that this ornament is bound by the two stages. "By the Tathāgata" refers to the Great Vajradhara, who is the nature of the Tathāgatas of the three times. Regarding the fivefold division of the sixth ornament, it is said: "The world," and so forth. "World" refers to the vessel of sentient beings. "Becoming certain" means born through the power of karma. "Immeasurable types" is the reason for the number five itself. "Is desired" is the remainder of the phrase "the Blessed One." Regarding "jewel," that which is like a jewel is a "jewel" (ratna); this is because, though difficult to find in the three worlds, it makes one a vessel for enlightenment in this very life. Regarding "sandalwood," that which is like sandalwood is "sandalwood" (candana); just as it adheres to clothing, and...

རྣམ་པར་རྩོལ་བ་དང་། འཐག་པའི་དུས་སུ་གནས་པ་དང་། དྲི་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། པདྨ་ཞེས་པ་ལ་པདྨ་ལྟ་བུ་ནི་པདྨ་སྟེ། ཇི་ལྟར་པདྨ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་། ཡོན་ཏན་དེ་རིང་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ངོ་། ། པད་དཀར་ཞེས་པ་ལ་ཆུ་སྐྱེས་དཀར་པོ་ལྟ་བུར་ཆགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དཀར་པོའི་ཡོན་ཏན་འཛིན་པས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འཛིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཨུཏྤལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཨུཏྤལ་ལྟ་བུ་ནི་ཨུཏྤལ་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཨུཏྤལ་དྲི་མང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཡང་རིང་དུ་མི་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུ་འདིས་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་སོ། ། ཐ་དད་མིང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྡའི་མིང་འདི་དང་འདི་རྣམས་སོ། ། ཡང་ན་རང་བཞིན་ཐ་དད་མིང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཏེ་དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་འདི་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། སླར་ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དེ་ཐོས་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་འདི་རྣམས་འཁྲུག་པས་བརྗོད་པའི་ཚིགས་བཅད་དེ། བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བུམ་པའི་རས་བལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ཞིང་ས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་ནི་བུམ་པའོ། ། རས་བལ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་རས་བལ་བཅུག་པ་མི་ཐོན་པ་བཞིན་ནོ། །

The meaning is that just as [a vessel] is characterized by effort, remaining during the process of weaving, and having an extremely small fragrance, so too is this. Regarding the term "lotus" (padma): a "lotus-like" is a lotus. Just as a lotus possesses qualities such as producing joy and so forth, yet does not retain those qualities for long, so too is it here. Regarding "white lotus" (puṇḍarīka): like a white water-born flower, it possesses the pure white quality of detachment; thus, it is able to hold the qualities of realization in the mental continuums of others, which is to say, it holds the true meaning. Regarding "blue lotus" (utpala): a "blue lotus-like" is a blue lotus. Just as a blue lotus holds many fragrances and so forth, yet does not remain for long, so too is it here. Such is the nature, by way of the dharma of those [qualities]. Regarding the phrase "by distinct names" and so forth: either these are the conventional names of the tathāgatas; or, regarding the phrase "by distinct names of nature" and so forth, it means that by nature—that is, as distinct entities—all these names were spoken by the Omniscient One, the Great Vajradhara. Furthermore, if one asks what the nature of these is, it is said: "Having heard that," and so forth. This is a verse spoken by mixing these characteristics. Because it is being spoken, regarding the phrase "cotton of a vase" (kumbha-tūla): a "vase" (kumbha) is a vessel made of clay and so forth that has an extremely small opening. "Like cotton" (tūla-vat) means like cotton that has been inserted and does not come out.

ཆོས་ཐོས་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེའིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ། ། སྙིང་རྗེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། བློའི་ཁ་འབྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་གི་པདྨ་ཁ་བྱེ་བར་གྱུར་པའོ། ། ཐོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། བདུན་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་དྲུག་པའོ། ། ཚིགས་མེད་འོད་མ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་མདུད་པ་མེད་པར་འཛག་པའི་འོད་མའི་དུམ་བུ་བཞིན་དུ་སྟེ། མདུད་པ་གཉིས་ངེས་པར་གནས་པ་ནི་ཚིགས་སོ། ། ཚིགས་མེད་པའི་འོད་མ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་འདིར་མཚམས་ལས་འདས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དང་བྲལ་བ་ངོས་གཉིས་ཀ་ནས་འཛག་པའི་འོད་མའི་དུམ་བུར་བཅུག་པ་ན། འགྲོ་ལ་སོགས་པ་ངོས་གཞན་གཅིག་ནས་ལྟུང་བར་བྱེད་ཀྱི་གནས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་འདིའི་ཆོས་ཐོས་པ་ཡང་སོ་སོར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། ངེས་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའོ། ། མཁས་ལ་ནི་སྦྱངས་པས་ཤེས་པའོ། ། རྒྱུད་གཅིག་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གཅིག་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ལ་སྟེ། གཞན་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་འདི་དྲང་བར་བྱ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཆོས་ཐོས་པས་བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། ། རིམ་པ་གསུམ་པར་ཡང་གསུངས་པ། བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ལྷག་མར་མོས་པས། ཐོས་པ་འཛིན་པ་ཞེས་སོ། ། གང་ཟག་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་སྔར་གསུངས་པའི་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འབྲེལ་པར་བསྟན་པ་གསུངས་པ། པད་དཀར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

The meaning is: "of that which makes the hearing of the Dharma perfectly clear." "Knowing compassion" refers to the power of caring for sentient beings. "The opening of the intellect" means the lotus of the heart has blossomed. "Of hearing" should be understood as indicating a connection with listening. The sixth case is used in the sense of the seventh. "Like a knotless bamboo" means like a piece of bamboo that flows without knots; a "knot" is that which remains fixed as two joints. Just as that knotless bamboo, this [Dharma] also transcends the boundaries here. Just as when a piece of bamboo that flows from both sides, being free from desire, is inserted, it causes movement and so forth to fall from one side, and there is no remaining at all; likewise, it is said that the hearing of the Dharma by this person also causes each [aspect] to enter and causes them to definitely proceed. "Learned" means knowing through training. "Single continuum" refers to being intensely devoted to a single philosophical system, such that one does not lead others into various other philosophical systems nor harbor doubts. In all cases, through hearing the Dharma, one joins the two truths non-dually. It is also stated in the third stage: "Through devotion to the non-dual remainder of the two truths, one is called a 'retainer of what has been heard.'" It is taught that these five types of persons are connected by the two types of explanations previously mentioned, beginning with "the white lotus" and so forth.

བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་འཆད་པས་ན་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟེ་མན་ངག་འཆད་པའོ། ། གང་ཟག་གང་མན་ངག་གི་རིམ་པ་གང་གི་སྣོད་ཡིན་པ་དེའི་ཆེད་དུ་མན་ངག་གི་རིམ་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་ལས་གཞན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་གསལ་བར་མི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་མ་ལུས་པ་ཐོས་ནས་ཀྱང་མཐའ་དྲུག་གི་ཚིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ལ་ཀུན་དུ་ཡངས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྨོངས་པ་ཙམ་དོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐོས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ད་ནི་གསུངས་པའི་རྒྱན་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྒྱན་བདུན་པ་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བརྗོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། བདེན་གཉིས་རྣམ་པར་ངེས་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བླ་མ་རིམ་པ་ལས་འོངས་པས་སོ། ། བདུན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པ་དེའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི། རྫོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཉིད་མཐའ་མེད་པ་ནི་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཡང་རྫོགས་པ་ལ་མེད་དོ། ། རིམ་པ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ་འདི་དག་བྱས་ནས་འདི་དག་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པས་སྐྱེད་པ་དང་། འགོག་པ་དང་དེ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དེའི་སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། ། གསུངས་པ་ཡང་།

Regarding the phrase "two types of explanation": because it is an explanation of distinctions, it is a "detailed explanation," which is the explanation of the pith instructions (upadeśa). For whichever individual is a vessel for whichever sequence of pith instructions, that sequence of pith instructions should be expressed for their sake. If one asks, "Is it not the case that for individuals other than the 'jewel-like' person, the six points of the words should not be clarified?" it will be explained [later]: because even after hearing the entirety of the tantra's text, there is merely the delusion of not being fully expansive regarding the meaning of the tantra due to the failure to analyze the words through the six parameters, as indicated by the passage beginning with "having heard the meaning and so forth." Now, regarding the seventh ornament, which establishes the two truths by means of the six previously mentioned ornaments, the text says "by those" and so forth. "By those" refers to those previously mentioned. "Having ascertained the two truths" means having reached a definitive conclusion; this occurs through what arises from hearing and through what has come from the lineage of the guru. "The seventh" refers to that ascertainment. "The accomplishment of the completion stage" means that "completion" (niṣpanna) is the very state of being thoroughly applied without end; for that very reason, there is neither abiding in nor the destruction of the entity of completion. "Stage" (krama) is the nature, because there is no such thing as "having done these, one should do those," and so forth. "Accomplishment" means that through the lineage of the gurus, one generates, ceases, and individually examines [the stages], thereby realizing the nature of the two truths. As it is said:

བྷ་བ་ཨུ་ཨེ་ཀྟྱ་ཨ་ཁ་ཨ་ཧི་ནི་མཛྫ་ཨ་བེ་བི་བི་བཛྫི་ཨ་ཀ་ཧི་ཨུ་ཨཛྫ་ཨ། བེ་བི་བི་བཛྫི་ཨ་ཛོ་ཊ་ཨ་ཛ་ཨ་ཨཙྪངྒ་སི་རི་གུ་རུ་ཎ་ཧི་ཀ་ཧིཛྫ་ཨ་ཞེས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆུང་ངུའི་རང་བཞིན་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། བར་མ་ལ་ནི་སོ་སོར་སླར་ཡང་གསུངས་པ། གང་དང་གང་ཞིག་ལྟ་དང་ཉན་པར་བྱེད། ། སྣོམ་བྱེད་མྱོང་བྱེད་ཀུན་དུ་རེག་པར་བྱེད། ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་དེ་ཡི་དེ་དང་ནི། ། འདིར་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་པོར་སྣང་བ་ཡིན། ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་དེ་ཡིས་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བྱ་བ་འདིར་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་འདིས། སླར་ཡང་སྔར་བཞིན་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ལྷག་པ་ཙམ་ལས་སོ་སོར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ཡིས་དྲན་པའམ་དྲན་པ་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རང་ཉིད་ལས་བདེན་པ་གཉིས་རོ་གཅིག་པས་རྟག་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པར་ཡང་གསུངས་པ། དྲན་དང་དྲན་མིན་ལས་གྲོལ་ཞིང་། ། རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པར་ཡང་ཟུང་འཇུག་གི་ལམ་དུ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཉིད་འདིར་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ། ། རྒྱན་བདུན་གྱི་བཤད་པ་ལ་རྒྱུད་ཀྱི་རང་དབང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ལ་འདིས་དོན་ཁྱད་པར་གྱི་བཤད་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་བཤད་དོ། ། རྒྱུད་ནི་རང་དབང་སྟེ་གང་འགའ་ཞིག་ཏུ་འགའ་ཞིག་གི་དོན་ནོ། ། འདུས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་བྱེད་ཀྱི། ཀུན་དུ་འདོད་པ་ཇི་སྙེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

bhava u ektya a kha a hi ni mājja a be bi bi vajji a ka hi u ajja a | be bi bi vajji a jo ṭa a ja a acchaṅga si ri gu ru ṇa hi ka hi jja a | Thus it is said. This is described as the practice of the completion stage (niṣpannakrama) within the nature of the lesser [capacity]. Regarding the intermediate [capacity], it is further stated: "Whatever one sees and hears, Whatever one smells, tastes, and touches, That which is profound and vast— In this, it appears as Samantabhadra." From the statement "by that which is profound and vast," one should understand that the activity of the two truths is here to be known as being of that very nature. Furthermore, it is not that one enters again in the same manner as before. Rather, through that very profundity and vastness, there is neither mindfulness nor lack of mindfulness, because the two truths are always present as a single taste within one's own nature. As it is said in the Yuganaddhakrama: "Free from mindfulness and lack of mindfulness, Characterized by constant arising," and so forth. In the third chapter as well, the very sādhana of the two truths within the path of union (yuganaddha) exists here as the cause. In the explanation of the seven ornaments, wishing to show that the tantra is not independent, it is said: "An explanatory tantra (vyākhyātantra)." Because this provides a specific explanation of the meaning, it is a "detailed explanation" (vyākhyā). A "tantra" is independent, in the sense that it provides the meaning for certain [points] in certain [contexts]. It provides the explanation for the Guhyasamāja and so forth, but not for every single thing that is desired.

བཤད་པའི་ཚུལ་གྱི་རྒྱུད་ནི་བཤད་པའི་རྒྱུད་དོ། ། བཤད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་གྲགས་པའི་ཡུལ་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་རྣམས་ཞེས་མང་ཚིག་ཏུ་འབྲེལ་པར་གསུངས་པ་ནི། འདུས་པའི་རྒྱུད་ཉིད་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བླ་མ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་སྟོན་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླ་མའོ། ། དེ་བས་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བཤད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་སོ། ། བཟུང་ངོ་ནི་དོན་དང་གསུང་ཡིད་ལ་བྱའོ། ། མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་གླེགས་བམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གླེང་གཞི་རིམ་པའི་སྦྱོར་བར་བཅས། ། ཞེས་ཏེ་གསུངས་པའི་རྒྱུད་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དག་ལས་སོ། ། བླ་མ་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་ལས་ཞེ་ན་གསུངས་པ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་མཁས་པ་ལས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཤིན་ཏུ་བྱང་བ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བཤད་པ་ནི་གསུངས་པའོ། ། རིག་པ་ནི་རིམ་པའོ། ། ད་ནི་རྒྱུད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདུས་པ་ཕྱི་མར་གསུངས་པ། རྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་སྒོ་ཅན་དུམ་བུའི་མཐར་ཐུག་པ་རྟོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དེ་ལས་དེ་ལ་ལེའུར་གྱུར་པ་དེ་སྙེད་དུ་འབྲེལ་པ་བསྟན་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ།

The explanatory tantra (vyākhyātantra) is that which explains. "Explanation" (vyākhyā) refers to that which establishes the subject matter as it is correctly renowned. The use of the plural "yoga tantras" is because the Guhyasamāja Tantra itself is the very nature of the result. The term "Vajra Guru" (vajraguru) is used because he possesses the nature of the two truths and because he is the one who reveals the vajra-like path; thus, he is the "Vajra." He is the "Guru" because he is the teacher of the three worlds. Therefore, the "yoga tantras" are the explanatory tantras of the Guhyasamāja yoga, such as the Vajramālā and others. "Should be held" means that one should take the meaning and the words to heart. For the sake of future sentient beings, they should also be held in the form of volumes. If one asks how, it is said: "Together with the introductory setting and the stages of application." This refers to the tantras as they were spoken and the stages of generation and completion. If one asks what kind of guru it is, it is said: "From one who is skilled in the explanatory tantras," meaning one who is thoroughly proficient in the explanatory tantras such as the Vajramālā and so forth, and not one who harbors doubts. "Explanation" (vyākhyā) means that which was spoken. "Knowledge" (vidyā) means the stages. Now, the connection between the various types of tantras will be discussed. As stated in the Explanatory Tantra (Uttaratantra): "What is the connection of the tantras?" Furthermore, in order to demonstrate the connection for as many chapters as there are, which are the expressions of realization reaching the end of the sections that serve as the doors for the meaning to be individually taught, it is said:

ད་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦས་པའི་ཚིག་གིས་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྡུས་པའི་དོན་ནི་བསྡུས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་དོན་ཏེ་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། དོན་མང་པོ་རྣམས་རེ་རེར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པོ་རྣམས་སུའོ། ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་གཞུང་གི་བདག་ཉིད་དོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པ་སྟེ་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ལེའུ་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པར་འགྱུར་བ། རྒྱུད་འདིར་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མི་བསྐྱོད་པ་བསྡུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་པའི་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས། སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མི་འགལ་ལོ། ། ལེའུ་བཞི་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཡང་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག་ཅེས་པ་ནི། སེམས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་དང་པོར་གསུངས་སོ། །

Now, regarding the phrase "by means of the seventeen chapters," and so forth: the eighteenth chapter is a tantra explained through highly concealed terminology. "The summarized meaning" refers to the meaning that has been condensed; it is the "summarized meaning" because many points are expressed individually. "In that" refers to the seventeen chapters. "The expressive" refers to the nature of the text. "The expressed" refers to the nature of the body [of the tantra]. The Great Vajradhara is the sixth [Buddha] because he is the principal. Since Akṣobhya and the others are emanations of the Great Vajradhara, they are not to be described as the expressive and the expressed. If one asks: "Is it not the case that in this very chapter it will be said, 'Because mind is the principal in this tantra, it is for the purpose of showing the activity of emanating the condensed maṇḍala of Akṣobhya'?" There is no contradiction, for that statement was made in relation to Vairocana and the others, and it was said "because mind is the principal." Furthermore, in the commentary on the fourth chapter, regarding the phrase "the supreme maṇḍala of the mind," the maṇḍala in which mind is the principal is the "maṇḍala of the mind." It is "supreme" because it is the principal of the Vajra family. For that very reason, it was taught first.

སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་བསྡུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཇི་ལྟ་བར་གནས་སུ་བཀོད་པའི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་སྤྲུལ་པ་བཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རིག་མ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བར་བྱེད་པའོ། ། བརྟགས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་པ་ས་བོན་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བརྟགས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་དོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པོ་འདིའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་གསུངས་པ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པོ་ཡིའང་ཞེས་པའི་ཡང་གི་སྒྲས་ལེའུའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། ། དོན་གཞན་རྙེད་ཅེས་པ་ནི་བརྟགས་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལས་གཞན་པའི་དོན་ནི་དོན་གཞན་ཏེ། དེ་བཤད་པར་བྱེད་པས་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། རིམ་པ་གཉིས་པོ་མེད་པར་དོན་གཞན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་བཤད་པའི་དོན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་གསུངས་པ། རིམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པར་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཁ་ཅིག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ཀློག་སྟེ་འདིར་ཡང་མང་པོའི་ཚིག་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་གཅིག་ཉིད་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའམ།

The "emanated maṇḍala" is so called because it is an emanation produced from materials such as wood, arranged in the proper locations just like the condensed maṇḍala. It is the act of conferring empowerment by those consorts, Locanā and the others. It is called the "conceptual sādhana" because it is a sādhana generated by those who conceptualize seed-syllables, symbols, and so forth. The "completion stage sādhana" has been explained previously. Regarding the connection between the sādhanas of these two stages, it is said: "of the [sixteen chapters] that will be explained," and so on. The word "also" in the phrase "also of the sixteen chapters" includes a portion of the chapters and so forth. "Another meaning" refers to a meaning other than the conceptual and completion stage sādhanas; the sense is that it is the relevant topic because it explains that. "The two types of deity yoga itself" is because there is no other meaning to be generated without these two stages. To explain the meaning, the nature of that which is brought under control is stated: "the two stages," and so forth. "By the Buddhas" is a plural term. The meaning is to show that the perfect Buddhas residing in the three times are identical in their teaching. In some versions, it is read as "by the Vajra-holders," and here too the plural is as before. Alternatively, even the singular refers to the Great Vajradhara, or—

སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདུས་པ་ཕྱི་མར་གསུངས་པའི་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་འདི་ནི་བདེན་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་འདུས་པ་ཕྱི་མར་ལེའུ་དང་པོ་ལ་རྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མངོན་དུ་བརྗོད་པ་མེད་དོ། ། ལེའུ་ལྔ་པ་དང་། དགུ་པ་དང་། བཅུ་བདུན་པ་དང་། བཅུ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནོ། ། བཞི་པ་དང་ནི་བཅུ་དྲུག་པ། ། བརྒྱད་པ་བཅུ་གཉིས་པའི་ལེའུས། སློབ་དཔོན་སྤྱི་ཡི་ལས་རྣམས་དང་། ། དངོས་གྲུབ་བརྟུལ་ཞུགས་སྡོམ་པ་ཡིན། ། ཞེས་རྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། གཞན་དུ་ཡང་རིམ་པ་འདིས་རྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མངོན་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་འདུས་པ་ཕྱི་མར་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཀྱི་བཤད་པ་ལ་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཀྱི་ནང་དུ་སོན་པ་རྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་གྱི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་བཤད་དེ་དེའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་བཤད་གཞན་བརྗོད་པ་དང་། རྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་གཞན་ཉིད་བསྡུས་པའི་དོན་གྱིས་བཤད་པར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་པོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ལུས་པ་ལས་རབ་འབྱམ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་མ་ཡིན་པ་ཁ་ཅིག་ཏུ་རིམ་པ་གཉིས་དང་།

Because they are the very nature of the buddhas, bodhisattvas, vajra-holders, vajra-ḍākinīs, and so forth, they should be expressed in the plural. If one asks, "Is the connection of the tantra not already expressed elsewhere by the words 'the fifth' and so on, as spoken in the Explanatory Tantra (Uttaratantra)?"—this is true. However, in that case, the connection of the tantra is not explicitly stated in the first chapter of the Explanatory Tantra. Rather, the great accomplishment is taught in the fifth, ninth, seventeenth, and thirteenth chapters. As for the fourth and sixteenth, and the eighth and twelfth chapters, the connection of the tantra is explicitly expressed as follows: "The general activities of the master, The accomplishments, the conduct, and the vows." Furthermore, the connection of the tantra is also explicitly taught by this sequence. Moreover, because it is included within the seventeenth chapter of the Explanatory Tantra itself, and because the commentary on the eighteenth chapter is also a commentary on the tantra, the connection of the tantra that has entered into the tantra is explained in the manner of a detailed commentary. Therefore, it is not the case that a different explanation of the tantra is being stated, nor that a different connection of the tantra is being explained by way of a summarized meaning. If one were to teach the entirety of the suchness of the two stages—the generation and completion stages—along with the "vast expanse" and so forth, it would be as follows. Likewise, in some cases, the two stages and...

ཁ་ཅིག་ཏུ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ཤས་དང་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཕྱེད་མ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡན་ལག་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་གཅིག་ཉིད་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། ལེའུ་གཉིས་པ་ལ་ནི་འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དབང་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི། དབང་བསྐུར་བའི་ཆེད་དུ་སྟེ། དྲི་མ་འཁྲུད་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རྫོགས་པར་བརྟག་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེའི་གོང་མ་ལས་ཀྱང་ཆེས་གོང་མའི་རིམ་པས་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བྱ་བའི་ཚོགས་ནི་སྤྱོད་པའོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཡུལ་འདི་རྣམས་ལ་ནི། ། སྤྱོད་པ་དེ་ནི་སྤྱོད་པས་འཕེལ་བར་བྱེད། ། ཡམ་ཤིང་རྣམས་ནི་སྲེག་བྱེད་མིན་པ་ཉིད། ། ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་གནས་པ་སྲེག་བྱེད་ཡིན། ། ཞེས་སོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་དེ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པའོ། ། སྤྲོས་པ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། གསང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གི་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དག་གོ། ། དེས་དབང་བསྐུར་བ་ནི་ངག་གི་དྲི་མ་འཁྲུད་པར་བྱེད་པའོ། ། རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་པ་ནི།

In some places it is described as having both parts, in some as being half, in some as having branches, and in some as being only a single entity, and so forth. Regarding the statement in the second chapter, "only," and so on: "completely pure" is because suchness is itself completely pure. It is not that suchness is not completely pure. "Initiation maṇḍala" means for the sake of initiation, that is, for the sake of washing away stains. "Maṇḍala" refers to the colored-powder maṇḍala. "Yoga conduct" means that yoga is the thorough conceptualization of insight and method. Conduct is the collection of activities that experience objects and so forth, for the purpose of increasing [the practice] through a sequence that is even higher than the previous [stages]. As it is said: "Just as these desired objects, through that conduct, cause conduct to increase; firewood is not what burns, but that which is intensely and excellently established is the burner." "Body, speech, and mind" refers to the practitioner's body and so forth, which are [consecrated] by Vairocana and the others as the nature of their body and so forth. "Blessing" means causing them to abide in that. "Emanation" means making them clear. "Secret" refers to the bodhicitta arising from the enjoyment of insight and method. "Initiation by that" washes away the stains of speech. "Marvelous prophecy" means:

མི་བསྐྱོད་པའི་ལག་ཏུ་གནས་པའི་རྡོ་རྗེས་ཕྱོགས་བཅུར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཕྱེ་མར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། ། སྙིང་པོ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ནི། ཡི་གེ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པའི་སྐུ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྐུའོ། ། བསྐྱེད་པ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་རིམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པའོ། ། གཉིས་པོ་འདི་དག་གཙོ་བོར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདིར་གཞན་ཡང་གཞལ་བར་བྱ་བ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་སུ་ཡང་བསྡུས་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་སྐུ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལེའུ་གཅིག་གཉིས་པ་ལས་གསུང་བའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེའི་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། ། ལས་རབ་འབྱམ་ཞེས་པ་ནི། ལས་རྣམས་ནི་བྱ་བ་རྣམས་སོ། ། རབ་འབྱམ་ནི་རྒྱས་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། བླ་མའི་དྲིན་ལས་སོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ཞེས་པ་ལ། དམ་ཚིག་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་བཞི་པོ་དང་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། ། སྡོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྡམ་པར་བྱ་གཟུང་བར་བྱ། ཡོངས་སུ་བསྐྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་པས་སྡོམ་པའོ། ། ད་ནི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་དང་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་འབྲེལ་པ་བསྟན་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

It is said that the vajra held in the hand of Akṣobhya grinds all the Buddhas residing in the ten directions into powder, and so forth. "Stirring the essence" means causing thorough realization. "Generating the mantra-body" refers to the body generated through the sequence of mantras such as the three syllables; this is the mantra-body. "Generation" refers to the stage of generation. Likewise, there is the generation of the wisdom-body. These two are to be explained as the primary subjects. Here, other matters to be measured are also explicitly mentioned. Similarly, in the sections to be explained later, they should be stated as the summarized meaning. Regarding "the complete transformation of the Mahāmudrā," the deity bodies of Akṣobhya and the others are the Mahāmudrā. Their generation through the sequence taught in the second chapter by means of the vajra-awareness and so forth is the "complete transformation." Regarding "the vast array of activities," "activities" refers to the deeds to be performed, and "vast array" means extensive. "By means of the superior realization of suchness" means through the kindness of the guru. The "illusion-like samādhi" is the samādhi of union. Regarding "samaya and vows," "samaya" refers to the four things to be guarded, such as the taking of life, and the substances to be consumed. "Vows" (saṃvara) means that which is to be correctly restrained, maintained, and fully protected; thus it is called a vow. Now, wishing to show the connection between the six word-meanings and the four modes of explanation, it is said: "Now," and so forth.

ཚིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ཚིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། ། བཤད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཞིའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱ་སྟེ་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུའོ། ། དེ་ལྟར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྷག་པར་མ་རྟོགས་ནས། ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་འཆད་པར་བྱེད་པ་ད་ལྟ་ཡང་དག་པར་དམིགས་སོ། ། ཅི་དོན་དྲུག་བཞིན་དུ་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཚིག་གི་དོན་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཚིག་གི་དོན་བཅུ་ཐམ་པར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་བཤད་པའི་དབྱེ་བས་བརྗོད་ན་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཅི་སྟེ་ཚིག་གི་དོན་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འདུས་པའི་དོན་རྣམ་པ་བཞིའི་བཤད་པས་བཤད་པར་བྱ་བ་ནི། གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ངེས་པ་འདི་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཡང་གཉི་ག་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རྣམ་པར་བཤད་བྱ་གཅིག་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི། དགོངས་པས་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དྲུག་གི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་། མངོན་པར་བྱ་བ་ཅན་དང་། སྨྲ་བར་བྱའོ། ། མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞུང་དུམ་བུ་ལེན་པ་ཅན་ནོ། ། རྣམ་པ་བཞིའི་བཤད་པ་ནི་བཤད་པར་བྱ་བའོ། ། འདིས་དོན་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་བཤད་དོ། ། འདིར་ཚིག་གི་དོན་མ་བྲིས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་བཤད་པར་བྲིས་པ་ཉིད་ཀྱི་དེའི་འབྲེལ་པ་ཡང་སོ་སོར་རྟོགས་སོ། །

The term "analysis of the words" (padabheda) refers to the analysis of the meaning of the words. The analysis of the four types of explanation is undertaken for the purpose of dispelling confusion regarding the explanation of the meaning of the words. In this regard, even now, one can observe those who, failing to correctly understand the intention of the Blessed One, explain the meaning of the words in a manner other than suchness. One might ask: "Are the four types of explanation not identical in meaning to the six topics? If they are the meaning of the words, then there would be ten meanings of the words. Furthermore, if one speaks in terms of the distinction between 'explanation' (vyākhyāna) and 'analyzed explanation' (vibhāṣā), there would be a contradiction. If, on the other hand, they are not the meaning of the words, then how is this certainty established—that what is to be explained by the explanation of the four types of the collective meaning is nothing other than that?" To this it is said: Even if both are the meaning of the words, there is no fault in explaining a single subject of explanation in a different manner. From the words "Thus have I [heard]" (evam mayā śrutam) up to the conclusion "was dwelling" (viharati), there is the explanation of the six topics such as the "intentional explanation" (ābhiprāyika-vyākhyāna), as well as the "that which is to be manifested" (abhidheya) and the "that which expresses" (abhidhāna). The "that which expresses" is the text that takes up the sections. The "fourfold explanation" is that which is to be explained. By this, the so-called "six topics" are explained. The reason the "meaning of the words" is not written here is that since the "fourfold explanation" is written, its connection is also individually understood.

དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚིག་གི་དོན་བྲི་བར་བྱ་བ་ལ། བཤད་པ་མེད་པ་དེར་ཡང་ཚིག་གི་དོན་བྲིས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པའི་འབྲེལ་པ་རྟོགས་སོ། ། དེ་ལྟར་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཞུགས་སོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་ནི་བཤད་པར་བྱེད་པ་མ་བྲིས་སོ། ། དེ་ལ་དྲང་བའི་དོན་ནི་སྤྱིའི་དོན་ནོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནི་སྦས་པ་སྟེ། འདིར་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་ཏུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སྤྱིའི་དོན་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦས་པར་རང་ཉིད་མངོན་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞིའི་བཤད་པ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཡན་ལག་གི་དོན་དུ་བཤད་པར་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དུ་བྱིན་པ་དེ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་བསྟན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་གཉིས་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་བཅུ་གཅིག་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་བཅུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཡན་ལག་གི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇུག་པ་བསྡུས་པའི་དོན་དུ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏེ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །

Likewise, regarding the meaning of the words to be written, even where there is no explicit explanation, the connection of the explanation is understood simply by the writing of the words themselves. Thus, it is stated that the passage from "the inexpressible" and so forth, up to the end of "abides," is of both interpretable and definitive meaning; however, the explanation is not written here. In that regard, the interpretable meaning is the general meaning, while the definitive meaning is the hidden meaning, which here is the manner of realizing conventional truth. Similarly, in some cases, the general meaning is derived from the application of the completion stage, and in others, the hidden meaning is to be personally investigated through the manner of indicating the three wisdoms; this is done by following the explanation of the branch meanings to be applied within the fourfold explanation. The phrase "all" and so forth indicates that those [samādhis] bestowed as the three samādhis are shown as one because they share the same single purpose. Likewise, the samādhi called "the manner of great passion" and so forth should be viewed as one, two, eleven, or ten in some instances, because the twelvefold explanation of the branch meanings associated with them is itself the explanation, and because of the nature of the interpretable and definitive meanings. The connection of the word meanings is also explained as the summarized meaning of the engagement of all these samādhis, because that is the purpose of the samādhi of engagement.

སྐུ་དང་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལ་འདི་དག་གང་གི་དེ་དང་དེ་ལ་གནས་པ་དེའི་གཅིག་ཏུ་རྗེས་སུ་མཚུངས་པར་བརྗོད་དེ། རྣམ་པ་བཞིའི་བཤད་པས་བཤད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཞན་དུ་ན་ཚིག་སོ་སོ་ལ་རྣམ་པ་བཞིའི་བཤད་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་ཚིག་གིས་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞུང་མང་པོར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་རྣམས་འདིར་མང་པོར་འགྱུར་རོ། ། ཨེ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ནོ། ། རྩ་བར་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མཆོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་སོ། ། བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་བསྡུས་པའི་དོན་དུ་དྲང་བ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ། བསྡུས་པའི་དོན་བྱས་པའི་ཡན་ལག་གི་དོན་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་དོན་ནོ། ། ལེའུ་དང་པོའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། ལེའུ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡང་མཐའ་དྲུག་གི་ཚིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་ཏེ། གཞན་དུ་ལེའུ་རྫོགས་པའི་མཐར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཡན་ལག་གི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་བལྟ་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་བསྡུས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཁ་ཅིག་གིས་བཅུག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །

Regarding the words "body and speech" and so forth, these are described as being uniformly concordant with whatever they reside in. This is because they are to be explained by means of the fourfold explanation; otherwise, since the application of the words would not occur in the sense that each individual word possesses the fourfold explanation, the text would become excessively voluminous. Likewise, the natural modes of explanation for the things to be explained here would also become numerous. The general meaning is that [the passage] beginning with "Ema!" and so forth is explained through the intentional sense (saṃdhyāya). From the root text, from the words "Then" up to "the Bodhicitta-vajra," and from "having perfectly worshipped" up to "spoke these words," is the literal sense (yathāruta). From "Please teach" up to "all the Tathāgatas" is to be drawn as the summarized meaning (piṇḍārtha), and for those applying the definitive meaning (nītārtha), it is the meaning of individual discernment in which the summarized meaning and the meanings of the constituent parts are mutually dependent. The phrase "of the first chapter" and so forth is for the purpose of showing the analysis of the words of the six parameters (ṣaṭkoṭi) in the second chapter and so forth as well; otherwise, there would be no explicit mention at the conclusion of a chapter. One should not view the chapter titled "The Empowerment of the Maṇḍala" as an explanation of the constituent parts analyzed according to the definitive meaning alone; rather, following the summarized [structure], one should view it as having been inserted in some places by some [commentators].

དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་འགྲོལ་དུ་བག་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དྲིས་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྩ་བར་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་དུ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་དོན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་མེད་དོ། ། དེ་ཡང་ལེའུ་གསུམ་པར་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། ། སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་རྣམ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་མེད་པར་ཀློག་པ་སྟེ། སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པས་ཆེད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ཡན་ལག་གི་དོན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨེ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། ། ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི། གལ་ཏེ་བསྡུས་པའི་དོན་མ་གཏོགས་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དགོངས་པ་མིན་པས་སོ་ཞེས་ཡན་ལག་གི་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བཤད་པ་དེའི་བསྡུས་པའི་དོན་དུ་བསྡུས་པས་དགོངས་པ་མིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ལེའུ་ལྔ་པ་རུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་འདིར་དོན་གཞན་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་དོན་ལས་འབྱུང་། ། ཞེ་སྡང་རབ་འཇུག་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྨོངས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་གནས། ། འདོད་ཆགས་ལྡང་བའི་མིང་ཅན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་བཅས། །

Then, regarding the passage beginning with "Then the Blessed One" and so forth, the extensive commentary states that it is not careless. From "Then the Blessed One" and so forth, there is no differentiation of the meaning of the individual members as the definitive meaning, which is the root of the inquiry by the Tathāgatas. Furthermore, this should be explained by following the explanation in the third chapter. From "Generate!" and so forth, up to the end of "in the manner of verbal expression," it is said to be the provisional and definitive meaning; this is a careless reading. From "Generate!" and so forth, up to the end of "uttered as an inspired utterance," it is the provisional and definitive meaning, because it is explained as the meaning of the individual members. From "O, marvelous!" and so forth, up to the end of "this birth is proclaimed," it is said to be "not the intended meaning." If, apart from the summarized meaning, it were then said that "this bodhicitta was spoken" up to the end of "not the intended meaning," then by differentiating the meaning of the individual members and summarizing it into a summarized meaning, it would not become "not the intended meaning." In the fifth chapter, regarding "non-conceptual" and so forth, it is said to be "not the intended meaning." Here, in order to show another meaning as the "Prophecy of the Intended Meaning," it says: "Arising from the non-conceptual object, the characteristic is the thorough engagement of hatred; abiding in the nature of delusion, it is named the arising of attachment; attachment, hatred, and ignorance."

རིགས་འདི་རྣམས་ནི་མཉམ་པར་བཤད། ། དེ་རྣམས་འདིར་ནི་དངོས་གྲུབ་མཆོག། ཐེག་པའི་མཆོག་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། རིགས་ངན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། བསྒྲུབས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་ཞེས་ཏེ། འདིར་ཡང་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ནི་སྦྱོར་བར་བྱ་སྟེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པའི་རྒྱུད་དུ། རིགས་ངན་མྱུར་བར་ཤེས་བྱ་སྟེ། ། སྨྱིག་མཁན་དག་ནི་དལ་བ་ཡིན། ། མཚམས་མེད་བྱེད་པ་གཉིས་ཀར་བཤད། ། གསོད་དོན་དོན་གཉེར་སེམས་དཔའ་སྟེ། ། ཐེག་མཆོག་འདི་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཐེག་ཆེན་འདི་ནི་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་རོ། ། དང་པོར་ཕྱི་རོལ་བླངས་ནས་རྒྱུད་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་བཤད་པའི་རྒྱུད་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་བདུན་པར་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པ་ལུང་དུ་སྟོན་པར་ཡང་། དམ་ཚིག་བཞི་ཡི་དེ་ཉིད་གང་། ། འདོད་པ་ཀུན་ཞེས་དེ་བརྗོད་བྱ། ། དེ་རྣམས་ལྡན་པས་ལོངས་སྤྱོད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ངེས་པའི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སློང་མོ་ཟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། འདོད་པ་ཀུན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པར་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི། རྩ་བར་ལུས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྟག་ཏུ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་སྔོན་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །

"These families are explained as equal; for them, the supreme siddhi here, the supreme vehicle, will be accomplished." Thus it is said. From the words "low-caste" and so forth, up to "even if practiced, it will be accomplished," is the literal meaning. Here too, the interpretable and definitive meanings should be applied, for in the explanatory tantra of this very [text], it says: "One should know the low-caste as swift; the bamboo-workers are slow. Those who commit the acts of immediate retribution are explained as both. The Bodhisattva who seeks the purpose of killing will be accomplished in this supreme vehicle. This Great Vehicle is unsurpassed," and so on, up to the conclusion. This is because, having first taken up the external [tantras], all the vajra words of the tantra are expressed for the sake of a special meaning in the explanatory tantra. In the seventh chapter, from the words "Then" and so forth, up to "will be swiftly accomplished," is the literal meaning. This is also stated in the Sandhivyākaraṇa: "What is the reality of the four samayas? It is called 'all desires.' By possessing those, one enjoys," and so forth; thus it is spoken as the definitive meaning. Likewise, from the words "eating alms" and so forth, up to "enjoys all desires," is the interpretable and definitive meaning. This is because the root text, from the words "body" and so forth, up to "always," demonstrates its benefits by way of that very [sequence].

ཡན་ལག་གི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ་ནི་འདི་ལ་འང་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་དུ་འདིར་ཡང་སྦྱར་རོ། ། རྩ་བར་བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཉི་མ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཚིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་དེ། ཚིག་དྲུག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འདི་ཡང་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་དེ། འོན་ཀྱང་ཡན་ལག་གི་དོན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཁམས་ཀྱང་མེད་ཅིང་འབྱུང་བའང་མེད། ། ཅེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་དགོངས་པ་མིན་པས་སོ། ། ཡན་ལག་གི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ་འོད་གསལ་ལ་འདིར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་དགོངས་པ་མིན་པས་སོ་ཞེས་བསྡུས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདིར་ཟུང་འཇུག་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཟུང་འཇུག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དགོངས་པ་མིན་པ་ཉིད་ཚིག་གི་དོན་ནོ། ། ཡན་ལག་གི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་དགོངས་པས་གསུངས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བག་མེད་པར་ཀློག་པ་སྟེ་བསྡུས་པའི་དོན་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགོངས་པས་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ནི་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་བརྒྱད་པར་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། རབ་ཏུ་བརྟག་ཅེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་མཐའ་མ་ཉིད་དགོངས་པས་བཤད་པའི་ཕྱིར་འདི་བྲིས་པའོ། ། ཡན་ལག་གི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི།

Regarding the explanation of the meaning of the branches: here too, the meaning of the tantra explained as being of interpretable meaning is applied. From the words "firm in the root" up to the end of "the sun of awakening," there is no differentiation of the words; these six words are also of interpretable meaning. However, it should be understood that there is no explanation of the meaning of the branches [in that section]. In that regard, from the words "how so?" and so forth, up to the end of "there is neither element nor element-derivative," is not of intentional meaning. This is because the explanation of the meaning of the branches is for the purpose of teaching the clear light here. Up to the end of "utterly stainless," it is also not of intentional meaning; this is because the explanation of the summarized meaning here is for the purpose of teaching the union. The meaning of the words is that both the recollection of the perfection of wisdom and the recollection of union are indeed not of intentional meaning. To say that the explanation of the meaning of the branches was spoken with the intention of explaining the recollection of non-arising is a careless reading, because it contradicts the summarized meaning and lacks the characteristics of an explanation of intentional meaning. In the eighth chapter, from the words "offering" and so forth, up to the end of "thoroughly examine," the statement that it is an explanation of intentional meaning is written here because the very end is an explanation of intentional meaning. The explanation of the meaning of the branches is:

མཆོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒྱལ་བ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་བྲིས་པ་ནི། གནས་སྐབས་གཉིས་པོ་ཡང་འགལ་བའི་ཚིག་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལེའུ་གཅིག་གཉིས་པར་སྦྱོར་གསུམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཅན་འགྲུབ་འགྱུར། ། ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི། འདིའི་གནས་སྐབས་གཉིས་པོས་བཤད་པ་ནི། ཡན་ལག་གི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པར་སྦྱོར་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། བདུད་རྩི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་གནས་སྐབས་གཅིག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་དམ་ཚིག་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཅན་འགྲུབ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་པ་གཉིས་པའོ། ། དེ་ལ་ད་ལྟར་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། ། དགོན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་སྔར་བཞིན་དུ་གནས་སྐབས་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་དོ། ། ལེའུ་གཅིག་གསུམ་པར་འདི་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ལ་ཚིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་དེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དབང་ཆེན་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྡོ་རྗེ་གནོད་མཛེས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི། གནས་སྐབས་གཉིས་ཡན་ལག་གི་དོན་དུ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། །

Regarding the passage from "as an offering" and so forth up to "the emergence of the Victors," it should be understood that these two stages are characterized by contradictory statements. From "the three applications in the second chapter" and so forth, up to "the one possessing the vajra of wisdom will be accomplished," is the literal meaning. This explanation of these two stages consists of two parts: first, the literal meaning from "the three applications" and so forth, up to "the meditative stabilization called the Garland of Nectar," which explains the meaning of the individual branches; and second, the literal meaning from "the three vajra samayas" and so forth, up to "the one possessing the vajra of wisdom will be accomplished." In this context, it is by way of the activity of the generation yoga. From "the great hermitage" and so forth, up to "attainment of the siddhi will occur," is both the interpretable and definitive meaning; this too is explained by the two stages as before. In the third chapter, from "this was spoken" and so forth, up to "the samaya," there is no differentiation of words in the summarized meaning; it is the literal meaning. From "the maṇḍala of Mahendra" and so forth, up to "the meditative stabilization called the emergence of Vajra-Krodha," these two stages are the literal meaning in terms of the meaning of the individual branches.

རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་འདི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྐབས་ཀྱི་བཤད་པར་བྱ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ནོ། ། ངེས་པ་ནི་ངེས་པར་བཟུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རིམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་བཞིན་པའི་སྒྲའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་དོན་ཙམ་མོ། ། ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞེན་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་ཚིག་གི་དོན་གཞན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགལ་བ་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་འགལ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་དང་འགལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་སྟེ། མ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པ་དང་། ། ཕ་ལ་སོགས་པ་གསོད་པ་དང་། ། ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལས་སོ། ། ལས་ཀྱི་དབང་དུ་འགྱུར་རོ་ནི་བརྗོད་པའི་ལས་ལ་ལྟོས་པའོ། ། འདིས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་འགལ་བ་ཡང་གསུངས་པ། འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཚུལ་མཆོག་ནི་གསང་བ་འདུས་པའི་གཞུང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གསང་བའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་འབོད་པའོ། ། མི་ཤེས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་མི་ཤེས་པའོ། ། རྒྱས་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་བཤད་པ་པའོ། ། ཇི་བཞིན་དོན་ནི་ལྷག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ཙམ་འབའ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱའི་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གནས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དུ་བྱས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ལམ་ངན་དུ་སྟེ་ལམ་དམན་པར་རོ། །

By the statement, "This Yoga Tantra is definitive," the subject to be explained in this context is held to be supreme. "Definitive" means that which is definitively grasped. For that very reason, it is said: "By these two stages," and so forth. "The meaning of the literal word" refers to the mere literal meaning of the word. "Sentient beings attached to objects" refers to those who are intensely clinging to objects such as forms. This is because they do not fully understand due to their fixation on the meaning of words in their literal sense. "Contradictory and marvelous activities" refers to the contradictions that will be explained, which are in opposition to the two worlds. For that very reason, "marvelous" means that which completely transcends the entire world, characterized by actions such as taking [one's mother] and so forth, killing [one's father] and so forth, and acting as a thief and so forth. "Will come under the power of karma" means depending on the karma that has been described. By this, the contradiction regarding the next world is also stated: "This," and so forth. "The supreme method" is the nature of the Guhyasamāja treatise. "Lord of Secrets" is an address to Vajrapāṇi. "Not knowing" means not knowing the meaning of the words other than the literal meaning. "Extensively" means in a detailed explanation. "The literal meaning" should be understood as it is; one should teach only the literal meaning and not remain silent. Furthermore, it is used for the purpose of definitive grasping. "Into an evil path" means into an inferior path.

ལྟུང་བར་བྱེད་ནི་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པའི་གྲོང་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དམན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མི་ཤེས་པར་རྣལ་འབྱོར་པ་ངའོ་ཞེས་ང་རྒྱལ་བ་ནི་དམྱལ་བའི་རྒྱུ་ལྟུང་བའི་གནས་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་འཇུག་པའི་བསམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། ། འདི་དག་ལྟུང་བའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྟགས་དགའ་བས་ནི་གང་རིང་དུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ལ་མང་དུ་བྱས་པ་དེ་ནི་ལས་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྱུའི་ཤེས་པ་ནི་རྫུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའོ། ། ཆོས་ནི་གང་གིས་བསྟེན་པར་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། རྣམ་པ་གཞན་གསུངས་པ། འདུས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདུས་པ་ནི། བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ཞེས་པ་ནི་དོན་རྒྱས་པ་ལ་གཞོལ་བའོ། ། དམ་ཚིག་ནི་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། ། ལ་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་། བཟའ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡང་བསྟེན་པའི་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྲུང་བར་མི་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རབ་ཏུ་སྟོན། ། ཞེས་པ་ནི། མ་སྨིན་གསང་བ་སྒྲོགས་པ་དང་། །

One who commits a downfall will go there, because they are going to the city of meaninglessness, such as the hells and so forth. Regarding the yogi, the text shows an inferior aspect of the self: it is taught that the pride of thinking "I am a yogi" without knowing the yoga characterized by meditative concentration (samādhi) and insight (prajñā) is the very state of downfall that is the cause of hell. His mind is possessed of great joy; because he lacks the intention to engage with sentient beings, he is also said to be "not intoxicated." If one asks why some alone speak of these as not being states of downfall, it is because it is clearly taught: "That which is long practiced, meditated upon, and frequently performed becomes a heavy karma," due to the joy in the signs of overweening pride (abhimāna). "Deceptive knowledge" refers to acting with falsehood, which is an emanation. "Dharma" refers to the ethical discipline (śīla) and so forth by which one has become devoted. Another aspect is taught: "The assembly" (gaṇa) and so forth. "Assembly" is the expression of the non-duality of the two truths. "That" refers to being intent upon the extensive meaning. "Samaya" refers to what is to be guarded and what is to be consumed. By the word "and so forth," it indicates other objects of devotion besides those to be guarded and consumed. For that very reason it is said: "He does not guard," and so forth, and "He reveals everything," which means: "Proclaiming secrets to the unripened," and so on.

ཞེས་པ་ལྟུང་བའི་གནས་སོ་ཞེས་པ་བསྲུང་བའི་དམ་ཚིག་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། ། མངོན་སུམ་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱུད་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། སངས་རྒྱས་འདྲ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་འདྲ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ནི་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སངས་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སློབ་དཔོན་ཡང་ངོ་། ། རིང་ཞིང་རིང་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྨིན་པའི་ཆེད་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་སློབ་དཔོན་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་ནོ། ། དེ་བཀུར་བ་ནི་ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུའོ། ། ཕྱིས་སྨོད་པར་བྱེད་དེ། སློབ་དཔོན་དེ་ཉིད་དམ། རྡོ་རྗེ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་ཞེ་སྡང་ཞེས་པ་ལ། ། བགྲོད་མིན་ལ་ཡང་འགྲོ་བར་བྱེད། ། ཅེས་པའི་ཡང་ཡིག་ནི་ལམ་དམན་པའི་རྣམ་པ་ཀུན་བསྡུས་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། ། མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རང་གི་བུད་མེད་བཞིན་དུ་སྟེན་པར་བྱེད་ཀྱི་མ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཕ་མ་གསོད་ཅིང་ཞེས་པ་འདིར་ཡང་ཅིང་ཡིག་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་དུ་སྟེ། གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་དོན་དུ་མི་ཤེས་པའོ། ། གཞན་གྱི་ཆུང་མའི་ཡང་ཞེས་པ་འདིར་ཡང་། ཡང་ཡིག་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། འདིའི་དོན་ཡང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དེ་མི་ཤེས་པའོ། ། གཞན་དུ་ཡང་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་སྐྱེ་འགྲོ་བསྐྱེད་པ་ཡི། ། ཤེས་རབ་མ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། ། གང་ཕྱིར་བསྐལ་པ་སྟོན་པ་ཡི། ། ཤེས་རབ་སྲིང་མོ་ཞེས་བྱ་ཉིད། །

Thus, the phrase "a point of downfall" refers to the detailed classification of the samayas to be guarded. "Directly" means not through a lineage. "Like a Buddha" means like the Great Vajradhara. In that way, because he is the Buddha himself, here the master is also the Buddha and the Great Vajradhara. Because it says, "one acts for the sake of ripening the Dharma for a long, long time," he is the master; and because it says, "one demonstrates the mundane and supramundane conduct for the sake of other masters," he is also the master. Honoring him is for the sake of the listeners and so forth. Later, one disparages him, whether it be that very master or the vajra brothers and so forth. Regarding the phrase "in an instant, with hatred," the word "also" in "one also goes to those who should not be approached" includes all forms of inferior paths. One relies on mothers and so forth as if they were one's own wife, but this is not to be understood as explaining the literal meaning of the terms "mother" and so forth. Here, in the phrase "killing father and mother," the word "and" is for the sake of inclusion; it is not to be understood as explaining the literal meaning of "killing" and so forth. Here, in the phrase "also the wife of another," the word "also" is as before. The meaning of this is also not to be understood as it will be explained later. It is also said elsewhere: "Because she gives birth to living beings, wisdom is called 'mother.' Because she reveals the eons, wisdom is indeed called 'sister.'"

ཡོན་ཏན་འཇོ་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ནི། ། བུ་མོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ། ། སེམས་གཅིག་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ཉིད། ། གང་ཞིག་སྲོག་ནི་སེམས་སུ་འདོད། ། འཇིག་རྟེན་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་ནི། ། རྫུན་གྱི་ཚིག་གི་སྒྲར་འདོད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་མ་བྱིན་པ། ། གཞན་གྱི་བུད་མེད་རང་སྣང་མཛེས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཟུང་འཇུག་གི་རིམ་པར། ཇི་ལྟར་སྨད་འཚོང་དེ་བཞིན་མ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཏིང་འཛིན་རྣམས་ནི་དེས་མི་ཤེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པས་འབྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ནོ། ། གང་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔར་གྱི་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་ལས། དགེ་བ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར། མི་རྟག་པར་འགྱུར་ན་ས་བོན་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་སྐྱེའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པར་ཡང་གསུངས་པ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས།

Because it bestows qualities, insight is also called a "daughter." Killing a single sentient being is [the taking of life]; whoever asserts that life is the mind [commits it]. That which liberates the world is asserted to be the sound of words of falsehood. The bodhicitta is the "ungiven"; the beautiful woman of another is one's own appearance. Such are the [teachings]. If one asks: "Is it not stated in the Yuganaddhakrama (The Stage of Union), 'Just as a prostitute, so is the mother,' and so forth?" For that very reason it is said: "They do not know the meditative absorptions," and so forth. "The arising of the wisdom of suchness" refers to whichever meditative absorption arises through the stage of wisdom, which is suchness itself. Furthermore, because the wisdom of suchness alone is the primordial nature of the three wisdoms, whatever arises through the stage of the wisdom of suchness is as before. Regarding "the arising of the wisdom of suchness," it is seen that meditative absorption also arises from the aspect of the Tathāgata, just like the meditative absorption of calm abiding, such as the mind of cultivating virtue. Is the aspect of suchness not permanent? If it were to become the cause of meditative absorption, it would become impermanent, and like a seed, a sprout would be produced. It is also stated in the Saptashatika-prajnaparamita (The Perfection of Wisdom in Seven Hundred Lines): "Venerable Sharadvatiputra, what do you think?"

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཞེས་པའི་ཚིག་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཅན་སོ་སོར་རིག་པ་མེད་པའོ། ། འདི་ཉིད་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འདོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ་ཞེས་སོ། ། དབུ་མར་ཡང་། སྟོང་པ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་བྱས་ནས། སྟོང་མིན་ཞེས་ཀྱང་འགྱུར་བ་ཡིན། ། གཉི་ག་འམ་གཉི་ག་མིན་པ་ཞེས། ། བརྟག་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པ། གང་ཟག་མེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དུ་འགྱུར་བའོ། ། འདིར་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། རྟག་པར་ཡང་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེའང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་དེ་རྣམས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདུན་བརྒྱ་པར་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྒྱུའམ་རྒྱུ་ལས་ངེས་པར་སྐྱེས་པ་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །

"Blessed One, if one were to attain manifest, complete buddhahood in the dharmadhātu, then that which is unborn would cease." Regarding the phrase "the arising of the wisdom of suchness," it does not refer to a conceptual adherence to cause and effect as distinct entities; rather, it is the non-dual realization of the two truths as inseparable. This is stated: "Suchness is not designated as the Tathāgata, nor is the Tathāgata designated as suchness. Why is that? The ultimate is the absence of entities, and the absence of entities is the Tathāgata." Also, in the Madhyamaka: "Having spoken of it as 'empty,' it also becomes 'not empty.' Both or neither—these are spoken for the sake of analytical investigation." Likewise, the Tathāgata is a reflection; he is the reflection of the virtuous dharmas that are devoid of a personal self (pudgala). In this context, it is said that neither suchness nor the Tathāgata exists, and that the entire world is like a reflection. Whatever is the meaning of the term "suchness," it is conceived as being eternal; because that is the cause of buddhahood itself, those aforementioned faults of verbal expression do not apply. For that very reason, the Saptashatika Prajñāpāramitā states: "Suchness is not a cause, nor is it something definitely produced from a cause."

ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་མེད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་རབ་སྦྱོར་དམན་པ་ཡིའང་། ། ཞེས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་གཉིས་པོ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་པོ་དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ཡང་ལྡང་བ་ནི་རབ་སྦྱོར་རོ། ། དེས་དམན་པ་ནི་དེ་དག་ཉམས་པའོ། ། འགྲུབ་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི། ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་དག་གིའང་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྔགས་པས་ཞེས་པ་སྟེ། སྔགས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་རིག་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། སྔགས་པས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་སྔར་གསུངས་ཏེ། མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྟེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་དོན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། ལམ་ངན་པའི་རྣམ་པ་གཞན་གསུངས་པ། ཕྱི་རོལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཞུང་སྤེལ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་བསྟན་བཅོས་སོ། ། དེ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཞུང་མཆོག་འཛིན་པ་ཡང་དེ་རྣམས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། རང་གི་དམ་ཚིག་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་བསླབ་པའི་ཆ་ཤས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལྕགས་ཀྱུ་མེད་པ་སྟེ་རང་གི་འདོད་པས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། ། འདི་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ། སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྔགས་ནི་སྤྲུལ་ལ་སོགས་པའོ། །

It is not merely that meditative absorption (samādhi) is absent; rather, there is no knowledge of the arising of the wisdom of suchness (tathatājñāna). Regarding the phrase "even for those of inferior application in yoga": the two yogas are the application for the sake of and the identity with those two truths. "Application" (prayoga) refers to the arising [from meditation] by focusing on the suchness of the illusion-like meditative absorption through the stages of wisdom. "Inferior" (hīna) means the impairment of those [qualities]. "Will not be accomplished" means that for as long as one is not even a fit vessel for worldly accomplishments (siddhi), [higher goals will not be reached]. For that very reason, it is said: "by the mantrin" (mantriṇā); whatever the four types of mantras may be, their knowledge is likewise. The intention is that the mantrin has previously explained all of these individually, and thus enters into the meaning of the completion stage (niṣpannakrama) as desired, as it is expressed in the Abhidhāna. Another aspect of the wrong path is taught by the words "external" (bāhya) and so forth. "External treatises" (bāhyashāstra) are those compositions that establish the two truths as non-dual. By the words "delighting in those" and so forth, it is meant that they also lack the adherence to the supreme treatises that establish non-dual wisdom. "One's own samaya" refers to the components of the training taught in the Yoga Tantras. For that very reason, it is said: "without a hook," which refers to engaging according to one's own whims. To demonstrate this very point, it is said: "mantra" (mantra) and so forth, where "mantra" refers to emanations and the like.

ཕྱག་རྒྱ་ནི་ལྷའི་སྐུའོ། ། དེ་དག་རབ་ཏུ་ལྡན་པས་ནི་རབ་སྦྱོར་གྱིས་ཏེ་སྔགས་བཟླས་པ་དང་། ལྷ་ལ་དམིགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བཀག་པ་རྣམས་ཀྱང་གནང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། འཚོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྟོ་བ་འགེངས་པ་དང་། གསོ་བའི་ཆོ་གར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འཆད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་རྣམས་བཀག་པ་གཞན་དང་གཞན་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་སྤོང་བ་ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཟུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། གསང་བ་ནི་གསང་བ་འདུས་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་དང་འགལ་བའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མང་བས་དོན་རྒྱས་པ་ཙམ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རབ་ཏུ་ཞེན་པར་གྱུར་པས་གལ་ཏེ་འགལ་བའི་ཚིག་གིས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ཉན་པར་མི་བྱེད་འདིར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་དོ། ། རབ་ཏུ་མི་འཇུག་པས་ཀྱང་དེ་ལམ་བསྐྱེད་ནས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མཆོག་གི་མཆོག་སྐྱེ་བའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པ་འདིས་དེ་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་འདི་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འདིས་འགུགས་པར་བྱེད་དེ། ཐམས་ཅད་དམ་ཚིག་སོ་སོ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་སོ། །

The mudrā is the body of the deity. "Endowed with those" means through the application of mantra recitation, the drawing of a maṇḍala focused on the deity, the performance of fire offerings, and so forth. If one asks, "Are even those things prohibited for the sake of sentient beings permitted?" it is said: "Livelihood" and so forth, meaning one fulfills the ritual of sustaining and nourishing oneself. For that very reason, it is said: "Explaining" and so forth. If one asks, "What is the purpose of engaging in the abandonment of various other prohibited actions?" it is said: "Those" and so forth. "Gathering" means causing them to be included among those who are fortunate. "Secret" refers to the nature of the path and result of the Guhyasamāja. "Explained with intentional meaning" means taught through words that contradict worldly conventions. If those with an abundance of attachment and so forth have their mental continuums become intensely fixated on merely extensive topics, they will not listen if the Dharma is taught through contradictory words, and they will not enter into it here. Because they do not enter, they do not generate the path and thus do not become vessels for the arising of the most supreme of supreme results. The underlying intention is that they are to be cared for in this manner. For that very reason, it is stated in this very tantra that one is drawn in by this expression: "All enter into their respective samayas."

མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་དུ་མ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གསང་བ་འདུས་པ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཁྱད་པར་འདིའི་རྒྱུད་གང་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་གཙོ་བོར་དགོངས་པས་ཉེ་བར་བཀོད་པའམ། དགོངས་པས་གསུངས་པ་ཉིད་འདུས་པའི་དོན་འཆད་པར་བྱེད་ཀྱི། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་ཅན་དོན་དུ། ། ཞེས་སོ། ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྷག་པར་མོས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་འགལ་བའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་གོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བར་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། ། འདིར་ཐེག་པ་འདི་ཉིད་དུ་དང་། རྒྱུད་འདི་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགལ་བའི་ཚིག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ལ། མ་དང་ཕ་ནི་བསད་བྱས་ནས། ། རྒྱལ་པོ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་དང་། ། ཡུལ་འཁོར་འཁོར་དང་བཅས་བཅོམ་ནས། ། མི་དེ་ཆོས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀར་གསུངས་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ངེས་པར་བསྟན་ནས་ཞེས་པ་ནི། ལྷག་མ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་ཡན་ལག་གི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཆེད་དུ་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་དོན་སྔར་གསུངས་པའི་ཡན་ལག་གི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་དོན་དུ་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ།

Is it not the case that the Guhyasamāja was also taught through literal and other modes of expression for the sake of guiding many sentient beings who have entered the Sūtras and so forth? If one asks what the specific tantra of this [work] is: it is true, yet it is primarily presented through intentional terminology, or rather, it explains the meaning of the Guhyasamāja precisely through what was spoken with intention, and not through the literal meaning and so forth. For that very reason it is said: "For the sake of beings who possess desire," and so on. This refers to entering the method of teaching through contradictory words for those who are not free from an intense inclination toward desire, hatred, and the like. As will be explained: "If the Blessed One teaches a Dharma whose nature is to speak in contradiction to the world, at that time it will become of great benefit for sentient beings." Here, it is not only in this vehicle and this tantra alone that the Blessed One teaches the Dharma through contradictory words; even in the Śrāvaka-yāna, regarding the words of the Dharma, it is taught: "Having killed mother and father, and the two pure kings, and having destroyed the kingdom along with its retinue, that person will become endowed with Dharma." Thus, having definitively shown the summarized meaning of what was spoken in both ways, the phrase "having understood it without remainder" means that, in order to analyze the meaning of the branches, one should enter the tantra for the purpose of analyzing the meaning of the branches previously spoken, reaching the conclusion of those branches.

རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་འདིར་གླེང་བསླང་ལ་བྲི་བར་བྱའོ། ། བསྡུས་པའི་དོན་ལ་ཡང་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདིར་དེ་དག་མདོར་བསྟན་པ་མ་ལུས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་རིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོར་བརྗོད་པའི་གོ་རིམ་དང་བྲལ་བས་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ནི་མི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དང་དེ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་གནས་གསུངས་པ་འདིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་ཞེས་པ་ནི་འདུས་པ་འདིར་ཏེ་གང་ཡང་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སྡུད་པར་བྱེད་པས་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མ་འོངས་པ་ན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཐུགས་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བཀོད་ནས། རྡོ་རྗེ་འཆང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་མཚུངས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པ་པོའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཇི་ལྟར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བྲིས་པ་ན། དེའི་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དམ་གླེགས་བམ་བསྐྱེད་པའོ། ། གཞན་དུ་ན་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་མངོན་པ་ལ་ཅི་ལྟར་བཟུང་བར་ནུས། གང་དེ་ཚུ་རོལ་ཤེས་པས་བྲི་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །

For the purpose of providing an explanation, the introduction shall be written here. If one asks, "Does the summary of the meaning not also involve an entry into the meaning of the tantra?" it is true that it does; however, while the manner in which these are presented here is complete and includes the entire concise teaching along with its reasoning, it does not constitute an entry into the tantra itself. For that very reason, it should be said here that this is "an entry into the tantra." It is not impossible to desire an entry into the tantra if one is free from the sequence of the initial presentation. For the sake of entering into each of those, the phrase "here" and so forth is spoken. "Here" refers to this Guhyasamāja and not to just any [tantra]. "By the compiler" refers to the Blessed One, who, in accordance with the world, after his parinirvāṇa, fully established [the teaching] in the minds of those fortunate for the Vajrayāna in the future; he is the compiler who, in the presence of the Vajradharas, presents exactly what was heard, being equal to the Great Vajradhara. Furthermore, when it is written exactly as it was presented in the manner of the compiler, Vajradhara, it is his very blessing or the production of the manuscript. Otherwise, how could the compilers grasp what is unmanifest? It is not something that can be written by one whose knowledge is merely superficial.

འཕགས་པ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ལྕང་ལོ་ཅན་ན་གནས་པ་ཡིན་གྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བསྟན་ནས་འདོད་པར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུང་དང་ལུང་མ་ཡིན་པ་བདག་འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྟེ། དགེ་སློང་རྣམས་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་པས་ངའི་ཆོས་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། གོ་རིམ་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་དྲི་བ་དང་ལན་དག་གིས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྩྭའི་སྤྱིལ་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། ། སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། ། མངོན་སུམ་དུ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་པར་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་བླ་མའི་ཞལ་ནས་བླ་མའི་ཞལ་དུ་རིམ་གྱིས་འོང་བའི་དོན་ཚུ་རོལ་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཚེ་གཞན་ཐོས་པ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཐོས་པ་མང་བའོ། ། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་མ་ཐོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པས་རྒྱུད་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ནི། འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།

The noble Vajrapāṇi is the sovereign of the ten bodhisattva grounds who resides in Alakāvatī; he is not Indra or any other such deity. Having indicated the meaning through the explanation itself, the desire to speak is expressed by the words "Just as I have heard," and so forth. If one asks, "Will not the words 'Thus have I' cause a confusion between what is scripture and what is not?" it is because the Blessed One himself authorized it, saying: "Monks, you should compile my Dharma with the words 'Thus have I.' The sequence should also be shown." Whatever was taught through questions and answers by the Blessed One’s blessing, and whatever was the teacher’s grass hut and so forth, that too is the Blessed One himself. "Teacher" means the one who expresses it. "In person" is intended to mean "in the presence of the Blessed One." "Not through a lineage from one to another" means it is not like the knowledge of this side [of a river] that comes gradually from the mouth of one guru to the mouth of another. "Not realized" is because the Great Vajradhara himself established the realization of suchness. The phrase "at one time" and so forth, up to "at another time I heard," indicates that I myself have heard much. Furthermore, from the words "again" and so forth, up to "not heard," it shows that the tantra is difficult to find; such precious dharmas will only be taught at certain times.

གང་གི་ཚེ་ཕྱིར་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པར་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བསྐལ་པ་འདས་པ། ། ཇི་སྲིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་མེ་མཛད་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་སྲུངས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་སྐད་ཅིག་གི་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། གང་ལས་ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པའོ། ། གང་དུ་ཞེས་པ་ནི་གནས་སོ། ། གང་དང་ཞེས་པ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་པའོ། ། གླེང་གཞི་ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། འདི་རྣམས་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་ལས་ཞེས་དགོངས་པ་གསུངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པ་པོ་ངེས་པར་བསྟན་ཏོ། ། གང་དུ་ཞེས་པ་འདིར་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་ཉིད་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། ཤེས་རབ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ནང་ན་ཞེས་པ་ནི་མདོར་བྱས་ཀྱི་རིམ་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་ནང་དུའོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །

As for the time when, in the seventeenth chapter to be explained later, it is said: "In ineffable and yet ineffable eons past, from the time of the Blessed One Dīpaṃkara until the Tathāgata Kāśyapa, this was not spoken even by the Great Sages." Furthermore, from the words "Alternatively" (atha vā) up to the end of the word "moment" (kṣaṇa), the excellence of insight is indicated. "From whom" refers to the Teacher. "Where" refers to the location. "With whom" refers to the companionship of the listeners. "The introductory setting" (nidāna) refers to the primary cause of the teaching. Without these, one does not engage in the act of teaching. Regarding the intention of "from whom," the Teacher is definitively shown by the words "the Blessed One" and so forth. Regarding "where," it is said "all here" and so forth; this is because he is the embodiment of all Tathāgatas. The "all Tathāgatas" are the five, such as Akṣobhya and the rest. Their "embodiment" is the Great Vajradhara, the sixth. The words "all" and so forth express this very point. "Insight" is suchness (tathatā). The words "this is what is shown" and so forth are spoken for the purpose of correctly describing the definitive location; "within the celestial mansion as previously explained" means within the multi-storied palace described in the sequence of the Piṇḍīkṛta-krama. The phrase "the literal meaning" should be understood as "according to the literal sense" (yathāruta).

དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ནས། འདི་གསོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསུང་རབ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པའི་རྒྱུན་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་པའོ། ། སྐབས་འདིར་གསུང་རབ་ཀྱི་སྐབས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། མ་ལུས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྨོས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུས་པ་སྟེ་གང་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེའི་གསུང་རབ་རྣམས་སུ་འདུས་པ་བརྗོད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱིའོ། ། སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། གུར་ལ་སོགས་པར་ནི་བལྟ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་གཞན་དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། བཙུན་པས་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་པའི་ཚིག་གོ། ། སྡུད་པར་བྱེད་པ་སོ་སོ་བ་ཉིད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་འདོད་ནས། རིགས་པ་གསུངས་པ། ཀུན་དགའ་བོ་ནི་འདིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་དགའ་བོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཀུན་དགའ་བོར་སྤྲུལ་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའོ། ། འདི་ལ་རིགས་པ་གསུངས་པ། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གསུང་ལས།

Desiring to express the specific meaning, it is said: "He made this request." Regarding the phrase "in the scriptures of all the Tathāgatas," this refers to the condensed continuums of the Tathāgatas' teachings. If one asks, "Is this not the context of the scriptures in this instance?" it is not so, because it is of a nature that expresses them without exception. Since it is a collection that possesses the nature of all the Tathāgatas, the meaning is that it is taught that all the Tathāgatas are included within the scriptures of that Great Vajradhara. The phrase "insight and method" refers to the insight and method that are both outer and inner. "Teaches" is as explained previously. One should not look to the Vajrapañjara and so forth, because this is superior. Regarding the words "by me," the intention is that the connection of the words "by me" and so forth depends upon that [context]. "By the Venerable One" is a term of honor. Desiring to establish that there is no separate compiler, the reasoning is stated: "Ānanda is here," and so forth. By the words "Ānanda" and so forth, in the system of the Perfections and in the Śrāvaka Vehicle, Vajrapāṇi is himself emanated as Ānanda. For that very reason it is said: "He is the Great Vajradhara himself," which expresses his very nature as an emanation. Regarding this, the reasoning is stated in the speech beginning with "the Sūtra class," and so forth.

མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་པར་སྤྲུལ་པས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གང་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་དངོས་སུ་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཅི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཉན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་བརྩད་པ་འདི་མེད་དོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་མོ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། ། ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྡུད་པར་བྱེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསྟན་པ་མཐའ་ཡས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་པོར་ཡང་ངོ་། ། རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་འགལ་བ་མེད་དོ། ། གསུང་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། འདི་ཉིད་གསུངས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཇམ་དཔལ་ཟས་གཙང་མར་སྤྲུལ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇམ་དཔལ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ལས། འཇམ་དཔལ་དུའོ། ། ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུམ་མོ། ། གྲགས་འཛིན་མ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཙུན་མོའི་མཆོག་གོ། ། འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྔ་མ་དང་སྦྲེལ་ལོ། །

Regarding the Sūtra collection and so forth, Vajrapāṇi himself is the compiler, having manifested in various forms. As for the phrase "the Vajrayāna as well," it is in reference to that: whatever is outside of the eighty-four thousand aggregates of Dharma is the Vajrayāna. Regarding the phrase "from the Tathāgata," is it not the Vajra [nature] because it is the very nature of the Great Vajradhara? Furthermore, it should also be stated that he heard it directly from the Tathāgata; thus, there is no room for the objection: "How can the Tathāgatas hear from a Tathāgata?" As will be explained, this is shown to be the play of the Buddha. Ānanda and others should also be described as compilers, as they are the ones who uphold the infinite teachings. By this very sequence, there is no contradiction in their being the compilers. Regarding the statement that clarifies the meaning of what is expressed through the gateway of the scriptures, it says "this very [teaching] was spoken," and so forth. Just as Mañjuśrī manifested as Śuddhodana, Mañjuśrī likewise manifests in all [forms]; because he is the very nature of the mental sense base of the Great Vajradhara himself, he appears as Mañjuśrī. The goddess Māyā is the mother of the Tathāgata; Yaśodharā is the supreme consort of the Tathāgata. Regarding the term "retinue," it should be connected to the previous [phrase] by stating that there is no such thing as a "retinue."

གལ་ཏེ་འཁོར་ཡང་མེད་ན་སླར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་མོ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། རོལ་མོ་མཁན་ལྟ་བུ་ནི་རོལ་མོ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རོལ་མོ་བྱེད་པས་གཅིག་ཉིད་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྟོན་པས་སྐྱེ་བོའི་ཡིད་དགའ་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་རང་གི་སྐུའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། འཁོར་དང་གནས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་ཡིད་དགའ་བར་བྱས་ཏེ། སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་མོ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེས་མི་བསྐྱོད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྔར་གསུངས་པ་རྣམས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་རང་གི་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དེའི་ནང་གི་དབུས་སུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་སོ། ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་དུ་སོ་སོར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནམ་འདིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཟས་གཙང་མ་དང་། ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་མོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དགོངས་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།

If it is asked, "If there is no retinue, why does the Tathāgata teach the Dharma?" it is said: "First," and so forth. Regarding the phrase "this music of the Buddha": the Buddha is the Great Vajradhara. "Music" is like a musician; just as a musician, by performing, displays a single self in various forms such as the sense faculties and so forth, thereby delighting the minds of beings, so too the Blessed One, while remaining a single self, gathers his own bodily aggregates and so forth, and by manifesting as the retinue, the abode, and so on, delights the minds of those to be trained and teaches the Dharma according to their respective capacities. The word "this" indicates that one should hold this supreme music of the Buddha as previously described. By that, Akṣobhya Tathāgata and the others previously mentioned should be understood. Furthermore, that which will be explained is that, in order to delight the beings to be trained through the form of the maṇḍala wheel emanated from his own bodily maṇḍala, he dwells in the center of that emanated celestial palace. One might ask: "Is it not the case that the Śrāvaka vehicle and the Pāramitā system are taught individually as the way of freedom from passion, whereas here, in the way of passion, Śuddhodana, Śāradvatīputra, and others are taught as the very music of the Buddha? What is the underlying intention?" To this, it is said:

ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཉན་ཐོས་སུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའོ། ། དེ་ལས་གཞན་དེ་རྣམས་དེའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འདོད་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལེན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མངོན་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་འདིར་ཡང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་ཟས་གཙང་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་པོར་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་དང་། མདོ་སོགས་ལ་ནི་བཞུགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ལེའུ་བཅུ་བདུན་པར་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དག་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དམ་ཚིག་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིར་རང་གི་སྡེ་པ་གཞན་གྱི་སྡེ་པ་རྣམས་མ་ལུས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་རང་ཉིད་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་མོ་བསྟན་པས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ན། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྡུད་པ་པོར་འགལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ་དེའི་ཚེ་ཅི་ལས་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བརྗོད་པ་ནི་འགལ་ལོ། ། གང་ཞེ་ན་གསུངས་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སླར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་སྨན་པའི་བུ་ན་བ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕ་སྨན་པ་བརྟག་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིང་གནས་ནས་ནད་སེལ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་སྦྱར་བ་འཐུང་བར་མི་བྱེད་དེ།

Śāriputra and the others were emanated by the Buddha himself as bodhisattvas in the Mahāyāna and as śrāvakas in the Śrāvakayāna. Beyond that, the Blessed One spoke of them taking ordination and being definitively engaged in the Mahāyāna because they desired its fruit. Likewise, in this context as well, Śuddhodana and the others were presented for the sake of application. For that very reason, it was said at the beginning, "residing in the tantras and so forth, and in the sūtras and so forth," and so on. Furthermore, in the seventeenth chapter, the samayas of the śrāvakas, pratyekabuddhas, and even the non-Buddhist gods such as Brahmā will be explained. This is because one wishes to include all the other schools without exception. If one asks: "If the Buddha teaches the Dharma by manifesting as the compiler and so forth, then even in that case, there is a contradiction regarding the compiler. For when the Blessed One has passed into parinirvāṇa, what would happen then?" The answer is: "The Buddha..." and so forth. To say that the Blessed One has passed into parinirvāṇa is a contradiction. Why? It is said: "Sentient beings..." and so forth. If one asks: "How could the Blessed One pass into parinirvāṇa again for the sake of those to be trained?" It is like this: just as the son of a physician, though himself ill, remains present to examine his father the physician and does not drink the prepared medicine that would clear away the disease;

དེ་ཡང་སྨན་པ་དེ་བུ་ལ་བདག་ཉིད་འཆི་བར་བྱ་བར་བསྟན་ནས། དེ་ཡང་སྨན་འཐུང་ན་ནད་དེ་ལས་གྲོལ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྨན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཀུན་དུ་ཞེན་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ལས་འདས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། ། དེ་ལ་གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་གསོ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏོ་ཞེ་ན། དེས་གསུངས་པ། སྨན་བྱེད་དེ་དེ་རྣམས་ནད་དེ་ལས་རིམ་གྱིས་མཐར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་བརྗོད་བྱ་ཅི་ཞེས་བརྗོད་བྱ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའོ། ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་ཅན་གྱིས་བདེ་བར་གཤེགས་པའོ། ། འདི་གསུང་ཞེས་པའི་ཚིག་གོ། ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཉན་ཐོས་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་སྟེ། སྡུད་པར་བྱེད་ཉན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱས་ནས་སྡུད་པ་པོར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའོ། ། དམ་པ་ནི་འགྲོ་བའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཆོས་ཏེ་ངན་འགྲོའི་འགྲོ་བ་འགོག་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། བདེ་གཤེགས་སུ་གནས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འཛིན་པའི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞུང་ལ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་སོ། ། ཡོན་ཏན་སྨྲ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྟེ།

Furthermore, it is just as when a physician shows his son that he himself is about to die, and the son is then freed from that illness by drinking the medicine. Likewise, the Blessed One, the great king of physicians, has passed into nirvāṇa by means of the medicine of the sublime Dharma, having transcended the diseases of the afflictions such as attachment that cling to the world. If one asks, "In that case, since the Blessed One has passed into nirvāṇa, is it as if there is no one to provide healing?" he replied: "Those who apply the medicine will gradually be liberated from that illness," for the sake of those to be trained. As for the question "Why?", it refers to the doubt regarding the subject matter of what is to be expressed. The Sugata is so called because he has gone to bliss in a manner free from attachment. This is the phrase "he spoke this." "Expounded by the Śrāvakas" refers to what was spoken by Ānanda and others, for they are also said to be the compilers. Alternatively, the Śrāvaka is Vajrapāṇi; since he both hears and compiles, there is doubt as to who the compiler is. "Sublime" refers to the gurus of wandering beings. It is called "Dharma" because it upholds, because it acts to block the path to the lower realms, because it causes one to abide as a Sugata, and because it functions as the manner of non-abiding nirvāṇa. Since the three modes of expression express the three meanings of upholding, the text itself is also the "sublime Dharma." "Proclaiming qualities" means expressing qualities.

དེ་རྣམས་སྨྲ་བ་ནི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་ཚོགས་པའོ། ། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མངོན་པར་དགོངས་པས། དྲིས་པའི་རྗོད་བྱེད་ལ་འཇུག་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དུས་སུ་ངེས་པས་སེམས་ཅན་དུ་མའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དྲིས་པ་ནིའོ། ། དང་པོར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱེད་པ་པོར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ལ། ཚིག་གི་དོན་གང་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གོ་རིམ་ཇི་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་མང་པོ་དེ་བཞིན་དུ་འདིའི་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གསུངས་པ་ཡང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འབྱུང་བ་ལ། ། ཐེག་པ་གཉིས་སུ་ཡང་བརྗོད་བྱ། ། སྲིད་པའི་ལམ་གྱིས་དུབ་རྣམས་ཀྱི། ། ངལ་བསོའི་དོན་དེ་དེ་ཉིད་མིན། ། ཞེས་སོ། ། ཀུན་གྱི་གཞི་དང་ཞེས་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀ་མ་ལུས་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕ་དང་མ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་མ་ལུས་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་གཉིས་པོ་འདི་དག་གི་འགྲེལ་པ་གསུངས་པ། ཨེ་ཡིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མ་ནི་ཨེ་ཡིག་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕ་ནི་ཝ་ཡིག་སྐྱེས་པའི་རྟགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་ནི་རྗེས་སུ་ང་རོའོ། ། སྦྱོར་བ་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་མཐར་ངེས་པར་སྦྱར་བའོ། ། སྦྱོར་དེ་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ནི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

The expression of these [two syllables] is the collection of the expressed and the expresser in Sanskrit. With the intention of fully understanding the specific qualities of the sublime Dharma, the statement "it is excellent to engage with the expresser of the question" is made because, at that time, the question was asked as the very cause for many sentient beings. Regarding the phrase "at first" and so forth, it serves to dispel doubts concerning the agent; the meaning of the words is what should be expressed. The phrase "in their proper order" is because these many aspects are to be understood in that very way. The phrase "the thousands of aggregates of Dharma" and so forth is because the vehicles of the Śrāvakas and Pratyekabuddhas are included within the Mahāyāna itself. As it is said: "That which arises in the Mahāyāna is also described as the two vehicles; it is for the sake of resting those weary of the path of existence, but it is not the ultimate reality." The phrase "the basis of all" is because it summarizes the meaning of both Mahāyāna vehicles without exception. The phrase "father and mother" is because they are the causes for the complete arising of all phenomena. Regarding the commentary on these two syllables, it says "the syllable E" and so forth: the mother is the syllable E because it is the feminine gender; the father is the syllable Va because it is the masculine gender. The bindu is the anusvāra. The union is the definitive joining of the two syllables at the end. That union is most marvelous because it is the nature of both.

རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཞན་གྱིས་འདི་དག་འཆད་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། ཨེ་ཡིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། པདྨ་ལྟ་བུའི་ནི་པདྨ་སྟེ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཅུང་ཟད་ཁ་བྱེ་བ་པདྨའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཝ་ཡིག་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་སྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དབྱེ་བར་དཀའ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ས་བོན་ནི་དེ་ལས་ངེས་པར་འཛག་པའི་སྦྲང་རྩིའོ། ། འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་བསྐུར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལའོ། ། བཏུ་བའི་གཞི་གསུངས་པ། ཨེ་ཡིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཞིང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་དགའི་བདག་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཤིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་མ་མྱངས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་དེའི་བརྡར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་ཡི་གེ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་པ་སྟེ། མི་ཤིགས་པར་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པའི་དགོས་པ་གང་གིས་ཤེས་ཏེ། ཡི་གེ་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་བདག་ཉིད་དུའོ། ། ཆོས་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེའི་དོན་ཡང་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་བརྡ་སྟེ། ངག་གི་རང་བཞིན་མ་ལུས་པ་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

Another treatise explains these as follows: "The syllable E" and so forth. "Lotus-like" refers to the lotus because it is that which brings satisfaction. It is "like the form of a lotus" because it is slightly opened. "The syllable Va is the vajra" because it is firm, because it has the form of a vajra, and because it is that which makes [the lotus] difficult to open. "The seed" is the honey that definitely flows from it. "The three worlds" refers to the empowerment of the body and so forth, and to the generation of the world. The basis for the extraction is stated: "The syllable E" and so forth. "Supreme wisdom" is because it is the very field for the arising of the inexpressible wisdom of insight (prajñā). "The Lord of Great Joy" is Vajrasattva, because he is the very means for generating the specific states of the yogi of thorough knowledge. "Indestructible" means not experienced by any conceptualization, because it is the very symbol for that [wisdom]. From that, the syllables themselves also arise; this is the third syllable, because it arises from the indestructible. By what purpose is the meaning of what was thus spoken understood? The two syllables are the nature of the dharmamudrā. "Dharma" is the nature of that which teaches. Its meaning is also the nature of the path and the result. The mudrā of these is the symbol, because it is the essence that condenses the entirety of the nature of speech, consisting of the āli and kāli.

དེ་དེ་ཉིད་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བྱེད་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སོ། ། ཡི་གེ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པའམ། འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་ལས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གསུངས་པ་རྣམས་ལས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་ནོར་འདི་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་པས་ནོར་ཅན་ནོ། ། ལོངས་སྤྱོད་སྤངས་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཆོས་ཀྱི་རོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། སྤངས་པ་ནི་བོར་བའོ། ། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་དོན་དྲན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། བཞུགས་པ་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པའི་རིམ་པས་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེའི་དོན་གསུངས་པ། མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡི་གེ་གཉིས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེ་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲན་བྱ་སྟེ་གསུངས་པའི་དོན་ཡིད་ལ་གཞག་པའི་དོན་དུའོ། ། ལྷའི་བདག་ཅེས་པ་ནི་ལྷའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་བསྟན་པ་ལའོ། ། གལ་ཏེ་འདོད་ན་ནི་གལ་ཏེ་ཁྱོད་འདོད་པར་བྱེད་ནའོ། ། རྟག་པ་ནི་རྟག་པ་སྟེ་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གཞན་རྣམས་ཀྱིའང་བླ་མར་གྱིས་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པས་མཉེས་པར་བྱའོ། ། བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མ་ལུས་པའོ། ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ངོ་བོ་ལ་ཞེས་པ་ནི། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ཚུལ་འཛིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

"Knowing that very reality" refers to the stage of the path. "One will turn the wheel of Dharma" refers to the stage of the result. "The two syllables" refers to the expression of the meaning of the two syllables, which is to provide instruction for the sake of others or to cause them to enter [the path]. "Outside of the Buddha-dharmas" refers to those previously mentioned. "One who possesses wealth" is so called because "this wealth of Dharma exists in this [person]." "Having abandoned enjoyments" means that "enjoyment" is the experience of the flavor of the Dharma, and "abandoned" means cast aside. "Evaṃ" is a reminder of the meaning previously explained. "The Omniscient One" refers to the two types of Buddhas. "Abiding" means that, according to the sequence of the teaching, [he] is the nature of the two syllables. Regarding its meaning, it is said: the two syllables are that which is to be expressed. Because they are the two syllables "Evaṃ," they are to be remembered for the purpose of placing the meaning of the teaching in the mind. "The Lord of Gods" is so called because he is the lord of the gods; it refers to the teaching of the Dharma for the sake of the gods. "If you so desire" means if you wish to do so. "Permanent" means permanent, because of being free from arising, abiding, and ceasing. "Abode" means the nature of the Buddha. "Act as a guru for others as well" means you should please them with the offering of practice. "By me heard" refers to all the Blessed Ones without exception. "In the form of a Universal Monarch" means that he assumes the manner of a Universal Monarch.

ཅི་ཐོས་ཤེ་ན་གསུངས་པ། ས་བོན་ངོ་བོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ས་བོན་གྱི་ངོ་བོས་འཛག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ཨོཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྤྲུལ་པ་ནི་ཕྱུང་བ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འཁོར་ལོ་མཆོག་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དུས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འདིར་ཉེ་བར་བྱེད་དོ། ། ཐིམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་མ་ས་ཡ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་སྐུའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། རྟག་པ་ཞེས་པ་ནི་མ་བཅོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བའོ། ། རྒྱལ་བ་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྙིང་པོ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། ། ལེགས་སྦྱངས་ནི་རིགས་ལྔའི་ཚོགས་པ་བཀོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བྷ་ག་ནི་པདྨའོ། ། ལེགས་སྦྱངས་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལས་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཐིག་ལེའི་དོན་གྱི་བཤད་པ་གསུངས་པ། ཆ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཡིག་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མིན་པས་སོ། ། འདིའི་གཉིས་པ་ནི་ཨ་ཡིག་སྟེ། ཀློག་པའི་རིམ་པས་སོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཆ་ནི་ཐིག་ལེ་དང་བཅས་དང་པོའི་དབྱངས། ཆ་དེ་ཉིད་ནི་ཐིག་ལེ་གཉིས་བརྒྱན་པར། །

What was heard? It is said: "The essence of the seed," and so forth. The essence of the seed is the nature of that which drips, the identity of the seed-syllables such as Oṃ. "Emanation" means that which is brought forth; "by the Blessed One" is the remainder of the phrase. It is the supreme wheel of the deities because its nature is unsurpassed bliss. For that very reason, it is said: "Supreme joy," and so forth. "One" means non-dual. "Time" refers to the aggregates and so forth, which are brought near here. By the phrase "causing to dissolve," masaya refers to the particularity of the body. "The eight masteries" refers to the mastery of body and so forth. "Permanent" means bliss because it is unconditioned. "Victorious One" refers to the Great Vajradhara, because he is the identity of the Victors of the three times; for that reason, the plural is used. "Vajra Heart" means the vajra essence, because he is the essence of the five Tathāgatas. "Great Bliss" is the Great Vajrasattva. "Well-purified" is by way of the arrangement of the assembly of the five families. "Bhaga" is the lotus. "Well-purified" is by the sequence taught in the Sādhana. The explanation of the meaning of the bindu is stated: "The part," and so forth. "Part" refers to the syllable A, because it is not literal. Its second is the syllable A, according to the order of recitation. As it is said: "The part is the first vowel together with the bindu; that very part is adorned with two bindus."

ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་དང་པོ་བར་དུ་བརྗོད། ། མཐར་གནས་པ་གསུངས་པ། དགུ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགུ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དགུ་པའི་ཡི་གེ་ཧ་ཡིག་གི་དགུ་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་དགུ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སུམ་ཅུ་བཅུ་པ་ཞེས་སུམ་ཅུ་ཡང་ཡིན་བཅུ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་སུམ་ཅུ་བཅུ་པ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆོ་གས་སོ། ། བཞི་ཕྲག་བཅུ་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྡེ་ཚན་བཞི་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དམན་པའི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ལྔ་བཅུའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མའི་ཡི་གེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་མ་ཧ་ཡིག་དེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལྔ་པ་ནི་ལྔ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ས་བོན་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཆའི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་འདིས་དབུས་སུ་སླར་ཡང་ཨ་ཡིག་གཞན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ལྔ་པ་ནི་མ་ཡིག་གོ། ། དེ་ལ་མ་ཡིག་གིས་ཡི་གེ་གསུམ་པ་ཐ་དད་དུ་ལྡན་ནོ། ། ཨུ་ཡིག་གི་དང་པོ་ལས་ཏེ། དྲུག་པས་ཕྱེ་ཞེས་པ་ཨཱུ་ཡིག་གོ། ། དེས་ཧ་ཡིག་ཕྱེ་བར་བྱས་པའོ། ། ཕྱི་ནས་རྗེས་སུ་ང་རོ་དང་། རིང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དང་། དབྱེ་བ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། གནས་གསུམ་དུའོ། ། བྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་དག་གི་སྦྱོར་བ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། འདི་ནི་སྟེ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཐིག་ལེ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཅེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ་ཞེས་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་པར་གསུངས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། སྤྱིའི་དོན་ནོ། །

The object of knowledge is first expressed, and then the final state is taught. Regarding the phrase "the ninth" and so forth: it is the ninth letter of the ninth [vowel], the letter ha. If one asks how it is the ninth, it is said: "the thirtieth-tenth," meaning it is both the thirtieth and the tenth, according to the rules of etymological derivation (nirukti). The meaning is that by this very group of four sets of ten, the final letter of the remaining nine letters among the fifty vowels and consonants—the letter ha—is also expressed. If one asks how, it is said: "the fifth" and so forth. The fifth is that which has the nature of the fifth. The "seed" is that which produces it. By the phrase "the second part," another a letter is indicated in the middle. The fifth is the letter ma. In that regard, the letter ma is joined separately with the third letter. From the first of the u letters—that is, the ū letter, as it is divided by the sixth—it opens the letter ha. Subsequently, the anusvāra, the long vowel, the guṇa, the saṃdhi, and the divisions should be applied as appropriate. It exists in three places. "Arising" means arising externally from the union of wisdom and method. "This is explained as the bindu" refers to the verse spoken in the Caturdevīparipṛcchā stating that he is the Great Vajradhara because he is the nature of all buddhas. This is the general meaning.

ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དྲང་བའི་དོན་ནི་འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནོ། ། དམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོ་གའི་ཡུལ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་སློབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། ། ཨེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དང་དེ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བཞིན་པའི་དོན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྡ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། གཅིག་དང་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་སེམས་བྱུང་ལས་སྐྱེས་པས་སེམས་དང་ཟླ་བའི་སྣང་བ་བཞིན་དུ་གསལ་བ་དང་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའོ། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་སོགས་སྐད་ཅིག་བདག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྟེན་ནས་འབྱུང་བའོ། ། འདི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་སུ་བུད་མེད་ཀྱི་ཚུལ་དང་། བྷ་ག་དང་པདྨའི་བརྡས་ལྷ་མོའི་ཚོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་རྡོ་རྗེ་རྐྱེན་དང་རྒྱུའོ། ། འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདི་ནི་ཞེས་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྩ་བ་ནི་རྒྱུར་གསུངས་པའོ། ། ཡོངས་སུ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤེས་པའོ། ། གང་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནམ་ལུས་ལ་སོགས་པར་རོ། ། འོད་མ་འགྲེང་བ་ནི་འོད་མའི་ལོ་མའོ། ། མཛེས་པ་ནི་ཡིད་ལ་སོ་སོར་མཛེས་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་རྣམས་གསུངས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་། རངས་པ་དང་། སྨིན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། དྲག་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །

Here, the literal meaning refers to that which is not intended and is of provisional meaning. The phrase "the supreme" and so forth was spoken for the purpose of instructing that one should also understand the objects of such rituals as will be explained. The syllables "E" and so forth are not to be taken literally; rather, they were spoken in terms of generating the symbolic conventions of the Tathāgatas for the sake of expressing those respective meanings. The phrase "one and also" and so forth follows: insight is the wisdom of appearance, and because it arises from mental factors, it is clear like the mind and the appearance of the moon, and like the moon reflected in water. "Free from passion" and so forth refers to the moments of self that arise in dependence upon being free from passion and so on. Conventionally, this is directly the form of a woman, and through the symbols of the bhaga and the lotus, it is the assembly of goddesses; for the sake of generating the wisdom of insight, it is the condition and cause of one's own vajra. Regarding the phrase "this is" and so forth: "this" refers to the wisdom of appearance. "Root" is said to be the cause. "Completely" means from all [aspects]. "Which" refers to the three realms, such as the desire realm and so forth. Its "nature" or "body" and so forth [is the object]. "Standing bamboo" refers to the leaves of the bamboo. "Beautiful" means individually beautiful to the mind. "Passion and so forth" is because it possesses the thorough generation of the forty natural [mental states] such as passion and so on. The natures of this are also said to be passion, exhilaration, ripening, joy, ferocity, and so forth.

ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་སྐྱེས་བུ་དང་། ལྷའི་ཚོགས་པ་དང་། རྟགས་དང་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་བརྡའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མིང་ནི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་སོ། ། རིག་པ་ཆེན་པོ་རང་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་བ་ནི་རྒྱུའོ། ། མ་རིག་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའོ། ། ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྣམ་པར་ལྡང་བ་ལས་སོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་དང་སྐྱོ་བ་དང་བརྗེད་ངས་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་སོ། ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གསུངས་པ་དག་གི་གོ་རིམ་གྱི་འབྲེལ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་རང་བཞིན་རྣམས་མ་གསུངས་སོ། ། སྔར་བཞིན་ཁོ་ནར་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འགོག་པ་སྟོན་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ། འགྲོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་མས་བཞིར་ཐིམ། ཁམས་རྣམས་དང་པོ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྲོའོ། ། རྣམ་ཤེས་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཤད་དོ། ། སྣང་བ་གསལ་བ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པར་རོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་པ་མ་རིག་པའོ། ། འོད་གསལ་བར་འགྲོའོ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་རོ། ། ཐོས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བརྗོད་པའི་རྗེས་སུ་གསུངས་པ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི། གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། མིང་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་རང་གི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་གསུངས་སོ། ། འགྲོའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས།

Conventionally, it is manifest as the person, the assembly of deities, and the symbols of the signs and the vajra-holder. For that very reason, it is said: "The name is called the method." This is because great awareness acts together with itself and does not depend on anything else. The "root" is the cause. Ignorance is the cause itself and the cause of universal engagement; therefore, it is the "attainment of appearance." The reverse order is from the process of arising. Its nature consists of delusion, weariness, forgetfulness, laziness, silence, and doubt. By the words "ignorance" and so forth, the connection of the sequence previously explained is shown. For that very reason, the natures are not mentioned here, because they were already explained exactly as before. Desiring to show the cessation, it is said: "goes," and so forth. The five aggregates dissolve into the four [wisdoms] in reverse order. The elements go into the wisdom of appearance first. Consciousness is explained as the wisdom of appearance. That clear appearance is the great emptiness, the attainment of appearance. "That also" refers to ignorance. "Goes into the clear light" means into the ultimate truth. By the words "hearing" and so forth, it is stated following what was previously mentioned: "characterized by the three appearances" refers to the description of the characteristics of its own essence, from the words "one" and so forth, up to the end of the word "name." From "goes" and so forth...

འོད་གསལ་བ་ཞེས་པ་འདིས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོས་སྔར་གསུངས་པའི་འགོག་པ་བརྗོད་དོ། ། ད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱིའང་རྒྱུར་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་རྩ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྔར་གསུངས་པ་ལ་ལྟོས་པའོ། ། འཛིན་བྱེད་དེ་ནི་ཆུ་དང་འོ་མ་བཞིན་གཅིག་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ནས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླུང་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་གསུམ་མོ། ། རྟག་ཏུ་ནི་བར་མ་ཆད་པར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རླུང་ནི་གཞན་ལ་རག་ལས་ཏེ། ནམ་དུ་ཡང་འགོག་པ་མེད་དོ། ། ལྡང་བ་ན་ཡང་ལུས་གཉིས་ཀྱིས་དེ་རག་ལས་སོ། ། འགྲོ་ལ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཞོན་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བ་ཉིད་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཡུལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་གཞག་རིམ་པར་གསུངས་པ། རྟ་ཞོན་པ་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་བཞོན་པ་ལ་ཞོན་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡིས་ནི་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་ཐོག་མའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་སྣང་བ་རྣམས་སོ། ། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་གསུངས་པ། རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངེས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་མངོན་པར་དགོངས་སོ། །

This term "luminosity" also expresses the cessation previously described in terms of cause and effect. Now, it is stated that the very nature of the cause is also the cause of the element of sentient beings, beginning with the words "The nature..." and so forth. If one asks how the nature is the root, it is stated: "the element of sentient beings." Regarding the words "tam" and so forth, up to the word "meaning," these refer back to what was previously explained. The "grasper" is described as having the nature of grasping by becoming unified, like water and milk. For that very reason, it says "endowed with wind" and so forth; "consciousness" refers to the three appearances. "Constantly" means without interruption. Because the wind is dependent on others, it is never ceased. Even when arising, it is dependent on the two bodies. "To the world" means to the three realms. For that very reason, it says "this is..." and so forth; "the vehicle" means that by becoming mixed with consciousness, it reaches the destination projected by karma with extreme speed. For that very reason, it is stated in the Stages of Presentation: "Just like a rider on a horse, whatever consciousness there is, it mounts the vehicle of the wind element," and so forth. By that, the appearances are stated to be the primary cause of the three appearances. Now, their definitive emergence is stated, beginning with "The nature..." and so forth. "In whatever way" implies the intention that whichever appearance it may be, it will definitely proceed.

སྲ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྣང་བ་གསུམ་རླུང་དང་བཅས་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་མ་ལུས་པ། ། ཞེས་གསུངས་པ་དེ་རྒྱས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་འདི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འདུས་པ་སྟེ། འཆི་བའི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་གང་འགོག་བཞིན་པ་དེ་འགོག་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཆ་ཤས་ཅན་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་བཞིན་ནོ། ། སྲིད་པ་འཕོ་བའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། སྲོག་གི་འཕེན་པའི་ལས་ཟད་ནས་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་མ་འགག་བཞིན་པ་ལ་དེའི་ལས་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཉིད་སད་པ་ནས་ལྗོངས་ཀྱི་བུད་མེད་བཟང་མོ་ཞེས་ཏེ། གང་ཕྱི་མའི་རྣམ་ཤེས་འགག་པར་བྱ་བ་དང་། དང་པོའི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཆ་ཤས་ཅན་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་དེ་རྣམས་ལ། ཁ་ཅིག་ཆོས་ཀྱི་དམན་པས་འཇིག་རྟེན་འདི་ལས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འཕོ་བར་བྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལ་གང་ཕྱི་མའི་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དེ་འཆི་འཕོ་བར་བྱེད་དོ། ། གང་དང་པོའི་རྣམ་ཤེས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་ཕྱི་མའི་རྣམ་ཤེས་བཞིན་འགག་བཞིན་པ་ནི་འགའ་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དང་པོའི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཆ་ཤས་ཅན་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་གང་ལས་ཀྱང་འོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཕྱི་མའི་རྣམ་ཤེས་ནི་ཕྱི་མའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། ། འཆི་འཕོ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་བས་སྟོང་ངོ་། །

By means of the terms "solid" and so forth, the passage explains in detail the statement, "The entire realm of sentient beings without exception," in terms of the emanation that functions together with the three appearances and the winds. In this regard, they are gathered in the following order: the grasping consciousness of death grasps the object to be grasped in the form of another rebirth. Regarding that, whatever is in the process of ceasing is said to be "ceasing." Based on the form of another rebirth, the constituent of birth is to be produced, just like the rising and falling of the ends of a balance scale. As stated in the Sūtra on the Transition of Existence: "When the karma that propels the life-force is exhausted, the subsequent consciousness is in the process of ceasing, and its karma becomes manifest." For example, it is like the "beautiful woman of the countryside" mentioned after waking from sleep; the subsequent consciousness is to be ceased and the constituent of the first consciousness is to be produced. Furthermore, regarding those gods such as Indra and the others, some understand it thus: "Due to inferior dharma, one transitions from this world to the next, and one should be made to cognize it." In that context, the cessation of the subsequent consciousness is the transition of death; the emergence of the first consciousness is the act of birth. In this regard, the subsequent consciousness in the process of ceasing does not go anywhere. The first consciousness in the process of being produced as the constituent of birth does not come from anywhere. In that regard, the subsequent consciousness is empty of a subsequent consciousness; the transition of death is empty of a transition of death.

དང་པོའི་རྣམ་ཤེས་ནི་དང་པོའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། ། སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་སྟོང་ངོ་། ། ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་པ་དང་བྲལ་བའམ། རབ་ཏུ་ཉམས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་པ་དེའི་རྣམ་པས་ལྡང་བར་གྱུར་པ་དེ་བར་དོའི་སྲིད་པའི་མིང་ཐོབ་སྟེ། འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་གི་བར་དུ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་ནི་རིག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་བར་དོའི་སྲིད་པའོ། ། མ་རིག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པ་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ལས་ལངས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་སྐྱེ་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་བཅས་པར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མི་འཇུག་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདི་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། སྐྱེ་བའི་དབང་ལས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བའི་དོན་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། གང་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་སྣང་སྟེ། ཤཱཀྱ་སེང་གེ་བཞིན་ནོ། ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་གི་བག་ཆགས་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་། འགོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མི་འཇུག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པས་གསུངས་པ། ཇི་སྲིད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་བསྐུལ། ། དེ་སྲིད་ཡེ་ཤེས་ལུས་དངོས་ཅན། ། ཏིང་འཛིན་མྱོང་བས་བརྒྱལ་གྱུར་པའི། ། ཉན་ཐོས་དེ་དག་གནས་པར་འགྱུར། །

The initial consciousness is empty of the initial consciousness. Birth is empty of birth. One thoroughly understands that phenomena are also free from decline or are utterly beyond decline. In that regard, the cessation of the aspect of another state of existence together with the arising of its own aspect is given the name "intermediate state" (antarābhava), because it is obtained in the interval between the state of death and the state of birth. For those possessing thorough knowledge of this, cessation is the great awareness, which is the intermediate state. This is because ignorance arises from the very luminosity of the aspect of Vajradhara. Together with the factors conducive to birth, the continuum of the mind does not proceed, and it should be established as the saṃbhogakāya itself. Furthermore, it should be established as the parinirvāṇa of others. By the power of birth, it should be generated for the sake of maturing and liberating sentient beings. Yet, it is also the very absence of birth. To those to be trained, it appears individually as birth and so forth, just like Śākyasiṃha. Although śrāvakas and pratyekabuddhas possess the two latencies of the afflictive obscurations and the cognitive obscurations, by the power of the samādhi of cessation, their mental continua do not proceed even without depending on other states of existence. For that very reason, the Noble One said: "As long as they are not exhorted by the Buddha, Those śrāvakas remain in a state of swoon Through the experience of samādhi, Possessing the body of primordial wisdom."

བསྐུལ་ནས་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། སེམས་ཅན་དོན་ལ་ཆགས་གྱུར་ཅིང་། ། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་བསགས་ནས། ། སླར་ཡང་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ། ། གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ། བག་ཆགས་ས་བོན་བརྗོད་བྱ་སྟེ། ། ས་བོན་དེ་དངོས་ཚོགས་པ་ལས། ། སྲིད་པའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོའི་ལུས་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཆི་འཕོ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་དེའི་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་སོ་སོར་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རིམ་པ་གསུངས་ཏེ། བར་དོའི་སྲིད་པ་དེའི་མིང་གཞན་མ་རིག་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་གང་དུ་དང་། རིགས་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སླར་ཡང་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པའི་བར་དོའི་སྲིད་པ་ཡིན་ན་བུད་མེད་ལའོ། ། འོན་ཏེ་བུད་མེད་ཀྱི་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་པ་ལའོ། ། བདག་གི་བུད་མེད་འདི། བདག་གི་སྐྱེས་པ་འདི་ཞེས་ཕྲག་དོག་པ་ལས་དེ་དག་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དག་གི་རྣམ་པར་སོ་སོར་ཞུགས་པའི་འདོད་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོད་པས་འཇུག་གོ། ། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ལེའུར་གསུངས་པ་ཡང་། གང་ཞིག་འོད་གསལ་མཆོག་འབྱུང་བའི། རྣམ་ཤེས་དེ་ཉིད་སེམས་དང་ལྡན། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ནི་ཆོས་ཀུན་རྩ་བ་སྟེ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་བདག། དེ་དེ་རྟོགས་པས་གཉིས་སུ་འགྱུར། ། རང་གི་བདག་དང་གཞན་པ་ཞེས། ། རྣམ་ཤེས་རླུང་ལ་ཞོན་པ་ནི། ། རླུང་ནི་མེ་ལ་མེ་ཆུ་ལ། ། དེ་ནས་ནུར་ནུར་རྣམ་པར་དང་། །

"Having been exhorted, through various forms, they become attached to the welfare of sentient beings; having accumulated the collections of merit and primordial wisdom, they once again attain the enlightenment of a buddha. Because the latencies of duality exist, the seeds of those latencies are what is expressed; from the actual gathering of those seeds, the sprout of existence is born." Thus it is said. Likewise, as long as the body of the aggregates exists, the distinctions of death and transmigration are taught. Now, the sequence of connecting to another realm of existence is taught: the intermediate state (antarābhava) is also called ignorance. In whichever realm and whichever caste one is to be born, the mental continuum enters again with the characteristic of grasping at desire, in accordance with the parts of that specific birth. In that regard, if it is an intermediate state of a male, it is toward a woman; if it is that of a woman, then it is toward a man. Through the jealousy of thinking, "This woman is mine," or "This man is mine," they enter desiring to experience the pleasure of desire, having entered into the respective forms of woman and man. Grasping at desire consists of the two: the apprehended and the apprehender. As it is also said in the Chapter on Great Bliss: "That very consciousness which is the source of the supreme clear light is endowed with mind." That is the root of all phenomena, the master of both affliction and purification. Through the realization of that, duality arises: "self" and "other." The consciousness riding upon the wind, the wind upon fire, and fire upon water, then becomes the kalala and so forth.

མེར་མེར་ནར་ནར་གོར་གོར་པོ། ། ཞེས་ཏེ། ས་ནི་འདོད་ཆགས་སྣང་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྣང་བ་ལས་ཁྲག་གི་གོང་བུ་དང་ཡིད་ཅེས་སོ། ། ཁྲག་དང་ཁུ་བ་འདི་དག་ལས་སྐྱེའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་སྦྱོར་བ་ལས་འདོད་ཆགས། འདོད་ཆགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་བར་མ་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། ། དེས་རྣམ་ཤེས་གསུམ་པོར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་སྲ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁམས་བཞི་པོ་གསུངས་སོ། ། བླངས་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པའི་ཁམས་བཞི་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱ་བའི་ཉེ་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་སོ། ། སྲིད་གསུམ་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཅན་གྱི་སྣོད་གསུམ་བསྐྱེད་ནས། བར་མ་ཆད་པར་འདོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། ། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་ཀྱང་། ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱིའང་མཚོན་པར་བྱ་བ་མཐར་ཐུག་པར་བྱ་ལ། སྲ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པས་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ་ཞེས་ཉེ་བར་མཚོན་ནོ། ། འདིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདིར་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཁམས་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། ། འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་འབྱུང་བ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།

"Arbuda, peśī, and ghana," it is said. Earth is the appearance of passion. Therefore, from the appearance of freedom from passion, the mass of blood and the mind arise. These are born from blood and semen. Therefore, from the union of the two organs comes passion; from passion, freedom from passion; and from freedom from passion, intermediate passion is thoroughly produced. By that, the three consciousnesses are to be described. Thus, by the words "solid" and so forth, the four elements are taught as having the three wisdoms as their cause. By the words "having taken up" and so forth, the four elements mentioned are appropriated, and the consciousness that acts together with them is taught as the instrumental agent. As for "being born in the abode of the three realms," having produced the three environments of desire, form, and formlessness, one is born into the continuous engagement with desire, the engagement with form, and the engagement with formlessness. Furthermore, regarding the classification of the elements, the characteristics of the elements such as earth and so forth should be fully illustrated; by expressing them as "solid" and so forth, it is indicated that this is done with reference to humans and the like. Regarding the words "here" and so forth: "here" refers to the four elements blessed by consciousness. "The characteristic of the conditioned" means "impure." Furthermore, it is said: "O Blessed One, why do the aggregates arise from the great elements?" The Blessed One replied:

རེག་པ་སྲ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ནི། ། དེ་ལས་ས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། བྱང་སེམས་གཤེར་བའི་རྣམ་པ་ལས། ། ཆུ་ཡི་ཁམས་ཀྱང་ཡང་དག་བྱུང་། ། བསྐྱོད་ལས་མེ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། འགྲོ་ལས་རླུང་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། བདེ་བ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡིན་ཏེ། ། ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅིངས། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། བོ་ལ་ཀ་ཀོ་ལ་སྦྱོར་བས། ། རེག་པ་སྲ་བའི་བག་ཆགས་ཉིད། ། སྲ་བ་གཏི་མུག་ཆོས་ཉིད་ཕྱིར། ། གཏི་མུག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བརྗོད། ། གང་ཕྱིར་བྱང་སེམས་གཤེར་བ་ཉིད། ། གཤེར་བ་ཆུ་ཡི་ཁམས་སུ་བརྗོད། ། ཆུ་ནི་མི་བསྐྱོད་ངོ་བོའི་ཕྱིར། ། ཞེ་སྡང་འདྲེན་པ་མི་བསྐྱོད་པ། ། གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། རྟག་ཏུ་དྲོད་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། འདོད་ཆགས་དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་ཡིན། ། འདོད་ཆགས་དྲོད་ལས་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཀ་ཀོ་ལར་ནི་གང་ཞིག་སེམས། ། དེ་ནི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན། ། དོན་ཡོད་རླུང་ལས་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཕྲག་དོག་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཉིད། ། བདེ་བ་འདོད་ཆགས་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར། ། ཁྲག་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཅན། ། སེར་སྣ་ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་བ། ། ནམ་མཁའ་སེར་སྣ་རྡོ་རྗེ་ཉིད། ། སེམས་ནི་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ། ། རང་བཞིན་ལྔ་ཡིས་མཚོན་པ་ཉིད། ། རིགས་ལྔ་རྣམས་སུ་ཡང་དག་བྱུང་། ། དེ་ལ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་མཐར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ཉིད་དུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁམས་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་ཡང་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ། མཉམ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

"From the dharma of solid contact, earth is born from that. From the moist aspect of bodhicitta, the water element also truly arises. From movement, fire is born; from motion, it is renowned as wind. Bliss is the space element; by these five, one is completely bound." Thus it is said. Likewise: "Through the union of the bola and kaṅkola, the habitual tendency of solid contact itself arises. Because solidity is the nature of delusion, delusion is called Vairocana. Because bodhicitta is moist, it is called the water element. Because water is the essence of Akṣobhya, the leader of hatred is Akṣobhya. From the union of the movement of the two, heat is constantly born. Passion is Amitābha-Vajra; passion truly arises from heat. Whatever mind is in the kaṅkola is of the nature of wind. Amoghasiddhi truly arises from wind; envy is Amoghasiddhi himself. Bliss, passion, becomes blood. Blood has the characteristic of space. Stinginess arises from space; space is the Vajra of stinginess. In the single great mind, it is characterized by the five natures. It truly arises as the five families." And so forth, up to "at the end of many thousands." In this very context, it is taught that the four elements of consciousness are also blessed, and the five wisdoms, such as the wisdom of equality, are born. This is stated in the passage beginning with "equality," and so on.

སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཁམས་བཞི་དང་། ཕུང་པོ་ལྔའི་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྙིང་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུའོ། ། ཡིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྐྱེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། གང་ཡང་ཁམས་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་གསུངས་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་གསུངས་པ། མི་ཤེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེས་པ་ལས་ཀྱང་སླར་ཡང་རང་བཞིན་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མངལ་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པར་བྱ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྟག་གོ། ། ད་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐུལ་བའོ། ། ཁམས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཝ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་བསྟན་པ་དང་སྔར་བསྟན་པའི་ལྡན་ཞེས་དྲག་པའི་སྒྲས་རླུང་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ།

It is the underlying intention that even during the stage of an ordinary being, the five wisdoms, such as the wisdom of equality and so forth, exist. In the Essence Maṇḍala, it is taught that the consciousness which is the seed of the four elements and the five aggregates of the Great Vajradhara is the nature of the wisdoms, such as the wisdom of equality and so forth. By the words "mind" and so forth, the production of the six sense bases is shown. Regarding the explanation of the "vajra recitation of the essential nature" in the passage beginning with "the three realms," the yogi is instructed to recite it with specific distinctions, starting with the words "ignorance" and so forth. By the words "arising" and so forth, it is shown that from birth, the nature [of the elements] arises once again; from that, virtuous and non-virtuous karma truly arises, and from that, further birth occurs. By the words "going" and so forth, the emergence from the womb to the outside is shown. Likewise, one should personally investigate the explanation of dependent origination based on the three existences of the past, present, and future. Now, the nature of the aggregates and so forth is taught to be the very essence of the Tathāgatas, starting with the words "five" and so forth. For that very reason, the exhortation "the five aggregates of a person" and so forth is given. With reference to the elements, it is taught starting with the words "vana" and so forth; here, the word "possessing" (yukta), which was previously taught, should be expressed with the forceful sound of the wind. The "three wisdoms" are the three, such as appearance and so forth. Their "essence" is their very nature.

སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ལས་སྐྱེས་པའི་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་མཐར་ཐུག་སཱ་ལུ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དོ། ། ཤེས་བྱ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པར་ཡང་། རྣལ་འབྱོར་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་དེ་ཁོ་ན་འདོད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་འདི་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ནི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་སྐུ་འདི་ཉིད་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཕུང་པོའི་ཟ་མ་ཏོག་གི་ནང་དུ་སོན་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། མི་ཤིགས་པར་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། རང་སྣང་གི་རང་གི་བུད་མེད་དེ་ཡང་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ན་གང་ཞིག་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན། ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞི་པོས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་རྒྱས་བཏབ་པའོ། ། སྦས་པའི་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་འཆད་པ་ཅི་ཞེ་ན། གང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ལྟོས་ནས་སྣང་བ་འབྱུང་ངོ་། ། འདི་ཡང་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་བརྩད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། ། ཐམས་ཅད་དག་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པར་ཡང་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་ནི། །

This is because, just as a rice sprout arises from a rice seed and is ultimately taught to be rice itself, the aggregates and so forth are of the nature of the three wisdoms. The yogi should realize that the objects of knowledge abide in their natural state. Regarding the phrase "the Buddha," and so forth, it refers to those who desire suchness. The phrase "all," and so forth, means that the bodies of all those Tathāgatas, such as Akṣobhya and the rest, are born as the very continuum of transmigrating beings. The four mudrās are as follows: this very body of the samaya-sattva is the samaya-mudrā. The jñāna-sattva who has entered the casket of the aggregates is the mahāmudrā. The syllable of the samādhi-sattva, which arises from the indestructible, is the dharma-mudrā. All activities are the karma-mudrā. Furthermore, one's own consort, who is one's own appearance, is the samaya-mudrā because she is the nature of all goddesses and so forth. Likewise, or alternatively, because she is produced by the four elements, such as earth and so forth, which are the nature of Locanā and the rest, she is sealed by the four mudrās. If one asks, "Is this not an explanation of the hidden meaning? Why is the side of the generation stage being explained?" It is because appearances arise in dependence upon the side of the generation stage. Since this too is of the nature of the three appearances, it is not a subject for dispute here. It is also stated in the sequence of the "all-pure and utterly pure": "This essence of insight..."

ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྟོག་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་སྐུ་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གྱུར་པའི་བྱམས་པ་དང་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། འདུལ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཨཪྠ་སཪྠ་ཁཪྠ་གཪྠ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་པའི་དབྱིངས་ནི་འགྲོ་བ་ལ་འཇུག་སྟེ། འཚེ་བ་ལ་ཡང་ངོ་། ། མ་རུངས་པའི་བགེགས་ཀྱི་བདག་པོ་རྣམས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐར་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་འམ་འཚོ་བའི་མཐར་བྱེད་པས་འདུལ་བར་བྱེད་པའོ། ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་གིས་ཀྱང་སྡང་བ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་པའི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཁྲོ་བོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་དྲག་པའི་གདུག་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་གསུམ་དུ་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྟགས་པའམ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྒོ་ནས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། ད་ནི་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ། དེ་དེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ལྷ་མོ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་སླར་ཡང་བསྟན་ཞེ་ན་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ལྷ་ལ་དམིགས་པས་ཐོབ་པར་ནུས་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གཞག་པར་བྱ་སྟེ་དང་པོའི་ཡུལ་ལ་ཡང་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཞག་ནས་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། །

"One should contemplate the moon maṇḍala," and so forth. The nature of the eyes and so on is by way of that very essence. "In that" refers to the body. For that very reason, from the word "body" (kāya), one should understand that Maitreya and Samantabhadra have become the sense base of the body. Regarding "taming" and so forth, and "all" and so forth: in the context of artha-sartha-kartha-gartha and so on, the continuous expanse (dhātu) engages with the world, and also with harm. It "tames" by leading the lords of fierce obstructors to the ends of the directions or by bringing them to the end of their lives. Since it is observed that even the hands and other limbs of ordinary beings can avert hostility, the hands and other limbs of the yogi—being of the nature of wrathful deities—avert extremely fierce malice; thus it should be applied in three ways. Likewise, it is described as the generation stage, whether conceptualized by way of the continuum of beings or generated by way of yoga. Now, in order to eliminate attachment to these, it is said: "That, that," and so forth. "Gods" refers to Akṣobhya and the others. "Goddesses" refers to Locanā and the others. If one asks for what purpose they are taught again, it is said: "Sentient beings," and so forth. If one asks, "Even so, how is it possible to attain [the goal] by focusing on the gods?" it should be established: the remainder is that they are established even in the initial object by way of Rūpavajrā and the others.

གང་གི་ཕྱིར་ལྷའི་རྒྱུད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། སེམས་ཙམ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། གཉིས་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་སེམས་ཙམ་གྱི་ངོ་བོས་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཐོང་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དམན་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ཅི་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་རིག་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས་པ། འགྲོའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དབང་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་རང་གི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་རྣམས་འདོད་དོ། ། དེ་དང་དེ་ཞེས་པ་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་དུ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟློས་པའོ། ། རང་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རང་བཞིན་འདི་རྣམས་སོ། ། སྣང་བ་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་དབང་གིས་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། དགོངས་པ་ཅིས་དེ་ལྟར་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་རྫུན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡང་། ཤེས་བྱ་ཡོད་ལྟར་ཤེས་པ་སྟེ། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དེ་བཞིན་ཡོད། ། གང་ཚེ་གཉིས་ཀ་སྐྱེ་བ་མེད། ། སངས་རྒྱས་དེ་ཚེ་ཡོད་པ་ཅི། ། ཤེས་པ་མེད་བཞིན་ཤེས་བྱ་མེད། ། རྣམ་ཤེས་དེ་དག་མེད་པའང་མེད། ། དེ་ཕྱིར་རང་བཞིན་དེ་མ་རྙེད། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་ལྟོས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྫུན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཙམ་གྱི་སྒྲ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད།

Because there is no continuum of a deity, it is the yogi; one who possesses this yoga of mind-only is a "yogi." "Non-dual" means that one who sees both the object of knowledge and the knower as non-dual by virtue of being the essence of mind-only is such. Regarding the three types of objects taught by the words "inferior" and so forth, it is said that they are "mere cognition," as in the passage beginning with "the three wisdoms." The detailed explanation of this is stated as "goes" and so forth. Some of our own schools assert that "goes" refers to the faculties that are to be attained. The repetition of "that and that" is because the faculties, such as the eye and so forth, are manifold. "Itself" refers to these very natures. "Mere appearance" is the establishment of consciousness by the power of the object of knowledge. If one asks: "What is the intention for explaining it in this way as mere cognition?" It was taught for the purpose of establishing that both the knower and the object of knowledge are false. As it is said: "Just as the object of knowledge exists, so does the knower; The knower and the object of knowledge exist in that way. When both are without arising, What is a Buddha at that time? Without a knower, there is no object of knowledge; Those consciousnesses do not exist, nor do they not exist. Therefore, that nature is not found; It is merely called 'knower' and 'object of knowledge'." If one asks this, is it not the case that the knower and the object of knowledge are taught to be false because they are established without mutual dependence? What is the purpose of the word "mere" (tsam)?

ཙམ་གྱི་སྒྲའི་དོན་ཚིག་ཏུ་བརྟགས་པ་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་དགག་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་རྣམ་ཤེས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཐོབ་པའི་ལུས་ཀྱི་རྨི་ལམ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བཀག་གོ། ། ཡང་ན་རྨི་ལམ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འདི་དག་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། དོན་བྱེད་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ། ། དེ་འདིར་དོན་དམ་ཡོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་དོན་དམ་པ་ཡོད་པའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རྨི་ལམ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདིས་དོན་བྱེད་དོ། ། བསྲེགས་པ་དང་སྨིན་པ་དང་། ཡན་ལག་མཆོག་ལ་རེག་པ་དམིགས་ནས། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་ཞིང་དམིགས་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པར་འཕགས་པས་གསུངས་པ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ། ཕུང་པོ་ཁམས་སོགས་བསྟན་པ་ཡིན། ། སེམས་ཙམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་། ། དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་སྤངས། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སྟོང་ཉིད་བདག་ཉིད་ཚུལ་ཆེན་གྱིས། སེམས་འདི་ཉིད་འདི་ཀུན་བརྟགས་དང་། ། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་པ། ། ཉིད་དུ་ཡང་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། ། སུན་འབྱིན་པས་བརྗོད་པ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད། འཕགས་པས་བཞེད་དོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཉིད་ནི་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་།

The meaning of the word "only" (mātra), when analyzed as a term, is to be negated in the sense of the ultimate (paramārtha). Alternatively, it is negated in the sense of the object perceived in a dream-body that is attained without depending on consciousness. Or else, one should individually realize that consciousness itself is the meditating subject, which is free from dreams and the objects of apprehension and so forth. If one asks how these are to be established: "Whatever is capable of performing a function, that is what exists ultimately here." Thus, the definition of ultimate existence should be stated. Since dreams also exist, they perform functions. This is because one perceives and observes things such as burning, ripening, and the touch of the head in a dream, and because one experiences pleasure and so forth while dreaming. Alternatively, as the Noble One [Nāgārjuna] stated in the Bodhicittavivaraṇa: "In order to reverse the grasping at a self, The aggregates, elements, and so forth were taught. That which is the presentation of Mind Only Is also abandoned by the Great Beings." And: "By the great method of the nature of emptiness, This very mind is imputed as the imagined, The dependent, and the thoroughly established." The opponent says: "Therefore, the Noble One accepts this very position of the Proponents of Consciousness (Vijñānavāda)." This is not so, because he states the refutation only after restating the position of the other side. He himself stated that it is not mere cognition (vijñaptimātra). Furthermore, the nature of being without intrinsic existence, as imputed as either identical to or different from that [mind], is characterized as being like an illusion.

རྟག་པ་དང་། རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ངོ་བོར་གསུངས་སོ། ། འདིར་དབུ་མར་ཡང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་ནི། ། ལྡོག་པས་རྣམ་རིག་འབྱུང་མི་འགྱུར། ། བསྒྲུབ་བྱ་དབང་པོ་ལ་སོགས་རྟོགས། ། རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་མ་གསུངས་སོ། ། ཞེས་དང་། ཀླུའི་བློའི་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་སླར་ཡང་གཞན་གྱི་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨྲ་བར་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར། དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དངོས་པོ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འཕགས་པས་བཞེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། གསུངས་པ་ཡང་འདིའི། དངོས་པོ་ཉིད་དང་དངོས་མེད་ཀྱང་། ། མྱང་འདས་གྱུར་པ་ཡོད་མ་ཡིན། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་གསལ་བ་ལ། ། དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་སོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་རྣམ་པ་གཉིས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་མུ་སྟེགས་དོན་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སུན་ཕྱུང་བའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སུན་ཕྱུང་བའོ་ཞེས་པ་མི་རིགས་སོ། ། དོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པར་བྱ་བའམ། རང་བཞིན་གཞན་གྱིས་འགྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཚད་མའི་གཞལ་བར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེའི་ཚེ་ཚིག་དག་ཉིད་ནི། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་ལམ་ལས་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱུར་ལ་ཞི་བའི་ཐབས་མེད་དོ། ། དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་བདེན་ལས་ཉམས། ། དེ་ལས་ཉམས་པ་མཐར་གྲུབ་ཡོད་པ་མིན། །

It is taught that the nature of conventional truth is free from characteristics such as permanence and impermanence. Regarding this, the Madhyamaka also states: "Since forms and so forth are extensively negated, Cognition will not arise. The objects of the senses and so forth are established; Thus, 'Cognition-Only' was not taught." Furthermore, the venerable Nāgamati said: "If one were to again clearly realize the consciousness asserted by others, what fault would there be? At that time, it would become the suchness of non-existence. However, the Noble One does not assert a suchness of non-existence. As it is said: 'Neither existence nor non-existence Is found in nirvāṇa. When existence and non-existence are clarified, That is described as nirvāṇa.'" In the Mahāyāna, for the sake of establishing the engagement in the two aspects, the non-Buddhist Proponents of Objects (Arthavādin) are refuted. It is unreasonable to say that the Proponents of Consciousness (Vijñānavādin) are also refuted by the Madhyamikas. In reality, objects and so forth are not rendered non-existent, nor is another nature established. Therefore, one should understand that those [proponents] do not at all understand how to establish the entities that are the objects of valid cognition within saṃsāra and nirvāṇa. At that time, the words themselves [state]: "Outside the path of the venerable master Nāgārjuna, There is no means for peace. They have fallen away from the truths of the conventional and the ultimate. Having fallen from those, they do not achieve the final goal."

ཞེས་དང་། གང་ཞིག་ཐ་སྙད་བདེན་པ་ཐབས་སུ་གྱུར། ། དོན་དམ་བདེན་པ་ཐབས་བྱུང་གྱུར་པ་སྟེ། ། དེ་དག་རྣམ་དབྱེ་གང་གིས་མི་ཤེས་པ། ། དེ་ནི་རྣམ་རྟོག་ལོག་པས་ལམ་ངན་ཞུགས། ། ཞེས་སོ། ། སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། ། སྐབས་སུ་བབ་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་ལམ་གྱིས་ནི་ཐབས་ཀྱིས་སོ། ། ཡུལ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཐོབ་པ་ནི་ཡུལ་ཅན་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་སྒྲུབ་པ་པོའོ། ། མ་ལུས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དམན་པའམ། བར་མ་དང་མཆོག་རྣམས་བསྡུས་པའོ། ། ཚིམ་པར་བྱ་ཕྱིར་ནི་ཚིམ་པའི་ཆེད་དུའོ། ། དབུལ་བར་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་དབུལ་བར་བྱ་བ་སྟེ། སྣང་བ་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོད་པ་སྟེ་གསུངས་པ་ཡང་། གཟུགས་མཐོང་དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་སྟེ། ། ཐོས་ལྡན་འདོད་པས་མྱོས་པར་བྱེད། ། སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ནི་དྲི་ཡིན་ནོ། ། རང་དབང་ཆུ་ཉིད་ཆུ་སྦྲང་རྩི། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མྱང་བར་འདོད། ། ཆགས་པ་ལུས་ཀུན་བདེ་བ་ཞེས། ། དཔེ་མེད་སྣ་ཚོགས་དེ་འདོད་པ། ། འབྲས་བུ་འཁྱུད་པ་ཁྱོད་ལ་སྦྱིན། ། ལྷ་མོ་ལྷག་མའི་ཡུལ་རྣམས་ལ། ། གཙོ་བོ་དོན་མེད་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། ཞེས་སོ། ། སྐུ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་སྐུ་བཞི་པ་གསུངས་པ། ། སྐུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

And: "That which is the conventional truth is the method; the ultimate truth is that which arises from the method. Whoever does not understand the distinction between these two has entered a wrong path through distorted conceptualization." Thus it is said. Enough of this elaboration. Now, the subject at hand shall be explained. Regarding the phrase "of that and that": through the path of the sense faculties, such as the eye and so forth, which are the nature of Kṣitigarbha and the others, the objects—such as Rūpavajrā and the others, who are the nature of the [female] deities—are apprehended by the practitioner. The practitioner is one who desires to accomplish the state of the Great Vajradhara himself. The "Tathāgatas" refers to the practitioner who is the nature of all the Tathāgatas. "Without exception" means the collection of the five objects, such as form and so forth, whether inferior, middling, or superior. "In order to satisfy" means for the sake of satisfaction. "To be offered" means to be presented; one should understand the three appearances themselves as the nature [of the offering]. This is the offering of all the Tathāgatas, as it is said: "The sight of form is a great festival; Possessing hearing, one is intoxicated by desire. The words of mantra are the fragrance; Self-mastery is the water, the honey itself. One desires to taste the coemergent. Passion is the bliss of the entire body; That incomparable variety is desired. The fruit of the embrace is given to you. O Goddess, regarding the remaining objects, The Lord, the Vajra-holder, is without purpose." Thus it is said. Regarding the fourth body, which has the three bodies as its cause, it is said: "Body," and so forth.

སྐུ་གསུམ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཡིན་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི། མིང་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་གང་དུ་གནས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ནི་འོག་མིན་དུ་ལྷ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བཞིན་དུ་ཤ་དང་རུས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཛིན་པ་མེ་ལོང་གསལ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དག་གི་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདི་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་པར་གསུངས་ཏེ། ཡིད་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་ནུས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བདེན་པ་གཉིས་པོའི་ཡང་རང་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། སེམས་ཅན་དོན་ནི་གཅིག་པུ་མཛད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཆེ་བ་དག་ལས་པའི། ། ཡིད་དང་ངག་གི་ལམ་དང་སོ་སོར་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གསུམ་པོ་རྣམས། ། ཞེས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་ནི་སྐུ་གསུམ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པས་སྐྱོབ་པ་ཡི་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སོ་གསུམ་པོ་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གཅིག་གི་ངོ་བོར་རོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་ངོ་བོར་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་དེས་སོ། ། སླར་ཡང་འདི་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན་གསུངས་པ།

The three bodies are the emanation body (nirmāṇakāya) and so forth. Among them, the emanation body of a Tathāgata who is free from attachment, or who has become free from attachment, is that which, abiding in a state equal in fortune to humans, directly realizes the expanse of phenomena (dharmadhātu). The enjoyment body (saṃbhogakāya) is that which, in Akaniṣṭha, directly realizes the expanse of phenomena in a state equal in fortune to gods; like the emanation body, it does not possess flesh, bone, and so forth, but is like a reflection in a clear mirror. The truth body (dharmakāya) is the nature of the non-substantiality of the emanation and enjoyment bodies. The Blessed One also taught this as the third body, because it is inconceivable to the mind, capable of being communicated through words, acts for the benefit of sentient beings according to their respective fortunes, follows the ways of the world, and is by nature devoid of even the two truths. As it is said: "The three bodies of the Sugatas, which act solely for the benefit of sentient beings, arise from immeasurable merit and great wisdom; they are utterly free from the paths of mind and speech." In the Vajrayāna, the three bodies are also the essence of Vajradhara. Since they are distinct, the Protector—meaning the Great Vajradhara—states that these three are unified into a single essence. The completion stage is the application of the essence of union; it is by focusing upon that. Furthermore, if one asks how this comes to be, it is said:

ཀུན་རྫོབ་སྟེ་མི་ལ་སོགས་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གང་ཞིག་བདེན་པར་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སོ་སོར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་འདིས་སོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་མཚན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དག་གི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གསུངས་སོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཆེས་གསལ་མེ་ལོང་ལ། ། གཟུགས་བརྙན་ཡན་ལག་ཀུན་ལྡན་གཟུགས་སྣང་བ། ། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ལུས་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་ཅེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུས་ལྷན་ཅིག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིག་གི་ལམ་གྱི་ཡུལ་འདི་ཉིད་ནི་དཔེ་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་བླ་མ་ལས་སྒྲུབ་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། ། གཙོ་བོ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་ཡི་ནི་སྐུ་གཉིས་དང་དེ་འགོག་པས་སོ། ། འཇའ་ཚོན་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་འོད་ཟེར་ལྔ་བསྐྱེད་པ་ནམ་མཁའི་ཁོངས་སུ་འཇུག་པ་དབང་པོའི་གཞུ་ལྟ་བུའོ། ། ཕྱི་ནས་རིམ་གྱིས་མཐར་ནམ་མཁའ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིར་ཡང་དག་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཙམ་མོ། །

It is by way of the aggregates and so forth, which are conventionally established as humans and the like. As for that which is true, it is the yogi’s individual perception of the very nature of illusion. Regarding the phrase "the characteristic of the bodies of the Buddhas," this refers to the nature of the emanation and enjoyment bodies, which are described as having an outer and inner identity. As it is said: "Just as in a very clear mirror, A reflection appears with all its limbs, So too is the body of Vajradhara, Always possessing the eighty minor marks and thirty-two major signs." The term "that very reality" refers to the enjoyment body (saṃbhogakāya). For that reason, it is also said here that the three bodies are "completely pure," because the enjoyment body is the identity of that which is known together with them. This very object of the path of words can be accomplished through the guru by means of one or two examples. It is of the nature of wisdom because it is produced by the wisdoms of appearance and so forth, and because it is produced by the wisdom of clear light. It is the "principal" because it is the sovereign of the three realms. It is "of appearance" because of the two bodies and their cessation. Like a rainbow, it generates five-colored rays that illuminate the virtues and non-virtues of sentient beings and so forth, entering the expanse of space like a bow of Indra. Subsequently, it gradually dissolves back into space itself. Here, too, it is merely that which perfectly illuminates.

བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ནམ་མཁའི་ཁོངས་ལས་བཞེངས་ནས། དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ངོ་། ། མཁའ་ལ་དབང་པོའི་མཚོན་ཆའི་ཁ་དོག་དུ་མ་སྣང་། ། དེ་བཞིན་འདིར་ནི་དགེ་སོགས་ལས་རྣམས་ཇི་བཞིན་དུ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའང་དཀར་སོགས་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། མ་ལུས་དེ་དེ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ནི་སྟོན་པར་མཛད། ། ཅེས་སོ། ། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གསུངས་པ། སེམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སླར་ཡང་གཞན་གསུངས་པ། སྟོང་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཅན་ལས་འོད་གསལ་བ་ལས་ལངས་ནས་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། སྤྱོད་པ་ཅི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་གསུངས་པ། ལས་ཀྱི་ལུས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ལུས་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་མི་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། ཐུགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྱོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དོན་སྤྱོད་ན་དོན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། འཇིག་རྟེན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་ཡོད་པས་འཇིག་རྟེན་པའོ། ། དེ་འདིའི་དོན་ཏོ། །

The Blessed One, having arisen from the expanse of space to act for the benefit of sentient beings, dissolves back into that very state, which is the nirvāṇa for those to be trained. In the sky, the various colors of the weapons of the senses appear; likewise, here, just as virtuous and other actions are, the Vajra Holder also possesses the excellence of white and other colors. Thus, he displays all of those in this world. Regarding the explanation based on the distinctions of the stages: "Mind" and so forth are taught as synonyms. "Insight" and so forth are taught as other synonyms. Furthermore, "Emptiness" and so forth are taught as yet others. Then, the phrase "thereupon" means that having arisen from the clear light, which has the great emptiness as its cause, one should engage in the conduct according to the sequence taught in the Compendium of Conduct (Caryāmelāpaka). If one asks how the conduct is to be performed, it is said: "Nature" and so forth. The result of the conduct is taught as "the body of karma" and so forth; the body of karma is the aggregates of humans and so forth, born from virtuous and other actions. The "Vajra Body" itself is the Great Vajradhara. With the words "In the mind" and so forth, the conduct is shown: when engaging with objects, the "objects" are the five qualities of desire such as form, and "engaging" is the experience of them. "Worldly" means that which exists in this world; that is the meaning here.

འཇིག་རྟེན་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གདུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་གསུངས་པ། སྤྲུལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྐུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་རོ། ། ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དོན་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་མིའི་ལུས་སོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། སྤྱོད་པ་ལོངས་སྤྱོད་ལས་རབ་བརྗོད། ། འཇིག་པའི་གཟུགས་ནི་ངན་པར་བཤད། ། ཅེས་མཉམ་པའི་སྤྱོད་པའོ། ། སྟེར་བར་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་དགའ་བ་མ་ལུས་པ་ཡང་ངོ་ཞེས་པའོ། ། སྟོབས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་སོ། ། སྟོབས་ལ་སོགས་པས་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རང་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། མཆོག་ཐོབ་པའི་ངེས་པར་བྱ་བ་གསུངས་པ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་དང་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དོ། ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པའོ། ། མཉམ་པར་གཞག་སྦྱོར་བ་ཡི་ཞེས་པ་ནི་བདུན་གྱི་མཐར་དེ་སྦྱོར་བར་བྱའོ། ། གང་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའོ། ། འགྲོ་བར་གྱུར་པ་དེ་དང་དེ། དབང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གལ་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་གི་སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དང་པོར་བསྒྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟ་ནི།

Having resolved in his mind, "Those who are attached to the five sensory qualities of the world must be tamed by the very enjoyment of those desires," he spoke the words beginning with "Emanation" (nirmāṇa). "Body" refers to the nirmāṇakāya. "Enjoyment" means experiencing. "In whatever way" means according to whatever is desired. The meaning of "enjoyment" is the human body that enjoys desires. As it is said: "Conduct is explained as enjoyment; the form of destruction is explained as the base." This refers to equal conduct. Regarding the words "bestows" and so forth, it means that the conduct of the ultimate meaning is like a great wish-fulfilling jewel, such that even all conceptual thoughts without exception are a source of joy. "By power" means by the mere conceptualization of the mind. Through power and so forth, all these should be described as being spontaneously present in perfection. Regarding the certainty of attaining the supreme, he spoke the words beginning with "Whatever." By the words "In whatever and wherever," there is no fixedness in the activity, yet it is the state of meditative equipoise itself. "Unimpeded" means acting through the state of meditative equipoise itself. "Of the application of equipoise" should be joined to the end of the seventh [verse]. Furthermore, because it is unimpeded for whatever reason, even one who possesses the application of non-equipoise is always in a state of equipoise. Regarding "whichever world they have become," and "the faculties" and so forth: if the mere appearance of the faculties and their objects was first established, then now—

མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ཡུལ་དུ་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་དག་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་སྣང་བ་ཡང་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ཆར་རིག་པར་བྱའོ། ། གོས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་ཀུན་ནས་ཞེན་པའོ། ། མ་གོས་པའི་བློ་གྲོས་ནི་ཀུན་ནས་ཞེན་པ་མེད་པའི་བློ་གྲོས་སོ། ། དེར་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཀུན་ནས་ཞེན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བས་གནས་པར་བྱའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་བར་སྐབས་སུ་བདེ་བ་དང་འབྲེལ། བར་སྐབས་སུ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ལས་སོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། རོལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞི་ལ་རིམ་པའི་ཆ་ཤས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རོལ་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དངོས་བདག་ཀུན་ལ་སྟེ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་མཛད་པ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ལམ་མོ། ། དེ་ལ་གནས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་བཞི་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །

With reference to the application of non-equipoise, its classification shall be explained. Regarding the statement, "Because it is the very clarity of the object here," the passage beginning with "Vajra" and so forth serves as an illustration. By means of this, the appearances of the sense faculties, such as the eyes, should also be understood as being of the nature of bliss, as a portion of the three wisdoms. "Stained" refers to being thoroughly attached to objects. "Unstained intelligence" refers to an intelligence that is without thorough attachment. "Therein" refers to thorough attachment, which is the supreme grasping at objects. Therefore, one should abide in bliss. "Constantly" means that it is connected to bliss during the intervals; the remainder of the phrase is "because suffering arises during the intervals." "Sporting" and so forth indicate the sequential parts of the basis for definitive establishment. "Sporting" means transforming into various forms for the sake of sentient beings. For that very reason, it is said: "To all entities," because they possess the nature of the stable and the moving. "Buddha-activity" refers to maturing and liberating sentient beings through the nature of the various elements, such as passion and so forth. "That which is to be clearly elucidated by the ritual as it was correctly taught" refers to the definitive establishment, which is the vajra-like path. "Abiding therein" means by way of its identity. Through the passage beginning with "Yoga" and so forth, the connection to the four yogas and so forth is shown by way of the wisdom body itself.

རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྐུའི་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའོ། ། བཀག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གོས་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི། བཀག་པ་སྤྱོད་པའི་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བོ་དེ་གང་གིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། རང་གི་འདུན་པ་འཇུག་པའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་འབྲས་བུ་གསུངས་པ། འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ནི་གྲངས་བརྒྱད་དུ་ཀུན་དུ་སྤྱད་པས་གྲང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཞེས་པས་ཡོན་ཏན་ཏེ། སྐུའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ལུས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཡང་སྤྲུལ་པ་ཡང་མ་ནོར་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། མ་ལུས་པར་ཞེས་པ་འདི་གྲངས་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། ཁྱིམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་དུ་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་འདིའི་ཁྱིམ་སྟེ། ནམ་མཁའ་སྟེ་ནམ་མཁའ་ཁྱིམ་དང་བྲལ་བར་རང་གནས་སོ། ། དེ་ཉིད་ལ་ནི་རོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། ཁྱིམ་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་ཞེན་པ་ནི་འདི་ལ་མེད་དོ། ། གང་ཕྱིར་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་འཛིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་དགའ་བར་བྱའོ། ། འདི་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཚན་མོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་བསྡུས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་མཚན་མོ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

The phrase "the Vajra-holder" and so forth refers to the isolation of the body of the imputed yoga. Regarding the phrase "prohibited" and so forth: "unaffected by clothing" means that the person who practices the prohibited conduct cannot be harmed by anyone. "Knowing the essential nature" is intended to mean "for the sake of knowing the essential nature." This is the engagement of one's own aspiration. The result for the yogi who knows the essential nature is stated as "transformed" and so forth. The "eight qualities" are so called because they are to be cultivated in eight numbers; they are the qualities such as the mastery of the body and so forth. The wisdom body endowed with these is so called because the emanation body is characterized by being unimpeded. Furthermore, because the emanation is also unerring, it is by means of wisdom itself. "Without exception" refers to the perfect apprehension of world systems that are innumerable, immeasurable, and inexpressible. Regarding the phrase "house" and so forth: wherever one practices is that very house; it is space, and it abides in itself, free from the house of space. To "sport" in that very place means to generate manifest delight. The meaning of this is that there is no attachment or clinging here to a house that is a mere physical space. For one should take special delight in maintaining a house that is open space. With the phrase "in this" and so forth, he shows the inclusion of the night and so forth. In that context, "night" is the wisdom of appearance.

ཉིན་མོ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཐུན་མཚམས་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་བསྟན་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱི་མ་ནོར་བ་མཚན་མོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཡང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་བླུན་པོ་དཔེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་སོ་སོར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གསུངས་པ་ཡང་མཚན་མོ་སྣང་བའི་ཆ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་འོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལས་ལྡང་བ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པས་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དུས་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་གསུམ་མོ། ། དབྱེ་བ་ཡིས་ནི་ཟླ་བ་དང་ཕྱོགས་དང་ལོ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་ངོ་ནི་གང་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལས་སོ། ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྡུས་པ་གསུངས་པ། སྐྱེ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཞལ་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པས་བསྡུས་པ་གསུངས་པ། ཇི་སྲིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རླུང་གི་རྣམ་འཕྲུལ་ལོ་ནི་རླུང་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐུན་མོང་གི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་རྒོད་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྒེག་པ་ལ་སོགས་པ་གར་གྱི་རོ་དགུ་དང་ལྡན་པ་གསུངས་པ།

Day is the wisdom of increasing appearance; the twilight is the near-attainment of appearance. Regarding the statement, "In order to demonstrate the three wisdoms," it is because the three wisdoms themselves are individually clarified by night and so forth without error. Furthermore, it is because the examples of the three wisdoms themselves were taught. It is not logical for the foolish to attempt to establish the various cognitions through the examples alone. The statement, "Night is the portion of appearance," and so forth, is general. Likewise, wishing to establish that conventional designations such as birth and so forth also arise from the three wisdoms, it is said: "The various aspects," and so forth. "By the worldly" means by those who follow worldly conventions. "The three times" refers to the three times of the past, the future, and the present. "By way of division" refers to months, fortnights, years, and so forth. "The three types of wisdom arise" means from whatever is thoroughly conceptualized. Regarding the summary of birth and so forth, it is said: "Birth," and so forth. Because they are immeasurable, the summary is taught by correctly condensing the conventions: "As long as," and so forth. "The magical display of the mind's wind" means that which is born from the mind associated with the winds. Regarding the statement that the common activities of yogis and non-yogis are mind-only, it is said: "Laughter," and so forth. The nine dramatic sentiments, such as the erotic and so forth, are taught.

དགུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱ་བ་གསུངས་པ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སྔགས་ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྤྱོད་པའི་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱིའོ། ། འདི་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། རིན་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རིན་ཆེན་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་སྟེ། དེ་མ་ཡིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འགྲོ་བ་ལའོ། ། བདག་བྱིན་བརླབ་པ་མ་གཏོགས་པ། ། གཞན་ཆེན་པོ་དེ་ཕྱིར་གསུངས་པ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད། ། མེད་དེ་སླར་ཡང་མཆོག་ཏུ་ཟད། ། ཅེས་སོ། ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྷག་མའོ། ། དཔེ་གསུངས་པ། མེ་ཡིས་སྦྱངས་པའི་ནོར་བུ་བཞིན། ། ཞེས་ཏེ། མྱ་ངན་འདས་པ་འཇིགས་ཆེན་པོ། ། ཐལ་བ་དེ་ཡང་བརྗོད་བྱ་མིན། ། དེ་དག་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན། ། དབང་པོའི་དོན་དག་ཁམས་རྣམས་མེད། ། ཅེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་དག་འདིའི་དཔེར་ཅི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་སྟོང་པར་ཡང་། ། དྲི་མ་བསྲེགས་པས་གོས་མེད་ཅེས། ། མི་གསུང་འོད་གསལ་མེ་ལ་ཞུགས། །

"Nine," and so forth. The natural activities of the yogi are taught: "Mudrā," and so forth. "Mudrā" refers to the Great Mudrā and the others. "Mantra" refers to the sarpa and the others. Regarding the conceptualization of their objects, for the conduct of Vajrasattva, it is because of the nature of Vajrasattva that it pertains to the three wisdoms. Furthermore, this is the completely pure saṃbhogakāya of the Blessed One. That which belongs to the Yoga Tantras is not completely pure. Therefore, it is taught that they are established in their pure nature: "Jewel," and so forth. "Jewel" is the jewel of the Tathāgata Vajrasattva; there is nothing other than that. "This" refers to the beings who are the nature of the three realms. Apart from self-consecration, no other great thing is taught: "It is just like the Tathāgata; it does not exist, and furthermore, it is utterly exhausted." If one were to say that it is nothing other than the completely pure luminosity, that is the remainder to be stated. The example is taught: "Like a gem purified by fire." Is it not said: "Nirvāṇa is the great terror; even that ash is not to be described. Those things exist in that; the objects of the senses and the elements do not exist"? If one asks, "How are those to be understood as an example for this?" it is said: "Even in the emptiness of the dharmadhātu, it is not said to be unstained because the stains have been burned; it has entered the fire of luminosity."

ལངས་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡི། ། བདེ་བས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། ཞེས་དཔེ་སྦྱོར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་འོད་གསལ་གྱི་དཔེའོ། ། ནོར་བུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། འོད་གསལ་དུ་ཞུགས་པ་ནི་མེར་ཞུགས་པའོ། ། ལངས་པའི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འོ། ། མེ་ལས་བྱུང་བའི་ནོར་བུའི་མཆོག་སྟེ་ནོར་བུ་ལས་དྲི་མ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་དུ་ཞུགས་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་གལ་ཏེ་འདི་དཔེར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དཔེ་དང་དཔེ་ཅན་དག་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འབའ་ཞིག་ཏུ་དབྱེ་བ་ལྷག་པར་གནས་པ་ནི་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདིར་མེ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་མཚུངས་པར་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མཚུངས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། ། ཡང་འོད་གསལ་དུ་ཞུགས་པ་ལ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཅན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་ལས་ལྡང་བའམ། ཅི་ལྟར་དེ་ལ་དག་པར་འདི་དག་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་དམིགས་པ་ནི། ཐོག་མར་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་འོད་གསལ་བ་ལས། རྣལ་འབྱོར་པས་ལྡང་བར་བྱེད་དོ། ། ལངས་ནས་ཀྱང་གྲུབ་པའི་དཔེས་གསུངས་པ། ཀླུའི་བློའི་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་ཡང་།

"Having arisen, one should accomplish [the goal] here through the bliss of complete purity"—thus is the application of the analogy. Likewise, fire is the analogy for luminosity (prabhāsvara). The completely pure jewel is the saṃbhogakāya. Entering into luminosity is entering into fire. "Having arisen" refers to the saṃbhogakāya. The supreme jewel arising from fire is the stainless, completely pure [jewel] from the gem. Therefore, if one were to ask: "If this is an analogy for the purpose of accomplishing the non-existence of the aggregates and so forth when entering into luminosity, then at that time it would be contradictory," [the answer is:] it is not the case that the analogy and the object of the analogy must be identical in every respect; rather, they are said to be similar by way of the specific qualities that remain. Here, they are to be considered similar precisely through the application of the fivefold similarity between fire and nirvāṇa. Furthermore, since entering into luminosity is formless, how could one arise from a luminosity that is the emptiness of all non-existent things? Or how could these be described as pure in that state? [The answer is:] by means of the nature of compassion, the yogi focuses on the saṃbhogakāya and arises from the luminosity of the initial non-existence of all things. Having arisen, it is taught by the analogy of accomplishment. As the venerable Nāgabuddhi also said: "Endowed with the yoga that is the nature of all Buddhas, one should directly realize emptiness." Also, in the Caryāmelāpaka:

སྔོན་དུ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཉིད་ལ་སྔོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་འབད་པས་འདི་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཆུང་ངུ་ནི། སོ་སོར་རྟོགས་པར་བཤད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་འབྲིང་པོ་ནི་སོ་སོར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་འོད་གསལ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་དེའི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་འོད་གསལ་དུ་ཞུགས་པ་ལས་ལྡང་བ་ནི་དག་པའོ་ཞེས་སོ། ། རྣམ་པར་བཤད་པའི་དོན་དུ་རང་དབང་ཡོངས་སུ་སེལ་བ་གསུངས་པ། བཞུགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཞུགས་པའི་ཚིག་ནི་བཞུགས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཚིག་གི་བརྗོད་བྱ་ནི་བཞུགས་པའི་ཚིག་གོ། ། འདི་དག་ནི་ཞེས་པ་བརྗོད་པའི་རྣམ་པས་སོ། ། དཔལ་འདུས་པ་ཞེས་པ་ནི། རྒྱུད་གཞན་དུ་ཡང་། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་རྗེས་འབྲངས་ནས་ནི་འདུས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འོད་གསལ་བ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་སྐད་ཅེས་པ་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། ། བདག་གིས་ཐོས་པ་ནི་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པས་སེམས་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འགྲོ་བ་བརྟན་པ་དང་། གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་བཅོས་པའི་ངོ་བོའོ། ། དུས་གཅིག་ན་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་དུས་ཏེ། དེ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། ། གསལ་བ་ནི་གསལ་བའོ། །

This is manifested through the exertion of the former mode of meditation upon that which was previously cultivated. The beginner yogi is explained as one who practices analytical discernment. The intermediate yogi is one who, through the complete knowledge of the identity of the clear light of the saṃbhogakāya, arises from entering the clear light; this is called "pure." To clarify the meaning of the explanation, the removal of independence is taught in the passage beginning with "abiding," where the term "abiding" refers to the subject matter of the words culminating in "abiding." The phrase "these" refers to the manner of expression. "The Glorious Assembly" (Śrī-guhyasamāja) is so called because such subject matter exists in other tantras as well. "By Mañjughoṣa" refers to the Great Vajradhara. Following the Vajramālā, one should understand this by following the explanatory tantra of the Guhyasamāja. Regarding the expression "clear light and purity" and so forth, it is said: "Again," and so on. "Thus" refers to how it is to be individually shown. "By me heard" means superior realization; the meaning is that the mind was generated in that manner. That very [reality] is the uncontrived essence of the stable and moving worlds, which are of the nature of clear light. "At one time" means at a single time; because it is just that, it is all times. "Clarified" means clarity.

འདི་ཐོས་སོ་ཞེས་པ་འདི་སྦྲེལ་བར་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ལ་བདུད་བཞི་པོ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་བྷ་ག་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་བྷ་ག་ཝཱན་ནོ། ། དབྱེར་མེད་པ་ལ་ཡང་མ་ཏུ་པ་ཇི་ལྟ་བའི་ངོ་བོར་ལྡན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་གསང་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་མངའ་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། དེའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འོད་གསལ་བ་གང་དུ་དེ་རྣམས་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་ཐིམ་པར་བྱེད་པས་མཆོག་སྟེ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ལ་འདིར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སླར་ཡང་དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། བསམ་མི་ཁྱབ་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྟོབས་བཅུ་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའོ། ། འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་པ་བསམ་པ་སྟེ། དེ་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ནི་བསྐྱེད་པའི་གནས་ལ་སླར་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ། ། ཡོད་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདིས་འདས་པ་ནི་བྲལ་བའོ། །

This should be connected with the phrase, "Thus have I heard." The Blessed One (Bhagavān) is so called because he has overcome the four māras through the realization of the nature of luminosity, for they are all of the single nature of suchness (tathatā). Alternatively, bhaga is the wisdom of suchness; he who possesses that is the Bhagavān. Even in the sense of being inseparable, he possesses it in the manner of a matupa suffix. The "Vajra Secret" refers to Akṣobhya and the others. Because he is the sovereign who emanates them, he is the "Lord" (Indra), the sixth. His "three vajras" are the Vajra Body and so forth; because they are made to truly proceed toward and dissolve into the luminosity, it is "supreme" or "excellent." This is because it does not arise here for one who abides in emptiness. For that very reason, "this wisdom spoken by all the Tathāgatas" refers to all the Tathāgatas; for that reason, one enters into it once again. Regarding "inconceivable" and so forth: therefore, the qualities that transcend luminosity, such as the ten powers and the fearlessnesses, are "inconceivable" (acintya). This is because it is impossible to conceive of them as being "just this much." These are the perfections that further distinguish the place of generation. "Existence" and so forth: this is simply a statement of engaging in accordance with the world through categories such as existence and non-existence. Therefore, "transcending this" means being free from it.

བཞི་བརྒྱ་པར་གསུངས་པ་ཡང་། ། ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་དང་། ། གཉིས་ཀ་མིན་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། ། ནད་ཀྱི་དབང་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ། སྨན་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་མིན་ནམ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ལ་གྲངས་ཅན་པའི་ཡོད་པར་ལྟ་བ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་མེད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། མེད་ཅེས་བྱ་བས་ཇི་སྲིད་དུ་ཤིན་ཏུ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་སྡེ་པ་དང་། གཞན་གྲངས་ཅན་གཞན་དེ་དག་གི་དོན་དུ་མེད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཚུ་རོལ་མཛེས་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བརྟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གང་དང་གང་འདི་དག་ཐོག་མར་དེ་དང་དེ་ལ་མཚུངས་པར་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། གང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་ཕྱིར་གཞིལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མངོན་པར་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་སོ། ། གནས་མེད་གནས་པ་ཞེས་བྱ་ནི། ། འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་བརྗོད་པ་དང་། ། རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་མཐོང་བ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གནས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སོ་ཞེས་པ་འདིའི་མིང་ངོ་། ། དཔེ་གསུངས་པ། ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་གཅིག་པོ་འདི་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་པའི་མདོ་ལས། ། ནམ་མཁའ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི།

As it is said in the Four Hundred Stanzas: "Existence, non-existence, both existence and non-existence, And neither of the two—these are also taught. Is it not the case that everything becomes medicine Depending upon the nature of the illness?" In that regard, in order to reverse the Samkhya view of existence, one should say "non-existent." To establish the extreme of non-existence, one should say "non-existent" for the sake of our own schools and other Samkhyas. For the sake of the Digambaras, one should say "existent" and "non-existent." For the sake of the Lokayatas, one should not say "it is not non-existent" because of the lack of analysis, since their purpose is not accomplished by such a lack. Whichever of these [positions] one encounters first, one should apply that accordingly. One should not discard the vessel of the sublime Dharma. Therefore, those who have clearly perceived reality have abandoned [such views]. Regarding the term "abiding in the non-abiding": because one is seen to be without attachment to any expression or subsequent description, one abides in the nature of non-abiding; this is its name. An example is taught: "like space," and so forth. This single nature of space is just like that. As stated in the Buddhist sutras, space itself is used as the very example: "Just as space is suchness, So is the utterly pure wisdom," and so on. "The wisdom of omniscience" refers to—

ཟུང་འཇུག་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འགྲོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་དང་དེ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པ་ནི་འགྲོ་བའོ། ། ངེས་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རྣམ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བའོ། ། བཞུགས་པ་ནི་སྐུ་གཉིས་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པའོ། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། སློབ་མ་ལ་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་དང་མཐུན་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ་ཕྱི་མ་གསུམ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ། སློབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་བཞུགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། བསྟན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་མཛད་པའི་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བར་དེ་ལ་བཤད་པ་ལ། དང་པོའི་ངག་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུད་མ་ལུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་འཆང་བར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རྒྱུད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དང་པོའི་ངག་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུད་མ་ལུས་པའི་དགོངས་པ་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རྒྱུད་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་འཆད་པ་ན་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བསྟན་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེ་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

That which possesses the meditation on the form of the union of beings is such. For that very reason, it is said: "Beings," and so forth. "Beings" refers to those generated as the very essence of beings in their respective states. It is called "pure" because it is said: "The purity of all things is declared to be suchness." "Abiding" means remaining in the nature of the two bodies. "The Great Sage" is the Great Vajradhara. "Ultimate" refers to two aspects. Regarding "the explanation for the disciple," the latter three [explanations] should also be applied according to the appropriate lineage; thus, it was spoken for the purpose of training. "Abiding in that way" is as before. Regarding "having shown," in the Muktāvalī composed by Ratnākaraśānti, it is explained that it is incorrect to hold that the entire meaning of the tantra is explained by the very first words, for that would result in a distorted tantra. It is also incorrect to say that the intention of the entire tantra is explained by the very first words, because when the tantra is explained in detail, it must be presented individually. Wishing to show that, it is said: "Thereafter," and so forth. "Inexpressible," and so forth, is because it is immeasurable. An analogy is given: "Buddha-fields," and so forth.

ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མཐའ་ཡས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞལ་དུ་མེད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་འདུས་པའི་ཕྱིར་འདུས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རིགས་བརྒྱའི་རིམ་པ་སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱ་བར་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་སངས་རྒྱས་ལྔ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པའི་དོན་དུ་ཡང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཉམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། ། ད་ལྟར་རིམ་པ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་དུ་ཡང་འདུས་པའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཁ་དོག་ནག་པོ་ལ་མི་བསྐྱོད་པས་དབུ་ལ་མཚན་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

The meaning is that it is as if it could not be expressed even by multiplying the number of atoms in infinite Buddha-fields. Because these immeasurable ones are included within the very circle of deities, it is said: "From among those," and so forth. For that very reason, the maṇḍala of the assembly is to be described. Furthermore, the circle of deities—which is to be understood through the divisions of the hundred families, having the nature of the aggregates and so forth—is called "the assembly" because it is gathered within the Great Vajradhara; it is the nirmāṇakāya of the Great Vajradhara. It is with reference to this that the sequence of the hundred families is proclaimed for the sake of individual realization. The passage beginning with "All these beings are the nature of the five Buddhas" and so forth will also be explained as the definitive meaning, as in the passage beginning with "inexpressible," and so forth. This is because the Tathāgatas, Bodhisattvas, and Buddha-fields, equal in number to the atoms of a Buddha-field, are the constituent parts of the limbs of the Great Vajradhara himself. Thus, it is also "the assembly" in the sense of summarizing the second stage and so forth. The passage beginning with "It is as follows" and so forth introduces the maṇḍala circle. Regarding the statement "the Mind Vajra is Vajrapāṇi," it is incorrect to explain that because the Mind Vajra is black, Vajrapāṇi is black in color and is marked on the crown of his head by Akṣobhya.

འཕགས་པའི་དགོངས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མང་པོ་རྣམས་དང་ཆེན་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཀླུའི་བློའི་ཞབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྦྱར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཡན་ལག་གི་མཚན་མ་དགོད་པ་མ་མཐོང་བ་སྟེ། གསུངས་པ་ཡང་། དེ་བཞིན་རིན་ཆེན་རིན་ཆེན་སེར། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་ལྷོ་རུ་དགོད། ། ཅེས་བྱའོ། ། གང་གི་ཚེ་མཱ་མ་ཀཱི་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ། སེར་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡང་འདིར་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྡོ་རྗེ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་འཆང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུམ་པ། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་པདྨའི་རིགས་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་པདྨའི་རིགས་ཅན་ཉིད་དོ། ། རིན་པོ་ཆེ་དབང་པོའི་ས་ལ་བཞུགས་པས་ན། འདིར་རིན་ཆེན་དབང་པོའི་ཁ་དོག་དང་མཚན་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པའི་རིམ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཉིད་དོ། ། རྒྱལ་བའི་རྡོ་རྗེ་ནི་དྲུག་པ་སྟེ། དེའི་རིགས་ཅན་བྱམས་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནོ་ཞེས། འདིར་མདོར་བྱས་ཀྱི་རིམ་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཁ་ཅིག་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་གསུམ་པར་གནས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དང་དེའི་རིགས་ཅན་དེ་དང་དེས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མིང་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། ད་ནི་སྙིང་པོའི་རིམ་པར་གནས་པས་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། ས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

Many who follow the intention of the Noble One, and the feet of the great Nāgabuddhi who reached the ultimate limit, have not seen the arrangement of the signs of the maṇḍala branches. As it is said: "Likewise, the yellow jewel should be placed in the south by the one possessing the ascetic observances." When Māmakī becomes a holder of the Jewel family, then Vajrapāṇi also becomes part of the Jewel family here, just as [Māmakī] is yellow. Likewise, Samādhivajra is Amitābha, because he holds the mudrā of meditative concentration. Regarding the third arrangement: because Ākāśagarbha is described as entering the luminosity of the Lotus family, he is of the Lotus family itself. Because Ratnendrarāja dwells on the [Bodhisattva] ground, the sequence of colors and signs described here is the Jewel family itself. Vajrarāja is the sixth; his family member Maitreya is also of the Vairocana family. Thus, some do not establish these three explanations in the sequence of the Piṇḍīkṛta-sādhana. Likewise, in the third sequence, those respective Tathāgatas and their respective family members are designated by the names of the Tathāgatas. Now, because they dwell in the sequence of the essence, the words "earth" and so forth are used to designate Locanā and the others. Thus it is said: "Earth," and so on.

ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་ཅིའི་མིང་ཞེས་བསམ་པར་བྱ་བ་འཇམ་དཔལ་གང་ཡིན་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཅན་ནོ་ཞེས་སོ། ། ཕྱིས་འཆད་པར་བྱེད་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཚན་མ་རུ་ནི་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཉིད་དུ་བྲི་སྟེ། དེ་བཞིན་པདྨ་པདྨར་གནས། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་ནུབ་ཏུ་དགོད། ། ཅེས་ཏེ་དྲུག་པའོ། ། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས་པར་རོ། ། རེག་བྱ་ཞེས་པ་འདིས་སྙིང་པོའི་རིམ་པའི་ནང་དུ་གཙོ་བོ་དང་རོལ་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་པ་ཡུལ་ལྔའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་པར་བྱ་བའོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་ནམ། མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཅན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་བཞིན་རལ་གྲི་རལ་གྲི་ལྗང་། ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་བྱང་ཕྱོགས་དགོད། ། ཅེས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཚན་མ་རུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་དོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ་སྔར་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གང་གིས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་རྫོགས་པ་དེ་སྲིད་ཙམ་གྱི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྣམས་སྔར་གསུངས་པ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། ། ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་གཙོ་བོ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གཙོ་བོ་ནི་གང་འཇིག་རྟེན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། དང་པོ་ཉིད་དུ་འདུལ་བ་སྟེ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་སོ། །

Regarding the name "Space Vajra," one should consider what it refers to: Mañjuśrī is of the Akṣobhya family. Later, when explaining the symbols of the maṇḍala, he is to be depicted as belonging to the Amitābha family, as it is said: "Likewise, the lotus abides in the lotus; the practitioner should place it in the west." This is the sixth [family]. The four [deities] beginning with "Form Vajra" are in the second stage. By the term "Tangible Object," the five objects are expressed as the domain of the central deity and his consort within the core stage. "Dharma-Dhātu Vajra" is what is to be contemplated. Samantabhadra is also said to be of the Vajrasattva family or the Akṣobhya family. However, that is not logical, because it is stated in the maṇḍala symbols: "Likewise, the sword is green; that is to be placed in the north." These are the eight bodhisattvas. By the phrase "the space element" and so forth, the Tathāgatas are also stated to be immeasurable, as before. By the phrase "in that way" and so forth, it means that as long as the maṇḍala wheel is complete, one should hold the five [deities] beginning with Akṣobhya as supreme, as previously described. The word "and so forth" here should also be understood to include the central deity. The central deity is that which is to be beheld in the world and is the primary one to be tamed; it is the assembly of the Blessed One and the rest.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་འོད་སྲུངས་ལ་སོགས་པའི་དགེ་འདུན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པར་འདུས་པ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་དེ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ལྔ་ཞེས་བྱ་བས་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་དང་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པས་སོ། ། ཇི་སྲིད་ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཕུལ་དུ་དབྱུང་དུ་མེད་པའི་རྒྱུན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དཔེས་དོན་བརྗོད་པ་གསུངས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ངེས་དོན་འདི་གསུངས་པས་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གཞན་དུ་ཡང་བཤད་པ་འདི་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་རིགས་པ་གསུངས་པ། ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་གནས་དང་འཁོར་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། དེ་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

The community surrounding the Blessed One, such as Kāśyapa and others, should also be mentioned. One might ask: "Are not all the Tathāgatas already included in the Mahāyāna sūtras and so forth? If so, how can these five be the principal ones?" It is said: by the term "five," the Buddhas residing in the ten directions and three times, who are of the nature of the five aggregates, are subsumed within these very five, such as Akṣobhya and the others. By the phrase "as long as space," and so forth, it is taught that the Tathāgatas pervade immeasurable space. This is taught because all of these constitute the unsurpassed, continuous stream of benefit for sentient beings. For that very reason, the explanation of the meaning through such an analogy is stated: "It is as follows," and so forth. The phrase "of provisional meaning" means that because this definitive meaning is about to be explained, it is provisional. One should understand other such explanations in the same way. With reference to the definitive meaning, it is said: "Inexpressible even beyond," and so forth. Here, the reasoning is stated: "five," and so forth. Nevertheless, one might ask: "How are the locations, retinues, and so forth established?" It is said: "Therefore," and so forth. For that very reason, with reference to the definitive meaning, it is said: "In that way," and so forth.

ཅི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟ་བུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདི་རྣམས་སླར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་རང་གི་སྒྲུབ་ཐབས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྒྲུབས་པ་ཡང་ཅི་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་བརྒལ་བར་བྱ་བ་འདི་དག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་། འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་བཞུགས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཅེས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཞེས་པ་འདིར་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ངན་པ་ཐོབ་པས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་རྟེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་གནས་པ་ཡི། ། ཞེས་སོ། ། ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་སོ། ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཞེས་པ་ནི། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་འདོད་པ་སྟེ། འདོད་པར་བྱ་བས་ན་འདོད་པ་ཁམས་དང་མཐུན་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པས་འདོད་པའོ། ། བགྲང་བར་བྱ་གྲངས་སུ་བྱ་ཞེས་པས་ཡོན་ཏན་ནོ། ། སྒོ་ནས་ནི་དེ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདེ་བས་སོ། །

One might ask: "Are these Tathāgatas, who are like Bodhisattvas, not already dwelling together with the Tathāgatas? Have they not already taught their own sādhanas for the sake of sentient beings? What, then, would be the purpose of the Blessed One performing the accomplishment?" If such objections are raised, the answer is: it is because the Great Vajradhara is the very nature of the five aggregates, or because he is taught as the one who resides in the center of the mandala and the abode of the Tathāgatas. Now, regarding the phrase "the desire realm" (kāmadhātu) and so forth: the desire realm consists of six levels—the Realm of the Four Great Kings, the Heaven of the Thirty-Three, the Heaven Free from Strife, the Joyous Heaven, the Heaven of Delighting in Emanations, and the Heaven of Mastery over Others' Emanations. Here, the "desire realm" refers to those who are supremely desirous and so forth, who obtain what is inferior and thus accord with the nature of the desire realm. Because they rely upon these [levels], the support itself is also called the desire realm. Therefore, it is said: "Dwelling in the desire realm." Sentient beings attached to sense objects are those who are intensely fixated on forms, sounds, and so forth, which are to be apprehended by the sense faculties. Regarding the "five qualities of desire" (pañcakāmaguṇa): form, sound, and the other four are "desires" (kāma) because they are objects of desire. They are called "qualities" (guṇa) because they are to be counted or enumerated. "By way of" refers to the pleasure of enjoying them.

གྲོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཡུལ་འགའ་ཞིག་རྣམས་བཏང་བྱས་ཤིང་། ། ཡུལ་འགའ་ཞིག་ལ་གནོད་བྱས་ནས། ། མི་ཡི་ཁྱུ་མཆོག་འགའ་ཞིག་ནི། ། ཡུལ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་བྱེད། ། རྒྱལ་པོའི་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར་ཡང་། ། རྩ་བ་སྲིད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས། ། ཡུལ་ནི་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། ། ཡུལ་ལ་བདག་མེད་དུ་མཐོང་བ། ། སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་བྱེད། ། ཅེས་སོ། ། ཡང་གསུངས་པ། གང་གིས་ཡོངས་སུ་འཆིང་འགྱུར་བ། ། མཁས་པ་དེ་ཡིས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། རྣམ་གྲངས་མ་ལུས་པ་འདི་ནི། ། བྱང་ཆུབ་འབྱོར་པའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། ། དེ་མ་ཐག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གནས་དང་འཁོར་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་གྲངས་བརྒྱད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་ཡིན་པ་སྟེ། སྐུའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། ། འབད་པར་འགྱུར་བའི་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བར་བྱེད་དོ། ། གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྐུ་སྤངས་ནས་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཆོས་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་པའོ། །

"Liberation" refers to the absence of clinging to those very five [aggregates] through the thorough knowledge of their nature. As it is said: "Having abandoned some objects and Having harmed some objects, Some among the leaders of men Attain enlightenment through objects themselves." And in the Ratnāvalī: "The root is the consciousness of existence; Objects are not its sphere of activity. Seeing the selflessness of objects Causes the seed of existence to cease." Furthermore, it is said: "That by which one is bound, The wise are liberated by that very thing. This entire enumeration Is the way of attaining enlightenment." The term "immediately following" refers to the context of the place, the retinue, and so forth, as they have been described. "Eight qualities" means both the number eight and the mastery of qualities, which will be explained as the mastery of body and so forth. Because he possesses the greatness of exertion, he is called "Great." The Great Vajradhara manifests for the benefit of sentient beings in various forms. He is called "Vairocana" (the Illuminator) because he makes [reality] clear. This is because sentient beings who delight in ignorance and so forth perceive him in various forms such as Vairocana and others. "Having abandoned the body free from passion" means that he emanates in the form of Śākyamuni for the purpose of training those sentient beings of the lineage who are free from passion.

སྤངས་ཏེ་ཞེས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་པའི་གཟུགས་བཟུང་ནས་སྔ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཆེན་པོའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པས་དྲང་བར་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་སྔར་གསུངས་སོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་སྤྲུལ་པའི་དགོངས་པ་གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ནི་ཡུལ་ལ་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འདོད་ཆགས་རབ་ཏུ་སྤངས་པའི་དོན་ནི། ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་གོམས་པའི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རབ་ཏུ་ཉམས་པའི་དོན་དུའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡུལ་ལོ། ། དེ་རྣམས་ལས་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དེ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱས་ནས་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། ཚུལ་ཞེས་པ་ནི་འདིས་ངེས་པར་བྱ། གདུལ་བྱ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་དུ་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་ཚུལ་ལོ། ། དེ་གང་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྔར་གསུངས་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ནོ། ། ཞུགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པས་ལྷག་མའོ། ། དེའི་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལས་སོ། ། གསུངས་པ་རང་གི་ས་བོན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

Regarding the phrase "having abandoned," it is because he assumed the form of a universal monarch (cakravartin) and thereby relinquished his previous state. For that very reason, it is said: "The Great One," and so forth. Otherwise, he would not be led by the teachings of the Perfect Buddha. For that same reason, the tantras and so forth were previously taught. The intention behind manifesting a form endowed with passion is stated as: "By passion," and so forth. "By passion" means by the characteristic of attachment to objects. The purpose of completely abandoning passion is for the sake of utterly destroying the clinging to objects habituated throughout beginningless saṃsāra. The objects are the very ripening and liberating of sentient beings. It is the clinging toward them. Having disciplined them, it is because they are perceived through passion itself. The phrase "that very" refers to what is to be explained later. "Method" (naya) means that by this, one is led; it is a "method" because it leads those to be trained to the city of nirvāṇa. The meditative absorption (samādhi) that is such is characterized by one-pointedness of mind. Regarding "having entered into equipoise," and so forth, he holds the previously mentioned supreme wheel of deities. "He caused to enter" is the remainder, referring to the "Lord of the Maṇḍala." This arises from the nature of the three beings (trikāya-sattva). It is stated: "His own seed," and so forth.

ཕུང་པོ་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡུལ་གྱི་ཆ་ཤས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱང་ཞུགས་སོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བས་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་བདེ་བས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུའོ། ། ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་གི་ཕུང་པོའོ། ། གནས་སྐབས་སྔ་མ་ཞེས་པ་ནི་བུད་མེད་དང་། སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་གནས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ལས་སྔར་གྱི་རྣམ་སྣང་ལ་སོགས་པ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཉིད་དུ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཕྱུང་བའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་ལས་ཞེས་པ་ནི་དངོས་ལས་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་ཡང་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོའི་ལུས་ལ་ལྷག་པར་འདུས་བྱས་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་གསང་བ་མངོན་པར་ཀུན་ནས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི། འདས་པ་ལ་འཇུག་པའི་བཤད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སླར་གླེང་གཞིར་གསུངས་པའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པ་ནི་རེག་བྱའི་ངོ་བོ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། སྔར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལྟ་བུའི་སྐུ་ལ་ཞུགས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ལ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ངེས་པའི་དོན་གསུངས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའོ། །

Regarding the phrase "the aggregates, elements, and so forth," the word "and so forth" includes the nature of the sense bases and the objects. This is the final point. "With the bliss of supreme joy" means for the purpose of satisfying [the practitioner] with ultimate bliss. "His own body" refers to his own aggregates. "The previous state" refers to the fact that in the state of abiding in the forms of a woman or a man, they previously resided as Vairocana and the others, or Locanā and the others, within the maṇḍala into which they had entered. "In the form of a woman" is because it will be explained that those very [deities] were emanated in the form of a woman. "From the body" is because there are no external objective entities apart from the actual [body], and because their arising is also dependent upon the body. The statement "the secret of the woman, which is specially formed in the body of the female organ, emerged completely" is an explanation of the past tense. "That very [form]" refers to the transformation of the form spoken of in the introduction, according to the statement: "Akṣobhya is of the nature of the tangible." One should understand that the Lord of the maṇḍala, who had previously entered the maṇḍala, also entered the body of the one who is like Vajradhara. Regarding the definitive meaning preceded by the focus on the interpretable meaning, "the Great One" and so forth are mentioned; "great passion" is attachment to the ultimate object.

དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་རྒྱུར་རྟག་ཏུ་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་སོ། ། དེའི་ཚུལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་རིམ་པ་གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའོ། ། དེ་སྐྱེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའོ། ། འདོད་ཆགས་བར་མ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ཤས་ཅན་དུ་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། གང་ཆེན་སྣང་བ་ཉེར་ཐོབ་པ། ། གཉིས་ཀའི་ཆ་ཤས་ཅན་ཉིད་འདི། ། ཐོག་མར་འོད་གསལ་བར་འཇུག་ཉིད། ། ཅེས་སོ། ། རིམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་འདི་ཡིས་སོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པའོ། ། མངོན་དུ་འབྱིན་པའི་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་མངོན་དུ་འབྱིན་པའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ཉིད་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་མིང་རབ་ཏུ་གསལ་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པའོ། ། ཅི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ། ། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལའོ། ། དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ནས་ལྡང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྔ་མའོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཚིག་སྟེ། མདོ་དང་བསྲེས་པར་གནས་སྐབས་འདིར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Because that very [state] is constantly maintained as the cause for the benefit of sentient beings, it is the dharma. Its method is thorough knowledge, the stages of which are taught as follows: "Desire," and so forth. Desire is āloka (light). Its arising occurs because it also arises from the engagement of desire. Likewise, freedom from desire is ālokopalabdhi (attainment of light). Intermediate desire is taught as possessing the aspects of both. As it is said: "That which is the great light and the attainment of light, this very one possessing the aspects of both, first enters into the clear light." "Gradually" refers to this sequence of the arising of wisdom. "Purified" means realizing the clear light. "The method for manifesting" refers to the cause for manifesting the union (yuganaddha). "That very" means the name that is clearly expressed for the purpose of describing the mode of great desire. If one asks how so, it is said: "Having entered into equipoise upon that." "Those," and so forth, refers to entering the outer maṇḍala, the maṇḍala of the body. The maṇḍala of the body is the wisdom body (jñānakāya). That is purified through the sequence of desire and so forth. Then, one arises. This was the previous explanation according to the mode of great desire. The passage beginning with "oneself" and so forth is a statement in relation to the nirmāṇakāya (emanation body), because it is applied here in accordance with the Sūtra-samuccaya.

ཀུན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དཔའ་བོ་ཉིད་དམ་མཆོད་འོས་ཉིད་དང་མཁས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་བཤད་པར་ལྷ་མོ་རྣམས་བྱུང་བ་སྔར་བཞིན་དུ་འདིར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་ཉིད་དུ་གནས་དང་། འཁོར་ནས་བརྩམས་ནས། འདིར་དེ་བཞིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བཤད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སླར་ཡང་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་དག་ལ་ཀུན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། གཟུངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལའོ། ། འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་འཁོར་ལོའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། ། བསྟན་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུའོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ལྷ་མོའི་བྷ་གར་དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུ་བར་བྱ་བའམ། འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་ལས་འདས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པས་བསྡུས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྤྲུལ་པའི་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའི་བྱ་བའོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་ཞེས་པ་དང་། བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མཛད་དོ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་པ་ཚིག་དང་པོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་ནི་བཙུན་མོའོ། ། གནས་ནི་བྷ་ག་ལའོ། །

The reason for this universal grasping is that it is the very nature of all buddhas. It is the state of being a hero, worthy of worship, and wise. Regarding the phrase "Then," and so forth, "as before" means that the emergence of the goddesses should be understood here in the same way as in the previous explanation of the provisional meaning. Regarding the explanation of the "ineffable" and so forth, which pertains to both the provisional and definitive meanings, starting from the location and the retinue, and based on the explanation up to the end of the "Thus," one again engages with the provisional and definitive meanings. The "dhāraṇī maṇḍala" refers to the retinue of goddesses. "Lord of Desire" means that because the maṇḍala has the nature of the five desires—form, sound, and so forth—he is the lord who acts according to whatever is desired. "Having shown" means for the sake of those disciples who enjoy sense objects. Regarding the phrase "Now," and so forth, it is summarized by the statement that one should be gathered through the empowerment in the bhaga of the goddess, or that one should generate that which transcends the stages of the continuum of beings. For that very reason it is said: "The activity of emanation" is the activity of performing emanation. "Of Akṣobhya" and "in order to show" are to be connected. "He performed the consecration" means he endowed it with generation. "As before" is according to the explanation of the first phrase. "Insight" is the consort. "Location" is the bhaga.

དེར་ཆུད་པ་ནི་གནས་དེར་སོན་པའོ། ། གྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི། ཁང་པ་བརྩེགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་བྱ་བའོ་ཞེས་སྔར་གསུངས་སོ། ། གསལ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའིའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རིགས་ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷའི་འཁོར་ལོའོ། ། སླར་ཡང་ཞེས་པ་ནི་སྔར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པར་བརྗོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། བཞུགས་པའི་གནས་སུ་མཛད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བྷ་ག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ནི་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སར་གྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། སྦྱང་དཀའ་བ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བའི་ས་བཅུ་པོ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ནི་ཀུན་དུ་འོད་ཅེས་བྱ་བ་(འདིས་,འདི་ས་)བཅུ་གཅིག་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་དག་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་ཡང་། དང་པོ་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ས་བརྒྱད་པ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། སྣང་བ་གསུམ་པོ་མཐོང་བ་ཡིས། ། ས་བཅུ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གནས། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ལེགས་ཐོབ་ནས། ། གཙང་མའི་གནས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ། །

To "enter therein" means to have arrived at that place. "Square and so forth" refers to the description of the multi-storied palace. "The great samaya" and so forth [is mentioned]. It was previously stated that its maṇḍala is the emanated activity of Akṣobhya. "Luminous" and so forth also indicate the nature of the multi-storied palace. "Self" refers to the nature of Akṣobhya. "Bodhicitta-vajra" refers to the Great Vajradhara. For that very reason, it is said: "The five families" and so forth. "Wheel" refers to the wheel of deities of the emanated maṇḍala. "Again" is said in reference to what was previously described as having entered. It is by way of the identity of that which was made into the place of abiding. "Bhaga" is wisdom, because wisdom is the primordial nature. "Became the grounds" and so forth refers to the ten grounds of the bodhisattvas: the Joyous, the Stainless, the Luminous, the Difficult to Conquer, the Manifest, the Far-Gone, the Immovable, the Excellent Intelligence, and the Cloud of Dharma. The ground of the Tathāgatas is called "Universal Radiance" (Samantaprabhā); this is taught as the eleventh ground in the Mahāyāna. Regarding the sequence of being completely and utterly pure: "Through the application of the first activity, the eighth ground will be attained. By seeing the three appearances, one will be firmly established on the ten grounds. Having perfectly attained manifest enlightenment, one approaches the Pure Abodes."

སངས་རྒྱས་ཞིང་ནས་མི་ལྡོག་པའི། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན། ། ཞེས་སོ། ། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་ཡང་། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་འདི་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གོམས་པས། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་ནས་སླར་ཡང་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་གུས་པར་བྱའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ལྷག་པར་རྟོགས་ཤིང་ས་བཅུ་པ་ཐོབ་ནས། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷག་པར་རྟོགས་ཏེ། སྣང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་རྟོགས་ཏེ་ས་བཅུ་གཅིག་པར་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། སྤྱོད་བསྡུས་ལེའུ་དང་པོར་ཡང་གང་གི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པོ། ། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པར་ཡང་། ཀུན་ནས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་དབང་བསྐུར་དམ་པ་དེ་ཐོབ་སྟེ། ། བཅུ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་བཅུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་རྒྱན་གྱི་རྒྱུད་དུ་ཡང་། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་འོད་གསལ་བ། ། ཀུན་དུ་འོད་ཀྱི་ས་ཆེན་པོ། ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཟི་བརྗིད་ལྡན། ། གཉིས་པ་བདུད་རྩི་འོད་ཅེས་པ། ། ཤིན་ཏུ་འོད་གསལ་ཟླ་བ་འདྲ། ། གསུམ་པ་ནམ་མཁའ་འོད་ཅེས་པ། ། མཁའ་བཞིན་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་གནས། ། ས་བཞི་པ་ནི་གང་ཡིན་ཏེ། ། རྡོ་རྗེ་འོད་མཐའ་ཡིད་དུ་འོང་། ། བསམ་པ་བརྟན་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས། ། ལྔ་པ་རིན་ཆེན་འོད་ཅེས་བྱ། ། དབང་བསྐུར་བ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། ། དྲུག་པོ་པདྨོ་འཆང་ཞེས་བྱ། །

"In this very life, one shall become omniscient, never to return from the buddha-fields." Thus it is said. Furthermore, in the Compendium of Practices (Caryāmelāpaka), it says: "In this Vajrayāna, through training in the generation stage, once the eighth ground is attained, one should again cultivate the Sugata. Until the completion stage is attained, one must remain devoted to the spiritual friend. Having realized the body, speech, and mind, and attained the tenth ground, one realizes the illusion-like samādhi and attains the purity of appearances; this is designated as the eleventh ground." Also, in the first chapter of the Compendium of Practices: "When one enters the illusion-like samādhi, one receives the empowerment of all the buddhas." In the Madhyamakāvatāra as well: "Having received that supreme empowerment from all the buddhas..." and so forth. Regarding the "eleventh ground," the Vajra Essence Ornament Tantra (Vajrahṛdayālaṃkāra-tantra) states: "That itself is the Blessed Yoga, the bodhicitta of clear light, the great ground of Universal Radiance (Samantaprabhā), possessing the splendor of the sun's maṇḍala. The second is called Nectar Light (Amṛtaprabhā), like the moon of extreme clarity. The third is called Space Light (Gaganaprabhā), abiding perfectly like the sky. What is the fourth ground? It is the delightful Vajra Light (Vajraprabhā), proclaimed as 'Vajra' through the application of stable intention. The fifth is called Jewel Light (Ratnaprabhā), abiding in the empowerment. The sixth is called Holder of the Lotus (Padmadhara)."

པད་བཞིན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་སྣང་། ། རང་བཞིན་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ། ། དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཡོངས་བཟུང་མེད། ། བདུན་པ་ལས་ཀྱི་འོད་ཅེས་བྱ། ། སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་བྱེད་པར་འདོད། ། བརྒྱད་པ་དཔེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ། འདི་ལ་དཔེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། ། དགུ་པ་དཔེ་བྲལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ། ཐམས་ཅད་དཔེ་ནི་སོ་སོར་རྟོགས། ། བཅུ་པ་ཤེས་རབ་འོད་ཅེས་བྱ། ། སངས་རྒྱས་ས་ནི་བླ་ན་མེད། ། བཅུ་གཅིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཞེས་བྱ། ། ས་ཆེན་པོ་ནི་འོད་གསལ་བ། ། བཅུ་གཉིས་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་རིག། རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་རབ་རྫོགས་པ། ། ས་ཆེན་པོ་ནི་འདི་དག་ལྡན། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དོན་དམ་ལས། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཆོས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད། ། ཅེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་དུ་ཡང་། ། སར་འགྱུར་དེ་ནི་བཅུ་གསུམ་པ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་ནུ་མ་དང་སྐྲར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཆོས་ནི་དེ་ཆོས་ཏེ་ཉོན་མོངས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་མ་ཡིན་ཡང་། དེའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་བྷ་གའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ན། ། སྔར་བསགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ད་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རབ་འབྱམ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་མ་ལུས་པ་དང་། ཀུན་དུ་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུའོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གསལ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གསལ་བ་ཚོགས་བསགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་ཤེལ་ལྟ་བུའོ། །

It appears clearly like a lotus; the nature of phenomena is pure by nature. Stainless and without grasping, the seventh is called the "Light of Activity." It is held to perform the enlightened activities of a Buddha. The eighth is called the "Incomparable"; there is no example for it here. The ninth is called the "Beyond Example," as all examples are individually realized. The tenth is called the "Light of Wisdom," the unsurpassed stage of a Buddha. The eleventh is called the "Omniscient," the great stage of luminosity. The twelfth is the "Individual Self-Awareness," the yoga in which wisdom is fully perfected. The great stage is endowed with these. From the ultimate perspective, the Buddhas, the Buddhas' qualities, and the yogi also engage in wisdom. Thus it is said. Likewise, in the Sandhivyākaraṇa, it says: "That which becomes the stage is the thirteenth." Furthermore, "that" does not mean possessing breasts and hair. "Its dharma" means its dharma is that which destroys the afflictions; although it is not the opposite of that, its very nature is the bhaga. When focusing on suchness, all previously accumulated afflictions without exception are destroyed, and the vast proliferation of the arising of present entities is destroyed. "Stainless" means being free from all the dust of afflictions and not being habituated to them. The maṇḍala of the great samaya is the body of the Great Vajradhara. That which reveals its essential nature is "clarity" and so forth. Clarity is like a crystal for beings who have accumulated the collections.

སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ལོངས་པ་སྣང་བ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་ཟེར་ལྔ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན་དེ་རྣམས་དེའི་བདག་ཏུ་བྱེད་པས་དེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་སྤྲིན་གྱིས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་ནི་ཁྱབ་པའོ། ། རབ་ཏུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཏོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་འཛིན་པར་གྱུར་པའོ། ། སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་དྲི་མ་མ་ལུས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ལས་སོ། ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་མེ་ལྟ་བུའི་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བ་མང་པོ་འཁྲུགས་ནི་སྒྱུ་མའི་སྤྲུལ་པ་ནི་མེའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་བཞིན་ནོ། ། སྣང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསལ་བ་ཞེས་པ་སྣང་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཏེ་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་འདི་དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་རྟེན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། ། རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རིགས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འདི་གཞག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལས་ཉིད་དོ། །

The essence of appearance is the essence of suchness, because it is produced by the three appearances that arise from suchness. It possesses the five rays of light because it is endowed with the five rays of light, such as white and so forth. "All the Tathāgatas" refers to Akṣobhya and the others. Because it has their nature, and because it makes them its own nature, it is "of that nature." "Pervaded by clouds of Buddhas" means it is completely filled. "Became thoroughly entered" means it came to assume the nature of suchness. Because it has the nature of compassion, and because it is unmixed with any stains whatsoever, including views; and because it is turned away from the afflictions such as attachment. Regarding the phrase "compassion" and so forth: for that reason, the many turbulent rays of light, like fire, are the illusory emanations, just like a great mass of fire. Regarding the phrase "appearance" and so forth: "clarity" refers to the three appearances, because they are clear like the moon and so forth. For that very reason, the plural form "by the maṇḍalas" is used. "All the Tathāgatas" refers to all the Tathāgatas, such as Akṣobhya and the others; their "abode" is their support. "The Great Vajradhara" is the one who distinguishes them. "The nature of all families" means the nature of the five families, such as Akṣobhya and the others. "The nature" means that it became established as this, which is independent of any external action.

དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་སོ། ། བཞེངས་ནས་ཞེས་པ་སྔར་གྱི་རྟོགས་པའི་ནུས་པ་ལས་སོ། ། སྲིད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དེ་དག་རོ་གཅིག་པ་ནི་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བ་རོ་གཞན་ལ་ཞུགས་པ་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་དུ་ཡང་སྣ་ཚོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་མངའ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནམ་མཁའ་ཀུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཀུན་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ། གོ་སྐབས་སུ་གྱུར་པའི་ནམ་མཁའ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་ནམ་མཁའ་ཀུན་གྱི་སྐབས་ནི་འཇིག་པའི་དུས་སུ་སྐྱེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྫོགས་པ་ཉིད་ལས་ཁམས་བཞི་པོ་རྣམས་ནམ་མཁའི་ཀུན་གྱི་སྐབས་དེར་ནམ་མཁའི་གོ་སྐབས་ཀུན་སྟོང་པ་བཞི་པོ་དེར་རོ། ། བདེ་མཆོག་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྒྱུ་མ་བདེ་མཆོག་ཏུའོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དོན་འདི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡི་གེའི་དོན་ནི་མ་བྲིས་སོ། ། འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི་ཨ་བྷི་བྷ་བ་ནཾ་སྟེ།

From the perspective of ultimate truth, it is from the clear light. "Having arisen" refers to the power of previous realization. "Existence" is the conventional truth. "Nirvāṇa" is the ultimate truth. Their being of one taste is like the powder of myrobalan mixed with other flavors entering into them. By this, it is said that they are established as being of a single nature. For that very reason, it is said: "The three worlds," and so forth. This is because, even within the three realms of desire and so on, through various emanations and the like, he is the sovereign of all sentient beings without exception—both those to be ripened and those to be liberated—as well as the various environments of the vessel-world. "All space," and so forth, means that everything is that, and space, which is the opportunity, is also that; thus, the "occasion of all space" is that which arises at the time of destruction. Therefore, from the state of perfection itself, the four elements are within that occasion of all space, in those four voids of the space of all space. "Cakrasaṃvara" refers to the union with all Buddhas in the Ḍākinī Illusion Cakrasaṃvara. "By entering into the aggregates and so forth" refers to the stage of Atiyoga. For that very reason, it is said: "This meaning," and so forth. Because it is so clear, the literal meaning has not been written. "The transcended," and so forth, refers to the Tathāgatas residing in the three times being merely the moon and so on. "Overpowering" is abhibhavanaṃ.

ཨ་བྷི་ཀུན་ནས་བྷ་བ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དོན་དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་ལས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་བསྐྱེད་པའོ། ། འདིས་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་ལས་རྫོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྫོགས་པའི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། སྤྱིའི་དོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱིས་སྦས་པའི་དོན་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། གཅིག་ཏུ་མཛད་དེ་ནི་དེའི་དབུས་སུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དེ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ནི་དེའི་དུས་སུ་བཞུགས་པའི་སེམས་ཉིད་དབྱེ་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་སེམས་དེའི་རྣམ་པའི་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་འདི་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའོ། ། ནང་དུ་གྱུར་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་ཤར་བའོ། །

Abhi means "from all sides" and bhava means "arising." For that very reason, it is said: "That very meaning is the generation of Vajradhara from the vajra." By this, the body of the Great Vajradhara, perfected through yoga and subsequent yoga, is described. The phrase "all the Tathāgatas" and so forth refers to the supreme yoga. Through the causal general meaning, the hidden meaning is expressed. The phrase "all" and so forth refers to the conventional nature of entering into the conventional aspect of bodhicitta. "Made into one" means that within that, the aggregates and so forth are merely that. That itself is the meditative absorption (samādhi). In that way, it is because the nature of the mind abiding at that time is difficult to differentiate. Meditative absorption is the one-pointedness of the mind that has become such. "Entering into equipoise" means being the vessel for the aspect of that mind. For that very reason, it is said: "This entire expanse of space," and so forth. The wisdom of method is the increase of appearance. "Having entered into the interior" means having thoroughly entered. "All sentient beings" refers to the aggregates and so forth; this is because all sentient beings are merely the aggregates and so forth. "By the blessing of Vajrasattva" means that because the wisdom of method has the nature of Vajrasattva, it is Vajrasattva. Its "blessing" is its manifestation.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། བདེ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞུ་བར་གྱུར་ནས་ཞེས་པ་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སོ། ། སྦས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུ་ཅན་མཐར་ཐུག་པ་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་གཅིག་ཏུ་མཛད་ནས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྟོང་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བཤད་པའི་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱེད་པས་ན་ལྷག་པར་མོས་པའོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ལ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་། གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདའ་བར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ནི་བྱུང་བར་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལའོ། །

All the Tathāgatas are the nature of the aggregates and so forth, such as Akṣobhya and the others. Regarding the phrase "having become melted into bliss" and so forth, this means having become one with the wisdom of skillful means. For that very reason, it is said: "They experienced the bliss of supreme joy." This concludes the explanation of the ultimate meaning based on the hidden explanation. Regarding the phrase "all" and so forth: the five aggregates are of the nature of the relative truth. Having unified them through the ultimate truth, they are of the nature of the ultimate truth. For that very reason, it is said: "Emptiness" and so forth. These are the four modes of explanation. Regarding the phrase "in that way" and so forth: because one forms a superior resolve, it is called "superior resolve." One holds the aggregates and so forth, which are dependently originated worldly accomplishments, to be the supreme form of the gods and so forth. "Having generated [oneself] as the Great Vajradhara" refers to the sequence of the context as it is taught. Because they are the nature of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas, the body, speech, and mind of all the Tathāgatas are the three syllables; for that very reason, because they are not to be transgressed, they are the samaya. "That very thing" refers to the three syllables. "Arisen" means it is said to have emerged. "That itself is the Vajra" because it is the nature of the Great Vajradhara. "In that samādhi" refers to a one-pointed mind of that particular kind.

རིག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་རིག་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རིག་པ་ཆེན་པོ་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། དེས་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའོ། ། སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སྔགས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་སོ། ། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལས་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི། མདོར་བྱས་ཅན་གྱི་རིམ་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས། རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དག་གིས་རྫོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ། ཨོཾ་ཡིག་ལ་སོགས་བཀོད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་རྫོགས་པ་ལ་དཀར་པོ་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པར་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེད་པར་གྱུར་པའོ། ། གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞལ་གསུམ་པའི་རྣམ་པས་ཞེས་པ་ནི། འདིར་རྣལ་འབྱོར་བཞི་མཐར་ཐུག་པར་ཞལ་གསུམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མདོ་དང་བསྲེ་བ་གཉིས་སུ་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་ཞལ་གསུམ་པ་ཉིད་ལ་འདི་ཉིད་དུ་ཞུགས་པའི་ལུང་དུ་བཤད་དོ། ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དང་པོར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་དུ་འདིར་ཡང་འཆད་པར་བྱེད་པ་རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་འདིར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་མཐར་ཐུག་པར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་གསལ་བར་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་མི་འགལ་ལོ། ། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ནི་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་།

Regarding the term "Great Knowledge" (mahāvidyā), "Great Knowledge" refers to the Great Vajradhara, by virtue of being the very progenitor. "Great Knowledge" refers to the secret mantra syllables, which are the three syllables. "By that" refers to the generation and completion stages. "The form of a person" means the aspect of a person. "All the Tathāgatas" refers to Vairocana and the others. "Mantra" refers to the number thirty-two, which are the causes of generation. According to the method taught in the Sādhana, by the sequence taught in the Piṇḍīkṛtasādhana, through the yoga and subsequent yoga, one completes the saṃbhogakāya. By arranging the syllable Oṃ and so forth, one reaches the culmination of the Great Yoga, which is the extremely perfect yoga, having been made white with three faces and six arms, as long as it is being generated. Regarding the phrase "having become" and so forth, "in the form of three faces" means that here, at the culmination of the four yogas, one should understand it as being three-faced itself. In both the Vyavasthāna and the Sūtrasamuccaya, it is explained in the scripture that at the culmination of the extremely perfect yoga, one enters into this very three-faced state. Just as it was explained at the beginning of the Vyavasthāna, it is explained here as well; because it is stated here as "the culmination of the four yogas," there is no contradiction in explaining that the Great Vajradhara is clearly entered at the culmination of the four yogas. If it were otherwise, [it would be] the subsequent yoga and...

ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཐར་རམ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་མཐར་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་དྲང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་དང་། གསུང་བར་འགྱུར་བའི་ངེས་པའི་དོན་དག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་མཐོང་བར་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་བཞིན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་སྨིན་དང་གྲོལ་བའི་སྣོད་ཀྱི་གདུལ་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྐྱེད་པ་ལས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་གཞན་གྱིས་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དངོས་དང་བརྒྱུད་པས་ཐམས་ཅད་ཁོ་ནས་གདུལ་བྱས་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་། རེག་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་དྲན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དགའ་བས་ཡིད་ཀྱི་རིགས་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། ། རྫོགས་པའི་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། ། སོ་སོར་འཇོམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བདུད་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་འཇོམས་པར་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིགས་པས་འཇིགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དམ་ཚིག་གིས་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། ། རྣམ་པར་ཐིམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་དམ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པས་ཞེས་དྲང་བའི་དོན་ལས་ཁྱད་པར་རོ། ། ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོག་ཅེས་པ་ནི། འགྲོ་བའི་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

If, at the conclusion of the atiyoga or the mahāyoga, one’s own chosen deity, such as Akṣobhya and so forth, were to enter [the practitioner], then that would contradict the established systems of the provisional meaning already spoken and the definitive meaning yet to be spoken. As for the statement, "it was seen by those to be trained (vineya)," how could the emanation body (nirmāṇakāya) of the Blessed One be seen even by those who are not [yet] to be trained, just as in the case of the Lion of the Śākyas? Rather, the phrase "by those to be trained" should be understood in terms of those who are vessels for ripening and liberation, and who are generated by the Blessed One. It is not that it is seen by others [in that way]. Alternatively, through both direct and indirect means, all those to be trained see, touch, hear, and remember [the deity] in that manner, whereby the Blessed Ones cause the mental family to be correctly known through joy. The perfected families cause those [qualities] to increase. Furthermore, for those who are individually subduing, such as those capable of subduing Māra and so forth, it is of provisional meaning because those who are terrified by fear take refuge in that [deity]. For that very reason it is said: "all," and so forth. One is made to proceed correctly by means of the samaya; because it causes [them] to dissolve, it is the samaya. That which arises from it is the distinction from the provisional meaning, namely, by way of the stages of wisdom (jñānakrama). Regarding "great" and so forth, "supreme" refers to being the supreme among all beings.

ཚད་མེད་དང་ཞེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། གཟུགས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མཁས་ཞེས་པ་ནི་རིག་པའི་གནས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སོ། ། བརྩོན་ནི་བྱ་བ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། སྤྲོ་བ་ནི་ལྷག་པར་སྤྲོ་བའོ། ། ལས་བདག་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་སྟེ་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་བའོ། ། དེ་དག་ལས་བསྐྱེད་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དམིགས་པར་གྱུར་པའོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་དང་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ནི་སྔགས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་དག་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷ་རྣམས་དག་བསྟན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སོ་སོར་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དགའ་བའི་ཐུགས་ཀྱིས་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཚིམ་པར་གྱུར་པའི་ཐུགས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྔར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔར་གསུངས་པའི་ཐུགས་ཀ་ལས་ནི་ལྷ་མོའི་པདྨ་ལས་སོ། །

"Immeasurable" means that they cannot be delimited by qualities, wisdom, form, the welfare of sentient beings, and so forth. "Learned" refers to all the fields of knowledge without exception. "Diligent" means being entirely without discouragement in all activities. "Zealous" means being exceptionally enthusiastic. "The nature of the activity" is because of engaging in the welfare of sentient beings and so forth. "Each of those" is extremely marvelous and truly wondrous. "Produced from those" means becoming an object of observation through the thorough realization of their very nature. "The supreme of all aspects" refers to the aspects of the hands and so forth, the wheels and so forth, and the ornaments. "All the Tathāgatas" refers to Akṣobhya and the others, who are the mantras. "Blessed by them" means having that very nature. For that very reason, it is said: "All the Tathāgatas," and so forth, which teaches the impure and pure deities according to the interpretable and definitive meanings. This is the definitive meaning. Then, with the words "Then," and so forth, it shows the emanation of Akṣobhya and the others individually for the sake of sentient beings, produced through the sequence of the impure and the pure. "With a joyful mind" means with a mind that has become supremely delighted and satisfied. For that very reason, it is said: "Previously," and so forth; "from the previously mentioned heart" means from the lotus of the goddess.

ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་དགའ་བས་ཚིག་ལ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བརྡར་བྱས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཨེ་མའོ་གང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་གཟུགས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྦ་བར་བྱ་བས་ན་གསང་བའི་ནི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལའོ། ། རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་འདིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རབ་ཏུ་མི་རྟོག་གོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཞེས་སོ། ། སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མའི་འབྲེལ་པ་ཞེས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་མི་གནས་པ་རྣམས་དང་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དང་བླ་མ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། ། འདུས་པ་མཛད་ནས་ཞེས་པ་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླ་མ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེའི་མཆོད་པ་སྤྲོས་པ་ནི་འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིན་པོ་ཆེའོ། ། འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་པའི་ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི།

The term "utterance" (udāna) is a designation for words spoken out of joy. For that very reason, it is said: "O, what is it?" and so forth. "Two aspects" refers to the two forms of the deity. "All Tathāgatas" is because they are of that very nature. "Secret" means it is to be concealed from those who are not suitable vessels. "Because of being free from conceptualization" means that, by its very nature, it cannot be conceptualized. For that very reason, it is said: "It is utterly non-conceptual." "The three realms" and so forth refers to "abiding" because it does not abide in the desire, form, or formless realms. "The relationship between teacher and student" is for the purpose of showing how future disciples should act toward the Teacher, the Blessed One, and how students should act toward their teachers and gurus. "Having gathered" means the gathering of the students themselves. "All Tathāgatas" refers to Akṣobhya and the others; because they are of that very nature, the Guru is also all the Tathāgatas. "The offering to him" is the "samaya" because it is not to be transgressed. For that very reason, it is the "jewel of suchness." "Thus he spoke" is a phrase referring to the time when the Blessed One was acting as the Teacher. "All Tathāgatas" refers to form and the other [sensory objects].

གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པ་ལྔ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བླ་མ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེའི་མཆོད་པ་སྤྲོས་པ་ནི། དངོས་དང་བསྒོམས་པས་སོ། ། དམ་ཚིག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་འདའ་བ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། ཡུལ་ལྔ་ལ་རེག་བྱའི་མཆོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་ནི་སློབ་མ་རྣམས་མང་བ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པའོ། ། གང་ཡང་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་མཆོད་པ་བྱས་ནས། སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གསོལ་བ་འདེབས་ཏེ། བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་པོའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའོ། ། འདུས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བར་བྱ་བ་དང་། བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དེའི་བདག་ཏུ་བྱེད་པས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གང་དུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འདུས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དོ། །

This is because forms, sounds, and so forth are of the nature of Vairocana and the other [Buddhas]. The phrase "those" refers to the five objects of desire that have been mentioned. "All Tathāgatas" refers to the Great Vajradhara, and because [the guru] is of that very nature, the guru is also all the Tathāgatas. The "emanation of offerings" to him is performed both through actual substances and through meditation. The "samaya" is that which is not to be transgressed even by the wisdom of the Tathāgatas. Regarding the offering of touch among the five objects, it is said: "That very [nature]," and so forth. The plural term "precious women" is used in consideration of the multiplicity of the disciples. Furthermore, because they are of the nature of all goddesses, they should be expressed in the plural. The plural term "those," and so forth, should also be expressed in the plural. Having thus performed the offering, in order to show the activity of the disciples, they offer a supplication with the words "Please explain," and so forth. The term "arisen" refers to the essence of the manner in which it has arisen correctly and without error. Those who possess the power of the vajra-like essence are the "Vajragarbhas." The term "assembly" (gaṇa) refers to that which is to be gathered, and because they are gathered and made into a single entity, they are assembled in the manner of their arising. For that very reason, it is said: "become one," and so forth. "All," and so forth, refers to that very same [assembly].

གསང་བ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུའོ། ། སྦ་བར་བྱ་བ་ནི་སྐལ་མེད་རྣམས་ལའོ། ། འདུས་པ་ཕྱི་མར་གསུངས་པ། གསང་བ་ཞེས་འདི་ཅི་ལ་བརྗོད། ། འདི་རུ་གསུང་དང་སྐུ་དང་གསུང་། ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པ་གསུམ། ། གསང་བ་ཞེས་ནི་མངོན་བརྗོད་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། གསང་ཆེན་ལས་ཞེས་པ་འོད་གསལ་ལས་སོ། ། ལྷའི་སྐུ་འོད་གསལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། འདུས་པ་ཞེས་པ་ཅི་ཞིག་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ལ། འདུས་པ་སྦྱོར་བར་རབ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་ཀའི་འཁོར་ལོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདུས་པ་ཕྱི་མར། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མངོན་རྗོད་བྱེད། ། ཅེས་སོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱིའི་དོན་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤྱིའི་དོན་ཏེ། སྤྱིའི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་སྦས་པའི་དོན་གསུངས་སོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྣང་བ་མཆེད་པ་དག་གོ། ། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་སྟེ་འདུས་པའོ། ། སྦས་པའི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་མཐར་ཐུག་པ་གསུངས་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐུའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་དངོས་པོའོ། ། དེ་དག་འདྲེས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །

"Secret" refers to the body of the Great Vajradhara, which is the nature of body, speech, and mind, and is both completely pure and completely impure. "To be concealed" means for those who lack the fortune. As it is said in the Explanatory Tantra: "What is this called 'secret'? Here, it is the three aspects of the vajra of speech, body, and mind; these are designated as 'secret'." "From the great secret" means from the clear light, because the deity's body arises from the clear light itself. "Two" refers to the subjects, wisdom and method. As it is also said: "What is called 'assembly'?" To which it is replied: "Assembly is explained as union, because it is the nature of the wheel of both wisdom and method." The Explanatory Tantra states: "It expresses all the Buddhas." The "literal meaning" is the general meaning taught by relying on the literal meaning. Regarding "vajra" and so forth, the vajra and lotus are the male and female organs in perfect union. This is the general meaning in terms of the generation stage; the hidden meaning is taught by relying on the general meaning. Wisdom and method are the internal natures of the appearances of "increase." Perfect union is the "near-attainment" of appearance; this is the assembly. The ultimate meaning is taught by relying on the hidden meaning. "Conventional" is the illusory body. "Ultimate truth" is the actual entity. Their "integration" is the thorough realization of their identity.

གསང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་ནི་གསང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། མངོན་པར་འདོད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་མངོན་པར་བཞེད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ལས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། ། ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། འདི་བསྟན་པར་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རིན་པོ་ཆེ་དང་ཙན་དན་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། སྤྲོ་བ་མེད་པ་ནི་འདུས་པའི་དོན་ལ་གུས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་འདོད་པའོ། ། བརྡ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ནི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལའོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འང་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་ཚིག་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་སླར་ཡང་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་ནི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བའོ། ། དེ་ལ་དམ་ཚིག་ནི་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྡོམ་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་སྡོམ་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་སྦོམ་པོ་དང་། ། རྩ་བའི་ལྟུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལས་ལྡང་བའོ། ། ཐབས་གསུངས་པ་དང་ལྡན་པ་བཟུང་ངོ་། །

Regarding the explanation of "secret" and so forth, it begins with "secret" and so on. "Ultimate" refers to two aspects. "Desired" means that it is precisely what the Great Vajradhara intends. The explanation of "all Tathāgatas" is stated here with the words "Tathāgata" and so forth in order to distinguish them from others. "What need is there to mention..." and so forth is because, for the sake of embracing all sentient beings, he wishes to establish this teaching by relying on the two stages; therefore, both "jewels" and "sandalwood" and so forth are explicitly mentioned. "Lacking enthusiasm" is intended to show a lack of devotion toward the meaning of the Guhyasamāja. "He abandons the symbols" refers to the mental continuums of those who are making the request. "Explained with intentional meaning" is because the statement "it is not even the domain of all Tathāgatas" is itself a contradictory expression. With the words "all" and so forth, he requests once more. The "secrets of body, speech, and mind" are so called because they are the very causes for the complete transformation of the body and so forth through the samaya, vows, and so on. Regarding the samaya, vows, and so forth, these are the secrets of body, speech, and mind. In that context, samaya refers to that which is to be guarded and so forth. "Vows" refers to the vows of the Vajrayāna, such as entering the maṇḍala and so forth. From the word "and so forth," one should understand the gross infractions, the root downfalls, and so on, as well as the methods for recovering from them. One should grasp this as being endowed with the explained methods.

དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་རིགས་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སྐྱེད་པ་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། དེའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པས་ད་ལྟར་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་ནི་དེ་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ལྷ་བསྐྱེད་པའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྐུ་དག་སྟེ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་འོད་གསལ་དང་ཟུང་འཇུག་ཏུ་མངོན་པར་དགོངས་ནས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་ཏེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྐུ་ལ་སོགས་པར་ཞུགས་པར་མཛད་དོ། ། འདིར་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ངག་དང་ཡིད་ལ་ཡང་ཞུགས་ཤིང་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ། ། རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་བྱ་བ་ལ་བསྐྱོད་པ་ཇི་སྲིད་དུ་ཀུན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དེ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། །

This refers to the generation of the three families of body, speech, and mind as the preceding process; for Akṣobhya and the others, as well as those belonging to their families, are the very nature of the body and so forth. One should understand this by following what has just been explained, up to the point where it says "the meaning of the syllables," and so on, as they are mutually dependent. The "secrets of body, speech, and mind" refers to the three syllables, because they are the seeds for generating those [deities]. The "wisdoms of the secrets of body, speech, and mind" refers to the generation of the deities of the three wisdoms within the continuums of beings, which are the body and so forth. The "secrets of body, speech, and mind" also refer to the bodies that are the nature of wisdom, which are both completely pure and impure bodies, because they are the very essence of the body and so forth. Here, because it is taught with the clear light and union in mind, it is called "ultimate" and is of two types. Regarding the phrase "all" and so forth, "blessing" means that the body and so forth of all the Tathāgatas abide [therein]; for that very reason, it is said: "He caused them to enter the body and so forth." Here, by the word "and so forth," it also means that they entered and thoroughly entered speech and mind. They are "thoroughly entered" because they remain present as long as they are moved toward activity by conceptualization and the like. Having performed that blessing, one should connect it with the request: "May the Blessed One please teach."

སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ནི་ལྔ་པོ་དེ་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་གྱི་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པར་མཛད་ནས་ཞེས་སྔར་གསུངས་པ་ལ་སྦྲེལ་ལོ། ། དབང་པོ་གཉིས་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་དབང་པོའོ། ། དེ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་བསྐྱོད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བོ། ། དེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བུམ་པའི་དབང་བསྐུར་བ་དང་། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བའོ། ། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་འཁྲུད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་མཛད་ནས་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་དམ་ཚིག་ནི་འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ། ། ལྡང་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ཅེས་པ་ནི། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་པའི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྐུའོ། ། གསལ་བར་མཛད་པ་ནི་རང་གིས་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་གཞན་ནོ། ། ཡང་ན་བཤད་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན། ཇི་སྲིད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སྟོང་པ་གསུམ་མོ། ། སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་འོད་གསལ་ལོ་ཞེས་སོ། ། ཡང་ན་རྒྱུད་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། མཐའ་ནི་མཐའ་དྲུག་འོད་གསལ་བ་སྟེ།

Regarding "the Vajra Body and so forth": this connects to what was previously stated, that having generated the bodies and so forth from the seed syllables such as OṂ, which are the seeds for generating those five. "The two organs" refers to the female and male organs. "Entering into union" means their movement. "The drop of bodhicitta" is the conventional. "By those" means by the natures of all the Tathāgatas. "Empowerment" refers to the vase empowerment and the secret empowerment as appropriate. The empowerment of those three—the conventional bodhicitta and the wisdoms—washes away the stains of the mind; having performed that, [the request] is "please teach." For that very reason, it is said: "The vajra samaya is the clear light," which means having entered into the ultimate. Regarding the statement on "arising," "the words arising from that" refers to the two types of bodies in the mental continuums of those to be trained: the completely pure body and the completely impure body. "Making clear" means causing one to correctly realize it for oneself. "The ultimate" refers to another ultimate. Alternatively, as for the explanation of what the ultimate is: as the Blessed One has said, the ultimate of the aggregates, elements, sense bases, and so forth, is the three emptinesses. The ultimate of the three emptinesses is the clear light. Alternatively, as stated in this very tantra: "The limit is the six limits, the clear light."

ཡང་དག་པའི་ཚུལ་ལོ་ཞེས་པ་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འོད་གསལ་བ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཚུལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ལྷ་ཉིད་ཇི་ལྟར་མཐར་ཐུག་པའི་བཤད་པས་བཤད་པར་བྱ་བ་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་འོད་གསལ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ས་བོན་དང་། མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་པོ་ཆེ་དང་ཙནྡན་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་གདུལ་བྱ་གཉིས་དང་བྱ་བ་ལས་བཤད་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོད་གསལ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རོ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ས་བོན་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལྷ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ། ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་དབུས་སུ་ངེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ན་འགྲོ་བ་ཡང་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འོད་གསལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་གཞག་རིམ་པར་གསུངས་པའི་རིམ་པས། རིགས་བརྒྱའི་རིམ་པའི་ལྷའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དོ། ། གཞན་དུ་ཡང་། སླར་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རྣམ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཕྱི་ནས་རེ་རེའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།

If one asks, "Does this not contradict the statement that it is the 'perfect mode'?" it is because it enters into the very nature of that luminosity (prabhāsvara) that it possesses the nature of the perfect mode. If one asks, "If that is so, how can an impure deity be explained as the ultimate explanation?" it is because this [deity] is generated from luminosity through the sequence of the seed-syllable, the signs, and so forth. It should be explained according to the two types of disciples and their activities, through the distinctions of precious gems, sandalwood, and so on. Furthermore, there is no such thing as a deity whose own essence is entirely impure. Because it is generated from luminosity by the three wisdoms of a single taste through the seed-syllables, signs, and so forth, the speech states: "One experiences the supreme joy of the deity itself and brings it to certainty in the center of the birth-place in the form of a drop (bindu)." Thus, even the maṇḍala of deities such as Vairocana and the rest arises from luminosity, which is the nature of the stable and the moving. According to the sequence taught in the Kramapatala, the very form of the deities of the hundred families is also completely pure. As it is said elsewhere: "Furthermore, the purity of all things is described as suchness (tathatā); subsequently, by means of individual distinctions, the deities are described." Thus, regarding the phrase "in that way" and so forth, the wisdom maṇḍala is the very nature of the aggregate of consciousness.

མི་བསྐྱོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་མི་བསྐྱོད་པ་གཙོ་བོར་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྒྲོན་མ་ཞེས་པ་ལ་སྒྲོན་མ་ལྟ་བུ་ནི་སྒྲོན་མའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལས་རང་གི་ངོ་བོར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། བསྒོམས་པས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་པོ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་མི་ཤེས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་རྣམས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དོན་གཞན་གསུངས་པ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྒྱུད་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྤྱིའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་བསྐྱེད་པ་འདིར་རྣམ་པར་འཆད་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ཞིག་གསུངས་པ། འདུས་པ་ཕྱི་མ་རུ། ཞེ་སྡང་སྡང་བའི་བདག་ཉིད་སྦྱོར། ། ཞེ་སྡང་དགའ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེ་སྡང་རྒྱུན་གྱི་དབང་བསྐུར་ནས། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེར་བདག་ཉིད་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། ཡི་གེའི་དོན་དང་། སྤྱིའི་དོན་གསུངས་པ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་སྐུ་ལ་སོགས་པར་གཞུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས། རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བའི་དོན་དུ་སྣང་བ་འཆར་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཕྱོགས་བཅུར་སྣང་བར་མཛད་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་ཉིད་དོ། །

The maṇḍala of Akṣobhya’s wisdom is that in which Akṣobhya is the principal deity. For that very reason, it is said: "Wisdom," and so forth. Regarding the term "lamp," it is a lamp because it is like a lamp. The Blessed One [uses the term] "of wisdom" as a supplement. Because it naturally engages in the total destruction of the darkness of ignorance along with its habitual tendencies, it reveals its own essential nature. Because it is known through meditation, the wisdom of the master who acts as the holder [of the lineage] is also of the nature of the vajra-like path; thus, the darknesses of ignorance are [overcome] because of its very essence, [which is the overcoming] of the fetters of ignorance. Likewise, another such meaning is stated: "Wisdom," and so forth. For that very reason, it is said: "In the tantra," and so forth. The phrase "the general meaning" is used because it is intended to be explained here in the context of the generation of Akṣobhya. Regarding what is stated by "wisdom" and so forth, in the Explanatory Tantra (Uttaratantra) it says: "Applying the nature of hatred to hatred, Possessing the joy of hatred, Having been empowered by the stream of hatred, One becomes the identity of Vajra Hatred." The literal and general meanings are stated: through the sequence of entering the body of Vajra Hatred and so forth, the appearance should be made to arise for the sake of empowering the disciple who has entered. That which demonstrates this is the very form of wisdom, which causes appearance to manifest in the ten directions.

དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྒྲོན་མ་དང་འདྲ་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་དེས་སོ། ། རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱ་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་པ་པོ་དང་། རབ་ཏུ་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱ་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་པ་པོ་དང་། རབ་ཏུ་སྣང་བའི་ངོ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དབྱེ་བར་འདོད་དོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། ད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་འདི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཛྙཱ་ནི་རྟོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་དབང་བསྐུར་བ་མི་འོས་སོ། ། འདིས་ནི་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་ཆ་ཤས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཕྱིར་གྱུར་པའམ། ནང་དུ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར། སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བར་ཡང་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྣང་བ་ཉིད་སྣང་བ་མ་ལུས་པ་སྟེ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་ནི། ཕྱོགས་བཅུར་སྣང་བར་བྱས་པའོ། ། གཞན་དུ་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱི་འོད་སོ་སོར་ངེས་པའི་ལུས་ཀུན་དུ་སྣང་བར་བྱེད་ནུས་པར་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་ན། སླར་ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་སྣང་བ་མ་ལུས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་སྣང་བར་བྱེད་པར་ཅི་ལྟར་མི་འགྱུར། སྒྲོན་མ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཞིན་དུ་སྒྲོན་མ་དང་འདྲ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་འཇིག་རྟེན་གང་གིས་ཀྱང་གནོད་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

Therefore, it is said: "Because it is like a lamp" refers to that phenomenon which is merely a manifestation. By way of the object to be manifested, the agent of manifestation, and the essence of manifestation, the three wisdoms themselves are made clearly manifest during their respective stages; thus, they are intended to be distinguished by way of the object to be manifested, the agent of manifestation, and the essence of manifestation. One-pointedness of mind possessing that nature is meditative concentration (samādhi). Now, to demonstrate that the essence of suchness is to be personally realized, it says "Jñāna is realization," and so forth. Otherwise, because this bodhicitta would be impure, empowerment would be inappropriate. By this, it is also stated that a disciple should not be empowered if they are excluded from the arrangement of the parts of the complete maṇḍala circle, or if they are internally impure. The manifestation of the three wisdoms itself is the manifestation of all things without exception, which is to say, it outshines them; it is the illumination of the ten directions. Otherwise, if one observes that the light of the sun and so forth is capable of illuminating the entire body of specifically determined objects, how could the manifestation of the ultimate truth—which outshines all manifestations without exception—not illuminate all world systems? "Lamp" is as before, meaning it is like a lamp. "Vajra" means permanence, because it cannot be harmed by anything in the world.

མཐར་ཐུག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཅིག་གོ། ། གཉིས་པ་གསུངས་པ། འོད་གསལ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཞེངས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པས་སམ། ས་བོན་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ནི། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཕྲག་དོག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ནི་བཀབ་པའོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པ་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་(གྱི་,ཀྱི་)རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྒྱུན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སྟེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ཉིད་ཁྱོད་ནི་སྟོང་པར་བཞེད། ། དེ་བཞིན་སྣ་ཚོགས་དམ་པའི་ཆོས། ། དེ་དང་མཉམ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། དེ་ཉིད་དམ་པའི་དོན་དུ་ཡང་། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྫས་སུ་འདོད། ། དེ་ནི་ཡང་དག་མི་བསླུ་བ། ། དེ་རྟོགས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་བརྗོད། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་ཁམས། ། དེ་ཡིས་ཐ་དད་མིན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་སོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔས་ཁྱབ་པའོ། ། ཞེ་སྡང་ཞེས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། རྒྱུད་འདི་ལ་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་མི་བསྐྱོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྦྱང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་གི་རིགས་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ།

"Ultimate" is one classification. The second is stated: "Luminosity," and so forth. "Having arisen" means either by the stage of wisdom or by the stage of the seed-syllable, the signs, and so on. The five afflictions are the characteristics of hatred, delusion, pride, attachment, and envy. To be "pervaded" by these is to be covered. The "realm of sentient beings" is the world of sentient beings. Regarding the afflictions, the thorough knowledge of their very nature is the thorough knowledge of the aspect of dependent origination itself in its unerring continuity; that reality is awakening, the manifest complete awakening of Vajradhara himself. As it is said: "That which is dependent origination, You assert that very thing to be emptiness. Likewise, the various sublime dharmas, And the Tathāgata are equal to that. That very thing is also the ultimate truth, And is asserted as the substance of suchness. It is the authentic, non-deceptive; From realizing it, one is called a Buddha. Buddhas and the realm of sentient beings Are not distinct from that." Thus it is said. Its nature is the nature of awakening. Those to be trained are pervaded by the five afflictions. "Hatred" is used as an illustration; because mind is primary in this tantra, Akṣobhya is shown first. "For the sake of purification" refers to the families of hatred and so forth through the very forms of Akṣobhya and the rest. For that very reason, it is said:

འདི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐུགས་ནི་དེ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་སྐུ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བས་སོ། ། གསུང་རྡོ་རྗེ་ལས་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ཕྱུང་བས་སོ། ། བློ་ལ་བཞག་ནས་ཞེས་པ་ནི་བློས་དམིགས་པར་གྱུར་པའོ། ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་གང་ཡིན་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཁྲོ་བོ་ནི་འདིའི་དོན་གྱིས་ཞེ་སྡང་སྟེ། ཞེ་སྡང་ཅན་རྣམས་ཞེ་སྡང་ལ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེའི་རིགས་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། ལྷ་མོའི་བྷ་གར་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་པ་ནི། མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་འདིའོ། ། དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་མཚན་མའི་ལུས་ལ་འཆད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་བཛྲ་དྷྲྀཀ་གོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པ་ཡང་ངོ་། ། ད་ལྟར་ཛི་ན་ཛིཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་གཞག་རིམ་པ་དང་། རྣམ་བཤད་ལས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གཉིས་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །

Regarding the phrase "this" and so forth: the mind (thugs) is that which acts as the impeller, having emerged from his own body. It is emitted from the Vajra Speech by way of the mantra Vajradhṛk. "Having placed it in the mind" means it has become an object of mental focus. The "Great Compassionate One" is the Great Vajradhara, who is the means that will be explained later. His "wrath" (khro bo) is, in this context, hatred (zhe sdang), because those possessed of hatred are of a nature that turns away from hatred. The family (rigs) of that Great Vajradhara is Akṣobhya; he is called Vajradhṛk because he holds the vajra within the bhaga of the goddess, having the nature of the body. For that very reason, it is said: "having entered into union," and so forth, which is the literal meaning. Regarding the phrase "five" and so forth, "five aspects" refers to the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom. This is the manner of Buddhahood for the Great Vajradhara and others, who are of the nature of the five Tathāgatas, such as Vairocana. The vajra that teaches this is explained as the Vajradhṛk in the body of signs. Because he is the very essence of that Great Vajradhara, Akṣobhya is also [included]. Thus, the mantras such as Jinajik should be understood as having a twofold nature, as explained in the Rim pa bshad pa (The Stages of Explanation) and the Rnam bshad (The Detailed Explanation). This is the interpretable meaning. Regarding the phrase "truth" and so forth, "grasps" means to manifest.

རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པ་ཡང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཤད་པ་འདིའོ་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དྲུག་པས་མངོན་པར་བརྗོད་དེ་དྲུག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་འདིའི་ཞེས་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་པ། སྤྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པའོ། ། ཞལ་ནག་པོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི། དྲུག་པ་ནི་ཞལ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་ནག་པོ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་ཅན་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་སོ། ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ། ། ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ཐོག་མ་དང་། གཞན་དུ་ཞལ་ནག་པོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་བཞུགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་པ་ལས་དབྱུང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དབྱུང་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་འམ། མི་བསྐྱོད་པ་དབྱུང་བ་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དབྱུང་བའོ། ། དང་པོའོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པོ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དང་པོ་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོའི་སྒྲ་ནི་ཐོག་མའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ།

Because he is the very nature of that Great Vajradhara, he is also Akṣobhya. Likewise, this explanation applies to Vairocana and the others; this is the definitive meaning. By the words "That very [essence]" and so forth, he is designated by the sixth [case], because it is a synonym for the sixth. Regarding the phrase "of this Great Vajradhara," the Caryāmelāpaka states: "The emanation-nature is also the Great Vajradhara, because he is the cause of the saṃbhogakāya, which possesses the nature of the two truths; thus, he possesses the nature of the two truths." "Akṣobhya" refers to the fifth [face]. "Possessing the nature of the black face and so forth" refers to the sixth, because it is the white face and so forth. "Those" refers to the mudrās of Akṣobhya, who possesses the nature of the black face and so forth. "Having become one" refers to the great mudrās of the sixth. Regarding "black" and so forth, it is "as before," because it is the initial [description] and because the black face and so forth are explicitly designated. "The sixth, Great Vajradhara, resides [there]" refers to Akṣobhya. "The emanation of Vajrasattva from the sixth Tathāgata" means the emanation of Vajrasattva. Or, the emanation of Vajrasattva or Akṣobhya is the "emanation of Vajrasattva." "The first" is because the second and so forth will be explained later. This is the literal meaning. "The first application" (prathama-yoga): the word "first" is a synonym for the beginning.

དང་པོ་སངས་རྒྱས་དྲུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་དང་པོའི་སྦྱོར་བའོ། ། མདོ་དང་བསྲེ་བར་བྱེད་པར་ཡང་དང་པོ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་བཞི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གསུངས་སོ། ། དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ཞེས་པ་ནི། གསུངས་པ་ཡང་། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་འཛིན་གནས། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་རབ་དབྱུང་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་དྲུག་པའོ། ། ཐུགས་ལས་ཞེས་པ་ལྷ་མོའི་བྷ་ག་ལས་སོ། ། དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་མར་རོ། ། སེམས་ཅན་རྨོངས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ཆགས་པའོ། ། ཞི་བའི་ཚུལ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཛི་ན་ཛིཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རྣམ་པ་གཅིག་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། ། སླར་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ། ། ཀུན་འབྱུང་ངོ་། ། སྤངས་སོ། ། སྤང་བར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་སྤང་བར་བྱར་མེད་དོ། ། འགོག་པའོ། ། མངོན་དུ་བྱའོ། ། མངོན་དུ་བྱས་སོ། ། སླར་ཡང་མངོན་དུ་བྱར་མེད་དོ། ། ལམ་མོ། ། བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། བསྒོམས་སོ། ། སླར་ཡང་སྒོམ་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གཉིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་གིས་དབྱེ་བར་བྱ་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་ཕུང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འཆི་བ་དང་། ལྷའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བཤད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། །

First, the union of the sixth Buddha himself is the "initial union." In the Sūtra-samuccaya, it is also stated that the samādhi called "initial union" is taught immediately following the four yogas. Regarding the phrase "by showing the maṇḍala emanated from the 'initial' and so forth," it is said: "Abiding in the samādhi of Vajra Hatred, one should thoroughly emanate the entire maṇḍala." For that very reason, it is said: "The Blessed One" refers to the sixth. "From the heart" means from the bhaga of the goddess. The meaning has already been explained, which refers to the beginning. "Deluded sentient beings" refers to those attached to form. "The manner of peace" is that which generates mental bliss. The meaning of "Jina-jik" and so forth has already been explained. "One aspect, two" refers to suffering: it has been fully known; it is not to be fully known again. It is the origin: it has been abandoned; it is to be abandoned; it is not to be abandoned again. It is cessation: it has been manifested; it has been manifested; it is not to be manifested again. It is the path: it is to be cultivated; it has been cultivated; it is not to be cultivated again—this is "one aspect, two." The "vajra-like samādhi" is so called because it is difficult to differentiate the mind, which is of the nature of clear light, by means of the afflicted and the purified. Here, it is explained as overcoming the aggregates, the afflictions, death, and the son of the gods. This is the definitive meaning.

དེ་ཉིད་ཅེས་པ་རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། དཀར་པོ་ནག་པོ་དམར་པོའི་ཞལ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེའི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་འཛག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རིན་ཆེན་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའོ། ། གང་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དྲང་བའི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པའི་དོན་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རཏྣ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དྲུག་པའི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་གྱིའོ། ། གོས་པ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་མཉམ་པ་མེད་པས་སོ། ། གལ་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པའི་ཤེས་པས་གོས་པར་གྱུར་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོར་བར་འགྱུར་རོ། །

"That very one" refers to the person of awareness itself. The mudrā of Vairocana is characterized by faces that are white, black, red, and so forth. "Becoming one with that" means that because he is the nature of the aggregate of form of the Blessed One, he is Vairocana. For that very reason, it is said: "The Blessed One," and so forth; this is the literal meaning. Conventional bodhicitta is of the nature of emission and possesses the power of consciousness. For that very reason, it is said: "That very one," and so forth. The equality of Mahāmudrā is of the nature of the wisdom of equality and is the essence of Ratnasambhava. Its "perfection" is its generation. "Who is it," and so forth, has already been explained. Based on the provisional meaning, the definitive meaning is taught. Regarding "all," and so forth, it is of the nature of the suchness of ultimate bodhicitta. "Arisen from that" means that Ratnasambhava also possesses the nature of the two truths. For that very reason, it is said: "Vajra Glory," and so forth; this is the definitive meaning. Regarding "Ratna," and so forth, "becoming one" is of the nature of the sixth aggregate of feeling, and thus belongs to the Jewel. "Untainted" means being without inequality. If one were tainted by unequal cognition, the wisdom of equality itself would be abandoned.

ནམ་མཁའི་གནས་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་གནས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ནོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡིད་ཅན་རྣམས་སོ། ། དུལ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་འཇིག་པའོ། ། ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་སྟེ་དེ་ལའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ནི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འདོད་ཆགས་སྤང་བའི་དོན་ནི་འཁོར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་བཟློག་པའི་དོན་དུའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣང་བ་གསུམ་མོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛག་པ་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་འབྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་ཨ་ཡིག་གོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་བར་མ་ལ་ལྟོས་ནས། འོད་གསལ་བ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་འདོད་ཆགས་ལ་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་འདོད་ཆགས་ཞེས་པ་ནི་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱིས་སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི། དབྱེ་བར་བྱ་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་འདིའོ། ། ཨཱ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་ཀུན་ནས་སོ། ། རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའང་འཁོར་བ་སྟེ།

Regarding the phrase "the abode of space," because space is like an abode, it is called the "abode of space." Regarding "wealth" and so forth, "sentient beings" refers to those who possess minds. "Tamed" means the destruction of pride. The "abode of the purification of pride" is the Lord of Jewels (Ratneśvara); it refers to him. This is the literal meaning. "By passion" means by the characteristic of attachment to objects. The purpose of abandoning passion is for the sake of reversing attachment to the objects that produce cyclic existence. Regarding "all" and so forth, "supreme joy" refers to the three appearances because they are the very cause of supreme bliss. "Bodhicitta" refers to the state of the bodhicitta dripping because it is the very cause of the wisdom of enlightenment. Its "arising" is the letter A, the arising of the bodhicitta. That which arises from it is Amitābha; this is the interpretable meaning. "Great passion" is so called because, in relation to passion, the absence of passion, and moderate passion, it is the very desire for the passion of the Great Being of Clear Light. This is both the interpretable and the definitive meaning. "Attachment to the discerning wisdom" means being constantly connected to it. "Vajra passion" is so called because, in both the interpretable and definitive senses, discerning wisdom is difficult to divide. Likewise, this is the explanation of how the four wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, arise. The explanation of the syllable Ā is "from all sides." The syllable Ras also refers to cyclic existence.

ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལྷ་ཉིད་དུ་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའོ། ། ལྀཀ་ཅེས་པ་ནི་འདིའི་བཤད་པ་ནི་དེ་ལས་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་མོ་ཞེས་པ་ལྷག་མ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དོན་ཡོད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཁ་ཅིག་གིས་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྲག་དོག་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དག་གིས་ཕན་ཚུན་མི་བཟོད་པ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པས་དོན་ཡོད་པའི་གཟུགས་སོ། ། འགུགས་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་བཟོད་ཅིང་ཆགས་པའོ། ། དམ་ཚིག་ནི་ཕྲག་དོག་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའི་དམ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལས་ཉམས་པ་དེའི་བཀའ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། ཉེས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་གསུངས་པའི་ཉེས་པ་ལས་ཉེ་བར་འདའ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུའོ། ། རིགས་ནི་རིགས་(གྱི་,ཀྱི་)གཙོ་བོ་སྟེ། དམ་ཚིག་ཉམས་པས་དོན་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ལས་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་ངེས་པའི་དོན་གསུངས་པ། དམ་ཚིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

One should cultivate the divine pride of the aggregates, elements, and so forth as being the deities themselves. Regarding the term lik, its explanation is that one proceeds from that. The phrase "the three wisdoms" is the remainder; for that very reason, it is said: "the corpse," and so forth. This is the interpretable meaning (neyārtha). "All Tathāgatas" refers to Vairocana and the others. "Amogha" (Amoghasiddhi) refers to that which is unfailingly accomplished; thus it is so called. This is the interpretable meaning. "Signless" (animitta) means that which is without a cause; for suchness is not something that emerges as being definitively a cause or a non-cause for some. This is the definitive meaning (nītārtha). "Envy" (īrṣyā) is the state of intolerance between women and men. That itself is an affliction (kleśa), because it is the very cause of affliction. Because it purifies that, it is the form of Amoghasiddhi. "Summoning" (ākarṣaṇa) means intolerance and attachment. "Samaya" refers to the samaya of the Tathāgata’s command: "One must not be envious." To "violate" that means to transgress his command. From the word "and so forth," one should include lying and the like. The meaning of "clearing away faults" is for the purpose of transcending the faults that have been spoken of. "Family" (kula) refers to the lord of the family. By focusing on the nature of Amoghasiddhi, one clears away the violation of the samaya. This is the interpretable meaning. To explain the definitive meaning for the purpose of clearing away that other [fault], it is said: "The samaya," and so forth.

འདི་ཉེ་བར་བྱའོ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་དམ་ཚིག་གོ། ། ཁམས་ཕྲ་བ་ནི་རླུང་གིས་སོ། ། དེས་ཞེས་པ་རླུང་གིས་སོ། ། ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་འོད་གསལ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འགུགས་པ་ཞེས་པ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། མཆོག་ཏུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་ལྟུང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པའི་རང་བཞིན་ནི་རིགས་ཏེ་རིགས་སུ་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་འདི་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་སྐབས་སུ་ནི་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་པྲཛྙཱ་དྷྲྀཀ་གོ། ། དྲང་དོན་ནོ། ། ཟླ་བར་སྣང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དག་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཁམས་ཕྲ་བས་ནི་རླུང་གིས་སོ། ། མཁའ་ལ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་བའོ། ། འཛིན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། ཐར་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐྱེ་བ་པའོ། །

"This should be brought near; this should be grasped"—this is the samaya. The subtle element is by means of the wind. "By that" means by means of the wind. The wisdom of method is because it is the very cause for attaining the clear light. Regarding the explanation of "summoning," it is "supremely" and so forth, as before. "Thoroughly purifying" means thoroughly knowing the falling into the state of clear light itself. The nature of the unsurpassed offering is the lineage; it should be understood as that which is to be made into the lineage. This is the definitive meaning (nītārtha). The characteristic of thorough discernment is the mode of analytical investigation, because even in the state of a tathāgata, this exists as spontaneously present. In the context of the yogi, the wisdom that performs meditation is itself the nature of thorough discernment. Therefore, that too is Prajñādhṛk. This is the interpretable meaning (neyārtha). "Appearing as the moon" is an illustration; it illustrates the increase of light and the near-attainment of light, which are the subtle elements by means of the wind. "In space" refers to the clear light. "He causes to be grasped" refers to the continuum of sentient beings, and for the yogi as well, as before. This is the definitive meaning. "Untainted" is because of the absence of the taints of the afflictions (kleśa). "Enjoying desires" means enjoying desires through thorough knowledge of them. "Accomplishing liberation" refers to the one who enjoys the five sensory desires.

ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ལྔ་པོ་ལ་རྟོགས་པས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པའོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཞན་ནོ། ། འདོད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ་བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཐར་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་ནི་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་དུའོ། ། ཕུང་པོ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་དག་ཅེས་པ་ནི་འདི་ཉིད་དུ་ཐོག་མར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། སངས་རྒྱས་འགྱུར་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དོན་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དག་ནི་རྐྱེན་དག་གོ། ། བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྔར་གསུངས་པའི་དམིགས་པའི་ནུས་པའི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་དབྱུང་བའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སླར་ཡང་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དབྱུང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་སྐུར་གྱུར་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་དཔེས་སོ། ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་རིམ་པར་གསུངས་པ་ཡང་གཟུགས་སུ་བྱའོ། །

Because there is no attachment to objects, one is liberated from saṃsāra by realizing that the five aggregates are without rebirth. The phrase "or else" indicates an alternative perspective. "Desire" refers to the aspiration for the welfare of oneself and others, and so forth. "Liberation" is characterized by untainted bliss. This is according to the Explanatory Tantra, the Sandhivyākaraṇa. "Aggregates" refers to form and the rest. "These" refers to those mentioned at the very beginning. "Will become buddhas" refers to Vairocana and the others. "Enlightenment" is the wisdom of clear light. "Meanings" refers to the appearances and so forth. "Those" are the conditions. "Arisen" means that which has been produced. "Furthermore" refers to the certainty previously stated. "In that way" and so forth refers to the result of the power of the previously mentioned focal objects. It is the emergence of the five tathāgatas. This is the definitive meaning. "Once again" refers to the emergence of the tathāgatas. "By Vairocana and the others" refers to the five. "For the sake of enjoyment" means for the purpose of experiencing those respective objects, such as form. The supreme accomplishment of the purity of form and the rest consists of the objects of form and so forth, which have become the bodies of Vajrarūpā and Locanā, and so forth; their essential nature is illustrated by the examples of the mirror and the other [wisdoms]. This should also be understood according to the sequence of the stages of presentation.

སོ་སོར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། ། གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་གཟུགས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྒྲ་ལས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེར་བཤད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འོ་ན་ཅི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བའི་ལྷ་མོ་བཞི་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། མཱ་མ་ཀཱི་ནི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་དག་གི་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། ། དྲུག་པ་ལ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འབྲེལ་ལོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་འདིར་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ནི་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་ཉིད་དོ། ། དམ་ཚིག་ནི་འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེ་སྡང་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་དང་མི་བསྐྱོད་པའི་སྒྲ་དག་རྣམ་གྲངས་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཞེ་སྡང་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེའི་ཁམས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཱ་མ་ཀཱི་སྟེ། སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་མཱ་མ་ཀཱི་བྱུང་བའོ། ། རྗེས་སུ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ནི་བདེ་བ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པས་ཡོངས་སུ་དགྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། མོ་ཧ་ནི་མི་ཤེས་པ་སྟེ་སྲེད་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དག་གི་ཕན་ཚུན་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པའོ། །

One should individually analyze and apprehend them; "form" refers to that which is to be apprehended. Through the word "vajra," the purity of form is shown. Likewise, sound and the others should be understood as explained therein. If one asks, "How is it that there are four goddesses to be enjoyed by the five Tathāgatas?" there is no fault, as Māmakī is common to both the Vajra and Ratna families. In the case of the sixth, because he possesses the five aggregates, he is connected with all of them. Here, Vajradhara is Akṣobhya. "Pleasing him" means bestowing bliss. "Samaya" (commitment) is so called because it is not to be transgressed. Because it is stated, "Hatred is Akṣobhya," and so forth, one should understand that the terms "hatred" and "Akṣobhya" are synonyms. This is the interpretable meaning. Hatred itself is an affliction; its thorough knowledge as suchness through the stages of wisdom is the definitive meaning. Delight in that is total passion. "That very one" refers to the sixth. Because she is his element, she is Māmakī; since the mind is primary, Māmakī appears first. "Pleasing him" means generating complete joy by bestowing supreme bliss; this is the literal meaning. "Moha" is ignorance, and the purification of that craving is as explained before. Attachment is the passion for the mutual bliss of women and men.

དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྐུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལུས་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་གནས་པ་མི་རྟོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་འཆི་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྲུབ་པར་བརྗོད་པ་ན། སྐད་ཅིག་ཅན་ཉིད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཉིད་དུ་གྲུབ་ན། སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་དང་། སྐད་ཅིག་སྔ་མ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དབུ་མ་རུ་གསུངས་པ་ཡང་། ཡོད་གང་རང་བཞིན་བྲལ་བ་ཡིས། ། མེད་དེ་མེད་ཅེས་རིག་པར་འགྱུར། ། ཡོད་པ་ད་ལྟ་མ་བྱུང་བས། ། སྔ་མ་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། སྟོང་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སླུ་བར་བྱེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། སྤྱིའི་དོན་ནོ་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་གསལ་བ་བསྐྱེད་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དུ་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་དབང་གི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །

Its purity is as before. It is the interpretable and definitive meaning. Regarding the phrase "the body" and so forth, "impermanence" is used because in the world, the body and so forth are deceptive due to their very impermanence. Likewise, our own schools demonstrate that the aggregates, such as the body, abide in a non-conceptual state. When ordinary beings speak of the body and so forth, they describe them as ending in death; and when the Sautrāntikas speak of the established nature of the aggregates and so forth, they describe them as being momentary. In that regard, if an entity is established as a single moment, then because the subsequent moment arises and the preceding moment ceases, it becomes impermanent. As it is said in the Madhyamaka: "Whatever exists is devoid of intrinsic nature; Thus, one should understand that 'non-existence' is not [an absolute] non-existence. If what exists were not to have arisen [previously], It would follow that the prior [moment] was annihilated." This is the literal meaning. Regarding the phrase "emptiness" and so forth, because there is a supreme attachment to the aggregates and so forth as being emptiness, the body and so forth of Lokeśvara are emptiness because they are deceptive. This is the general meaning, because by focusing on emptiness, one desires to generate the clarity of intrinsic existence. Regarding the phrase "appearance" and so forth, because the nirmāṇakāya and so forth are the very nature of appearance, one should establish them as the essence of the saṃbhogakāya through the power of the wind element.

ལུས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་ནས་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་སླར་ཡང་རང་གིས་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གྱུར་པ། སྣང་བ་གསུམ་པོ་རང་གིས་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱས་ནས་ནི་བདག་ཉིད་དམ་སློབ་མའོ། ། དངོས་པོ་མེད་པར་དམིགས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སླུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ། ། སྦས་པའོ་ཞེས་པ་དང་ལྷག་མ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་དཔེ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་བླ་མའི་དྲིན་ལས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས། རིལ་པོར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པས་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སླུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་བཤད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མཛད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། བཛྲ་ར་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་དག་གིས་བསྟན་པར་གྱུར་པའོ། ། འདི་རྣམས་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡུལ་སྤྲུལ་པ་དང་། དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་མངའ་བདག་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་གལ་ཏེ་འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་གདུལ་བྱ་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གཅིག་དང་ཉེ་བའི་རིམ་པས་རྟོག་པའམ།

Having thoroughly entered into the appearances of the body and so forth, one becomes correctly aware of them moment by moment. Having correctly realized the three appearances for oneself, one is either the master or the disciple. The observation of the absence of entities is the observation of the clear light; that which is not permanent is the deceiver of the [Buddha] bodies and so forth, meaning it causes their decline. This is because it is taught in consideration of the remaining [explanations], such as the "hidden" [meaning]. Having realized the Sambhogakāya through the kindness of the guru, by means of the single example of the aggregates and so forth, the absence of appearance through the "totality-grasping" and so forth is the deceiver, as before. This is the ultimate [meaning]. The phrase "in those aspects" means that for the sake of disciples who are inferior in terms of the meaning of the four modes of explanation—such as the literal meaning and so forth—he has rendered the mind one-pointed. This is the literal [meaning]. Through the words "Vajrarati" and so forth, the meaning of what was taught is shown by way of the interpretable and definitive meanings. These are Locanā and the others; because they are designated as "co-practitioners," one should understand that Rūpavajrā and the others are the "subsequent practitioners." "Sovereign of desire" means that he is the master over the emanation of objects of desire and the enjoyment thereof. Likewise, if there should arise disciples who enjoy desires, then at that time, through the sequence of the primary and secondary [stages], one should conceptualize [them].

རྟོག་པ་ལས་གཞན་འདོད་པ་མངོན་པར་སྤྲུལ་པ་བསྟེན་པར་བྱ་སྟེ། གདུལ་བྱ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་བུད་མེད་འབུམ་ཕྲག་རེ་རེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དབང་བསྐུར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་མངོན་པར་འཐོར་བར་བྱེད་དོ། ། ལུས་དང་ངག་གི་དྲི་མ་འཁྲུད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ། བླ་མ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དབྱེར་མེད་པར་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་མི་ཕྱེད་པའོ། ། གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་དོ། ། དེ་ཞེས་པ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་དམིགས་པའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པས་སྣང་བར་བྱེད། སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པ་བསྲེགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་འོད་གསལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། ། དེ་བསྐྱེད་པ་ནི་བགེགས་རབ་ཏུ་འཇོམས་པ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ནི་དམྱལ་བའོ་ནི་དམྱལ་བའི་བདག་པོ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ན་དམྱལ་བའི་ལས་ནི་གཤིན་རྗེ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

One should rely upon the manifest emanation of desired objects other than conceptual thought, bestowing hundreds of thousands of desired women upon each of the infinite disciples to be trained. This is the literal meaning. Regarding the phrase "the essence of empowerment," it means to sprinkle [water]. It is called "empowerment" because it washes away the stains of body and speech; the guru is Vairocana. Its essence is the "vajra," which is indivisible, through the metaphorical designation of the inseparability of cause and effect. "Whoever" refers to Yamāntaka. "That" refers to Yamāntaka. "Focusing upon that" means focusing upon Yamāntaka. This is the interpretable meaning. He appears in various forms; because he illuminates sentient beings by burning away all obscurations without exception, he is Vairocana, the Clear Light. "All Tathāgatas" refers to the Great Vajradhara, because he is the very nature of all Tathāgatas. Their essence consists of all five Tathāgatas, such as Vairocana and the others. Their maṇḍala consists of eight aspects, comprising the support and the supported. Because he is the cause for generating that [maṇḍala] by virtue of being the one who utterly subdues obstructors, it is said: "blessing," and so forth. This is the literal meaning. Yamāntaka is hell because he is the lord of hell; alternatively, the karma of hell is Yama, and he is so called because he is the cause of that.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞུགས་པའི་དྲུག་པའོ། ། ཆེན་པོ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་ཁྲོ་བོ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་མར་སྦས་པའི་དོན་ལ་དམིགས་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འོད་གསལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེའི་དམ་ཚིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བཀའོ། ། འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་པའི་ཚིག་ནི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ལས་བཟློག་པ་གཞན་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་ནི་བསྐྱེད་པའི་གནས་ཞེས་པའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། བསྡུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་འོད་གསལ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟ་མགྲིན་ཡང་དེ་ལས། སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །

"Bhagavān" refers to the sixth [chapter], which has entered the samādhi of Vairocana. Because it is both "great" and "wrathful," it is a samādhi; it is the particular state of mind that is such. This is the interpretable meaning. "Ignorance" refers to the impure saṃbhogakāya produced by the three wisdoms. This is the definitive meaning. "Manifestly perfect awakening" is the wisdom of equality. Regarding "focusing upon that," it means that one should first focus upon the hidden meaning and then focus upon that. This is the definitive meaning. "By means of insight" means by means of the nature of individual discernment, which discerns the afflictions. This is the interpretable meaning. "The nature of conceptualization" refers to ignorance. Therefore, it is said: "Luminosity," and so forth; this is the definitive meaning. "Vajra samaya" is the command of Vajradhara. The word "mundane" refers to those other than the Vajra ḍākinīs. This is the literal meaning. "Dharma jewel" refers to being the sovereign who reveals all the jewels of the Dharma, because he is empowered by all the Tathāgatas. "Family" means the place of generation. This is the interpretable meaning. The "condensed maṇḍala" is because Hayagrīva is also born from the bodhicitta that arises from luminosity. [It is characterized] by the nature of the afflictions, such as desire and so forth.

དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། དབང་པོ་གཉིས་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་དབང་པོའོ། ། དེ་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཐབས་དེས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་བར་མའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེད་པར་མཛད་ཅེས་པ་བསྐྱེད་ནས་ཀྱང་དེའི་མཐར་འོད་གསལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཞེས་པ་ནི། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུའི་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྟེ་བླ་མའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམས་ནི་དགོངས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལུས་གཟིར་བའི་ཕྱིར་ནི་དགེ་བའི་དབང་པོའི་ལུས་ལས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་བགེགས་སོ། ། ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཤར་བས་ནི། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་མཐར་འཇིག་པ་སྟེ། འོད་གསལ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། ཡང་དག་པར་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སེམས་པ་ནི་ཁྲོ་བོའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། ཁྲོ་བོ་བཞི་པོ་རིགས་ཀྱི་དབང་པོར་བཤད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་དང་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་བཞི་དང་།

This is the interpretable meaning. The two faculties are the female and male faculties. Their entering into union is the "movement." By that method, it is said that one generates the bliss of supreme joy, characterized by passion, the absence of passion, and intermediate passion; having generated it, one then actualizes the clear light at its conclusion. This is the definitive meaning. Regarding the phrase "all" and so forth, "body, speech, and mind" refers to the supreme body of all the Tathāgatas, whose nature is the all-accomplishing wisdom. That itself is the Vajra, the Guru. This is the interpretable meaning. Regarding "all" and so forth, the body, speech, and mind are the very essence of that intention. The locus of their purification is the Vajra. This is the definitive meaning. Because it afflicts the body, it is an "obstacle," as it arises from a body that is not of the virtuous faculties. Through the dawning of the wisdom of method, the destruction at the end of the Sambhogakāya—the method for attaining the ultimate truth—is made into the clear light; this is the definitive meaning. The maṇḍala is the nature of the support and the supported. "Perfectly pleasing" is through the very distraction of the mind. "Intending" refers to the wrathful deities. Therefore, it is said: "all" and so forth. Here, following the sādhana, the four wrathful deities are explained as the lords of the families. Likewise, the six Tathāgatas and the four goddesses such as Locanā and so forth...

གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་ལྔ་དང་། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་དོ། ། བཞུགས་སོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་ཡང་དྲུག་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པས་དྲུག་པའི་རང་བཞིན་འདིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ལྷ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱས་སོ། ། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ལས་གཞན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་གང་ཡིན་པ་འདིར་མ་གསུངས་པ་རྣམས་བཤད་པའི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང་བརྗོད་ལ། ། དེ་རྣམས་གསུངས་པ། ཤར་ཕྱོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རང་གི་རྒྱུད་ནས་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་འདིར་གསུངས་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པས་གསུངས་པ། ཤར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཕྱག་དང་། ཞལ་དང་ཁ་དོག་དང་། མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། སླར་ཡང་དགོངས་པ་གང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདིར་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་གསུང་ཞེ་ན་གསུངས་པ། སློབ་དཔོན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཞན་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་གཞན་དུའོ། ། གལ་ཏེ་གང་སློབ་དཔོན་མེད་པར་འཇུག་པར་གྱུར་ན་ཉེས་པར་ཅིར་འགྱུར། གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདིར་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་འཇུག་པ་ནི་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བརྗོད་པ་ལ་རིགས་པ་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དཔེ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། སྐུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒལ་བའོ། ། འདིའི་ལན་གསུངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའི་འོ། །

There are the five goddesses, such as Rūpavajrā, and the eight bodhisattvas, such as Maitreya. Regarding the phrase "they reside," by expressing the sixth [case], the nature of the sixth is indicated, and thus twenty-two deities are expressed in this maṇḍala. Now, those maṇḍala deities other than those in this [maṇḍala] which were not mentioned here are also described in the explanatory tantra, the Śrī-vajramālā. Those are stated as "in the eastern direction," and so forth. It is explained that one should engage with those mentioned here for the purpose of summarizing from one's own tantra, as stated in the passage beginning with "east." By the word "of all" and so forth, the hands, faces, colors, and hand-symbols are to be understood. Furthermore, with what intention did the Blessed One not describe the maṇḍala in its entirety here? It is stated: "without a master," and so forth. "Elsewhere" means in other tantras. If one were to enter [the maṇḍala] without a master, what fault would occur? Success will not be achieved; because of the lack of dependence on another, it is not well-done. Here, entering without depending on another will lead to rebirth in hell. The reasoning for describing it in its entirety is stated as "just as," and so forth, providing an example with logical consistency. The objection is stated as "of the body," and so forth. The response to this is stated as "the Blessed One," and so forth; "Vajra Master" refers to the sixth [case].

སྐུའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོར་ཡང་དག་བཞུགས། ། ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། ཤ་སོགས་ཞེས་པའི་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ལས་རུས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། ཁྲག་སོགས་ཞེས་པའི་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲོ་བ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ལྟོ་བའི་མེ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ནི་འདིར་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མིག་གི་དབང་གཉིས་ལ་ཞེས་པ་ནི། སྤྱོད་བསྡུས་སུ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སའི་སྙིང་པོའོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དབང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱང་དབང་པོའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྣ་ལ་བཞུགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལུས་ཐམས་ཅད་རེག་བྱའི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ལ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། མཛོད་ལས་ནི་གང་ཡང་ཕོའི་དབང་པོ་མཐེ་བོའི་རྣམ་པ་གསང་བ་ལ་གནས་པར་གསུངས་སོ། ། མོའི་དབང་པོ་ལམ་དུ་གནས་པ་རྔའི་སྦུབས་ལྟ་བུར་གསུངས་སོ། ། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་ཡང་སྐྱེས་པའི་གནས་གསུམ་དུ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་དགོད་དོ། ། བུད་མེད་ལ་ཡང་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། གཙོ་བོ་འདི་ནི་དབང་པོའི་གནས་ལ་ཞེས་མངོན་པར་མཚམས་སྦྱར་བས་འདིར་ས་བོན་དགོད་ཅིང་གནས་གཞན་ལ་ཡང་གཙོ་བོས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

From the words "Vajra Body" and so forth, up to "perfectly abiding as the aggregate of consciousness," the five Tathāgatas are also expressed as being of the nature of the aggregates. Regarding the word "flesh and so forth," the term "and so forth" includes bone and so on. Regarding "blood and so forth," the term "and so forth" includes phlegm and so on. "Heat and so forth" refers here to the digestive fire of the stomach and so on. "Movement and so forth" refers here to inhalation and exhalation and so on. As for the phrase "the two eye faculties," one might ask: "Does the Compendium of Practices not state that the collection of the eye sense base is Kṣitigarbha?" Because the faculty itself is the sense base, the collection of the eyes and so forth should also be expressed by the term "faculty." For that very reason, it is said: "abiding in the nose," and so forth. By the phrase "the nature of the four elements" and so forth, the entire body is of the nature of the tactile faculty, and thus Sarvanīvaraṇaviṣkambhin is expressed. In the Abhidharmakośa, it is stated that the male faculty is in the shape of a thumb and resides in the secret place. The female faculty is stated to reside in the path, like the interior of a drum. In the Sādhana, Sarvanīvaraṇaviṣkambhin is generated and placed in the three places of a male. For a female, it is Sparśavajrā. Since the primary [deity] is connected to the "abodes of the faculties," there is no contradiction in placing the seed-syllable here and the primary [deity] pervading other locations as well.

དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་འདིའོ། ། རྩ་རྒྱུས་ནི་མགོ་བོའི་འོ། ། དཔུང་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདུན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ག་གན་ཕྱུགས་ལྷས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་དཔུང་པ་དང་ཉེ་བར་འཇུག་པའི་གཞོགས་སུ་མི་གཡོ་བ་དང་། འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་དགོད་དོ། ། འོག་ཅེས་པ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་འོག་ཏུའོ། ། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཀུན་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལུས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐ་དད་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་དག་ནི་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བརྗོད་དོ། ། ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུངས་པ། ལུས་ཞེས་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མངོན་པར་གསུངས་པ་སྟེར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལུས་ཅན་ནོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་དགོས་པ་གཞན་གསུངས་པ། འདི་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་པར་ཁ་ཅིག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ལ་ཞེས་པར་ཀློག་སྟེ། ཕྱོགས་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མི་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ལྷ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་གཅིག་ཉིད་དོ། །

Likewise, the explanation for the other sense faculties is as follows. "Tendons" refers to those of the head. "Arms" is used in the locative sense by way of proximity, just as in the expression "the cattle-pen of Gaṅga." Therefore, one should place Acala and Kāmarāja on the sides adjacent to the arms. "Below" means beneath the two feet. Having done so, the sections beginning with "to all" and "the body" constitute the distinct sequence. These are arranged according to the order in which they were taught. This is described as the maṇḍala of the body. If one asks why, it is said: "Vajra" and so forth. This refers to the maṇḍala based upon the body of the Vajra Master. "Body" is a designation for the form of Vajradhara; it is taught that the wheel of deities—the aggregates and so forth—is established as the Buddha and so on, and thus bestows [realization]. This is the "embodied one." To state another purpose of these, it says "these" and so forth. "That which emanates" means having the nature of the nirmāṇakāya. In another version, some read "nirvāṇa" [instead of "emanation"]; in that perspective, "nirvāṇa" has the same meaning as "entering into the nirvāṇa of the saṃbhogakāya, which is equal to the fortune of humans and equal to the fortune of gods."

རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདིས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་གིས་ལེགས་པར་འདུས་བྱས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཁམས་གསུམ་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་ནོ། ། འཇུག་པའི་དོན་དུ་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། མྱུར་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མྱུར་དུ་ཞེས་པ་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པ་དེ་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཉེ་བར་བསགས་པའི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཁྱོད་ཀྱི་དགེ་བ་ཡོངས་སྨིན་པ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་སྡུད་པ་སྟེ། བརྗོད་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་སློབ་དཔོན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་(ལྟས་,བལྟས་)ནས་གསུངས་པའི་བཤད་པ་འདིའོ་ཞེས་གསུངས་པ། དང་པོའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགའ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བས་མ་འོངས་པ་ན་འདུས་པའི་དོན་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བར་འཇུག་པ་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མགུ་བ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་སོ། ། མགུ་བས་ནི་འཇིགས་པས་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པར་གྱུར་ཏོ། ། འཇིགས་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ། ཕྱག་འཚལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་རིམ་པར་གསུངས་པ་ཡང་། སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པའི་ཚོགས་འཛིན་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་འདིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལུས་ལ་དགོད་པ་ནི།

Regarding the statement, "The Vajra-holder is to be described as possessing the vajra," this indicates that what is well-purified is the one belonging to the three realms, born from the thorough conditioning of causes and conditions; such is the manner of the teaching. To offer a supplication for the sake of entering [the path], it is said: "Swiftly," and so forth. "Swiftly" means in this very life. Regarding "nirvāṇa," it is said that through the nirvāṇa characterized by the absence of a substantial essence, the fully ripened virtue accumulated thereby becomes complete nirvāṇa: "Your virtue is fully ripened." The phrase "Therefore," and so forth, is the conclusion. To express the supreme master who enters [the path] at the proper time through the thorough knowledge of the expressed meaning, it is said: "Just as," and so forth. This explanation is stated in view of the generation stage; thus it is said: "The first," and so forth. Then, "Thereupon," and so forth, refers to joy. Having cleared away doubt, those who have superior devotion toward the meaning of the assembly in the future enter by clearing away doubt. The teachers, having brought joy to mind, [the disciples] became thrilled with horripilation due to that joy. The cause of the fear is stated: "Homage," and so forth. Furthermore, as stated in the sequence of the formal arrangement, the Buddhas—who uphold the entire collection of qualities such as the ten powers and the fearlessnesses—are here established within the bodies of ordinary beings.

འགལ་བའི་བཤད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འགལ་བའི་བཤད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་། འགལ་བར་བཤད་པ་བསྒོམས་པས་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཇིགས་པ་དང་(དུ་‚ངུ་)བ་དག་གི་རྒྱུའོ། ། མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡང་འདིར་རྣམ་གཞག་རིམ་པར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སོ། ། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ཉིད་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཡང་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྱུང་བ་ལས་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་རོ། ། ད་ནི་བྲི་བར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཡང་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འདིས་སོ། ། ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རིགས་པ་ཉེ་བར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅི་ལྟར་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གླེང་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིགས་པ་གསུངས་ཏེ། གླེང་གཞི་ནི་དང་པོའི་རྒྱུ་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མཚོན་པའོ། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ནི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། ལྷག་མ་ཞེས་པ་ནི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཤད་པའོ། །

Regarding the phrase "those who hold contradictory explanations" and so forth: because of explaining in a contradictory manner, one will go to hell by meditating on what was taught by the Blessed One in a contradictory way; this is the cause of fear and weeping. As for the statement, "Furthermore, meditative equipoise should be understood here as it was taught in the Kramapatala (The Stage of the Arrangement)," and so forth, this was spoken by the Great Vajradhara. Because this very body maṇḍala possesses the nature of the thirty-two deities, it is taught that the emanated maṇḍala also possesses the nature of the thirty-two deities. Whatever resides in the body maṇḍala becomes the emanated maṇḍala through that emanation. Now, with the words "it should be explained that the maṇḍala to be drawn also possesses the nature of the thirty-two deities," and so forth, this refers to the reason of possessing the nature of the thirty-two. One might ask: "Is this not a logical argument made in reference to the emanated maṇḍala? Why then is it said, 'by this' and so forth?" In response, the logical argument is taught by the words "the introductory narrative" and so forth. The "introductory narrative" is the first cause, the emanated maṇḍala. The meaning is that it is in reference to that. It symbolizes the nature of the thirty-two. That itself is the emanated maṇḍala. The "meaning of the tantra" is the meaning of the explanatory tantra. The "remainder" refers to the explanation of the colored-powder maṇḍala.

སྐབས་སུ་བབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ནི་སྐབས་སུ་འོངས་པ་ནི་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དེ། རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུངས་པའི་རིགས་པས་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྐབས་སུ་བབ་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྣོད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་གསང་བ་སྟེ་གསང་བ་ལ་ཞེས་པ་གསང་བ་ལ་སྟེ། ལག་པ་ཕྱིས་པ་ལ་ལྔ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཟིགས་ཤིང་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ནས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མཛད་དེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྟོན་པ་པོ་དང་། བསྟན་པ་དང་། བསྟན་པར་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་པ་ནི་གསང་བ་རྣམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྐྱེད་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་པ་དང་། བསྐྱེད་པར་གསུངས་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དྲང་བའི་དོན་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་བཤད་པ་ནི་འདིར་བལྟ་བར་མི་བྱའོ། ། གླེགས་བམ་ལས་བསྡུ་བའི་དོན་གྱི་ཚིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྣམ་པར་བཤད་པས་བཅུག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གསང་ཆེན་ལས་ཞེས་པ་སྟེ། འདིར་ཡང་གསང་ཆེན་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་།

Regarding the phrase "it is not the relevant context," the context at hand is the maṇḍala of emergence itself, which is to be expressed by the maṇḍala of colored powders. Therefore, by the same logic used for the maṇḍala of emergence, it follows that it also applies to the maṇḍala of colored powders; this is the relevant context. Regarding the phrase "all" and so forth: "all the tathāgatas" refers to Akṣobhya and the others, who are the nature of the vessel for sentient beings. Their bodies and so forth are the "secret"; "in the secret" means in the secret. The fifth case is used in the sense of "having wiped with the hand." Therefore, it is said: "having perceived." To explain the meaning of this, "having understood" means having become of that very nature. Therefore, it is said: "having performed" and so forth; this is because the teacher, the teaching, and the nature of the object to be taught are produced within the mental continuums of those to be trained. "Guhyasamāja" (Secret Assembly) means the union of secrets. "The blessing of the samādhi maṇḍala" refers to the teaching of the maṇḍala to be generated by samādhi, and that which is taught as the generation is just so. The explanation in terms of the interpretable meaning and the definitive meaning should not be examined here. One should look at the commentary inserted by following the analysis of the words for the purpose of summarizing the manuscript. It is as follows: "all" and so forth. "From the Great Secret" (mahāguhya); here, the "Great Secret" is the conventional (saṃvṛti) and—

དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཟུང་འཇུག་གི་ངོ་བོར་གཟིགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་བཞུགས་པ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའོ། ། ཕྱུང་བ་ནི་ཐུགས་ལའོ། ། འདིར་ཞེས་པ་སྔར་བཞིན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བཤད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཙམ་བཤད་དེ། དྲང་བའི་དོན་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་བཤད་པ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་བསྡུས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུའོ། ། རྫོགས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བདེན་ཏེ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐོག་མར་གསུངས་པ་ཡང་། སྐུ་གསུམ་དག་ནི་ཐ་དད་པར། ། སྐྱོབ་པ་ཡིས་ནི་གང་བསྟན་པ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། གཅིག་ཏུ་ཡང་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། ། གང་ཡང་ལེའུའི་དོན་ཉིད་ལ་འདི་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་གསུངས་སོ། ། གང་འདིར་བཤད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། གོས་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ནི་ལུས་སོ། ། ཅི་བྱེད་ཅེ་ན་གསུངས་པ། མཆུ་སྦྲང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ཞེས་པ་གལ་ཏེ་ཡང་སྔར་བཤད་པའི་དོན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་འདིར། གསལ་བར་བྱེད་པས་ཡང་དག་པར་བདག་ཉིད་ཉེ་བར་སྐྱོབ་བོ། ། ཅི་བྱེད་ཅེ་ན་གསུངས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིས་དེའི་ཆོས་ཅན་འདིས་སོ། ། གོས་དང་འདྲ་བས་གོས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །

Having perceived and realized the two ultimate truths as the essence of union, one abides in the culmination of that very nature; this is the essence of the fruition. "Extracted" refers to the mind. "Here" is as explained previously. Regarding the terms "completely pure" and "completely impure," only the completely pure is explained here. If one asks, "Does this not refer to the explanation of the completely impure in the provisional meaning?" it is true; however, it is for the purpose of indicating the inclusion of the completely impure. This very perfection is indeed purity, because it is the nature of total completion. As it was said at the beginning: "The three bodies, which the Protector taught as distinct, become one through the application of the completion stage." Furthermore, this was spoken in relation to the very meaning of the chapter. With reference to what was not explained here, it is said: "The remainder is as before." "Clothing" refers to the body itself. If one asks what it does, it is said: "The lip-nectar" and so forth. Regarding "in that way" and so forth, if one considers the previously explained supreme meaning, it is because the meaning of the tantra is expressed in that manner, as will be explained here: "By making it clear, one truly protects oneself." If one asks what it does, it is said: "The afflictions" and so forth; by this, its subject is indicated. Because it is like clothing, it is called "clothing," which is the meaning of the tantra.

འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནམ། འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་དག་གི་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་གསལ་བར་རོ། ། སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲོན་མ་དང་འདྲ་བས་སྒྲོན་མ་སྟེ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་གྱིས་གདུལ་བྱའི་བློའི་མུན་པར་གསང་བ་འདུས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་དེ་ནི་འདུས་པའི་དོན་གསལ་ཞིང་འབྲེལ་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་སྒྲོན་མ་གསལ་བར་བྱེད་པ་འདི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། ། དང་པོའི་སྒྲ་ནི་འདི་གཙོ་བོའི་དོན་ཏོ། ། མཐའ་དྲུག་གི་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་དང་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞི་གསུངས་པ་འདིས་འདིར་གསལ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་འབྲེལ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་སྔར་གསུངས་པའོ། ། བསྐྱེད་ནས་ཞེས་པ་འདིས་སོ་སོར་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུང་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཚིག་གོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལེའུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ལེའུའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལའོ། ། གསོལ་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཅི་ཞིག་གསོལ་ཞེ་ན་གསུངས་པ་སྐུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་མཆོད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མ་འོངས་པའི་སློབ་མ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་འདི་བསྟན་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྙིང་པོ་ནི་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །

It is clearly stated that the phrases "one should uphold" and "one should give" refer to those things that possess the nature of the path or the nature of the result. Regarding the term "Lamp" and so forth: it is called a "Lamp" because it is like a lamp; for, by means of the explanatory tantra, it illuminates the Guhyasamāja within the darkness of the minds of those to be trained. Since it clearly and coherently demonstrates the meaning of the Guhyasamāja, this "Illuminating Lamp" is the extensive commentary. The word "first" indicates that this is the primary subject. The phrase "explanation of the six parameters" indicates the connection, showing that the six meanings of the Blessed One’s words and the four modes of explanation have been clarified here. The word "all" refers to what was previously taught. The word "having generated" is a term used in dependence upon the Blessed One’s speech having reached its conclusion through the process of individual generation. The "Chapter on Bodhicitta" is so called because it generates the bodhicitta for the purpose of illuminating the completion stage itself. "To the Blessed One" refers to the Great Vajradhara. "Requested" refers to the Tathāgatas, such as Akṣobhya and the others. If one asks how and what was requested, it is stated: "Body" and so forth. By means of the words "offering" and so forth, the relationship between the terminology of future disciples and masters is shown. "Essence" means that which is indestructible.

འདིར་རྒྱུ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་ལས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། སླར་ཡང་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། འདིར་རིགས་པ་གསུངས་པ། མི་ཕྱེད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཁ་ཉིད་དམ་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་དང་ཚིག་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་འདིར་ཕྱག་གཉིས་པ་ཞལ་གཅིག་པ་སྟེ། དེ་དང་འདི་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མཆོག་སྟེ། རྒྱུ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། འབྲས་བུར་ཉེ་བར་གདགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཉེ་བར་གདགས་པ་ལ་སྟེ། འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། བྱ་བ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསམས་པར་གྱུར་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་གསུངས་པའི་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པའམ། འགྲོ་བའི་རྒྱུད་དུ་སྐྱེས་པའམ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པའམ། སྤྲུལ་པའི་སྐུར་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། །

Here, regarding the phrase "all the causes taught" and so forth: that which is to be produced from the obscurations of the afflictions and the obscurations to knowledge, and that which has already been produced, will undergo degeneration. Furthermore, that which is the absence of these two obscurations is not in contradiction with what has been produced. Therefore, the essence should be expressed. Moreover, bodhicitta is the body, speech, and mind. Here, the reasoning is stated: "indestructible" and so forth. If the mind and speech were to function in dependence upon the mouth or the body, then the body and so forth would not be indestructible. For that very reason, from the statement "because of the nature of Akṣobhya," the wisdom body (jñānakāya) here is two-armed and one-faced. That and these are the supreme bodhicitta; the cause is luminosity (prabhāsvara). The designation of the result is the designation of the completely pure wisdom body, because it is luminous—this is the intended meaning. Regarding "activity and so forth," the word "and so forth" includes realization and so on; it is that which has been conceived through conceptual thought. This is the literal meaning. By the phrase "mind and so forth," it refers to the three-faced, six-armed [deity] taught in the yoga of conceptualization, or that which is born into the continuum of beings, or that which is certain by way of the vajra nature of the body and so forth, or what is explicitly called the nirmāṇakāya.

ད་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འདིའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། སྐུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། སྐྱེད་ཅིག་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་བྱུང་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སེམས་གསུམ་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རྣམ་པས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པས་སོ། ། སེམས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་གང་སེམས་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། ཕུང་པོའི་རྣམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ལུས་སེམས་སུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ལུས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་རུས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དོན་བཞིན་དུ་ཡུལ་རྣམ་པར་གནོན་པ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཡང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སེམས་ཉིད་དེའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་སོ། ། དག་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་འདི་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པར་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱས་པས་སམ། བླ་མའི་མན་ངག་ལས་སོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནའམ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ནའོ། །

Now, in order to generate the complete purity of the objects of focus—the body and so forth of this very expression—by way of emptiness, it is said: "The body," and so forth; this is the interpretable meaning. With reference to the wisdom body (jñānakāya), it is said: "Generate!" Regarding the phrase "of the nature of mind" and so forth, because mental factors are merely specific states of the mind, mental factors are also expressed by the term "mind." For that very reason, it is said: "The three minds," and so forth. It is "pure" by way of the form of the saṃbhogakāya. "It is mind itself" means that since the mind is without intrinsic nature, just like the form of the aggregates, the body does not become the mind. "By way of the form of body and mind" means that the nirmāṇakāya is also mere cognition (vijñaptimātra), because it is the very result of consciousness whose nature consists of bone and so forth. For that very reason, it is said: "Non-existent," and so forth. Just as the object is apprehended in accordance with its meaning, the verbal expression is also mind itself, because it is the aspect of that [mind]; therefore, it is "mind." This application of purity is stated: "In that way," and so forth. "Having made them one" means either by constantly analyzing its arising and ceasing, or through the guru’s oral instructions. "In the three realms" refers to the desire, form, and formless realms, or to the body and so forth that have those as their nature.

རང་སྲོག་ནི་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྨི་ལམ་རྣམ་ཤེས་སོ། ། མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཏི་ང་ཏི་ང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པས་ཏི་ང་ལ་ཨ་བྱ་ཏྱ་ཡཿའོ། ། རང་གྲོང་ནི་རང་གི་ཕུང་པོའོ། ། སྣང་བ་ནི་འོད་ཟེར་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་སྐྱེས་བུའི་རྣམ་པའོ། ། རླུང་ཞེས་པ་རླུང་གི་ཁམས་དང་ལྡན་པའོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནམ། ལུས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། གཞན་ནི་རྣམ་ཤེས་ལས་ཐ་དད་པ་གཞན་ནོ། ། མཆོག་ཏུ་ནི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། དེ་ནི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཡོད་དོ། ། རྨི་ལམ་ནི་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བས་ཏེ་རྨི་ལམ་ནི་ཇི་ལྟར་རླུང་ལ་བརྟེན་ནས་རྨི་ལམ་ནས་གཞན་དུ་སོང་སྟེ་མིའི་རིས་མཐུན་པའི་ཕུང་པོ་དང་ལྷའི་གནས་དང་ཡུལ་གཞན་དུ་སོང་སྟེ། རྣམ་པར་བཀྲ་ཞིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་མཐོང་བར་བདག་ཉིད་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རྨི་ལམ་རླུང་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རླུང་ངོ་། ། ཁམས་གསུམ་པ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པས་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ནི་སྣང་བ་གསུམ་པ་ལས་སོ། ། གཞན་ནི་གཞན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། གཅིག་ཏུ་སྟེ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཏུའོ། ། མྱུར་དུ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ནི་ལྡང་བར་བྱེད་པའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དོན་འདི་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ། ཀུན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

One’s own life-force is the consciousness characterized by the dream. Regarding the phrase "will be seen," it means that what was not tiṅ becomes tiṅ; thus, for tiṅ, there is abhavyaḥ. One’s own village is one’s own aggregates. The appearance is endowed with the five lights. "Person" refers to the form of a person. "Wind" refers to that which is endowed with the wind element. "The three realms" refers to that which has the nature of the three realms, such as the desire realm and so forth, or that which has the nature of the body and so forth. Regarding the phrase "the three realms" and so forth: "other" means something distinct from consciousness. "Supremely" means having emerged in that manner. That exists as the utterly pure essence. The dream is like a dream; just as a dream, depending on the wind, departs from the dream and goes to another human class of aggregates, a divine abode, or another land, and sees itself within variegated and diverse objects and so forth; likewise, the dream-wind is the wind-consciousness. The yogi sees it as the three realms, having the nature of the body and so forth. "From the three realms" means from the three appearances. "Other" means something else. That itself is the clear light. "In one" means in a single instant. "Swiftly" means for that very reason, without depending on the three incalculable eons. "Accomplishment" means arising. This is the definitive meaning. This very point is taught by way of the benefits of bodhicitta, beginning with the words "Everywhere," and so forth.

ཀུན་དུ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། དེ་དག་ཏུ་ཡང་གནས་པ་དང་། འགྲོ་བར་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ལ་ཚར་གཅོད་པ་དང་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་མཛེས་པས་ན་བཟང་པོའོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་སོ། ། དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཐོག་མ་དང་ཐ་མར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སླར་ཡང་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ལ་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞིས་འཆད་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་པ་སྒོམ་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འཇིག་པའི་དུས་བཞིན་དུ་ཡོད་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གནས་པའི་དུས་ལྟ་བུར་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་སྒོམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། བསལ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་ངོ་། ། འདུས་བྱས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ལམ་གསུམ་པ་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། འདུས་མ་བྱས་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད།

"Everywhere" means throughout all of saṃsāra and nirvāṇa. Because he acts with excellence in subduing and sustaining those who have entered into abiding and going within them, he is "excellent." This is not an intentional (sandhyā) meaning. Regarding the phrase "of the six Tathāgatas" and so forth, because he possesses the nature of the five Tathāgatas, he is "one's own body." He is the one who teaches through the verses that will be explained, beginning with "non-entity" and so forth. The statement that "this very samādhi is made clear" is because it is explained through the very context of the expressions at the beginning and the end. Again, this is not an intentional meaning. Regarding the explanation of "the stable and the moving" and so forth, wishing to explain the non-intentional meaning through four modes of explanation, it is said: "There is no entity, no meditation," and so forth. This is because, like the time of destruction, it exists as it is, and like the time of remaining in perfection, it does not exist [as a separate thing]. Because its meditation has not arisen by way of its own essence, this is the literal meaning (akṣarārtha). "Having removed" means even by the nature of meditating with the wisdom of thorough discernment. "Conditioned" refers to the aggregates, elements, and so forth, which arise from causes and conditions and possess the three paths. "Unconditioned" refers to space, cessation, and so forth. The statement "clinging to emptiness is a view" means: "The emptiness of the Victors..."

། ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འབྱུང་བར་གསུངས། ། གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ། ། དེ་ནི་སྒྲུབ་པ་མེད་པར་གསུངས། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལས་མངོན་པར་ཞེན་པ་གཏང་བར་བྱའོ། ། འདིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གསུངས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། མཚན་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་མཚན་མ་ནི་རྒྱུའོ། ། འབྲས་བུའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་རྒྱུན་དོན་དམ་པར་གསུངས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། འབྲས་བུ་ནི་གཟུགས་དང་ལུས་གཉིས་སོ། ། དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ནི་དངོས་པོ་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྨོན་ལམ་ནི་ལྷ་མཆོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེའི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་མོ། ། སྒོམ་པ་བེམས་པོའི་ཁྱད་པར་མངོན་པར་འདོད་པས་འཇུག་པའམ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་མངོན་པར་འདོད་པས་འཇུག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྨོན་པར་བྱེད་པའོ། ། འདིར་ཡང་གང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བརྗོད་པ་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཉི་མ་སྟོང་པར་མི་བྱ་བར། ། ཆུང་ངུ་ཅན་ཡང་སྦྱིན་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཡང་སྨོན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། གང་ཞིག་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟེ།

"It is taught that all views are to be relinquished; those who hold emptiness as a view are said to have no practice." Because it is so stated, one must abandon clinging to this. This teaches the ultimate truth. Regarding the generation stage, it says "signs" and so forth; "signs" refers to the cause. The producer of the result is none other than the continuum taught as the ultimate. The result consists of both form and the body. Clinging to these is attachment. "Because cause and result are non-dual" means that the cause and result of that entity are not distinct. This demonstrates that in the generation stage as well, cause and result are non-dual. Aspiration is the prayer of those who desire the objects of their longing, preceded by offerings to the deity. Whether it is engaging through the desire for a specific result of meditation on the insentient, or engaging through the desire for the specific results of generosity and so forth, it is the aspiration toward generosity and the like. This is because generosity and so forth are explicitly mentioned here. As it is said: "One should not let the sun go empty; even a small amount should be given," and so forth. This demonstrates that in the generation stage as well, there is no aspiration and so forth for those who lack clinging to signs and the like. "By one who lacks clinging to signs and so forth," and so on.

བསགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་གང་རང་དང་རང་ཉིད་སྟོང་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ཙམ་དེ་དངོས་པོ་མེད་དེ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ནི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མ་དག་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྟག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། ། གཞན་དུ་ཡང་གསུངས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ལགས། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མིག་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སོ། ། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུང་བར་བྱ། བརྟེན་པར་བྱའོ། ། འདི་དག་དུག་མེད་པ་ཅན་དུ་བྱས་ནས་བསྟེན་པས་དག་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་སོ། ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅི་ལྟར་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ཡིན་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེའང་སྣང་བ་གསུམ་དུ་སྣང་བས་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ལ་བརྟེན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྣང་བ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལ་ལྔ་ཡང་དག་པར་བསྟེན་ཞེས་སོ།

Because it is of the nature of accumulation, and because the mind is merely conceptualization, one likewise conceptualizes it as being empty of itself and its own nature. Therefore, through the sequence of the seed and so forth, it is the nature of the deity. This is the general meaning. That mind-only is without entity; it is impure precisely because of the existence of clinging to entities, and because it is the very cause that brings about cyclic existence. Therefore, it is said: "Because it is eternally non-existent." Furthermore, it is said: "Why are form and so forth impure? Because of the existence of the apprehended and the apprehender." "What is their apprehended and apprehender?" The Blessed One replied: "Form is that which is to be apprehended by the eye. Sound and so forth are to be apprehended and relied upon by the ear and so forth. By relying on these after they have been made non-poisonous, they become pure." If it is asked: "Is it not the case that consciousness is defined as being free from the apprehended and the apprehender? How then can it be impure due to the existence of the apprehended and so forth?" This is true; however, because it appears as the three appearances, it takes as its object form and so forth, which depend upon the five [senses] such as the eye. Nevertheless, because the three appearances are purified, it is free from form and so forth, and because it has become the non-seed of the five [senses] such as the eye. As it is said: "The five are perfectly relied upon in the three wisdoms."

། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་གོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། རྩ་བ་སྲིད་པའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། ། ཡུལ་ནི་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། ཡུལ་ལ་བདག་མེད་དེ་མཐོང་ལ། ། སྲིད་པའི་ས་བོན་དགག་པར་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། འདིའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། རང་གི་(ངང་‚རང་)ཉིད་ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། སྣང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡུལ་ཕན་ཚུན་ཉེ་བར་བྱས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། གང་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། ། དེ་རྣམས་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་མེད། ། དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ན། གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར་རོ། ། གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ན། སྐྱེ་བའི་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱས་པ་ཡང་ཟད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་སོ། ། ཉེར་ལེན་མེད་པའི་མེ་བཞིན་དུ། ། ཉེར་ལེན་མེད་པར་མྱ་ངན་འདའ། ། ཞེས་སོ། ། ད་ནི་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་སྣང་བའི་རྒྱུར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མ་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་བག་ཆགས་བསལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་རྫུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཞེས་པ་དོན་དམ་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ།

Nevertheless, it is purified precisely because the apprehended object and so forth do not exist. As it is said: "The root is the consciousness of existence; The object is its sphere of activity. Seeing that the object is selfless, One should eliminate the seed of existence." The meaning of this is as follows: the consciousnesses of the eye and so forth arise in dependence upon the eye and so forth, the appearance, mental engagement, and the mutual proximity of the object. Therefore: "Whatever arises dependently Has not the slightest intrinsic nature." Thus, if there is no clinging to the consciousnesses of the eye and so forth, then because the apprehended object and so forth do not exist, the seed of existence will cease. If there is no clinging to the apprehended object and so forth, then because there is no appropriation of the karma of birth and because what has been created is exhausted, birth is exhausted. As it is said: "Like a fire without fuel, Without appropriation, one passes into nirvāṇa." Now, with reference to the illusion-like cognition that is the cause of impure appearances, it is said: "That which is called..." and so forth. Because it is impure, the latencies of doubt have not been eliminated. If it were not meditation, it would be because, in the ultimate sense, its nature is false. "That which is like an illusion" refers to the ultimate nature. "Because it is indivisible into two" means because the two truths—conventional and ultimate—are of one taste. For that very reason, it is said:

དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཐའ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མ་མཉེས་པར་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་དཀའ་བ་དུ་མ་ལ་སོགས་པས་ལྷག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་སྟོབས་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་འོད་གསལ་དང་ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་དཔལ་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྤྲུལ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལྷག་པར་རྟོགས་ཤིང་། ལུང་བསྟན་པའི་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་གུས་པར་བསྟེན་པའི་ཞབས་ཀྱི་པདྨ་ལས་ཀྱང་ངོ་། ། ད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དོར་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་པ་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་སླར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་རྒྱུར་ཞེས་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཟུང་འཇུག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པ་ཞར་ལ་ཀུན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པ་ཟད་པའི་ཟུང་འཇུག་བཤད་པའོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ། ། སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདེན་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་གསལ་བར་བསྟན་ཏོ། །

Regarding the phrase "Therefore..." and so forth: "In its entirety" means that it is to be realized through many difficult tasks, such as pleasing the guru and the processes of hearing and reflection. That which is realized in such a manner, even by the mere power of [the guru], extending for thousands of leagues, is to be generated by the meditative absorptions of clear light and union. Such [realization] also comes from the lotus feet of the distinguished person who has been prophesied and who has perfectly realized the enlightenment of the glorious guru Vajradhara, and who is to be relied upon with devotion. Now, in order for those who are attached to the ultimate truth to abandon their clinging, it is said: "Non-existent..." and so forth. This refers to the cause for completely abandoning clinging to the relative truth; it is the cause for completely abandoning clinging to the engagement with the relative truth once again, for the purpose of establishing the non-duality of the two truths. By the phrase "By this..." and so forth, clinging to the union that is the cause of the two truths is completely abandoned. By the phrase "The two truths..." and so forth, the faults of clinging are incidentally produced. By the phrase "Therefore..." and so forth, the union in which the faults of clinging have been exhausted is explained. This is the conclusion. By the phrase "Having become a vessel..." and so forth, the reasoning of suchness is clearly shown through the non-duality of those two truths.

མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་པ་ཐོག་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འཆད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐོག་མའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཟུང་འཇུག་གིས་གཉིས་པའི་འདིའོ། ། མིག་ཙམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ། ། སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པའི་མེ་ལོང་དུ་འོད་ཟེར་ལྔས་འབར་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མེད་ཅེས་པ་འདིས་འོད་གསལ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་ནི་ཐུགས་ལ་གནས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཚུལ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་སོ། ། བརྟེན་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྙིང་པོ་སྟེ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཟག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་དོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་གོ་ཞེས་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པ། ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ལྟ་བུའི་འདུ་བྱེད་དོ། ། ཆོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། མ་གྲུབ་ན་ནི་དངོས་པོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། འདི་དག་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གསུངས་སོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལས་བཞེངས་པ་གསུངས་པ།

"Ultimate" refers to the explanation of the initial ultimate truth. Through the initial classification, this is the second [truth] by way of union. "Because it is the domain of the eye alone" is like a reflection in a mirror. This is because it blazes with the five light rays within the mirror of illusory emanation. By the statement "even the nature of phenomena does not exist," it is shown that there is no clinging to the clear light. For that very reason, there is no clinging to the two truths. Now, by the words "now" and so forth, this is what resides in the [Buddha's] mind. The "way of enlightenment" is the characteristic of the non-duality of the two truths. The "method of enlightenment" is the method for actualizing the Great Vajradhara. "Supported" means being endowed with indivisibility; that itself is the essence, the nature of clear light characterized by selflessness. This is not an intentional [hidden] meaning. It is because it is signless. It is because the cause of non-existence exists. "Contaminated" refers to the formative factors (saṃskāra) produced by the afflictions (kleśa). Because they function together with those, they are "with outflows" (sāsrava). "Uncontaminated" refers to the formative factors of one who has conquered the afflictions and abides in nirvāṇa with remainder. Regarding the words "phenomena" and so forth: if they are not established, the term "entity" is the remainder. These very points express the ultimate truth. Then, by the words "how then" and so forth, the arising from that state is explained.

བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ནི་རིམ་པ་གསུམ་པར་གསུངས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྔོན་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཕེན་པ་ནི་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པས་གཞག་པའི་འདུ་བྱེད་དེ། གཎྜཱིའི་སྒྲ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་བཞིན་ནོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། ། སྟོང་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་བདག་རྣལ་འབྱོར་ལྡན། ། ཞེས་སོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་དང་འདྲ་བས་སྣང་བ་སྟེ་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་འཇོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འདུས་བྱས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས། དེ་ལས་ལྡང་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། འོ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བདེན་པ་གཉིས་མངོན་པར་སྦྱར་བའི་ཆེད་དུ་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཚིག་གི་དོན་དུ་གསུངས་ནས། གདོད་ནས་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། གདོད་ནས་དག་པ་ཉིད་ལ་དཔེ་གསུངས་པ། ནམ་མཁའ་བཞིན་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དང་པོ་ཉིད་ལས་སྔར་དག་པར་མ་གྱུར་པ་ཕྱིས་ཀྱང་དག་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཟུང་འཇུག་གི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་གདོད་ནས་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མ་དག་པ་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཡོད་ཅེས་པ་དང་མེད་ཅེས་པ། ། གཉིས་ཀ་ཡང་ནི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །

The stage of self-consecration is taught as the third stage. For that very reason, it is said: "The previous," and so forth. "Impelling" refers to the formative activity established through self-consecration, just like the consecration of the sound of a gaṇḍī gong. As it is also said: "By that very [means], one should not manifest emptiness in all respects; one should possess the yoga of the self of all Buddhas." This is not of intentional meaning (neyārtha). Regarding "the light rays of wisdom" and so forth, the light rays of wisdom are the wisdom of clear light because it is the primordial nature. It is called "appearance" because it is similar to light, in that it destroys the darkness of ignorance. "Conditioned" and so forth are as explained previously. Having thus expressed the ultimate truth, the text speaks of arising from that state: "Now," and so forth; this is not of intentional meaning. By means of "nature" and so forth, for the sake of joining the two truths, the non-duality of those two—possessing the nature of the outer and the inner—is taught as the meaning of the words, and then primordial purity is demonstrated. To illustrate primordial purity itself, the example of "like space" is given: just as space was not previously pure at the very beginning, nor does it become pure later. The nature of union is also exactly like that. Thus, in the suchness that is naturally pure from the beginning, there is no such thing as the arising of purity from impurity. As it is said: "To say 'it exists' and to say 'it does not exist'—both are extremes."

དག་དང་མ་དག་པའང་མཐའ། ། དེ་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་རྣམ་སྤངས་ནས། ། མཁས་པ་བར་ལའང་གནས་མི་བྱེད། ། ཅེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ། བྱང་ཆུབ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་སྟེ་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མངོན་རྟོགས་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ཟུང་འཇུག་གསུངས་པ། རྒྱུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིའི་ལམ་ཉིད་གསུངས་པ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་མཚར་བ་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དག་གིས་སྨྲ་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་སོ། ། རྨད་དུ་གྱུར་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་སོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟོད་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། བསྟོད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལའོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རིམ་པས་སམ།

"Pure and impure are also extremes; therefore, having completely abandoned the two extremes, the wise do not abide even in the middle." Thus it is said. For that very reason, it is stated: "Well and thoroughly," and so forth. Enlightenment is the ultimate truth, the nature of the result, because it is the result of self-consecration. Therefore, it is stated: "Realization" is the cause for attaining that. Because there is no attachment to the two truths, the union is taught by the words "cause" and so forth. The path itself is taught by the words "cause and result" and so forth. This is not of intentional meaning (neyārtha). Based on the non-duality of cause and result, because it cannot be expressed even by words of wonder and marvel, it is "wondrous" by way of the relative truth, and "marvelous" by way of the ultimate truth, because both truths are also devoid of intrinsic nature. "By way of its very aspect" is a praise. The phrase "by way of its very aspect" is the remainder of the sentence "to the Great Vajradhara." One should understand that "praise" is directed toward the Great Vajradhara. "All perfections" refers to the perfection of merit; this is because the perfection of merit is of the nature of the perfection of generosity, the perfection of ethical discipline, and so forth. Therefore, from the completely pure deity, the Great Vajradhara, by way of the emanation body (nirmāṇakāya) stage, or...

རྫོགས་པའི་རིམ་པས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རབ་བསྐོར་བ་ནི་དྲུག་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པས་སམ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་རིམ་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་དེས་གཤེགས་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། ཚིག་དག་ཉེ་བར་དམིགས་བཞིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདིས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པའི་རྗེས་སུ་སྟེ་གཅིག་གི་ཚིག་ལ་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། སུས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་འཇོག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་རྟགས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། ། ལེའུ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབྱེ་བའོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །

This is because the completion stage emanates the mandala of deities such as Akṣobhya. The "thoroughly revolving bodhicitta" is the sixth; through the stage of wisdom, or through the stages of "total retention" and "subsequent dissolution," it becomes the luminosity of suchness itself. One enters into meditative equipoise within that very nature. Because one has "gone" (gata) by means of that sequence, one is a "Tathāgata." For that very reason, it is said to be "pure," and so forth. The consciousness of the three vajras is based upon the body, as it is the very act of mental intention and the observation of words. By the phrase "the Vajra of Body," and so forth, this follows the expression "possessor of the Vajras of Body, Speech, and Mind," where the singular form is used for the plural. By whom and by what means is error accomplished? It is because one is the very one who attains the enlightenment of a Buddha; the explanation of this is the sign that one establishes others in the realm of non-abiding nirvāṇa. "Thoroughly teaching the enlightenment of the Buddhas," and so forth. That which teaches the explanation of the "Chapter on Bodhicitta" is the "illuminator." The term "chapter" has been explained previously. "By the two yogis" refers to the distinction between the generation and completion yogas. "In three ways" refers to the meaning that will be explained. The "Great Vajradhara" is the sixth. Akṣobhya and the others are the five. These belong to the six.

དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། ལྷ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་དྲུག་གོ། ། སྔགས་ཞེས་པ་ནི་མ་ཏྲི་གསང་བའི་སྐད་ལའོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ལྕེ་རྩེ་གཡོ་བ་ཡོད་མིན་ཞིང་། ། སོ་དང་མཆུ་གཉིས་ཡང་དག་སྦྱར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། ། སྔགས་ནི་ཡིད་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། ངན་འགྲོའི་འགྲོ་བ་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོབ་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་གསང་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། གང་གང་དབང་པོ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས། ། བརྟེན་ནས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཡིད། ། ཡིད་དེ་མན་ན་ཞེས་པར་བཤད། ། ཏྲ་ཡིག་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་དོན། ། ཞེས་པ་དང་། སྔགས་ནི་འབོད་པ་ཞེས་བཤད་དེ། ། དེ་ཉིད་བསྐུལ་བར་སྨྲ་བའོ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་སྔགས་སུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་འདུ་བྱས་པ་ནི། ཆོས་འབྱུང་སྟེ་ཆོས་ཕུང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འདིར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་དག་འདིར་འགག་པ་དང་སྐྱེའོ་ཞེས་དེ་ལ་གནས་པའི་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྷའི་འཁོར་ལོར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དེ་དང་དེའི་རང་གི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ནི། གང་གི་བདག་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་རང་གི་བདག་པོའོ། །

Therefore, there are those five. It is by way of the explanation of that. "God" (deva) refers to the six deities, such as the Great Vajradhara and so forth. "Mantra" is in the secret language of the Matrikas. As it is said: "The tip of the tongue does not move, and the teeth and lips are perfectly joined," and so forth; such is the definition of mantra recitation. "Mantra" has the meaning of "protecting the mind." This is because it acts as a protector for those terrified by the migrations of the lower realms, and because it is the very nature of the six Tathāgatas. The term "secret mantra" will be explained as it is to be explained below. As it is said: "Whatever mind is produced in dependence upon the sense faculties and their objects, that mind is explained as 'man' (man-). The syllable 'tra' has the meaning of 'protecting' (trāṇa)." And: "Mantra is explained as 'invocation'; it is the speech that exhorts that very [reality]." Because of these statements, suchness itself will also be explained as mantra. The union of the vajra and the lotus is the source of phenomena (dharmodaya), in the sense that the aggregates of phenomena and so forth arise here. Since they cease and arise here, it becomes the mandala of deities, which is the nature of the support and the supported. With reference to that mandala of deities, it is said: "Vairocana," and so forth. Regarding the phrase "that and that," and so forth: "the lord of each respective family," such as Vairocana and so forth, means that whatever is the lord of something is its "own lord" (svāmī).

ཁ་དོག་ལྔ་བའི་སའི་ཆ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཁ་དོག་གིས་སའི་ཆ་ཁ་དོག་ལྔ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁ་དོག་ལྔའི་སའི་ཆ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ལྷ་མོའི་བྷ་གར་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་བསྒོམ་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཟུར་གསུམ་རྣམས་སུ་རྣམ་བསྒོམ་བྱ། ། ཞེས་འདུས་པ་ཕྱི་མར་གསུངས་པ། གསང་བའི་ནང་ལ་ལྟོས་པ་ལ། ། རྨོངས་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་རྗོད་པར་བྱེད་དེ་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་ལོ། ། གང་འཇིག་རྟེན་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁྱིམ་དང་ཁང་བཟང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱེད་པ་གསང་བའི་ནང་གི་གནས་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་རིམ་པར་ཡང་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་རི་དང་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གནས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་སྟེ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་པ་གཟུགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱ་ཉེ་བར་འདུལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལྔ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་མཆོད་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་ཏེ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། མདོར་ན་ཞེས་པ་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྒེག་མོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་དང་བླ་རེ་ལ་སོགས་པས་རྒྱ་ཆེར་མངོན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

That which possesses the five-colored ground is because the color of the ground itself is fivefold, due to the colors of this very maṇḍala of deities, which is of the nature of the five. From the statement "the five-colored ground," it should be understood that one should also meditate on the multi-storied palace within the bhaga of the goddess. If one asks, "Does this not also describe meditating on the multi-storied palace of the foundation of wisdom externally?" the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja states: "One should meditate on the three corners through the divisions of body, speech, and mind." To say that this is also described externally out of delusion, while depending on the secret interior, contradicts the world. In the world, the construction of external houses, palaces, and so forth, does not depend on the secret interior. Furthermore, in the Stages of Presentation, it is taught that the multi-storied palace abides in the form of mountains, celestial palaces, and so forth. "Five" and so forth refers to the five qualities of desire, such as form and sound, because they are of the nature of Rūpavajrā and the others. This is what is meant by the statement beginning with "form." "The five types of offerings" means that which gathers and subdues the five; thus, they are both "five" and "offerings," namely form, sound, and so forth. "In brief" means that it is intended to express extensively the goddesses such as Lāsyā and so forth within the maṇḍala, as well as the canopies and other ornaments.

ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཁྱད་པར་རམ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འང་འཁོར་ལོ་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་སྟེ་ལྷའི་འཁོར་ལོར་བསམས་ནས་སོ། ། འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ནི། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་གསང་བའི་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་བདག་པོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་དབུས་སུ་ནི་བདག་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་བཞིན་དུ་ཞེས་དང་། སླར་ཡང་གསུངས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་དང་། སླར་ཡང་གསུངས་པ། སྡུད་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དང་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་ངོ་། ། མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་གསང་བའི་འཁོར་ལོ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཀོན་མཆོག་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་བསྡུས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི། བདག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གསང་བའི་འཁོར་ལོའི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དག་གོ། ། གང་ཡང་གཞན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་། གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བས་བདག་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རིགས་སུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཉིད་དོ། ། སོགས་ཀྱི་སྒྲས་དོན་གྱི་བཤད་པ་ལ་རང་དབང་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་གསུངས་པ། གང་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

Regarding the term "wheel of the gods," it refers to the specific arrangement that exists like the wheel of the gods, or it refers to the palatial mansions of the gods themselves, which are visualized as the wheel of the gods. In the center of the wheel, Akṣobhya himself is the lord of the secret palatial mansion within the wheel of the support and the supported. In the center of the outer palatial mansion, the lord is the Great Vajradhara himself. For this very reason, it is said, "in the form of the Great Vajradhara," and again, "having become an emanation of the Great Vajradhara," and again, "the one who gathers," and so forth. "With him" refers to the Great Vajradhara. The Mahāmudrā of Akṣobhya is positioned outside the secret wheel. Similarly, in the passage beginning with "Ratnaśrī," and so forth, the word "and so forth" includes the Mahāmudrās of Amoghasiddhi and the others. Thus, the six Tathāgatas are to be meditated upon as the lords within and outside the secret wheel. Furthermore, in other contexts, the Bodhisattvas and others are asserted to be the lords through their union with the Great Vajradhara; since they are subsumed within the families of the five Tathāgatas, they are themselves the five Tathāgatas. By the word "and so forth," the explanation of the meaning describes the nature of that which is not independent, beginning with the words "whatever it may be," and so forth.

ཁོ་བོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེའི་ཞེས་པ་སྔར་བརྗོད་པ་ཡིའོ། ། ཕྱག་གི་གཙོ་བོས་འཁོར་ལོ་བསྣམས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་གཞན་ན་གནས་པའི་མཚན་མ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་གསུངས་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་གོ། ། འཛམ་བུ་ན་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་གིས་གཙོ་བོའི་མཚན་མ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དྲུག་པ་ཡི་ཡང་ཕྱག་གི་གཙོ་བོའི་གཡས་ན་དེ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུད་དཀར་པོ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་བསྐྱེད་པའི་མཚན་མ་ལྔ་པོ་བཞིན་ནོ། ། འདི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། ། དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ནི་ས་བོན་དང་མཚན་མ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། དྲིལ་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱག་གཡོན་ཉིད་ནའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་འོད་ཟེར་ལྔ་སྟེ་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྟེང་གི་སྒོ་ནས་ནི་སྣའི་བུ་ག་ནས་སོ། ། བྱུང་སྟེ་ནི་རང་གི་ངང་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ནི་སྟེང་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་འོད་ཟེར་རེ་རེ་འབྱུང་བ་ན་འོད་ཟེར་ལྔ་ལྔ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །

I am Akṣobhya. Great passion is the Great Vajradhara. The word "his" refers to what was previously mentioned. The phrase "holding a wheel with the principal hand" is a statement that depends upon the previously taught methods for accomplishing the symbols held in the other hands. The phrase "Jambūnada" and so forth indicates the principal symbols in the hands of Ratnasambhava and the others. Likewise, for the sixth [deity] as well, the white tantra that generates him is in the right of the principal hand, just like the five symbols that generate the five Tathāgatas. The phrase "these" refers to those spoken by the Tathāgata. The "initial application" is so called because it depends upon the seed-syllable and the symbol. The bell is always in the left hand alone. Regarding the "dharmadhātu," it is the dharmadhātu because it sustains the world through mind-only; it is thus mere cognition. For that very reason, the passage beginning with "by this which was spoken" and so forth is of interpretable meaning. The five [deities] such as the Tathāgata Amitābha are the five light rays, having the nature of the five light rays such as red and so forth. "From the upper gate" means from the nostrils. "Having emerged" means by their own nature. If one asks, "Is it not the case that the pervasive wind, which is the nature of Vairocana, emerges from above?" although that is so, when each individual light ray emerges, it causes five light rays to emerge with certainty.

ཁམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཁམས་བཞི་ཆར་ལ་ཁྱབ་བོ་ཞེས་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་སོ། ། གང་དུ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་བཞི་པོ་ཞེས་པའི་རིགས་པ་ལས་སོ་ཞེས་པས་མི་འགལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྤྲིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྟེ། སོགས་ཀྱི་སྒྲས་དམར་པོ་དང་སེར་པོ་དང་ནག་པོ་རྣམས་བསྡུས་པའོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་རྣམས་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་གིས་དམན་པའི་ལྔ་བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་སོ། ། མ་ནིང་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ལས་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྡུས་སོ། ། དེ་ལ། ། ཐུང་ངུའི་དབྱངས་ནི་ཉིན་མོར་བརྗོད། ། རིང་པོ་ཞེས་པ་མཚན་མོར་བཤད། ། དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་དབྱེ་བ་ཡིས། ། མིང་གི་དེ་ཉིད་སྦྱར་བར་བྱ། ། ཞེས་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་དུ་བཤད་དོ། ། ང་ཉ་ཎ་ན་མ་རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་པ་མ་ནིང་གི་ཡི་གེའོ། ། མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་ནི་ཡིད་ལ་བཀོད་ནས་སོ། ། དེ་ཞེས་པ་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། ཨོཾ་ཞེས་དང་པོ་གཅིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལ་འོད་ཟེར་ལྔའི་རང་བཞིན་དང་དྲུག་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་རླུང་གི་དེ་ཉིད་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དུ་བསྡུས་པར་བསྟན་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་གསུམ་དུ་འདིར་བརྟགས་པའོ། ། དེ་ལ་རླུང་གི་དེ་ཉིད་ནི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡང་བ་གསུམ་མོ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། །

The Caryāmelāpaka states that even a single element-maṇḍala pervades all four elements. This is not contradictory, based on the reasoning that wherever one is present, all four are. For that very reason, it is said: "The clouds," and so forth. Regarding "white and so forth," the word "and so forth" includes red, yellow, and black. The āli and kāli are these fifty letters minus one. From the word "and so forth" in "neuter and so forth," the feminine and masculine are included. Regarding that: "The short vowels are said to be day; The long ones are explained as night. Through the division of vowels and consonants, The reality of the name should be applied." Thus it is explained in the Sandhivyākaraṇa. The letters ṅa, ña, ṇa, na, and ma are the neuter letters. "Meditatively composed" means having placed them in the mind. "That" refers to the three syllables. By the phrase "Oṃ is the first one," and so forth, it is taught that Vairocana and the others are of the nature of five light rays, and the sixth, the Lord of the Maṇḍala, is the identity of the three syllables. Desiring to show that these six are subsumed into the three vajras, which are the identity of the reality of the winds and the reality of the mantra, it is said: "Oṃ śūnyatā," and so forth. For that very reason, it is said: "Here, they are analyzed into the three realities." In that context, the reality of the winds consists of the three: entering, abiding, and arising. The reality of the mantra consists of the three syllables.

རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་གསུམ་པོ་སྣང་བ་གསུམ་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིའང་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དང་པོའི་མགོན་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་ཡང་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་མཐར་ཐུག་པར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ངའོ་ཞེས་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་འབྲས་བུ་སྣང་བ་གསུམ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། གསལ་བ་ནི་མ་བཅོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་གསལ་བ་ནི་ཤ་དང་ཁྲག་དང་རུས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཆུའི་ནང་དུ་བྱུང་བའི་སྐྱེས་བུའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་ནི་ཁམས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པ་མེད་དོ། ། འདི་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ད་ནི་གསུངས་པའི་དོན་འདི་ཉིད་བསྟན་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་གསུམ་གྱི་སྐུ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྣང་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ་འདུས་པའི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དེར་རོ། ། བསམ་པ་ནི་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། །

The very result of vajra recitation is the three realities, which are also the three appearances and the consciousnesses of the eye and so forth. In that regard, just as in the generation stage, the first protector is generated through the reality of mantra by means of the three syllables becoming one. In the Compendium of Practices (Caryāmelāpaka) as well, it is taught that at the conclusion of the isolation of the body, the three vajras are shown to be one, thinking, "I am established by nature." Likewise, the result of vajra recitation will be the generation of the wisdom body (jñānakāya), which is the essence of the three appearances themselves. It is "clear" because it is perceived through its very uncontrived nature. It is "unobscured" because it is not disturbed by the elements of flesh, blood, bone, and so forth. As it is said: "The appearance of a person emerging from within water is not disturbed by the elements; nor is there any perception of conceptualizations such as pleasure or suffering," and so on. Now, wishing to demonstrate this very meaning that has been taught, it says: "Space and so forth." The expanse of space (dharmadhātu) is suchness. The maṇḍala of the buddhas is so because it is the very nature of all the Tathāgatas. The body of the three perfect unions is the body of the assembly, which is the perfect union—that is, the convergence—of the three appearances that are the essential nature of the three [bodies] such as the body and so forth. "Contemplation" means according to the oral instructions.

སྣང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་དག་གོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པ་ལྔ་པོའོ། ། ལྡང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི། ལྡང་བ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་ལུས་པར་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་དབང་པོ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་གསལ་བར་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་དོན་དུའོ། ། འདིའི་ལྡང་བ་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་གི་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པ་ཡང་། ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་གིས་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་སོ། ། ལངས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་གསུངས་པ་དབུས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་གི་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྣ་ཚོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། ། སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་འཁོར་བ་སྟེ་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། དབུས་སུ་ནི་བར་སྐབས་སུའོ། ། འཇུག་པ་དང་ལངས་པ་གཉིས་པོ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཡོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་མ་ཐག་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །

The phrase "appearance" and so forth indicates its own essential nature. "All things" refers to those internal and external entities, such as the aggregates and the elements. "Essential nature" refers to the five objects of desire, such as form and sound. The phrase "arising and so forth" is used because the winds of arising and so forth are the essential nature of form and the other objects. "Because of seeing without exception" means because of possessing all the sense faculties. "Entering into luminosity" is for the purpose of the application. Regarding the statement "its arising is as follows," and so forth: as for the phrase "in an instant," it is also said, "The yoga of the complete perfection of wisdom in a single instant is what is called it." The essential nature of the one who has arisen is described by the words "in the center," and so forth. Regarding "samsara and nirvana," the term "samsara" refers to wandering through the various realms of existence for the sake of sentient beings. The phrase "causing to be born" refers to samsara, which is the saṃbhogakāya in the form of the various realms of existence. "Its subsiding" is nirvāṇa. "In the center" means in the interim. This is because there is no attachment to either entering or arising. For that very reason, it is said, "existence," and so forth. "Should be known" is intended to mean that one should cultivate the thorough knowledge itself. "Of this very" refers to this very stage of the complete generation of the Great Vajradhara just described.

རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པས་བསྐྱེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྐྱེད་པ་སྔར་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སླར་ཡང་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་འདི་བཤད་པའི་དོན་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་གསུངས་པ། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་གིས་བསམ་པ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབྱེ་བས་ཁྱད་པར་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་སྔར་གསུངས་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་གཟུགས་སུ་བསྐྱེད་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པ་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བས་ཞེས་པ་འདི་མངོན་པར་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རང་གི་དོན་བྱའོ་ཞེས་ཏེ་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐུ་བཞི་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྔར་གསུངས་པར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །

Regarding the phrase "Vairocana and so forth," this indicates that the saṃbhogakāya of Vairocana and the others is generated through complete purity, and not by means of the generation stage (utpattikrama), because the generation of all [deities] has already been explained previously. If one asks, "What is the purpose of explaining this generation stage for them once again?" it is said: "According to their disposition," and so forth. This means that by the distinction of the very nature of the mind—whether it be deluded and so forth—the sentient beings of the deluded family and those who delight in delusion and so forth, who previously practiced the generation stage, are shown to generate the forms of Vairocana and the others as the saṃbhogakāya forms even within the completion stage (niṣpannakrama). This is the intended meaning of the phrase "according to their disposition." For that very reason, it is said: "One should act for one's own benefit," because the fourth body is the essence of the perfection of one's own welfare. The "Great Seal (mahāmudrā) of Vairocana" refers to the Great Seal of Vairocana and the others; the signs of body, speech, and mind should be understood as the essence of the indivisibility of the three vajras. The term "that very [state]" refers to the meditative absorption (samādhi) of Vairocana and the others, which is held to be the supreme meditative absorption of the Great Vajradhara as previously explained.

ཨོཾ་དྷརྨྨ་དྷཱ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གསུངས་པ་ལས་ད་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། གསུངས་པ། དྷརྨྨ་དྷཱ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རང་དབང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་གསུངས་པ། ཨོཾ་དྷརྨྨ་དྷཱ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་པོ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་དུ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་འདིར་བཤད་པས་ནི་འོད་གསལ་དུ་གཞུག་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བཞིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་དོན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གསུམ་པོ་གཅིག་ཉིད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བཤད་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། བརྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་མི་བརྟན་པ་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུའོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པའི་དབྱེ་བ་ལས་སོ། ། ཕྲ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ལྟོས་པའོ། ། ཁ་དོག་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལྔ་སྟེ། སོ་སོ་རེ་རེས་ནག་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རིགས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རིན་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་ལས་སོ། ། ཡུངས་ཀར་ཞེས་པ་ནི་ཕྲ་མོ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྣའི་རྩེ་མོར་ནི་རྡོ་རྗེ་སྣའི་རྩེ་མོར་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "Oṃ dharmadhātu" and so forth, the generation stage has been explained; now the completion stage shall be explained. If one asks how this is done, it is said: "Dharmadhātu" and so forth. This is taught as the complete relinquishing of autonomy. The phrase "Oṃ dharmadhātu" and so forth expresses the six Tathāgatas. Because the three realities are here explained as becoming one, it is not merely a matter of entering the clear light. Since that is the very meaning, the three realities are one. This is the definitive meaning. Now, with the words "Now" and so forth, the text introduces the explanation of the subtle yoga for meditating on the generation stage. The purpose of "stabilizing" is for the sake of making the unstable stable. "Threefold" refers to the distinctions of the objects of focus. "Subtle" refers to the deity yoga. "Five colors" refers to the five signs, such as the vajra; each is conventionally designated by the five rays of light, such as black and so forth. For that very reason, it is said: "The five families" and so forth. Because they are precious, they are the very nature of the Tathāgatas, characterized by inconceivable and immeasurable, uncommon qualities. "Mustard seed" indicates subtlety. "At the tip of the nose" means at the tip of the vajra-nose, as it is taught in relation to the individual practitioner.

ཉིན་དང་མཚན་དུ་ཞེས་པ་འདིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གོམས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གཞན་དུ་ན་སེམས་བརྟན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་བརྟན་པར་གྱུར་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་མ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། མཐོང་བ་ཉིད་ནི་དངོས་སུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་པའོ། ། མཚན་མ་ནི་རྒྱུའོ། ། སེམས་བརྟན་པར་གྱུར་པའི་གཟུང་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་མཚན་མར་དམིགས་ནས་དམིགས་པ་གཞན་ལ་མི་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་བརྟན་པར་གྱུར་པར་ཤེས་ནས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ། དེའི་ཚེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྤྲོ་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་མཚན་མ་བསྒོམ་པ་ལ་སློབ་བཞིན་པ་ཉིད་མཚན་མ་ལས་མཚན་མར་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། འོད་ཟེར་ལས་སྐྱེས་པའི་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པའོ། ། བརྟན་པར་མ་གྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་ལ་སློབ་བཞིན་པའི་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་བརྟན་པར་མ་གྱུར་པའོ། ། སྤྲོ་བར་མི་བྱའོ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཕྱིར་སེམས་བརྟན་པར་ཡང་ག་ལ་འགྱུར། སླར་ཡང་ཡང་དག་པར་བསྒོམས་ནས་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ལྷའི་སྐུའོ། ། ལྷན་ཅིག་གི་སྐུ་ལ་སྤྲོ་བ་དབང་དུ་གྱུར་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཐའ་ཡས་པ་ཡང་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ། རབ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྲོས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་རིགས་ལྔ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །

The phrase "day and night" indicates continuous familiarization, for otherwise the mind will not become stable. The phrase "at which time" and so forth indicates the signs of having fully realized that the mind has become stable. "Seeing" refers to the actual external objects. "Sign" refers to the cause. The apprehension of the mind having become stable is "clinging," which means that after having perceived signs in the first direction and so forth, one does not engage with any other object of observation. Having thus known that the mind has become stable, the following is taught in order to generate mastery: "At that time" and so forth. "One should emanate" means that while training in the meditation on the sign, one should emanate sign from sign. "Together with light rays" means together with the light rays produced from light rays. "Until it has become stable" and so forth refers to the meditator who is training in meditation until it has become stable. "One should not emanate" means that because of distraction, how could the mind ever become stable? One should emanate again after having meditated correctly. "Mahāmudrā" is the body of the deity. Regarding the emanation of the body together [with the deity], immediately after mastery is attained, it is taught that one should also emanate the infinite: "The most excellent" and so forth. By the phrase "white and so forth," it is shown that the emanated assemblies of buddhas consist of the five families themselves, and not just a single family. "The wheel" and so forth indicates that they possess the signs.

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རིགས་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གནས་པ་མ་གསུངས་པ་རྣམས་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པར་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་གོ་སྐབས་སྟེང་དང་འཕྲེད་དང་འོག་ཏུའོ། ། སྤྱིའི་དོན་ནོ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དག་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་བསྡུས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྒྱུད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུངས་ཀར་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། གང་ཡང་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ་རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། ཁམས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡུངས་ཀར་ཏེ་དེའི་འབྲས་བུའི་ཚད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲས་བུའི་ཚད་ཙམ་མོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཁར་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་སྔར་གསུངས་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། གཞན་དུ་ན་རྡོ་རྗེའི་ཁ་ཉིད་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། སླར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ག་ལས་འགྱུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ཤེས་སོ། །

The phrase "bodhisattva" and so forth indicates that [the practitioner] is born from the five families. The phrase "by way of illustration" and so forth indicates those who do not reside in the maṇḍala, as well as others who are not situated within the maṇḍala. This is because [the practitioner] is of a nature that emanates through the essence of emanation. "Pervading space" refers to the expanse of space—above, across, and below. This is the general meaning, because the object of observation and the observer are both subsumed within the generation stage. It is "precious" because it is the nature of the five Tathāgatas. It is "bodhicitta" because it is the continuum that realizes suchness. "Sesame seed" is as explained previously; it is that which moves and enters, which is the wind element. Because it possesses the nature of the three realms, it is "sesame seed," and because it is the size of its fruit, the measure of bodhicitta is the size of a sesame seed. "Into the vajra-mouth" means having made [the practitioner] into the nature of the five Tathāgatas through the power of meditating on the previously mentioned signs, such as the vajra. Otherwise, they would not abide in the vajra-mouth itself. Furthermore, by the very nature of meditating on the five Tathāgatas, one knows [the practitioner] to be of the nature of the five Tathāgatas.

སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་ཁྲོ་བོ་གནོད་མཛེས་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བརྟན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱག་རྒྱ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་པར་གསུངས་སོ། ། ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་དུ་གསལ་བར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་། བུ་ནི་དྲུག་པའི་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་དུ་རྫོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱང་དྲུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་འདེབས་པར་འཆེད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་ཚ་བོ་ཉིད་དེ་དེ་ལྟར་ན་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཚ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནའོ། ། སྦས་པའོ། ། ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མི་ཤིགས་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་ལ་གནས་པ་ཉིད་དོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཐིག་ལེར་གྱུར་པ་མི་ཤིགས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུ་ཞིག་འདོད། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྙིང་གའི་པདྨའི་ལྟེ་བར་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་པདྨའི་ལྟེ་བར་རོ། ། འཇུག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མི་ཤིགས་པས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། བསྡུ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་འགོག་པའོ། ། ཉིན་དང་མཚན་མོར་ཞེས་པ་འདིས་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །

This is because Locanā and the others, up to the wrathful Sambara, are of the nature of the five Tathāgatas. By the words "stable" and so forth, the pleasing of the mudrās and the perfection of one's own welfare are clearly expressed. The phrase "as it was taught" and so forth refers to the continuum of beings. Furthermore, regarding the maṇḍala wheel: "son" refers to the sixth; because the five Tathāgatas, as the lords of the maṇḍala, are perfected, the five are also sealed by the sixth itself. Those who are members of the maṇḍala are the "grandsons," and thus Locanā and the others are indeed the grandsons. This is the hidden meaning. Regarding the words "five" and so forth: "for the sake of generating the jewel of the Buddha" means it is the cause for entering the clear light through the meditation on the indestructible. Because it has the form of a drop (bindu), it abides as the samādhisattva. Who would claim that the samādhisattva itself, having become a drop, has not become indestructible? For that very reason it is said: "at the center of the heart lotus" means at the center of the heart lotus of the jñānasattva. By the words "entering" and so forth, the three—entering the indestructible and so on—are shown. The three beginning with "gathering" are the cessation. By the words "day and night," one practices without interruption.

རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་འགོག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། མི་ཤིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲ་བ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ནས་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། སླར་ཡང་འདི་ལྡང་བར་བྱེད་པ་རླུང་གི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བརྟན་པར་མ་གྱུར་པ་ནི་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པར་མ་གྱུར་པའོ། ། གང་གི་ཚེ་མི་ཤིགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་པོ་དེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཐིག་ལེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་དང་འདྲ་བའི་འོད་ནི་འོད་ཟེར་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། གཡས་པ་ནས་ནི་བྱུང་བའི་རླུང་། ། མེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། ཁ་དོག་དམར་ཞིང་གསལ་བ་འདིར། ། པདྨ་མགོན་པོ་རྒྱུ་བའོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མེ་དང་རླུང་དང་དབང་ཆེན་དང་ཆུ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གཡས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲས་གཡོན་དང་སྟེང་དང་འོག་དང་དབུས་རྣམས་གཟུང་སྟེ། སྣའི་བུ་ག་རེ་རེ་ལའོ། ། སྤྲོ་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འགྲོ་བའམ་མཛེས་པར་བཟླས་པར་འདོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲིན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི།

"Always" refers to the essential nature of cessation. "Indestructible" means that all the nets of conceptual construction have been destroyed and have become non-existent. Furthermore, regarding the wind that causes this to arise, it is said: "Therefore," and so forth. "Not having become stable" means not having become permanent by way of the characteristics of verbal expression. When the suchness of the indestructible is realized as it truly is, then the suchness of that which clarifies the emptiness of the form of the indestructible drop is emptiness. That is the realization itself; it is the characteristic of meditating on the drop. Its "similar light" is by way of having the nature of the five-colored rays. "Maṇḍala" is so called because it consists of the Tathāgatas, such as Akṣobhya, and the goddesses, such as Locanā. As will be explained: "The wind that emerges from the right is the fire maṇḍala itself; red in color and luminous, here the Lord Padma moves," and so forth. "By the four" refers to fire, wind, the great power (earth), and water. By the word "and so forth" in "the right and so forth," the left, above, below, and the center are included; this refers to each of the nostrils. "Should be emanated" means that they should be emanated either by their own natural course or in accordance with the desire for a beautiful recitation. "By the clouds of the Tathāgatas" means:

དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་སྟེ་གང་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལ་སྒོམ་པ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲིན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཆུའི་ཆར་འབེབས་པར་འགྱུར་རོ། ། སྤྲིན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་མང་པོའི་ཚིག་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མང་པོ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལྡང་བ་དག་གི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པར་བསྐྱེད་པ་ནི། སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ། ། སྦྱོར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་རྟེན་དེ་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་སྦྱོར་བ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་ཞི་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ངེས་པར་བསྐོར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེ་རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བར་མ་ཆད་པར་སྦྱར་རོ། ། འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་སྐུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་བསྒོམ་པའོ། ། འདི་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རེ་རེ་ལས་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མང་པོ་ཉིད་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཐུགས་སྒྲུབ་པ་ལ་སྐུ་དང་གསུང་ཡང་ཐུགས་ཀྱི་ནང་དུ་སོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Because they are the very essence of the tathāgatas, the four maṇḍalas are such that whoever attains mastery in meditating upon these four maṇḍalas will cause the rain of the water of Dharma to fall from the clouds of the tathāgatas. The use of the plural "clouds" also implies that the tathāgatas are many. Therefore, it is said: "Space," and so forth. "Ultimate" refers to the two types of culmination: entering into and arising from the clear light. Regarding "Vairocana" and so forth, the generation of the completion stage from the generation stage is distinguished by the terms "generation" and so on, as it has already been explained previously. "Union maṇḍala" means that which unites the practitioner with that support; it is the maṇḍala of that very union because it is surrounded by the collection of activities such as pacification and so forth. For that very reason, it is the "variegated vajra." By the words "from that" and so forth, it should be connected without interruption as "arisen from that vajra." By the words "these" and so forth, it refers to the "body" and so on that will be explained; the "accomplishment" of the body and so forth is their meditation. This is expressed in the plural "by the accomplishments" because each of the body and so forth is connected individually. In the accomplishment of the mind, the body and speech are also established as possessing qualities by virtue of being contained within the mind.

སྐུ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་པས་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་སྔར་གསུངས་པ་འདིར་སྦྲེལ་ལོ། ། རབ་ཀྱི་མཆོག་ནི་རབ་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་མཆོག་དེ་གཙོ་བོའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་དཀར་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཟླུམ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་བདག་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ། ། ཁ་དོག་དཀར་པོ་ནི་འདི་ལ་ལྡན་པར་གསུངས་པ། ཆུའི་ཁམས་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མཱ་མ་ཀཱི་ནག་མོའོ། ། ཡང་ན་རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁ་དོག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་འོད་དཔག་མེད་དང་གོས་དཀར་མོ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་དམར་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཁ་དོག་ནག་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཅི་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཆུའི་ཁམས་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཐམས་ཅད་གཞོགས་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཀུན་དུ་ཞུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡང་འགའ་ཞིག་དེ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །

Because the body itself is the maṇḍala, it is the "body maṇḍala." If one asks what that is, it refers to that which is dependent upon the maṇḍala. "Arisen from the vajra" means arisen from the vajra symbol. The word "those" connects back to what was previously stated. "Supreme excellence" means that which is most eminent and supreme, and that is the principal one. This is the interpretable meaning. Having thus described the generation of the five [buddhas], such as Vairocana and the others, by way of the generation stage, the following is spoken in order to teach the completion stage: "The expanse of space," and so forth. That which is like a moon maṇḍala is the moon maṇḍala, because it is white and because it is circular. "The essence of Akṣobhya" is stated because Akṣobhya is the lord. It is stated that it possesses a white color because it is the movement of the water element. The essence of the water element is the black Māmakī. If one asks, "Is the color of the reality of wind not something else?" [the response is:] If that were so, why would Amitābha and Pāṇḍaravāsinī, who are of the nature of the fire maṇḍala, be red in color and not black? Therefore, one should consider the statement: "because it is the movement of the water element." Because it is not entirely collapsed in any single direction, just as in the world, whatever is not otherwise is designated as such and such.

འབྱུང་བར་འགྱུར་བཞིན་པ་ནི་རང་གི་ངང་ཉིད་དོ། ། ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་རྒྱུན་ཆགས་པར་འདི་དང་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་ཡང་བསྒོམ་པ་ཉིད་དོ། ། ཁ་དོག་སེར་པོ་དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་སའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྱན་མ་དཀར་མོ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅི་ལྟར་འདིར་སེར་པོ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཐད་ཀར་གཞོགས་གཉིས་སུ་དང་སྟེང་དང་འོག་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་ལྷ་རེ་རེ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བཞིན་པའོ། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི། ཁ་དོག་ལྗང་སེར་ལྟ་བུ་སྟེ། ལས་ཀྱི་མགོན་འདིར་ལྷ་ཉིད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལྗང་ཁུ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྔོ་བསངས་ཀྱི་སྒྲ་འདི་ནག་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྐུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལྷའི་འཁོར་ལོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་གི་མཐར་ཐུག་པར་བཞུགས་པ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོའོ། ། ཐོབ་པར་འདོད་པ་ནི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཅིག་པོ་འདིའི་སྐུ་གཅིག་ཁོ་ནའོ། ། གསལ་བར་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཕྲ་མོ་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་།

That which is in the process of arising is its own natural state. "Should be known" means that thorough knowledge itself is the continuous meditation upon this and likewise upon others. Regarding the phrase "the yellow-colored maṇḍala of the Great Powerful One," one might wonder: is this not the white Locanā, whose nature is the earth element? How then is it yellow here? One should reflect on this. Because a deity moves from each of the two sides, the top, and the bottom—these two directions—it is in the process of arising from both. Regarding the phrase "the black-colored Amoghasiddhi," this is a color like greenish-yellow; for it is said, "In this context, the Lord of Activity is the deity itself." If one asks, "Is it not stated to be green?" there is no fault, because the term "dark blue" (sngon bsangs) is indeed a synonym for black. Because the body and so forth are of the nature of wind and consciousness, it is said: "The Body," and so on. The wheel of deities consists of the five, Vairocana and the others, who abide in the ultimate state of omniscience; this is the nature of the fruit. "Desiring to attain" means abiding on the path. "Body" is the term used by the commentators; by this expression, it is the single body of this one alone. "Clearly" is a qualification of the action. "Without beginning or end" is because there is no arising or ceasing. "Yoga" is the nature of the completion stage. "Subtle" refers to the object of observation and the observer.

དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མི་གསལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གསལ་བར་ཡང་དག་སྦྱོར་ནི་གསལ་བ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་གསལ་བ་ཡང་དག་སྦྱོར་རོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཟུགས་འདི་གསུངས་སོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འདི་ཉིད་གཉུག་མའི་རྣམ་པ་ཡིན་གྱི་གང་གིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དང་པོ་གཅིག་ནི་དང་པོ་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་པོ་གཅིག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའོ། ། གཅིག་དང་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། དུ་མས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོས་སྤངས་པའོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཞེས་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རྙོག་མ་མེད་པའི་ཆུ་ཡོད་པ་དང་ནམ་མཁའི་སྤྲིན་དང་བྲལ་བར་ཟླ་བ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་སྐྱེས་པའི་བདེན་པའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུས་སོ་སོར་རྟོགས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དེ་ནི་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཟླ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་སུ་རབ་ཏུ་བརྟག་པར་བྱའོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་གཅིག་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་དུ་གྲགས་པ་རྣམས་སུའོ། །

This is because it is not an object of observation and so forth. It is "unmanifest" because its nature is suchness itself. "Clear and perfect union" means that, just as a clear form is applied, that very [nature] should be applied; thus, it is "clear and perfect union." By the words "without intrinsic nature" and so forth, this completely pure form is taught. By the words "by nature" and so forth, it is shown that this very [nature] is the innate aspect at all times, and that it is not something to be produced by anything at all, but is that which the yogi must fully realize. "The first is one" means that from the very beginning, the two truths have become the essence of one. "One" is by way of a non-dual essence. "By the manifold" means abandoned of the essence of the two truths. "Renowned as the phenomena of dependent origination" means that the nature of the phenomena of dependent origination is like the moon in water; this is because its own essence, being like the moon in water, is non-arising. Alternatively, it is realized through the analogy of the true moon: when there is water free of turbidity and the sky is free of clouds, the moon truly arises. In all cases, it is primordially non-arising by way of its innate nature. In that way, the completely pure Great Vajradhara, the moon of wisdom, should be thoroughly examined as the phenomenon of dependent origination. "The single source of all things" refers to "all things" as those renowned as sentient beings and the environment.

གཅིག་ཅེས་པ་ནི་འབྱུང་གནས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། ། ཟླ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆུའི་སྣོད་གཅིག་ཏུ་ཤར་བའི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུའོ། ། བྱས་ནས་ནི་བསྐྱེད་ནས་སོ། ། ཅི་བྱ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། བྲི་བར་བྱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། འདིའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས། དམར་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིས་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། བཞི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་བྲི་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གོས་དཀར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའོ། ། རང་གི་ལྷ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡི་གེ་གསུམ་རང་གི་ལྷ་ཉིད་དོ། ། འདིའི་གཞི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་སྦྱོར་བའོ། ། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཉིད་གོ་འཕང་མཆོག་སྟེ་མཆོག་གི་གོ་འཕང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟེང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུའི་གནས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། མེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མེ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་ལ་སོགས་པའི་ལས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་དུའོ། ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྷ་ལ་དམིགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཅན་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཅི་ཡང་མི་བྱའོ་ཞེས་སློབ་པར་བྱེད་པའོ། །

"One" refers to a single source alone. It is like the reflection of a single moon appearing in various water vessels of diverse colors and so forth. Regarding "self" and so forth, "in this way" refers to the previously stated characteristics. "Having done" means having generated. If one asks what is to be done, it is said: "one should draw" and so forth. Because the dharmamaṇḍala is of the nature of the āli and kāli vowels and consonants, the teachings to be shown are the dharma. Because it possesses the nature of the four maṇḍalas, it is a maṇḍala. Its detailed explanation is stated: "red" and so forth, by which the maṇḍala of fire and the others are expressed. By "four" and so forth, one should understand that each maṇḍala is to be drawn as having four maṇḍalas. The maṇḍala of fire and the others are of the nature of Pāṇḍaravāsinī and so forth. One's own deity is the three syllables, which are the very nature of the Great Vajradhara. The basis of this is the application of the four maṇḍalas. Perfect application itself is the supreme state, because it is the very cause of the supreme state. By "above" and so forth, the causal location is expressed. By "fire" and so forth, it is stated that the activities of empowerment and so forth are expressed in dependence upon the maṇḍalas of fire and the others; this is the intention of the Blessed One as expressed in the Sandhivyākaraṇa. By "deity" and so forth, it means that through focusing on the deity, one becomes unborn. "Distinguished" refers to the instruction to be explained later: "one should do nothing at all."

བསྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ལ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་བསྒོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པའོ། ། རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བདུན་པོ་རུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དབང་བསྐུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གསུམ་བསྒོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པས་ཐོབ་པ་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དབང་བསྐུར་བའི་དོན་ཏོ། ། གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་དང་བླ་མར་གྱུར་པ་དག་གིས་བསླབ་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རྒྱུད་འདི་ལ་ནི་སེམས་གཙོ་བོའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ལ། དེ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་རགས་པས་ངའི་ལག་པར་ཚོར་བ་དང་ངའི་རྐང་པར་ཚོར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་པས་རགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་འདུ་ཤེས་རགས་སོ་ཞེས་པས་ཆོས་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་བསྟན་པའི་རིམ་པས་གསོལ་བ་འདེབས་པའོ། ། རིགས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དང་རིགས་གསུམ་མོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དྲུག་པའི་བསྟོད་པ་གསུངས་པར་དེ་དྲང་བར་བྱའོ། ། གསོལ་བ་འདེབས་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན་དེ་གསུངས་པ།

For those with superior capacity for accomplishment, the three types of mental excellence arise from meditating on the three types of subtle yoga. The phrase "maṇḍala of colored powder" does not refer to the seven maṇḍalas of the mind and so forth. "For the purpose of conferring empowerment" means conferring empowerment in accordance with the three specific attainments born from meditating on the three types of subtle yoga. "Supplication" refers to the instruction given by the preceptor and the guru. This is the literal meaning. In this tantra, because the mind is primary, the words "all" and so forth are spoken first; then, because the aggregate of form is coarse, the words "peaceful" and so forth are spoken. In relation to the aggregate of perception, the aggregate of feeling is coarse, as one says, "I feel in my hand" or "I feel in my foot"; thus, to show its coarseness, the words "all the Tathāgatas" and so forth are spoken thereafter. In relation to the aggregate of formations, perception is coarse; thus, the words "all phenomena" and so forth are spoken. This is the supplication according to the sequence of the aggregates. The "three families" are the Tathāgata, Vajra, and Padma families. Because it says "by way of their essential nature," one should understand that the Tathāgata spoke the sixth praise. What is the meaning of the supplication? It is stated as follows:

ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པས། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་འདི་ཉིད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཉིད་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པར་རོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་སྔགས་པ་ཡང་འདིར་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དྲུག་པར་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། ། སྐུའི་མཆོག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པའི་སྐུ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་མཆོག་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྐུའི་མཆོག་ཉིད་དོ། ། དམ་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། ཞི་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འོད་གསལ་བ་ལས་ཡང་དག་འབྱུང་། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བདེ་ཆེན་པོ། ། གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཡང་ཉིད་དོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ནི་དེ་དང་མཚུངས། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་བཤད་པས་བསྟོད་པ། དེའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྤྱད་པར་བྱའོ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱས་ནས་སྤྱོད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའོ། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་རྟགས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

Regarding the phrase "all" and so forth, because it is the very nature of the tathāgata, the term "of the maṇḍala" is spoken, namely "all" and so forth. "As explained" refers to what will be explained in this very chapter, as well as in the Tattvasaṃgraha Tantra and others. "Samantabhadra" means that even a mantrin endowed with the yoga of Akṣobhya and the others is here correctly understood as the sixth. "Supreme body" is so called because, in relation to the bodies of the entire world of sentient beings without exception, the body of the tathāgata is the supreme of the two, and because it is of that nature, it is the supreme body of the maṇḍala. "Sublime" means the excellence of form and so forth. "Peaceful" and so forth are connected to the maṇḍala. The maṇḍala also arises from that very source, for it is said: "Perfectly arising from the clear light, Vajrasattva, the Great Bliss, Is also like a reflected image; The maṇḍala is likewise similar to that." Furthermore, it is praised by being explained as the essence of the Great Vajradhara. "His conduct" refers to the conduct of those three wisdoms; it is called "conduct" in the sense that "it should be practiced" or "it should be realized." "Passion and so forth" refers to the one hundred and sixty natural [afflictions]. This is because they are the very signs of the three appearances.

རང་བཞིན་རྣམས་སྦྱོང་བར་མཛད་དོ་ཞེས་པ་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་དང་དུས་མཚུངས་པ་ཁོ་ནར་ཐོག་མ་མེད་ཅིང་ཐ་མ་མེད་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དྲན་པས་རང་གི་སེམས་སོ་སོར་རྟོགས་ཏེ་བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། ། དེའི་སྒོ་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སྙིང་པོ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ནི་འདིར་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་བསྟེན་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཚིག་གི་སྐབས་འབྱེད་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་ཚིག་གི་སྐབས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་གཙོ་བས་ན་འདིའི་སེམས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་དེ་ཉིད་རིགས་སོ། ། དེ་གཙོ་བོའི་ཕྱིར་དམ་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ནི་དེ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པས་གནས་སྐབས་ལས་གཙོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླུང་གི་དེ་ཉིད་དུའང་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་གཙོ་བོར་གསུངས་ཏེ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་འདི་ཡང་རྡོ་རྗེ་མགོན་པོ་འདིར་ལྷའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གསུངས་སོ། ། གཡོ་བར་མི་ནུས་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི།

Regarding the phrase "purifies the natures," it means that at the very moment the natures arise, by recollecting the primordial awakening that is without beginning or end, one individually discerns one's own mind and thoroughly realizes the non-duality of the two truths. "By means of that" means by way of its very essence. The "essence" is non-abiding nirvāṇa; because it is the very nature of that, it is said, "that," and so forth. The phrase "of that" and so forth indicates the essential nature of the Great Vajradhara. Here, "aspect" is understood as "nature." This is the literal meaning. The "opening of the context of the words" refers to the context of the words currently being explained. For that very reason, it is said, "because," and so forth; since the mind is primary, it should be described as "this mind." For that very reason, it is said, "Vajra," and so forth. "Vajra" is the Great Vajradhara, and he is the very family. Because he is the principal, he is "supreme." Akṣobhya is the principal in terms of the state of having become non-dual with him. For that very reason, in the reality of the winds as well, the three syllables are taught as primary within the four maṇḍalas. Akṣobhya and the others are the water maṇḍalas and so forth; this water maṇḍala itself is also taught to be of that nature by the passage beginning, "Here, the Lord Vajra is the deity," and so forth. "Because it cannot be moved" refers to the maṇḍala together with its support and the supported.

དེ་ལ་མཚན་མ་དང་བྱ་བས་ཀྱང་འགལ་བར་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་རྟེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། གཞན་མི་འཐད་པའི་རིགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་ཐིག་བསྐུལ་བའི་ཆོ་ག་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཚད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ཐིག་སྐུད་གཞན་གྱིས་ཁྲུ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ཀྱི་དབྱུ་གུ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱེད་པ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལ་དགོངས་པས་དམྱལ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒོའི་ཉི་ཤུ་ཆའི་ཚད་ལ་ལྟོས་ནས་ཧ་ཅང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཡང་དག་པར་གཞག་པ་སྟེ་ལྷ་ལ་དམིགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། རང་གི་འདོད་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པས་ཐིག་གདབ་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཅིག་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་པོའི་དབུས་ནས་རྒྱ་ཁྱོན་ཏེ། ངོས་རེ་རེར་ཁྲུ་དྲུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱི་རོལ་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ནས་གྲུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་གསུངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ནུས་པ་ལས་སོ། ། གང་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་གྲུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཟླུམ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་གྲུ་བཞི་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པར་ཞེས་པའོ། །

In this regard, it is because [the ultimate] cannot be contradicted even by signs or activities. By the words "the body" and so forth, the very nature of the ultimate truth is expressed as the supporting maṇḍala. Through the reasoning that any other [explanation] is untenable, it is shown that the ritual for laying the lines of the maṇḍala and so forth is not something else. From the statement "possessing the correct measurements," if one were to draw the maṇḍala using other lines or subtle rods of a certain measure, such as cubits and so forth, it would be a cause for hell if done with the intention of [disregarding] the Tathāgata’s word. Regarding the phrase "in relation to the twentyfold measure of the door" and so forth: "the body" and so forth refers to the proper placement of the vajras of the body and so forth; it is the very performance of the maṇḍala by focusing on the deity. The meaning is that one should lay the lines in the sequence of the beings while recollecting the yoga of one’s own chosen deity. "One and two" refers to the extent from the center of the essence, because each side is six cubits. "The exterior" refers to the supporting maṇḍala. Then, from the power of the specific qualities previously mentioned, such as being square and so forth. If one asks, "Is the inner maṇḍala not already distinguished by being square and so forth?" it is because that [inner one] is circular. Since the second and third maṇḍalas are square, it is said: "in the form of a complete circle on all sides."

ཕྱག་རྒྱ་དགོད་པ་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོག་མར་བཤད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཆོ་ག་ཉི་ཤུ་ཞེས་པ་ནི་ཀླུའི་བློའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གར་གསུངས་པའི་ས་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི། གནས་ནི་བསྐྱེད་པ་སྔོན་འགྲོ་བས། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་མར་བྱའོ། ། ཤེས་པར་བྱའོ། ། བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདིའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དེ་ཉིད་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པའི་བརྡའོ། ། ཆོས་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བརྡ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་ཡིན་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ལྷ་སོ་སོ་རེ་རེའི་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་འདི་དག་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སླར་ཡང་དེ་དག་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲུབ་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱས་གདབ་པར་མི་ནུས་པར་མངོན་པར་འདོད་པས་སོ་སོར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཉིད་དོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། ལྟོས་ནས་ཞེས་པ་ནི།

Regarding the phrase "the arrangement of the mudrās, and so forth," it is to be connected with what is to be explained later. Because it relates to the external maṇḍala, the "ritual" and so forth are taught first. The "twenty rituals" refers to the purification of the site and so on, as taught in the Maṇḍalopāyikā composed by the venerable Nāgabuddhi. Regarding the phrase "after that," it should be understood as follows: because it is said, "Having first generated the site, one should generate the three vajras," it should be marked. It should be known; it should be generated. For this reason, that very mark is the mudrā. It is the symbol of the form of the Tathāgata. The symbol characterized by teaching the dharmas is the dharmamudrā. In relation to the other two mudrās, it is both "great" and a "seal," hence it is the mahāmudrā. One should not think: "Are the deities not themselves the nature of the four mudrās? Since the three types of mudrās are meditated upon as the singular forms of each individual deity, how could they exist again within the colored powder maṇḍala?" This is because, in the accomplishment of the maṇḍala, one intends to seal the mental continuums of all sentient beings with the three types of mudrās, and because each possesses a distinct mental continuum. Alternatively, within the continuums of all sentient beings, there exist the families of Mohavajrī and so forth. From the word "and so forth," one should include power and the rest. Regarding the word "in relation to":

དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་གི་རིགས་ཡིན་པ་དེའི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་ཞེས་པ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དག་དགོད་པའི་རིམ་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། ། དེའི་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིའོ། ། སེམས་ཅན་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་འཇིགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོའི་མཚན་མའོ། ། རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་མཚན་མ་ལ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་མཚན་མ་དགོད་པ་འདིར་མ་གསུངས་པ་ནི་གཙོ་བོའི་མཚན་མ་དགོད་པ་ལ་ལྟོས་པས་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བཙུན་མོ་དམ་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འོད་ཟེར་ཞེས་པ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་རྩིབས་བརྒྱད་པ་དཀར་པོའོ། ། འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ནི་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕུང་པོའོ། ། རིན་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་སེར་པོ་ཆ་དགུ་པའོ། ། ཆེན་པོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཡང་དག་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་པདྨ་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། པདྨ་རཱ་ག་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ཁ་དོག་དམར་པོའོ། ། དམར་པོ་འབར་བ་ལ་སོགས་པ་འོད་ཟེར་ལྔ་འབར་བའོ། ། འོད་འཕྲོ་བ་ནི་འོད་ཟེར་ལྔའི་གཙུག་ཕུད་རབ་ཏུ་གསལ་བའམ།

In this context, the meaning is that one should arrange the mudrās in accordance with the nature of the lord of whichever family all sentient beings belong to. Regarding the phrase "for the purpose of illustration," it is for the purpose of understanding the sequence for arranging the mahāmudrā and the dharmamudrā. The term "of that" refers to the maṇḍala of the essence. It is also that which generates fear in sentient beings due to the cause of fear. The term "vajra" is the symbol of the principal deity. As for the symbol of Sparśavajrā, the reason it is not mentioned here is that it is already implied by the arrangement of the principal deity's symbol, and because she is the sublime consort, she is present by virtue of being his companion. The Tathāgatas, such as Vairocana and the others, are the "rays of light," meaning white and so forth. The "wheel" is a white eight-spoked wheel. The "mass of light rays" is the aggregate consisting of the five [colors] such as yellow and so forth. The "jewel" is a yellow nine-faceted gem. Regarding "greatness," just as the lotus is great by virtue of being the nature of the wisdom of individual discernment, so too the wheel, the jewel, and the others should be considered great by virtue of being the nature of the mirror-like wisdom, the wisdom of equality, and so forth. The ruby is a specific type of great jewel that is red in color. "Blazing red" and so forth refers to the blazing of the five light rays. "Radiating light" refers to the brilliant crest of the five light rays.

ཟླ་བའི་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་པའི་སྣང་བའོ། ། སྤྱན་ཞེས་པ་ནི་སྤྱན་ཟུང་ངོ་། ། འཁོར་ལོ་ཡང་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་སོ། ། ལྟོས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལ་རག་ལས་པ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། རྩ་བར་བཅས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གོས་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། སྔོན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྒྲོལ་མའི་འོ། ། ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོ་བ་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། སྔོན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་འབར་བའོ། ། དེ་བས་ན་འོད་བཟང་བ་སྟེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འོད་དོ། ། རལ་གྲི་བཞིན་དུ་རྣོ་བས་བགེགས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་མཚན་མ་གཅིག་གསུམ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། རྒྱ་ཆེར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དགོད་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་འབྲེལ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ཀླུའི་བློས་མཛད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་ལའོ། ། ལུས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ངག་དང་སེམས་དག་གཟུང་ངོ་། ། དེ་ལ་བཟའ་བ་གང་གིས་ལུས་དང་ངག་ཚིམ་པར་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པའོ། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱི་མཆོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ན་ཚོད་གཞོན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་ཁུ་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

The appearance projected outside the moon is the "eye." "Eyes" refers to the pair of eyes. The wheel also possesses five light rays, such as white and so forth. "The Vajra family" refers to the family of Akṣobhya. "Dependent" is intended to mean dependent upon the vajra. By the phrase "together with the root" and so forth, the symbols of Pāṇḍaravāsinī and the others are expressed. By "blue" and so forth, [the symbols] of Tārā are indicated. "Five" and so forth are connected to the hammer. This is because "blue" and so forth are expressed as the very cause. Like a vajra, it blazes with five light rays, such as blue, which are unimpeded. Therefore, it is "excellent light," meaning supreme light. Because it is sharp like a sword, it cuts through obstacles. Up to the term "variegated vajra," three symbols are expressed. By "extensively" and so forth, the connection dependent on other arrangements is shown; this refers to the Maṇḍalopāyikā composed by Nāgabuddhi. From the word "body" and so forth, speech and mind are to be understood. In that regard, the offering is that food by which the body and speech are satisfied. By the phrase "having an internal nature" and so forth, the supreme mental offering is shown. This is because in youth there is great joy and the occurrence of suffering, and because the seminal fluid does not yet emerge.

ན་ཚོད་རྒན་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་རེག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་པ་ནི་རིགས་གཞན་བསྒོམས་པས་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱུད་གཞན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བུ་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཆོད་པ་བྱ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདུན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་བྲིས་པའི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེའི་དྲུང་དུ་རེ་ལྡེ་དང་གོས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱེ་བོ་དང་བྲལ་བར་བྱས་པ་དང་བྲིས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བ་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་ཡང་འདོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཚིམ་པ་བསྐྱེད་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལ་རོལ་པར་བྱེད་པའི་རིམ་པ་གསུངས་པ། ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རིང་མིན་ཐུང་བ་མིན། ། སྦོམ་པ་མ་ཡིན་ཕྲ་བ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མཱ་མ་ཀཱིའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དངོས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཆོད་པ་དེ་མ་ཐག་པར་རོ། ། ཕྱི་རོལ་དུ་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་བསམས་ནས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཅི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ནི་ལྷ་མོའི་མཁའོ། དབྱིངས་ནི་བུ་ག་མཛེས་པར་བྱེད་པའོ། ། འདིའི་དོན་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

Even for those of advanced age, because the substance of touch is likewise absent, it is taught that there are "sixteen" and so forth. Regarding the phrase "the limb of one's own family," it is because other tantras state that accomplishment will not be achieved by meditating on a different family. The words "virgin" and so forth demonstrate that one should also perform offerings with forms and the like. The phrase "in the center of that" is used in the locative sense of proximity; therefore, one should desire to be in the center of the gaṇacakra maṇḍala—which is similar to the painted colored-powder maṇḍala—having cleared it of people in a place such as a woolen rug or a cloth near that painted maṇḍala. The phrase "all the Tathāgatas should be satisfied" refers to the sequence of enjoying that [offering] by generating satisfaction and then bestowing blessings, as taught in the passage beginning with "qualities" and so forth. These are the qualities of Māmakī, beginning with: "Neither long nor short, neither thick nor thin," and so on. For that very reason, it is said: "In actuality," and so forth. The word "then" refers to immediately after that offering of the experience of the natural state. The phrase "should be done externally" means having visualized [the consort] as having the nature of the five Buddhas. For that very reason, it is said: "Just as," and so forth. The phrase "space" and so forth means that "space" is the space of the goddess, and "expanse" (dhātu) is that which beautifies the aperture. The meaning of this is taught in the passage beginning with "bodhicitta" and so forth.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀོད་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཙམ་གྱིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིས་སོ། ། མཆོད་པ་བྱ་བ་ཞེས་པ་བདུད་རྩི་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ལྷག་མས་ལྷའི་འཁོར་ལོ་བསྐྱེད་པ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་བྱའོ། ། ལྔ་ཞེས་པ་ནི་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་དང་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དང་རྐང་མར་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཙཱ་རུ་ནི་སྔགས་ལ་སོགས་པས་བསྒྲུབས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བཟའ་བ་ལྟ་བུའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྤྱོད་པ་བཟང་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། རབ་འདྲ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པའོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་དགུ་སྟེ་དེ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

The array of the Tathāgata is the maṇḍala wheel. By the mere bodhicitta, it is the conventional. "The offering to be performed" means partaking of the nectar. With the remainder, the maṇḍala of deities should be generated for the benefit of beings. "The five" refers to feces, urine, blood, semen, and marrow. "Cāru" is like the food of the deities accomplished through mantras and so forth. "The maṇḍala wheel" refers to that which abides as the nature of the outer and the inner. For that very reason, it is said: "By that very [nature]," and so forth. "Buddhas" refers to Vairocana and the others. Because they are of that very nature, they are the aggregates of form and so forth. Likewise, "bodhisattvas" refers to Kṣitigarbha and the others. The meaning is that, as before, those arisen from the expansion of the elements such as earth will become expanded. "Excellent conduct" means that which is pleasing. For that very reason, it is said: "The world," and so forth; this is the interpretable meaning. "The maṇḍala of the mind" refers to the maṇḍala of the mind. "Vajra wisdom" is the ultimate truth. "Most similar" means equal to that. Because they are the being (sattva) through the oneness of the body and so forth, it is said: "The body," and so forth. The number of aggregates and elements is nine, and because it is just that much.

དགུའི་བདག་ཉིད་མཆོག་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། ལེགས་བསྒྲིལ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་པོ་དག་གོ། ། སྣ་ཚོགས་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། དེས་ལུང་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་ལུང་གིས་བརྡར་གྱུར་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་ལུང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བརྡར་གྱུར་པ་སྟེ། གཞུང་དུ་སྨོས་པ་ལ་ཡང་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚད་མ་བཟང་པོ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་གདོད་མའི་ངོ་བོའོ། ། ཐིག་གི་སྦྱོར་བ་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། ཐབས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། འདི་ཤེས་རབ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཆོས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་བོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་གཉིས་པོ་རྟོགས་པ་འདི་དག་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། ། ད་ནི་མཆོག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་གདབ་བྱ་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པའོ། ། ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དང་དོན་མཚུངས་སོ། ། གང་ཡང་རིམ་པ་འདིས་བཤད་པ་འདི་ལ་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐིག་བཏབ་པའོ། ། རྟེན་ཅིང་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིམ་པས་སོ། ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ།

The supreme nature of the nine is in consideration of the mode of teaching according to the literal meaning. "Well-wrapped" refers to the two truths. "Diverse" means having various aspects. Because it is thoroughly taught in the scriptures, "that which has become a sign through diverse scriptures" means that which has become a sign by means of the diverse scriptures themselves, for the conventions of "Gathering" and so forth are also applied to what is mentioned in the texts. "Excellent valid cognition" is because it is the very essence of the ultimate truth. Regarding "conventional" and so forth, because it possesses the nature of the two truths, it is the primordial non-dual essence. The application of the lines is taught: "insight" and so forth. Insight is the ultimate truth; method is the conventional truth. Because one has entered into this insight, it is the essence of what is called "insight and method" and so forth. "Dharma" is insight because it possesses the nature of the dharmakāya. "Complete enjoyment" is the expression of the realization of these two preceding ones. Now, "supreme" is because of its total purity. "The lines are to be struck" is the instruction. "The maṇḍala of the mind" has the same meaning as what was previously taught. Furthermore, by this sequence, the lines of the maṇḍala of the mind are struck in this explanation. "Dependent" is taught as being by way of the sequence of dependent origination. "Twelve branches" refers to the twelve branches beginning with ignorance.

རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིམ་པས་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ལ་གྲུབ་པའི་དོན་ཏེ་གཞོན་ནུ་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་སླར་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འཇིགས་པ་དང་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ། ། ཚིག་དོན་བརྒྱད་དུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། འོད་གསལ་ལས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཡང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཉིད་ཚིག་དོན་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་རྟོགས་པ་འདི་མི་འགལ་ལོ། ། གྲུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རུ་གསུངས་པ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ངོས་བཞི་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་གཉིས་པོ་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། མི་མཉམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། ། འདིར་བདེན་པ་གཉིས་པོ་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ནམ་ཅི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་ཞེ་ན།

This is the meaning established in the mental continuums of beings through the sequence of dependent origination, just as in the case of a youth. Furthermore, in order to summarize these twelve links of dependent origination as they are renowned in the world, it should be explained in that manner. As it is said: "The causes of fear and production should be known as the eight meanings of the words." One should also reflect on such passages as, "From the clear light, the great emptiness," and so forth; for there is no contradiction in the twelve links themselves being realized within these eight meanings of the words. Furthermore, in order to apply the square and so forth, it is taught as the saṃbhogakāya. Regarding the phrase "the noble truths" and so forth: the noble truths are the noble truths, which are the nature of suffering, origin, cessation, and the path. Because they are without inequality, they are the four sides. Because they are the perfect synthesis of the two truths—the conventional and the ultimate—and because these two are non-dual, they are the Blessed One. Inequality refers to arising and ceasing. Thorough knowledge is the result. Here, one might ask: "Are not the two truths of the nature of bliss? How then are the four truths, such as suffering and so forth, included within the two truths?"

བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་འདི་དག་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བདེ་བ་ཡིན་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་མཆོག་ཏུ་ཤེས་པའི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་ཡང་ངོས་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་རིམ་པས། ཚངས་པའི་ཐིག་ནས་ཡང་དག་བརྩམ། ། གྲུ་བཞི་པ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ལྟར་སྣང་བ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར། ། ཞེས་སོ། ། ཚངས་པ་ཞེས་པ་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་བསྐྱེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཏེ་གནས་ཉིད་གནས་པའོ། ། བཞི་པོ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲྭ་བཞིའོ། ། སྒོ་ཞེས་པ་ནི་སྒོ་བཞིའོ། ། བསྡུ་བའི་དངོས་གྲགས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདིར་བསྡུ་བར་བྱའོ། ཞེས་རྣམ་པར་གྲགས་བཞིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ལའོ། ། སྦྱིན་པ་དང་ཚིག་སྙན་པ་དང་དོན་སྤྱོད་པ་དང་དོན་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གནས་པར་བྱེད་པའི་དོན་བྱ་བར་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་པས་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རེ་རེ་ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བ་བཞི་པོ་རྣམས་དང་སྒོ་བཞི་པོ་རྣམས་དང་རེ་རེ་སྟེ་སོ་སོ་རེ་རེ་ལ་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་ཅན་གཉིས་པོ་དག་གི་མིང་གི་བྱེད་པའོ། ། ཆོས་དབྱིངས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ།

It is true; however, although these are the natural bliss of those of the lineage of the śrāvakas and others who are free from attachment, they are described as suffering and so forth for the purpose of understanding the aggregates and so forth as supreme. Because it is the cause of the sambhogakāya, the nirmāṇakāya is also explained as having four sides and so forth. According to the sequence of the formal arrangement: "Starting correctly from the Brahmā-line, The nature of which is square, Appearing like a multi-storied palace, Is the maṇḍala of the yogin’s body." Regarding "Brahmā," because it is the result of focusing on loving-kindness and so forth, it generates the Brahmā world. Therefore, loving-kindness and so forth are the abodes of the Brahmās; the abode itself is the dwelling. Because it is the nature of those four, it has four corners. "Gates" refers to the four gates. The "means of attraction" are so called because sentient beings are to be gathered here; this refers to the multi-storied palace that is the nature of the Buddha. By means of these four—generosity, pleasant speech, purposeful conduct, and consistency in purpose—there is the definition of the activity of causing them to abide. Because it is of that very nature, the body of the Blessed One itself is to be expressed by the terms "gates" and so forth. "Each one" refers to the four means of attraction and the four gates; "each one" means that for each individual one, the two names function as names according to their respective numbers. The "dharmadhātu" is suchness.

། དེའི་དོན་དུ་བྱའོ། ། བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་གྱི་བརྡ་སྟེ་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་འཁོར་ལོའི་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། མི་ཕྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ཤེས་པ་དེའོ། ། དེ་ཉིད་མཚན་མས་ཏེ་དབྱེ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི་ཁ་དོག་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་སུ་འབྱིན་པ་དང་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱའི་རང་གི་ངོ་བོའོ། ། རྣམ་པ་ལྔ་རུ་སྟེ་བཤད་པའི་རྩེ་མོ་གྲངས་ལྔ་པོ་དབུས་མའི་རྩེ་མོ་གཉིས་ཀའི་ངོས་སོ་སོའི་གྲངས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་རྩེ་མོ་དེའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་འཁོར་བ་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ། ། ཤར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཤར་ཏེ་ཐོག་མ་རུ་མེ་ལོང་སྟེ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པས་ཉེ་བར་དམིགས་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རིན་ཆེན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དྲུག་པ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེའི་ཕུང་པོའི་ལྡོག་པས་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཤར་ལྷོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

It should be done for that purpose; it should be taught. The phrase "the meaning of the dharmadhātu" is a symbolic designation for the internal maṇḍala in the form of a wheel, which is the internal maṇḍala of the wheel. "Indivisible" means the non-duality of cause and effect. "Wisdom" (jñāna) is so called because it is known by that which is the innate nature. That very [nature] is the "vajra" because it cannot be differentiated by signs. "Indranīla" refers to the color of the precious Indranīla gem; it is so called because the manifestation and entry into the form of Akṣobhya abide as the very nature of the wisdom body (jñānakāya). "Mudrā" is the essential nature of the symbolic mudrā. "In five aspects" means that, regardless of the individual count of the two sides of the central prong, those prongs—possessing the attributes of the five explained tips—destroy cyclic existence. Regarding "East" and so forth: "East" is the first, and because it is perceived in the form of a mirror-like reflection, it is so designated. The same sixth [case] should be applied to "Jewel" and so forth, because the wisdoms of equality and so on abide as the reversal of those aggregates. Therefore, it is said: "From all sides," and so forth. Because loving-kindness and so forth are also its own essential nature, it is said: "In the southeast," and so forth. Because the means of attraction, such as generosity and so forth, are also of the very nature of that wisdom, it is said: "Generosity," and so forth.

ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ནོ། ། ཡང་དག་གནས་པ་ནི་དེ་ལ་མ་ནོར་བར་དམིགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལ་སོགས་པ་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདིའི་དམིགས་པའོ་ཞེས་མཆོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། སླར་ཡང་དམིགས་པ་འདི་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྣམ་གསུམ་བསྒོམས་པ་སྟེ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། དེ་ལས་ལྡང་བ་ལ་དམིགས་པ་དག་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཆེན་པོ་ཉིད་ཅེས་པ་ན་འཆད་བཞིན་པའོ། ། དང་པོར་ཞེས་པ་ནི་འདི་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ལྡན་པའི་ཕྱག་རྒྱར་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་འདི་དག་ཅེས་དང་པོར་བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་དོན་ཏོ། ། སྐད་ཅིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ། ། སོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་དགའ་བ་བཞིའོ། ། འདི་དག་རེ་རེ་ལ་བཞི་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མིང་དུ་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་རྒྱུད་གཞན་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་སྟེན་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟེན་པར་བྱེད་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ལ་བུ་མོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །

"According to reality" means that one apprehends the supreme body of wisdom (jñānakāya) by way of its proximate teaching. "Abiding correctly" means to focus upon that without error. Because the infinite Tathāgatas and so forth are the very nature of bliss, this is the object of focus, and thus it becomes an offering. If one asks, "How does this object of focus come to be?" it is said: "Meditated upon in three ways," meaning by those who meditate on the three aspects, such as the ear and so forth. The plural form is used to indicate the focus on suchness (tathatā) and the focus on arising from that. "Greatness" is what will be explained. "First" refers to the mudrā endowed with this from the very beginning, which is individually shown; the "these" mentioned first is the body of the Blessed One. "Mudrā" refers to the body of wisdom. "Maṇḍala" is the meaning of the perfect expression that the Great Mudrā itself is to be designated as the maṇḍala. "Instantaneous" and so forth refers to the various aspects, the ripened aspect, and the aspect free from characteristics. From the word "and so forth," the four joys are included. This is because each of these possesses a fourfold nature. "Becomes a name" means that in one respect, the path is also taught as sixteen instantaneous moments in other tantras and in the Śrāvaka vehicle. "Unborn" is suchness. "Cultivating that" means cultivating it through its own identity; the Great Seal (mahāmudrā) is to be called the "daughter."

དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལས་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ལངས་པའོ། ། རྟེན་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྡང་བར་བྱེད་པའོ། ། བག་ཆགས་ཞེས་པ་སྔོན་གྱི་འཕེན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཁ་ཕྱེ་མེ་ཏོག་གོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་པ་རྒྱན་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཉེས་པར་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བའོ། ། འདི་འདྲ་ནི་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདི་མཱ་མ་ཀཱི་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉུག་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ནམ་མཁའ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། གནས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུའོ། ། དེ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འདི་ལའོ། ། སྡུད་པའི་ཕྱིར་ནི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་པས་ནི་ཡུལ་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གཅི་བའི་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཅི་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང་དབང་པོ་ལྔ་ནི་ཡེ་ཤེས་དབང་པོའོ། ། བསྟན་པ་ནི་གསུངས་སོ། ། ཁྲག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གང་ལ་ཆགས་པའོ་ཞེས་པ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ལྷ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། འབུལ་བ་ནི་ཉེ་བར་འབུལ་བར་བྱེད་པའོ། །

Therefore, "peace from the cause" should be expressed as "arising." By means of "dependent origination" and so forth, it is that which causes one to arise. "Latent tendencies" refers to the previous impelling force. "Wisdom is the opened flower" means that it makes the three wisdoms, such as the [wisdom of] appearance and so forth, perfectly clear. Therefore, it is said: "The absence of entities is the ornament," and so forth. "To be pleased" means to constantly focus upon that. Such is the definition of what has been taught. The "dharmadhātu" is the nature of the dharmadhātu. "Is not" and so forth demonstrate that those [phenomena] are utterly non-abiding. The meaning is that this Mahāmudrā is the innate nature, the essence of the one called Māmakī. "Its very essence" means the nature of wisdom. "Space" is suchness. "Abiding" means in the identity of that. Therefore, it is in this body of completely pure wisdom. "For the sake of gathering" means for the sake of application. "By the explanation" means it should be expressed as the object. In order to show the explanation of "urine," it is said: "Urine," and so forth. "Wisdom and the five faculties" is "wisdom-faculties." "Taught" means it was spoken. "Blood" refers to the objects and so forth, toward which there is attachment for the sake of sentient beings. For that reason, they are called "gods." "Absence of entities" is the very lack of intrinsic nature. "Offering" means to present.

འཇིག་རྟེན་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པས་སོ། ། བརྟགས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ནི། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་བཤད་པར་རོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པའི་མཆོག་ཏུ་གསལ་བར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་གྲོལ་བ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བའོ། ། སོགས་ཀྱི་སྒྲས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་རབ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུས་པའོ། ། ས་འོག་དང་ས་སྟེང་དང་མཐོ་རིས་རྣམས་ནི་མཐོ་རིས་དང་བར་སྣང་དང་ས་འོག་རྣམས་སོ། ། བདག་ཅེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའོ། ། གཞན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་ཅན་སྤྱོད་པས་གྲོལ་བའི་དོན་དུ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པའོ། ། སྤྱོད་པ་ཀུན་གྱིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གལ་ཏེ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དོན་མཆོག་ཅི་ལྟར་མངོན་པར་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། རང་རང་སོ་སོ་ཐ་དད་པའི་ལམ་དུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །

"Worldly" refers to what is renowned in the world. "Imagined" refers to the thorough conceptualization of objects and so forth. As for those who practice the generation stage, what was said regarding them is explained in the commentary on the generation stage; this is the definitive meaning. By the words "realization" and so forth, it is shown that one practices the fire of wisdom, which has become supremely luminous. "Worldly" refers to the three realms, because of the very nature of emerging from the afflictions. "Supramundane" refers to liberation, because of the very nature of emerging from the afflictions. "Miraculous powers" refers to the transformations of the body and so forth. By the word "and so forth," the welfare of sentient beings, wisdom, insight, generosity, and so on are included. "Below the earth, on the earth, and in the heavens" refers to the subterranean, the intermediate space, and the celestial realms. "Self" refers to the śrāvakas and so forth. "Others" refers to the non-Buddhist outsiders who apply themselves to activities of the body and so forth for the sake of liberation. "By all practices" means by those whose nature is the path of non-duality. If all practices are of the nature of the path of non-duality, one might ask: "How then is the supreme goal of the Dharma not attained?" Because they are gathered into their respective distinct paths, one attains distinctness through those practices.

སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐུན་མོང་གི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་སོ། ། འདིར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་གཉིས་པོ་ཉིད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཆགས་པས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། ། འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བཞིན་པའི་བྱ་བ་ལ་འདི་དག་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་དེ་ཉིད་སྤྱོད་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། སྤྱད་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་གིས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཆོག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེའི་འབྲས་བུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། མཆོག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་སྤྱོད་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་དག་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་ལས་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཚུལ་འདི་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། བླ་མ་ལ་འཁུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཅེས་པ་ལྷག་མའོ། ། རླུང་དང་འཁྲུལ་འཁོར་དང་གྲིབ་མའི་འཁྲུལ་འཁོར་དང་། འཕགས་པ་གསོད་པའི་ཐབས་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་གྲགས་སོ། ། སྐུ་གཟུགས་ནི་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པ་འབྱུང་བར་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྤོང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བའོ། །

By the phrase "with elaboration" and so forth, the three types of common conduct are taught in all the tantras. Here, because only the "without elaboration" and the "utterly without elaboration" are taught, one engages in conduct through attachment to forms and so forth. Since it will be explained that "one goes," these are what one engages in; thus, that itself is the conduct. This is the literal meaning. Regarding the definition of conduct, that by which one should engage in it, its definition is stated: "non-conceptual" and so forth. The phrase "supreme" and so forth indicates its result. That "supreme" and so forth—both the conduct and its result—arise precisely from the state of the exceptionally exalted vehicle. The phrase "not the intended meaning" and "not the womb-birth and so forth" means that this very method is not the cause of buddhahood. Likewise, in the Śrāvaka vehicle, it is taught that even outcastes and the like can attain the state of an Arhat. Regarding the phrase "hostility toward the guru" and so forth, "it will be accomplished" refers to the remainder, namely, the siddhi of Mahāmudrā. It is well known that the "enjoyment" consists of the methods for killing the noble ones, such as wind, yogic exercises, and shadow-yogic exercises. Regarding the statement that "drawing blood from an image with an evil mind" occurs, it is expressed by the words "buddha" and so forth. "Rejecting" refers to speaking such things as, "These things spoken by the Buddha are not the Buddha's word."

དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉེ་བའི་མཚམས་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིས་མཚམས་མེད་པ་ལས་ཉེ་བའི་མཚམས་མེད་པ་མཚུངས་པ་དང་དམན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གསོད་པ་དང་བུད་མེད་འཛིན་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་རྫས་པ་ཎ་བཞི་ཆའི་རིན་ཐང་ལེན་པ་དང་ལྷ་མཐོང་ངོ་། ། ལྷ་རྣམས་ཉེ་བར་འོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བླ་མ་ཀློག་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རྣམས་ནི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་བཞི་པོ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པའོ། ། རྩ་བ་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བརྟུལ་ཞུགས་སོ། ། སྡོམ་པ་དེའི་ལྟུང་བ་ནི་འཇིག་ཅིང་གཅོད་པ་སྟེ། ཏ་ལ་བཅད་པ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཏ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་ནོ། ། སླར་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་རྣམས་ལས་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་རྣམས་ལ་སྨོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱང་འདིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། ཟང་ཟིང་ཞེས་པ་ནི་བཟའ་བ་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་དགོད་པ་དང་སྒེག་པ་དང་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་སོ། ། སྨོད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ཞེས་པའི་ཡང་སྒྲས་ངེས་པ་ཁོ་ནའི་དོན་ཏོ། ། རྨི་ལམ་ཉིད་དུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དེ་སྲིད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ན་སླར་ཡང་འདི་ལ་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད།

Regarding the statement, "One will fall into hell," this is because that [act] is the very cause [of such a fall]. The term "near-ānantarya" indicates that these are equal to or inferior to the actual ānantarya [sins]. The "four" are: killing a human, seizing a woman, taking the value of four paṇa of another's property, and claiming to have seen a deity. The expressions such as "the gods will approach" and so forth, which are proclaimed in the worldly scriptures of the gurus, are what are called the four root downfalls. "Root" refers to the vows of those who possess the ascetic discipline. A downfall of that vow is to destroy or sever it, just as when a tāla tree is cut; it is like the head of a tāla tree being severed. It is taught that "one will not obtain any other fruit than the eight types of fruits," and so forth, beginning with the word "Buddha." Those who possess the root downfalls, such as "reviling the Vajra Masters" as taught in the Yoga Tantras, are referred to here by the phrase "those [who possess them]," and so forth. "Buddhahood" refers to the state of the Great Vajradhara. "Material things" refers to food, religious robes, and so forth. By the word "and so forth," laughter, flirtation, conversation, and socializing are included. Regarding the phrase "even in dreams," the word "even" (yang) has the sense of "certainly." If one does not even see Vajradhara in a dream, how could there be the attainment of siddhi in this life?

སླར་ཡང་འདི་དག་ཉིད་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་ནི་འདུས་པའོ། ། ཁྱད་པར་དུ་ནི་རྟེན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་མེད་པར་ཞེས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བཞིན་པའོ། ། སྲོག་གཅོད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། གཏུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་འདི་ལ་ལྡན་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་དུ་ནི་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་དུའོ། ། སྲོག་གཅོད་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་བཅད་པར་བྱས་པ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་དུ་ཕྱི་རོལ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྟག་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བའོ། ། རྫས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟུང་འཇུག་གོ། ། དེ་འཕྲོག་པའི་ངང་ཚུལ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་བྱིན་པ་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་བུད་མེད་དེ་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་པར་འདོད་པ་མ་ལུས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་དམིགས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་འདོད་ལ་དགའ་བའོ། ། གཅི་བ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོའི་སྒྲ་རུ་བརྗོད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་བརྗོད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཅི་བའི་སྒྲ་སྒྲུབ་པའོ། །

Furthermore, if one asks how these very things are to be understood, the passage beginning with "whatever" and so forth is to be taken literally. "King of Tantras" refers to the Guhyasamāja. "Specifically" refers to the support. "Without a master" is as will be explained later. "Taking life" and so forth are to be taken literally, because they possess the activities of the fierce ones and so on. "The meaning of this" is of the nature of an intentional explanation (sandhyābhāṣita). In the explanatory tantra, this is in the Sandhivyākaraṇa. "One who takes life" refers to the fact that even when life is taken, the aggregates, elements, and so forth lack any inherent existence. Because one always teaches that the aggregates and so forth, which in the world are conventionally designated as true, are in fact like an illusion, one "delights in speaking falsehood." "Substance" is the ultimate truth, which is the state of union (yuganaddha). The disposition of "stealing" that is it is because of constantly focusing on that which is not given by others. "Suchness" is the woman, because she is expressed through conditions and because she is the nature of both phenomena (dharma) and the nature of phenomena (dharmatā). Because she is the cause of all desired things without exception and is the very essence of bliss, focusing upon her is "supreme desire and delight." "Urine" should be understood as a term for the sense faculties; the word "urine" is established by the passage beginning with "the reversal of expression" and so forth.

ཞི་བ་མཐར་ཐུག་ཅེས་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དག་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དག་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པ་འདི་ལའོ་ཞེས་པ་དེ་འདིར་གསུངས་སོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། མཉེས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱ་ཆེ་ཞེ་ན། གསུངས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཆོག་གི་ཆོས་མདོ་སྡེ་མངོན་པར་བརྗོད་པའམ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། ། སླར་ཡང་དགོངས་པ་གང་གིས་མ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྙིང་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ལ་གནས་པའོ། ། འོན་ཀྱང་འདི་ནི་སྐུ་མདོག་དམར་པོ་ཕྱག་གཉིས་པ་ཡང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་བུད་མེད་ལས་སྐྱེས་པའི་མི་མོ་ཡང་དེ་དག་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡིད་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ཡང་ཕྱག་གཉིས་པའོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྙིང་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསམ་པར་བྱའོ། ། གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་གསང་བར་རོ། ། ལུང་གི་བཤད་པ་ནི་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་པར་མངོན་པར་བཤད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། །

Regarding the phrase "ultimate peace," one should examine the objects and sense faculties—which function as the entities of apprehended and apprehender—as they arise dependently together with consciousness. This is stated here in the context of the Mahāyāna practice, specifically the practice of Mahāmudrā. This is an explanation according to the intended meaning (saṃdhyābhāṣita). The phrase "to please" means by means of thoroughly knowing the nature [of reality]. For that very reason, it is said: "Vast," and so forth. In relation to what is it vast? It is said: "The Mahāyāna," and so forth. This refers to the supreme Dharma of the Mahāyāna, whether expressed through the Sūtras or expressed through the generation stage (utpattikrama). Furthermore, regarding the statement that the mudrā should be expressed in accordance with the intended meaning of the mother and so forth, the phrase "inconsistency" and so forth follows. The "Perfection of Wisdom" (prajñāpāramitā) is its nature. "Abiding in the heart" means abiding in the heart of the wisdom-being (jñānasattva). However, this [deity] is also red in color and two-armed. Just as a woman born from an external woman appears in the yogi's mind, she too is two-armed. Alternatively, one should contemplate that which abides in the yogi's heart. This is because it is stated in the Sarvarahasya. The scriptural explanation is because it is explicitly explained in the Saṃdhyāvyākaraṇa. Suchness (tathatā) is what is expressed.

ལྷན་ཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དེའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་མདོར་བྱས་ཀྱི་རིམ་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་དང་མཉམ་པ་གང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གང་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུས་བསླང་བ་མི་བསྐྱོད་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་སྟེ་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་ལྷག་པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། མཉེས་པར་བྱ་ནི་དམིགས་པར་བྱའོ། ། འདི་འདྲ་ནི་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྲིང་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དྲང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། སྲིང་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་འཕགས་པར་གྱུར་པ་ནི་རྗེ་བོར་གྱུར་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ་རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་གོ། ། མ་རྫོགས་པ་ནི་པདྨ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོར་བརྗོད་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུའོ། ། ཡིད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོའོ། ། འགག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡིད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཤད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་ཡིད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

The union in non-dual coemergence is the Sambhogakāya. Therefore, it is said: "The Sambhogakāya," and so forth. "The mantra body" refers to that which is explicitly described in the sequence of the Piṇḍīkṛta-krama. The phrase "equal to the Sambhogakāya" and so forth should be applied to the preceding context. Furthermore, that which is explicitly described as being aroused by the wisdom body and entered by Akṣobhya is "one's own," meaning one possesses the yoga of the chosen deity (iṣṭadevatā) which is one's very self. By the words "the practitioner" and so forth, the mantra body itself is explicitly described. "To please" means to take as the object of focus. This is the definition of the three bodies, such as the Dharma body and so forth, which was spoken in the provisional sense by the words "sister" and so forth; it is the definitive meaning of "sister" and the rest. "All Tathāgatas" refers to Akṣobhya and the others. Their becoming "exalted" means becoming the lords. "All Tathāgatas" refers to Akṣobhya and the others, who are the "jewel-like individuals." The "incomplete" refers to the Padmapāṇi (White Lotus) and the others. "The meaning has already been explained" refers to the point immediately following the initial statement. "One-pointedness of mind" and so forth is the essential nature of superior realization. By the words "ceasing" and so forth, the meaning of one-pointedness of mind and the rest is explained, because otherwise one-pointedness of mind would not arise.

མི་གཡོ་བ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་དུ་ཡང་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་པོ་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་མི་གནས་པའོ། ། གསང་བ་ནི་སྐལ་བ་མེད་པ་རྣམས་ལའོ། ། ཞི་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། མ་བཅོས་པའི་མཆོག་གི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་མཆོག་ཅེས་པ་བདེ་བ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། དགོངས་པས་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པས་གསུངས་པས་སོ། ། འདི་ནི་ཞེས་པ་ལམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཡང་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྒྱུ་མཐའ་ཡས་པ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བཤད་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་འོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གསུངས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་བཤད་མ་ཐག་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དེའོ། །

This so-called "Immovable" is such because it is entirely without attachment anywhere; thus, in both of the two truths, it is by nature without entity and does not abide even in its result. "Secret" means [hidden] from those who lack the fortune. "Peaceful" means having become one with suchness. Because it is the nature of the supreme, uncontrived bliss, it is called "Supreme Bliss" in relation to other forms of bliss. "With intentional meaning" means it was spoken with an underlying intention. "This" refers to the essence of the path. For that very reason, it is said: "Perfectly," and so forth. By the words "Space," and so forth, the marvelous suchness is shown to be infinite, just as the suchness of form and the other aggregates is infinite, like their infinite causes. "Those very things" refers to form and the rest. They are explained as "Tathāgatas" because they have come from suchness and are born from it; this is the meaning. "Bodhisattvas" refers to those very sense bases and so forth. Regarding the statement "Tathāgatas," it should be understood that Bodhisattvas are called "Tathāgatas," but they are not "Perfect Buddhas." The same should be explained for the elements and so forth. For that very reason, it is said: "That very," and so forth. "This" refers to that maṇḍala, which is the essence of form and the rest, as well as the Tathāgatas and so forth, as just explained.

རང་ལུས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་རང་གི་ལུས་དང་བརྟེན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་འཇིག་པ་ཉིད་དུ་འདིར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་འཇིག་ཚོགས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་པ་རྣམས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཡིད་གཉིས་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། དེ་ལྟའི་ནི་གསུངས་པའི་རིམ་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། ། གང་ལས་མ་ཤེས་ཤེ་ན། གསུངས་པ། བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་བདེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བའི་དོན་ཏོ། ། བརྒྱལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེངས་པའོ། ། རྨོངས་པ་ནི་བླུན་པར་བྱས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འབྱུང་བ་གཉིས་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་དེ་མ་ཐག་ཉིད་དུའོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་སྔར་གསུངས་པ་དང་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །

Regarding the phrase "whatever is one's own body," it is because the support is one's own body and the supported consists of the aggregates of form and so forth. Whatever those aggregates of form and so forth are, and the Tathāgatas, by distinguishing them, one conceptualizes them here as being subject to destruction; these are the "transitory collection" (satkāya). The Bodhisattvas, as well as the natures of the aggregates of form and so forth which serve as their indicators, are also "suchnesses" (tathā), because at that time they depend on the two minds. In that way, according to the sequence of the teaching, form and so forth are shown to be the Tathāgata himself. If one asks from what this is not known, it is said: "bliss" and so forth; "bliss" refers to the meaning of worldly bliss. "Fainting" means distraction. "Delusion" means being made foolish. For that very reason, it is said: "Bodhisattva" and so forth are the results of ignorance. This is the definitive meaning. Because the two truths are of a non-dual nature, and because there is no clinging to that which is not non-dual, otherwise the two—worldly and elemental—would not exist. The phrase "entered into equipoise" is the remainder of the term "the Blessed One." The meaning has already been explained, as was just stated. By the words "space" and so forth, the word "such" (tathā) previously mentioned is to be applied individually to each.

དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དྲན་པ་སླར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཤད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་སྟེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ནི་ནམ་མཁའ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་གསུམ་ནི་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་ཆེན་པོའོ། ། དེའི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་ལ་ཞུགས་པའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ལྡང་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཡུལ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་མི་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉིད་དུའོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ལྡང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སོ། ། ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། དེའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། དེ་སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་རིམ་གྱིས་འོད་གསལ་དུ་ཞུགས་པ་ན། དེ་རྣམས་ཀྱང་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། འདི་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །

The phrase "entered into the meditative absorption of suchness" is taught by the words "mindfulness again" and so forth; this is taught in relation to the generation stage and is of interpretable meaning. To explain the meaning of the words "space" and so forth, it is said: "Space" means that which is like space, because it lacks intrinsic nature and is free from otherness. The "three emptinesses" are the emptiness, the very emptiness, and the great emptiness. "Their equality" is the entry into the clear light. Following that, for the sake of arising, the words "those" and so forth are spoken. By the words "immovable" and so forth, the nature of not engaging with external and internal objects is taught. "Bodhisattvas" refers to the phrase "bodhisattvas" and so forth. For that very reason, it is said: "As their own nature" means as the bodhisattvas themselves. "Self" refers to the form of the Great Vajradhara, who is the nature of arising. "Attained" means the state of the Great Vajradhara itself. The meaning of this is as follows: the bodhisattvas are the nature of the eyes and so forth of the Great Vajradhara. When he enters the clear light through the sequence of the three emptinesses, they also enter; this is because they are not separate from the Sambhogakaya. Furthermore, when the Great Vajradhara arises, those bodhisattvas also arise.

བརྗོད་པའི་དོན་འདི་ཉིད་གསུངས་པ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་ལས་ལངས་པ་ཙམ་གྱིའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསུངས་པ། བྱས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་འོད་ཀྱི་ཞེས་པ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྡང་བའི་རིམ་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྣང་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་རླུང་གི་བདག་ཉིད་གསུངས་པ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པར་གསུངས་པ། ཁམས་ཕྲ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རང་རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདིར་གནས་པར་བྱ། དམིགས་པར་བྱ། གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ་ཡུལ་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་རྣམས་སུ་གནས་པ་ནི་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་དང་དེའི་རིགས་དང་ཁམས་དང་རང་བཞིན་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་དམིགས་ཏེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པར་ནུས་སོ། ། ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ནུས་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ནི་ལྡང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ལྡང་བར་བྱས་པ་ནི་གྱུར་པའོ། །

This very meaning of what was said is expressed by the words "immediately thereafter" and so forth. "Having entered into meditative equipoise" refers to the mere act of arising from the clear light. The meaning of this is expressed by the words "having performed" and so forth; the phrase "of light" and so forth demonstrates the very sequence of arising. "By the collection of appearances" refers to the nature of wind and consciousness. Regarding that, the nature of wind is expressed by the words "contact" and so forth. This is explained in connection with consciousness by the words "subtle element" and so forth. The phrase "each their own" and so forth indicates that one should abide in, focus upon, and place [the mind] upon the five types of objects. For that very reason, abiding in those respective world systems just as they are is the nature of the divine eye and so forth. By perceiving sentient beings according to their respective lineages, elements, natures, and whether they are virtuous or non-virtuous, one is able to fully accomplish their welfare through ripening, liberation, and so forth. By the phrase "perfectly arisen," the Blessed One himself declares his capability. Alternatively, because the bodhisattvas who are part of the retinue abiding in the immovable samādhi are themselves the emanations of the Great Vajradhara, they are of the nature of the Great Vajradhara. "Attained the self" means that because it is the essence of arising, it is the Great Vajradhara. "Having become" means having arisen in that very nature.

དེའི་མན་ངག་སྦྱིན་པ་ནི་རང་གི་བདག་པོ་འམ་དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་གི་ངོ་བོར་བྱས་ནས་སོ་སོར་བསྟན་པ་ཉིད་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱས་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གིས་ཐུང་ངུ་ཉིད་དོ། ། ཀུན་དུ་འཁོར་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྔར་གནས་པའི་བདེ་བས་གནས་སྐབས་དེ་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་འཁོར་བར་བྱེད་པའོ། ། བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཡོ་བའི་རྒྱུའོ། ། སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་རྣམ་པ་ཅི་ལྟ་བུ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་བཞིན་ནོ། ། དེ་འབྱུང་བ་ནི་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་བྱ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་དམིགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། ། དེ་གང་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། ། བདག་པོ་ནི་དེ་དག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་བསྐྱེད་པ་དང་དེ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པས་དེ་རྣམས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་ངེས་པར་བརྗོད་པ་ལ་གཉིས་སོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གྱུར་པ་ལུས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕན་ཚུན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ལས་སོ། །

The bestower of that quintessential instruction is one's own master, or otherwise, the bodhisattvas. For that very reason, it is said, "In that way," and so forth. For that very reason, it is said, "Sentient beings," and so forth; this is the definitive meaning. Regarding the term "Teacher," it is because the Blessed One, having established his own nature, is expressed as the very one who teaches the individual instructions to those to be trained. "Marvelous" is a concise expression. "Pervasive" means that by means of the bliss of the previous state, that state is moved and set into motion. "Spoke," and so forth, refers to the cause of that movement. If one asks, "From what kind of previous state does it become something else?" it is explained by the passage beginning with "Thus [have I heard]," and so forth. Its arising is the mental engagement born from focusing on the hearing and reflection of the expression and the expressed. The passage beginning with "What is that?" demonstrates its own nature. Regarding "Vajra," and so forth, the "Tathāgatas" are the five, such as Akṣobhya. The "Lord" is so called because he blesses them, generating the five aggregates, and because he causes them to pass into nirvāṇa, thereby reversing them. "Homage" is twofold in its expression. Because the body and so forth are generated, the body is not distinct from the aspect of the mind, according to the principle of "the body is the aspect of the mind," and so forth. "Mutually" refers to the body of the Great Vajradhara.

དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་གི་རྣམ་འགྱུར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པར་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་རྣམས་བསགས་པ་དང་ངེས་པར་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་དབྱིངས་སུ་བསྡུས་པའི་བར་མ་ཆད་པའི་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་གསུངས་པ་དང་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལ་རྒྱུད་གསུངས་པ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྟོང་པ་གསུམ་སྣང་བ་ལ་ལྟོས་པ་གསུངས་པ། ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པའོ། ། ནམ་མཁར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ནམ་མཁའ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་དང་ཞིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་སྣང་བའི་གོ་སྐབས་སྦྱིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནམ་མཁའ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཐུན་མོང་བའི་སྤྱི་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །

Regarding the phrase "of that" and so forth: "that which is" refers to the nature of the wisdom body (jñānakāya). Because it is the manifestation of arising and ceasing, it is said: "arising and..." and so forth. "All" and so forth refers to the collection and definitive accumulation of the thirty-two major marks and so on, as renowned in the Mahāyāna sūtra titled Dhāraṇīśvararāja. The "Tathāgatas" are the five, such as Akṣobhya and the rest. This is the uninterrupted generation gathered within the expanse of the wisdom body. Regarding the phrase "because the Tathāgatas are the first to be spoken of" and so forth: because the past and future are of the very nature of the Great Vajradhara, it is said: "the three times" and so forth. For that very reason, the tantra is taught here: "all" and so forth. Regarding the teaching that the three voids depend upon appearance, it is said: "great" and so forth. Because it is the very nature of the realms such as the desire realm and so on, it is "the three realms." Because it possesses miraculous powers such as traveling through space, it is said: "space" and so forth. "Like space" is because it is pure and unobstructed, and because it is the cause that provides the opportunity for beings to appear as one. Since space is the common generality that is equal in all respects, it is said: "the path of space" and so forth.

མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ཞེས་པ་ནི་གཞི་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། བྱ་བ་སྒྲུབ་པས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྐྱེད་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་རིགས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བདག་དང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ཉིད་མཆོག་ནི་སྤྱོད་པ་གཞན་མ་ལུས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ནི་བདག་ཉིད་དོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྷ་དང་བདག་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པ་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། སྐུ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ལུས་དང་ངག་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཕལ་པའི་དངོས་པོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། ། གསང་བ་ནི་སྐལ་བ་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྦ་བར་བྱའོ། ། དེར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། སྔགས་ནི་ཡིད་ངན་འགྲོའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་སྐྱོབ་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ལམ་སྦྱིན་པ་ནི་སྔགས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཐུགས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའིའོ། ། བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་པའོ། །

Regarding the phrase "without exception" and so forth, "abiding" refers to the basis, which is the cause of generation. Through the accomplishment of activity, one is generated as being without intrinsic nature. Regarding the phrase "of these," it is by means of those who possess the nature of the five families, who are the very nature of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom, and who possess the nature of Vairocana and the others. Regarding the phrase "self and other" and so forth, "that supreme reality" is in relation to all other modes of conduct without exception. Regarding the phrase "self" and so forth, "self" refers to one's own identity. "Blessing" is the thorough knowledge of the body and so forth as being non-different from the deity, who is like an illusion. This is spoken from the perspective of the practitioner of the generation stage. Regarding the phrase "body and so forth," since the body and speech also exist as ordinary entities within the aggregate of consciousness, it is said "all" and so forth. "Secret" means it should be concealed from those who lack the fortune. "Blessing therein" means generating Akṣobhya within the continuum of the yogi by means of that very nature. "Mantra" protects the mind because it liberates the mind from the bonds of the lower realms. For those of the completion stage, "mantra" is the bestowing of the path of non-dual individuality. Because that itself is unimpeded, the "vajra mind" belongs to the yogi. "Blessing" is that which is to be generated as the nature of Akṣobhya; it is just so. The phrase "mind" and so forth is the explanation.

དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའི་སྔགས་ཀྱི་དོན་གྱི་བརྡའོ། ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེའི་ཉེ་བར་བཤད་པ་ནི་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མདོར་བྱས་ཀྱི་རིམ་པར་འཕགས་པས་གསུངས་སོ། ། གནས་ནི་ལུས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའིའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་སུ་འགྱུར་རོ། ། སྔགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བཀོད་པ་གསུམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བཀོད་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་བྱིན་རླབས་མདོར་བསྟན་ནོ། ། རེ་རེ་ཞིང་ཞེས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཀྱང་གསུམ་པོར་བཤད་དེ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རིམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། རིམ་པ་མིན་པ་ནི་ཐུགས་དང་སྐུ་དང་གསུང་ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐར་གསུངས་སོ། ། བདག་པོའི་ཆོས་ཅན་གཅིག་ཏུ་བྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེའི་ཡོན་ཏན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་དང་གསུང་རེ་རེ་བ་ཉིད་དེའི་ཆོས་ཅན་ཏེ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའམ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའོ། །

The term "that" is a symbolic designation for the meaning of the mantra that has been spoken. Regarding "Oṃ" and so forth, its detailed explanation—the meaning of "the three" and so on—was taught by the Noble One in the sequence of the Piṇḍīkṛta-krama (Compendium of Deeds). "The abode is the body" refers to the body of the yogin. "The nature of Akṣobhya and so forth" means that through the focal point of Akṣobhya and so forth, the body becomes the form of Akṣobhya and so forth. By the words "mantra" and so forth, the three arrays of Akṣobhya and so forth are shown. "By those very [deities]" refers to Locanā and so forth, Akṣobhya and so forth, and the three arrays of Akṣobhya and so forth. Then, by the words "thereafter" and so forth, the blessing of the completion stage is briefly indicated. By the phrase "each one," the six [deities] beginning with Vairocana are also explained as being the three, by virtue of being the vajras of body and so forth. "Sequence" refers to body, speech, and mind. "Non-sequence" is taught in the established conclusion as mind, body, and speech. Regarding "the master arises as a single phenomenon," the master is Akṣobhya. Because they have become his qualities, the individual body and speech are his phenomena, as they are governed by him. The detailed explanation of this is taught by "the three vajras" and so forth; the Tathāgatas are those of the nature of Akṣobhya and so forth, who are born based upon the body of the yogin, or who are mutually dependent as taught by all the Buddhas.

བསྐྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་འདིར་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིའང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནམ་བདག་གི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ང་རྒྱལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྤྱོད་པ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཤེ་ན། སྐུ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་སྔགས་དང་པོའི་བཤད་པར་སྤྱོད་པ་དེ་དང་དེ་བྱས་པ་དེ་དང་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་གསལ་ལོ། ། རྒྱུད་གཞན་དུ་ཡང་གསུངས་པ། ཅུང་ཟད་དྲོད་ནི་ཐོབ་པ་ན། ། སྤྱོད་པ་བྱ་བར་རྟོགས་པར་བྱ། ། སྤྱོད་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར་མ་གསུངས། ། འཇིགས་པའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་མིན། ། ཞེས་སོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རིག་པ་རྣམས་ལའང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྤྱོད་པ་དེ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་དམྱལ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་ན་དུས་གསུམ་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་མཉེས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེས་རྒྱ་ཆེ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་ཡང་ལྷ་མཉེས་པའི་མཆོད་པ་བྱེད་པར་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུས་མངོན་པར་འབྲེལ་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་པས་མཆོད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་ལྷ་ལ་རབ་ཏུ་དང་བས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་པས་ལྷག་པ་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་སུ་མངོན་པར་འདོད་དེ།

Regarding the phrase "of the generation" and so forth: one might ask, "Are these three wisdoms not also the domain of practitioners of the generation stage? If so, how is it taught that one should engage in conduct preceded by the pride of self-consecration?" In response, it says, "the consecration of the body and so forth," and so on. In the explanation of the first mantra taught in this very [text], that very conduct is clearly manifest in the mind as it is performed. It is also taught in other tantras: "When a slight degree of 'heat' is attained, one should understand that conduct is to be practiced. Conduct was not taught for the sake of sensory enjoyment, nor is it called 'having a terrifying form.'" It should be stated that conduct in the generation stage is taught even for those who do not realize suchness. Here, that conduct is not a cause for sensory enjoyment, because it is actually a cause for hell; or rather, it is for the purpose of accomplishing a vast accumulation of merit by pleasing the Buddhas and Bodhisattvas of the three times and the yogis. External offerings such as flowers and so forth should also be described as being connected to the desired result of performing offerings to please the deity. Furthermore, if that is the case, then for that reason, the yogi, through the accumulation of merit from intense faith in the deity, aspires to the accumulation of wisdom.

དེའི་ཚེ་དེ་དང་དེའི་དྲིན་ལས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་རྟོགས་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཚེ་འགལ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། སྣང་བ་གསུམ་པོ་ནི་འཇུག་པའི་རིམ་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་སླར་ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གསུངས་པ། དེ་གསུངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རྟེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་རྫོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དེའི་འོག་ཏུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་སྐྱེད་པ་ཉིད་མང་བར་གསུངས་པ་དེ་དག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདི་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པས་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། ། འོད་ཟེར་ལྔ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ནི་དཔེའི་སྒོ་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ནི་དམིགས་པར་བྱའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་གསུངས་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་འདིས་གཞན་ལ་བསྒྲེའོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྤྲུལ་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྐུ་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་ངོ་། །

At that time, through the grace of this and that, one realizes the completion stage and also attains the siddhi of Mahāmudrā. At that time, there is not the slightest contradiction. This is because the three appearances are thoroughly taught through the sequence of engagement, and because they are the very basis, they are of that same nature. The ultimate truth is taught once again by way of the causes that produce the conventional truth, beginning with the words "He taught that..." and so forth. This is because the three wisdoms are the very basis of the ultimate truth. From that, the perfected conventional truth is also to be generated subsequently. The extensive explanation of its generation begins with the words "By those..." and so forth. Regarding the phrase "mantra" and so forth, these are to be illustrated. The words "should be known" refer to the characteristics. The five light rays are the five colors, such as white and so forth, which are the five Tathāgatas, because these are the very nature of the Tathāgatas. Regarding the phrase "by those..." and so forth, the object is presented by way of analogy. The vajra body is the completely pure conventional truth. "Should be generated" means it should be visualized. This is the definitive meaning. By this explanation of the provisional and definitive meanings just stated, one should apply it to other cases. The term "self" refers to the enjoyment of the emanated conventional body, which has the nature of an emanation; because it is said "in whatever way," it is common to both types of yogis.

སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་གསུང་དང་ཐུགས་དག་གོ། ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེའོ། ། རིགས་ལྔ་དགོད་པ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། གཉིས་ཀའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། རྗེས་སུ་མཉེས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཁ་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། སླར་ཡང་གཙོ་བོ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བ་ལ་སོ་སོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་རྣམས་ཆ་ཤས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་ཆ་ཤས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་སོ་སོ་རེ་རེར་ངེས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་དུའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་དང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་རྗེས་སུ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མགུ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྟེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་དག་གིའང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། སརྦ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། མཆོད་པ་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བདུད་རྩི་མྱང་བ་དང་བྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ། །

Regarding the phrase "body and so forth," the word "and so forth" refers to speech and mind. "The consort of one's own family" refers to whichever family Akṣobhya and the others belong to. "Having arranged the five families" is according to the sequence taught in the sādhana. "The maṇḍala of both" refers to the maṇḍala of the goddesses and the maṇḍala of the tathāgatas. "Pleasing" means that for this very reason, these thirty-two are the union of insight and method themselves, and are not separately assigned to the deities of the maṇḍala as if they were individual principal figures. Because these are of the nature of parts, those who are not of the nature of parts—the males and females—must be applied individually. "The meaning has already been explained" refers to the uninterrupted sequence. "All tathāgatas" refers to Vairocana and the others, the goddesses such as Locanā and the others, Maitreya and the others, and Yamāntaka and the others. "Pleasing them" means making them joyful. That itself is the "vajra," because it is of the nature of the wisdom of equality. "Self" and so forth means "I am the nature of Ratnasambhava, whose essence is the feeling of bliss." "Of these also" and so forth is as before. "Sarva" is as before. From the offering, there is the tasting of various nectars and the emanation of the maṇḍala that acts for the benefit of sentient beings.

བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སླར་ཡང་ཞེས་པ་འདིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་མཆོད་པས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་འབྲེལ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། བྱིངས་རྣམས་དོན་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ཞུ་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་སྐུའོ། ། ལྔ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲུལ་པར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། ། ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བར་མ་ཆད་པར་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། ། གང་ཡང་རིམ་པ་འདི་སྦྱར་བས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་གནས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཡང་གནས་ཏེ་དེའི་རང་བཞིན་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་འོད་གསལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མང་པོའི་ཚིག་ནི་མཆོད་པ་ཆེ་བ་ཉིད་བཤད་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་ལ་འོད་གསལ་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་སོ་སོར་ཏེ་ཇི་ལྟར་རང་གི་འོད་གསལ་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། གཟུགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་རྣམས་སུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པ་དེ་གསུངས་པ། །

Regarding the phrase "generation" and so forth: the word "again" indicates that the offerings of the generation stage are also connected to the completion stage. Because verbal roots have multiple meanings, "having become completely melted" refers to the specific melting, which is the body of the six tathāgatas who are the nature of wisdom. "Five" refers to the tathāgatas who have emanated as the nature of the five aggregates and so forth, because the elements and so forth also melt into a fivefold nature. From the phrase "five without interruption" and so forth, the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, are explained as being the very nature of the five tathāgatas. Furthermore, by applying this sequence, the five tathāgatas also abide as the nature of the five aggregates residing in the nirmāṇakāya; thus, the five wisdoms, such as fire and so forth, which are the causes of that nature, are the realization of clear light. For that very reason, it is said, "clear light" and so forth. The plural expression "by those" and so forth is for the purpose of explaining the greatness of the offering. Because they are the causes for the superior realization of clear light, these five, such as the mirror-like wisdom and so forth, are distinct, insofar as they depend upon the superior realization of their own respective clear lights. Regarding "form" and so forth: "those are without entity" means that those forms and so forth are without entity according to the sequence in which they are taught as the faculties of wisdom. "Form and so forth" is an illustration, and the "and so forth" in the phrase "the eye and so forth" is what is being taught.

མིག་སོགས་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་བྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་ཤེས་བྱར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། མངོན་ཤེས་ལྔ་ནི་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ། ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས་པར་བྱས་པ་ནི་ཡུལ་དུ་བྱས་པའོ། ། འདིས་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཐོབ་འགྱུར་ནི་འོད་གསལ་ལ་དམིགས་པ་ལས་སོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཞེས་པ་ནི། སྐུ་དང་ཐུགས་དང་བྲལ་བའི་སྔགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་ཞེས་པ་ནི་བསམས་ནས་སོ། ། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ཀུན་དུ་གནས་པ་ཞེས་པའོ། ། རིམ་པ་གཉིས་པར་མངོན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གཙོ་ཆེ་བས་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་སྙིང་གར་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཡིད་སྙིང་གར་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་རང་བཞིན་དང་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེའོ། ། གཞི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ནམ་མཁའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མགུ་བ་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ས་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །

The arising of this wisdom in the eyes and so forth is because the objects such as forms are established as objects of knowledge through the power of wisdom and are thereby utilized, and because they arise from that; so it should be said. The five superknowledges are the results of experiencing objects through the divine eye and so forth. Being "adorned" by those superknowledges means having them as one's objects. "Knowing by this" refers to the eyes and so forth. "Attaining buddhahood" occurs through focusing on the clear light. This is an explanation according to the intended meaning (saṃdhyābhāṣita). Regarding "indication," it is because there is no mantra devoid of body and mind. "From the realization of the three syllables" means having contemplated them. "Preceded by the thorough knowledge of the nature of the entry and so forth" means preceded by that. "Becoming the sādhana of vajra recitation" means abiding in the generation stage. Because it is primarily taught in the second stage, it is said that the "mind" resides in the heart. "The mind resides in the heart" means that which has the nature of appearance and intrinsic reality, having been made an object through thorough knowledge exactly as it is. "The basis" is the very result of vajra recitation. The state of vajra recitation is space. For that very reason it is said: "delighted in order to realize vajra recitation." "The level of the Great Vajradhara" means the completely pure.

རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ཕན་ཡོན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་བཞི་པའོ། ། སེམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཞེས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན་གསུངས་པ། སེམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཞེས་པའོ། ། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་པ་ཡང་བདེན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལྟ་བུ་རེག་པར་དཀའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ངག་དང་ལུས་ཀྱང་བདག་མེད་པར་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པས་འོད་གསལ་བ་ལས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ནི་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་བསྡུས་པའི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། གསལ་བ་དང་བཅས་པའི་སྣང་བ་གསུམ་ཞེས་པ་འདི་མི་འགལ་ལོ། ། ལུང་དུ་ཡང་སླར་ཡང་ཆ་ཤས་མེད་པར་གྱུར་ནས་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གསུམ་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཞི་པོ་ཞེས་པ་ནི་བསྙེན་པ་དང་སྒྲུབ་པ་དང་ཉེ་བའི་སྒྲུབ་པ་དང་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོའོ། ། སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་མེད་དོ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འདི་ལ་རིགས་པས་གསུངས་སོ། ། དེ་སྒོམ་པ་ཡང་མེད་དོ་ནི་དངོས་པོ་དེ་བསྒོམས་པའོ། ། སླར་ཡང་ཀུན་དུ་ཐ་སྙད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །

Regarding the "benefits of vajra recitation," this refers to the fourth stage, as it is the very result of vajra recitation. As for the phrase "mind" and so forth, what is meant by "thoroughly knowing it exactly as it is"? It is stated: "mind" and so forth, which refers to the selflessness of the mind. What is taught in the Compendium of Practice is also true, such as the statement that the three consciousnesses are difficult to touch, being like the ultimate truth. The phrase "speech and body are also selfless" is included within the isolation of mind, because they are observed from the clear light. "Discerning the mind" is the thorough knowledge of the mind. With the words "by this" and so forth, the summarized meaning of the explanation is expressed. If one asks, "Since the body and so forth possess aspects, while insight and so forth are aspectless, how can the body and so forth be insight and so forth?"—this is not contradictory, as it refers to the three appearances together with clarity. Furthermore, the scripture asks: "If it has become partless, how can it become possessed of parts?" For that very reason, it is said: "the three," and so forth. "The four vajras" refers to the approach, accomplishment, near-accomplishment, and great accomplishment. "The state of buddhahood does not exist" refers to the characteristic of being fully perfected. The phrase "for what reason" and so forth expresses this through reasoning. "There is also no meditation on that" refers to the meditation on that entity. Furthermore, conventional designations still exist.

སྤངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་དབུས་མར་གསུངས་པ། ། ཡོད་གང་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་གང་། ། དེ་ནི་མེད་ཅེས་ཡོད་པར་འགྱུར། ། ད་ལྟ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན། ། སྔ་མ་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པར་ཡང་། བདེན་པ་གཉིས་པོའང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། ། གང་ཞིག་གཅིག་མིན་དུ་མའང་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྐུ་གསུམ་པོ་ཉིད་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་སོ་སོར་རྟོགས་པ་གང་ཡང་མིན། ཡིད་དང་ངག་གི་ལམ་དང་བྲལ་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་ཉིད། དེ་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཡང་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་སྐུ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་བདུན་ཅུ་པར་ཡང་། གནས་དང་སྐྱེ་དང་འཇིག་དང་ཡོད་མེད་དང་། ། དམན་དང་མཉམ་དང་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་རྣམས། ། འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་དབང་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། གསུངས་ཀྱི་དེ་ཉིད་དབང་ལས་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། གང་ཚེ་སྐྱེ་མེད་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ནི་གནས་མེད་ཟློག་མེད་འགྱུར། ། འགྲོ་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད། ། གདོད་ནས་ཞི་བ་དེ་ཉིད་དོན། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སེམས་པ་དེའི་ཚེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་བདག་ཉིད་དང་གནས་པ་འདི་རྣམས་ག་ལ་འགྱུར། གང་གིས་འདི་རྣམས་སྤངས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། ཚུལ་འདིས་འཕགས་པའི་ལུགས་དབུ་མར་ཡང་།

The phrase "because they are abandoned" refers to the nature of permanence and nihilism. Alternatively, as stated in the Madhyamaka: "What exists does not exist by way of its own nature; That which is non-existent is what is called 'existence.' If it were not existent at present, It would follow that the former was annihilated." Furthermore, in the Madhyamakāvatāra, it is said: "Because even the two truths lack intrinsic nature." By such statements as, "That which is neither one nor many," the three bodies (kāya) themselves are neither annihilated nor permanent. Because it is said, "The transformation of merit is not any individual realization; the three are devoid of the paths of mind and speech," these are to be completely abandoned. If one asks how that is so: even if birth, cessation, and abiding exist in that way, yogis follow them just as the world, with its attachments, perceives these three bodies to have been produced. As stated in the Śūnyatāsaptati: "Abiding, birth, and destruction; existence and non-existence; The inferior, the equal, and the superior— These were taught by the Buddha by the power of worldly convention, But not by the power of suchness." And: "That which is unborn is without abiding and without reversal; Beings are like an illusion; That is the meaning of suchness, primordially peaceful." When one contemplates suchness, how could these things—the nature of birth, cessation, and abiding—possibly exist? By what means are these not abandoned? In this manner, even in the Noble One’s system of the Middle Way (Madhyamaka),...

སྐུ་བཞི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། འཕགས་པས་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྲིས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་གོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་ཡང་། ནམ་མཁའ་འདྲ་ཞིང་རྡུལ་བྲལ་གཟུགས་བཟང་འཆང་། ། ཤེས་རབ་སྲས་པོ་ལུས་དང་མཚན་མི་མངའ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་ཟུང་འཇུག་གི་དོན་དུ་བཤད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཡང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་པོ་དག་གི་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཉིས་བྱས་སོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཐབས་སྦྱིན་པ་གསུངས་པ་མཉམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མཉམ་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མི་བསྐྱོད་པ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དང་པོ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་ཨོཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱའོ། །

If one asks, "What is the purpose of these [teachings] if they do not depend on the manifestation of the four bodies?" the Noble One has said: "One should thoroughly examine what they have spoken and what they have written." Furthermore, a verse from the Samādhirāja Sūtra states: "Like space, possessing a beautiful form free from dust, the Son of Wisdom has no body and no signs." This is explained in the Caryāmelāpaka as the meaning of union (yuganaddha). Similarly, in the Prajñāpāramitā, it is also said: "Even nirvāṇa is like an illusion, like a dream." Nevertheless, this demonstrates that the two Mahāyāna vehicles are distinguished by two types of methods. Regarding the statement "the method of giving is equal," and so forth: "equal" refers to the clear light (prabhāsvara). This is an explanation according to the intended meaning (ābhiprāyika). "All," and so forth, refers to the five [buddhas] such as Vairocana. Because it is said that the most supreme among them is the "Omniscient One," the sixth, Vajradhara Akṣobhya—the Vajra Mind—is the one who has fully transformed. Because it is said, "First, the saṃbhogakāya," and because it is said, "Thereafter, the aggregates and so forth enter," one should understand that the saṃbhogakāya itself enters the aggregates and so forth through the seed-syllables such as Oṃ. Thus, by not being separated from the entry of Akṣobhya and the others, one should certainly begin the subtle yoga.

རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པས་ནི་ས་བོན་དགོད་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཐ་མལ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་པ་དང་། བརྟགས་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཕྱིས་གསུངས་པ་ལ་ལྟོས་པའོ། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོའི་ནང་དུའོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་(རྔུལ་‚རྡུལ་)དང་ཁུ་བ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའོ། ། འབྱུང་བ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། གོང་བུའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བས་གསུངས་པས་སོ། ། བརྟག་ཅེས་པ་ནི་མདོར་བྱས་ཀྱི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ལྷ་ལ་གོམས་པས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནོ། ། སྣའི་རྩེ་མོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པས་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུངས་སོ། ། རང་སྔགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་གོ་རིམ་བཞིན་དུའོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་ལྷ་དང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྟེན་དང་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་དང་ནི་རྟེན་ནོ། ། ཡི་གེ་གསུང་ནི་བརྟེན་པའོ། །

One who abides in the completion stage, being free from the placement of seed-syllables, should perform the subtle yoga by means of Akṣobhya and the others entering into the saṃbhogakāya. This is because it depends upon the birth of ordinary sentient beings and the "imagined" and so forth. Thus, the preliminaries such as the suchness of the winds depend upon what is taught later. "Internal nature" means within the aggregates. "Insight and method" refers to the perfect union of the female and male fluids. "Bodhicitta" is the conventional, the conventional essence. The "five wisdoms" are the mirror-like and so forth. The "nature of the five elements" is earth, water, fire, wind, and consciousness. "In the form of a mass" means in a condensed form. "Because it was taught" means because it was taught by the Vajramṛta. "Examine" means through familiarity with the deity while meditating on the stages of the Piṇḍīkṛta-krama. This is the interpretable meaning. From "at the tip of the nose" up to "explained," the suchness of the winds is taught. From "one's own mantra" up to "in successive order," the suchness of the deity and the mantra is taught. Therefore, it says "by this which was taught," and so forth. That which has become the support and the supported: the wind element is the support, and the syllable-speech is the supported.

གཉིས་པོ་དེ་དག་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་དེས་ལྷན་ཅིག་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ནི་མི་རྒྱུ་བའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་བྱ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བཞིན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གཞན་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཅིག་ལ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་ལའོ། ། སྐྲའི་ཁྱོན་ལ་ནི་སྐྲ་འཇུག་པའི་ལམ་ལ་སྟེ་ཕྲ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཉིད་ལས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་མང་པོའོ། ། གང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་གསུངས་པ། བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཐ་མི་དད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ལྷའི་ཡན་ལག་ཐ་དད་མ་ཡིན་པའོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་འཆར་བ་དེ་སྙེད་གསུངས་པ་འོད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྟེན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཇུག་ཅིང་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། སྟེང་དུ་གནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་བར་མ་ཆད་པར་རོ། ། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་བཟླས་པ་ཞེས་པ་ནི། འདི་དག་མེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་། ། པདྨ་མགོན་པོ་འདི་ལ་ལྷ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་གཞན་དུ་སྤྱན་མའི་རྣམ་པ་ཨོཾ་ཡིག་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Those two proceed together in accordance with how the moving and the non-moving are applied. "Together with the cause" refers to the non-moving. The three consciousnesses are the appearance and so forth. The object of consciousness is that which is being produced. "Another wisdom" refers to the wind and consciousness, because it depends upon production. For that very reason, it is said, "wisdom," and so forth. "Even in one" means in a single [instance]. "In the extent of a hair" refers to the path where a hair enters, because it is characterized as being subtle and extremely subtle. Likewise, the buddhas are many. If one asks what they are like, it is said: "Dwelling," and so forth, which means as many as there are grains of sand in the river Ganges. This is the definitive meaning. The "indivisible limb" refers to the limbs of the deity being non-different. By the words "of the space element," and so forth, the arising of the four maṇḍalas is taught; "mass of light" is because they possess white and other colored rays of light. "Abode" is because it is the support for production. "Entering and abiding" is according to the sequence. "Dwelling above" means without interruption between them. "Recitation of Amitābha" is because it is said: "These are also the fire maṇḍala; the deity here is the Lord Padma." Thus, in another way, it means the form of Locanā, the syllable OṂ, which is white in color.

གཞན་ཞེས་པ་སྔར་བཤད་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། ནས་འབྲུའི་ཚད་ཅེས་པ་ནི་སྔར་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུའི་ཚད་དུ་གསུངས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གསུངས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་ནོ། ། གང་ཞིག་སེམས་བརྟན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་སེམས་གནས་པའི་རྒྱུ་ནི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའོ། ། སེམས་བརྟན་པ་དང་སེམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཚན་མ་བསྒོམ་པར་གསུངས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་གནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ་ཞེས་པ་འདི་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་གནས་པར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་གསུངས་པའི་བཤད་པ་ཉིད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྦྱོར་བས་གནས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་པ་གཟུགས་ཕུང་གཏོགས་པ་མེ་ལོང་དང་ཞེས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། ། གསུངས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི། སྐུ་གསུམ་རོ་གཅིག་པའོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བཞིན་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་བཞེངས་པ་འདིའི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཇི་ལྟར་སྐུ་གསུམ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་གསུངས་མ་ཐག་པའི་སྤྲུལ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དག་གིས་འཇུག་པའི་རྟེན་ནོ། །

The term "other" refers to the dependence upon the previously explained subtle yoga of the vajra and other signs. The phrase "the size of a barley grain" is stated as a distinction from what was previously taught as the size of a white mustard seed. Regarding the phrase "attaining awakening" and so forth, "that which causes attainment" refers to the mutual relationship. That which causes the mind to be firmly generated in accordance with reality is the focal point on the sign, which is the cause for the mind to abide. By means of a firm mind and by focusing on the mind in accordance with reality, one attains awakening. The passage beginning with "In that regard" and so forth explains in detail the meditation on the signs. The passage beginning with "The abode of awakening" and so forth explains in detail the phrase "inclined toward awakening." This is the very explanation of the meditation on the subtle yoga, preceded by focusing on the nirmāṇakāya while abiding in the nirmāṇakāya. Regarding the phrase "wisdom" and so forth, "having caused [the mind] to abide through application" follows the sequence of "the aggregate of form, the mirror-like [wisdom]," and so on. If one asks what should be done after that, it is stated: "In that regard" and so forth. The phrase "having the nature of the three bodies" means the single taste of the three bodies. This is the specific distinction of arising as the Great Vajradhara, as will be explained. If one asks how the single taste of the three bodies is called "Great Vajradhara," it is stated: "Dharma" and so forth; "Dharma" refers to the emanation just mentioned, and the support for the engagement of the three wisdoms, which are the nature of the saṃbhogakāya.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་བཞི་པ་འདི་ལ་མཆོག་གི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ཡང་འདོད་པ་ལྔ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྫོགས་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོས་པ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བཤང་གཅི་ཞེས་པ་ནི་བྱའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་འདི་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་དམིགས་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ཟས་སུ་སྟེ་ཀུན་ནས་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། བཟའ་བར་བྱའོ་ཞེས་པས་ཟས་སོ། ། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་ཟས་ཀྱང་དེ་ཡིན་པས་བཤང་གཅི་ཟས་སོ། ། དེའི་བྱ་བ་ནི་ཟ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་དོན་ནི་དགོངས་པ་སྟེ། ལུས་གནས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ལུས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡུལ་ལྔ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྡུས་པས་ཡུལ་དང་དབང་པོ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་ཕུང་པོ་གནས་པ་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བརྡ་སྤྲོད་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དོན་དེས་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །

For that very reason, this fourth body will arise as the Paramādibuddha and so forth. This is an explanation according to the intended meaning (sandhyābhāṣita). Now, regarding the phrase "now" and so forth, the meditation on the subtle yoga also depends upon the experience of the five sensory desires; therefore, it is said: "The perfection," and so forth. Because it is said "the subtle" and so forth, one should understand that the completion stage, which depends upon the subtle yoga, is being clarified. Having fulfilled the needs of all sentient beings, such as those of inferior capacity and so forth, this is connected to what will be explained as "for the sake of all sentient beings, one should [consume] excrement and urine." Because one thoroughly purifies by focusing on the nature of excrement, urine, and so forth, one should "consume" excrement and urine, meaning they are to be gathered in their entirety. By the phrase "should be eaten," it refers to food. Since they are both excrement and urine and they are also food, they are "excrement-urine-food." The activity of that is the act of eating. Its purpose is the intended meaning, which is the maintenance of the body. Therefore, it is said: "the body," and so forth. The five objects are indicated; by the terms "excrement and urine," the objects and the sense faculties are included and thus expressed. Here, if one asks what is to be done for the maintenance of the aggregates, it is said: "for the sake of the fruit of accomplishment." This refers to the explanation of those who are mistaken. By the phrase "for the sake of the fruit of accomplishment" and so forth, the fruit of accomplishment is demonstrated.

ཟས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཁོ་བོ་རྣམས་ཤེས་པ་ནི་མ་རུངས་པའི་ལས་ཅན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོའི་གཟུགས་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷ་བཤོས་ཀྱི་དོན་དང་བཟའ་བའི་དོན་དུ་གསང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མ་མནན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། ། ད་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་འདི་ལྟར་གཙེ་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའི་བཀའ་ལུང་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བྲིས་པའི་རྟ་དང་ཁྱིའི་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་རྣམས་སུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཤ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། རང་གི་རིགས་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་མཆོད་པ་བྱས་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་བློ་ཅན་ནོ། ། གཏོར་མ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པའི་སྦྱོར་བས་ཞེས་པ་ནི། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕྱིའི་གཏོར་མ་རབ་ཏུ་བྱིན་པས་སོ། ། འདོད་པ་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དུ་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་འདོད་པའི་ཁམས་ཏེ་བུད་མེད་ཐམས་ཅད་དོ། ། སྣ་ཚོགས་པའི་དགའ་བས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་གིས་པདྨ་གཏོགས་པའི་རེག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལྟ་བུར་ཕྱག་རྒྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་པདྨའི་རེག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པོ་ཉིད་ལ་ཡང་ངོ་། །

Regarding the phrase "as food" and so forth, "we" refers to those who possess the nature of the fierce Vajraḍākinīs. For the sake of the sacrificial cake and for the sake of food for the five yogins, there is the secret [practice] and so forth. For that very reason, it is said to be "concordant," meaning it is not overwhelmed by the concordant winds and so forth. Regarding the phrase "at this time" and so forth, "the wrathful deities of the Vajra family" refers to those who have received the command: "In this manner, cause harm!" Regarding the phrase "the Tathāgatas" and so forth, "the four types of meat" refers to the horse and dog meat written here, together with the others, which are the four types of meat that are fully perfected as the Buddhas. "One's own family" means that by meditating on them and making offerings, they are satisfied. "Endowed with the fully perfected Locanā and so forth" refers to the wise ones. Regarding the phrase "by the application of bestowing the torma," it means by bestowing the outer torma which has an inner nature. Because it is said, "The eight qualities of desire are explained," they are grasped as "desire," which is the desire realm, namely all women. "By various joys" means that just as one experiences the touch of a lotus with a single mudrā, one experiences the touch of the lotuses of all mudrās; thus, it refers to even a single mudrā.

གང་ཡང་སྟོབས་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤའི་བཟའ་བ་དུ་མ་ཡང་བུད་མེད་ལ་འདོད་པ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་དབང་ཕྱུག་ནི་མངའ་བདག་གོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདི་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ནི་འདུས་ལེའུ་གཅིག་གཉིས་པར་རོ། ། བརྒྱད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་དང་གྲགས་པ་དང་མ་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། མཐོང་བ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་བ་ལ་གཟུགས་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཡང་དག་སྐྱེས་ཞེས་པ་འདིར་གསུངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། རྣམ་གྲངས་ཞེས་པ་ནི་ལི་ངའི་གནས་སུ་པ་ཊ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། རྩ་བའི་མདོ་རུ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསང་བ་བཞིའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དྲང་བའི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་པའོ། ། དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་བཤད་པའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པ་ལ་ཡང་སྤྱོད་མཆོག་དག་པ་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཀུན་ནས་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། ། ཐང་ཅིག་ཡུངས་ཀར་སྐོར་རོའོ། ། ཡུད་ཙམ་ནི་ལག་པ་བརྡབས་པའོ། །

Furthermore, because it is like a power, even the consumption of various meats does not cause the desire for women to be exhausted. Therefore, it is said: "Īśvara is the Sovereign." Regarding the phrase "thirty-six" and so forth, "in this very [place]" refers to the second chapter of the Guhyasamāja. "By the eight" refers to the eight: pleasure and suffering, praise and blame, gain and loss, fame and insignificance. "Seeing is understanding" means that because it is said, "one perceives form through the eye," the remainder is that the yogi mentioned here is one for whom "authentic [realization] has arisen through mere seeing." "Synonym" means that in the place of liṅga, paṭa is expressed; a synonym is not a cause for the function of etymological definition. Because it is free from the faults of arising, abiding, and ceasing, the samādhi that is not born from causes is the "supreme purity of all conduct," a distinction of the four secrets, as stated in the Root Tantra. This is explained based on the provisional meaning. Regarding that, in the explanatory tantra which reveals the definitive meaning, it is also said: "supreme purity of all conduct." This is a distinction of the Blessed One, because the Blessed One is the supreme purity of all conduct. Regarding "moment, instant," and so forth: a "moment" (kṣaṇa) is the duration of a finger snap; an "instant" (lava) is the time it takes to circle a mustard seed; a "brief moment" (muhūrta) is the clapping of hands.

གྲངས་གསུམ་ནི་བསྐལ་པའི་གྲངས་ནི་ངོ་བོ་གསུམ་མོ། ། གཅིག་ནི་བསྐལ་པའི་གྲངས་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཅེས་པ་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། བཤད་པར་བྱ་སྟེ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་མ་ཆད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཡིན་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ནི་ཟླ་བ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པར་འགྱུར་བའོ། ། སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་སླར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། དངོས་མེད་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་དུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྔགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའོ། ། འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་གསུམ་འདས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། བྱེད་པ་པོ་ནི་དགེ་བ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་ཆེན་དེ་ནི་བྱས་ནས་སུའོ། ། འདིར་ཅི་བྱས་ནས་ཤེ་ན། གསང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསང་བའི་མཆོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཞེས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་ཉེ་བར་མཚོན་ཏེ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་སེམས་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། བཤད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་འདྲ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

The three numbers refer to the three natures of the number of aeons (kalpa). One is the number of aeons which is just as it is. A single instant (kṣaṇa) is a synonym for the single instant of manifest enlightenment (abhisambodhi). It shall be explained: the phrase "a single instant" and so forth is to be stated without interruption. That itself is the single instant of manifest enlightenment, which shall be explained as six months. That very instant is to be correctly applied, and not otherwise. The complete enjoyment of the non-existent is by way of the nature of non-existence. Because it is taught as a single instant, it is of the nature of time—such as the instant and so forth—and because it is the very cause of manifest enlightenment. "Praised" means highly extolled. The three times, such as the past and so forth, are of the nature of the past. Such an instant will be endowed with form and so forth. The agent is the one who cultivates virtue; having performed that great offering to the Tathāgatas and so forth. If one asks what is done here, it is "the secret" and so forth. By the words "the object" and so forth, the secret offering is shown. "Object and faculty" is an illustration; following that, consciousness is also illustrated, and the lack of thought in these three is the lack of intrinsic nature (niḥsvabhāvatā). If one asks what it is, it is said: "explained" and so forth; such is the ultimate nature.

དངོས་གྲུབ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དོ། ། བཟའ་བ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཟ་བར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བོར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཅན་ཞེས་པས་ཟུང་འཇུག་གི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་གཅིག་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་རིམ་པས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཤ་རྣམས་དགོངས་པས་བཤད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མཱ་ནི་ཞེས་པ་མཱ་མ་ཀཱིའི་སྒྲ་ལ་མཐའི་ཡི་གེ་གཉིས་པོ་ཕྱིས་ནས་རྗེས་སུ་ང་རོ་འོངས་པར་བྱས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མིག་གི་སྒྲས་མཱ་མ་ཀཱི་གསུངས་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆོ་གས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སའི་སྒྲས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། བསམ་གཏན་དེ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནོ། ། དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཟས་སོ། ། ནང་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་ཕྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་བདེ་བའི་ངོ་བོའི་བསམ་གཏན་ནོ། ། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་འགྲོ་བ་དུ་མ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་པའོ། ། ཤ་ཆེན་པོ་ཞེས་གསུངས་པའི་རིམ་པས་ཤ་ཆེན་པོ་བཟའ་བ་དེ་ཡིས་གཞན་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་གོ་འཕང་མཆོག་གོ། ། ཤ་བཞི་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ།

Siddhi is the very nature of union. "Consuming" means that by means of the nature of union, one consumes the grasping at a self. "Non-conceptual" refers to the specific quality of union, because it is the state of having abandoned attachment to union; thus, it is called "possessing non-conceptuality." For that very reason, it is said: "That very reality," and so forth. "Arising from the single bodhicitta" means arising from the single suchness; this is established through the sequence of the teachings and so forth. In order to explain the excrement and urine, and because the meats are explained through intentional language, it is said: "Mā" refers to the word Māmakī; by removing the final two syllables and applying the anusvāra, the word "eye" (mā) expresses Māmakī according to the rules of etymological derivation. Likewise, the word "earth" (sa) refers to the Vajra of Manifest Enlightenment, which is Vajrasattva. That meditative concentration is the concentration of wisdom and method. "Joy" is the food of untainted bliss. Having explained the internal, it is said "space" and so forth in terms of the external; that itself is the meditative concentration of the nature of bliss. Because it pervades the many moving and stationary beings just like space, it attains the state of "greatness." Regarding the sequence of the teaching on "great meat," if one asks, "By consuming that great meat, what else will occur?" it is said: "It will be accomplished," and so forth; the state of the Great Vajradhara is the supreme level. Regarding the four types of meat, it is said:

ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཁྱི་ལ་སོགས་པའི་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ལས། བ་ལང་གི་ཤ་གཟུང་ངོ་། ། གྲངས་ཀྱི་དགོངས་པ་གསུངས་པ། ཕུང་པོ་ཞེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། གྲངས་མཉམ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཤ་དང་ཕུང་པོ་དག་གོ། ། ཕུང་པོ་དེ་རྣམས་སྤྱོ་བར་ནི་རྣལ་འབྱོར་གང་ཞིག་གོ། ། དེས་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པའི་བསམ་གཏན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟས་སོ། ། དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ནི་དགའ་བའི་ངོ་བོ་ཟས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གང་ཞིག་ཁམ་གྱིས་ཐུན་མོང་དུ་ཟ་བ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའོ། ། དགའ་བའི་ཟས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བྱེད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཆོག་གང་ཡིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་མཛེས་པའོ། ། བློ་ཅན་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའོ། ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ནི་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མགོན་པོའོ། ། དམ་ཚིག་ཡིན་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་མཆོག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཐུན་མོང་བ་ཞེས་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་མཆོག་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས་ཞེས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རྟུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐུན་མོང་གིས་ཀྱང་ངོ་། །

Regarding the phrase "the great" and so forth: from the word "and so forth" (ādi) in "dogs and so forth," the meat of cattle is to be understood. The intention regarding the number is stated: "aggregates" refers to the five aggregates, such as form and so on. "Equal in number" refers to the meats and the aggregates. "That which consumes those aggregates" refers to whichever yogi it may be. The meditative concentration (dhyāna) that has become non-dual is the food. The meaning of "joy" is that the essence of joy is the food. That which is consumed in common through mouthfuls is mundane. The food of joy, however, transcends the mundane. That which is mundane becomes joy. That which is the supreme transcendence of the mundane is the samādhi of union, which is of a single nature in suchness, and so forth. For that very reason, it is said: "samsara" and so forth. "Excellent conduct" refers to the beautiful conduct of the Vajrayāna. "The intelligent" refers to those endowed with the two types of insight (prajñā). "Sovereign of the desire realm" refers to the protector of those attached to desires. "Because it is the samaya" is explained according to the provisional meaning (neyārtha). "Supreme samaya" is the essence of the path of non-duality. "Common" refers to those possessing the generation stage (utpattikrama) according to the provisional meaning. "Supreme yogis" refers to those precious individuals who abide in the completion stage (niṣpannakrama). "Having correctly shown" means that it is also shown through common means, such as the conduct of austerity and so forth, as appropriate.

སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་སྔགས་པ་ནི་ལྷ་རུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་པའི་རིག་པས་སྔགས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། དེའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་ནི། སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཐུན་མོང་གི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདོད་པ་ལྔ་པོ་བསྟེན་པ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ཉིད་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་མཐུན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པས་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་གོམས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་དེ་རྣམས་བསྟེན་བཞིན་པར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་འདིར་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ངེས་པར་བསྟན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་དེ་དག་ཅི་ལྟར་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྒྱུ་མ་བདེ་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་གཞན་དུ་གསུངས་པའི་སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་སོ། ། འདིར་ནི་སྨོས་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་པས་རྒྱུད་གཞན་དུ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་འདིར་ལྟོས་པར་བསྟན་པའི་དོན་དུ་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བདག་ཉིད་འདོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་འདིར་བཀག་པའོ། ། བདག་སྟེ་རང་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། གཞན་ལ་ཡང་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལའོ། །

Regarding the phrase "the conduct of mantra," the mantra is the generation stage, according to the principle that "the practitioner is to be described as a deity." Conduct by way of that is the "conduct of mantra." For that very reason, it is said, "common," and so forth. The phrase "all" and so forth refers to the natural engagement in the enjoyment of the five sensory pleasures, which is in accordance with the desire realm. Therefore, it says, "the yogi, having fully grasped the distinction of the mind and having cultivated it in the mental continuum, while enjoying those," and so forth. The "conduct with elaboration" is according to the sequence taught in the Compendium of Conduct (Caryāmelāpaka). As for the phrase "in that way" and so forth: one might ask, "In the Compendium of Conduct, it was not stated that only the 'unelaborated' and 'extremely unelaborated' are definitively taught here in the Glorious Guhyasamāja; how then can those be called 'with elaboration'?" To this it is said: the Compendium of Conduct speaks of them in relation to the "conduct with elaboration" taught in other tantras, such as the Sarvabuddhasamāyoga and the Ḍākinī-māyā-saṃvara. Here, because they are taught merely as a mention, the phrase "elaboration" and so forth is spoken for the purpose of indicating that what is taught extensively in other tantras is being referred to here. The phrase "in accordance with one's own desires" means that those [other practices] are also prohibited here because they would otherwise result in suffering in another way. "Self" refers to oneself as the nature of all buddhas. "To others" refers to those to be trained.

ཚིམ་པར་བྱའོ་ནི་བདེ་བས་མགུ་བར་བྱ་བའོ། ། རང་གི་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔའི་ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སྤྱོད་པ་བྱའོ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། སྤྲུལ་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིས་སྐུ། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདོད་ལོངས་སྤྱོད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་ལས་ལོངས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞུགས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཕགས་པས་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ལ་བསྟོད་པར། ཁོང་སྟོང་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ལ་མེད། ། ཤ་དང་རུས་པ་ཁྲག་མེད་ཀྱང་། ། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་འཇའ་ཚོན་ལ། ། ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྟོན་པར་མཛད། ། སྐུ་ལ་སྙུན་མེད་མི་གཙང་མེད། ། བཀྲེས་དང་སྐོམ་པ་བྱུང་མེད་ཀྱང་། ། ཁྱེད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་རྗེས་འཇུག་དོན། ། འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་སྟོན་པར་མཛད། ། ཅེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་གསུམ་ཡང་དབྱེ་བ་དང་དབྱེ་བ་མེད་པ་དག་ཏུ་གསུངས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་པ་སྟེ། གདུལ་བྱའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ཀྱང་དབྱེ་བ་ཉེ་བར་བསྟན་ནོ་ཞེས་སོ། ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འཁྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་གདུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་གཅེར་བུ་ལ་སོགས་བསྡུས་སོ། ། ཤིང་དྲུང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཅིག་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་དྲུང་དང་བླ་གབ་མེད་པ་དང་། གཞི་ཇི་བཞིན་པ་དང་། སྟན་གཅིག་པ་དང་།

"To satisfy" means to gladden with bliss. Regarding the phrase "one's own deity" and so forth, it is taught that the yogi should engage in the conduct focused upon whichever deity of the five families, such as Akṣobhya, is their own. This is because it is said: "By means of the emanated conventional body, enjoy whatever is desired in whatever way." Regarding the phrase "by means of the illusion-like samādhi," this refers to the fact that when the emanation body (nirmāṇakāya) emerges from the clear light, that emanation body is non-dual with the wisdom body (jñānakāya). Thus, because it is of the nature of the completely pure wisdom body that is like an illusion, there is also a natural distinction. Likewise, in the Praise to the Lion of the Śākyas by the Noble One [Nāgārjuna]: "Your body is not hollow; Though it lacks flesh, bone, and blood, Like a rainbow in the sky, You manifest your body. Your body is without illness or impurity; Though hunger and thirst do not arise, For the sake of following the world, You demonstrate worldly activities." For that very reason, the three bodies are taught as both distinct and non-distinct; this is a nominal distinction, and the distinction is presented in accordance with those to be trained. Regarding the phrase "the body" and so forth, the causes that afflict the body include wandering in monasteries and the like. By the word "and so forth," being naked and so on are included. Regarding the phrase "one who dwells at the foot of a tree" and so forth, "one or two" refers to dwelling at the foot of a tree, in the open air, in whatever place one finds oneself, and using a single seat.

ཅོག་པུ་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་པ་དང་། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་དང་། འཕྱིང་པ་པ་དང་། ཆོས་གོས་གསུམ་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་པ་དང་། དགོན་པ་བ་དང་། ཡང་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་སྟེ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་གཅིག་གཉིས་སོ། ། དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཤིང་དྲུང་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། སློང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སློང་མོ་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློང་མོ་ཟ་བའོ། ། དེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ངག་གི་བཟླས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བཤད་པའོ། ། དམན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ལོ་མ་དང་རྩ་བ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་སྡོང་བུ་དང་རྩ་བ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་བཟའོ། ། མཉམ་པར་སྤྱད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་འདི་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། འདིར་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཡང་བ་ནི་དམྱལ་བའི་ཉེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་མ་སྤངས་ཏེ་མ་བཏང་བས་སོ། ། དུས་བྱས་ནས་ནི་འཆི་བར་བྱས་ནས་ཞེས་དེ་དག་ཉེ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ནོ། ། ཐ་དད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་དད་ནི་ལྷ་དང་རྣམ་པ་སོ་སོའོ། ། ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། རྣམ་པ་ཐ་དད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཡི་གེའང་ཡིན་པས་ཐ་དད་རྣམ་པའི་ཡི་གེའོ། ། རྣམ་པ་དང་ཡི་གེ་དག་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སློང་མོའོ། ། དེ་འདོན་པ་སྟེ་བརྗོད་པས་བཟླས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཟ་བའོ། ། དེ་དག་ཅེས་པ་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །

The practitioner who dwells in a single sitting, the practitioner who dwells in charnel grounds, the practitioner who wears rags from a dust heap, the practitioner who wears felt, the practitioner who wears the three religious robes, the practitioner who subsists on alms, the practitioner who dwells in the wilderness, and the practitioner who does not accept food later [in the day]—these are the one or two ascetic virtues. Their ethical discipline consists of dwelling at the foot of a tree and so forth. This is the literal meaning. Regarding the phrase "begging" and so forth: the nature of one who subsists by begging is "one who eats by begging." The statement "one should not speak of that" is explained in reference to verbal recitation. For those who engage in the inferior [practice], it is by means of leaves, roots, fruits, and so forth. The "conduct without elaboration" is to enjoy and eat all [of these], such as stalks, roots, and fruits. The instruction "one should practice with equanimity" is not in contradiction with what will be explained here, because this is the occasion for the conduct with elaboration. The phrase "of such a kind" and so forth teaches the vajra recitation. "Light" refers to the faults of the hells. Because those have not been abandoned or relinquished, and because one has "passed the time"—meaning having died—one should understand these [consequences]. This is the interpretable meaning. Regarding the phrase "distinct" and so forth: "distinct" refers to the various forms of the deities. "Syllables" refers to the three syllables. Since they are both distinct forms and syllables, they are "distinct-form syllables." The conceptualization of forms and syllables as distinct is "begging." Reciting or expressing that is "eating." "Those" refers to the aforementioned [faults].

མི་འདོད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། དབུགས་འབྱུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དབུགས་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱིར་འབྱིན་པའོ། ། རྔུབ་པ་ནི་སྡུད་པའོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ་བཞི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་གཞིར་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་དག་གི་གཞིར་ཏེ། སྒོམ་པའི་གནས་ལ་ངག་གི་བཟླས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟེན་པའོ། ། འདིར་གྲངས་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཁྲི་ཕྲག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་གཡོ་ནི་མི་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཟབ་མོ་ལྷག་པར་མོས་པ་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཞེན་པ་རྣམས་སོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དུ་གཉེར་བ་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། ། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་སྒོམ་པར་གསུངས་པ་རྟག་ཏུ་ཞེས་པའོ། ། མཉེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་དག་བདག་མེད་པའི་བདེ་བས་སོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་ཡུལ་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཚིམ་པར་ག་ལ་འགྱུར།

The phrase "if one does not desire" is a supplement, referring to the Great Vajradhara. Speaking in terms of the Vajrayāna, it says "exhalation" and so forth; "exhalation" means sending [the breath] outward, and "inhaling" means drawing it in—this is the supplement. "Yoga" refers to the aspect of conceptualization; one who possesses that is a yogi. For that very reason, it says "four" and so forth. "As the basis of wisdom and method" means as the basis for those of external and internal nature; it is the proper reliance on verbal recitation at the site of meditation. Here, in order to also indicate the number, it says "ten thousand" and so forth; this is the definitive meaning. "Dharma" refers to the relative truth, because the aggregates and so forth, which are of external and internal nature, are the very essence of phenomena. "Immovable" refers to the ultimate truth because it is indestructible. "Because of not becoming [something other than] that which places [the mind] in equipoise" refers to those who desire the profound and are attached to the five sensory pleasures; this is not the intentional meaning. It refers to those who seek non-dual wisdom and seek only the enjoyment of sensory objects. "In all modes of conduct" refers to the apprehension of the sense faculties and their objects and so forth. "Always meditate" is what is meant by "constantly." "Should be pleased" means by the bliss of the selflessness of both object and consciousness. Otherwise, how could the sense faculties be satisfied by the objects?

དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེས་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བཞིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གསུངས་པ་ནི་ལུང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ་སོར་སྡུད་པའི་ཡན་ལག་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ་བཞི་པ་འོད་གསལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡན་ལག་གཉིས་པོ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་རང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡན་ལག་དྲུག་ཀྱང་སྲོག་རྩོལ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཞི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྦས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལའོ། ། ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། སླར་ཡང་དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཉིད་དོ། ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྤྱན་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

Therefore, in order to explain that the aggregates, elements, and so forth are likewise that which brings satisfaction, it is said: "By those, Kṣitigarbha and the others," and so on. "Endowed with those" refers to Vairocana and the others who are about to be explained. Regarding "the sun of awakening," the fact that the sixth is stated in reverse order is because it is the very scripture, and so forth. By the words "three aspects" and so on, the branch of withdrawal is shown. By "that very [reality]" and so on, the branch of meditative concentration is shown, which is the fourth, the clear light. In the same way, the two branches should be applied to sound and the other objects. This is for the sake of expressing the "secret" and so forth. It clarifies that the branch of meditative concentration as taught is the differentiation of one-pointedness of one's own mind, and that the six branches—including the branch of breath control and so forth—are to be applied here because the hidden [meanings] and so on are about to be explained. Regarding "in that way" and so on, it refers to the objects such as form. "By the nature of method" means by the nature of Vairocana and the others. "Those very things" refers to the objects of form and so forth themselves. By the words "Locanā and the others," it shows that form, sound, and so forth are the nature of Locanā and the others. For that reason, it says "by form and the others," and so forth.

ཤེས་རབ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱའོ། ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡིན་ལ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་ལྔ་སྟེ་དེ་དག་ཅི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་མི་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མཱ་མ་ཀཱི་ནི་རིགས་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྒྲ་དང་རེག་བྱ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་མཱ་མ་ཀཱིའོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་བརྗོད་པས། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་སྒོམ་པར་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམས་སོ། ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔ་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་བུད་མེད་དུ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བདེ་བའི་ངོ་བོར་དམིགས་པར་བྱ་བ་སྟེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཞེས་པ་ནི། བཅོམ་པ་འདི་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་པས་བཅོམ་ལྡན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དྲུག་པ་སྟེ། ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

One should meditate on them as the essence of Prajñāpāramitā, Locanā, and so forth; this means one should ascertain that form and the other objects are indeed Locanā and the others. If one asks, "Since there are four [consorts] such as Locanā and five objects, how is it that they do not become unequal through their transformation?"—there is no fault here because Māmakī is common to both families; thus, the transformation of sound and touch is Māmakī. By describing the transformation in that manner, it is taught that one should meditate on forms as perceived as external men and women. Now, regarding the phrase "once again" and so forth, "those very [objects] as the perceived forms of Rūpavajrā and so forth" refers to the essential natures of Rūpavajrā and the others. "By the division of families" means by the division of the five families, such as Vairocana and so forth. "Transformation" means that one should visualize and meditate upon the Great Vajradhara as the essence of bliss, by way of the essential nature of Rūpavajrā and the others appearing as women. "All forms and so forth should be applied" means that all [objects] should be joined [to the consorts]. Regarding "All yoga is the Blessed One": he is the "Blessed One" (Bhagavān) because he possesses the "blessings" (bhaga), for he possesses the mudrās and possesses primordial wisdom (jñāna). Vajrasattva is the sixth, whose nature consists of Akṣobhya and the others, because he is the one who has arrived at the stage of enjoying the objects.

བདེ་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྒྱུ་མ་བདེ་མཆོག་ཏུའོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལྔ་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་(དེ,དོ)། ། ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་ཡིད་ལ་འཐད་པའོ། ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་སོ། ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བརྗོད་པའི་ངོ་བོའོ། ། སྣང་བ་གསུམ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱའོ། ། ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་ལོ། ། མིག་གི་ཤེས་པ་ནི་མིག་དག་གོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱས་ལ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ། ། མཆོད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དུའོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡང་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་དྲུག་པའོ། ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས། དྲུག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་ལྔ་ལ་བསྟན་པ་དང་། ། ཞེས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །

"Cakrasaṃvara" refers to the union with all the buddhas in the Ḍākinī Illusion Cakrasaṃvara. The phrase "attractive" and so forth teaches the five divisions of the branches of meditative concentration. "Attractive" means that which is pleasing to the mind. "Unattractive" is the opposite of that. "Indeterminate" refers to that which is of the nature of equanimity; it is called indeterminate because it cannot be described as either attractive or unattractive. "Three aspects" refers to the nature previously described. The "three appearances" are the appearances and so forth. From those, one should focus on the objects—attraction and so forth—according to the sequence of the afflictions such as desire and the rest. "Known as an object" refers to the object itself. "Visual consciousness" refers to the eyes. "Having been cognized, it is known" is taught as the mere appearance characterized by the experience of consciousness. "Offering" and so forth refers to the mere appearance of the offerings and the rest. Therefore, the phrase "and so forth" indicates that even that which is of the nature of the stable and the moving is the sixth, the essence of all families. By the phrase "of the nature of the stable and the moving," it is shown to be the essence of all buddhas, thereby teaching the sixth. As it is said: "The three wisdoms are shown in the five." Thus, it should be shown as being of the nature of the five wisdoms.

སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་གསུངས་པ་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ནི་དྲུག་པ་ཉིད་དོ། ། ཐིམ་པར་གྱུར་པ་ནི་གང་དུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བརྗོད་པའི་གཟུགས་བཞིན་དུ། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བཞིན་དུ་འདིར་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དབུལ་བར་བྱའོ་ནི་སྣང་བ་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ལས་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་གསུམ་པོ་ལས་སམ་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལས་ཀྱང་རུང་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་སྣ་ཚོགས་དང་འབྲེལ་པའི་སྒྲའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་ཕན་ཚུན་ཆགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་པས་ཆོས་སོ། ། དེའི་ངོ་བོ་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཉིད་དུ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པ་ནི་སྣང་བ་སྟེ།

The nirmāṇakāya, the aggregates of form and so forth that are correctly apprehended, and the five buddhas such as Vairocana are also said to be included within the three appearances. Regarding the phrase "the Buddha" and so forth, the "Buddha" is the sixth [buddha] himself. "Dissolved" means that he abides there as its very nature. For that very reason, it is said: "Vairocana," and so forth. "That very [nature]" means that there is no other yogin distinct from the Great Vajradhara. "In suchness" means just as the forms previously described—such as pleasant, unpleasant, and neutral forms—should be applied here to sounds and so forth as well. "Should be offered" means they should be understood as the three appearances themselves. "From this" means from the three appearances, or from that which possesses their nature, namely, from the Great Vajradhara. "Possessing a manifold nature" means possessing a nature of sound associated with the manifold. "Passion" is the mutual attachment between a man and a woman. "That very [passion] should be apprehended" refers to the dharma. Its essence is Amitābha. One should offer the three wisdoms themselves as the nature of the three wisdoms of one's own family. The meaning is that one's own wisdom should be understood within one's own wisdom. For that very reason, it is said: "Akṣobhya," and so forth; Akṣobhya is the appearance.

དེ་རྟག་ཏུ་སྣང་བས་གཡོ་བ་མེད་པའི་སྣང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའོ། ། འདི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ལ་སློབ་པ་སྟེ། བླངས་ནས་ནི་བཀུག་ནས་སོ། ། བསགས་པ་ནི་གཅིག་པོ་འདིར་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོར་བྱས་པའོ་ཞེས་པའོ། ། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་རྣམ་ཤེས་ནི་ཕུང་པོའམ། བསགས་པར་མེད་དེ་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཤེས་པ་ནི་འདིར་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། གང་ཡང་ཕུང་པོ་ལྟ་བུ་ནི་ཕུང་པོའོ། ། གཅིག་ཀྱང་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། ། གསུངས་པ། སྔགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷ་ཉིད་དོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གསུམ་རིག་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཕྱི་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བཏང་སྙོམས་པའི་ཡུལ་ལ་གཏི་མུག་གི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བའི་དབང་གིས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཡང་རྟོགས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའོ། །

That is the appearance that is unwavering because it is always manifest. "That very one" refers to that very yogi. "Should be applied to the three consciousnesses" means that the three consciousnesses are to be taken as the objects of observation. For that very reason it is said: "Form and so forth." "This" and so forth is an instruction for future masters; "having taken" means having summoned. "Accumulated" means that these have been made into the aggregates that are the nature of the three wisdoms (jñāna) in this single [state]. If one asks: "Does the Caryāmelāpaka not state that consciousness is neither an aggregate nor an accumulation because it is without a basis?" There is no fault here, because in this context, consciousness—which is the nature of both the object of knowledge and the knowing subject—is precisely what is to be shown individually. Furthermore, that which is like an aggregate is an aggregate. Because even a single [consciousness] is the very nature of the world, it is cognition (vijñapti). It is said: "The mantrin," and so forth. By means of the three aspects, such as the pleasant and so forth, it is the very nature of the Great Vajradhara; therefore, it is the deity itself. Because it cognizes the three objects, the pleasant and so forth, it is the three wisdoms. Likewise, because it has the nature of attachment to pleasant external objects, the nature of detachment from unpleasant objects, and the nature of delusion arising toward neutral objects, the three wisdoms are also realized. Therefore it is said: "It should be known." Knowing it as its very nature means knowing the nature of the three wisdoms.

དེ་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་འོད་གསལ་དུ་ཤེས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་ཤེས་པ་མེད་པ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཞེས་པ་འདིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་འོད་གསལ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ལ་བཏགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་དུའོ། ། ནང་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མོ། ། ཕྱི་རོལ་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པའོ། ། གཉིས་ཀ་ནི་རྗེས་སུ་དམིགས་པར་གྱུར་པར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། གཟུགས་སོགས་ཤེས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་གཟུགས་སོགས་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ལྷ་རྣམས་ལ་དབུལ་བ་སྟེ། འོད་གསལ་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པ་ལྔའི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སམ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འོད་གསལ་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ། ། ཕྱིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ནི། གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱང་མཚན་མ་ཉིད་ལས་སོ། ། ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་འོད་གསལ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །

This is known as luminosity through the guru’s quintessential instructions. Otherwise, since there is no cognition, no consciousness, and no experience, how could there be any representation? It is the natural transformation. "That very" refers to the Great Vajradhara, who is the essence of the three wisdoms, because he is the primordial nature. The phrase "of that" indicates the reason for applying the designation "Great Vajradhara of Luminosity" to the completely pure Great Vajradhara. "Explanatory tantra" refers to the Sandhivyākaraṇa. "Internal" refers to the three wisdoms. "External" refers to the sensory consciousnesses. "Both" refers to the external objects and so forth that arise as subsequent observations. The cognition of forms and so forth is intended to be expressed by the term "the threefold nature of forms and so forth," which is their lack of intrinsic nature. The thorough knowledge of that very lack of intrinsic nature is the offering to the deities, because luminosity is the very nature of all deities. Regarding the phrase "this is," "the conduct of utter non-elaboration" means that the elaborations of the five sensory desires are pacified in the culmination of luminosity, either by way of being the nature of the three wisdoms or by the three wisdoms themselves. This is the culmination. The subsequent unification of the three is also from the perspective of their signs. The wisdom of method is the saṃbhogakāya, because it is the very method for attaining luminosity.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཆུ་ཟླ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ཟུང་འཇུག་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ། གཉིས་ཀ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་རྟགས། ། དམིགས་པ་མེད་པ་མ་བརྟགས་པ། ། དམིགས་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། ཞེས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་བསྟེན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྟེན་པ་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གནས་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ལའོ། ། ཉམས་དགའ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའོ། ། བྷ་ག་ལ་ནི་བདུད་བཞི་འཇོམས་པའི་སྒྲུབ་པ་ལའོ། ། ཞི་བ་གཅིག་པུའི་མིང་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། ། གང་དུ་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་མིང་ངོ་ཞེས་པས་གཅིག་པུའི་མིང་ངོ་། ། གང་དུ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་དེར་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གཞག་པ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། རང་གི་དེ་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བྱུང་ཞེས་པས་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། སྦྱར་བར་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་སྦྱོར་བས་ཏེ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །

For that very reason, it is said, "the god," and so forth. By the examples of "the moon in water" and so on, the wisdom body (jñānakāya) taught by those two examples is the thorough knowledge of the nature of the deity. By the phrase "the single great bliss," the union is shown to be the very essence of great bliss. As it is said: "Bliss and suffering—these two are the signs of the giver. That which is without focal point and unexamined is the non-referential great bliss." Regarding "all" and so forth: "resorted to by all Buddhas" means that by the stages of the recollection of the Buddha and so on, all Buddhas resort to it as its nature; it is the abode of all Buddhas, the nature of the clear light (prabhāsvara). "Delightful" means charming. "In the bhaga" refers to the practice that subdues the four māras. "The name of the single peace" means that "peace" is the state of being thoroughly pacified. "Where the name of the single [and so forth]" means it is the name of the single. "Where" refers to the intention that wherever it is truly born, there the names of the single, the manifold, and so on are established. "Its own suchness" is the clear light. Therefore, by way of non-duality, it is the state of being a single identity. By the word "arisen," its own essence is indicated. "Vajra" is the Great Vajradhara. "Should be joined" means it should be understood. "By the application of the recollection of the Buddha" means it is thoroughly joined.

ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་བྷ་ག་ལིང་ག་ཡིན་པར་བསྒྲགས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བདག་གིས་གསུངས་སོ། ། གཞུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དུ་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བའི་དོན་དུ་གཞུག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དེས་གཉིས་མེད་སྦྱོར་བ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ཅི་ཡིན་ཞེ་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལས་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གསུངས་པ་ལས་སོ། ། རྣམ་སྤྲོ་བྱ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པས་སྤྲོ་བར་བྱ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་གཟུགས་བློ་ལྡན་ནི་སྤྲོ་བར་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། ། སྤྲོ་བའི་སྒོ་གསུངས་པ་བ་སྤུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྫོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་ནི་འདིར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བ་སྤུའི་སྒོ་རུ་གནས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཅིག་སྤྲོ་བའི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་བ་སྤུའི་བུ་ག་ལའོ། ། ཅི་ཞེ་ན་སངས་རྒྱས་སྤྲིན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིས་གཞན་གསུང་མགྲིན་པ་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདིར་ངེས་པར་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་པ་ཙམ་ལ་ནི་ལྟོས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ལ། ཡན་ལག་མ་ཉམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །

The Great Vajradhara has declared that the bhaga and liṅga are that which cause the saṃbhogakāya to enter into luminosity. As for "entering," it is the entry for the purpose of complete union; that is, the non-dual union with suchness, which is the non-dual samādhi. If one asks what it is, it is "the Buddha," and so forth. "From that" means from the teaching of the Great Vajradhara, who possesses the nature of non-duality. "To be emanated" means to emanate in various forms; they are to be emanated externally. "The Buddha-forms of the wise" refers to the emanation of the superknowledges. The gateway of emanation is taught by the words "the pores," and so forth. Because he possesses the samādhi of completion, it is stated here that he "abides in the gateway of the pores" for the sake of clear demonstration; this is because of the power of emanating a single [form] into the pores of the skin. If one asks what it is, it is taught by the words "the clouds of Buddhas," and so forth. This is an explanation according to the intentional meaning (saṃdhyābhāṣā). Regarding "of all yogins," this refers to the yogins such as the Great Vajradhara who abide in the stages of generation and completion. Regarding "the forms as they are found," this shows that one should not necessarily depend here on other qualities such as a melodious voice or a pleasant throat; rather, it is taught that one should depend on the mere fact that the limbs are unimpaired, and it is understood through the very state of the limbs being unimpaired.

གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། གང་ཡང་བདག་ཉིད་མཆོད་པ་ཞེས་པ་འདིའི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པའོ། ། ཡུལ་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམས་ལའོ། ། རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་དེ་ལ་དམིགས་པས་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་མོ་ཞེས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བཞིས་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་གིས་རྫོགས་པའོ། ། རེག་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་སྔགས་པ་འདིར་སྦྲེལ་ལོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིགས་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཕྱག་རྒྱ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ལ་སོ་སོའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཉིད་ཀྱིའོ། ། སྔགས་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བའི་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ནང་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་དུ་འདིར་ཆོ་ག་གཞན་དུ་མངོན་པར་འདོད་དེ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་མེད་པ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལའོ། ། རྣལ་འབྱོར་བརྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རེངས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཧཱུཾ་གི་ཡི་གེའི་གླུ་དང་དགའ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། འདིའི་འབྲས་བུ་གསུངས་པ།

The characteristic of the objects such as form is the characteristic of experiencing objects such as form; this is the specific distinction of what is called "offering oneself." The phrase "characteristic of the object" means that whatever is the characteristic of the object is called "offering." "By means of consecration" refers to the focal object. "As the object" refers to the three types, such as the pleasant and so forth. Because they are perfected by focusing on them in their respective order, they are the three natures of passion and so forth. "Of the Great Vajradhara" means perfected in an instant through the four yogas. "Touch-Vajra" is to be connected here with the practitioner who has obtained form and so forth as they are found. Vairocana and the others are the well-known Tathāgatas. By the phrase "possessing the Tathāgatas" and so forth, the families and so forth are definitively shown. "Of the other mudrās" refers to the individual Buddhas of the Vairocana family. Because it is said "those who are supremely devoted to mantra," for those who are supremely devoted to the internal, another ritual is intended here; it should be understood as being indicated by the phrase "not explained extensively." "Possessing the pride of Ratnasambhava" refers to the aggregate of feeling, which is the nature of bliss. For the purpose of stabilizing the yoga and for the purpose of paralyzing, it becomes the song of the syllable HŪṂ and joy itself. The result of this is stated:

རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཡི་གེ་ཕཊ་ཀྱི་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ཕཊ་ཡིག་གི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཞེས་པའོ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་གཉིས་ཐ་མལ་པའི་འདུ་བྱེད་གསལ་བའོ། ། འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ཟླ་བའི་འོད་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེས་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་ཡང་ཟླ་བའི་འོད་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། གང་ཡང་འབར་བཅས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། འདི་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བར་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཙོ་བོར་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གསུངས་པ་ནི་དེའི་ཐབས་སོ། ། དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་པར་བྱེད་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཉིད་དེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་དུ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བ་སྤུའི་བུ་གའི་རྩེ་བར་ནས། ། ཞེས་པ་ནི། མང་པོ་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བ་སྤུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་བ་སྤུའི་བུ་ག་ལས་དང་། བ་སྤུའི་རྩེ་མོ་ལས་དང་། བ་སྤུའི་བར་ལས་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པས་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། གསུངས་པའི་འོད་དཔག་མེད་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །

Regarding the phrase "one's own mudrā" and so forth, it is taught. The expression "the syllable phaṭ" refers to the utterance of the syllable phaṭ. The phrase "by means of meditative union" and so forth clarifies the ordinary activities of the two organs. This is an illustration; by the phrase "like the light of the moon" and so forth, it refers to Locanā and the others. By that, it is intended that Vajradhātvīśvarī is also characterized by the phrase "like the light of the moon" and so forth. The specific quality of "blazing" and so forth is also an illustration; this will also apply to Māmakī and the others. The phrase "not the intended meaning" is because it is explicitly stated. The primary teaching on the mudrā and meditative union is the method for that. Since it demonstrates a specific purpose, it should also be applied to the yogi of the generation stage, because this meditative union is taught and because it is said to be "for all yogis at all times." Regarding the phrase "from the tips of the pores of the skin," it is taught as such because it is explained in the plural: "pores" and so forth; one should emanate from the pores of the skin, from the tips of the hairs, and from between the hairs. The word "essence" implies the remainder, "one should emanate." The Great Vajradhara is the sixth. The previously mentioned Amitābha is taught in terms of emanation and reabsorption, as in the earlier passage beginning with "the Cloud of Dharma."

རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། ། མི་བསྐྱོད་པར་གསུངས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སླར་ཡང་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དྲུག་པ་ཉིད་དོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པར་གསུངས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་གསུངས་སོ། ། ཁྲོ་བོའི་སྤྲིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དམ་ཚིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་བར་ཆད་པའི་གནས་ལྔར་ཀུན་དུ་བཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པའི་གནས་ན་བཞུགས་པ་དེའི་འོ། ། ཐིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལྟ་བུ་སྟེ་འོད་ཀྱང་ཕྱག་གཡས་ཀྱི་གཙོ་བོས་རྡོ་རྗེ་དཀར་པོ་འཛིན་པའོ། ། དེ་རྒྱས་པའི་དོན་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་འདིས་རྒྱས་པ་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྕེའི་རྡོ་རྗེ་ནི་བདུད་རྩི་མྱང་བ་འདིར་བདུད་རྩི་མྱང་བའི་ཆོ་ག་ལ་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྒོམས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྕེའོ། ། རྐན་གྱི་པདྨ་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་ལྟ་བུ་ནི་པདྨ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཕྱུང་བ་དེ་འཛིན་པ་དང་བསྐྱོད་པ་གཉིས་ཀའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

Vajrasattva is the sixth, the Vajradhara himself. What is described as Akṣobhya is taught as the emanation and reabsorption as before. By the phrase "vajra clouds" and so forth, it is once again the sixth, the Great Buddha Vajradhara. What is described as Amoghasiddhi is taught as the emanation and reabsorption as before. "Wrathful clouds" and so forth. The samaya is the Great Vajradhara, the sixth. "The body whose nature is wisdom" refers to the Great Vajradhara, whose nature is wisdom, who dwells in the five intermediate locations for the purpose of emanating and reabsorbing the five [buddhas] such as Vairocana. "His" refers to the one dwelling in the sixth location. "Drop" refers to the nirmāṇakāya emanated by the atiyoga and so forth; it is the identity of the Great Vajradhara, appearing like Vairocana with three faces and six arms, and holding a white vajra in the principal right hand. "The meaning of its expansion" refers to the wisdom body (jñānakāya), because it arises through expansion in the manner that will be explained. Regarding the "vajra of the tongue," in this context of tasting the nectar, the tongue is that which has been meditated upon as the very essence of the vajra during the ritual of tasting nectar. Regarding the "lotus of the palate," the lotus-like is the lotus; it is both the holding and the movement of the emitted bodhicitta. For that very reason, it is said: "Just as..." and so forth.

ཀླད་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ཀླད་རྒྱས་དེ་ཉིད་དེ་གཞན་ནི་ཟད་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྙིང་གར་ཞེས་པ་གསང་བ་རུའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འདིར་ཡང་སྙིང་གར་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བུ་དང་ཞེས་པ་ནི་སློབ་མ་དང་ཡང་སློབ་མ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་སོགས་པར་རབ་ཏུ་གྲགས་པས་སོ། ། འདིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་སོ་སོར་ཕན་ཚུན་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཚོགས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་འགལ་བའི་ཚིག་གིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་བཞུགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ཐུན་མོང་བ་ནི་སྐུ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན། སྐུ་གང་ཞེས་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་ཡང་སྐུ་གང་ཞིག་ནི་སྐུའི་ངོ་བོའོ། ། ཕུང་པོ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་སྐུའི་སྒྲ་དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ལ་གང་ཞིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་སྐུ་གང་ཞིག་ནི་ཕུང་པོ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བར་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། སངས་རྒྱས་སྐུའི་ངོ་བོ་ཡིས་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ན་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྐུར་སྒྲུབ་པ་པོའི་ལུས་གཅིག་པུས་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པས་སྐུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ནི། གསུང་དང་ཐུགས་དག་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །

Regarding the term "brain" (klad rgyas), it refers to that very brain, because others are of the nature of the aggregates, elements, and so forth, which are subject to exhaustion. "At the heart" refers to the secret place. Likewise, here too, the "maṇḍala at the heart" is of the nature of the thirty-two [deities]. "Sons" refers to the nature of disciples, grand-disciples, and so forth, as they are well-known in the world as sons, grandsons, and the like. Here, in the generation stage, the collection of factors that serve as mutual causes for one another is the maṇḍala. "Explained with intentional meaning" (saṃdhāya-bhāṣita) is because it is spoken through paradoxical language, such as "one's own vajra" and so forth, by way of the very result of intense passion. "Whichever body" refers to the common body of Vairocana and the others residing in the ten directions; this is what is to be expressed by the phrase "whichever body." Otherwise, it would be "which body." Furthermore, "whichever body" refers to the essence of the body. For the purpose of indicating the aggregates, the word "body" is used in dependence on that, and thus "whichever body" is intended to mean "whichever aggregate." By means of the essence of the Buddha-body, the practitioner's single body should become the cause for the body of Vairocana residing in the ten directions throughout the three times. The explanation concerning the body, as stated extensively in the commentary beginning with "of all Buddhas," should be applied accordingly to the speech and mind as well.

ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཆོག་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་ནི། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའོ། ། རྫོགས་པ་དང་མ་རྫོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་དེ། སྐྱེ་གནས་ལས་མ་བྱུང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་བསྟན་པའོ། ། བརྟག་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གཞི་མེད་པ་ལའོ། ། གཅིག་པུ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་པུ་ཉིད་དོ། ། གང་ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཞིག་གཉུག་མའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའིའོ། ། དེ་འདྲ་བར་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཇི་འདྲ་བར་བརྗོད་པའོ། ། ཅི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདིས་ཅི་ཞིག་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདིར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་བྱིན་བརླབ་ཐོག་མར་གསུངས་སོ། ། གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔགས་ཞེས་པ་ནི། འདོན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རྣམས་སོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དག་ཐུགས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །

Samantabhadra is Akṣobhya. "According to the literal meaning" refers to the fact that the nature of the mind and so forth have not been explicitly stated. Now, regarding the phrase "abiding in the supreme accomplishment," this refers to abiding in the completion stage (niṣpannakrama). It is through the thorough knowledge of the nature of both the complete and the incomplete. By the phrase "born from an egg" and so forth, all sentient beings without exception are designated, because there is none who has not emerged from a place of birth. By the phrase "this" and so forth, the functions of the body and so forth as they are renowned in the world are shown. "Becoming the basis of examination" means that the body and so forth are the basis for sentient beings who are otherwise without foundation. "That which is the sole one" and so forth refers to the oneness of the mind's own essence. "Whatever it may be" refers to its own essence, which is the innate nature. "Of mine" refers to the practitioner. "In such a manner" refers to how it is described for all sentient beings. If one asks, "By doing what?" it is said, "Space" and so forth. If one asks, "What is expressed by this?" it is said, "By this" and so forth. Here, "blessing" is intended as the very nature of the mind of the body and so forth; therefore, the blessing of the mind is taught first. Regarding "Speech" and so forth, "mantra" refers to the utterances of humans and so forth. The body and speech are taught to be included within the mind by the phrase "Body" and so forth.

སྐུ་ལ་དམིགས་པས་སྐུའོ། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་འོག་ནས་འཆད་པ་ནི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི། གང་ཞིག་སེམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་དེ་ངོ་བོས་རྫོགས་པ་སྟེ་དེ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། ཐུགས་དེ་ཉིད་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སུ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པ་སྔར་བརྗོད་པ་ནི་འདིར་སྦྲེལ་ལོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ངག་གི་ཚོགས་དང་། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱང་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ལས་ཚིག་དང་སེམས་དག་དང་། ཚིག་དང་ལུས་དག་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སྔགས་ཏེ་གསུང་ཡིན་ནོ། ། དེའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེའོ། ། སྐུ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐུའི་སྒྲས་གསུང་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོའོ། ། གསུང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་སྐུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་གསུངས་པ། གསུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་འདིའི་དོན་ཚིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ལ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ནི་ངག་ཏུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ། ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་ཚོགས་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཞེས་པ་ནི་བརྡར་བཏགས་པར་གྱུར་པའོ། ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའི་ཚོགས་པ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པ་རང་རང་སོ་སོ་དེ་དང་དེའི་སེམས་སྐྱེས་སོ། །

Because one focuses on the body, it is the "body" (kāya). Regarding the term "body" which is explained below: the word "body" refers to that which is conceptualized. For that very reason, it is said, "the body and so forth," meaning that the transformation is the perfection of its essence; that is the body, speech, and mind. The intention is that the mind itself is to be expressed as body, speech, and mind. Regarding the phrase "of all sentient beings" and so forth, the previously mentioned "mantra-body" is connected here. The mantra-body is the collection of speech, and the body, speech, and mind are also the mantra-body. From body, speech, and mind, words and thoughts, as well as words and the physical body, are expressed. For that very reason, it is said, "those [beings]," meaning that for those born from eggs, sound is the mantra, which is speech. Its very nature is the vajra. Regarding "whatever is the body," the word "body" refers to the aggregates endowed with speech. Having expressed the blessing of speech, the blessing of the body is taught: "speech" and so forth. The meaning of this is expressed in the words "in words" and so forth; "expressed in words" means the actual emergence of speech. The meaning is that the collection of sounds of those born from eggs and so forth is set in motion. "Whatever" refers to that which has become conventionally designated. The collection of aggregates of those born from eggs and so forth—the specific forms of the aggregates of those born from eggs—each arises from their respective minds.

དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཚིག་སྟེ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ་བར་མ་ཆད་པར་སྤེལ་ལོ། ། གང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པས་སྔར་གྱི་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་མི་རྣམས་དང་ཕྱིས་འཆད་པའི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། མི་དང་སྒོ་ང་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཉིད་ནི་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིའོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཡང་ཞེས་པ་ནི། རང་བཞིན་ལས་དེ་མི་དང་སྒོང་སྐྱེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་སྒོ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འདིས་བདག་མེད་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་དག་རོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། སླར་ཡང་ནི་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་དག་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚད་མར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ད་ལྟར་བའོ། ། རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་གཉིས་སྟོན་ནོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བདེ་བ་གཉིས་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་རིམ་པ་ལས་བརྒལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདའ་བར་དཀའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུའོ། །

The phrase "in that manner" refers to the dependence upon the blessing of the mantra; it is to be connected without interruption to what will be explained in the section beginning with "in what way." The explanation beginning with "which" is linked to the preceding. For that very reason, the passage beginning with "of that which was just explained" was spoken. "Of all sentient beings" refers to the humans previously mentioned and the egg-born and so forth to be explained later. "Of those very humans and egg-born beings" refers to their own. "The vajra body as well" is because, by nature, the mantra gateways of those humans, egg-born beings, and so forth, are non-dual in essence. "I too am like that" is said in relation to the blessing of the body; it demonstrates the realization of the equality of taste between the mantra bodies of those selfless beings and oneself. If one asks, "Are not the mantra bodies of humans and so forth already present even in the state of ordinary beings, so how can they be non-dual?"—in order to show that what arises from the speech of the Blessed One is authoritative, the passage beginning with "arising" was spoken. "Arising" refers to the present. "As eternal" indicates the two times of the past and the future. "Essence" is the definition of the nature of the two types of bliss. "In no other way" means that it is not to be transcended, as expressed in the phrase "difficult to transcend" and so forth. "Was taught" refers to the scriptural transmission.

སྔགས་འཛིན་པ་དང་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཇི་འདྲ་བར་མི་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་རོ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་སྒྲུབ་པ་པོའི་ཡང་སེམས་ལ་སོགས་པའི་རོ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པས་རྫོགས་པ་དང་མ་རྫོགས་པ་དག་གི་དངོས་པོ་དེ་དག་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་དགོངས་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་དོན་ནི་རྒྱས་པའི་དོན་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་པའམ་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་དེས་སོ། ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་སྒྲས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། མཐའ་ནི་དེ་རྣམས་མཐར་ཐུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་འགོག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་དག་པའི་མཐའི་རང་གི་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བསྐྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། དེ་གཟུགས་ཕུང་རྟོགས་པ་མེ་ལོང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་ཤིང་ལྷག་མ་རང་བཞིན་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གཞག་རིམ་པར་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་འོད་གསལ་རྟོགས་པའོ། ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ།

Regarding the phrase "equal to the mantra-holder" and so forth, it is taught that just as the Great Vajradhara, who is the result, is the suchness in which the mind and so forth of humans and others are of equal taste, so too is the mind and so forth of the practitioner—the self—of equal taste. Thus, it is shown that the entities of the perfected and the unperfected do not exist as something other [than that]. This is an explanation according to the intended meaning (ābhiprāyika), because the literal meaning would contradict the extensive explanation. The phrase "of all yogis" refers to the yogis of the two stages, such as Vairocana and the others. The ultimate truth itself is the maṇḍala. It is by means of the stage of entering or the stage of realizing that. "The limit of reality" (bhūtakoṭi) is as follows: the word "reality" (bhūta) should be understood as indicating the aggregates and so forth, which are the primary elements and their derivatives. "Limit" (koṭi) means their finality and their cessation. With reference to the essential nature of the limit of reality, the passage beginning with "samaya" is spoken. "Generation" refers to the Buddha-body, the nirmāṇakāya. That is realized through the sequence beginning with "the mirror-like [wisdom] through the realization of the aggregate of form," and so forth, which is the ultimate truth. The remainder is through the sequence taught in the Rim pa bshad pa (The Stages of Presentation), beginning with "the appearance of nature," and so forth. "Recollection" of that is the realization of the clear light. The extensive explanation is spoken in the passage beginning with "samaya" and so forth.

དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་རོག་གི་མིག་བཞིན་དུ་སྔ་མས་ཕྱི་མར་འཇུག་པ་སྦྲེལ་ལོ། ། བྱིས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མངལ་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེ་ལྷན་ཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པས་རེག་བྱའི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་དུ་ཡང་གསལ་ལོ། ། བསད་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཤད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་འདི་དག་སོ་སོར་གསུངས་སོ། ། སྲོག་རྩོལ་གནས་པ་ནི། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པའི་དབང་གིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱང་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་བཅད་ནས་སྲོག་རྩོལ་འགོག་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འཆི་བ་གཉུག་མའི་ངོ་བོའོ། ། འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་རླུང་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་ཀུན་དུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་གསུམ་འོད་གསལ་དུ་ཞུགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པའི་དོན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཞིང་ལས་དང་ཚང་ལས་དང་འབྱོར་པ་མ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པ་གལ་ཏེ་བརྟུལ་བ་ཅན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཡིན་ན་རྟག་ཏུ་དེ་ལ་སྤྲོ་བའོ། ། འགྲོ་བའི་རྒྱུད་དུ་སྟེ་འཁོར་བ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་རིམ་པས། དུས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི། འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་འཆི་འོ་ཞེས་བརྗོད་པའོ། །

The phrase "that very [reality]" and so forth connects the preceding to the following, like the eyes of a crow. The phrase "the childish" and so forth indicates the nature of [the practitioner] both within the womb and after emerging into the external world. "Abiding" means that in the world and in the maṇḍala, the Great Vajradhara, having become non-dual with [the consort], experiences the objects of touch. This is also clear in the world. Regarding the explanation of the meaning of "if one kills" and so forth, these are taught individually to the yogi in the passage beginning with "how [it is]." "Abiding in the vital effort" (prāṇāyāma) is so called because the collection of aggregates and so forth abides by the power of the exhalation and inhalation of breath; and by cutting those [breaths] and arresting the vital effort, the ultimate truth is the innate nature of death. "One should enter" means that as soon as the wind, which is of the nature of exhalation and inhalation, has thoroughly entered the wisdom of appearance, the three appearances—such as the appearance of total radiance and so forth—enter into the clear light, and this should be known by means of individual self-reflexive awareness. The passage beginning with "in this way" demonstrates the summarized meaning of the points taught. If one does not possess the diligence of a disciplined person regarding agriculture, weaving, incomplete wealth, and so forth, one should always be enthusiastic for that [practice]. "In the continuum of beings" refers to the sequence of birth, abiding, and destruction of those in saṃsāra. "Performing the activity of time" is clearly explained by the passage beginning with "death." It is said that one dies through conceptual construction.

དངོས་པོ་དེ་ནི་འདིར་བསྟན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དེ། འཆི་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་བ་སྟེ་བསྐྱེད་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། དེ་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའོ། ། གནས་པ་ནི་འདོད་པའོ། ། དྲན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། ། ཀུན་གཞི་ཐིམ་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གྲོལ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པར་ངེས་པར་ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་བྱེད་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། གནས་སྐབས་ཐ་དད་པས་བཤད་པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་དགོངས་པ་བཤད་པའོ། ། མཐའ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་པར་རོ། ། ཕྱིན་པ་ནི་སོང་བར་གྱུར་པ་སྟེ། འདི་དེ་དང་དེའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས། ། ཞེས་པ་ནི། རྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་དང་འཇིག་པ་ལས་འདའ་བར་བྱེད་ནུས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། མ་སྐྱེས་པ་ལ་འཆི་བ་མེད། ། ཅེས་སོ། ། རྗེས་སུ་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་དམིགས་པར་བསྟན་ནོ། ། འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་གསུངས་པ། རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

That entity is here designated as the "Perfection of Wisdom" (prajñāpāramitā). It is not only death that is the Perfection of Wisdom, but birth as well; that which is produced is also the Perfection of Wisdom. Because it enters into [reality], it is "birth." "Abiding" is the state of desire. "Mindfulness" is wisdom (jñāna), which is the Perfection of Wisdom and also the awakening of Buddhahood itself. The dissolution of the universal ground (ālaya) is the fact that all phenomena, such as the aggregates, are of the nature of the Buddha through that very essence. "Liberation" is so called because it is the cause for certain deliverance from all suffering without exception. Because it is the cause for fulfilling all intentions—that is, all desired aims—it is the "Fulfiller of All Intentions," which is the remainder [of the definition]: the Dharmakāya. Because it is explained through different states, the underlying intention is explained once again. "The end" means the ultimate limit, up to the point of "non-entity." "Having gone" means having arrived, because this [entity] has the nature of the non-entity of this and that. "Because it is not to be transcended" means that there is nothing capable of transcending dependent origination and destruction. As it is said: "That which is unborn has no death." Because it is stated in the passage beginning with "subsequent differentiation" and so forth, the Wisdom Body (jñānakāya), which consists of the three wisdoms, is shown first as the object of focus because it focuses on the clear light. The essence of the clear light, which is of the nature of engagement, is stated as "the nature" and so forth.

ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་པར་རོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལུས་ལེན་པའོ། ། མ་དག་པའི་སྣང་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འབྲས་བུ་ནི་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཐོབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདི་བདག་ཅེས་པ་ལ། རྟོག་པ་གཉིས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་རྟོག་པ་གཉིས་སོ། ། འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི། འདི་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པས་འཇུག་པའོ། ། འོད་གསལ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། འོད་གསལ་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་འཇུག་པ་ཡང་ཡིན་པས་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་པའོ། ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇུག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་དུ་འཇུག་པ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ལྡང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐུ་ཡིས་སོ། ། འཛིན་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཡན་ལག་ནི་རྒྱུ་སྟེ། ཡན་ལག་དྲུག་ལ་ལྟོས་ནས་ཡན་ལག་བཞི་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་གཉིས་ཡན་ལག་གཉིས་པ་འཛིན་པའི་ཡན་ལག་གོ། །

Because everything depends upon emptiness, because it is independent of that, and because it is its very essence—this is the extent of the explanation. "Like an illusion" refers to taking up a body that is like a completely pure illusion. It is "untainted" because its nature is the absence of impure appearances. "Enlightenment" is the wisdom of clear light. It is the "result" because it is the attainment of self-consecration. For that very reason, the words "manifestly" and so forth were spoken. Regarding the phrase "this is the self," the "two conceptualizations" refers to the two conceptualizations of cause and result just explained. "Entering into clear light" means entering into this, thinking, "I shall enter." Clear light is stainless. Since it is both clear light and an entering, it is called "entering into clear light." By the words "nature" and so forth, the actual essence of the entering is shown. This is not of intentional meaning. Having described the entering common to all yogis, in order to teach the arising that follows it, the words "now" and so forth were spoken. "By the stage of union" means by means of the completely pure body. The "branch of apprehension" refers to all phenomena, such as the aggregates; the "branch of apprehension" is the cause, because in relation to the six branches, it is the fourth branch. Thus, the two branches are the second branch, the branch of apprehension.

དེའི་འོག་ཏུ་ལྔ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡན་ལག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ལྡང་བ་ནི་འཛིན་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དམིགས་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ནས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཐ་མི་དད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྒྲ་འཛིན་པའི་ཡན་ལག་གི་དོན་ལས་བར་མ་ཆད་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་སོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ནམ་མཁའ་དང་འོད་གསལ་དཔེ་དང་དཔེ་ཅན་ནོ། ། འོད་ཟེར་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དབང་པོའི་གཞུའི་གནས་སུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། མཚན་མ་མེད་པ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གང་གིས་འབྲས་བུ་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་ཐ་སྙད་ག་ལས་འགྱུར་འཇིག་ཅིང་ཟད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་གཡོ་བ་སྟེ་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། ། འཇིག་པར་བྱེད་དོ། ། གཡོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རེག་བྱའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ཉིད་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །

Following that, the fifth branch, the branch of recollection, is taught in the passage beginning with "recollection" and so forth. Since arising is itself the branch of apprehension, the passage beginning with "the nature of that" and so forth teaches the meditation on the focus of the illusory wisdom-body through the sequence of wisdom. The word "then" refers to the sequence of non-differentiation; it should be applied without interruption to the meaning of the branch of apprehension, which is the sound of non-arising. For that very reason, the passage beginning with "then" is taught: it is "nature" because it is the natural cause. The conventional truth is the state of the cause. By the words "space" and so forth, space and luminosity are the example and the exemplified. Possessing the five rays of light, the Great Vajradhara resides in the position of the rainbow. That which emerges from the signless is the cause; because there is no distinction between cause and effect, how could there be the conventional designation of "this is the effect of that cause" or an "agent"? "Because it perishes and is exhausted" means it is in constant motion, causing change from its own state; it means it causes destruction and causes movement. "Because it is not an object of touch" means that because its essence is luminosity, it is like space. Because it is untainted, it is free from the taints of desire, the taints of existence, the taints of views, and the taints of ignorance. This is not of intentional meaning.

དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཉིས་ནི། རྒྱུ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་སྐུ་བཞི་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྐུ་ཉིད་དུ་གསུངས་ལ་སྐུ་བཞི་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་སྐུ་བཞི་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུངས་པ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ཕྱུང་བ་ཙམ་ལ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་འོ་ཞེས་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་ཏིང་འཛིན་གནས། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་རབ་དབྱུང་བྱ། ། ཞེས་བྱའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དྲུག་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདི་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་དང་པོར་རོ། ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་འཁོར་ལོས་སོ། ། བླ་ན་ཡོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཞེས་པ་ནི་གོང་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི་བླ་ན་ཡོད་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཕྱི་དང་གསང་བ་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་གསུངས་པ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། པདྨ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་གླང་ཆེན་མ་དང་དུང་ཅན་མ་དང་། རི་མོ་ཅན་མ་རྣམས་བསྡུས་སོ། ། པད་ཅན་ནི། པདྨའི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། གླ་རྩིའི་དྲི་དང་ལྡན་པ་ཡང་གླང་ཆེན་མའོ། ། ཤའི་དྲི་དང་ལྡན་པ་ནི་རི་མོ་ཅན་མའོ། ། སྔ་དྲོ་ནི་པདྨ་ཅན་ནོ། ། ཕྱི་དྲོ་ནི་དུང་ཅན་མའོ། ། ཐུན་དུ་གྱུར་པ་ལ་རི་མོ་ཅན་མའོ། །

By the words "In that way" and so forth, the Dharma Body and the Complete Enjoyment Body are taught to be the cause of the fourth body, and are thus described as "bodies." The fourth body is described as "non-dual" and so forth. Now, the Emanation Body, which serves as the cause for the fourth body, is taught by the words "Now" and so forth. Regarding "Akṣobhya," because the mere emergence of the circle of deities is designated as the Mind Vajra, it is also said: "Abiding in the samādhi of Hatred Vajra, one should thoroughly bring forth the entire maṇḍala." "Great Vairocana" is the Great Vajradhara. Because the sixth [body] abides as the very nature of that Akṣobhya, the words "the Blessed One" and so forth are spoken. "In this very [chapter]" refers to the first chapter. "By that" refers to the circle of deities. "With the surpassable" means that which functions together with what is superior; it is intended to mean that which possesses the nature of the outer, secret, and inner. That is taught by the words "recollection" and so forth. From the word "and so forth" in the phrase "the Lotus-like and so forth," the Elephant-like, the Conch-like, and the Line-like women are included. The "Lotus-like" has the scent of a lotus and also possesses the scent of musk; she is the Elephant-like. She who has the scent of meat is the Line-like. The Lotus-like is in the morning; the Conch-like is in the afternoon; and the Line-like occurs during the [middle] watch.

མཚན་མོའི་བཞི་པ་ལ་ནི་གླང་ཆེན་མར་འདོད་དོ། ། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཤེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པ་ཡང་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམ་དུ་འཁྱུད་པར་བྱས་ལའོ་བྱའོ། ། མ་མཆུ་སོས་བཟུང་འོ་བྱས་ནས། ། སཱིད་ཡིག་སྔགས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། དགོད་བྱས་དེ་འོག་སྔགས་པ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་བཅིངས་པས་ནུ་མ་གཟུང་། ། པདྨར་རྡོ་རྗེ་དགོད་བྱ་ཞིང་། ། ཁྲག་ལ་ཆགས་པས་མཉེས་པར་བྱ། ། ཤིཏ་ཡིག་སྒྲ་ནི་སྙན་པ་ཡི། ། གླིང་བུའི་སྒྲ་ཡི་ཅ་ཅོར་ལྡན། ། ནུ་མ་ཟུང་དག་མཉེ་བྱ་ཞིང་། ། སེན་མོས་རི་མོ་སྦྱིན་པར་བྱ། ། གོས་བྲལ་མཐའ་ནི་རྣམ་འགྱུར་བྱ། ། འོག་དང་སྟེང་དུ་བརྟག་པར་བྱ། ། པདྨ་ཡངས་པར་འོ་བྱ་ཞིང་། ། དགའ་བའི་ངག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། ཟླ་གསང་ཐིག་ལེར་ཡང་། རྐང་པས་རྐང་པ་མནན་བྱས་ནས། ། འོག་ཏུ་ཁ་བལྟས་གཞག་པར་བྱ། ། ལག་པ་དག་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། ། མགོ་ལ་མགོ་ནི་སྦྱིན་བྱ་ཞིང་། ། སེན་མོའི་རྩེ་མོས་རི་མོ་བྲི། ། ལག་པ་གཡོན་པས་པདྨ་དེ། ། མཉེས་ནས་དྲོད་གཤེར་འབབ་པར་བྱ། ། དེ་འོག་སོར་མོ་གསུམ་གྱིས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་ལེགས་བྱས་ནས། ། པདྨའི་དབུས་སུ་རབ་གཞུག་བྱ། ། གལ་ཏེ་མཐོང་ན་གདུག་པ་ཉིད། ། དེ་ཚེ་སོར་མོ་རྡོ་རྗེས་བསྐྱོད། ། དེ་ནས་བསིལ་བ་དེ་ཡི་ཚེ། ། གཡོ་བ་མེད་པར་གཞག་པར་བྱ། ། དེ་འོག་སོ་ལ་སོ་ཡིས་དང་། ། མཆུ་ལ་མཆུ་ཡིས་ལྕེ་ཡིས་ལྕེ། ། གཟུང་བྱ་ཇི་སྲིད་ཐིག་ལེ་ཡིས། ། འོ་མ་རྒྱུ་བ་དེ་སྲིད་དུ། རྡོ་རྗེ་གཞག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ལངས་ནས་ཙོག་པུར་བྱས། ། དེ་དག་བཅིང་བ་དེ་རྣམས་ཀྱིས། ། འཛིན་ཅིང་འཁྱོག་དང་གྲུ་མོའི་རྩེ།

Regarding the fourth [watch] of the night, it is held to be the "elephant." As for the detailed classification of that knowledge, it is taught in the Vajrāmṛta Tantra: "One should firmly embrace all the sense faculties and kiss her. Having grasped the lower lip with the teeth, one should recite the sīd mantra. After laughing, the practitioner should grasp the breasts with the vajra-bind. One should place the vajra in the lotus and please her with passion for the blood. With the pleasant sound of the syllable śīt, accompanied by the clamor of a flute-like sound, one should massage the pair of breasts and draw patterns with the fingernails. One should remove the garments and display the extremities; one should examine below and above. One should kiss the wide lotus and utter words of joy." Also, in the Candraguhyatilaka: "Having pressed foot against foot, one should place her face downward. The hands should be joined; the head should be placed upon the head. One should draw patterns with the tips of the fingernails. With the left hand, one should massage that lotus so that the heat and moisture flow. Then, with three fingers, having properly formed the vajra and bell, one should insert it into the center of the lotus. If it is seen to be fierce, then one should move it with the vajra-fingers. Then, when it is cool, one should leave it without movement. After that, with tooth against tooth, lip against lip, and tongue against tongue, one should hold [it] for as long as the drops flow, for as long as the milk circulates; until then, the vajra should be left [there]. Then, having risen and assumed a squatting posture, by means of those bindings, one should hold [her], and with the crooked [fingers] and the tips of the elbows..."

། བརྡེག་ཅིང་འཕངས་ལ་རབ་ཏུ་བརྐྱང་། ། བྱེད་པ་བཅིང་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ས་གསུམ་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། ཁུ་བ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ནས་སྟེང་འོག་ཁ་བལྟས་ནས། ། དེ་དག་ལག་པའི་ནོར་བུ་དང་། ། ལྕེ་ཡིས་རྡོ་རྗེས་བཟའ་བར་བྱ། ། ཇི་སྲིད་སོ་མ་ལྟུང་བྱེད་པ། ། ལྕེ་ཡི་གཡོ་བ་བྱས་ནས་ནི། ། ཁ་ཡིས་པདྨ་གཟུང་བར་བྱ། ། རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་བདེ་ཆེན་པོ། ། དེ་ནས་མྱུར་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། དེ་ནས་སྔགས་པ་ལངས་ནས་ནི། ། མ་ནོར་བའི་དགའ་བ་ཞེས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་སྦས་པའི་བཤད་པའོ། ། རྣམ་པར་འགྲེལ་པའི་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཤུཀྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་འཆར་བ་ན་མྱ་ངན་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ། དགའ་བ་ཡང་ཡིན་པས། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ་འོད་གསལ་ལོ། ། གཞན་དུ་དགའ་བ་གཉིས་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཇི་ལྟར་དེ་མཆོག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ཡང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་མི་འགལ་ལོ། ། འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་འོག་ཏུ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ལས་ལྡང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པར་བརྗོད་དོ། ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལའོ། །

"Striking, thrusting, and fully extending, through the application of binding the agent, the third bhūmi is to be accomplished." Thus it is said. Regarding "semen" (śukra): "Then, facing upward and downward, those [substances] should be consumed with the jewel of the hand and the tongue as a vajra. As long as the teeth do not fall, having moved the tongue, the lotus should be held with the mouth. The vajra nectar of great bliss should then be swiftly accomplished. Then the mantrin, having arisen, is called 'unmistaken joy.' This is the hidden explanation possessing the meaning of the relative truth. Speaking in terms of the nature of the commentary: regarding the word 'śukra' and so forth, 'it cuts' means that when supreme joy (paramānanda) dawns, all suffering is completely pacified. 'Supreme joy' is that which is both supreme and joy; thus it is supreme joy, which is the clear light (prabhāsvara). Otherwise, is it not the case that the second joy is called supreme joy? Just as that is supreme, so too the innate joy (sahajānanda) is called supreme joy; thus there is no contradiction. With the words 'by this' and so forth, it shows the arising from supreme joy immediately thereafter. 'The sixteen recollections' refers to the recollection of the Buddha and so forth. Because the Great Vajradhara is of the nature of Vairocana, he is described as 'the nature of Vairocana.' 'Even in this very life' means in this very birth."

མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་ཞིག་བྱ་བ་དེ་བྱས་པ་དེ་སླར་ཡང་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེན་པ་མཐོང་བས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་བདེན་པ་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་དོན་གཞན་དབང་དུ་བསྟེན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ལ་ཡང་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཆོས་གང་གིས་ནི་བྱིས་པ་རྣམས། ། འཁོར་བའི་སྐྱེ་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་ཆོས་དེས་ནི། ། ཚོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་སོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་འཁྲུད་པ་ནི་དབང་བསྐུར་བའོ། ། བྷ་གར་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་བྷ་གར་ཏེ་ཕྱག་རྒྱའི་གསང་བར་གནས་ནས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བྱས་ཏེ་བླ་མ་ལ་སློབ་མས་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་བསྒོམས་པའི་སློབ་མ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཐ་སྙད་བསྟན་པའི་དོན་དུ་འདི་བརྗོད་དོ་ཞེས་མིང་དུ་གྲག་གོ། ། དྲུག་པ་ནི་འདིར་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རིན་ཆེན་དབང་པོ་ལ་ལྟོས་པ་འདིས་ཞེས་པ་ནི་བསྟོད་པའོ། །

Nirvāṇa is that which, having done what was to be done, has nothing further to do. Because the vision of the truths is the very nature of seeing the truths of the three realms, it is the samādhi of union. Therefore, it is said, "It is not," and so forth. The meaning of the mudrā is taught for the purpose of relying on the dependent nature; thus, it is said, "All," and so forth. Here too, keeping in mind that the complete perfection of the two accumulations results in buddhahood, it is said, "The accumulations," and so forth. As it is said: "By whatever phenomena the foolish increase the birth of saṃsāra, by those very same phenomena the yogi increases the birth of the accumulations." Regarding the phrase "the empowerment of bodhicitta," bodhicitta is non-dual wisdom. The washing away of the stains of the mind by that is the empowerment. Regarding the phrase "because of abiding in the bhaga," the student, having joined their palms while the guru abides in the secret place of the bhaga—that is, the mudrā—makes the supplication. This is stated for the purpose of indicating the conventional designations of "student" and "preceptor" in meditation; thus it is known by that name. The sixth is the one to whom the supplication is to be made here, and because that [supplicant] is the nature of the five Tathāgatas, it is said, "All," and so forth. For that very reason, it is said, "The sublime," and so forth. The phrase "by looking toward the Lord of Jewels" is a praise.

སྟོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཀླག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་དེ་ལ་ཕྱོགས་བཅུར་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྟོད་པར་བྱེད་པ་བསྟོད་པའི་རྒྱལ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེས། རིན་ཆེན་དཔལ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་བོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བཤད་པ་ནི་ལུང་གི་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགོངས་པ་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འདུད་པར་བྱེད་ཅིང་བསྟན་པར་ཉེ་བར་འགྲོའོ་ཞེས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོ་གཉིས་ཀྱིས་མཛེས་པར་བྱའོ། ། གསལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཆེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འདི་ལམ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ལམ་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའམ་ད་ལྟ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བླ་མའོ། ། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ལས་རྒྱལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་སོ། ། མཐར་ཐུག་པའོ། ། འདིས་ཞེས་པ་ནི་ལམ་གྱིས་སོ། ། ཐེག་པ་གསུམ་ནི་ལམ་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། བདག་པོ་ཉིད་ནི་བདག་པོ་དྲུག་པའོ། ། རང་གི་དོན་ལ་ཏྭ་ལའོ། ། དེས་དག་པའི་བདག་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་གསུངས་ཏེ།

One should read it as "they offer praise." In that regard, since those residing in the ten directions will explain it, the Tathāgatas offer praise to the Blessed One. By means of that which is the king of praises, they made a request to Ratnaśrī. Such an explanation should be applied by relying on the words of the scriptures; in the manner of an extensive commentary, one should bow and approach the teaching, thinking, "The intention is as follows." It should be beautified by the two essences, which are like a vajra and inseparable from the two truths. "It should be clarified" means it is just so. By the words "Great" and so forth, it is shown to be the path itself. For that very reason, the words "Space" and so forth were spoken. The path itself, which is like a vajra, purifies the continuum of the yogi. "Space" and so forth [are the objects]. "Its complete purity" refers to the conduct of its very essence, for the sake of thorough knowledge. "In suchness, by that" and so forth is applied; this refers to the Great Vajradhara, or currently, the guru who is its very essence. "Victorious over the limits of Brahmā and so forth" means the ultimate. "By this" means by the path. The three vehicles express the path. "Lordship" refers to the sixth lord. The suffix tva is used for the sake of the self. By that, the pure nature is for the sake of the superior realization of clear light. For that very reason, it is said, "of the nature of enlightenment."

བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྒྱས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་མང་པོའི་ཚིག་ཉེ་བར་ལྡན་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཅོད་ཅིང་ཞི་བར་བྱེད་པས་རྣམ་པ་གཅིག་གཉིས་ཤེས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ། ། ཀུན་འབྱུང་བའོ། ། སྤང་བར་བྱའོ། ། སྤངས་སོ། ། སླར་ཡང་སྤང་བར་བྱར་མེད་དོ། ། འགོག་པའོ། ། མངོན་དུ་བྱའོ། ། མངོན་དུ་བྱས་སོ། ། སླར་ཡང་མངོན་དུ་བྱར་མེད་དོ། ། ལམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། བསྒོམས་སོ། ། སླར་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཏེ། རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་དང་། སྣང་བ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་ཞེ་སྡང་ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ། རང་བཞིན་དང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པས་ཟུང་འཇུག་ལྷག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ཞེས་པས་ནི་འོད་གསལ་བས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

The essence of awakening is the nature of suchness. The term "expanded" is used in the plural in reference to the three faces. Regarding the "wheel of Dharma," because it cuts through and pacifies the afflictions, it is the single aspect of the knowledge of suffering: "It is to be fully known; it has been fully known; there is nothing further to be fully known." It is the origin: "It is to be abandoned; it has been abandoned; there is nothing further to be abandoned." It is cessation: "It is to be realized; it has been realized; there is nothing further to be realized." It is the path: "It is to be cultivated; it has been cultivated; there is nothing further to be cultivated"—this is the wheel of Dharma in its two aspects. The "three vajras" are the vajras of the body and so forth. Their characteristic is indivisibility; whatever their nature is, that is how it is. This is the interpretable meaning. Regarding the phrase "by way of the three wisdoms," it is because the natures of desire and so forth are the causes of the three wisdoms, and the appearances are their very results. Thus, it says "desire" and so forth, where "hatred" refers to being free from desire. Regarding the phrase "that very [nature]" and so forth, "one proceeds" means that by means of the sequence of nature, appearance, and so forth, one focuses on the ultimate truth and thereby realizes the union. The word "by this" refers to the clear light. For that very reason, it says "vajra" and so forth.

དེ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་རང་བཞིན་དང་སྣང་བའི་རིམ་པས་གསུངས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོའི་མཆོག་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའོ། ། ཙམ་གྱི་སྒྲས་དབང་པོ་གཞན་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་དགག་པའི་དོན་ནོ། ། གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི། བླ་མའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་དགོངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུ་ནི་ལྷ་མོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་འདིར་བཤད་དོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི། སྐུའི་དབང་ཕྱུག་གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་དང་། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུའང་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་། ། རྫུ་འཕྲུལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དབང་ཕྱུག་དང་། ། འདོད་པ་བྱེད་པོ་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་པ་རྣམས། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཤའི་མིག་གིས་དཔག་ཚད་བརྒྱ་མཐོང་བ་ཡོད་དོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་མཐོང་བ་ཡོད་དོ། ། ལྷའི་མིག་གིས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་(གྱི་,ཀྱི་)ལྷའི་མིག་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་འོག་མིན་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷའི་མིག་ནི་ལྷ་རྣམས་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཤེས་སོ། །

The term "that" is used because it demonstrates luminosity and because it is taught through the sequence of nature and appearance. The "supreme faculty" is the mental faculty. The word "only" serves to negate the apprehension of other faculties. "Because it is to be apprehended" means that through the guru’s blessing, the union is experienced through mere intention, and because it is to be personally realized through individual awareness. "Of all" refers to the nirmāṇakāya of Vairocana and the others; since their bodies of union do not arise from the meditative union with a goddess, the term "vajra" here explains the emanation body of the Great Vajradhara. "Supreme joy" is by way of the essence of suchness. Regarding the "eight masteries," it is said: "Mastery of body, mastery of speech, and likewise mastery of mind, mastery of miracles, mastery of omnipresence, and the eighth, mastery of desire." That very knowledge is the wisdom body. Regarding the passage beginning with "flesh," it says: "Śāradvatīputra, there are those who see a hundred yojanas with the flesh eye; there are those who see as far as the great trichiliocosm. With the divine eye, one thoroughly knows the divine eyes of the gods of the Four Great Kings' realm, up to the Akanistha heaven; however, the divine eye of a bodhisattva is not known by any of those gods."

ལྷའི་མིག་དེས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་སམ། དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཅི་འང་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དུ་མས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཐོང་བའམ་ཐོས་པ་རྣམ་པར་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་གང་ཡིན་པ་ནི། གང་ཟག་འདི་ནི་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། ། འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། ། འདིའི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྤྱན་གང་གིས་མ་མཐོང་བའམ་མ་ཐོས་པའམ། མི་དྲན་པའམ་མི་ཤེས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིག་སྟེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་འདིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡང་ངོ་། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པའོ། ། འདུས་མ་བྱས་ནི་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མི་འགྱུར་བ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །

With that divine eye, one correctly perceives, just as it is, the death and rebirth of sentient beings in as many world systems in the eastern direction as there are grains of sand in the river Ganges. This continues in the same way for all ten directions. With the eye of insight, one does not perceive any phenomena whatsoever—whether conditioned or unconditioned, virtuous or non-virtuous; that is to say, one does not perceive or hear any phenomena comprised of such various distinctions. This is the eye of insight. As for the Bodhisattva’s completely pure Dharma eye: it thoroughly knows such things as, "This person is a follower by faith; this one is a follower of the Dharma." It thoroughly knows how their five faculties will be developed and explains the uninterrupted meditative absorption of these faculties. With the Dharma eye of a Bodhisattva Mahāsattva, there is nothing whatsoever that is not seen, not heard, not remembered, or not known. This eye, which is completely pure in every respect, is the Buddha eye; and here, the Truly Perfect Buddha is also the Great Vajradhara. It is called "expanded" because of the expansion of thorough knowledge. "Unconditioned" refers to space, analytical cessation, and so forth. This is the definitive meaning. "Unchanging" means being fearless, because of being free from arising, abiding, and ceasing. "Of all" refers to Vairocana and the others.

སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ཆོས་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་སོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་དུ་མཆོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་གསུངས་སོ། ། དེ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཞེས་པ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་རང་གི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པར་གསུངས་སོ། ། རང་གི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རྒྱལ་བ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སོ། ། འདིར་སྨའི་སྒྲ་ཕྱིས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་འདིའི་མཆོད་པ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱའི་གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་དང་སྐལ་བ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་དེ་རིང་གི་ངོ་བོའོ། ། ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་པའོ། ། མིག་རེ་རེའང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

"All sentient beings" refers to those who seek [liberation] and those who seek the Dharma and so forth. "By its very nature" means by the nature of clear light. This is not an intentional [meaning]. Thus, having supplicated the Blessed One, in order to demonstrate the offering for those abiding in the completion stage, he spoke the words beginning with "offering." "Abiding in the three times" refers to the Great Vajradhara, because he is the very nature of the Tathāgatas who abide in the three times. "Connected with that" refers to the "three realms," because the sentient beings and the vessel-like world are the very nature of his own body and so forth; thus, he is said to be of the three realms. "His own body" and so forth refers to the forms of the Victors, Vairocana and the others. Here, the syllable ma has been elided, because this offering is shown to the Blessed One who is manifest. This is an explanation by intentional meaning. Because he possesses the form, youth, and good fortune of the mudrā of the Great Vajradhara, and is the object of desire for all, he spoke the words beginning with "delightful." The "two truths" are the nature of the conventional and the ultimate. "Having that as its identity" means having that as its essence. Because it is the object to be fully known by all, it is "abandoned" [in the sense of being transcended]. The meaning is that each and every eye has the identity of the two truths.

ལྷ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་རེ་རེའང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། ། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་རོ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་འདིར་སོ་སོར་མ་བགྲངས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། བརྟག་པར་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་ཡིད་ལ་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའང་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། འདི་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ། དུས་གསུམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། ། བསོད་ནམས་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་བསགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བ་སྤངས་པ་དང་སྡིག་པ་ཟད་པ་དག་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱོལ་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོགས་ན་ཞེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོའི་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ལོགས་ན་བཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་ལྷའི་སྐུ་སྟེ་དེའི་གནས་སུ་བྱ་བས་དང་། དེ་ལ་སྒྲར་བྱ་བས་དང་། དེ་བསྲེ་བར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་དབང་ལས་ལོགས་ན་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི།

The nature of the twenty-five deities is understood to be the wisdom bodies of the five Tathāgatas—such as the Mirror-like Wisdom and so forth—each of whom is itself of the nature of the five Tathāgatas. Because the essential nature of the elements, sense bases, and so forth, such as Locanā and the others, is the very equality of the Mirror-like Wisdom and the rest, they are not enumerated separately here. The Mahāmudrā is characterized by the self-consecration. That which is to be examined should be constantly kept in mind. It should also be generated within the mental continuums of sentient beings. This itself is the unsurpassed offering to all the Buddhas of the three times, because it is the cause for the complete accumulation of merit and so forth, as well as for the abandonment of saṃsāra and the exhaustion of negativity. Regarding the phrase "animals" and so forth, it is because they reside on the sides—that is, on the eastern and other sides of the maṇḍala lord. "Others" refers to the bodies of the deities of the maṇḍala, such as Vairocana and the rest; they should be placed in their respective locations, their sounds should be produced, and they should be integrated. "Similar to the Great Vajradhara" means they are the Great Vajradhara. Those who reside on the sides by the power of the desire to visualize the form of the saṃbhogakāya as suchness should also be visualized. "Because they are the emanations of the Great Vajradhara" means:

རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། གཙང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་པའི་ས་སྦྱོང་བའི་རིམ་པས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཡང་ས་སྦྱང་བར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ་ས་ལ་ལག་པས་རེག་ནས་སྔགས་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ་བསྒོམས་པས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་འདུས་བྱས་པ་འམ་སའི་ཕྱོགས་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། སའི་ཆ་ནི་ཆུ་རླུང་དང་། གླིང་དང་། རི་བོར་ཡང་ངོ་། ། རྒྱལ་ཉིད་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་བའི་བདག་ཉིད་ལ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྒྱལ་བ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་ཉིད་སྐྱེས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བརྡར་བཏགས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བོ་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་ལའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རབ་ཏུ་དང་བ་དང་མཉམ་པའོ། ། བའི་ལྕི་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་མེད་པའི་བའི་ལྕི་བའོ། ། དྲི་ནི་ཙན་དན་ལ་སོགས་པའི་དྲིའི་རྫས་ཀྱི་ཤུན་པ་ཕྱེ་མར་སྦྱར་བའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་གུར་ཀུམ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ས་ཕྱོགས་སུ་ནི་མཐིལ་མཉམ་པར་ལེགས་པར་བརྡུང་ཞིང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བར་རོ། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་ནི་ས་ལ་གཅལ་དུ་བཀྲམ་པའི་དོན་དུ་ཡང་ངོ་། །

The Great Vajradhara himself is intended to be the very abode of the forms of Vairocana and the others; this is the intended meaning. This is an explanation by way of intention. "Pure" means that it is completely purified through the stages of cleansing the site, which are taught as the branches of the maṇḍala. Furthermore, at a time when one is unable to cleanse the site, one should touch the ground with the hand and recite the mantra, for it is completely purified through meditation. A temple or the like that has been well-constructed, or a particular area of ground, is supreme. The portion of the ground includes water, wind, islands, and mountains. "Born of the Victor" means that because one is born from the nature of the Victor and because one focuses upon the Victor, one is "born of the Victor"; this is a designation for a bodhisattva established in the Vajrayāna, meaning any sublime person. It is "extremely clear and level." "Cow dung" refers to cow dung that is free of living organisms. "Fragrance" refers to the bark of fragrant substances such as sandalwood, ground into powder. By the word "and so forth," saffron and other such items are to be included. On the site, one should strike the surface until it is level and well-compacted, and remove hair and other debris. "One should take flowers and so forth" is also for the purpose of scattering them as a carpet upon the ground.

སོགས་པའི་སྒྲས་བདུག་པ་དང་ལྷ་བཤོས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་གི་ལྷ་མཉེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲུ་གཅིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ཀྱིས་གྲུ་བཞི་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱས་ནས་སྒོ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་ཏེ། ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་ནས་ཇི་ལྟ་བར་ཨོཾ་ཨཱཿབཛྲ་དྷྲྀཀ་བཛྲ་པུཥྤཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧཱུཾ་ཞེས་པས་དབུས་སུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། འདུས་པར་བསམས་ནས་མཆོད་ཡོན་དང་ཞབས་བསིལ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ཏེ། མཆོད་པའི་ཆོ་གར་གསུངས་པའི་རིམ་པས་མཆོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབུས་སུ་ཛི་ན་ཛིཀ་ལ་སོགས་པས་མེ་ཏོག་ལན་གསུམ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། སྤྱི་བོའི་གཙོ་བོ། ། ཨོཾ་ཨཱཿམ་ཧཱ་བཛྲ་དྷྲྀཀ་བཛྲ་པུཥྤཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧཱུཾ་ཞེས་པས་མེ་ཏོག་ཕུལ་ཅིག། དེ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོ་ལ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དམིགས་ནས་ཨོཾ་ཨཱཿཛི་ན་ཛིཀ་བཛྲ་པུཥྤཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧཱུཾ་དེ་བཞིན་དུ་རཏྣ་དྷྲྀཀ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་ནས། ཨོཾ་ཨཱཿབཛྲ་དྷྲྀཀ་བཛྲ་པུཥྤཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧཱུཾ་གིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བོའི་བླ་མ་མི་བསྐྱོད་པ་མཆོད་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨཱཿམོ་ཧཱ་ར་ཏི་བཛྲ་པུཥྤཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧཱུཾ་གིས་གོ་རིམ་བཞིན་ལྷ་མོ་བཞི་པོ་མཆོད་ནས། དེ་དང་དེའི་སྤྱི་བོའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་སྔར་གསུངས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལ་མེ་ཏོག་དབུལ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱའོ། །

By the word "and so forth," incense, food offerings, and the like are included. Regarding the passage beginning with "thoroughly examining," in order to please one's own deity, one should construct a square maṇḍala of one cubit or similar dimensions in the area designated for that purpose, using the methods of drawing and so on. It should be provided with four gates and the like, and the signs and so forth should be examined with flowers and other materials. Having visualized them mentally, one should invite the deity into the center with the mantra: Oṃ āḥ vajradhṛk vajrapuṣpaṃ pratīccha hūṃ. Having visualized them as assembled, one should offer the water for the face and the water for the feet and so forth, and perform the offerings according to the sequence taught in the ritual of offering. Likewise, in the center, one should offer flowers three times with jinajik and so forth. Offer flowers with: Oṃ āḥ mahāvajradhṛk vajrapuṣpaṃ pratīccha hūṃ. Similarly, having visualized the principal deity in the center and Vairocana and the others in the directions such as the east and so forth, offer with: Oṃ āḥ jinajik vajrapuṣpaṃ pratīccha hūṃ. Likewise, having made offerings with ratnadhṛk and so forth, one should offer to Akṣobhya—the guru on the crowns of the four [deities] such as Vairocana—with: Oṃ āḥ vajradhṛk vajrapuṣpaṃ pratīccha hūṃ. Having offered to the four goddesses in their proper order with: Oṃ āḥ moharati vajrapuṣpaṃ pratīccha hūṃ, one should then offer flowers to Vairocana and the other four on their respective crowns using the mantras for offering flowers to Vairocana and the others as previously taught.

ཨོཾ་ཨཱཿརཱུ་པ་བཛྲ་པུཥྤཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧཱུཾ་ཞེས་པས་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་མཆོད་ནས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་དེ་དང་དེའི་སྤྱི་བོའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་མཆོད་པར་བྱའོ། ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་ལ་ཡང་ཨོཾ་ཨཱཿམཻ་ཏྲི་ཡ་བཛྲ་པུཥྤཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མཆོད་ནས་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་ཀྱིས་སྤྱི་བོའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་མཆོད་པར་བྱའོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ལ་ཨོཾ་ཨཱཿཡ་མཱནྟ་ཀྲྀཏ་བཛྲ་པུཥྤཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧཱུཾ་གིས་མཆོད་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བོའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ལའང་དེ་བཞིན་དུའོ། ། མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ལ། ཨོཾ་ཨཱཿཨ་ཙ་ལ་བཛྲ་པུཥྤཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧཱུཾ་གིས་མཆོད་པར་བྱའོ། ། མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་གྲྭ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བོའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལའོ། ། འོག་དང་སྟེང་དུ་བཞུགས་པའི་ཁྲོ་བོ་གཉིས་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དང་པདྨ་མཐར་བྱེད་དག་གི་རྒྱབ་དང་མདུན་དུའོ། ། སྐབས་གཞན་ཉིད་དུ་སྒོ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་འཁྲུལ་མར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་ནང་དུ་བཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་འགལ་བ་ཉིད་དོ། ། གྲྭ་རུ་ཟུར་གྱི་འགྲམ་པ་གཉིས་སུ་དང་། སྒོའི་སྒོ་འགྲམ་གཉིས་སུ་ཡང་གཙོ་བོའི་སྔགས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་དབུལ་བར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཟླ་བའི་སྣམ་བུ་ལ་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བཅུ་དྲུག་མཆོད་པར་བྱ་སྟེ།

With "Oṃ Āḥ Rūpa-vajra puṣpaṃ pratīccha hūṃ," one should make offerings to the five [goddesses] such as Rūpavajrā, and then, in the proper order, make offerings to the five [Buddhas] such as Vairocana who are upon their respective crowns. To the eight bodhisattvas such as Maitreya, one should also make offerings in sequence with "Oṃ Āḥ Maitriya-vajra puṣpaṃ pratīccha hūṃ," and then make offerings to the four [Buddhas] such as Vairocana who are upon the crowns of the two bodhisattvas such as Maitreya. To the four [wrathful deities] such as Yamāntaka, one should make offerings with "Oṃ Āḥ Yamāntakṛt-vajra puṣpaṃ pratīccha hūṃ," and likewise to the four [Buddhas] such as Vairocana upon their crowns. To the six [deities] such as Acala, one should make offerings with "Oṃ Āḥ Acala-vajra puṣpaṃ pratīccha hūṃ," and [offerings are made] to the four [Buddhas] such as Vairocana upon the crowns of those situated in the corners such as Acala. The two wrathful deities residing below and above are behind and in front of Yamāntaka and Padmāntaka. In other contexts, they act as gatekeepers and as attendants; since their being situated behind is also their being situated within the multi-storied palace, there is no contradiction. At the corners, on both sides of the corners, and at both sides of the doorways, one should offer flowers with the mantra of the principal deity. Outside the maṇḍala, on the moon-banister, one should make offerings to the sixteen offering goddesses.

ཨོཾ་ཨཱཿབཛྲ་པུཥྤཾ་བཛྲ་པུཥྤཾ་པྲ་ཏཱིཙྪ་པཱུ་ཛ་ཧཱུཾ་ཞེས་རང་རང་གི་མིང་ཡིག་དང་པོ་ལ་ཟླ་བ་དང་ཐིག་ལེར་ལྡན་པ་དང་སྤེལ་ནས་སྒོའི་ལོགས་གཉིས་སུ་ལྷ་མོ་གཉིས་ལ་མཆོད་པར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཙོ་བོའི་སྔགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་ཀྱི་གཞོགས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་གཉིས་གཉིས་ལ་མཆོད་པར་བྱའོ། ། རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཡི་གེ་གསུམ་དང་སྤེལ་བའི་ལྷ་བཤོས་དང་། སྤོས་ལ་སོགས་པ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། ཀླུའི་བློ་ཡིས་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་གར་གསུངས་པའི་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ལེའུ་དང་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་པ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་གི་ཡན་ལག་གསུངས་པའི་རིམ་པས་འགྲོ་བ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ་ལྷག་པར་མོས་ལ། ཨོཾ་ད་ཤ་དིཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། འདི་ཉིད་མདོ་དང་བསྲེ་བར་བྱེད་པར་གང་གསུངས་པ། རང་གི་འདོད་པའི་ལྷའི་མདུན་དུ་མཆོད་ཡོན་ཕུལ་ནས། དེ་ཉེ་བར་བལྟས་ལ་ཞེས་སོ། ། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་གསུངས་པ་ཞེས་པ་ནི་མདོར་བྱས་སུ་གསུངས་པའི་རིམ་པར་ལྷག་མོས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་མཆོད་པའི་བྱེ་བྲག་གསུངས་པའོ། །

"Oṃ āḥ vajra puṣpaṃ vajra puṣpaṃ pratīccha pūja hūṃ." By thus intermingling the first syllable of each respective name with a moon and a bindu, one should make offerings to the two goddesses on the two sides of the door. In the maṇḍala, using the mantra of the principal deity, one should make offerings to the two vases on the sides of the two bodhisattvas, because they are the very essence of bodhicitta. Following this same sequence, one should present the food offering, incense, and so forth, intermingled with the three syllables. One should understand the homage and so forth by following the first chapter of the ritual for pleasing the Buddhas taught by Nāgabuddhi. According to the sequence taught as the branches of the maṇḍala and the sequence taught for the branch of the fire offering, one should cultivate the superior resolve that all beings are by nature the essence of Vajradhara, and offer the torma with the mantra beginning "Oṃ daśadik..." That which is taught as the integration with the sūtra says: "Having offered the water for the feet in front of one's chosen deity, one should gaze upon it." Regarding the statement "as taught in the sādhana," this refers to the specific offerings taught in the sequence of the Piṇḍīkṛta-sādhana for meditating on the generation stage immediately following the maṇḍala of superior resolve.

རྣལ་འབྱོར་བྱས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པ་བཞུགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་པ་རྫོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཁོ་ན་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་ལྔ་ཚོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདིའི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ལ་མི་བསྐྱོད་པ་ཞུགས་པ་བསྡུས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་བྱས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་དཔག་ཚད་ཅེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ནུ་མའི་བར་ཞེས་པ་ནི་ནུ་མ་དག་གི་དབུས་སུའོ། ། བར་ཞེས་པ་ནི་མགྲིན་པའི་འོག་སྙིང་གའི་མཐར་ཐུག་པར་ཧཱུཾ་གི་ཡི་གེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། ཇི་སྲིད་དུའི་སྒྲ་ནི་རིགས་ཤེས་པ་མཱ་མ་ཀཱི་དང་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དག་ཀྱང་དགོད་པར་བསྟན་ནོ། ། འཇམ་པའི་དབྱངས་དག་ཀྱང་རིགས་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་སྒྲའི་མཐར་ཤེས་པ་ནི། ཀླད་པ་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྤྱན་མ་དང་ལྡན་པ་དགོད་པར་བྱའོ། ། ཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་མཐའ་དག་གོ། ། དེར་ཡི་གེ་ཨཱཿལས་བྱུང་བའི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དགོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་རྐང་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་བརླའི་རྩ་བར་ཧཱ་ཡིག་ལས་སྐྱེས་པའི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Regarding the phrase "having performed the yoga" and so forth, because it is stated that this is the nature of yoga and subsequent yoga, the second yoga—the completion of the practitioner who is free from the mere abiding of Akṣobhya—is taught as the supreme yoga, which generates the assembly of the five families. For that very reason, by the sequence of the teaching beginning with "supreme yoga" and so forth, the entry of Akṣobhya into this supreme yoga is summarized. Because of the mention of the "mudrā," the mudrā is also included in the passage from "having performed the yoga and subsequent yoga" up to the end of the term "yojana." The phrase "between the breasts" means in the middle of the two breasts. The word "between" is intended to mean that one should visualize the nature of Akṣobhya, born from the syllable HŪṂ, from below the throat to the end of the heart. The word "as far as" indicates that Māmakī and Sparśavajrā, who are the consorts of the families, are also to be placed. Mañjughoṣa should also be understood to follow the consorts of the families. The phrase "as far as the end of the head" means that Vairocana, together with Locanā, who pervade the entire brain, should be placed. The "maṇḍala of the mouth" refers to the whole of it. One should understand that Amitābha, arisen from the syllable ĀḤ, is to be placed there as its very essence. The phrase "as far as the two feet" and so forth means that at the base of the thighs of the two feet is the nature of Amoghasiddhi, born from the syllable HĀ.

ལྟེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་གསུམ་དུ་སྭཱ་ལས་བྱུང་བའི་རིན་ཆེན་དབང་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་འདིར་གནས་ངེས་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ལ་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུ་གཏེར་ལྟ་བུ་རླབས་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བདག་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་བསྒོམས་ནས་མཁས་པས་ཏེ། རིགས་པས་གང་སླར་ཡང་འདིའི་ཞི་བ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ། བསྡུ་བ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གསུངས་པའི་གནས་ནི་འདིར་འབྲེལ་ལོ། ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལ་གལ་ཏེ་འདོད་ན་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་བརྟན་པས་གང་ཡང་སེམས་སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་མེད་པ་ན་དེ་ཉིད་དུ་སེམས་ངེས་པར་འཆིང་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ་ཞི་བ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཞེས་པ་ནི་སྔར་མ་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཞི་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལུས་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པ་ནི། ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པར་འདིར་གྲངས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །

Regarding the phrase "at the navel" and so forth, it refers to the nature of the Lord of Jewels (Ratneśvara) arising from the syllable Svā in the three locations. Even though the locations are fixed here, because they pervade all the limbs, one should understand that each of them possesses the nature of the five [families]. Regarding the phrase "in that way" and so forth: "in its center" refers to the ocean of wisdom, which is like a reservoir of all wisdoms and the place where the waves are generated. Bodhicitta is the nature of the non-duality of the conventional and the ultimate. "Self" refers to the yogi’s own essential nature, because it is said, "the Tathāgatas." Having meditated on the self as the nature of the thirty-two deities, the wise one—by means of reasoning—should again perform the gathering of this peaceful Vajradhara. The locations previously mentioned are connected here by the statement, "if one desires the emanation and gathering." Because it is said, "if one desires," if one is stable and has no desire for the emanation of the mind and so forth, one should cause the mind to be firmly bound right there. Regarding the term "peaceful Vajradhara," since it was not explained previously, it is stated in the context of explaining it: "peaceful" and so forth. Regarding the basis of the body, it is said: "again" and so forth. "Ocean of wisdom" refers to the specific essence; here, the number should be applied as a qualifier to the specific nature.

དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྐང་པ་གཉིས་སྦྲེལ་བའི་དོན་དུ་དུས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རང་གི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ནི་མཆོད་རྟེན་ནོ། ། སྔར་བཤད་པར་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་བདུན་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པས་ཀྱང་བ་སྤུའི་བུ་ག་དང་བར་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྤྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀའི་ཞེས་པ་ནི། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དག་གི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཛཱ་ཏི་ནི་ཛཱ་ཏིའི་མེ་ཏོག་གོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ཁ་དོག་གསུམ་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཀརྞི་ཀ་ར་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ཉིད། དབང་ཆེན་ལ་སོགས་པ་ནི་དལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་སྟེ། བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཅི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེ་ན། དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐུར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ནི་དངོས་མེད་གོ་འཕང་སྦྱོར་བ་ཞེས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །

Therefore, "wisdom" and so forth refers to that which possesses the nature of the qualifying essence. For that very reason, the two lines beginning with "ocean of wisdom" are connected, and for their sake, "the three times" and so forth are spoken. Regarding "one's own body" and so forth, the "abode of all buddhas" is the stūpa. "As previously explained" means as it was taught in the seventh chapter. "Skilled in the generation stage" means that even by abiding in the generation stage, one emanates the tathāgatas from the pores and interstices of the body; this is the final point. This is the literal meaning. "Of both yogis" refers to the yogis of both the generation and completion stages. "By the division of families" means by the division of families such as Vairocana and so forth. "Jāti" refers to the jāti flower. "Threefold" means having made three colors through the division of the three aspects, such as the body and so forth. This is the interpretable meaning. Each individual aspect, such as karṇikāra and so forth, as well as the great elements and so forth, should be applied to the four maṇḍalas of earth and so forth, and should be meditated upon. If one asks how they should be applied, it is said: "non-existent" and so forth. The cause for the application of the bodies of the deities is "application to the state of non-existence," which should be applied in successive order.

ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པར་འགོག་པའི་ཡན་ལག་དེ་ཉིད་གོ་འཕང་སྟེ་གནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། དབང་ཆེན་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་དུས་ཞེས་པ་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོའི་དངོས་གྲུབ་མ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ། ། ཅི་བྱས་པས་ཤེ་ན། སྐལ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཉིད་སྨོད་པའོ། ། ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ལས་དང་པོ་པས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་སངས་རྒྱས་མངའ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་སོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྨད་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྨད་པར་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདས་ནས་གཞན་ཏེ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དེ་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་གསུངས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་མེ་ཏོག་གི་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། ། བདག་ཉིད་སྨད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་ངེས་པར་དགོངས་སོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གསང་བ་ལས་སྐྱེས་པས་དབང་བསྐུར་བ་ནི་གསང་བའི་དབང་གིས་ངག་གི་དྲི་མ་འཁྲུད་པར་བྱེད་པའོ། །

Preceded by the deity yoga, the limb of cessation—the absence of intrinsic reality of the nature of the four maṇḍalas—is the very state, the cause for generating the wisdom body (jñānakāya). As for the statement, "One should apply [the practice] from that from which Mahendra and the others arise," it means that. For that very reason, it is said, "That will occur," and so forth. "At a later time" refers to the literal adherence to the sound of the words. "Siddhi" refers to the siddhi of the nature of the completion stage (niṣpannakrama) just explained, which has not yet been attained. If one asks, "By doing what?" it is said, "Unfortunate," and so forth, which refers to disparaging oneself. If one asks, "What will happen?" it is said, "In that way," and so forth. "All the Buddhas" refers to the beginner, because [the beginner] is of the nature of all the Buddhas. As it is said: "All these beings are the nature of the Lord Buddha." This is for the purpose of showing the result of disparaging the Buddhas. It is said, "By having disparaged," and so forth; the meaning is that after passing away, one will go to other states, such as the hells and so on. Therefore, one should strive to thoroughly understand the intentional terminology (sandhyābhāṣā) and the indirect intention (ābhiprāyika) through the generation stage, in order to develop expertise in the meaning of what was taught literally. It is the definitive intention that one must never, at any time or in any way, disparage oneself. This is the definitive meaning. Being born from the secret, the conferral of empowerment is the washing away of the stains of speech through the secret empowerment.

དེའི་དོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ངོས་རེ་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྟེ་བར་བཙུགས་པའི་ཕུར་བུ་ནས་བརྩམས་ནས་ངོས་རེ་རེ་ལ་དཔག་ཚད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའི་ཐིག་ལ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཡིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བའི་ཆེད་དུ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ནོ། ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ལྟོས་ནས་ཤར་ལ་སོགས་པར་རོ། ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བག་ཡོད་པས་ཞེས་པ་ནི། ལྷ་རྣམས་དགོད་པ་ལ་དྲན་པ་མ་བརྗེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པའི་དཔེས། དཔེ་ཅན་དཀྱིལ་འཁོར་གཞན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གཞན་ཉེ་བར་བསྟན་ནོ། ། ཆོ་ག་ཞེས་ཤེས་པ་ནི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་ལ་མཁས་པའོ། ། མཆོད་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོད་རྟེན་དང་འདྲ་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། ལེའུ་བཞི་པར་གསུངས་པའི་དོན་དེ་ནས་བཤད་བགྱི་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་། ཤེལ་དང་གསེར་དང་།

The maṇḍala of its meaning is the maṇḍala for the conferral of the secret empowerment. Regarding the phrase "on each side," starting from the kīla (ritual stake) fixed at the center of the maṇḍala, each side measures twenty-five yojanas, thus becoming a maṇḍala of one hundred yojanas. The phrase "by way of illustration" is used because the cause is designated by the name of the result. By the word "mentally," it is taught that a mental maṇḍala should also be constructed for the purpose of the secret empowerment. Regarding "in the directions such as the east," this refers to the east and so forth in relation to the maṇḍala of Vairocana. "At all times with heedfulness" means not forgetting the mindfulness required for the arrangement of the deities. By the examples explained in the passage beginning with "Just as," the other maṇḍalas, which are the subjects of the illustration, are shown. The phrase "likewise" indicates the presentation of the other maṇḍalas. "Skilled in the ritual" refers to expertise in drawing the colored-powder maṇḍala and meditating on the mental maṇḍala. "Stūpa" is used because it is the very abode of the Tathāgata; just as Vairocana is the aggregate of form, it is like a stūpa because it is an object of worship. "Because it has the nature of the suchness of the maṇḍala" means that it possesses the nature of the suchness of the maṇḍala as explained in the fourth chapter, beginning with the words "Then, I shall explain..." and so forth. Regarding "ruby and so forth," the word "and so forth" includes sapphire, crystal, gold, and—

མ་ར་ཀ་ཏ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་སོ། ། དར་དང་བལ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདབ་མ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པ་ནི་དར་ལ་སོགས་པའོ། ། བལ་ནི་ལུག་ལ་སོགས་པའི་སྤུ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དར་དང་བལ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་བསྟན་ནས། ། ཞེས་པ་ནི། པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་རེག་པའི་དབང་པོ་གཞན་རྣམས་གསུངས་པ་རྣ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྙོག་མའི་དྲི་མ་ཞེས་ཏེ། རྙོག་མ་ནི་རྩོད་པའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་བསགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་རྙོག་མའི་དྲི་མའོ། ། དེ་འཁྲུད་པར་བྱེད་པ་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་འདུ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱའོ། ། ཉེ་བར་དབུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་པ་སྟེ། ལྔ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་མཆོད་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་བདུག་པ་དང་། མར་མེ་དང་དྲི་དང་བྱུག་པ་རྣམས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། ལང་ཚོ་ཉམས་པ་ནི་ལང་ཚོ་ཉམས་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་བཤད་དོ། །

The emerald and so forth are included. Regarding the phrase "silk, wool, and so forth," silk and the like are those produced from and born of leaves. Since wool is made from the hair of sheep and so forth, they are referred to as "silk, wool, and so forth." Having shown the objects of the eye faculty, the phrase "because rubies and so forth are the objects of the eye" is used. From the word "and so forth," the other sense faculties such as the ear are mentioned. The phrase "all" and so forth refers to the "stains of turbidity"; turbidity is the obscuration accumulated during the age of conflict, and the "stains of turbidity" are those very things. To "wash" them means to clear them away. Because it is the cause for the arising of wisdom, it is the cause for the gathering of the wisdom that is the nature of enlightenment. "Empowerment itself is enlightenment," because the cause is metaphorically designated as the result. The phrase "the five types of offerings" should be understood as a summary. "To be presented" means to be offered; since they are five and they are offerings, they are the "five types of offerings." From the word "and so forth" in "flowers and so forth," incense, lamps, perfumes, and unguents are to be included. To show that they are distinguished by flowers and so forth, the phrase "the best of those" and so forth is spoken. "Decline of youth" is so called because the nature of the decline of youth is unpleasant. The phrase "the best" and so forth explains the union.

རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འབྲས་བུ་ཐ་མལ་པ་ནི། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་དང་། ཕྲ་མོའི་དངོས་གྲུབ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་སྦྲེལ་བར་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། ། འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་བས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་པས་འབྲས་བུ་དང་པོར་བཤད་ནས་དེའི་རྒྱུ་སྦྱིན་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མཐར་ཐུག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངལ་བས་སངས་རྒྱས་པ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་པས་མཐར་ཐུག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། ཐུན་མོང་གི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། བསམ་གཏན་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདག་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུའི་དབང་ལས་བདག་པོ་རྣམས་དམིགས་པ་ལའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་ལྷ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་དབུལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་ཤེས་པའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཞེས་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་གི་སྐུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། བཀོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་པ་ནི། འདིར་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་སོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ནི་འོད་གསལ་ལོ། །

Because he is the very nature of the Great Vajradhara, the words "the guru" and so forth were spoken. As for the ordinary result, it is the accomplishment of the result of the generation stage and the attainment of subtle siddhis and so forth. Buddhahood itself is the utterly pure. This was spoken for the purpose of showing the connection with the phrase "in this very [state]." Since those who seek the result engage in generosity, the result was explained first; then, the words "in order to accomplish its cause, generosity," and so forth, were spoken. Regarding the phrase "possessing the ultimate wisdom," the intention is that for one who has become a buddha through exertion, the non-dual wisdom of individual discernment will undoubtedly arise; thus, it is explicitly described as "possessing the ultimate wisdom." The common ritual was spoken with the words "also by means of meditative concentration" and so forth. Regarding the words "of the lord" and so forth, it refers to the lords being visualized through the power of the result. It demonstrates that one does not offer everything to the visualization of the Great Vajradhara and all the deities. The phrase "in the center of the wheel of suchness" refers to the maṇḍala of the assembly, because it is the nature of all the Tathāgatas. The word "whose" refers to those residing in the maṇḍala of the assembly and those residing in the body of the maṇḍala lord. The "arranged maṇḍala" is the aggregate of wisdom. Regarding the word "affliction," here the affliction is desire. Its purification is the clear light.

དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཆོད་པ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། ། ཁུ་བ་བླངས་ནས་ཞེས་པ་ནི་མཐེ་བོང་དང་མིང་མེད་དག་གིས་སོ། ། བླ་མས་བྱིན་པ་བླངས་ནས་སོ། ། ཁ་ཡིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སློབ་མའི་བྱ་བའོ། ། གཞན་འགའ་ཞིག་ཏུ་མཐེ་བོང་མིང་མེད་དག་གིས་རྡོ་རྗེ་ཉིད་བཙིར་ནས་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཀ་ཀོ་ལར་ལྟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། བཀྲ་ཤིས་གང་ཞིག་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྙིང་ལ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་ཀླུའི་བློའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གར་གསུངས་པ་ལ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ལུས་བསྐམས་པ་ནི་གཟུགས་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་པའོ། ། གང་གིས་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། རྒྱལ་བ་མཐའ་དག་གི་གཟུགས་གཅིག་པུར་བསྐམས་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་པར་བྱེད་པའོ། ། སྤྱི་བོར་དྲི་མེད་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། ། རིན་པོ་ཆེའི་ཆར་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་དུའོ། ། རྣམ་དག་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐང་པ་ནི་འདི་དག་གི་ཁྱད་པར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་བྱེད་པ་ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་རྣམས་ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་ནི་དེ་དག་དྲི་མ་འཁྲུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གང་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་། ཕྱི་རོལ་དྲང་སྲོང་དམོད་པའི་མདས། །

Because it is the very means for realizing that, it is connected here as the "offering of suchness." Regarding the phrase "having taken the fluid," it is done with the thumb and the ring finger. "Having received what was given by the guru" refers to the action of the disciple. Regarding the phrase "with the mouth" and so forth, these are the duties of the disciple. In some other traditions, the vajra itself should be squeezed with the thumb and ring finger and then offered. Regarding the phrase "by that very [fluid]," in some cases, whatever has fallen into the kākolā (the mouth), one should recite the six verses of auspiciousness composed by the venerable Nāgabuddhi in the Maṇḍalavidhi, beginning with: "Whatever auspiciousness dwells in the hearts of all sentient beings..." and so forth. "The body withered" means possessing only a single form. If one asks by whom, it is said: "of the Victors," meaning the single form of all the Victors is withered; this is the intended meaning. "Empowerment" means the act of training. "Stainless upon the crown" refers to the Buddha. "The rain of jewels" refers to those who enter [the mandala] in that manner. The line beginning with "utterly pure" describes their specific qualities. "Accomplishing the siddhi of mantra" is because mantras such as those of the nāgas are of the nature of speech. "The secret empowerment" is because it washes away those stains. "Purification of speech" means that whatever is spoken becomes exactly as it is. Likewise: "By the curse-arrows of the external sages..." and so forth.

ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་བཅོམ་ཞེས་ཐོས། ། གང་ཡང་འདིར་ནི་ངག་དག་པ། ། དངོས་གྲུབ་བྱེད་པའི་ཚིག་མི་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས། ། རྟོག་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་རྣམས་བསྡུས་སོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མི་འཇིགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡང་ཐོག་མར་དག་པའི་གནས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མི་འཇིགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡང་ཐོག་མར་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་མ་བྱུང་བ་བྱུང་བ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ། ། འགལ་བའི་ཚིག་གིས་ངེས་པ་དང་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་དག་གི་དམ་ཚིག་ལྔ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་བྱ་བ་ནི་དོན་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ནམ་མཁའ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའོ། ། ཆེན་པོ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་མི་འགྱུར་བ་སྟེ་མི་འཇིགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་མི་འགྱུར་ཆེ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་སྤྱོད་པ་དང་གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་། ། དུས་གསུམ་དང་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔགས་པ་གསུངས་པ། དུས་གསུམ་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

It is heard that even the great ones are destroyed. Whatever is pure speech here is the unchanging word that brings about accomplishment. Thus it is said. From the word "and so forth" in the phrase "Kriyā Tantra and so forth," the Tantras of Carya, Ubhaya, and so on are included. Because it is that which generates the body of completely pure wisdom, the statement beginning with "fearless" is also, because it is the very method for first manifesting the pure state, the statement beginning with "in the fearless" is also, because it is the very method for first manifesting the pure state. This is the literal meaning. "Marvelous" means that which has arisen from what had not previously arisen is marvelous. Through contradictory words, it teaches the five samayas of the definitive and the interpretable meanings. Its function is to bring the purpose to completion. Because it is the nature of the four spaces, the wisdom body, which is the nature of the four emptinesses, is "all space." Because it is both great and unchanging—that is, fearless—it is the "Great Unchanging," meaning it is free from arising, abiding, and ceasing. From the word "and so forth" in the phrase "Kriyā Tantra and so forth," the practices taught in the Carya and Ubhaya Tantras are fully included. Because it is the nature of the Tathāgatas who have truly arisen throughout the three times, the Mantra practitioner says: "of the three times," and so forth.

བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྒོམ་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི་ལག་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་གསང་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་མི་བསྐྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་བདག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་རྒྱལ་བའི་སྲས་སུ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རྒྱུད་དུའོ། ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པས་དམིགས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདིར་རང་དབང་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདིར་གསུངས་པ་ཞེས་སོ། ། གཞན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། མི་ཤེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་རྫས་འགུགས་པའོ། ། དེར་ཐར་པ་རབ་སྒྲུབ་པ་སྟེ། ཐར་པ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པས་སོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲུབ་ཐབས་སུ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་འཛིན་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་ཆེན་ཀུན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུད་དེས་སོ། ། འདིའི་དོན་གསུངས་པ་གང་དང་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འཆད་པར་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བ་སྤུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། སྐུའི་བྱ་བ་བསྒོམ་པའོ། ། གསུང་གི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ། རང་གི་ལྕེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཡིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྟེ།

By the phrase "should be meditated upon," meditation is the primary factor, not the physical application of the hands. "By this very secret vajra" refers to the samādhi of Akṣobhya, which is clearly manifest. "All sentient beings" refers to those who are not the self. "As sons of the Victor in the buddha-field of Akṣobhya" means within the lineage of Akṣobhya. Because they are perceived through arising and ceasing, it is said here that this is taught in order to abandon independence. The phrase "otherwise" and so forth demonstrates what is not to be done. By the phrase "ignorance" and so forth, "ignorance" refers to the summoning of the substances of others. "There, liberation is thoroughly accomplished" means that liberation is established through the sequence that will be explained. The phrase "in the continuum of sentient beings" and so forth will also be explained. Regarding the phrase "buddha-enlightenment" and so forth, it is because it has been taught that "all buddhas are impermanent" and so forth. In the Sādhana, the phrase "abiding in the samādhi of Dveṣavajra" is an illustration. "By that" refers to that tantra of the application of all jewels. The meaning of this is expressed by the phrase "whatever and whatever" and so forth. To explain the meaning of the phrase "body" and so forth, it says "it is as follows" and so forth. By the phrase "body hair" and so forth, the meditation on the activity of the body is shown. To meditate on the application of speech, it says "one's own tongue" and so forth. By the phrase "of the mind" and so forth, the application of the mind is shown.

སྐུ་དང་གསུང་གི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སུ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། ། འགུགས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གང་གིས་བྱས་པ་དེའི་ཆེད་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་གི་ཕྱིར་ནོར་སྦྱིན་པ་ལ་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ་ཡང་བདག་གི་ཡོ་བྱད་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྲོགས་ན་དེ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་གྱུར་ཅིག། བདག་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནོར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལེགས་པར་གནས་སོ། ། རྫས་ཀྱི་བདག་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་གང་གི་རྫས་ཕྲོགས་པའོ། ། ཕྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པ་ཡང་ཐོག་མར་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སྐྱེད་པ་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གཟུང་ངོ་། ། བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རིགས་ངེས་པ་རྣམས་ཀྱང་། རིགས་རེ་རེ་ལ་འང་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་ཞེས་པ་འདིར་རྒྱ་མཚོ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞུགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་འདིར་གསུངས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །

Since the applications of body and speech are also activities of the mind, it is said, "One should meditate on them as body, speech, and mind." The phrase "will become" and so forth is explained in detail as a description of the equal result. Immediately after the summoning, for the sake of whoever performed it, one is certainly engaged in giving wealth for the sake of the unsurpassed field of merit. As it was also said by the Bhagavatī: "If anyone seizes my requisites, may that become an act of giving; may I also fully complete the perfection of generosity." For that very reason, the phrase "ocean of wealth" and so forth is also well-established. Whoever is the owner of the substance is the one whose substance was seized. The statement "he will later become a Tathāgata" is also preceded by "the progenitor of the awakening of the Buddhas" and so forth. From the word "and so forth" in the phrase "Akṣobhya and so forth," the three such as Ratneśvara are to be included. Regarding these four, since the lineages within each maṇḍala are also immeasurable, it is said, "in the midst of the ocean of lineages." Because the word "ocean" is applied here to the wheel of deities in the phrase "delusion and so forth," it should be understood that the wheel of deities such as Locanā and so on, who belong to the lineages of Vairocana and the others residing in the maṇḍala, is what is being described here.

གསུངས་པ་འདིའི་དགོངས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫས་འགུགས་པ་དེ་ཉིད་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དྲུག་པ་ཉིད་དོ། ། རང་གི་རང་བཞིན་བསྒྱུར་བས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་བསྒྱུར་བས་རྣམ་ཤེས་ལས་དེའི་རྣམ་པ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དེའི་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ལ་དེ་དག་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཡིན་གྱི་གཞན་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ནོ། ། དམ་ཚིག་གི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་འདོད་ཆགས་ཏེ། དམ་ཚིག་དེ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་འཁོར་ལོའོ། ། འོད་དཔག་མེད་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་དཀྱིལ་འཁོར་ལའོ། ། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། ། སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན། བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་འདོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བུད་མེད་རྣམས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་བྱེད་ཀྱི་དང་པོ་ནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་འདོད་པ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའོ། །

The intended meaning of this statement is as follows: one should perform the very same summoning of the substances of Locanā and the others. Likewise, it should be applied according to how it arises. The term "that very" refers to the sixth [consciousness] itself. Regarding the phrase "by transforming one's own nature": because forms, sounds, and so forth are of the nature of the Great Vajradhara, by transforming them, consciousness takes on their aspect. Therefore, because one is attached to them as if they were reflections within the mirror-like consciousness, it is said that "one becomes passionate." This is because the cause of passion for forms and so forth is metaphorically designated as the result. The phrase "therefore" means by the very experience of passion. This applies to those who desire liberation, but not to others. Regarding the "samaya-maṇḍala": samaya is passion, and that which brings that samaya to completion is the maṇḍala. With Amitābha as the principal, it is the maṇḍala. Women and men are the bases that will be transformed as explained later. It is not to be said that "men" [are the ones transformed]; for it is not the case that one desires the transformation into the form of a woman. Women also undergo a specific transformation, but it is not as if they are desired to be transformed from the very beginning. For that very reason, it is said: "the basis," and so forth. These are yoga, subsequent yoga, supreme yoga, and great yoga.

སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་ནས་ལངས་ཏེ། རིགས་ལྔ་དགོད་པར་བྱས་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་འདུས་བྱ་བ་ཡང་བྱས་ནས། དེ་ལྟར་སྒོམ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དབང་པོ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལྷ་སུམ་ཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་བུད་མེད་ལ་སྣ་ཚོགས་པའི་དགའ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་ཅིང་བུད་མེད་སྣ་ཚོགས་ལ་རོལ་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེའང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་གཅིག་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་དམིགས་ནས་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དུས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ལྡང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དྲུག་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་དུ་གནས་པར་ཞེས་པ་ནི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་གནས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཞེས་པ་ནི། འཆད་པར་བྱེད་པ་རྒྱལ་བ་རྣམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ལང་ཀར་གཤེགས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྔགས་ཏེ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་གདོད་ནས་དག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་སྔགས་སོ། ། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འཆང་བ།

Having entered into emptiness and arisen from it, one should arrange the five families and perform the consecration. Having also performed the union of the vajra and the lotus, if one asks what that meditation is, it is taught by the words "the two organs" and so forth. Because one performs the activity of various joys with a woman who is the essence of all thirty deities, and because one observes equality by sporting with various women, and because that is for only a single moment, it is said, "one should enjoy for a single moment." This refers to all practitioners who belong to the family of passion. Because one observes the dharmakāya through the saṃbhogakāya at the time of experiencing the object while focusing on the nirmāṇakāya, and because one subsequently arises from that, it is taught by the words "dharma and saṃbhoga" and so forth. For that very reason, it is taught by the words "the generation stage" and so forth. That itself is the sixth. "Abiding in that very state" means abiding in the illusion-like, which is the meaning of "those who are illusion-like." "Of all the Victors" means the complete ones. Similarly, "the abode of all the Victors" is taught by the words "the Victors who explain" and so forth, because it is the very essence of the Tathāgatas. As for the statement in the Laṅkāvatāra Sūtra that "the essence of the Tathāgatas is the mantra of the Blessed One," that is the mantra of the naturally luminous, pure, and primordially pure nature. "Bearing the thirty-two marks,"

ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་སོན་པ། རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཐང་ཆེན་པོ། གོས་དྲི་མ་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་པ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་པ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ། ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་དྲི་མས་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ། རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་པར་གསུངས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཅི་ལྟར་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། འདི་ཅི་ལྟར་སྨྲ་བ་མ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་། རྟག་པར་བྱེད་པ་པོ། ཡོན་ཏན་མེད་པ། ཁྱབ་བདག་མི་འཇིགས་པའོ་ཞེས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟོན་པར་བགྱིད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱས་ནས་བྱིས་པ་རྣམས་བདག་མེད་པས་འཇིགས་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་སེམས་ཅན་རྒྱལ་བའི་གནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཉེ་བར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ལས་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའོ། །

It has entered into the bodies of all, like a precious jewel of great value wrapped in a soiled garment, wrapped in the garments of the aggregates, elements, and sense bases; it is overwhelmed by attachment, aversion, and ignorance, and has become stained by the impurities of conceptualization. If it is described as permanent, stable, and eternal, then Blessed One, how is this not the same as the self-proclaimed by the non-Buddhists? Blessed One, the non-Buddhists also teach a self-proclaimed self, saying it is permanent, the creator, devoid of qualities, all-pervading, and fearless. The Blessed One replied: Mahāmati, my teaching of the tathāgatagarbha is not the same as the self-proclaimed by the non-Buddhists. Rather, by using terms such as emptiness, the limit of reality, nirvāṇa, non-arising, signlessness, and wishlessness, the Tathāgatas teach the tathāgatagarbha in order to cause the immature to completely abandon their fear of selflessness. This is because the state of the Victorious One within sentient beings is the tathāgatagarbha itself. Regarding the word "all" and so forth, it is explained that the term "all" applies to all activities that are not associated [with a self]. Regarding "all" and so forth, all phenomena are the stable and the moving.

ཚིག་རྫུན་དུ་སྨྲ་བས་གདུལ་བ་རྣམས་འགུགས་པའི་དོན་དུའོ། ། བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཀུན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གསུངས་པ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པར་རོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ་སློབ་དཔོན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་སྟོན་པ་པོ་ཡང་ངོ་། ། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་བཤད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ་ཡང་སོ་སོ་སོ་སོར་བྱ་བ་དང་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དབྱེ་བའོ། ། མི་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་དྲུག་པའོ། ། རྒྱལ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པ་རྣམས་སོ། ། མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ལས་བདེན་པ་གཉིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ཞེས་པ་ནི། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས། ཕྲ་མོས་ཀུན་དུ་འབྱེད་པ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་བ་ངག་བསྡུས་སོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་བསྡུས་པའི་དོན་ལས་གཞན་དུ་ཚིག་རྩུབ་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བགྲོད་པའི་དུས་སུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་མཉེས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི། ངག་རྩུབ་མོ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་འདིར་དམ་ཚིག་ལྔའི་བཤད་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་གསུངས་པས་དྲུག་པ་ཡིན་གྱི་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

The purpose of speaking false words is to attract those to be trained. The phrase "one should meditate" is spoken for the sake of thoroughly realizing the meaning of illusions. Likewise, the phrase "as it has been taught" refers to entering into the two truths. Non-dual wisdom is like an illusion, and this applies to both the Master Vajradhara and the Teacher. Speaking falsely is explained as being just like an illusion. The term "that very" refers to the sixth [tathāgata]. That the nature of the three vajras is not distinct, yet is designated through individual activities and conventions, is the "division." The phrase "because of not acting" and so forth follows. The term "whatever" refers to the sixth. "Victors" refers to Vairocana and the others who abide in the three times. Because they are indivisible and yet the two truths are distinct, they are "vajras." Regarding the phrase "by such words and so forth," the word "and so forth" includes divisive speech and idle gossip, as it is taught in the passage beginning with "all sentient beings." Apart from the purpose of gathering sentient beings, a yogi should not utter harsh words and the like. Likewise, this occurs as it arises during the time of proceeding. The phrase "to please the Great Vajradhara" means to gather sentient beings through harsh speech and so forth. In this context, within the explanation of the five samayas, it is taught that the forms of the five tathāgatas are fully transformed; thus, it is the sixth, and the five are not the form of the Great Vajradhara.

དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱའི་འགྱོད་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་ཞུ་བ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགོངས་པའི་ཆོས་གཅིག་པུ་ནི་མངོན་པར་དགོངས་པ་ཙམ་གྱི་ཆོས་གཅིག་པོ་ནི་འདིར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགོངས་པའི་ཆོས་གཅིག་པོ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བའོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་དམ་ཚིག་གཅིག་པ་ལ་བརྩམས་ཏེ་ཞུས་པ་མ་ཡིན་ནམ་དེ་ཅི་ལྟར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དམ་ཚིག་གི་ལན་གསུང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་དོན་ལྡན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། དགོངས་པའི་དོན་ནི་འགལ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་ལན་གསུངས་ཏེ། སླར་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་དུ་སྔར་གསུངས་པའི་ལན་གྱི་ཚིག་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། མི་བསྐྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དགོངས་པའི་དོན་དུ་འཆད་པ་ནི། སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ལུས་སོ། ། དེ་རྡོ་རྗེར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མ་རིག་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྟོགས་པ་མེད་པའོ། ། དེའི་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པ་སྟེ་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་འོ། ། དེ་ཉིད་ལག་པ་སྟེ་ཕྱག་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྡས་སོ། །

This is of interpretable meaning. In order to dispel the remorse of future disciples, the request is made to the Blessed One, the Great Vajradhara, beginning with the words "Then," and so forth. Since the single intended dharma is the single dharma that is merely intended to be shown here, the one who expresses the single intended dharma is the Great Vajradhara. Vajrapāṇi is a bodhisattva. Likewise, the request begins with the words "one," and so forth. If one asks: "Is this not a request concerning the single samaya of Akṣobhya? Why then does he provide an answer concerning the samayas of Vairocana and the others?" It is said: "That very [reality] possesses various meanings," which refers to the meaning of various essential natures. The words "Please explain," and so forth, mean that the meaning of suchness is that very [reality]. The intended meaning is the meaning of contradictory words. Then, the answer is spoken beginning with the words "Then," and so forth. The word "again" refers to the words of the answer previously spoken in the Sandhivyākaraṇa. The explanation of the intended meaning beginning with "Akṣobhya" and so forth is as follows: "Emanation" refers to the emanation body. That becomes the vajra because it is indivisible, having become one with suchness. "Ignorance" is the constant lack of realization. The word "of that" refers to the emanation—that is, the emanation belonging to the continuum of beings. That itself is the "hand," which is the "arm," according to the symbolic terminology of the Tathāgatas.

ལག་པ་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཕུང་སོགས་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ལུས་སུ་སྐྱེས་པའོ། ། དུས་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་པ་སྟེ། དུས་གསུམ་པ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ཕྱེ་མར་བརླགས་པ་ནི། རྣམ་པར་འཇིག་པའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྡོ་རྗེ་དེས་སོ། ། འདི་ནི་ཞེས་པ་ཐ་མལ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཤིག་པའོ། ། ཞེ་སྡང་ཞེས་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་དག་ཀྱང་ཕྱིར་ཕྱོགས་པར་བཤིག་པའི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ། ཞེ་སྡང་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེའི་རིགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་འོད་ཟེར་ལྔས་བརྒྱན་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོའོ། ། དེ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་ངོ་བོའོ། ། གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་དམ་ཚིག་བཤད་ནས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དམ་ཚིག་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་བོད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཐར་པ་རབ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཛྙཱ་ན་སྟེ། ཛྙཱ་རྟོགས་པ་ལའོ། ། ན་དགག་པ་ལའོ། ། དེས་ན་འདི་དོན་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མི་ཤེས་པ་མེད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ལོ། །

The nature of wisdom in that hand is the saṃbhogakāya. The phrase "aggregates and so forth" refers to birth in the emanation body (nirmāṇakāya). "The three times" refers to the third time, because the third time arises through the complete perfection of the aggregates and so forth. The "three vajras" are born from the vajras of the body and so forth. "Ground into powder" will be explained as "utter destruction." By that vajra of the dharmakāya, which is the nature of clear light. "This" refers to the destruction of the ordinary aggregates and so forth. "Hatred" is the ultimate point of destroying even the natural aggregates by turning them away; it is hatred, which is Akṣobhya. Its delightful family is adorned with five-colored light rays. The "wisdom vajra of Akṣobhya" is the aggregate of consciousness. Precisely because of that, the aggregates of form and so forth, which are born from it, are the essence of union born from that vajra dharmakāya. "One will attain the very meaning of what was taught," and so forth, was said. Having explained the samaya of Akṣobhya, in order to explain the samayas of Vairocana and the others, "Then," and so forth, was said; "Vajrapāṇi" is the one being addressed. "Wisdom that thoroughly accomplishes liberation": wisdom is jñāna; jñā means "to know," and na is a negation. Therefore, this is naturally luminous, being the absence of an entity that knows an object and the absence of not knowing.

འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཐར་པའོ། ། དེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཞན་ནི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རང་བཞིན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེས་དག་པ་ནི་སྡིག་པ་དང་བསོད་ནམས་དག་གིས་ཀུན་དུ་འདྲེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་གོས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། དེའི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དམ་ཚིག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། ། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དམ་ཚིག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཆད་པར་བྱེད་དོ། ། རིན་ཆེན་ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རྡོ་རྗེ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་འཕྲོགས་པ་ནི་གསལ་བའོ། ། དེས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་སོ། ། རྣམ་ཀུན་དུ་ཞེས་པ་ནི་མ་ལུས་པར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་རབ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་ནི།

Liberation is the body of completely pure wisdom, because it is freed from both saṃsāra and nirvāṇa. It is the supreme means of accomplishment, for other means of accomplishment are merely common. The Great Vajradhara is the specific nature, the nature of all phenomena. Purity by that means is being unstained, because there is no admixture of sin or merit. Enlightenment is the state of the Great Vajradhara himself. Conduct for that purpose is taught as the supreme. Perfectly complete enlightenment is the Great Vajradhara. That which is to be accomplished through the suchness of the samaya is the practice. The passage beginning with "Dharma" and so forth explains the suchness of the samaya. The precious Dharma is the dharmakāya. The thorough engagement of the vajra is the nirmāṇakāya. Vajrasattva is the wisdom body (jñānakāya). That which arises from maturation is so called because of maturation; that which is born from the maturation of karma is "arisen from maturation." The seizing of those aggregates and so forth during the state of the nirmāṇakāya is "clarity." "By that" refers to the dharmakāya. "In every way" means without exception. If one asks what it is that has become such, it is said: "All" and so forth. The thorough accomplishment of the enlightenment of a Buddha is the thorough accomplishment of the wisdom body. Like a wish-fulfilling jewel...

བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཉམ་པའོ། ། ནོར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཡོངས་སུ་གང་ནི་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་ཐོབ་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། འདིའི་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱས་པས་གསུངས་པ། དེར་ནི་ཞེས་པ་སྒྱུ་མའི་སྐུ་ལའོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གང་བར་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བྱའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ནི་ཚུལ་མཆོག་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་དབང་པོ་ལས་དམ་པའི་བདེ་བའི་སྤྱོད་པ་ལས་ཟུང་འཇུག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ། ། དེའི་སྦྱོར་བ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེ་ལ་མཉམ་གཞག་སྦྱོར་བ་ཡི་ནི་དེ་དག་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ངེས་སོ། ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཚུལ་མཆོག་ནི། དོན་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པ་ལ་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་སོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་མོ། །

Because it is capable of completely fulfilling all intentions, it is equal to that. "The ocean of wealth is completely full" refers to having attained mastery over material requisites. "By all" refers to those belonging to the family of Vairocana. What is its activity? It is taught by the words "delusion" and so forth. With reference to the samaya of passion, it is taught by the term "illusion"; "therein" refers to the illusory body. "The aggregates and so forth are to be filled" means that in the stage of the supreme yoga, one should assume the nature of the nirmāṇakāya. How so? It is taught by the words "four" and so forth; the "supreme way of enlightenment" refers to the precious individual. For that very reason, it is taught by the words "conventional" and so forth; from the faculties, the conduct of supreme bliss is to be applied as "union" and so forth. Its application is the union of the two truths; therein, the application of meditative equipoise is the application of equipoise for the sake of individually realizing them—this is certain. "This" and so forth refers to this non-dual experience, which belongs to all buddhas, that is, to all those who have realized. The "supreme way of great passion" is so called because it produces the great purpose. Then, "the various" refers to the very nature of the world. Because the body and so forth have become a single vajra, they are the "three indivisible vajras."

རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དངོས་གྲུབ་ནི་རྡོ་རྗེའི་དངོས་གྲུབ་པོ། ། དེའི་ཐབས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རབ་སྟོན་པས་སོ། ། རྩུབ་ངག་སོགས་ཞེས་པའི་སྒྲ་ལས་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཞན་དུ་དམ་ཚིག་ལྔ་ཉེ་བར་སོང་ནས་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱང་བཤད་དོ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་མེད་སྟོན་ཚིག་ནི། འདིར་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ལས་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་སོ། ། དེའི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་ལ་མ་བསླབས་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡང་། རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཅིའང་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་བསླབས་པས་ཤེས་སོ། ། ཚིག་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའི་རྗེས་སུའོ། ། ངོ་བོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ནི་དེ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་ཟད་པ་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཁམས་ཞེས་པ་འདི་འཆད་པར་བྱེད་པ་འདི་གསུངས་པ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སླར་ཡང་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཁམས་གསུམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིའི་དོན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །

Because it possesses the nature of the five Tathāgatas, Vairocana and the others, it is the "nature of the Victors." The "siddhi of Vajradhara" is the siddhi of the Vajra. Because it demonstrates the means for that, it is "by the one who reveals it." Regarding the phrase "harsh speech and so forth," if one were to interpret the word "and so forth" as including lying and the rest, and then claim that the other four commitments are also explained [therein], it would be contradictory. The phrase "the words teaching the non-existence of the aggregates and so forth" includes the elements and so on by the force of the word "and so forth." Its meaning is the meaning of the non-existence of the aggregates and so forth. It is not the case that one cannot accomplish any of one's own or others' welfare by stating the non-existence of the aggregates and so forth without having trained in the meaning of the non-substantiality of the aggregates and so forth. Therefore, it is said: "By training in that, one knows it." The phrase "possessing words" follows the sixth [case]. If one asks what its essence is, it is the aggregates and so forth, which are the nature of all the Tathāgatas, Vairocana and the others. They are the "lords" of those [aggregates] because they are the causes of their arising and cessation. Regarding the term "of the three realms," the word "realm" is explained here by the following: "its own characteristic," and so forth. Furthermore, if one asks what the meaning of "realm" is, it is stated: "thoroughly discerning," and so forth. The meaning of this phrase "of the three realms," and so forth, is stated as: "that," and so forth.

བཤད་པ་གཉིས་ཀ་ཕན་ཚུན་སྦྲེལ་བར་གསུངས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་པས་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་པ་འདི་སླར་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བསྔགས་པ་ཞེས་པ་ནི། དྲང་བའི་དོན་དང་དགོངས་པས་བཤད་པ་དག་གོ། ། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ལས་མཚེ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྣམས་བསྡུས་སོ། ། ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བར་མ་ཆད་པར་མ་ཟིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་དོན་ལ་མེད་ཅེས་མི་ལྡན་པའི་དོན་དུ་བཤད་དོ། ། སྟེང་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐོག་མར་ཡང་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའོ། ། རང་ལས་ཞེས་པ་ནི་རང་དབང་ལས་སོ། ། བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་དང་པོར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དམ་ཚིག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་དམ་ཚིག་ལྔ་པོ་དེ་ཤེས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སྟེ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ལས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེའི་སྒོ་ནས་སོ། ། ཐུན་མོང་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་པ་བརྟགས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་སོ། །

Regarding the statement that both explanations are interconnected, it says "that" and so forth. Because the world systems are taught to be of three types, it says "by that very [fact] of joining them together" and so forth. If one asks, "What is this conduct of the Tathāgatas?" it says "in this very [context]" and so forth. The "praise of the conduct itself" refers to the explanations given in terms of the provisional meaning and the intentional language. Regarding the phrase "the Four Great Kings and so forth," the word "and so forth" includes the five [realms] beginning with the Yāma gods. With respect to the uninterrupted distinction between the two truths regarding the appropriated aggregates and so forth, it says "those" and so forth. From the words "where" and so forth, it follows that there is no form in the formless realm. For that very reason, the meaning of these [terms] is explained as "non-existent" in the sense of being unendowed [with form]. With respect to the upper [realms] being expressed, it says "four" and so forth; since this was also taught in common at the beginning, it says "moving" and so forth. The phrase "the aggregates and so forth" refers to the appropriated and the unappropriated. "From itself" means from its own independence. "Inexpressible" and so forth has already been explained in the first chapter. Regarding the doubt concerning the samaya, it refers to the doubt in knowing those five previously mentioned samayas, and by way of engaging in the activities of those who are not noble ones. "Common" refers to the non-supreme, conceptual sādhana.

མཆོག་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་སོ། ། རང་གི་ལྷ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སློབ་བཞིན་པའོ། ། དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་དེར་གསུངས་པའི་འདུས་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་པ་སྦྱར་བར་བྱས་སོ། ། སྙིང་པོ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསལ་བར་བྱས་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་ནི་རལ་གྲིའི་དངོས་གྲུབ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་དོ། ། དེའི་ཐབས་ནི་དེ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའོ། ། མཆོག་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ངོ་བོ་སྣང་བ་ཀུན་དུ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བྱུང་བ་ལས་ཏེ། སྣང་བ་དང་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། འདིའི་དོན་འཆད་པ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམས་བསྒོམ་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་པ་རྣམ་པར་འགྲེལ་ལོ། །

The "supreme" refers to the sādhana of the completion stage. "One's own deity" refers to training in the deity of one's own family. The word "first" is to be connected with the phrase "having become assembled as taught therein." It is the "essence" because its nature is the condensation of the āli and kāli vowels and consonants. "Made clear" means thoroughly realized. Because it possesses the nature of the body and so forth, the words "body" and so on are spoken. The "great accomplishments" (mahāsiddhi) are the eight great accomplishments characterized by the accomplishment of the sword and so forth. Their "method" is the cause for achieving them. It is "supreme" because it is the method for achieving buddhahood itself that follows those. Because "appearance" (āloka) is inferior wisdom and "near-attainment" (ālokopalabdhi) is of the nature of delusion, in relation to those, the words "insight" (prajñā) and so forth are spoken; it is the nature of the total clarity of appearance, the essence of supreme joy (paramānanda). The word "of that" refers to the arising of supreme joy, and not to appearance and near-attainment. Because it is in relation to that, it is in relation to the Great Vajradhara, whose nature is supreme joy. To explain the speech, the words "body" and so forth are spoken; the "vajras of body, speech, and mind" are the body and so forth. To explain the meaning of this, the meditation on body, speech, and mind is interpreted as "body, speech, and mind" in the manner of body, speech, and mind.

བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་མི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་མཉེས་པར་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། མཉེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འཇིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ནི་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཕོ་ཉ་མོ་དང་བྲན་མོ་དང་གར་མ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་སྟེ་ཕྱེ་བ་དེས་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདུན་པའི་གོ་རིམ་དང་། མངོན་པར་འདོད་པའི་རིམ་གྱིས་སོ། ། དེའི་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བའི་འོ། ། ཤུབ་བུ་དང་མན་ངག་གིས་སོ། ། འདུས་དང་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཚོགས་བྱ་བའི་དབང་གིས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའོ། །

The explanation of this term "meditation" is "thorough knowledge." One should perform that meditation on the body, speech, and mind in such a manner. If one asks how, it is stated: "non-conceptual," and so forth; the distinction is that one should act in such a way that it becomes non-conceptual and non-referential. This is not an intentional (sandhyā) meaning. By the words "perfection" and so forth, it is stated that having entered into the meditative absorptions (samādhi) of Vairocana and the others, Locanā and the others were pleased. That very act of pleasing is the "Vajra," because its nature is the non-duality of the two truths; for that very reason, it is said to be "of the nature of fearlessness." One-pointedness of mind is the meditative absorption of union (yuganaddha), because the mind is the primordial nature. The Great Vajradhara is the sixth. Regarding the phrase "those [deities]" and so forth: the "co-practitioners" are Locanā and the others. From the word "and so forth," the "subsequent practitioners"—the Vajras of form and so forth—are included; these are to be distinguished as the messengers (dūtī), handmaidens (kiṅkarī), dancers (nartakī), and so on, and by that classification, the meaning is "by means of the divisions and so forth." "In the order of aspiration" means by the sequence of one's longing. "Of that" refers to the action. "In a whisper" and "by the oral instructions." "Assembled" means that the assembly of yogins and yoginīs has gathered together as one for the sake of the ritual action.

གོ་རིམ་ནི་འདུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྟོགས་པའི་གོ་རིམ་མམ་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱིའང་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིར་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཕྱིས་ངེས་པར་བསྟན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གསུངས་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ནོ་ཞེས་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའོ། ། རོལ་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་རོལ་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པ། སྤྱན་རས་ཀྱིས་མི་འཚོ་བའི་རྒྱུ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱོན་ཅིང་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའོ། ། གཤེགས་པ་ནི་སྐུ་ལས་ཞེས་པ་སྤྱི་བོ་ལས་སོ། ། གསུང་ལས་ཞེས་པ་མགྲིན་པ་ལས་སོ། ། ཐུགས་ལས་ཞེས་པ་སྙིང་ག་ལས་སོ། ། གནས་འདི་རྣམས་ལས་ཕྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་སྤྲོས་པར་གྱུར་པའོ། ། ཅི་ལྟར་སྤྲོས་པར་གྱུར་ཞེ་ན། ཚིག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟ་བུའི་ཚིག་ཅེ་ན། ཐུགས་དང་སྐུ་ལ་ལྟོས་པའི་གསུང་སྟེ། གང་དུ་ཐུགས་དང་སྐུ་བདག་གིས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་རུ་གསུང་སྦྱོར་བའོ། ། ཅི་ལྟ་བུ་ནི་སླར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཅི་ཞེས་པའོ། །

The sequence is the order of engagement according to the terminology as taught by the assembled [deities]. Whether it be the sequence of realizing that very [reality] or the maṇḍala and so forth that were taught, the essential nature of those taught maṇḍalas and so forth is that very [reality]. Regarding the phrase "such as that" and so forth, "emerged" means that they are external. "Turning their backs" refers to the Tathāgatas [turning their backs] upon the practitioner; this is indicated by the word "intended" (abhiprāya) which follows. "Having previously taught" means holding that as supreme, and thus the Tathāgatas turn their backs. "By way of play" means showing the essential nature of the Tathāgatas as being like a play. The reason they do not look upon [the practitioner] with their gaze is because it was taught immediately [thereafter]. "All" and so forth refers to "having come," which is the perfect generation. "From the body" means from the crown of the head. "From the speech" means from the throat. "From the mind" means from the heart. "Emerged from these places" means they were emanated. If one asks how they were emanated, it is taught by the phrase "of the words" and so forth. What kind of words? Speech in relation to the mind and body; wherever the mind and body are applied, there the speech is applied. "What is to be expressed again" means what is to be stated once more.

བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྡུས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཡི་གེ་རྣམས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། གསུངས་ཙམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་གསུངས་སོ། ། གཟིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཅི་ལྟར་གཟིགས་པ་ཙམ་གྱིས་རྒྱལ་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རིགས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔའོ། ། དེའི་བདག་པོའོ། ། དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ཀུན་ཏུ་རངས་པའོ། ། འདའ་བར་མི་བྱ་བ་ནི། འདུས་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པ་ལས་འདའ་བར་མི་བྱའོ། ། གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལས་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་གང་ཡིན་པ་ནི། གང་གི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་གི་ངོ་བོས་ཏེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པའོ། ། གང་ཡང་སྒྲུབ་པ་པོའི་རང་གི་ངོ་བོས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་འོད་ཟེར་ལྔ་དང་ལྡན་པར་གསུངས་སོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་སོ། ། བཅུག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཅུག་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ལས་སོ།

Regarding the terms "woman," "man," and "neuter," and so forth, the phrase "become condensed" refers to the very condensation of the vowels (āli), the consonants (kāli), and consciousness; because the syllables are of that same nature, they are the three syllables. The phrase "by the mere utterance" means at the moment of articulation; this was spoken in consideration of the time of manifesting [the deity]. [This is followed by] "by beholding," and so on. If one asks, "How is it that by mere beholding one becomes a Victor?"—to show its specific distinction, it is said, "Vajrasattva," and so forth. "All families" refers to the five families, such as Vairocana and the rest. He is the lord of those. "Vast joy" means complete exhilaration. "Not to be transgressed" means that those who have gathered must not deviate from the sequence. "Abiding" refers to the sequence taught in the Sādhana. Regarding "by its own nature," as for what these three are: whatever is the identity of something is its own nature, which is its uncommon aspect. Furthermore, it is by the practitioner's own nature. By the words "Vajra" and so forth, the samādhisattva is described as having the nature of the five Tathāgatas and being endowed with five-colored light rays. "Of the Buddhas" refers to the power of the body, speech, and mind of those who have attained perfect realization; these are the powers of the body and so forth. "By the mere insertion" means that through being inserted by the power of the Tathāgatas, the practitioner becomes one with them, through that very identity.

། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མཉེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱལ་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགུགས་པའོ། ། བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ནི་མི་སླུ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྡུས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བཀུག་པ་ཞེས་པ་འདིར་བྱེད་པ་ལ་ལཱུཊ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཐུགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། འདི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་སུ་ཞེས་པ་ནི། གཙོ་བོའི་ཤར་ལ་སོགས་པའི་གནས་བཞི་པོ་རྣམས་སུའོ། ། ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུའོ། ། ཕྱག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ལས་ཞལ་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་བར་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱས་པ་ནི། རང་གིས་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱས་ནས་སོ། ། རིག་པའི་སྦྱོར་བའོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། ། སྤྲོ་བར་བྱ་སྟེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་རྫོགས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱ་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཉིད་དོ། ། དབྱེར་མེད་པས་ཞེས་པ་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་དང་དཀྱིལ་འཁོར་པར་གསུངས་པས་གང་ཡིན་པ་ལའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་ལ་ནི།

For that very reason, it is said, "all" and so forth. "In order to please" means because it generates passion. "King" refers to the sixth [Tathāgata]. "Body maṇḍala" is so called because it is the very abode of the Tathāgatas. "This" refers to the summoning. "Having become the support" means because it has become non-deceptive. By the words "summarized" and so forth, the suffix lṛṭ is shown here to indicate the action of summoning. "Mind samaya" is Akṣobhya. Because he is the principal [deity], it is said, "in whatever way" and so forth. "In the locations of the east and so forth" means in the four locations of the east and so forth belonging to the principal [deity]. "As it was taught" refers to the sādhana. From the word "hands" and so forth, one should understand the faces, hand-symbols, and so on. "Passion and so forth" refers to passion, the absence of passion, and intermediate passion. "Indicated by those" means having correctly realized them for oneself. This is the application of knowledge. "By the three syllables" means by oṃ āḥ hūṃ. "Should be emanated" means that the perfected [deities] are to be projected outward from the bodhicitta. In other maṇḍalas as well, it is the very body of Vairocana and the others. "By way of non-differentiation" refers to that which is described as the maṇḍala and the deities of the maṇḍala. Regarding the bodies of Vairocana and the others:

དཀྱིལ་འཁོར་ལས་གཞན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྙིང་གའི་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་དབུས་སུ་ཆུད་པའོ། ། ཐུགས་ཀ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེར་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀར་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པའོ། ། ཕུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་བསྐྱོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཁ་རྣམ་པར་གྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་རྩེ་མོ་གྱེས་པའོ། ། ལྕགས་ཀྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་ལྕགས་ཀྱོའི་རྣམ་པས་འགུགས་པར་བྱེད་པའོ། ། བསྐུལ་བར་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཀ་ནས་འགུགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཞེས་གསུངས་སོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པར་འཆད་པར་འགྱུར་བ། བསྒྲུབ་བྱའི་ལུས་གང་ཡིན་པ་ཡང་། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུས་བསྐུལ་བའི་འོག་ཏུ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གཅིག་པུ་ཉིད་ནི་ཐུགས་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི། རོལ་མཁན་གཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རིགས་ལྔ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འཇིགས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་འཇིགས་པ་གཉིས་པའི་མང་ཚིག་གི་མཐའོ། ། གྱུར་པ་ནི་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་འཇིགས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཤད་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །

There is no maṇḍala-deity other than the maṇḍala itself. "In the heart" means being contained within the center of the heart of the samayasattva. The phrase "in the heart" and so forth indicates the jñānasattva residing upon the moon. The instruction to "meditate on the samādhisattva in the heart of the jñānasattva" is spoken with reference to Vairocana and the others. The phrase "supreme" and so forth indicates Akṣobhya. "Vajra with parted mouth" means the tips are spread apart. "With a hook" and so forth means summoning in the form of the hook-like light rays of the tathāgatas. "To be exhorted" is explained as the meaning of summoning from the hearts of the tathāgatas. "The object to be accomplished" and so forth refers to what will be explained in the eighteenth chapter: "Whatever the body of the object to be accomplished may be, one should meditate upon it as the maṇḍala," and so on. Regarding "with the vajra hook" and so forth: if one asks what should be done after exhorting with the vajra hook, the text says "the deity" and so forth. "The mind-vajra alone" means that the mind of the practitioner is all of those. The phrase "the single performer" and so forth should also be applied to the five families. "Becoming terrified" is the plural ending of the second person of the verb "to fear." "Becoming" refers to those who are transgressing; they are the ones who have become terrified. The explanation of the meaning of "in that way" and so forth is to hold [the practice] as supreme.

ནན་ཏན་མི་བྱེད་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཤེས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ལས་གང་གིས་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཚོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་རིམ་པས་སེལ་བར་འདོད་པ་མི་འགྲུབ་བོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དོན་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་བཤད་པར་གསུངས་པའོ། ། གསང་བ་ནི་འགུགས་པའོ། ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ལས་ནི་མཆོག་ཏུ་བརྩོན་པའོ། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོད་པ་ནི་ཡོད་བཞིན་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། ། འདའ་བར་མི་བྱ་བ་ནི་འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་སྔགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་སྟེ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་དེའི་འོག་ཏུ་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲུབ་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པའོ། ། བཤད་པའི་དོན་འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བ་ནི་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བ་སྟེ། དེའི་དོན་གྱིས་སྦྱོར་བ་དེས་ཆགས་པས་ཏེ་རྟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་འོ། ། འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་བཅས་པ་གུས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །

Not applying oneself diligently is due to ignorance. To demonstrate that very ignorance, the text says, "If," and so forth. By which action? The accomplishment of the collection of activities such as pacification and so on, which is desired to be cleared away in stages, will not be achieved. This is the literal meaning. "The explanation of the meaning is finished" refers to what was stated as the explanation of the interpretable meaning. "Secret" means summoning. "Engaging in that" means supreme diligence. "Complete" is because it is the nature of all the Tathāgatas. "Existing" means being present. "Mantra samaya" is the application of the means of accomplishment and that which is to be accomplished. "Not to be transgressed" refers to those things which are not to be transgressed; these are the mantra samayas. The method of accomplishment is the conceptualization of the two organs, because the clear light follows immediately after that. "Having become accomplished" means having become perfected as the nature of the two truths. To demonstrate this very explained meaning, the text says, "The ultimate," and so forth. "Not abandoning that" means not abandoning those; by that meaning, through that application, one is "attached," which is constant clinging. "The three realms," and so forth, refers to one who abides in the samādhi of union. "Caring for all beings without exception" means being accompanied by passion and accompanied by reverence. "One should look" means one should understand the body as being the nature of Mahāmudrā; thus it will be grasped.

ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པ་ནི་ཆོ་གའོ། ། དེ་དང་མཚུངས་པར་གཅིག་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསུངས་སོ། ། ཆོ་ག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པའོ། ། ཐབས་དང་བཅས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པས་ཐབས་ལྷའི་དམིགས་པས་འོད་ཟེར་བསྐུལ་བ་དེས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནུས་པ་འགུགས་ཤིང་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། ། འབྲས་བུ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། མཆོག་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་རིག་མའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེའི་འོག་ཏུ་དངོས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་གནས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དབང་བསྐུར་རོ། ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དེས་སོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་པོ་ལ་མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་བར་མའི་བཙུན་མོ་རྣམས་སོ་སོ་རེ་རེར་གནས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཐུན་མོང་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་། ། མཆོག་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །

"According to the ritual" means that the visualization is the ritual. "Engaging as one with that" is the meaning of "accordingly." For that very reason, the passage beginning with "In this [context]" and so forth was spoken. The ritual is the generation of the wisdom body (jñānakāya). Regarding the phrase "together with the method" and so forth: by expressing it according to the literal meaning, the method is the visualization of the deity, through which light rays are stimulated; by those rays, the powers of the tathāgatas are summoned and made to enter. It is stated that the result is also to become a Buddha who outshines all. Regarding the statement "the Lord of Vidyās" and so forth, which is the method for those abiding in the supreme accomplishment, the subsequent expression beginning with "siddhi" and so forth is the result. "All tathāgatas" refers to the five, such as Vairocana and the others. Because one abides in their presence and performs the empowerment of bodhicitta, it is called "empowering all." Regarding the phrase "by that" and so forth: it is by means of that visualization of suchness. One should enjoy and experience the five objects, such as form and so forth, as the queens who are superior, inferior, or intermediate, each abiding individually. In that regard, for those abiding in the common accomplishment, form and the others are experienced as the very forms of Vajrarūpā and the others. For those abiding in the supreme accomplishment, it is by means of the non-duality of the two truths.

རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམས་པ་ལས་སྤྲོ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྤྲོ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བར་བཤད་དོ། ། དང་པོའི་སྦྱོར་བ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་གནས་ཞེས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རྒྱུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། རེག་པར་བྱར་མེད་པས། ཆུའི་ཟླ་བ་བཞིན་ནོ། ། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་ལམ་ལ་གནས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེ་བར་གདགས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསླབ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ཤས་ལས་རིག་པར་བྱའི་འབྲས་བུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་དང་པོར་བཤད་པ་སྦས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སྐུའི་རྡོ་རྗེ་རྣམས་སོ། ། ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ནི་ཞལ་དང་ཁ་དོག་དང་ཕྱག་དང་། ཡི་གེ་དང་མཚན་མའི་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐུགས་ཞེས་པ་འདིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཐུགས་ཙམ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་བསྐྱེད་པའོ། །

It is taught that from the meditation of the two yogins, the emanation should also be emanated in two ways, and so forth. The application of the Mahāmudrā and so forth refers to the Mahāmudrā, and the initial application is explained as the application of the Mahāmudrā and so forth. Within that initial application, the two types of bodhicitta arise. For that very reason, the phrase "abode of the Buddha" refers to the cause of the Buddha's abode. Therefore, it is the emanation of the Buddha. Regarding the phrase "sentient beings" and so forth, "enlightenment" is the mudrā of the Great Vajradhara. Because it cannot be touched, it is like the moon in water. Having described the abiding in the result, with reference to the abiding in the path, the passage beginning with "training" is taught. By the phrase "through metaphorical designation," one should understand this as a portion of the qualities of the Victorious One while still in training; it is not that the result, the Great Vajradhara, is being described. The phrase "for the sake of clarification" means that for the sake of clarifying the hidden meaning explained in the first chapter, with reference to the imagined yogin, the passage beginning with "all" is taught. The "three vajras" are the Vajra Body deities, such as Vairocana and the others. Their "non-differentiation" is because there is no distinction in terms of faces, colors, hands, syllables, or hand-symbols. By the term "mind," it is understood that even those three vajras are mind alone. The "generation of the Mahāmudrā" is the generation of the body of the Great Vajradhara.

གནས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་སྔོན་འགྲོ་བས། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྐྱེད་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གནས་བསྐྱེད་པ་ནི་སྔོན་འགྲོ་བས། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྐྱེད་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གནས་བསྐྱེད་པའི་བར་དུ་གསུངས་པ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པས་ནི། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རླུང་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོད་གསལ་དུ་ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་གང་ཞིག་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཀྱིལ་འཁོར་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་གསུམ་པོ་ཁ་དོག་གསུམ་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། སྔར་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའོ། ། རྩེ་མོ་ལྔ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དཀར་པོའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་འཁོར་ལོ་ཁ་དོག་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་བཞིན་ནོ། ། འདིར་རྡོ་རྗེའི་སྟེང་དུ་མཚན་མ་ལ་སླར་ཡང་ཡི་གེ་གསུམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། ། རིགས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །

"Having preceded with the generation of the abodes, one should meditate on the generation of the three vajras." Because this was said, regarding the passage beginning with "Vajra of Space," it is stated: "Having preceded with the generation of the abodes, one should meditate on the generation of the three vajras." Regarding the passage beginning with "Vajra of Space," it is taught up to the generation of the abodes. As for Locanā and the others, because they are of the nature of Locanā and so forth, they are whichever of the four maṇḍalas, such as wind and so on, are appropriate. Now, in order to show what is to be meditated upon immediately after entering the clear light of the maṇḍala of superior resolve, the passage beginning with "Vajra Maṇḍala" is spoken. Because it says "that very [reality]," it should be understood that the three seed syllables are to be meditated upon as having three colors. "As previously explained" refers to the explanation beginning with "Vajra of Space." The "five-pronged" is a white vajra. The causes for generating Vairocana and the others are like the four symbols, such as the five-colored wheel and so forth. Here, it is stated that the three syllables are to be meditated upon once again upon the symbols on top of the vajras. "All families" refers to the five families of Vairocana and so forth. "The yogi of the Great Vajradhara" refers to those who meditate on the sixth Tathāgata.

དོན་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སླར་ཡང་ཇི་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ནམ་ཅི་ཞེས་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཞལ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། རིན་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་གོ་རིམ་གྱིས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། རྒྱུ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དག་གིས་སྤྲུལ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཐོབ་བྱ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲས་བུའོ། ། རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་གོ་རིམ་གྱིས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གསུངས་ཏེ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་བསྒོམས་པས། ། ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེས་དབྱེ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་བསྒོམ་པས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་བསྒོམས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། གང་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་བསྒོམས་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་གསུངས་པའི་མང་ཚིག་གོ། །

Regarding the phrase "What is the meaning?" and so forth, this refutes the question of in what nature the emanation exists. It is stated that it is not explained as an emanation by means of the three faces and so on. The passage beginning with "Jewel" and so forth indicates that the completion stage should be applied according to the sequence of the generation stage. The "cause" is the conventional truth emanated by yoga and subsequent yoga. Because these are the ultimate truth, which is the absence of intrinsic existence, and because they are the very object to be attained by the conventional truth, they are the "result." The underlying intention is that this is for the purpose of those of the "jewel" type of individual to realize the completion stage through the sequence of the generation stage. The passage beginning with "The logic of mantra" and so forth teaches the generation stage of the Great Vajradhara and also indicates Akṣobhya and the others. Regarding the phrase "By meditating on the three indivisible vajras": the "three vajras" are the Great Vajradhara. By meditating on that single identity which is not to be divided, those [deities] are the meditation on the indivisibility of the three vajras. The phrase "by the Tathāgatas" is spoken with Akṣobhya and the others as the precursors. Furthermore, because he is the very nature of all the Tathāgatas, by meditating on the indivisibility of the three vajras, that Great Vajradhara is referred to by the plural term "the deities who are the nature of all the Tathāgatas."

འདི་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་རིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོར་བསྟན་པ་འདི་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། དྲན་པ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས། དྲན་པས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ཅན་གྱི་དྲན་པའོ། ། དེའི་རྣམ་པའི་སེམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། དེའི་ཚེ་ནི་འདིར་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དག་གིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་རེ་རེ་སྟེ་སོ་སོ་སོ་སོར་སྐྱེད་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡོད་པའོ། ། ལྷག་པར་མོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བསམ་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། མི་བསྐྱོད་པ་གཙོ་བོར་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོ་ལའོ། ། འཁོར་ལོ་བསྒོམས་ནས་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཡང་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྒོམས་ནས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་གསུངས་པའི་རྣམ་པ་ལས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཁྱད་པར་གཞན་ཡང་། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཨོཾ་ཡིག་དེ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཁྱབ་པ་ཞེས་པ་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། འོད་དཔག་མེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འདིར་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པའོ། །

"This very" refers to the generation stage of the Great Vajradhara and so forth. Regarding the brief presentation beginning with "the mantra-consorts," in order to explain it in detail, the passage beginning with "Vairocana" was spoken. "The samādhi of single recollection" refers to Vairocana and the others becoming one; "recollection" is the recollection that serves as the gateway for generation, and the mind in that aspect is the samādhi. At that time, through yoga and subsequent yoga, there is the generation and recollection of each of the five, such as Vairocana, individually. "With superior resolve" is what should be contemplated here. If one asks how Vairocana and the others are generated, it is like a maṇḍala where Akṣobhya is the principal, but with Vairocana and the others as the principal. "Having meditated on the wheel" means that here too, one meditates on a wheel blessed by the three syllables upon a moon. Because it is said, "one should meditate on the samayasattva," this demonstrates the specific excellence of Vairocana and the others from the aspect described for the Great Vajradhara. Furthermore, the passage beginning with "that" was spoken; the emanation of the Tathāgatas from that syllable OṂ is connected with the term "pervasive." For Amitābha and the others as well, this depends on the sequence of generation and so forth here.

འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ནས་དོན་ཡོད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ལྔ་པའོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་དག་གི་རྒྱུའོ། ། དོན་འདི་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་བཤད་པ་འདི་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲུག་པོ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡང་སྔགས་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་རྣམས་ཀུན་ལ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བ་ལ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའི་དཔེས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། རིམ་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དག་གི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རིགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱར་གསུངས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སུ་ནི་རང་སྟེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་སུའོ། ། རིམ་པ་གསུམ་པའི་མཐར་རིམ་པ་བཞི་པ་ལ་རྗེས་སུ་འབྱེད་པ་དང་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དག་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་གསུངས་པ། རྗེས་སུ་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། །

Regarding the phrase "by this very [means]" and so forth: "the five Tathāgatas" refers to the five beginning with Vairocana and ending with Amoghasiddhi. "Because the roots of virtue are thoroughly and perfectly ripened" means that this is the cause for the results of those who have superior realization of the completion stage. To demonstrate this very point, it is said, "vajra-like," and so forth; this explanation should also be applied to the four yogas of Vairocana and the others. This is the literal meaning. With the words "in that way" and so forth, the six meditative absorptions are held as supreme. Because the Great Vajradhara is also said to be generated by means of mantras, signs, and so forth, he pervades all bodies—that is, because he is the very nature of the yogi’s body—acting as a pervader over the moving and the non-moving, using the analogy of the moon in water. This is because it is common to the first, second, and third stages, and because it is expressed in such passages as, "The families are taught to be of one hundred types," and so forth. "In the form of one's own Mahāmudrā" means in the form of one's own body as Mahāmudrā, which is the form of the two saṃbhogakāyas. At the end of the third stage, in the fourth stage, the "subsequent analysis" and "total grasping" are expressed; therefore, this is also stated, and because it is precisely what will be explained in the passage beginning with "subsequent analysis," and so forth.

སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གཅིག་པ་ཕྱག་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིས་མདོར་བྱས་ཀྱི་རིམ་པར་གསུངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བཞིས་རྫོགས་པའི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་དང་ངག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པར་གསུངས་པ་དང་སྦྲེལ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་གྱི་རིམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུད་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སླར་ཡང་འདིའི་ཁྱད་པར་འཆད་པ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བཞི་བསྟན་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གནས་བཞི་པོ་ཕྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་གསལ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་ནི་བར་དོའི་སྲིད་པའི་རྣམ་པ་ལའོ། ། རང་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་རབ་ཏུ་འཇུག་བཞིན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཇུག་པའི་གནས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་མཐའ་བརྗོད་པ་དེ་དག་མཉམ་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ནི། སེམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་ལ་ཐིམ། ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་རིག་པ། ། དེའང་འོད་གསལ་བར་འགྲོའོ། ། ཞེས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

The nature of the three beings is the nature of the samaya-being and so forth. "Becoming one" means becoming completely pure, having the single nature of the wisdom body with one face and two arms. This demonstrates the connection between the four yogas taught in the sequence of the Piṇḍīkṛta-krama and the sequence of the blessing of speech taught in the Samaya-sattva. Furthermore, the phrase "that also" indicates the sequence of the meaning of what is called "luminosity." In that context, "of the buddhas" and so forth refers to the aggregates and so forth that have become the continuum. To explain its specific distinction, it says "form" and so forth. Because it is said, "the four realities are shown," it demonstrates the three wisdoms that are the points of entry into the luminosity of the maṇḍala produced from the four abodes. The saṃbhogakāya, which is the nature of the three wisdoms, is in the aspect of the intermediate state. "To oneself" refers to the practitioner who is entering. "The practitioner" and so forth, including "the three types of practitioner," demonstrate the three wisdoms that are the points of entry into the saṃbhogakāya. Regarding that wisdom, the conclusion of the sequence of entry is stated as "they become equal" and so forth. As for "becoming completely dissolved," it is according to the sequence: "The mind dissolves into the mental factors; the mental factors dissolve into ignorance; that also goes into luminosity." To express the very meaning of that, it says "in that" and so forth.

སངས་རྒྱས་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྟེ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྡང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པ་ཡང་། སྲིད་གསུམ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ། ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། ། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནི། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའམ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བཞིན་དེ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། སྔར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་སྔགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དམིགས་པར་གསུངས་སོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། སྲོག་གི་རྩོལ་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་མི་ཤིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་རྩོལ་བསྒོམ་པར་འདོད་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཧཾ་ཡིག་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ། ཧཾ་གི་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོའོ། །

"Buddha is the three wisdoms" is said because they are the means for realizing suchness and because they are the very causes that generate a buddha. Regarding the statement "arising from that," and so forth, the "wisdom body (jñānakāya) characterized by the stable and the moving" is also taught as follows: "The three realms are mere cognition; the nature of things does not exist." "According to the intention" means whatever intention has the nature of ignorance and so forth is the "intention as it is." For that very reason, it is said "Vairocana and so forth"; "by the body" means by the emanations of Vairocana and the others, because that very [wisdom] is the engagement [itself]. For that very reason, one should not say that those emanations of Vairocana and so forth are not of the nature of consciousness, because the wisdom body itself is the engagement in suchness. Just like the Great Vajradhara, one should also not say that they are other sentient beings, because that would entail the consequence of the emergence of sentient beings who did not exist before. By the words "one's own mantra," and so forth, the focus on the completely pure wisdom body is taught. By the words "after that," and so forth, [the focus on] its nirmāṇakāya is taught. "Becoming a branch of the vital effort" is because one intends to meditate on prāṇāyāma based on the indestructible [drop]. Regarding "the syllable Haṃ is the vajra," the essence of the syllable Haṃ is the essence of the Great Vajradhara.

བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་དང་ངེས་པར་ལྡན་པ་མིག་དག་གིས་གཟུགས་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དུ་རྣ་བས་སྒྲ་དེ་དག་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུའོ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཞིག་རྒྱུད་གཞན་དུ་གསུངས་པ་ནི། མགྲིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ནི། ། མགྲིན་པར་ཡང་དག་རིག་པ་གང་། ། ཞེས་སོ། ། མགྲིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། དེའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུད་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། རོ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཚོགས་སོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགལ་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདིར་གནོད་དོ། ། འདིར་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལ་བརྗོད་བྱར་འབྲེལ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་བཤད་པར་བྱ་བ་ལ་འགལ་བ་གང་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རིམ་པ་གསུམ་པར་བསྟན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། ། རིམ་པ་དང་པོར་ཡང་དང་པོའི་མགོན་པོ་ནི་རྣམ་གཞག་རིམ་པར་ཀླུའི་བློའི་ཞབས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ངག་རྣམ་པར་དག་པ་ཙམ་དེ་དག་གིར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཐོབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཛིན་པ་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །

The inexpressible is the nature of luminosity. "Made into an object" means that because the eyes, in conjunction with the mind, conceptually discern that form, and because the ears hear those sounds in that very same way. That itself is the enjoyment (saṃbhoga), the body whose nature is wisdom. As for what is taught in other tantras: "The enjoyment wheel at the throat; whatever perfect knowledge is at the throat," and so forth. The experience of enjoyment at the throat is designated by the term "enjoyment." Therefore, the tantra itself says: "Even the embodiment of the six tastes," and so on. This is a collection of verses. Those things described as the enjoyment body (saṃbhogakāya) are contradictory when taken together with the system of the Perfections (pāramitānaya); in the system of the Perfections, this is refuted. However, here in the Vajrayāna, when explaining the enjoyment body as the subject matter, I see no contradiction whatsoever. These are also the superknowledges (abhijñā) of the enjoyment body taught in the third stage. In the first stage as well, the fact that the Lord of the First [Mudrā] was established as the enjoyment body by the venerable Nāgabuddhi in the Rim pa bshad pa (Vyavasthānakrama) should be understood as being established as the superknowledges themselves. One should state that those are merely the purification of speech. "Having attained that," and so forth, demonstrates this assumption of the emanation body (nirmāṇakāya).

སླར་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་བརྗོད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འོད་ཟེར་བཅུ་ནི་སྲོག་གི་རྩོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རླུང་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི་རླུང་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། གཟུང་བའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ལ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་བཀོད་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེའི་སྒོ་ནས་ནི་དེའི་ཐབས་ཀྱིས་སོ། ། འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་གི་སྦུབས་སྟོང་པར་བྱས་པས་ཞེས་པ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ། ། ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་འབར་བར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་མིག་གཉིས་ལ་ལྟོས་པའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ལ་མིག་གཡོན་པ་ཟླ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་རྣམས་དང་མིག་གཡས་པ་ཉི་མའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་འབབ་པར་གྱུར་བཞིན་པ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གར་ནི། ། ཡི་གེ་ཊ་ཡིས་མིག་གཡོན་ཟླ་བར་བྱས། ། ཡི་གེ་མ་ཡིས་མིག་གཡས་ཉི་མ་དགོད། ། ཅེས་སོ། །

Furthermore, it is stated: "The essence described as the wisdom body is the ultimate truth," and so forth. The ten rays are of the nature of the ten winds, such as the vital effort (prāṇāyāma) and the others. They are "firmly established" in that because they are what generates the winds and consciousness. "It will become like this" is intended to mean that it will be generated by the winds and consciousness, which are of the nature of the two truths. This is an explanation according to the intended meaning (saṃdhāya-bhāṣita). By the phrase "as just explained" and so forth, "the emanation body of the apprehended" refers to the emanation body attained through the stages taught in the Atiyoga. In that regard, by arranging the seed syllables of Ākāśagarbha and the others, the sense bases (āyatana) such as the eyes are purified. "By means of that" refers to by way of that method. In order to show what the result is, it says "first" and so forth. "By making the hollow of the eye empty" does not mean the eye faculty alone. The same should be explained for the other sense bases as well. "Blazing with the rays of the sun and moon" is a statement in reference to the two eyes. In that context, because the left eye is of the nature of the moon, it is being bathed by the rays of the moon; and because the right eye is of the nature of the sun, it is being bathed by the rays of the sun. Regarding the ritual of the maṇḍala, it says: "With the syllable Ṭa, make the left eye the moon; With the syllable Ma, place the sun in the right eye."

བསམ་པར་བྱ་བའི་ས་བོན་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་འདིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་པ་ནི། ཐླིཾ་གི་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྲོ་བོའི་མིག་གཉིས་བསྐྱོད་པས་སའི་སྙིང་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐླིཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་མིག་བསྒོམས་པས། དེ་ལས་རྫོགས་པའི་སའི་སྙིང་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སའི་སྙིང་པོ་ནི་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་ནམ་དེ་ཅི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་སའི་སྙིང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལས་གཞན་པའི་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། བཤད་པ་ཡང་ཐོག་མར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དགའ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས་རང་གི་སྐུའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤྲོས་པ་དེའི་ཁོངས་ཀྱི་དབུས་སུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལས་སའི་སྙིང་པོ་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་ཤེས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པའང་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།

It is clarified by the statement, "there is also another seed to be contemplated," that "arisen from that" means: by moving the two wrathful eyes arisen from the syllable ṭhīṃ, one meditates on eyes that are the complete transformation of ṭhīṃ through the nature of Kṣitigarbha; from that, one should meditate on the perfected Kṣitigarbha. Regarding the phrase "the Great Vajradhara" and so forth: one might ask, "Is Kṣitigarbha not the lord of the ten grounds? How then should he be viewed as being identical to the Great Vajradhara?" There is no fault here, because the Great Vajradhara himself has entered into the meditative absorption (samādhi) of Kṣitigarbha; it is not that there is a Kṣitigarbha other than the Great Vajradhara. Furthermore, the explanation is that first the Blessed One, in order to delight the beings to be trained, emanated a multi-storied palace and sat in its center, having emanated his own aggregates of body and so forth. For that very reason, it is said, "the Vajra of Space" and so forth. If Kṣitigarbha were someone other than the Great Vajradhara, then the aforementioned fault would follow, as he would still be the abode of the Great Vajradhara. Likewise, the fault of being incomplete in the superknowledges (abhijñā), such as the divine ear and so forth, should also be stated. If one asks, "Does the Blessed One not possess the six superknowledges, rather than just the five?"—

འདིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སླར་ཡང་དེ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དང་པོའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བཞི་ལ་རྫོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སུ་བདག་ཉིད་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་བཞི་ལས་བསྐྱེད་པའི་སྤྲུལ་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུའོ། ། དམ་ཚིག་ཨོཾ་ཡིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་འོག་ཏུའོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་འདུ་བྱ་བ་གསུངས་པ་དང་། བདུད་རྩི་མྱང་བ་ལ་ཡང་སྙིང་ག་དང་། ལྐོག་མ་སྦྱང་བ་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཛིན་པའི་འོག་ཏུ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་དུ། སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགོད་པས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ས་བོན་དགོད་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་གསུངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སོ། ། དེའི་མིག་གི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། ། སྐུ་གསུམ་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྩ་བར་ཨོཾ་ཡིག་གསུམ་བཏུས་ནས་ཨོཾ་ཡིག་གཅིག་འཇོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་དུ་ཨོཾ་ཡིག་གསུམ་ཡང་བཤད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Since only the five superknowledges (pañcābhijñā) are being taught here, only the five superknowledges are to be discussed; however, it is not the case that the superknowledge of knowing the minds of others is absent from among them. "Having performed the initial application" means that one should visualize oneself in the form of the Great Vajradhara, perfected through the four yogas. The Great Vajradhara, the emanation (nirmāṇakāya) generated from the four yogas, is situated below oneself. Regarding "the samaya syllable OṂ" and so forth, for that very reason, it is below the four yogas. Because the preparation of the vajra and lotus is taught, and the tasting of nectar is also taught as the purification of the heart and throat, one should understand that for the sake of purifying the eyes and so forth, the seed syllables of Kṣitigarbha and the others are to be placed as the results—the divine eye and so forth—after assuming the emanation body. "By the placement of the Tathāgatas" means the placement of the seed syllables of the five Tathāgatas. "By the generation stage" refers to the form of the Great Vajradhara, the emanation body, through the generation stage of yoga, subsequent yoga, and so forth, as taught in the sādhana. "Of his eyes" and so forth is as before. Regarding "the three bodies and the syllable OṂ," it is incorrect to say that the three OṂ syllables are extracted from the root text here and only a single OṂ syllable is established, because the three OṂ syllables are indeed explained in the Sandhivyākaraṇa.

དེ་བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོའི་ས་བོན་དགོད་པ་འཆད་པར་བྱེད་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བཞིན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་གསལ་བར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རི་བོ་རྣམས་སུ་ཞེས་པ་ནི་རི་བོ་རྣམས་དང་འདྲ་བ་ནི་རི་བོ་སྟེ། ནུ་མ་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་དབེན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་དབེན་པ་རྣམས་དང་འདྲ་བ་ནི་རྣམ་པར་དབེན་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་གཞན་བསྟེན་པ་ཉིད་ལས་སོ། ། ཀླུ་དང་འབབ་ཆུ་རྣམས་སུ་ནི། ཀླུ་དང་འབབ་ཆུ་རྣམས་དང་འདྲ་བར་རྟག་ཏུ་སྐྱེས་བུ་ལ་མཚུངས་པར་འབབ་པ་ཐུན་མོང་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པའི་དོན་གསལ་བར་འདིར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི། དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱིས་ཐ་དད་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་སྔར་བཤད་པ་འདིར་སྦྲེལ་ལོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་སོགས་པ་མ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གསུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགོད་པ་ནི་འདིར་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་སྦྲེལ་བར་གསལ་བའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པས་སོ། ། རྩེ་མོ་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པ་སྟེ།

In the same way, the arrangement of the seed syllables of the four [Buddhas] beginning with Ratnasambhava should be understood as it will be explained. "Not of intentional meaning" (neyārtha) is because the faculties, objects, and consciousnesses are clearly and explicitly expressed as being suchness itself. "In the mountains" means those who are like mountains, because they possess full breasts and so forth. "In the secluded places" means those who are like secluded places, because they consort with other men. "In the nāgas and rivers" means that, like nāgas and rivers, they constantly flow equally toward men in common. "Definitive meaning" (nītārtha) is because the truly existent meaning is clearly shown here. Regarding the phrase "in that way" and so forth, "the excellence of the location" is distinguished by the provisional and definitive meanings. The term "Vairocana" is to be connected here with what was previously explained. With reference to those not mentioned, such as Ratnasambhava and the others, the phrase "in the same way" and so forth is spoken; the previously mentioned arrangement of the bodhisattvas, such as Kṣitigarbha and the rest, is clearly connected here to the excellence of the location. "Literal" (yathāruta) means with reference to the previously taught generation stage. "The five-pronged [vajra]" and so forth indicate its essential nature.

རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་རིམ་པ་ནི་འདིར་མངོན་པར་དགོངས་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། འབར་བ་ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། ། ལྡང་ཞིང་རྒྱུ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་དང་། ངེས་པར་རྒྱུ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་དང་འབྲེལ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པའི་རླུང་གི་དབང་ལས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནོ། ། རབ་ཏུ་འབྱུང་བས་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་ལྷག་མ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་རྣམས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རབ་ཏུ་བསྐོར་བས་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་འོད་ཟེར་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བས་དྲངས་ལ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྫོགས་པའི་རིམ་པས་མངོན་ཤེས་ལྔ་བརྗོད་ནས་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་དམིགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ། རྡོ་རྗེ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ནམ་མཁའ་ནི་འོད་གསལ་ལས་ལངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷ་རྣམ་པའོ། ། བསམས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་པས་ལས་ཉིད་དོ། ། དེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ནི་དེའི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་སོན་པའོ། ། དབང་པོ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་ཚོགས་ནི་དེ་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོའོ།

The stage of focusing on the completion stage is the ultimate intended meaning here. By the phrase "the five blazing" and so forth, the five sense faculties and their five objects are shown to be associated with the rising, moving, thoroughly moving, definitely moving, and intensely moving winds. By the phrase "emanating and absorbing" and so forth, it is shown that the sense faculties act as perceivers through the power of the winds thus described. Regarding the phrase "by means of emergence," the remainder is "the sense faculties"; this is taught in order to show the distinctions among the sense faculties and those that apply distinctions to the sense faculties. The passage beginning with "one's own mantra" and so forth is spoken; "by means of the thorough rotation of the nature of entering and so forth" refers to the three syllables, such as the five light rays, within the five sense faculties. "Those" refers to being drawn in by application to the sense faculties. Thus, having described the five superknowledges through the completion stage, the result of focusing on the nirmāṇakāya by means of enjoying the five sensory desires is the wisdom body. The passage beginning with "vajra space" and so forth is spoken; "vajra space" is so called because of arising from the clear light. "Mahāmudrā" is the form of one's own chosen deity. "Should be contemplated and known" is an action that depends on what is to be explained later. "Abiding in the center of that" means having entered into the interior of its aggregates. "The sense faculties" refers to the collection of sense faculties, such as the eyes, which are the essence of the Great Vajradhara endowed with them.

། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ནི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་འདིར་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འོད་དེ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་དྲངས་པ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོའི་ཚོགས་སོ། ། རབ་ཏུ་འབྱུང་བས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་གནས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི། མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་ཡོད་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཁམས་གསུམ་པའི་ལུས་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ལུས་སུ་རྫོགས་པ་སེམས་དཔའི་ལུས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྐུ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཞེས་པ་ནི་དང་པོར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་དག་ནི་རིམ་པ་གཞན་ཉིད་དོ། ། དོན་འདི་ཉིད་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྔགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་གི་དེ་ཉིད་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་རྫོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་ནི། བྱ་བའི་ལས་དེ་ཉིད་ལམ་སྟེ་ལམ་མོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་བསྟན་ནས་ཞེས་པའོ། །

Regarding the light rays such as white and so forth: the white color is the Great Vajradhara, because he is the very object of focus here. For that very reason, it is said, "similar to that light," and so on. "To those" refers to the objects such as form; "drawn" refers to the initial collection. "By way of arising" refers to the abode of the Buddha’s nirmāṇakāya. Their abode is because the aggregates and so forth, which are the nature of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom, exist as the very essence of the wisdom body. "The body of the three realms" refers to the body of the bodhisattva perfected within the body of the three realms, because the bodies of the yogins are of the very nature of Vairocana. For that very reason, it is said, "Vairocana," and so on. "The wisdom being called Oṃ" refers to the wisdom being and the samādhi being previously described as the Great Vajradhara, though they are in a different sequence. This very point is expressed by the words "spoken," and so forth, which explain the meaning in detail: the Great Vajradhara, the vidyāpuruṣa perfected from the three syllables, is the wisdom body, which is the reality of the mantra samaya. This is the intentional explanation. Thus, "the purification of the path of action" means that the action itself is the path. "Attaining the state of the Great Vajradhara" means that the attainment of the state of the Great Vajradhara itself is the purification; this is what is shown.

སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། རྣལ་འབྱོར་འདིར་འགྱུར་ཕྱིན་ཆད་ནི། ། ཀློག་གམ་ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་ལེའུ་ལ་འཇུག་པར་གསུངས་པའི་ལྷའི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་ཞེས་པ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་ལྷ་རྣམ་པ་གཉིས་གསལ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་ཐིམ་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པར་ལྷའི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ་དང་འདིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཐིམ་པ་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། འདི་དག་ལྷ་བསྐྱེད་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པར་གསུངས་པ་ནི། ལེའུ་དང་པོར་གསུངས་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིད་ལ་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པར་བརྗོད་པའི་ཡོངས་སུ་ཐིམ་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་དོ། ། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། ས་འོག་དང་ས་སྟེང་དང་ས་བླ་ཞེས་པ་ནི་མཐོ་རིས་དང་བར་སྣང་དང་ས་འོག་གི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མངོན་པར་བརྗོད་དེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཞེས་པ་ས་འོག་དང་ས་སྟེང་དང་ས་བླ་ཞེས་པ་འདིའོ། ། འབྱིན་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། གསུངས་པ་ཡང་།

"From the moment one becomes a yogi of the vajra body, speech, and mind," and so forth, including the words "whether reading or..." Otherwise, it would contradict the statement that this is for the purpose of clarifying the forms of the two types of deity bodies taught in the introduction to the chapter. Alternatively, the clarification of the two types of deities is taught because it is the very cause for the purification of the paths of virtuous and non-virtuous karma. Thus, it is taught that "the paths of karma are purified," and so on, which refers to the "complete dissolution into the Mahāmudrā." One might ask: "Is the clarification of the two types of deity bodies taught in the eleventh chapter not the same in meaning as the complete dissolution of the two types of Mahāmudrā mentioned here? Since both are for the purpose of generating the deity, they must be identical." This is true; however, the explanation in the eleventh chapter is dependent upon what was taught in the first chapter, whereas the complete dissolution described in the twelfth chapter is independent of both. "By means of the forms of the signs, such as the wheel," and so forth. "The subterranean, the terrestrial, and the celestial" refers to the world-receptacles of the heavens, the atmosphere, and the underworld, because it demonstrates the various aspects of the world-receptacle. "That very thing" refers to the subterranean, the terrestrial, and the celestial. "Because it is the emanator" is as it was stated:

ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། ། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གསུངས་པའི་གནས་ལས་གནས་གཞན་གསུངས་པ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ནམ་མཁའ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྟག་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་དེའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དགོན་པ་ཆེན་པོར་འདོད་དོ། ། ནམ་མཁའི་ངོ་བོར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་དགོན་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་པ་གཅིག་ནི་ཐ་མལ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྒྲུབ་པའི་གནས་གཞན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཇམ་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། འདིའི་བྱ་བ་དཔག་ཚད་བརྒྱའི་ཁྱོན་ཙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིའི་བཤད་པ་ནི། དཔག་ཚད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཉིད་དོ། ། གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ། ། གང་གིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རབ་ཏུ་ཚ་ཞིང་འབར་བའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། འདིའི་བཤད་པ་འབར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

"By means of the Vajra Mind, the vessel-like world is emanated, and then the world of sentient beings is emanated," it is said. This is not the intended meaning. Regarding the passage beginning with "space" and so forth, another location is taught than the one previously mentioned. "Space" and so forth: space is suchness. The examination of the aggregates and so forth therein is the generation of the aggregates and so forth; through that application, the aggregates and so forth are asserted as the "great wilderness." The "great wilderness" is the thorough establishment in the nature of space. One [interpretation] is that, based on the ordinary aggregates and so forth, the Sattvas and so forth are to be accomplished. Regarding "without location" and so forth, this is another location for accomplishment, the nature of which is luminosity, and its nature is the saṃbhogakāya. This is the definitive meaning. It is also stated that the saṃbhogakāya is the location for accomplishing the nirmāṇakāya. This is expressed in the passage beginning with "of the nature of mind" and so forth. "Vajra Mañjuśrī" is the saṃbhogakāya. Its activity is described as being "about the extent of a hundred yojanas." The explanation of this is the passage beginning with "the yojanas" and so forth. "A hundred yojanas" and so forth refers to the activity itself. "Because it makes clear" refers to the activity that is about to be explained. To show by what it is made clear, it is said: "That which is like a vajra, intensely hot and blazing," which refers to the Blessed One. The explanation of this is the passage beginning with "blazing" and so forth.

སླར་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དག་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་འདིར་རྒྱུའོ། ། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མ་ལུས་པ་བསྡུ་བའི་དོན་ནོ། ། ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་ཚངས་པའོ། ། དེས་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དེ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་དག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། བལྟ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ་ཅི་ལྟར་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་ལས་གཞན་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དག་པའི་བདག་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཐོག་མར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཤང་གཅི་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ངོ་། ། དེས་ཞེས་པ་ནི་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཕན་ཚུན་བསྲེགས་པས་ན་དམ་ཚིག་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་པ་ནི།

If one asks how it is that they will appear once again, it is said: "The pure nature," and so forth. Because it is an illusory body, it possesses a completely pure illusory body; this is the reason for the phrase "acting as the pure nature" in this context. "Brahmā and the others" is intended to include all gods without exception. He is called "Brahmā" because he is surrounded by all the goddesses. As long as he is the principal one, those who have attained the wisdom body will not be seen by the gods. For that very reason, it is said, "what need is there to mention others?" One might ask: "Is it not the case that he is simply invisible? How then can his characteristics be established?" It is because he is the domain of those who are irreversible, and so forth. "Ordinary beings" refers to those other than the gods such as Brahmā and the rest. For that very reason, it is said, "what need is there to mention humans and the like?" Because he is the domain of the irreversible, it is said, "because he is the illusory body of the pure nature." First, it is said: "This very one who reveals suchness," and so forth. "Excrement and urine" refers to the objects and the sense faculties; this means that the sense faculties and their objects are the names of the Tathāgatas. "By that" means by those ten. "Because they are mutually consumed" refers to the five samayas.

དེ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་ཐུན་མོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། དེ་དག་མི་ཕྱེད་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱིའང་ཐུགས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐུགས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བས་ནི་བརྗོད་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། རང་ཉིད་སོ་སོར་གསལ་བ་ཙམ་གྱི་དམ་ཚིག་ལྔ་པོ་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། ལྕགས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣང་བ་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་ལྕགས་བཞིན་དུ་སྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ལྕགས་གསུམ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། སྣང་བ་གསུམ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་སྣང་བ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པ་དག་གིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་རིལ་པོའི་དོན་དག་གིས་སོ། ། རྟོག་གེ་པ་ཐམས་ཅད་ནི། དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་སེམས་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། བསྒོམ་པར་བྱའོ་ནི་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །

These five samayas are common to ordinary beings and others. With respect to the specific [distinction], it is said: "The three indivisible vajras," and so forth. The three vajras are the nature of Vairocana and the others: body, speech, and mind. Because the mind alone is the essence of those three indivisible [vajras], it is called "mind." "Arising from that" means by way of the nature of the three wisdoms of expression. "By the faculties and objects" means possessing the five samayas that are merely the individual clarity of oneself. If one asks what the yogi should do, it is said: "The three metals." Because they are the very essence of saṃsāra, those three appearances are also hard like iron; therefore, they are explicitly designated as the "three well-known metals." "Perfectly endowed with the three appearances" means having mixed the natures and appearances into one. "The wisdom body" is because it is produced by the three wisdoms. "By the total grasping and the subsequent dissolution" means by way of the eighteen emptinesses of the total [grasping]. "All logicians" is because they see only that which is with an object. "Not an object" is because it is produced by the three: mind, thought, and wisdom. "Should be meditated upon" means one should know it as the nature of the clear light, the nature of that.

རྡོ་རྗེ་འཇམ་པ་དང་འོད་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་སོ། ། འཁོར་ལོའི་རིག་པ་འཛིན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱས་ལ་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་དམིགས་ནས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཕྱུང་སྟེ་བཅུག་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དུ་དམིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྕགས་རྣོན་པོ་ལས་བྱས་པ། ཨོཾ་ཡིག་ལས་མངོན་པར་སྐྱེས་པ་བསམས་ནས་ཐོག་མར་བདུད་རྩི་ལྔས་བྱུག་པ་བྱས་ནས་བསྲུང་བ་ཡང་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱ་བའོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་འདི་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བསམས་ནས། ལག་པས་བླངས་ནས་ཐོག་མར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཕུལ་ནས་རང་གིས་འཛིན་ཅིང་གཞན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། བཞེངས་པ་ནི་ལངས་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྔར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དུ་དམིགས་ནས་འཁོར་ལོ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་ཀྱང་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །

"Will become like Vajramañju and like light" means one will become equal to the fully perfected Great Vajradhara. This is an explanation according to the intended meaning (ābhiprāyika). Regarding the phrase "having thus demonstrated," it means having demonstrated it. Because it is the very cause for the siddhi of the Vidyādhara of the Wheel, the words "first" and so forth are spoken. "Having actualized the samādhi of Vairocana" means that, having visualized the aforementioned saṃbhogakāya, one emanates Vairocana and, by causing him to enter, one should visualize oneself as Vairocana. "An eight-spoked wheel" refers to one made of sharp iron; having visualized it as clearly arisen from the syllable OṂ, one should first smear it with the five nectars and perform the protection. "By all the Buddhas" and so forth is to be conceptualized. "Until it becomes warm" and so forth means that one should visualize until these three qualities are produced. Then, taking it with the hand, one should first offer it to all the Buddhas and Bodhisattvas, as well as all the noble Śrāvakas and Pratyekabuddhas, and then hold it oneself and show it to all other sentient beings. "Arising" means standing up, and one will become like the Great Vajradhara. By first visualizing the saṃbhogakāya and then visualizing oneself as Vairocana, one will also attain siddhi through the perfect accomplishment of the wheel.

དེའི་དངོས་གྲུབ་འབྱོར་པའམ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསོད་ནམས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་སོར་བརྒྱད་པ་བྱས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམས་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་ཧཱུཾ་ཡིག་གི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་བསམས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་ཐོག་མར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ། ཆོ་ག་འདི་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་བར་ཀུན་དུ་ནུས་པའི་དོན་ལའོ། ། དམ་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་པའི་དོན་ཏེ། འགྲོ་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་སཾ་སྔོན་མ་ལས་ཨ་ཏ་ས་ཏ་ཏི་འགྲོ་བ་སྟེ། བྱིངས་ལ་འདི་རབ་ཏུ་སྦྱར་རོ། ། བཞུད་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པའི་རྡོ་རྗེའི་རིག་པ་འཛིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཡིན་པས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རིག་པ་འཛིན་པའོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་སྔར་གསུངས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཏེ་འདི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། ། འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་ཚོགས་ནི་པདྨའི་རིགས་ཅན་རྣམས་སོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་རིག་པ་འཛིན་པ་ལའོ། །

This is for the purpose of engaging in the propitiation of all buddhas in order to attain the siddhis or to further realize the completion stage. Because it is the definitive emergence of merit, it is said, "all are like the Vajradhara," and so forth. "The maṇḍala of space" means that one should fashion an eight-finger-width five-pronged vajra, meditate on it as emptiness, and then visualize the syllable HŪṂ as the Great Vajradhara in the center of the maṇḍala; that is the meaning. "Lord of Desire" refers to the fact that this ritual should be applied in the same way as the previously mentioned samādhi of Vairocana and those to be explained later, in the sense of being universally capable. "Samaya" has the sense of "together with." Regarding "goes" (gacchati), it is derived from the prefix sam- and the root at-satati, meaning "to go," which is applied here to the verbal base. "By going" is the remainder of the phrase, meaning "together with the Vajra-vidyādhara who has been described." By the term "equality," the Vajra-ḍākinīs are to be expressed; thus it is said, "because equality is the ḍākinīs." "Vajra" refers to the Vajra-vidyādhara. "Equality" also refers to the previously mentioned ḍākinīs; the meaning is that one relies upon this equality. "Practicing together" means "one practices together" or "one goes together." Regarding "all" and so forth, the assembly of mantras and mudrās refers to those of the Lotus family. "To the practitioner" refers to the Lotus-vidyādhara.

དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་དབུས་སུ་བློན་པོའི་འཁོར་བཞིན་དུ་བློན་པོ་རྣམས་དང་རྒྱལ་རིགས་བཞིན་དུ་སྤྱི་བོར་དབང་བསྐུར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མཉམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆད་པ་དང་ལྷག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྗང་གུ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་ལྔ་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་ནི་དགའ་བར་བྱས་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པའོ། ། རང་སྔགས་ནི་ཧཱ་ཡིག་སྟེ། རང་གི་སྔགས་ལས་ཞེས་པར་རིགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སྔགས་ཧཱ་ཡིག་ལས་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པའི་རལ་གྲི་ཞེས་དགོངས་སོ། ། འོད་ཟེར་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་རལ་གྲིའི་འོད་ཟེར་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། རྫོགས་པ་ནི་བྱ་བ་བྱས་པའོ། ། རྫོགས་པ་ནི། སློབ་བཞིན་པའོ། ། རལ་གྲི་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྔར་བཤད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སམ། བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་བསྲེས་པ་སྟེ་གསུངས་པ་ཡང་། ལྕགས་གསུམ་ལྷན་ཅིག་ལྡན་ཞེས་སོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། ། དངོས་གྲུབ་རང་བཞིན་གསུམ་ཉིད་དེས། ། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་ཤིང་། སྔར་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཙ་ན་ཀའི་འབྲུ་ཙམ་ཞེས་པ་ནི། འདིར་དེའི་དབྱིབས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ལས་མངོན་པར་བྱུང་བའི་རིལ་བུ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྗོད་དོ། ། ས་བོན་ནི་ཨོཾ་ཡིག་གོ། ། བདག་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། དེའི་གཟུགས་ནི་སྐུ་དང་ཕྱག་དང་ཞལ་དང་།

Regarding "empowerment" (abhiṣeka): it means that one is empowered upon the crown of the head, just as ministers and the kṣatriya caste are empowered in the presence of a sovereign. "Equal" means, as before, being equal in the sense of having neither deficiency nor excess; it is because the five light rays, such as green and so forth, are equal. "Light" is explained as that which brings about joy. "One's own mantra" refers to the syllable HĀ; the phrase "from one's own mantra" should be understood as the sword perfectly arisen from the syllable HĀ, which is one's own mantra. "Five light rays" refers to the light rays of the sword. "Perfected" means having completed the task. "Perfected" also refers to the state of training. "Sword" is as explained previously. "Mahāmudrā" is the practice together with the ḍākinīs. "By way of its nature" means either by the very essence of the ḍākinīs previously described, or by one's own essence. "External substance" refers to the mixture of the three; as it is said: "Possessing the three metals together." This is also spoken in view of what will be explained later: "By that, the three natures of the siddhis," and because the siddhis of the wheel and so forth were previously mentioned. "The size of a chickpea" here refers to the pill produced from the external substance, which also takes on that shape. The "seed" is the syllable OṂ. The "lord" is Vairocana. "Its form" refers to the body, hands, and faces.

ཁ་དོག་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། མགོ་བོའི་སྒོ་ནི་གཙུག་ཏོར་རོ། ། འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་རིལ་བུ་རྣམ་པར་བསམས་ཤིང་འདིར་ཁྱད་པར་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གང་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་པ་བསྒོམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སྐད་ཅིག་ནས་བརྩམས་ཏེའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ནོ། ། དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། རིལ་བུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བཞིན་དུ་བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཛམ་བུ་ནཱ་ད་ལས་སྐྱེས་པའི་གསེར་དང་མཉམ་པའི་འོད་ནི་དེ་དང་མཉམ་པའི་སྐུའི་ཁ་དོག་གོ། ། གནས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི། ལྐོག་མ་ཉིད་དུའོ། ། ལྡང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི། སྙིང་གར་པདྨ་དཀར་པོའི་སྟེང་དུ་འགྲོ་བའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་། ། གྲུབ་པ་ནི་འཁོར་ལོའི་རིག་པ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། འདི་དག་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། དང་པོ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་ཞེས་པ་ནི། འདིར་བྱའོ་ཞེས་པ་དང་སྦྲེལ་བར་བྱའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །

It is endowed with color, marks, and so forth. The "gate of the head" is the uṣṇīṣa. As for the nature of the entry, one should visualize the pill that acts as the means of entry and meditate upon it specifically here. For that very reason, it is said, "again and again," and so forth. The phrase "whoever in that way" and so forth indicates the result; "from then on" means starting from the moment the meditation reaches its culmination. By the words "Bodhisattva" and so forth, one upholds the supreme wisdom-body (jñānakāya) of the Great Vajradhara, which is the nature of the two truths. "Similar to that" means equal to that; for the very meditation on the pill, like the subtle yoga, is a continuum of the non-duality of the two truths. "Light equal to gold born from the Jambūnada" refers to the color of the body being equal to that. "Having the nature of abiding" means in the throat itself. "Having the nature of arising" means moving upward upon a white lotus at the heart. "Also by the form of the Mahāmudrā" means also by the forms of Vairocana and the others. "Accomplishment" refers to the siddhis such as the vidyādhara of the wheel. If one asks how these are to be performed, it is said, "just as before," and so forth. "Possessing the yoga of Vairocana" should be connected with the words "should be done here." "Having the nature of non-dual wisdom" means having the nature of the utterly pure wisdom.

བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ལྟར་འཆད་བཞིན་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་རིག་པ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ལའང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། རྩེ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོ་སྟོབས་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའོ། ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དངོས་པོར་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པར་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལམ་གྱི་བཞི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ། ཡུལ་གཞན་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་གསུངས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་ལས་རྫོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་སྐྱེས་བུའོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་ཀྱོ་བ་ཏང་གི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པར་རོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྣོད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བཏགས་པས་སོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ། ། ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་འགུགས་པ་ནི། གཡོ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསམས་ནས་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་མདུན་དུའོ། །

Regarding the phrase "one should meditate on oneself": this should also be applied to the accomplishments (siddhis) such as the precious vidyādhara and so forth, which are being explained. "The trident and so forth" refers to the emblems of the wrathful deities such as Mahābala and others. "The supreme entity" is according to the sequence taught in the generation stage (utpattikrama). "The great samaya" is the Mahāyāna, characterized by the assembly. "The accomplishment of the great samaya" is the Great Vajradhara. This is the literal meaning (yathāruta). For those abiding in the generation stage who seek to achieve accomplishment, it is said, "the crossroads of the path" and so forth. Regarding the phrase "the Brahmin and so forth," other objects are to be perceived by the eyes and other sense faculties. This is an explanation by intentional language (sandhyābhāṣā). Regarding the phrase "the one who possesses the nature of the three vajras," which is spoken of individually in the context of engaging in the care of sentient beings and the "beings to be tamed" and so forth: it is because of the very nature of the vajras of body and so forth. Because it is perfected from mantra, it is the "mantra person" (mantrapuruṣa). "Oneself" and so forth refers to the body, speech, and mind. The light rays that emerge from the body and so forth are of the nature of a hook (aṅkuśa), in the form of a hook. "The Buddhas" is a metaphorical designation because they are the vessels for the Buddhas. "Jewel" means like a jewel. "Summoning the most supreme" refers to the thought regarding "the moving" and so forth; "having contemplated" means in the presence of the object of accomplishment.

དེར་བཞག་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་བཀའ་བསྒོས་པའི་བསྒོམས་པའི་ཁྲོ་བོས་སོ། ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ནི་དམ་ཚིག་ལ་སོགས་པའི་སེམས་དཔའོ། ། དེའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཀྱོ་བ་ཏང་ངོ་། ། གཞན་དག་ཏུ་ནི་ཞེས་པ་ཙནྡན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་། དགུག་པའི་ཡུལ་གསུངས་པ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིའི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་མཁའ་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུད་མེད་རྣམས་སོ། ། མི་ཕྱེད་པའི་དགུག་པ་ནི། ངེས་པར་བསྒོམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོའོ། ། ཇི་ལྟར་དབང་དུ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅི་ལྟར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མས་འགུགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་དྲིལ་བུ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། རལ་གྲི་རྣམས་སོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དགུག་པའི་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ནི་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །

"Placing there" refers to the wrathful deities visualized through the command. "In the body, speech, and mind" refers to the samaya-sattvas and so forth of the object of accomplishment; one's own body, speech, and mind are the samaya-sattvas and so forth. From them, the hooks of light rays [are emitted]. Regarding the phrase "in others," this refers to the sandalwood family and so forth, and subsequently, the objects of summoning are taught with the words "by this very [method]" and so on. The summary of this is taught with the words "the expanse of space" and so forth. "Goddesses" refers to women, because they are the very nature of Locanā and the other [consorts]. "Inseparable summoning" is because it is practiced through certain visualization. "That" refers to the wheel. One might ask: "Is it not stated that one should summon just as one has brought [the object] under control? How then is it that one summons by means of the symbols of Vairocana and the others?" This should be considered: from the word "and so forth," the bell, the jewel, and the sword are included. The phrase "the three realms" and so forth indicates the objects of summoning. Body, speech, and mind are the nature of the three sattvas.

ལྕགས་ཀྱུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལྕགས་ཀྱུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡོད་པ་དེ་འདིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་སྔར་གསུངས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ་གང་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་མཚན་མ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ལྕགས་ཀྱུ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྒྱས་གདབ་པར་ཞེས་པ་ནི་སློབ་མར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་བྱ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྕེ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། རང་གི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། སེམས་ཀྱི་བྱ་བ་སྟོན་ཅིང་མི་བསྐྱོད་པར་བྱེད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ལག་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས། འདི་ལག་པར་བཟུང་ནས་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། བཟླས་པར་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་དགུག་པ་སྦྱོར་བ་གཞན་བསྟན་ནོ། །

Because it is said, "by means of the hook and so forth," whatever constitutes the hook and so forth should be understood here as the previously described classification of the Great Vajradhara. In dependence upon the complete meditation on the signs of the Great Vajradhara, such as the vajra and so forth, as the hook and so forth, it is said, "by means of the hook and so forth," and so on. "Sealing" means "one should make [the disciple] a student." By the words "in this manner" and so forth, it is shown that one becomes the one who performs the activity of attaining the state of Vajrasattva. This is because the bodies of all the deities previously described as possessing the characteristics of Vairocana and so forth are of the very nature of Vairocana. Likewise, it is said that the speech is of the nature of Amitābha; this refers to the tongue itself. By the words "possessing the divine pride of one's own deity" and so forth, the mental activity is shown, and the act of making [the disciple] immovable is demonstrated. By the phrase "residing in the hand," it is shown that one should hold this in the hand. By the words "the syllables of the mantra to be recited" and so forth, the application of the mantra syllables for summoning is taught.

གསང་བ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་འདིའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པས་བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་པ་པོ་དག་དགུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་གསང་བ་གསུམ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གསང་གསུམ་དམ་ཚིག་ཅེས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གསུངས་སོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་གང་གི་སོ་སོ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་མཆོད་པ་བྱས་ནས་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པའི་བཤད་པས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བས་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ན། སླར་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཞེས་པ་ནི་དགུག་པའོ། ། གང་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཆོ་གར་གསུངས་པ་འགུགས་པའི་དོན་དགུག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་ག་དེའོ། ། ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི། བཤད་པ་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ལ་འབྱུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། དེ་ལ་ཐོག་མར་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཏོར་མ་བྱིན་ནས་ཞེས་པ་ནི། གཞན་དེར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། མིའི་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །

Regarding the "three secrets," the explanation of the terms "his body" and so forth establishes that for the purpose of summoning the object of accomplishment and the practitioner, the three secrets of the body and so forth are realized as the equality of Vairocana and the other deities; thus, it is taught that these are called the "samaya of the three secrets." The phrase "characterized by thorough knowledge of the essential nature as it is" intends that one should perform an offering characterized by the thorough knowledge of the essential nature of Vairocana and the others—whatever their respective individual natures may be—and their profound and vast nature. Furthermore, as will be explained in the commentary on the fifteenth chapter: if even mundane accomplishments cannot be achieved without knowing the illusion-like samādhi, how could supramundane accomplishments ever be achieved? Therefore, the passage beginning with "this" and so forth is taught. "This" refers to the summoning. It refers to that ritual characterized by the very act of summoning, which is the purpose of the ritual just described. Regarding the "distinctions of activity," the phrase "enjoyment" refers to the specific activities already explained and those yet to be explained, with the words "of the bhūtas" being the remainder. In that regard, first, with reference to the state of moving through the sky, the passage beginning with "great flesh" and so forth is taught. The phrase "having given the torma" refers to the sequence taught elsewhere in the Kālacakra-tantra and other sources. In the phrase "human flesh and so forth," the word "and so forth" includes elephants and the like.

མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཞེས་པ་འདིར་གང་ཡིན་སླར་ཡང་འདིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་གཟུང་བར་བྱ་ཞེས་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་དེ་རྣམས་འགུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་དོན་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤ་རྣམས་བསྒོམས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཅི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཤའོ་ཞེས་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཕྱག་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བཞི་ལས་རྫོགས་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པའོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་བྱིན་བརླབས་པས། ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དབུས་གནས་པ། ། ཞེས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ནི་སྐུ་མདོག་དམར་པོ་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་རང་སྣང་ལ་འཁྱུད་པ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྦྱོར་བས་ལུས་ཐམས་ཅད་དགྱེས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་ནི་ནག་པོ་རྟག་ཏུ་འཆར་བ་མར་མེ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་པོའོ། ། དབུ་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དཀར་པོ་ཕྱག་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འཛག་པ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛག་པ་དང་འདྲ་བ་ལྟ་བུའོ། ། དྲུག་པ་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་རིམ་པ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡི་གེ་ཨཱཿདང་ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱི་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། དེས་སྭཱ་ཧཱའི་ཡི་གེའི་དམ་ཚིག་ཀྱང་བྱའོ། །

Regarding the "five superknowledges," one should consider whether the five superknowledges are to be understood here once again. As for the phrase "likewise" and so forth, the expression "the king and so forth" should be connected to the meaning of the tantra's statement that "these will be summoned." Regarding the phrase "having meditated on the meats" and so forth, one should consider what kind of meat is to be meditated upon. Alternatively, the phrase "by means of prostration and so forth" is also applicable. "The Great Vajradhara" refers to one who abides upon the moon maṇḍala perfected through the four yogas. As it is said: "Thus, having blessed oneself, one abides in the center of the moon maṇḍala." The "wisdom-being" (jñānasattva) is red in color, with two hands embracing the self-manifested consort in the union of the "mouth-to-mouth" embrace, thereby gladdening the entire body. The "samādhi-being" (samādhisattva) is black, like a great lamp that is always rising, and is the one who destroys the darkness of ignorance. Regarding the phrase "the crown" and so forth, the Great Vajradhara is white and has two hands; for that very reason, the words "the moon" and so forth are spoken. "Dripping" refers to that which is similar to the dripping of bodhicitta. Having thus expressed the sequence for pleasing the sixth [deity], the words "the samaya of the five, Vairocana and so forth" and so on are spoken. The mention of the syllables "ĀḤ" and "OṂ" is an illustration; by that, the samaya of the syllable "SVĀHĀ" should also be performed.

དེས་ཡི་གེ་སྭཱ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་པའོ། ། ཡི་གེ་ཧཱ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རལ་གྲིའི་རྣམ་པའོ། ། རང་རང་གི་ས་བོན་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ལྕེར་བསྒོམས་ནས་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕན་ཡོན་ནོ། ། ལས་སུ་རུང་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཐོབ་པའོ། ། སློབ་བཞིན་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཟིན་པ་ནི་ལུས་སོ། ། མ་ཟིན་པ་ནི་ལུས་ལས་གཞན་ནོ། ། གཉིས་ཀ་ནི་པི་ཝང་དང་གླིང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱེས་པ་དེ་གཉིས་ཀས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་བུ་ག་ལས་ལངས་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་རྫུ་འཕྲུལ་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་རྟེན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་ལས་རྡོ་རྗེ་མཆོག་སྟེ་འོད་གསལ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པ་ཡང་། སྣ་ཚོགས་ཚུལ་གྱི་ཐབས་ཀྱིས་དུ་མའི་རྣམ་པ་རུ། ། རབ་ཏུ་འཇུག་པས་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འཇིགས་པ་སེལ། ། ཞེས་སོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཡང་མཐའ་ཡས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གྲུབ་པ་སྟེ་ཅི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྷའི་བཞོན་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལྷ་རྣམས་གང་གིས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྷའི་བཞོན་པ་སྟེ།

Through that, the syllable SVĀ completely transforms into the form of a jewel. The syllable HĀ completely transforms into the form of a sword. One should meditate on the tongue as being blessed by its respective seed-syllable; this is what is meant. The phrase "by this" and so forth refers to the benefits. "Serviceability" means attaining the serviceability of both body and mind. Through the stages of training, one becomes equal to the Great Vajradhara. This is the literal meaning. "Appropriated" refers to the body. "Unappropriated" refers to that which is other than the body. "Both" refers to the lute, the flute, and so forth, because they are produced by both of those. "Arising from the great elements" means emerging from the apertures of the earth and so forth. Regarding "the supreme vajra-miraculous power," since miraculous power is the support, the "supreme vajra" as described therein is explicitly designated as "clear light." As for the phrase "how so," it is stated that the bodies of the Buddhas are infinite: "By means of various methods, in manifold forms, they enter [the world] and dispel the fears of the three realms." Thus, the activities of the Buddhas for the benefit of sentient beings are also infinite. In this way, it is taught that the yogi abiding in the completion stage, possessing the divine eye and so forth, achieves the perfection of the welfare of self and others. If one asks, "How is accomplishment established?" it is said, "the vehicle of the gods." That by which the gods travel is the "vehicle of the gods."

གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཤིང་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་བཞོན་པ་སྟེ་བཞོན་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་པས་བཞོན་པ་སྟེ། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་བཞོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞོན་ཏེ་འགྲོ་ཞིང་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཞོན་ཏེ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་རྟ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞོན་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་བཞོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ། ། རྣམ་པར་རྒྱུ་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་དེ་དག་གནས་པར་བྱེད་པའོ། ། འབྲས་བུའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་པ་ནི། འདིས་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། བསྙེན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དམིགས་པར་བྱ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པས་བསྙེན་པར་བྱེད་པར་གསལ་ལོ། ། སའི་ཆ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་ཞིང་ཞེས་པ་ནི། རླུང་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྡོ་རྗེའི་སའི་ཆ་དམིགས་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་དང་། དེའི་དབུས་སུ་ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཟུགས་ཕུང་རྟོགས་པ་མེ་ལོང་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་འོད་གསལ་བར་འཇུག་པ་ཞེས་པ་འདི་བསྡུས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། དེ་ནས་སྣ་ཚོགས་པའི་པདྨའི་སྟེང་དུ། ཉི་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་སྒྲུབ་པ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་དང་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དང་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཐར་ཐུག་པའོ། །

The "vehicles" of the celestial palace refer to the chariots, elephants, and so forth that serve as mounts; they are called "vehicles" because they are to be mounted by gods, humans, and others. This is because the celestial palace and the like are not themselves mounted and traversed by those beings, whereas chariots and the like are indeed to be mounted by horses and so forth. Likewise, in the world, chariots and such are conventionally designated as "vehicles." "Wandering about" means that the Great Vajradhara and those [beings] abide there. "A portion of the result" indicates the essential nature of the results. Regarding "approaching" and so forth, this refers to what is to be visualized immediately after the protection wheel; it is clear that "approaching" is indicated by the verse beginning with "the absence of entities." "Perfectly joining the earth element and so forth" means visualizing the vajra ground immediately after the four maṇḍalas of wind and so forth. By the word "and so forth," the multi-storied palace, the visualization of the maṇḍala of superior resolve in its center, and the entry into the clear light of this maṇḍala through the verse beginning with "the aggregate of form is the mirror-like [wisdom]" are included. Then, the visualization of emptiness, followed by the sun upon a multicolored lotus and so forth, constitutes the "near-attainment," which culminates in yoga, subsequent yoga, and supreme yoga.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདིར་མི་བསྐྱོད་པ་ཕྱུང་ནས་བཅུག་པའི་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་པ་ནི་འདིར་སྔར་གསུངས་པ་ཤེས་པར་བྱས་ལ་ཞེས་པ་འདི་སྦྲེལ་ལོ། ། སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ལྷག་པར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་གསལ་དུ་བཅུག་པའི་འོག་ཏུ་གང་ཞིག་བྱ་བ་དེ་དག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ནས་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་དབུས་སུ་བྱ་བ་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞག་ལ་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་ནས་སོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་སྟེང་དུའོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མཚན་མ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཡང་སྟེང་དུ་སླར་ཡང་ཡི་གེ་གསུམ་མོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱའོ། ། ཉེ་བར་ཏེ་གམ་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ཉེ་བར་དང་པོའི་མགོན་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཙམ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ལའོ། ། བཀོད་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཅི་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སྐྱེ་མཆེད་ནི་དགོད་པའི་གནས་སྒྲུབ་པ་པོའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །

Because it is stated, "of that very [nature]," and so forth, it is not the case here that Akṣobhya is emanated and then inserted to bring about perfect realization. With reference to the Great Yoga, it is stated, "for the purpose of the practice," and so forth. "By the division of the families" should be connected here with the previously mentioned "having understood." "Is the Teacher" is a statement where "the Blessed One" is the ellipsis. "Bodhicitta" refers to suchness. In order to show what is to be done after the maṇḍala of superior resolve has been dissolved into clear light, it is stated, "Oṃ śūnyatā," and so forth. Then, regarding the actions in the center of the multi-storied palace, it is stated, "the sun," and so forth. "Having placed" means having visualized. "Upon that" means upon the lotus. "The three syllables" refers to the three syllables. One should mentally visualize the signs arising from the complete transformation of those. Then, one should again mentally visualize the three syllables above that. "Nearby" means in the vicinity; it is the Mahāmudrā because it depends solely upon the purity of the Primordial Lord, who is near to the completely pure Mahāmudrā. "In that" refers to the form of the Mahāmudrā. "Having arranged" is the ellipsis for the verb. If one asks what those are, it is stated, "the vajra," and so forth; these are Vairocana and the others. The "sense bases" are the locations for the arrangement, namely the practitioner's aggregates of form and so forth.

དེ་རྣམས་ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ནས་གནོད་མཛེས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་སོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དགོད་པའི་རྒྱུའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཀོད་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་གསུམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་དག་གི་རྣམ་པར་སྔར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་རིགས་པར་ཞེས་པ་ནི། གང་དུ་གང་གི་རྣམ་པར་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་ནི་རང་རང་གི་ལྷའི་ཁ་དོག་གི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་འདིར་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་ཉིད་ལྟ་བུར་ཡང་དག་པར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་དག་ལ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚེ་ན་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་ནི་བདག་པོ་ལྔའི་རྒྱས་འདེབས་པའི་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མང་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཅན་ནོ། ། རང་གི་ལྷག་པའི་ལྷའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། །

"Those" refers to the deities beginning with Vairocana and ending with Ucchuṣma. If one asks what the aggregates of form and so forth are, it is said: "The third," and so on. The thorough knowledge of cause and effect is the cause for the arrangement of Vairocana and the others. The effect is the third [stage], which is the bestowing of buddhahood and so forth through the arrangement of the aggregates of form and so forth. Regarding "mantra" and so forth, "by the division of families" means by the division of the families of Vairocana and the others; this is because Great Vajradhara also appears in the form of the wisdom-being (jñānasattva) and the samādhi-being (samādhisattva), as previously explained. "As appropriate" means that wherever a particular form correctly arises, that is what is appropriate; meditating in that very manner is what is called the "lord of mantra." Just like Great Vajradhara, one should understand that the wisdom-being of all [deities] is the same. Regarding the samādhi-being, the phrase "the form of the color of one's own deity" means that here, according to the division of families, one should contemplate the wisdom-being who has truly become identical to oneself. Regarding "at that time" and so forth, the plural term "at that time" is used because there are many distinct moments of sealing the five lords. At that time, "the one possessing the wisdom-vajra" refers to the one possessing the wisdom-vajra. "Endowed with the yoga of one's own chosen deity" means being endowed with the yoga of whichever deity is one's own self-nature.

རང་གི་སྔགས་བཛྲ་དྷྲྀཀ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མིང་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལས་ཕྱུང་བ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྫོགས་པའོ་ཞེས་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་གཞག་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བཛྲ་དྷྲྀཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་བརྗོད་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པ་དབྱུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གཞག་རིམ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བདག་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དཀར་པོའོ། ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འོད་གསལ་བ་ལས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རིམ་པས་ལངས་ནས་མི་བསྐྱོད་པ་ཕྱུང་ནས་བཅུག་པས་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཕྱག་གཉིས་པ་ཞལ་གཅིག་པའོ། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་རིམ་པས་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པའོ། ། བསམས་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། འདུས་པ་ཕྱི་མ་ཞེས་འདིར་གསུངས་པ་ནི། བསྙེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀའི་བཤད་པ་ཚད་མར་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་སྟེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་ལེའུ་འདིར་གསུངས་པའི་བསྙེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཕྱི་མ་བྲི་བ་དང་ཟློས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཐར་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་གི་སྒྲུབ་པ་ནི་ཐར་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་འབྲེལ་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །

"One's own mantras, vajradhṛk and so forth," refers to the thirty-two names of the thirty-two deities. "Emanated from that" means they emerged from the outside. If it were translated as "emanated from that is the completion," it would contradict the Kramapatala and other texts, because the Kramapatala states: "Having recited the mantras such as vajradhṛk, the entire mandala of deities should be emanated," and so on. "Of the five Tathāgatas" refers to those headed by Akṣobhya and the others. The Lord, the Great Vajradhara, is white. In that regard, if one arises from the clear light through the stage of self-consecration and, having emanated Akṣobhya, inserts him so that he becomes the principal deity of the mandala, then it is Akṣobhya; at that time, he has two arms and one face. If, however, it is according to the sequence of the four yogas, then he has three faces and six arms. This is to be connected with what will be explained: "By contemplating, one will achieve accomplishment." This is the literal meaning. The citation from the Explanatory Tantra (Uttaratantra) mentioned here is for the purpose of establishing the explanation of both types of approach as authoritative; otherwise, the citation of the Explanatory Tantra within the explanation of the "wisdom nectar of approach" taught in this chapter would be redundant. "By those who desire liberation" is said because the supreme accomplishment is the very cause of liberation. The connection of the word "always" is to be understood as "at all times."

བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་འདིའི་མངོན་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། ། ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་དོན་བསྒྲུབ་པའོ་ཞེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྦྲེལ་བ་ནི་དྲུག་པའོ། ། མཆོག་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་པའོ། ། མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི། འཆད་བཞིན་པའི་འདུས་པ་ཕྱི་མའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདུས་པ་ཕྱི་མ་ཉིད་དོ། ། འཕགས་པའི་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། སོ་སོའི་བཤད་པ་གསུངས་པ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྔར་གསུངས་པའི་བཤད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་བཤད་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བར་གསུངས་སོ། ། སེམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་པོ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་གནས་སོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དམན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ཡུལ་གསུངས་སོ། ། རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་འདིས་ཡན་ལག་དང་པོ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་བར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་འདིས་ཐུན་མོང་གི་བསྙེན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་སོ། ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ།

The phrase "one's own entire [being]" is to be connected with "in all modes of conduct," as indicated by the immediate context. "Wisdom nectar" is so called because it possesses the nature of non-duality. Regarding the word "all" and so forth, the genitive case is used in connection with the statement: "the accomplishment of the meaning of the reality of the mantras of the Tathāgatas who will be explained." "Supreme" refers to the characteristic of Buddhahood itself. "Explained" is said in relation to the root text. "Of the words of the brief exposition" refers to the detailed explanation of the Explanatory Tantra (Uttaratantra) which is currently being discussed. "The detailed explanation was spoken" refers to the Explanatory Tantra itself. The phrase "the explanation of the Noble One" and so forth is to be connected with what will be explained later. "The explanation of each individual [deity] was spoken" is because, in relation to what will be explained, it is the very nature of the explanation previously spoken. The explanation of "the faculties" is for the most part spoken in the Vajramālā. "Of the mind" implies the intention that the mind itself, depending upon the eyes and other faculties and their objects, abides in the nature of the apprehended, the apprehender, and the act of apprehending. "Inferior" and so forth describe their objects. By the phrase "that which purifies," the first branch is understood to be common to all beings. "The five Buddhas are the eyes and so forth" is spoken from the perspective of the common approach (sevā). "The secret" and so forth refers to the "conceptualization" and so forth.

སྔར་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། ། དེ་ལྟར་དཔྱད་ནས་ཞེས་པ་ནི་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པས་ཞེས་པ་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཙམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི། ལུས་ལ་སོགས་པ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། ། གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཙམ་ཉིད་དུ་ལྟ་བའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྣང་བ་ཙམ་ནི། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་དེ་དག་རང་གི་ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེར་མཐར་ཐུག་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོའོ། ། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། བརྗོད་པའི་དོན་འདི་ཉིད་དབང་གི་སྒོ་ནས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འོག་གི་དབུགས་ནི་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ངོ་། ། ས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡང་ཞེས་པ་ནི།

This explains the detailed exposition of what was previously presented in brief. Regarding the phrase "abiding in that very [state]" and so forth: it refers to the stage of conceptualizing the form of the Buddha. "Having analyzed in that way" means to individually discern that the apprehended objects and so forth, which arise in mutual dependence, are established by their very nature as having the identity of the five Tathāgatas. "By being oriented toward entering suchness" means that mere dependent origination, which is the very identity of the Tathāgata, is suchness. Entering into that is to be shown as the Tathāgata himself, through the absence of ordinary entities and non-entities. Regarding the phrase "the body" and so forth, "thoroughly refined" and so on refers to the serviceability of the body and the other aggregates. The result of viewing the apprehended objects and so forth as mere dependent origination is stated as "the mind" and so forth. The phrase "that very [state]" and so forth indicates the essential nature of the mind, which is free from the apprehended and so forth. "Mere appearance" means that the nature of the three—appearance and so forth—is merely produced in dependence upon one's own mind, and is thus devoid of intrinsic nature. "All emptiness" is the clear light. "Reaching the culmination in that" means having that as its essence. "Will arise" means will be produced. This very meaning to be expressed is stated by way of the empowerments as "the five" and so forth. The "lower breath" is the downward-clearing wind. "Also having the nature of earth and so forth" means:

སྣའི་སྒོ་རུ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་ཡང་ངོ་། ། ཕྱུང་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཐོག་མར་མཉེས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཀྱི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། སྟེང་དུ་འབྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དང་པོར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐིམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཞིག་རྟེན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། གང་ཞིག་ཅེས་པའི་སྒྲ་གཟུགས་ལ་ལྟོས་པའམ་ཐུན་མོང་གི་ཚིག་གོ། ། འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འགོག་པའི་རྡོ་རྗེར་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་འགོག་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེར་གྱུར་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པའོ། ། འགོག་པའི་གནས་སྐབས་སུ། ཐོག་མར་མཚན་མ་ལྔ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། སོ་སོར་སྡུད་ཅིང་འཛིན་པ་ནི་ཕན་ཡོན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། སྤྲོ་བར་བྱ་ཞིང་ཁྱབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། འདིས་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བཤད་པས་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། །

This [maṇḍala] is also of the nature of the four maṇḍalas designated as the gateway of the nose. "Having extracted" means having first pleased the mudrā. "In the form of the drop of bodhicitta" refers to the form distinguished as conventional. With respect to the emergence [of the elements] above, it is said "one's own form and so forth," because the objects such as form and the faculties such as the eyes, as well as their respective consciousnesses, are dependent upon the mental consciousness. "Dissolved" refers to the mental consciousness as the remainder. For that very reason, it is said "becoming the support for the objects and faculties," and so forth. If one asks what it is that supports, the remainder is "consciousness." The word "whatever" is either in reference to form or is a common term. Regarding "cessation" and so forth, "becoming the vajra of cessation" means that the vajra of cessation is the clear light. "Becoming that" means attaining it. In the state of cessation, the five signs are the cause, and the withdrawal and retention are the benefit. These will arise for the yogi. For that very reason, it is said "earth," and so forth. "Should be emanated and pervaded" is intended in the sense of making the world known through the clear light itself. By this explanation of the two types of clear light, the stages of "total withdrawal" and "subsequent dissolution" are shown.

དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སོ། ། དེའི་རྣམ་པས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཡིན་གྱི་སླར་ཡང་ས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། འོད་གསལ་བ་ལས་སྟོང་པ་ཆེ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ནི་ཐབས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལས་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། དེ་ལས་རླུང་ནི་འབྱུང་བའོ། ། ཞེས་སོ། ། འདི་དག་ཙམ་ནི་འདིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ཙམ་ལ་འབྲེལ་བར་ཉེ་བར་དམིགས་པར་བྱའོ། ། རླུང་ལས་མེ་ནི་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིས་སོ། ། རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་སྤྲོ་བར་བྱ་བ་དེ་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་མི་འགལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཡང་། ཕྱི་རོལ་དང་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བའི་འོད་ཟེར་ལྔ་མེའི་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རང་གི་དོན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆུ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བཤད་པས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ། ། སོ་སོར་སྣང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པ་དག་གིས་བཤད་པའི་རིམ་པས་འགྲོ་བ་འགོག་པའི་རྣམ་པ་ལས་ལྡང་བ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རང་གི་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །

Regarding the phrase "In that way," and so forth: "That which" refers to the mind. "By its aspect" means by the aspect of consciousness, such as wind and so forth, and not again by earth and so forth. As it is said: "From the clear light, the great emptiness arises; from that, method arises; from that, insight is born; from that, wind arises." One should understand that these [steps] here are intended to be connected merely to the generation of the wisdom body (jñānakāya). The passage beginning with "From wind, fire truly arises" and so forth refers to the emanation body (nirmāṇakāya). If one asks how it is that the emanation body is emanated by that very same sequence, there is no contradiction; for even in the wisdom body, the three elements of fire and so forth exist by virtue of being of one taste with the external. Likewise, it is explained that in the wisdom body, the aggregate of form is born from the elements of color and shape; the five extremely clear rays of light are born from the fire element; and the aggregate for one's own benefit is born from water. Thus, it was spoken in order to demonstrate the sequence for generating the wisdom body. The passage beginning with "Individual appearance is perfect knowledge" and so forth is an illustration. By the sequence explained through the "total absorption" and "subsequent dissolution," the arising from the aspect of ceasing the movement of beings should also be described as the aspect of movement. Therefore, it is said, "Wisdom and method," and so forth. "Moving and non-moving" refers to the yogi’s own mere individual appearance, which is wisdom.

སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ཐབས་སོ། ། རང་གི་སོ་སོར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་འདི་དག་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོང་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐུ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི། གསུངས་པ་ཡང་། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་དེ་ཉིད་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་གང་གང་དམིགས། ། དེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་བརྟག། ཅེས་སོ། ། འཕགས་པས་ཀྱང་། དབང་པོ་གང་དང་གང་ལམ་གྱུར། ། དེ་དང་དེ་ཡི་ངོ་བོར་བྱ། ། མཉམ་པར་མ་བཞག་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་བསྐྱེད། ། ཅེས་སོ། ། དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། མི་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་རྣམ་པའི་གཟུགས་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་དབུས་སུའོ། ། ཅི་ཞེ་ན། ཟུང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་གསུངས་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། བསྐྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཟུང་འཇུག་གི་རྣམ་པ་གཟུང་བ་ཉིད་ཙམ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་བྲལ་བ་ཡང་། ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ཉིད་བློ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏེ།

The nature of mere individual appearance is the method. One's own individual appearance is precisely like an illusion. "Entering into equipoise" is the thorough realization of these as being of one taste. For that very reason, it is said, "the conventional," and so forth. Regarding "the mass," and so forth, the completely pure body is the Mahāmudrā. "Having made them one" is as it was said: "In the Vajrayāna, whatever the yogi perceives, he should analyze that very thing as being of that [Mahāmudrā's] nature itself." The Noble One also said: "Whichever sense faculty becomes the path, one should make it the essence of that [Mahāmudrā]. Through the application of non-equipoise, one generates the nature of all Buddhas." If one asks, "Having thus made them one with oneself, what should be done?" it is said, "the non-moving," and so forth; [this refers to] the form of one's own aspect in the midst of the moving and the non-moving. If one asks, "What is it?" it is said, "the union," and so forth. Because it is of a nature free from all conceptual constructions such as "that which is to be meditated upon," it is the samādhi of union. The meaning of "should be meditated upon" is explained as "should be known." Even being free from generation, the mere grasping of the aspect of union is wisdom. As it was said: "That which is free from arising, that very non-arising is the intellect," and so forth. By the words "yoga," and so forth, the three aspects are presented.

བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པའི་མཐར་དེ་དག་བཤད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྣམ་པར་དག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རིམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི། སྔགས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་སོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་གཟུགས་སོ། ། ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ནི་མདོར་བྱས་ཅན་གྱི་རིམ་པ་དང་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྐུ་གཉིས་སོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་རྒྱུར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ནི། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སླར་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་རྣམ་པ་ལས་ཟློག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་ཅིག་ཤོས་སོ། ། མཚན་མ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། མཚན་མ་མེད་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཟུང་འཇུག་ལ་གནས་ནས་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་འཕོ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དགོན་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དགོན་པ་ལྟ་བུ་ནི་དགོན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིང་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རྣམ་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྟེན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་རྣམས་ཉིད་དུ་བདེ་བ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་པ་ནི།

Regarding the explanation of these at the conclusion of the stages through the words "blessed" and so forth: the passage beginning with "the bodhicitta is completely pure" teaches the yoga of conceptualizing complete purity. "Gradually" refers to the sequence of the mantra seed-syllables and so forth. "Completely pure" is the form of union. "Not completely pure" refers to the two bodies designated as the stage of the condensed [deity] and the stage of self-consecration. Regarding the cause of the completely pure and the not completely pure, the passage beginning with "in that" is spoken; "with signs" means with an object of observation. The passage beginning with "form" teaches its own essential nature. Furthermore, it does not establish a reversal from the aspect of the completely pure deity. That which is "with signs" is other than the state of perfect buddhahood itself. "Signless" is the defining characteristic of buddhahood. Being signless, by abiding in emptiness and union, one also thoroughly accomplishes that which is with signs. Therefore, the passage beginning with "therefore" is spoken; it is an explanation of the intended meaning. Regarding "mirror-like wisdom" and so forth: because one sees many aspects transferring into mirror-like wisdom, it is the "great wilderness." It is like a wilderness because it is the very basis for the individual appearance of the objects of the various and variegated aspects of the stable and the moving. Here, the phrase "attaining bliss in these very [aspects]" means:

འདི་རྣམས་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་གནས་རྣམས་སུའོ། ། བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི། འདིར་ངེས་པའི་དོན་ལས་མ་གསུངས་ཀྱང་སྔར་གྱི་དྲང་བའི་དོན་རྟོགས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷག་མར་མོས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་གསལ་དུ་བཅུག་མ་ཐག་པ་ནི། སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་བོ། ། གཉིས་པ་ཞེས་པ་ལ། ས་བོན་བསྡུ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ལས་ཏེ་ཨོཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་ནི། གསུམ་པ་གཟུགས་ནི་རྫོགས་པ་སྟེ་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་ལའོ། ། བཞི་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་དགོད་པ་ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ལ་ཡི་གེ་དགོད་པའོ། ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་གསུམ་ལས་རྫོགས་པའི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གསུངས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བསྒྲུབ་པའི་གནས་ལྔ་རྣམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་ཡུལ་ལྔ་པོ་སོ་སོར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཐུན་བཞི་དག་ཏུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷ་མོ་བཞི་མཉེས་པར་བྱེད་པའོ། །

These very points are the stages of the method for realizing luminosity. "Bliss" refers to the great bliss that is the nature of union. "The definitive meaning" means that although it was not explicitly taught here as the definitive meaning, the previous provisional meaning is understood. Therefore, it is said, "In that way," and so forth. Regarding "the first" and so forth: immediately after the maṇḍala of the remaining devotion has been dissolved into luminosity, that is the awakening of emptiness. Regarding "the second," the gathering of the seed-syllable is the yoga, such as the sun maṇḍala and so forth arising from the syllable OṂ and so on. The generation of the wisdom body of the Great Vajradhara is the third, the completion of the form, which is the subsequent yoga. Regarding "the fourth," the "placement of syllables" refers to the placement of syllables in the extreme yoga. This is the provisional meaning. Regarding "the supreme" and so forth: by thoroughly knowing the essential nature, one thoroughly knows the luminosity itself, which is perfected from the three emptinesses. The siddhi of Mahāmudrā is that which has the nature of union. This is the definitive meaning. It is said, "In the five places for the accomplishment of the Mahāmudrā as taught," and so forth. "Form and so forth" refers to Rūpavajrā and so forth. In order to express each of the five objects that have become perfectly present, it is said, "to be performed during the four sessions," and so forth. "Pleasing that" means pleasing the four goddesses.

ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ཤེས་པ་ནི་པདྨ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དང་ཡུལ་དང་སྐྱེ་བ་དང་རང་བཞིན་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། ཐོག་མར་གནས་ཇི་ལྟ་བར་འཁྱུད་པ་དང་། འོ་བྱེད་པ་དང་། སོ་དང་སེན་མོས་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ནུ་མ་དང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་འཚེར་བ་དང་ཉེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་འདི་དགའ་བ་ལ་མཁས་པའོ། ། རྒྱ་ཆེར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་དགའ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པར་སྦྱོར་བ་གཞན་དགའ་བ་ལ་བརྩམས་ནས་གསུངས་སོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཨོཾ་སེར་པོའོ། ། སྡོམ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཡི་གེ་ཨོཾ་རེངས་པར་བྱེད་པ་པོས་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་དམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། འདིའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བསྒྲུབས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་ཐུན་བཞིར་སྒྲུབ་པར་གསུངས་པའི་གོ་རིམ་གྱིས་སོ། ། རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཐུན་བཞིར་སྒྲུབ་པ་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དོན་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་འཆད་པར་བྱེད་པའོ། ། སླར་ཡང་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

"Knowing the supreme joy" means that, preceded by the knowledge of the families, domains, births, natures, times, and so forth of the five goddesses, such as Padminī and the others, one is skilled in first embracing them in their proper positions, kissing them, biting and scratching with teeth and nails, and so forth, as well as in massaging and rubbing their breasts, hair, and so on; this is what is meant by being "skilled in joy." The "extensive explanation" refers to what is taught in other works on the treatises of joy (kāmaśāstra) and the like, which are composed concerning such pleasure. "The syllable Oṃ" refers to the yellow syllable Oṃ. "The vow" (saṃvara) means that which binds the bodhicitta, because the syllable Oṃ acts as the binder that perfectly restrains it. "Supreme bliss" refers to worldly bliss, because it is the very grasping of the distinction of thorough knowledge. "All the faculties will be accomplished" implies here the remainder, namely "great bliss." Its own essence is described by the words "vajra" and so forth; "having accomplished that" refers to the sequence of practice taught for the four sessions. "Abiding in the samādhi of conceptualization" and so forth means that the purpose of the samādhi of great bliss is achieved through practice in the four sessions. "The vajra is the clear light" and so forth also explains its own essence. Furthermore, it does not mean that the yogi who has realized it does not understand the samādhi of great bliss and so forth.

ཡང་ན་རྟོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་དུ་བྱེད་དོ། ། རྣམ་གཞག་རིམ་པར་གསུངས་པའི་རིག་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དོན་དུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའོ། ། མཆོག་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པ་ལས་སོ། ། ཚིག་གི་རྒྱན་ནོ་ཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀུན་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ནས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིའང་། དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་དགོས་པས། དེའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། ། དབྱེར་མེད་པས་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མན་ངག་མ་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མན་ངག་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་གསུངས་པ། སླར་ཡང་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྨོངས་པ་ནི་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པའི་མན་ངག་མི་ཤེས་པའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་རིང་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི། དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་འདི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །

Alternatively, by first taking the meditative absorption of realization as the object of focus, one acts as the continuum of beings. According to the reasoning taught in the Rim pa rim par bkod pa (The Stages of Presentation), one should train for the sake of the meditative absorption of great bliss; this refers to abiding in the meditative absorption of conceptualization. "Of those who abide in the supreme accomplishment" means those who have especially realized the meditative absorption of union. This is the literal meaning. The verse is from the explanation according to the intended meaning (sandhyābhāṣā). "The ornament of words" means generating reverence for the verse beginning with "Holding all the Buddhas" and so forth. Regarding the phrase "In that way" and so forth: having shown the yoga of the Great Vajradhara, since the yoga of Vairocana and the others must also be ascertained as that very same thing, it is summarized by way of that. Regarding the phrase "Because they are indivisible, [he is] the yogi of Vairocana" and so forth: "Because the pith instructions have not been obtained" means because the pith instructions for the blessing of indivisibility itself have not been obtained. For that very reason, it is stated in the Sādhana (Means of Achievement): "Furthermore, one should make oneself the nature of all," and so forth. "Deluded" means not knowing the pith instructions for the blessing. "One will be far from the completion stage" means that this very blessing of indivisibility is the cause of the completion stage. Regarding the phrase "All" and so forth: "Of those" and so forth refers to Vairocana and the others.

མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཐ་མི་དད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། སྦྱོར་བ་བཞི་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཆོག་ལ་དང་པོ་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་བཞི་པོ་ཐུན་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱོར་བ་བཞི་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི། རྡོ་རྗེའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་སྦྱོར་བ་བཞིའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། སྤྱོད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྦྱོར་བ་བཞིའོ། ། རྫོགས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བསྟན་པ་ནི། དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ལེའུའོ། ། རིམ་པ་གཉིས་ལ་སློབ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཞེས་པ་ནི། ལེའུ་བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱི་བར་མ་ཆད་པར། ཐུན་མོང་མཆོག་གི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་ལྟོས་པའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ནས་བསྙེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གའི་འོག་ཏུ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་ཞེས་པ་ནི། གསུངས་པ་ཡང་། དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ། བསོད་ནམས་གྲགས་པ་དཔལ་དང་ནི། ། གཟུགས་དང་དེ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། ། དྲུག་རྣམས་བྷ་ག་ཞེས་པར་ཐོས། ། ཞེས་སོ། ། བློ་ལྡན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་བཞི་པོ་ནི་ལེའུ་གཅིག་གཉིས་པར་གསུངས་པའི། དང་པོ་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སྟེ། །

The indivisible essence is the non-dual essence. The four applications are the four divisions of the supreme meditative absorptions, such as the first awakening of emptiness and so forth, which are also called the "four sessions" and so on. "Vajra" refers to the Great Vajradhara; the yoga that has him as its cause is the "vajra application," which consists of the four applications. For that very reason, the passage beginning with "that" was spoken; "by this" means by the vajra application. "That itself" refers to the four applications expressed as the conduct. Because this perfected Blessed One is the very cause for the superior realization of the completely pure Great Vajradhara, the passage beginning with "perfected" was spoken. The teaching of that is the chapter that upholds it. Regarding the phrase "entering the training in the two stages," immediately following the context of explaining the chapter, the expression "by the division of the common and supreme" is a statement in reference to the two stages. For that very reason, it is said, "Then, following the ritual of the approach and so forth," because he possesses mastery over desire and the other [perfections]. Regarding the Blessed One, it is also said: "Mastery, excellence, merit, fame, glory, and then form and diligence—these six are known as the bhaga." Regarding the phrase "the wise one" and so forth, the four vajras are those spoken of in the second chapter: "First is the awakening of emptiness..."

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ། འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི། དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཟང་པོ་ནི། ལྷ་རྣམས་ཏེ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་འདི་བཟང་པོའོ། ། སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་ནི། འདི་ནི་འདིར་མངོན་པར་དགོངས་ཏེ། མདོར་བྱས་ཀྱི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ལས་རབ་འབྱམ་ཐ་མལ་པ་འབྱུང་བར་གྱུར་གྱི་ཡན་ལག་དྲུག་ལ་དམིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། མངོན་པར་བསྟོད་པ་གསུངས་པ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་བྱ་བའོ། ། གཉིས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། ། ཚུལ་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་ངོ་བོའོ། ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དང་། སྐྲ་ཤད་འཛིང་བ་བཞིན་ནོ། ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ནི། ཕྱིས་སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་རྣམས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་མེད་པ་ཕུང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་གསུངས་པ་དང་མི་འགལ་ལོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བསླབས་པ་ལས་རབ་འབྱམ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཡང་གསུངས་པ། སྐུ་གསུམ་མི་ཕྱེད་ཅེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་སྐུ་གསུམ་མོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་བསྐྱེད་པའོ། །

Regarding the phrase "and so forth": because it is not to be transcended, it is connected to that. "Excellent" refers to the gods, for this visualization of the Tathāgatas such as Akṣobhya and so forth is excellent. As for the "six-limbed yoga," this is the intended meaning here: by meditating on the stages of the Piṇḍīkṛta-sādhana, one should focus on the six limbs so that the vast array of activities arises in an ordinary manner. Regarding the phrase "uttered the praise," the remainder is "to the Great Vajradhara." "The definitive union of the two truths" refers to the activity of the six limbs. Because there is no conceptual elaboration regarding duality and non-duality and so forth, it is "without elaboration." "Method" refers to the essence of union. "Unborn" is like an illusory elephant and so forth, or like the appearance of floating hairs. "Primordially peaceful" means that there is no nirvāṇa after having been born, and that which exists does not arise again, as is the case for the Śrāvakas and so forth. The non-engagement of such objects and subjects, as well as the "aggregates" and so forth, does not contradict the teaching of the six limbs. Thus, having explained the methods for accomplishing the vast array through training in the two stages, the Vajra Recitation, which is a branch of that, is also taught: "The indivisibility of the three bodies." Because the essence of the Dharmakāya and so forth is one, they are the "three bodies." The Great Vajradhara is the sixth. His "engagement" is the generation.

བདག་ཉིད་ཡོད་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་པའོ། ། དེའི་གནས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ཁང་པ་བརྩེགས་པ་དང་ལྷའི་རྟེན་ནོ། ། གོས་དཀར་ལ་སོགས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་བརྒྱུད་པ་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། རླུང་གི་དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་ནི། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཡང་དག་འཇུག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསྡུས་པ་ནི་བསྡུས་པའོ་ཞེས་པ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པས་སྔགས་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པའོ། ། བདག་གིར་མཛད་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྟེན་པར་བྱ་བའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བར་ཡང་། དེ་ནི་སྐུ་ཡི་བཟླས་པར་བཤད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ནི་བཟླས་པའི་དུས་སུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇུག་པ་དང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཞེས་པ་ལ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ལེའུ་གཅིག་བཞིན་པར་གསལ་ལོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ལས་གཅོད་པས་ནི་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ་ཞེས་པ་ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་དོན་གྱི་དངོས་གྲུབ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་གྱིས་མཚན་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྣམས་གཅིག་ཉིད་དུ་མཚན་པར་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གཅིག་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། །

Because it exists as a self, it is the "abiding." Its abode is the maṇḍala, which is the multi-storied palace and the support for the deities. One should understand from the various successions of other sources that the four maṇḍalas, such as Pāṇḍaravāsinī and the others, are to be attained. As it is said: "Through the stages of the reality of the winds, one correctly enters the reality of the mantra," and so forth. Regarding the phrase "the condensed is the condensed," it means that through vajra recitation, all mantras are accomplished. "To make one's own" means to rely upon it through its very nature. Regarding the phrase "all" and so forth, the "essence of the body and so forth" will also be explained later: "That is explained as the recitation of the body," and so forth. For individuals who are like jewels, the essence of representation is the essence of entering and so forth at the time of recitation; thus, it is said, "entering, abiding," and so forth. Regarding the phrase "by thoroughly knowing vajra recitation," the phrase "the activities such as pacifying" and so forth is clear from the context of the chapter. Because it cuts through the activities of this very [recitation], it is "generated." The meaning of those is the three syllables, because they act as the actual accomplishment of the meaning of mantras such as the "snake" and so forth. "Marked by the three indivisible vajras" means that which marks the vajras of the body and so forth as a single unity is such. Its very nature is the nature of the unity of the three vajras. "Thorough knowledge" is Vajradhara, who possesses the nature of the three syllables.

བླ་ན་ཡོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བླ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་པ་འདིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ལ་ཁ་སྦྱོར་དུ་དང་། དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔར་གཞུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། འོད་གསལ་བར་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། འདི་ནི་ཞེས་པ་བཤད་མ་ཐག་པའི་འཇུག་པ་ནི། རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་དང་འབྲེལ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱི་བཟླས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མི་ཤིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སོ་སོའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་རྣམས། རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་ཤིགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགགས་པ་ནི། སླར་ཡང་ལྡང་བར་བྱེད་པ་སྙིང་གའི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཉིད་དུ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སུ་ཞེས་པ་ནི། སྤྲོ་བ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། དམིགས་པས་ནི་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །

By the phrase "with that which is surpassable" and so forth, "unsurpassable" and so forth are to be understood. The expression "emerging from the body maṇḍala" indicates the offering for those abiding in the generation stage. The phrase "the aggregates and so forth" indicates the entry of the external maṇḍala into the body maṇḍala. Following that, with respect to the union of the body maṇḍala with the wisdom being (jñānasattva), and further, with respect to the entry of the samādhi being (samādhisattva) into the samādhi being, the words "having completed" and so forth are spoken. The instruction "one should cause [it] to enter the samādhi being" has "into the clear light" as its remainder. The phrase "this" refers to the entry just explained, which indicates the connection with the jewel-like individual. With respect to the recitation of the syllable Oṃ, the words "of the body" and so forth are spoken. By the phrase "for that reason," the thorough knowledge of the indestructible (akṣara) that follows the meaning is taught as the individual cause. The essences of the aggregates, elements, sense bases, and faculties of all the tathāgatas, which cease together with the wind and consciousness of the indestructible suchness, are described by the words "the lotus of the heart" and so forth, because they cease right here. The phrase "into the sense bases of the eyes and so forth" is to be connected with "emanation," which will be explained later. "By means of the object" refers to the wind and consciousness.

འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོན་ཡོད་པའི་བཟླས་པ་སྟེ། བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་ཡོད་པའོ། ། དེ་རང་གི་རྡོ་རྗེ་ནི། དེ་ཞེས་པ་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལུས་ཞེས་པ་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཡང་ན་ལུས་ཉིད་དོ། སྔགས་བརྗོད་པ་ལ་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པའོ། ། བསྐྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་ཞེས་པ་ནི། ཁྲོ་བོའོ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་འབྲུག་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་ཟབ་མོའི་ཚིག་ཏུ་གནས་པའོ། ། ཁྲོ་བོར་གསལ་བས་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོའི་ཚིག་ཅེས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་སྔགས་ཀྱི་དོན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་སྔགས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་དང་སྔགས་ཀྱི་ལས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོད་པ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་སྟེ་གཏི་མུག་གི་རིགས་སོ། ། གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། ། གཏི་མུག་ནི་མི་ཤེས་པའོ། ། དེ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འཇོག་པ་ནི། དེའི་ངོ་བོས་ཤེས་ནས་སོ། ། གང་སེམས་པ་ནི་སྒོམ་པའོ། ། ཚིག་གི་འདོད་ཆགས་མངོན་པར་གསལ་བར་གྱུར་པའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེས་ཏེ་བརྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡུལ་དང་དེ་ལ་དམིགས་ནས་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། འདོད་ཆགས་དེ་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་གྱི་ངོ་བོའོ། །

Engaging, abiding, and possessing are the meaningful recitation; it is "meaningful" because its essence is the diligent performance of activity. Its own vajra refers to the syllables Oṃ and so forth. "Body" refers to the mantra-body of the snake and so forth, or alternatively, it is the body itself, because the recitation of the mantra arises in dependence upon the body. "Of those" refers to the wrathful deities. "The ritual of expulsion and so forth" refers to the wrathful deity abiding in the profound words of the syllable Hūṃ, which resounds like the roar of thunder. Because it is clearly manifest as wrathful, it should be called the "words of the great wrathful vajra." From the word "and so forth," one should include the realization of the mantra's meaning, the majesty of the mantra, the activities of the mantra, and so on. "Desiring the benefit of all sentient beings" refers to the great ocean—the family of delusion—which is the desire to benefit all sentient beings. The purification of delusion: delusion is ignorance; knowing that very thing to be Vairocana is the characteristic of liberation. "Placing" means knowing it through its essence. "Whatever one contemplates" is meditation. "Words" refers to the words in which the passion of speech has become manifest. That itself is the vajra because it is stable. "Body and so forth" refers to the objects and that which is generated by focusing upon them. The Tathāgatas are Vairocana and the others. They are of two types, distinguished by the generation and completion stages. That very passion is the essence of clear light.

ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཤེས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། པདྨ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས། དུང་ཅན་མ་དང་། གླང་ཆེན་མ་དང་། རི་མོ་ཅན་མ་རྣམས་གཟུང་ངོ་། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའོ། ། མ་ནིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པ་གཅིག་གོ། ། ཁྲོ་བོ་ཞེ་སྡང་གནས་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡི་གེ་ཐླིཾ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་གཞན་ནོ། ། སླར་ཡང་འདིར་འགལ་བ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། ། གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མ་རིག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ནི། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཐ་མལ་པ་ཉིད་དམ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་པོར་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ཞེ་སྡང་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། འདིའི་ཤེས་རབ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་འཚེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི། ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་གསུམ་ཡང་རང་བཞིན་ཏེ། འཚེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅི་ལྟར་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྣང་བ་དང་རང་བཞིན་ནོ། ། རྟུལ་པོ་ཉིད་ལས་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

Thorough knowledge of the way things are is the luminosity, because it arises from unerring thorough knowledge. To establish that thorough knowledge of the way things are is indeed the practitioner, it is said, "By knowing that," and so forth. From the word "and so forth" in the phrase "the Lotus-like and so forth," the Conch-like, the Elephant-like, and the Painted-like are to be understood. Their purification is the essence of the coemergent. Regarding the phrase "the neuter and so forth," "arising from that" is one way of explaining it. The wrathful deities arise from the locus of hatred. The Earth Essence and the others are generated from the syllables ṭḻīṃ and so forth; this is another way. Furthermore, there is no contradiction here. Regarding the phrase "ignorance and so forth," ignorance is the nature of ignorance. "Woman and man" refers to Locanā and the others, and Vairocana and the others. Whether it be the ordinary state or the state of Vajradhara, that is what practitioners first strive for in the siddhi of Mahāmudrā. The nature of method arises from the increase of light. Hatred is Akṣobhya. Its insight is suchness; it is of a harmful nature because it is the very cause of the lower realms. One might ask: "Are the three appearances not also of a harmful nature? How then can they be described in terms of the nature of method?" They are the appearances and the nature. Because of their dullness, the nature of ignorance is also that of a man.

ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣོན་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་མི་འགལ་ལོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་ངོ་བོའོ། ། དབང་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་བསྐྱེད་པ་དང་འབྲེལ་ལོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། འཁོར་ལོ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི། ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བ་སྟེ། ཨོཾ་ཡིག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དགུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའི་འོད་ཟེར་ལས་བྱུང་བ། བསྒྲུབ་བྱ་བསྐྱེད་ནས་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བར་གསལ་ལོ། ། ཞི་བ་ནི། རིམས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། ། གཟིར་བར་བྱེད་པ་ནི། ཧཱུཾ་ཡིག་དང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། བསྲེག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ན་ནི་རྗེས་སུ་རྒྱས་པར་བྱ་བའོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་ལས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི། ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུའོ། ། ངོས་རྣམས་སུ་ནི་ཉེ་ལོགས་རྣམས་སུའོ། ། བཞི་ནི་ཕྱོགས་རྣམས་སུའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞི་ལ་ལྟོས་པའི་ཚིག་སྟེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དགོད་པར་བྱའོ། ། མཚན་མ་དང་ས་བོན་དང་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་པ་ནི། །

It is not contradictory to say that the nature of the method is extreme sharpness. The vajra-like samādhi is the essence of union. Regarding the phrase "it becomes masterful," the intended meaning is that it arises from that, being connected to its generation. "The wheel to be accomplished" means that which is to be brought forth; it means that the object to be accomplished is to be summoned by means of the syllable OṂ. Having generated the object of accomplishment in the form of Vairocana, it should be placed as it emerges from the light rays of the samādhi-sattva; this is clear from what will be explained as "just as it is." "Pacifying" refers to the complete subsiding of fevers and the like. "Tormenting" refers to the emanation and reabsorption arising from the syllable HŪṂ, but it does not mean burning. "When it becomes extensive" means it should be expanded. "In every way" is because it is the performer of all activities. "In this very [maṇḍala]" refers to the maṇḍalas of the wheels of Vairocana and the others, which were taught for the sake of pacifying and so forth. "On the sides" means on the adjacent areas. "Four" refers to the directions. The phrase "Vairocana and the others" is a statement in relation to the four Tathāgatas, Akṣobhya and the rest; in the maṇḍalas of Vairocana and the others, Akṣobhya and the rest are to be arranged. They are to be indicated by means of symbols, seed syllables, and forms. "In accordance with the activity" means—

ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། དེ་ལ་ཞི་བ་ལ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་སྤྱན་མའི་ཚོགས་སྤྲོས་ནས་འོད་ཟེར་དཀར་པོའི་གཟུགས་སུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ནག་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། རྫོགས་པ་དང་། མ་རྫོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་པའོ། ། བསྡུས་པ་ནི་འདི་ཉིད་དུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་གཉིས་པ་སྐུ་མདོག་དམར་པོ་རང་སྣང་ལ་འཁྱུད་པའོ། ། མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རིམ་པས་ངེས་པར་བསྟན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱག་གཉིས་པ་ཞལ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། གཟུགས་ནི་ལུས་སོ། ། སྐུ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་རྣམ་པའོ། ། ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་རླུང་དང་མེ་དང་འཛིན་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་གཟུང་ངོ་། ། ཀུན་དུ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་མཚོན་པར་བྱ་བའོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ཡི་གེ་ཨཱཿདང་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་དག་བསྡུས་སོ། ། བསམ་གཏན་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །

This is according to the specific distinctions of activities such as pacification and so forth. In that regard, for pacification, one should emanate the assembly of Vairocana and Locanā and then gather them back in the form of white light rays. For Akṣobhya and the others, they are likewise gathered in the form of black and so forth, as will be explained. The accomplishment of the desired result is that which produces pacification and the other activities. The distinction between the complete and the incomplete is made by way of the two types of yogins. The body and so forth have been explained; the summary is right here. For that very reason, it will be explained as "the Vajra-holder of the three bodies." "By that" means by the essential nature of the body and so forth. Because he is the nature of the five Tathāgatas, there are the five vajras. The Great Vajradhara is the sixth. "The natural form" refers to the two-armed, red-colored form embracing the self-appearance. It is said that humans and so forth are definitively shown through the stages of birth, and these also have the aspect of being one-faced and two-armed. "Form" is the body. "Body" is the aspect of the syllable HŪṂ. From the word "and so forth" in "water and so forth," the maṇḍalas of wind, fire, and earth are to be included. "To be fully indicated" means to be correctly indicated. From the word "and so forth" in "the syllable OṂ and so forth," the syllables ĀḤ and HŪṂ are included. "The Vajra-holder of meditative concentration" refers to focusing on the engagement of meditative concentration and so forth.

དེ་ཉིད་བརྟན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་རྡོ་རྗེ་ཅན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་རྣམ་པ་བཞི་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་འདིའི་ངོ་བོས་ཞེས་པ་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསད་པ་སྟེ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལ་གནས་པ་དང་པོར་འཇུག་པ་ལ་ནི། འདོད་པའི་རྗེས་སུ་ཐུན་མོང་བའི་ཆོ་གའོ། ། སྒོ་ང་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ཡན་ལག་འཇིག་པ་དང་། སྐམ་པར་བྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དབང་དུ་བྱ་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ནི། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དགྲ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་སྟ་རེ་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་ཆ་རྣམས་ཀྱིས་བསད་པ་སྟེ་འཆི་བར་བྱས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་དབྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྣམ་པར་བྱའོ། ། ཉེས་པ་བསྒྲག་པར་བྱས་ནས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དེ་ཡང་འཁོར་ལོ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ནས་དེ་རྣམས་གསད་པར་བྱས་ནས་སྤངས་པར་བསྒོམ་སྟེ་རང་གི་ལུས་འཁོར་ལ་ཞུགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ཁ་སྦྱོར་དབྱེ་བའོ། ། ཆད་པས་གཅད་པར་བྱ་བ་ནི་གསད་པར་བྱ་བའོ། ། བདག་ཉིད་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི།

Because that very [reality] has become stable, it is the "vajra"; that which possesses it is the "one possessing the vajra of meditative concentration." The four types of vajras exist because they are of the nature of the Tathāgatas. The term "agent" is intended to mean "by the essence of this yogi." For that very reason, it is said, "This is..." and so forth; since this is spoken in terms of one abiding in the completion stage, it says, "killing," and so forth, regarding beginners. "Those who have not entered" refers to the common ritual for those who are first entering the manifest Vajrayāna. From the word "and so forth" in "eggs and so forth," one should understand the destruction of limbs, drying up, transformation, and the like. This very [wind] is the maṇḍala of wind. Because it is difficult to subdue and so forth, "performing all activities" means that the enemies to be accomplished are killed—that is, made to die—by weapons such as axes. "Separating the union" means that one should visualize the maṇḍala of whoever is to be accomplished. Having proclaimed their faults, the Cakravartins then kill them and meditate on them as abandoned; one should view one's own body as having entered the wheel—this is the "separation of the union." "To be punished" means to be killed. "One's own self completely transformed like a sun maṇḍala" means...

ཐོག་མར་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དམིགས་ལ་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པར་གསུངས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཁ་ཞེས་པ་དབུས་མའི་རྩེ་མོ་ལ་རྩེ་མོ་གཞན་མ་འབྱར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྲོ་བོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་སྙེམས་པ་དང་། གསུས་པ་འཕྱང་བ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་བསྙེར་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སོ། ། འཁོར་ལོའི་དབུས་ན་གནས་པ་ནི། ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་དབུས་ན་གནས་པའོ། ། ཕྱག་དྲུག་པ་ནི་གཞན་དུ་ཕྱག་བཞི་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ། ། འདི་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལ་སོགས་པར་གསལ་ལོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་ཕྱུང་བའོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའོ། ། ཕྱོགས་བཅུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིགས་ལྔས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ནི། གང་གི་ཕྱག་རྒྱ་གང་ཡིན་པ་དང་། བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེའི་རིམ་པ་ལས་མ་འདས་པས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལུས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི། སྤྲུལ་པའི་ལུས་འདི་ལྔ་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུས་སོ། ། ཁྲོས་པ་ནི་ཡིད་དོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གྲང་བ་བརྒྱད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ཁྲོས་པའོ་ཞེས་བསམ་པར་བྱའོ། ། གསོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ནུས་པ་ཞེས་པ་ནི།

First, one should visualize a sun maṇḍala arising from the complete transformation of the syllable HŪṂ. This is because the central prong of the so-called "vajra-mouth" described in the eleventh chapter does not have any other prongs attached to it. "All the forms of the wrathful ones" refers to their physical appearance, such as being haughty, having protruding bellies, and knitting their brows in anger. "Abiding in the center of the wheel" means abiding in the center of the multi-storied palace. Regarding the "six-armed" form, it is taught elsewhere as being four-armed. "According to the oral instructions" is clarified in the Sādhanas and other such texts. "Arisen from that" means emanated by Vajradhara. This refers to the emanation and reabsorption that will be explained later. "The ten directions" and so forth refers to those subsumed within the five families of Tathāgatas. "Respectively, their own" means that one does not deviate from the sequence of whichever mudrā belongs to whom and whichever deity one is. "Abiding in the wisdom body" is because these five emanated bodies are of the nature of that very [wisdom] body. "Emanating" means emanating from the perfect union with the goddess. By the word "and so forth" in the phrase "Buddhas and so forth," Ratnasambhava and the others are included. "The wrathful one is the mind" means that for that very reason, one should consider him "wrathful" because he engages in the forms of the eight cold hells and so on. "The slayer" refers to the Great Vajradhara, because he is of the nature of clear light. "Illusory power" means...

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནི། འཆི་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱས་ནས་གདུལ་བྱ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་སླར་ཡང་གདུག་པ་ཅན་གཞན་གང་ཡིན་པ་རྣམས་འཆི་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱེད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་གཟུགས་སྐྱེ་བ་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་འདི་རྨོངས་པར་གྱུར་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་ཆགས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་བོ། ། ཞེས་པ་འདིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒྲུབ་པ་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། སླར་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དང་པོར་དེ་སྲིད་དུ་སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་སྔར་གསུངས་པ་འདི་སྦྲེལ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མི་གཡོ་བ་བསྒོམས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གཙེས་ཤིག་ཅེས་པ་ནི། སྔར་གསུངས་པ་འདི་ཁྲོ་བོའི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་པ་འདིར་འབྲེལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི། ལྕགས་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ། ། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་ས་བོན་དང་མཚན་མ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་གྱུར་པའི་མི་བསྐྱོད་པ་བསྐྱེད་ནས་ཕྱུང་སྟེ་བཅུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

For that very reason, the Blessed One, who is himself like an illusion, having passed away into nirvāṇa, acts in accordance with those to be trained by once again causing other malevolent beings to pass away into nirvāṇa. The Buddha is the embodiment of the Great Vajradhara’s body and so forth. The locus of the maṇḍala is the attachment to the arising of the form of the vessel [the world]. Just as this [world] becomes attached through delusion, so too the Buddha does not achieve [it]. By this, it is shown that there is no accomplishment in any way whatsoever; furthermore, the siddhi of a Buddha does not exist. By the phrase "as just explained" and so forth, it is shown that this connects to what was previously stated: "first, the practitioner [should act] to that extent." "One should meditate on being born in a buddha-field" means that by meditating on the deity Acala, one will be born in a buddha-field. "In this way, cause [them] to be tormented" connects here to the previously mentioned "wrathful deities." "Its very wheel" is like a wheel made of iron and so forth. This is because it is of a nature that inflicts harm and because it is a destroyer. "Arising from the complete transformation of Vairocana" is because, having generated Akṣobhya from the seed-syllable and sign of Akṣobhya, he is transformed, emanated, and then inserted.

རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་མི་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་ཞལ་བཞི་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། རང་གི་ལུས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འདུས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་པ་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་སོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བསྡུས་ནས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་བཅུག་མ་ཐག་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་གིས་བསྡུས་སོ། ། དེ་ནས་དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ལའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་སྦྱོར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། མི་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་ཞལ་བཞི་ཕྱག་དྲུག་པར་བཤད་པ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དེའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་འཁོར་རྣམས་སོ། ། སངས་རྒྱས་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། དམ་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། འཁོར་དང་བཅས་པར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

Vajrasattva is the four-faced form of Akṣobhya just described, and so forth. The distinction between female and male refers to the distinctions of Locanā and the others, and Vairocana and the others. "One's own body" refers to that which has the nature of the [Buddha] bodies and so forth. "Having gathered" means the families of the bodies and so forth within the bodies and so forth. If one asks how, it is by "having condensed." "Of all those" refers to those who have just been inserted. For that very reason, it is said, "in one's own body" and so forth; by the word "and so forth" in the phrase "of the maṇḍala deities and so forth," the Lord of the Maṇḍala is included. Then, "to them" refers to those who have been emanated. Likewise, the phrase "of Ratnasambhava and the others" and so forth should be applied to the process of transformation. This is the underlying intention: that the form of Akṣobhya is explained as having four faces and six arms. "Of his retinue" refers to the retinues of the five Tathāgatas. "The Buddha maṇḍala" is the self because it is the very nature of all Buddhas. "The nature of Yamāntaka" refers to the complete transformation of the Great Vajradhara; this will be explained by the passage beginning with "all the samayas" and so forth, stating that one should contemplate [it]. "One should visualize together with the retinue" is what is meant; regarding that, it is said, "the Buddhas" and so forth.

རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་འདིར་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། གང་གི་ཚེ་མེད་པ་ལས་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པས་སོ། ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་པ་ནི། འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ཁྲོ་བོ་བཅུ་པོ་རྣམས་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དེ་སྔར་བཞིན་མི་བསྐྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱང་འཁོར་ཉིད་དོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཞེས་པ་ནི། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཉིད་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཅུག་པ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞུགས་པར་རོ། ། སྤྲོ་བར་བྱའོ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱའོ། ། སྐུ་གསུམ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ལ་བཞུགས་པའོ། ། གསོད་པར་བྱེད་པར་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་མ་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ལ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ཁོ་ནའོ། ། ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་པ་དང་མ་བཤད་པའི་ཐུན་མོང་དུའོ། ། དེའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་འོད་གསལ་དུ་བཅུག་མ་ཐག་ཏུ་ལངས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི་སྔར་བཤད་པའི་མི་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སམ།

Regarding the phrase "Vairocana and so forth," this refers to the goddesses such as Locanā and the rest, because they cannot be prophesied from non-existence. The phrase "Maitreya and so forth" refers to the bodhisattvas and the ten wrathful deities; as before, in a maṇḍala associated with Akṣobhya, these thirty-two are also the retinue. Regarding "body, speech, and mind," the families of body and so forth are inserted according to their respective numbers, such that the aggregates and so forth are entered by the aggregates and so forth, and the eye and so forth are entered by Kṣitigarbha and the rest. "Should be emanated" means they should be projected outward from the body and so forth. The "three bodies" abide in the three times because they arise throughout the three times. "Should be killed" means by means of their own respective implements, such as the mallet and so forth. Regarding "the lord of the maṇḍala," the phrase "Yamāntaka himself" means Yamāntaka alone. "Common to all the deities" means common to both those already explained and those not yet explained. "By those goddesses" means by Locanā and the rest. Immediately after the mudrās of Maitreya and the rest, which have been transformed, have been dissolved into the clear light, the Great Vajradhara who has arisen is transformed. "Arising from that" means arising from the transformation of the Great Vajradhara. "In the form of a wrathful deity" means either in the form of Akṣobhya as previously explained, or...

གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ཐོག་མར་རིམ་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་བསྡུས་པའོ། ། དེ་ལ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའི་སེམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་ལྔ་པོས་ཁྱབ་པའི་སྣང་བ་ཙམ་མོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ངག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། གནས་ཞེས་པ་ནི། ངག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། སེམས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ལ་བསྟན་ནས་སོ། ། འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ། ། རེངས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་བྱ་བའི་བསམ་པའི་ནུས་པ་ཆུ་རེངས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཆོ་ག་དེ་གསུངས་པ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལས་ཅིག་ཤོས་ནི་བླ་མ་ཉིད་ཀྱིས་འོག་ཏུ་འབྱིང་བ་ལས་སྟེང་དུ་འཕྱོ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཆུའི་སྟེང་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་བཀོད་ནས་ཆུའི་སྟེང་དུ་བཅག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། ། འདིར་ཡང་སྔར་གསུངས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནམ་མཁའ་དང་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འབར་བ་ནི།

By means of the form of Yamāntaka. "Equanimity" refers to the form of the wrathful deity. "All" refers to the condensed protection wheel previously described in sequence. "For the sake of protection" means for the sake of protecting the practitioner's mind. "For those abiding in the completion stage" refers to the five types of yogins who have been discussed in terms of the generation stage. "That which is to be accomplished" is the mere appearance pervaded by the five-colored light rays. Therefore, it is said, "Furthermore, that..." and so forth; by the words "one's own mantra syllables" and so forth, speech and the rest are expressed. "Abiding" refers to whatever constitutes speech and so forth. "Mind" is the essence of the three appearances of the mind. "Like an illusion" means having the nature of the wisdom body (jñānakāya). "Vajra wisdom" is taught as non-dual wisdom. "Destruction" means causing ruin. "Paralysis" refers to the application that causes the power of one's own intended activity to be paralyzed; that ritual is taught. "Other than the nirmāṇakāya" refers to the guru himself, because of emerging above from sinking below; thus, it is said, "First..." and so forth, which is connected to the instruction: "having arranged [oneself] by meditating on the surface of the water, one should walk upon the surface of the water." Here too, one should apply the previously mentioned "Buddhas, space, wind," and so forth. "Blazing vajra" is...

འབར་བ་དང་ལྡན་པ་རྩེ་མོ་ལྔ་པ་ཁ་དོག་ནག་པོའོ། ། ཁྲོ་བོ་གཞན་གང་ཡང་རུང་བའི་གཟུགས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། འདི་ཡང་འཁོར་གྱི་ཁྲོ་བོ་བཞིན་ནོ། ། པདྨའི་རྡུལ་ལྟ་བུར་སེར་པོ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། རེངས་པའི་སྦྱོར་བའི་སྐབས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཚད་རི་རབ་དང་འདྲའོ། ། སའི་འོག་ཏུ་སོང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་འཁོར་ལོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གནས་པས་རེངས་པར་བྱེད་པ་ནི་འདིར་མ་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རེངས་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ་ཡང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རེངས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། དཔུང་རེངས་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རེངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བར་འགྱུར་བ་ནི། རབ་ཏུ་གྲགས་པར་ཉེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་སྙིང་གར་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེང་ངམ་གན་རྐྱལ་དུ་གྱུར་པའི་སྙིང་གར་རོ། ། ཡིད་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྟེ་འགལ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྡོ་རྗེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁྱབ་པ་རྣམས་སོ། ། བསྡུ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་བརྙན་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་ལྔ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་འཇུག་པ་དང་འཐོན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་སངས་རྒྱས་མངའ་བདག་ཉིད། །

It is blazing, five-pointed, and black in color. Regarding the phrase "assuming the form of any other wrathful deity whatsoever," this is also like the wrathful deities of the retinue. It should be understood as being yellow like the pollen of a lotus, because this is the occasion for the application of the rite of paralyzing. Its size is like Mount Meru. Regarding the phrase "having gone beneath the earth," since it is not stated here that paralyzing occurs by remaining upon the assembly of the wrathful deity's wheel, [it is understood otherwise]. Regarding the phrase "the Buddha" and so forth, the paralyzing is also taught as "this." One who is skilled in paralyzing is one who is unable to be paralyzed by an army. Therefore, that too is for the purpose of paralyzing. "Becoming manifest" means becoming well-known. Regarding the phrase "the eyes and so forth," from the word "and so forth," one should understand that it possesses three faces, six arms, and so on. Regarding the phrase "at the heart of the one to be accomplished," it is at the heart of the one to be accomplished who is either face-up or lying on their back. "Disagreeable to the mind" means unpleasant, which is the meaning of "contradictory." "Of sentient beings" refers to those pervaded by vajra light rays. "Gathering" means they should be made to enter completely by way of the engagement of the form and the reflection. Because of the five colors, such as red and white, sentient beings enter and emerge from the vajra that is the nature of the Tathāgata; because they are of the nature of the Tathāgata, it is said: "All these beings are the sovereign Buddha."

ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ། རིན་པོ་ཆེ་པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཤིང་རྟ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདུད་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཅིང་ཡིད་ཀྱི་ཤིང་རྟ་བསྐྱེད་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བདུད་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མི་དགེ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འོད་ནི་ཚོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་གནས་སུ་ནི་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བ་སྦྱིན་པར་གསུངས་པའི་གནས་སུའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཞི་བ་བྱེད་པ་ནི་སྙིང་གའི་ས་བོན་ལས་ཕྱུང་བས་སོ། ། བསྙེན་པ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ནར་བཤད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དབང་བསྐུར་བར་འོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མངོན་པར་འདོད་པའི་སྦྱིན་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་འབྲེལ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཡང་ཅི་ཞིག་དགའ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བསམ་པར་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྐྱོན་མེད་པ་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ། ། མི་སླུ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བའོ། །

Because it has been so stated, it says, "precious ruby and so forth." This is because it completes the chariot of the yogi’s mind; it dispels the harms of Māras and the like, and serves as the support for generating the chariot of the mind. Therefore, it says, "wish-fulfilling jewel and so forth." Because it is free from the stains of non-virtue, which are the causes that produce Māras and the like, it says, "light is the dye and so forth." "In its own place" refers to the place where it is taught that the empowerment is bestowed. "The assembly of Vairocana" refers to the yogi who, having entered the meditative absorption of Vairocana, performs the pacification by emanating from the seed-syllable at the heart. "Approach" (sevā) is the Tathāgata himself, as explained previously; therefore, the Tathāgata himself is worthy of being empowered. Regarding the phrase "of such a kind," if one asks what is to be done to pacify the assembly of sentient beings, it says, "like a wish-fulfilling jewel and so forth." The intention is that by granting the supreme gift of what is desired, it connects with the practitioner. Furthermore, if one asks what brings joy, it says, "therein and so forth," which should be understood as the transformation of self-consecration. "By all the Buddhas" refers to those just mentioned. "Faultless" means free from stains. "Infallible" means that which will certainly come to pass.

ཞི་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེར་ཡི་གེ་ཨོཾ་ལས་བྱུང་བའི་འཁོར་ལོ་ཨོཾ་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ་སྐུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་སྒྲུབ་ཐབས་ལས་གསུངས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་རོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་གཟུགས་སོ། ། རྨོངས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྙིང་གའི་ས་བོན་ལས་འཐོན་པ་རྣམས་སོ། ། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པའོ། ། དབང་ཆེན་ནི་ས་ལ་དབང་བ་སྟེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་འདི་དབང་ཆེན་ཏེ་རྟེན་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟུར་བཞི་ལ་རྡོ་རྗེས་མཚན་པ་དེའི་སྟེང་དུ་སྭཱ་ལས་རྫོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་སྭཱ་ཡིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ལས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོད་དཔག་མེད་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟུར་གསུམ་པ་རྡོ་རྗེས་མཚན་པའོ། ། ཅི་རིགས་པ་ཞེས་པ་ནི། རིན་པོ་ཆེའི་སྦྱོར་བས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་གཟུགས་དང་འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཆགས་པས་འདོད་ཆགས་བདག་ཉིད་སྦྱོར། ། འདོད་ཆགས་དགའ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། འདོད་ཆགས་རྒྱུན་གྱིས་དབང་བསྐུར་ན། ། འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་བདག་ཉིད་འགྱུར། ། ཞེས་འདུས་པ་ཕྱི་མར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་ཆེན་སྤྲིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིན་ཆེན་སྤྲིན་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ཚོགས་ཞེས་པ་ནི།

In a maṇḍala such as the peaceful maṇḍala, there is a wheel arising from the syllable OṂ, consecrated by the OṂ. From that arises the form of Vairocana, "exactly as it is," meaning in the manner described in the sādhana. That which is to be accomplished is the form of Vairocana. "Delusion" is the nature of ignorance. Because it is stated, "the application" and so forth, "whatever it may be" refers to those [emanations] that have emerged from the seed-syllable at one's own heart. "Once again" and so forth refers back to the previous [section]. "Mahendra" (Great Lord) refers to the earth, which is the sovereign; because it is the primary [element], it is Mahendra. Since its nature is to serve as a support, one should generate Ratnasambhava from the syllable SVĀ, which is perfected from SVĀ upon a four-cornered Mahendra maṇḍala marked with a vajra and consecrated by the SVĀ of the jewel. Likewise, one should generate Amitābha upon a three-cornered fire maṇḍala marked with a vajra. Regarding the phrase "as appropriate": through the application of the jewel, there is the form of Ratnasambhava, and for those with passion, the nature of Rāgavajra. As it is said in the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja: "Through passion, one joins the nature of passion; Possessing the joy of passion, When consecrated by the stream of passion, One becomes the nature of Rāgavajra." Regarding "Jewel Cloud" and so forth: "Jewel Cloud" is Ratnasambhava. "Assembly" refers to...

དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། མཁའ་དབྱིངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་དེར་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྟག་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་ནམ་མཁའ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། མདུན་དུ་རྡོ་རྗེ་ཐད་ཀར་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི། མི་བསྐྱོད་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ། གཙོ་བོའི་སྐུའི་གཞོགས་སུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ནི་རྡོ་རྗེ་ནམ་མཁའ་དང་ཆོས་མདུན་ཞེས་པ་འདིས་སྐབས་འདིར་མི་བསྐྱོད་པ་དང་དོན་ཡོད་པ་དག་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྔར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འོད་ཟེར་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཐུགས་སུ་བྱོན་པ་ནི་དགའ་བའོ། ། འཇམ་དཔལ་དང་མཚུངས་པ་ནི། ཁ་དོག་དང་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དགའ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་མཚུངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་འདི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྔར་བཞིན་དུ་སྤྲོས་པ་དང་བསྡུས་པའོ། ། བལྟས་ཙམ་གྱི་ཞེས་པ་ནི་དགའ་སྟོན་ཆེན་པོའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། ། གཞག་པའི་ཞེས་པ་ནི་སྔར་རོ། །

One should realize [the practice] through such means as these. From the words "the expanse of space" up to "there," one should undoubtedly perform the visualization. Regarding the words "Vajra Space" and so forth, "that" refers to Vajra Space, Amitābha. The phrase "situated directly in front of the Vajra" means that in the maṇḍala where Akṣobhya is the principal deity, [the deity] is situated at the side of the principal body. By the terms "form is Vajra Space" and "Dharma in front," Akṣobhya and Amoghasiddhi are expressed in this context, because the samādhi of Amitābha has already been described. For that very reason, the words "Akṣobhya" and so forth are spoken. The mudrās of one's own family are Locanā and the others. The continuum of the mind is the nature of light rays. "Entering the heart" means joy. "Equal to Mañjuśrī" means that because he possesses color and majesty, he is equal to him through the joy of all beings and so forth. Therefore, the words "abiding" and so forth are spoken; by this, he is described as the King himself. The Buddhas and Bodhisattvas of the five families are emanated and reabsorbed as before. The phrase "by merely looking" refers to the application of a great festival. The word "placed" refers to what was previously mentioned.

མི་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གནག་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་རང་གི་ས་བོན་དང་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་དེའི་འོག་ཏུ་རང་གི་ལས་བྱུང་སྟེ། ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་སྲིན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བར་བྱའོ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། ། མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པ་ནི་མདུན་དུ་གནས་པའོ། ། ཁ་སྦྱར་ཕྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའོ། ། བསམས་ནས་ནི་ཡང་དག་པར་མཚན་ནས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའོ། ། ལས་དང་པོ་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། ། གཞན་ཡང་སྔར་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི། སྔར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ལྟོས་པའོ། ། ངེས་པར་བཤད་པའི་ལས་རྣམས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། རྒྱུད་འདིར་མ་གསུངས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་རྣམས་དང་རྒྱུད་གཞན་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་བརྗོད་པའི་ལས་དང་འབྲེལ་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གསལ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་འཁྲུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལས་རྫོགས་པར་སྤྲོ་བར་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ག་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོ་བར་བྱ་བའོ། །

"Endowed with the application of Akṣobhya" means that upon a very black wind maṇḍala, from the complete transformation of one's own seed-syllable and mark, the Great Vajradhara is fully transformed; then, below that, one's own activity arises, and it should be connected with the thought: "The space-vajra rākṣasas and so forth shall completely fill it." "Abiding in the fire maṇḍala" means abiding in front. "Opening the union" is as previously explained. "Having contemplated" means having correctly identified. "Those of the Buddha vehicle" refers to those who have superior devotion to the Mahāyāna. "Beginners" refers to those who practice the generation stage. Furthermore, "as previously explained" refers to what was briefly mentioned earlier. "The activities of the definitive explanation will be thoroughly accomplished" should be understood as following up to the end of the passage beginning with "loving-kindness and so forth," which is to be explained later. In order to show the connection between the activities described and the sādhanas not mentioned in this tantra but mentioned in other tantras, the words "the mantras" and so forth are spoken; these refer to the Tathāgatas and so forth. "Arising from that" means that for that very reason, it is the nature of clear light. "Radiant" is because the elements such as earth and so forth are intensely agitated. "Maṇḍala" is because it is the very essence of the world. "To emanate in completion from the seed-syllables and so forth" means to emanate them from the heart outward.

གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འོག་ཏུ་རིན་ཆེན་དང་དོན་ཡོད་དག་གི་རྫོགས་པའི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་བརྡ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉི་མ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཁྲོ་བོ་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་དང་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དག་མ་འདྲེས་པ་ལས་རིམ་པ་དང་པོར་རྣལ་འབྱོར་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་ལོའི་འོད་ཟེར་ཞེས་པ་འཁོར་ལོའི་དངོས་གྲུབ་ནི་འཁོར་ལོའི་ཚོགས་ཏེ། གང་དུ་འཁོར་ལོ་དེ་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའོ། ། འཁོར་ལོ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། འོད་ཟེར་གྱིས་འཁྱུད་པའི་ལུས་ཀྱང་དེ་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་གང་ཡིན་པའོ། ། ཡང་ན་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་གཡས་ཀྱི་དང་པོས་རྡོ་རྗེའི་གནས་སུ་གཙུག་ཏོར་འཛིན་པ། གཡས་ཀྱི་གཉིས་པའི་ཕྱག་ཏུ་འཁོར་ལོའི་མཚན་མ་འཛིན་པ་དེ་དང་དེས་འོད་ཀྱིས་འཁྱུད་པའི་ལུས་སོ། ། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་ནི། ཡིག་མཁན་གྱིས་ཉེས་པས་འཁོར་ལོ་དང་གླེགས་བམ་ཁ་ཅིག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་གཡས་ཀྱི་དང་པོས་འཁོར་ལོ་སེར་པོ་འཛིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཚུལ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱང་འདིར་དཀར་པོ་སྟེ་འཁོར་ལོ་དཀར་པོ་འཆང་བའོ། ། སྤྲིན་གྱི་མདོག་ཅེས་པ་ནི་སྤྲིན་ནག་པོའི་ཁ་དོག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི།

Following the samādhi of the Vajra of Speech, one should understand that [the deities] are generated through the completion stage of Ratnasambhava and Amoghasiddhi. The "sun maṇḍala" is a metaphorical indication, because it is the very sign of the increase of light (āloka-vṛddhi). It is so called because the sun serves as the metaphorical indicator. This metaphorical indication occurs in the context of generating the wrathful deities. Because the light of the maṇḍala and the attainment of light (ālokopalabdhi) are not mixed, the yoga is taught in the manner of the first stage; thus, "the light rays of the maṇḍala" refers to the maṇḍala-siddhi, which is the assembly of the maṇḍala, wherein that maṇḍala is the Uṣṇīṣa-Cakravartin. It is both the maṇḍala and the body embraced by the light rays, for as long as that is the case. Alternatively, by virtue of belonging to the Akṣobhya family, he holds the Uṣṇīṣa at the position of the vajra with the first right hand, and holds the mark of the maṇḍala in the second right hand; that is the body embraced by the light. In the sādhana, due to a scribal error, some maṇḍalas and manuscripts read "vajra" [instead of maṇḍala], because he belongs to the Vairocana family. The statement that he holds a yellow maṇḍala with the first right hand should be viewed as an incorrect method of the sādhana; for here, Vairocana is white and holds a white maṇḍala. "Cloud-colored" refers to the color of a dark cloud. "That very [nature]" refers to the two aspects themselves. "Killing and so forth" refers to...

སོགས་པའི་སྒྲ་ལ་རེངས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། བཀའ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བསྐུལ་བ་ལས་སོ། ། དེའི་དོན་གྱི་འཁོར་ལོ་ནི་ལྷའི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། ། ། ། ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པར་སྔགས་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མངོན་པར་བརྗོད་ནས། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་མཚོན་པའོ། ། བྱང་དུ་ཁ་བལྟས་ཞེས་པ་ནི། འདིར་རྒྱས་པ་ལ་ཞེས་པ་འདི་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། ཤར་དུ་ཁ་བལྟས་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཞི་བ་ཞེས་པ་འདིའོ། ། ཀླུའི་བློས་མཛད་པའི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་གར་ཡང་གསུངས་པ། ཟླ་བ་ཉ་ལ་བྱང་དུ་བལྟ། ། བཟང་པོའི་སྟན་ལ་གནས་ནས་བརྩམ། ། རྒྱས་པ་སེར་པོའི་གོས་ལ་སོགས། ། ཉི་མ་སྔ་དྲོ་རྒྱས་པ་བརྩམ། ། ཞི་བ་དཀར་པོའི་གོས་ལ་སོགས། ། དཀར་པོའི་ཉི་མའི་དང་པོར་བརྩམ། ། སྲོད་ལ་ཤར་དུ་ཁ་བལྟས་གྱུར། ། འཇམ་པའི་སྟན་ལ་གནས་ནས་ནི། ། སྒྲུབ་པོ་ལས་དང་རྗེས་མཐུན་པས། ། བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་ལྡན་བསམས་ནས། ། ལས་ཀྱི་རྗེས་མཐུན་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞི་ལ་བྱམས་པས་ཀུན་དུ་དཔྱད། ། ཅེས་སོ། ། ཕྲ་བ་ནི་རང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། གྲོལ་བ་ནི་བསྐྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། སྔགས་རྣམས་ནི་ཕྲེང་བར་བགྲང་བའི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།

The word "and so forth" includes [actions] such as paralyzing and the like. "Command" refers to the exhortation of Vajradhara. The "wheel of its meaning" is the wheel of deities, because it is visualized according to the sequence of that [exhortation]. The phrase "vajra" and so forth summarizes the meditative absorption of the completion stage. Having described the activities of pacifying and so forth without reliance on mantras in the thirteenth chapter, the text now says, "Now..." and so forth; "explanation" refers to the approach. "Explanatory tantra" indicates the Vajramālā and others. "Facing north" is to be connected here with the term "for increasing." "Facing east" refers here to "for pacifying." It is also stated in the Homa-vidhi composed by Nāgabuddhi: "On the full moon, face north; Seated on an excellent seat, begin. For increasing, use yellow garments and so forth; Begin the increasing rite in the morning. For pacifying, use white garments and so forth; Begin on the first day of the white fortnight. At dusk, face east; Seated on a soft seat, The practitioner, in accordance with the activity, Contemplating with love and compassion, Through yoga corresponding to the activity, For pacifying, analyze with love." "Subtle" means having its own essential nature. "Blessed by the bodhicitta" means blessed by consciousness. "Liberation" is the thorough knowledge of the generation stage. "Mantras" refers to those counted on garlands, such as snakes and so forth.

། སྦྲུལ་ལ་དངོས་གྲུབ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལྷག་པར་གནས་པའོ། ། གཟུང་མིན་ཞེས་པ་ནི་ལྗང་ཁུ་ཉིད་དང་རིང་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ཡང་ན་གྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་བྱ་རེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་སེམས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། ། རླུང་ལ་ཡིད་ཕེབས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྙིང་ལ་གནས་པའི་དཔེར་བརྗོད་པའོ། ། དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི། འདི་ལྟར་བཤད་པ་པདྨར་གནས་པ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བརྗོད་པའི་བཤང་སྒོའི་པདྨར་གནས་པ་ཞེས་པའོ། ། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་གསུངས་པ་ཡང་། ལྟེ་བར་སྭཱའོ། ། རྐང་པ་གཉིས་ལ་ཧཱ་དགོད་ཅེས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་སོ། ། སྦྲུལ་ལྟ་བུ་ནི་སྦྲུལ་ལོ། ། ཨོཾ་གྱི་ཡི་གེ་གདེངས་ཀའི་རྣམ་པ་དང་པོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་མར་གཤོག་གི་རྣམ་པར་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་འདི་དག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལ་བསོད་ནམས་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པས་བསོད་ནམས་ལེན་པའོ། ། རུ་རུ་ཞེས་པ་ལྷ་ལ་རངས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། སྥུ་རུ་ཞེས་པ་སྔགས་པས་གྱུར་པ་སྟེ། གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཞི་བའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ནད་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་སྲེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པར་མཛོད་ཅིག། བདག་གི་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའི་འོ། ། རེ་བ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ལས་སྒྲུབ་པའོ། །

Regarding the phrase "the snake is the siddhi," and so forth, it is the "abiding in excess." "Not to be grasped" refers to its being green, long, and so on; or alternatively, it is the culmination of the inference of the tactile sensation of cold and so forth. "It holds the mind" refers to the expanse of the mind. The state in which the wind is settled in the mind is the tathāgata. The phrase "how so," and so forth, is an illustration of that which dwells in the hearts of sentient beings. Regarding the "maṇḍala of the great power," this should be applied here as it will be explained as "dwelling in the lotus." The "maṇḍala of wind" refers here to that which dwells in the lotus of the anus as described. As stated in the Sādhana: "Svā at the navel; place Hā on the two feet." The Great Vajradhara is the sixth. The practitioners are those belonging to the family of Vairocana. "Like a snake" means a snake. Because the syllable Oṃ is first in the form of a hood, and because at the end the syllables Svā Hā are spoken in the form of wings, it is said that "great merit arises," which is the taking of merit. "Ruru" is the homage to the gods with joy. "Sphuru" is the transformation by the mantra practitioner; "making clear" means making the purpose of pacification very clear, and the meaning of "causing the pain of disease to subside" is "make me endowed with splendor." "My" refers to the practitioner. "Hope" is the accomplishment of the activity of one's pursuit.

ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྤྱན་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་དང་། སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཞི་བའི་ལས་ཙམ་ནི་སྤྱན་ནོ། ། ཐུགས་ལས་ཕྱུང་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེར་གྱུར་པ་དེ་ཟླ་བའི་ཆ་ཤས་རྫོགས་པའི་ཁྱིམ་དེར་བསྟེན་པར་བསམ་པར་བྱ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། མཉེས་པ་ནི་ཞི་བ་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་ལའོ། ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་དགྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བསྐུལ་བ་ནི་པུཥྚིཾ་ཀུ་བ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁ་དོག་ནི་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསམ་པ་ནི་རྒྱས་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པའོ། ། ཤི་བ་སོས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི། རྟོག་པར་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། གཞན་དུ་ཡང་བཤད་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གཤིན་པོའི་སྙིང་གར་དེའི་མིང་ཡིག་དང་ནམ་མཁར་ཨཱཿཁ་དོག་དམར་པོ་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་ཟེ་འབྲུ་ལ་ཡང་དག་པར་བཀོད་ནས་པདྨ་ཟུམ་པ་དེ་ཉིད་དུ་སྤྱན་མའི་སྔགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བར་བྱས་ནས་སྦྲུལ་གྱི་ཞགས་པས་བཅིང་བར་བྱའོ། ། དེའི་སྔགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་ཞིང་སྤྱན་མའི་སྔགས་ཀྱང་བཟླས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། ། སྐུལ་བར་བྱེད་དོ་ནི་རབ་ཏུ་བསད་པར་བྱེད་དོ། ། སྐུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་གོ་འཕང་ངོ་། ། སྐུ་གསུམ་དམ་ཚིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཁྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་ཁྲོ་བོ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །

The unimpeded eye is the eye that accomplishes everything for the practitioner, the object of accomplishment, and the means of accomplishment; it is the mere activity of pacification. That which is emitted from the mind becomes the syllables of the mantra; one should visualize and understand them as being situated within that mansion where the portions of the moon are complete. "Pleasing" refers to the accomplishment that transcends pacification. "One-pointedness of mind" is the characteristic of delight. "Exhortation" refers to puṣṭiṃ kuvati and so forth. "Color" refers to yellow and so forth. "Intention" refers to the mind of enrichment and so forth. "Reviving the dead" is according to the sequence taught in the Kalpa. Furthermore, it is explained that the yogin of Vairocana should place the name-syllable of the deceased at the heart of the three-sattva nature, and in the sky, the syllable Āḥ of red color upon the pericarp of an eight-petaled lotus. Having completely surrounded that very closed lotus with the mantra of Locanā, one should bind it with a snake-noose. By the light rays of that mantra, one is consecrated, and by reciting the mantra of Locanā, one specifically brings them back to life. "Exhorting" means to perform the rite of slaying. "The three bodies" and so forth refer to the state of activity. The "samaya of the three bodies" is the Great Vajradhara. "He who makes wrathful" refers to the wrathful one, Akṣobhya. "Whoever" refers to the Great Vajradhara. "That" refers to that very same one.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དངོས་པོ་ནི་བགེགས་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནི། སྒྲུབ་པ་པོ་ཡིད་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་འབྱུང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སོ། ། འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡིད་ཀྱིའོ། ། བརྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའོ། ། བཙུན་མོའི་མཆོག་ལྟ་བུར་ནི། ལྔ་པོ་རྣམས་ཤེས་པའོ། ། གཟུངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་འབྲེལ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཨོཾ་གྱི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི། སྤྱན་མའི་སྔགས་སུའོ། ། གྷུ་ཊཱི་ནི་ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་ནི་བོད་པ་ལའོ། ། གྷུ་ཊ་གྷུ་ཊ་ཡ། ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་ནི་བོད་པ་ལའོ། ། མི་ཕྱེད་པ་ནི་མཚུངས་པ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་དམིགས་ནས་སྔགས་བརྗོད་པས་སྲུང་བའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། སྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྲུང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས། འདི་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་བརྗོད་བཞིན་པའི་སྲུང་བའི་སྦྱོར་བའོ། ། སྐུ་གསུམ་དངོས་གྲུབ་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྐུ་གསུམ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའམ་བསྒྲུབ་བྱའི་ལུས་སོ། ། དེ་སྲུང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །

"The Blessed One" refers to the Great Vajradhara who has entered into meditative equipoise in the samādhi of Akṣobhya. "Entities" refers to the obstructors; this is from the passage beginning, "the spirits who arise for the purpose of harming the practitioner's mind." "That which is not to be transgressed" refers to the mind. Because it is stable, it is "vajra." "Like the supreme consort" refers to the five [wisdoms]. "Of all dhāraṇīs" refers to those associated with the Vajra family. "The meaning of Oṃ has already been explained" refers to the mantra of Locanā. The two words "ghuṭi" are for the purpose of calling out. The two words "ghuṭa ghuṭaya" are also for the purpose of calling out. "Indivisible" means equal, because the object to be accomplished is also visualized as having the nature of the three vajras. "Recollection of Akṣobhya" is intended to mean that one should perform the application of protection by reciting the mantra while focusing on Akṣobhya, who is the transformation of the Great Vajradhara. By the words "protection" and so forth, the text shows that this is the greatness [of the practice] in relation to the first application of protection. "Always" and so forth refers to the application of protection as it is being described. "Accomplishing the siddhi of the three bodies" means that because it has the nature of the three bodies, such as the Dharma body and so forth, the "three bodies" are Akṣobhya or the body of the practitioner to be accomplished. It is that which generates the protection of that [body].

དེ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ནད་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས། རྒྱས་པ་ལ་ཡང་སྔར་བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་འདི་འབྲེལ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། པདྨའི་རིགས་ཅན་གྱི་ལྷ་མོ་ནི་ཁྲོ་གཉེར་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། བཙུན་མོའི་མཆོག་ཅེས་པ་འདིའི་དོན་ཁྱད་པར་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བསམ་གཏན་ནི་འོད་དཔག་མེད་ལ་དམིགས་པའོ། ། ནོར་ཆེན་པོ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པའོ། ། འབྲུ་ནི་ཡུངས་ཀར་ལ་སོགས་པའོ། ། འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སོར་མོ་བཟང་མོ་སྟེ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། རིན་པོ་ཆེ་བརྒྱད་ཀྱི་བུམ་པས་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲེས་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་བསམ་པར་བྱའོ། ། སྔགས་ཀྱི་པུ་ཥྚིཾ་ཀུརྦཾ་ཏི་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གསེར་དང་དངུལ་གྱི་ཡི་གེ་ཕྱུང་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་ཞིང་རྒྱལ་བར་བྱའོ། ། བཏོན་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བའི་ཚུལ་དུ་སྔགས་བརྗོད་པས་སོ། ། འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་ནི་རྟོག་པར་གསུངས་པའི་རིམ་པས་དངོས་གྲུབ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ནི་ཞེས་པ་སྔགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གཟུགས་སོ། ། སྐྱེས་བུ་གཙོ་བོ་ནི་བློན་པོའོ། ། སྙིང་སྲ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དམའ་བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་ནོར་དང་འཁོར་ལ་སོགས་པས་སོ། ། འདིར་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་དམར་པོ་ཕྱུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི། སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ། །

Not only that, but it also protects from all fears such as illness; thus, the words "Furthermore..." and so forth were spoken. By the phrase "of the jewel families as well," it is shown that, as before, this is connected to the practitioner of Ratnasambhava for the rite of enrichment. The goddesses of the lotus family are Bhṛkuṭī and the others. The meaning of "supreme queen" is explained by the words "especially..." and so forth. "Meditative concentration" refers to focusing on Amitābha. "Great wealth" refers to gold and so forth. "Grains" refers to white mustard seeds and so forth. "She who causes increase" is Susīma, just like Locanā and the others. One should visualize a vase filled with the eight precious gems emitting a mixture of jewels. The mantra should be joined with the words puṣṭiṃ kuruṃ ti. Having extracted the syllables in gold and silver, one should empower the subject and cause them to be victorious. "Merely by reciting" means by uttering the mantra according to the ritual procedure. "Will be accomplished" means that the siddhi will be achieved through the stages taught in the kalpa. "This" refers to the form consisting of the nature of the mantra. "Principal person" refers to a minister. "Firm-hearted" refers to a mind that is not at all depressed. "In every way" means by means of wealth, retinue, and so forth. Here, one should state the words "having extracted the red mantra syllables" and so forth. "Spoken by Vajradhara" is the concluding statement of the compiler.

ན་མཱཿཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་སྔགས་ནི་ལྷར་ངེས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཕྲུལ་བ་ནི་གཡོས་པའོ། ། གདུལ་བ་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ནི་འདུལ་བའི་དོན་དུ་འགུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་པ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་འདིར་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མིང་གི་ཡི་གེ་ཞེས་པ་ནི། བུད་མེད་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཀུག་པར་བསྒོམ་པར་གསུངས་སོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལུས་ནི་གོང་བུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་འདིར་བྱའོ། ། རྐང་པ་དགུག་པའམ་གོང་བུ་འགུགས་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ནི། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པས་སྣང་བར་བྱ་ཞིང་གསལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ནི་དོན་ཡོད་པའི་སྐུའོ། ། དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་ཡོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའི་སྔགས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། མཁའ་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མཐུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་པའི་བསམ་པ་མཆོག་གོ། ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་བསམ་པར་བྱ་བའོ། ། འབར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཉལ་བའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱ་བའོ། །

In order to teach the mantra words beginning with namaḥ, the text says "mantra" and so forth. This is because it is explicitly stated that a mantra, which is of the nature of a mantra, is to be definitively expressed as a deity. "Miraculous manifestation" means movement. "For the sake of subduing" means for the purpose of summoning those to be tamed. "Recollection of the Great Vajradhara" is because the practitioner here is under the influence of the activity of Vairocana, who is the transformation of the Great Vajradhara. "The letters of the name" refers to the instruction to meditate on summoning the consciousness of that woman. Regarding the passage beginning with "of Yamāntaka," the "body" is the mass [of consciousness]. For that very reason, the application of the wind mandala and so forth should be performed here. It is the summoning of the feet or the summoning of the mass. "Vairocana" means one who makes various forms appear and be clear; thus, he is Vairocana, the sixth, the Great Vajradhara. The "form of the Great Seal" is the body of Amoghasiddhi. By the words "and with that" and so forth, it is shown that by entering into meditative equipoise in the samādhi of Amoghasiddhi, the mantra of Amṛtakuṇḍalī will be spoken. "The expanse of space" and so forth refers to the supreme intention of "extraordinary power." Regarding the words "here" and so forth, the "object to be accomplished" is that which is to be contemplated. "One should cause to blaze" means to awaken [the consciousness] from the elements of sleep and so forth.

གོས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱབས་པས་འོང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་དཀར་པོ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་སྟེང་དུའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ལག་པའི་སོར་ཚིགས་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་ལག་པ་གཡས་པའི་མཐེ་ཆུང་ལ་སོགས་པའི་སོར་མོའི་ཚིགས་རྣམས་ལ་ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དཀར་པོ་ཉིད་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། འོད་ཟེར་དཀར་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧཾ་གིས་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དོན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ཉིད་ནི་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་དོ། ། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱུག་པ་སྔོན་པོའོ། ། འདི་ལས་ཞེས་པ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དོན་ཡོད་པ་བསྐྱེད་ནས་དབྱུག་པ་སྔོན་པོའི་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། འཁོར་དང་བཅས་པས་ལྟུང་བྱས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོས་སོ། ། གང་འདོད་པའི་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའི་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། དེའི་ཡང་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ། ། ཆུ་བོའི་ངོས་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱ་མཚོར་འབབ་པའི་ཆུ་ཀླུང་གིའོ། ། གྲོག་མཁར་ཞེས་པ་ནི་གཞན་སའི་འོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ནི་བཤད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྐང་པ་གཡོན་པ་ཡང་དག་པར་བསྐུམ་པས་སོ། ། སྤྲིན་གྱི་དཔལ་ནི་སྤྲིན་ནག་པོའི་ཚོགས་ཀྱིས་གཟུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཆར་ཆད་པ་ནི་ཆར་པའི་བགེགས་སོ། ། པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་ནོར་རྒྱས་ཀྱི་བུ་སེར་པོ། ལྷོ་རུ་པདྨ་དཀར་པོ། ནུབ་ཏུ་སྟོབས་ཀྱི་རྒྱུ་དམར་པོ། བྱང་དུ་འཇོག་པོ་ནག་པོ། མེར་པདྨ་ཆེན་པོ་སྔོ་བསང་།

It will also come about by wiping with a cloth. Regarding "upon the moon," it should be understood as "upon an eight-petaled white lotus." Regarding "on the finger joints of the hand," one should visualize the syllables Oṃ and so forth as being white on the joints of the fingers of the right hand, starting from the little finger. Regarding "with white rays of light," the intended meaning is "with the syllable Haṃ." Regarding "Amogha" and so forth, that itself is the bhūta (elemental spirit). "Bhūta" refers to Nīladaṇḍa. "From this" means from the bhūta. For that very reason, "Śrī" and so forth are spoken; the intended meaning is that after generating Amoghasiddhi, one should recite the mantra of Nīladaṇḍa. "Causing to fall together with the retinue" means by means of the emanation wheel. "Whatever is desired" is a supplement meaning "of the practitioner." "Of that" refers to the image of the object of accomplishment. "On both banks of the river" refers to a river that flows into the ocean. "Ant-hill" refers to earth from elsewhere. The "five nectars" are feces and so forth. "By properly drawing up the left leg" [is the posture]. "Glory of the clouds" refers to a magnificent form consisting of a mass of black clouds. Furthermore, "the cessation of rain" refers to obstacles to the rain. On the eight-petaled lotuses, on the eastern petal is yellow Vāsuki; in the south is white Padma; in the west is red Karkoṭaka; in the north is black Takṣaka; in the southeast is blue Mahāpadma.

བདེན་བྲལ་དུ་མཐའ་ཡས་སྔོ་སྐྱའོ། ། རླུང་དུ་རིགས་ལྡན་དཀར་པོ། དབང་ལྡན་དུ་དུང་སྐྱོང་སེར་པོའོ། ། དགུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞེས་པ་ནི། ཀླུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། ། གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྙིང་གའི་ནི་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཆུ་བོའི་ངོགས་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གདུལ་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རམ། གདུལ་དཀའ་བ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། ཊཀྐི་ཞེས་པ་འདིར་སྡུད་པར་རྟོགས་པའོ། ། བདག་ཉིད་ཆེར་སྐྱེས་ཞེས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པས་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེས་དེ་ཉིད་དེ་ཆེན་པོ་འང་དེ་ཡིན་ལ་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པའང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་ཞེས་པ་ནི་བཙག་གིས་བྲིས་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་སོ། ། ཏི་ཎི་ཏི་ཎི་ཞེས་པ་ནི་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར་བཟླས་ཏེ་བརྗོད་པའོ། ། རྣོན་པོའི་སྒྲ་ནི་ཟད་པ་སྦྱིན་པ་ལས་ཐོབ་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་གོ་ཆའི་ཚུལ་ལོ། ། ཐོབ་པ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་མཐར་ཐུག་པར་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། གྲོ་གའི་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ཏ་ལའི་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་རས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། གི་ཝང་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་འདིར་ཡང་གུར་གུམ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། མིང་གིས་མཚན་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་མིང་གིས་མཚན་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །

In the southwest is Ananta, pale blue; in the northwest is Kulika, white; and in the northeast is Śaṅkhapāla, yellow. Regarding the phrase "preceded by the summoning," this means preceded by the entry of the nāga's consciousness. One should understand that "at the heart of the image" refers to that of Ananta. "On both banks of the river" is as explained previously. The term "Tathāgata" is used because he realizes the nature of those who are difficult to subdue, or because he is the very knowledge of those who are difficult to subdue. Here, "Ṭakki" is understood as "one who gathers." "Greatly arisen from oneself" means that he has arisen from himself in various forms; he is both "great" and "arisen from oneself." Likewise, the Great Vajradhara is the sixth. "Vajra-hook" means that it is drawn with red ochre and consecrated with the vajra-hook. "Tiṇi tiṇi" is recited as an invocation. The word "sharp" (tīkṣṇa) is derived from the sense of "bestowing exhaustion," according to the etymological method of armor. "Attainment" (prāpti) is the remainder, meaning "individually to the ultimate limit." The Great Vajradhara is the sixth. Regarding "on birch bark and so forth," the word "and so forth" includes palm leaves and the like, as well as cloth and so forth. "With bezoar and so forth" here also includes saffron and the like. "Marked with the name" means marked with the name of the one to be accomplished. "Preceded by the summoning of consciousness" and "vajra-hook" and so forth are as explained previously.

དམ་ཚིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཁྲོ་བོའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། འདུལ་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། པུ་དཀྵན་ནི་ཞེས་པ་འདིར་བྱིངས་ལའོ། ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆོ་གས་སུམྦྷའོ། ། ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོ་ནི་སྔགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། འཁོར་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། བསྐུལ་བ་ནི་དེད་པར་བྱེད་པའོ། ། སྔགས་སུ་གྲགས་པ་ནི་སྔགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཟློས་པའི་དུས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་འགུགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། ཞབས་ནི་འགུགས་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མནན་པ་ནི་བསྐོར་བའོ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་བཅིངས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། ནང་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བ་ནི། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའོ། ། སློབ་བཞིན་པ་ནི་སྔགས་ལས་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བའོ། ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གསུང་ངོ་། ། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་བྱ་ལས་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ནི། དགུག་དཀའ་བ་འགུགས་པའོ། ། ཞགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཞེས་པ་ནི། ཞགས་པའི་རྣམ་པས་བཅིང་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པས་དགུག་པའོ། ། འཛིན་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ངེས་པར་འཚོ་བར་བྱེད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the passage beginning with "samaya" and so forth, and "having entered into meditative equipoise" and so forth: here, the Great Vajradhara is the agent. "All Vajradharas" refers to those from the Tathāgatas down to the wrathful deities. "Whatever" is the genitive case. "Because of subduing" means because of destroying; "puṣkaraṇa" is used here as a verbal root. By the rules of etymology, it becomes "sumbha." The "Great Wrathful One" is the essence of the mantra. "The retinues" is as explained previously. "Urging" means driving. "Renowned as mantra" means that at the time of reciting all mantras, one should maintain mindfulness of this. "He summons his own wisdom-being" is the remainder of the sense. "The feet" are the basis for summoning. "Pressing down" means encircling; this refers to the binding of the wisdom-being. "All Tathāgatas" refers to the nature of the aggregates and so forth. "Supremely intent on the internal" means abiding in the completion stage. "Training" means being supremely intent on the mantra. "Expressed in words" is the speech of the Great Vajradhara. "Unchangingly" means there is no error regarding the subject to be expressed. "Difficult to accomplish" means summoning that which is difficult to summon. "By means of the forms of the noose and so forth" means binding with the form of a noose. "With the form of the vajra hook" means summoning. "Holding" means holding the practitioner so that they certainly survive.

གཞུག་པ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའི་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གསུངས་པ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་སྟོན་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་སྟོན་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུང་གི་ཚོགས་སོ། ། དེའི་སྦྱོར་བས་བསྟན་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། ། བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཐུགས་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་སེམས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་ངོ་བོའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་གནས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རིན་ཆེན་དང་དོན་ཡོད་དག་གི་འང་འདིར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། ། གང་དང་གང་གི་མཚན་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་རང་གི་མཚན་མར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། བསྒོམས་ནས་ཞེས་པ་ནི། བཀུག་པའི་ངོས་རྣམས་སུའོ། ། རླུང་གི་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་འོག་ཏུ་གནས་པའོ། ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་འཁོར་ལོ་སྟེ་མཚན་མས་དགུག་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

"Inserting" means into the interior of the practitioner's body. "Sublime" is said in reference to what was previously taught. "Buddha" is so called because he is the teacher and the knower. Because he is the teacher again and again, he is the "collection of speech." The teaching through his application is that which is eternally present. With reference to the teaching, the words "Great" and so forth are spoken; the Lord of the maṇḍala is Akṣobhya. "Mind" refers to the mind of the object of accomplishment. The "vajra hook" is the nature of light rays. The "Great King Vajrasattva" is the place where the object of accomplishment resides, because it is said, "one should meditate on the form of the maṇḍala." "Mind-vajra" is so called because it possesses the nature of mind. With reference to the wisdom-beings (jñānasattva) of the yogins of Vairocana and the others, the words "wheel" and so forth are spoken, as before. One should also infer that this applies to Ratnasambhava and Amoghasiddhi. Whatever is the sign of whichever [deity], that becomes its own sign. The yogin of Vajrasattva is the yogin of Akṣobhya. "Having meditated" means upon the sides of those who have been summoned. "Of the wind" means situated beneath the crossed vajra (viśvavajra). It is the form of a moon maṇḍala that has been transformed into a wheel, because this is the occasion for summoning by means of the sign.

བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པས་སྒྲུབ་པ་པོ་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ཞེས་གསུངས་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་བསམས་ནས་ཞེས་པ་ནི་འདིར་རིན་ཆེན་འཁོར་ལོ་དབང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བསྐུལ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བཏེག་ཅིང་ཀུན་དུ་དྲངས་པར་བྱས་ཞེས་འདིར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། མདུང་ཞེས་པ་ནི་འདི་མཚན་མ་མདུང་ངོ་། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བསྐྱོན་ཞེས་པ་ནི། གནོད་མཛེས་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བཙག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚལ་ལ་སོགས་པ་དམར་པོའི་མཚན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པ་ངེས་པར་བྱུང་བ་ཞེས་པ་འདིར་ལྷག་མའོ། ། ཁར་ནི་རང་གི་ཁར་རོ། ། ཆོས་འབྱུང་བ་ནི་རིགས་ལྔའི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བཏོན་པ་ནི་བཀུག་པའོ། ། གྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མི་གཡོ་བར་བརྟགས་ནས་ས་དང་མ་འདྲེས་པར་རོ། ། ཡང་དག་པར་བསྲུངས་ཏེ་ཞེས་པ་མི་གཡོ་བའི་སྔགས་ལས་བསྐྱེད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། མིང་རྣམས་བྲིས་ལ་ཞེས་པ་ནི་དྲག་པོ་ཁུག་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དཔེའོ། ། མཚན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་དང་། དཔེ་བྱད་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཇམ་དཔལ་ནི་དྲུག་པའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་གཟུགས་དང་སྔགས་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པའི་འཇམ་དཔལ་ཕྱུང་ནས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དེ་སྤྲོ་སྟེ་ནི།

The application taught in the passage, "The practitioner should be brought forth by Amṛtakuṇḍalin," should also be applied here. Regarding the phrase "Amṛtakuṇḍalin" and so forth, the expression "having visualized the vajra hook" should be understood as referring to the yogin of Ratnacakra-Indra. By that very [hook] means by that same vajra hook. "Urged" should be viewed here as meaning "perfectly lifted and drawn forth." "Spear" refers to the spear as the hand-symbol (cihna). "Mounted upon the wind maṇḍala" means by [the deity] Sumbharāja himself. "Cinnabar and so forth" means that the term "and so forth" includes vermilion and other red substances. "The form of the vajra hook having emerged" is the remainder of the phrase here. "In the mouth" means in one's own mouth. "The source of phenomena" (dharmodaya) refers to the women of the five families. "Extracted" means summoned. Having visualized the hand-symbol on birch bark and so forth as being immovable, it should not be mixed with the earth. "Having perfectly protected" indicates generation from the mantra of Acala. "Having written the names" refers to "Hūṃ! Summon the fierce one!" and so forth. The phrase "the three vajras" and so forth serves as an analogy. "Endowed with all the marks" means because of being endowed with the thirty-two major marks and the minor signs. Mañjuśrī is the sixth [Buddha]. Having emanated Mañjuśrī, who abides as the saṃbhogakāya, the mantra, and the maṇḍala, one should follow [the ritual]. "Emitting that" means:

རང་གི་ལུས་ལས་ངེས་པར་ཕྱུང་ནས་སོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ནས་ནི་དེའི་བར་མ་ཆད་པར་རོ། ། མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལས་སྐྱེས་པའམ་རཾ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། གཞག་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུའོ། ། རླུང་གིས་ཞེས་པ་ནི་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོག་ཏུ་གནས་པས་སོ། ། དེ་ལས་བབས་ནས་དམ་ཚིག་གིས་བཅིངས་ཏེ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱས་ན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པ་གསུངས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་དྲུག་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བའོ། ། དགོས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ནི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའོ། ། མཚན་མའི་གཟུགས་སམ་གདན་ཡང་རུང་ངོ་། ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནི་ཡེ་ཤེས་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ནི། དེའི་རིགས་ཅན་གྱི་ལྷ་མོ་རྣམས་སོ། ། གཙོ་བོ་ནི་སྒྲོལ་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཡང་ཡང་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་འཛིན་པ།

Having definitely emerged from one's own body, that [seed-syllable] completely transforms into the transformation of Yamāntaka. Then, without interruption, the fire maṇḍala is born from the syllable HŪṂ or from RAṂ. "Having placed" means [placing] Yamāntaka within the fire maṇḍala. "By wind" means by that which abides beneath the fire maṇḍala. If, having descended from that, one binds it with the samaya and makes it an object of enjoyment, it will not change into anything else. "In two ways" refers to the distinction between the generation and completion stages as they have been taught. "By the five" refers to the five [Buddhas] beginning with Akṣobhya; for that very reason, those belonging to their families are also of the nature of the Lord of the Family. For that very reason, at all times, one should focus upon the sixth. One should understand that the extensive purpose consists of Akṣobhya and the others. "Delusion" is the aspect of all purposeful activities. For that very reason, it is the "variegated vajra." It may be the form of the sign or the seat. Regarding the specific occasion, one focuses upon Amoghasiddhi, because the nature of the vajra is the very essence of wisdom. The "maṇḍala deities" are the goddesses belonging to that family. The "Principal" is of the nature of Tārā herself, and is the essence possessing her identity. Again and again, she assumes various forms.

ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་ཀུན་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། སྔར་གསུངས་པའི་རིམ་པས་ནི་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པའི་སྔགས་བརྗོད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། མིང་དང་སྤེལ་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་ནི་བཙག་གི་མཚན་མས་ཡང་དག་པར་བཀུག་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དམ་ཚིག་གི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱའོ། ། གང་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྷ་མོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་སུ་ནི་རིགས་རྣམས་སུའོ། ། བུད་མེད་ཀྱི་ཐོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཤད་མ་ཐག་པའི་སྔགས་ཀྱི་མན་ངག་གིས་མཚུངས་པར་སློབ་པ་ནི་སྔགས་རྣམས་སོ། ། དགུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་བྱའོ་ཞེས། དེའི་དངོས་གྲུབ་སྔགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་གི་དབྱེ་བས་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དང་སྔགས་རྣམས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་དེའི་ཡན་ལག་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོའམ། མི་བསྐྱོད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་ནི། གསོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱོགས་བཅུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དྲི་བར་བྱེད་པ། གང་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་ནི་ནག་པོའོ། །

Because it possesses uncommon qualities, that which has fallen under the power of others does not abide within one's own mind. The sequence previously mentioned refers to the sequence of reciting the mantra of Amṛtakuṇḍalin. One should also recite it by interweaving the name [of the target]. Having correctly summoned [the deity] with the sign of the "vajra hook" (vajrāṅkuśa), which is vermilion, one should thereafter enjoy the various samayas. "Where" refers to the goddesses who possess the family of that meditative absorption (samādhi). "In those" means in the families. Regarding the phrase "the skull of a woman" and so forth, the mantras are those that train equally through the oral instructions of the mantra just explained. "One should perform the activities such as summoning" is stated as "the siddhis of all those mantras" and so forth, because there is no other [distinction] than the division of female, male, and neuter. "Arising from those" means from the explicit expression of that meditative absorption and the mantras. The "Vajra Master" is the one who demonstrates its branches like a vajra, or Akṣobhya. "Enlightenment" is because it focuses on the purification of killing. The phrase "of the ten directions" and so forth must be stated with certainty. Therefore, the question is asked: "In what..." and so forth; the "variegated vajra" (viśvavajra) is black.

གལ་ཏེ་ཡང་ཁྲོ་བོའི་སྔགས་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་སོ་སོའི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མངོན་པར་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བསྐུལ་ཚིག་སྦྲེལ་བ་དང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡིད་ལ་བྱ་བར་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོའི་ང་རྒྱལ་དམིགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དེ་དང་དེར་གྱུར་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་གི་ཡང་ངོ་། ། གནས་ནི་དེ་དག་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བ་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རྐང་རྗེས་ཀྱི་ས་ཞེས་པ་ནི། སྣབས་ལ་སོགས་པ་དང་། གཅིན་དང་། བཤང་བའི་གོང་བུའོ། ། བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དུ་ངེས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པས་ཞེས་པ་ལ་འདིར་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུས་སོ། ། ཟླ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས་ཞེས་པ་སྔར་བཤད་པ་དེ་འདིར་གསུངས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོ་ག་གཞན་ནོ། ། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ཉིད་ཕུར་བུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕུར་བུའི་ཆོ་ག་ཤེས་པས་ཕུར་བུས་གདབ་པའི་གནས་གང་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཕུར་བུའི་ཆོ་ག་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིའི་བཤད་པ་ནི། སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱོར་བའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །

Furthermore, just as the specific activities of each of the wrathful mantras have been clearly taught, so too have the application of incantatory phrases and the specific mental visualizations been taught, beginning with the words "anyone such as Yamāntaka and so forth." Similarly, the phrase "visualizing the pride of Yamāntaka and the other wrathful deities" means that the Great Vajradhara completely transforms into those respective forms. The word "those" refers to even a single one of them. "The place" refers to the state of their minds being intensely clear and desirous. "The earth from the footprints of the one to be accomplished" refers to a mass of mucus and so forth, as well as urine and excrement. The phrase "he clearly demonstrates himself as Vajradhara" is because Vajradhara himself has transformed into the form of a wrathful deity and so forth. Regarding the phrase "visualizing Vairocana and so forth," the word "and so forth" here includes Ratnendra and the others. Regarding the phrase "by the moon and so forth," the previously explained "by means of the application of Akṣobhya" is what is being stated here. The phrase "Vairocana and so forth" refers to another ritual procedure. The meaning of "Amṛtakuṇḍalī himself is the kīla" is as follows: if one asks what the place for striking with the kīla is for one who knows the kīla ritual, it is said: "one who knows the kīla ritual" means "Vajrasattva." The explanation of this is that the passage beginning with "the practitioner" and so forth demonstrates the great nature of the application.

རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། འབར་བའི་རྡོ་རྗེ་ནི་འོད་ཟེར་ལྔ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སྒྲུབ་པ་པོ་དང་སྒྲུབ་པའི་འཁོར་ལོ་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མོའི་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་འབར་བ་སྟེ་འོད་ཟེར་དམར་པོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ལྷའི་གཟུགས་ལ་དང་སྔགས་དང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་སྟེ། གནས་ལས་སྐྲོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དམན་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལས་གཞན་ཡང་དཔལ་གྱི་ཁམས་ནམ་མཁའ་དང་རླུང་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་གི་སྤྲོས་པ་ཞེས་པ་ནི། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལྕེ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དོ་ནི་ལྐུགས་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའོ། ། སྙིང་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དོ་ནི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གསུངས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཅི་ལྟར་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམས་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཞིག་སྐུ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེའོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་ཆ་ལ་དམིགས་ནས་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། བཤད་ཟིན་པ་དང་མ་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དང་པོའི་བརྗོད་བྱ་ནས་བརྩམས་ནས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །

The phrase "Great Vairocana" and so forth refers to being endowed with the visualization of the object to be accomplished. The "blazing vajra" is endowed with five-colored light rays. The practitioner and the maṇḍala of the practice are the blazing maṇḍala of the bodies of the gods and goddesses, because they possess red light rays and because the deity’s form and the mantra are indivisible. Regarding the phrase "whatever was spoken," being "expelled from one's place" occurs if the yogi has become inferior. Furthermore, it is because the glorious element arises from space and wind. Regarding "the elaboration of speech," it is taught that "space" and so forth cause harm to the tongue, which results in the state of being mute. "Causing harm to the heart" is because of being separated from the mind and mental factors. The phrase "the Buddha abiding in the completion stage" and so forth indicates what was previously taught. If one asks how the body, speech, and mind are, it is taught that "even by becoming one" and so forth; that nature in which the body and so forth have become one is the bodhicitta-vajra. Because one subdues by focusing on the aspect of the nature of those bodies and so forth, it should be connected as "the marvelous body, speech, and mind." Regarding the phrase "the explained and the unexplained" and so forth, starting from the initial subject matter, it is taught as the branch of the siddhi of activity arising from the illusion-like samādhi.

ད་ནི་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞི་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པའོ། ། མི་འགྱུར་ཆེ་ནི་འགྱུར་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་གཡོ་བའོ། ། འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་མི་འགྱུར་བའོ། ། རྣམ་པར་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་པ་ནི། དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་དབང་བསྐུར་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་ཞིང་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དབང་བསྐུར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་དེས་ཀྱང་ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ཡི་ཡང་ངོ་། ། མངོན་པར་དབང་བསྐུར་ཞིང་རྒྱས་འདེབས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ལེའུ་བརྒྱད་པར་གསུངས་པའི་ལྷག་མའི་ལྷག་མ་གཅིག་གཉིས་ལོ་ལོན་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། ཁྱད་པར་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། རིགས་ལྔ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་ཡང་ཕྱུང་ནས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། དེར་རིན་ཆེན་དཔལ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དེ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་གསུངས་ཏེ།

Now, with reference to that, it is said, "the peaceful one," and so forth. The Great Vajradhara is the sixth. "Great immutability" means that change is total movement; because there is no change, it is "immutable." "Fearless" means that there is no entity that arises from any such entity. "Empowered by all" means that he is the one who is empowered and sealed by all five families. "By those five Tathāgatas, Vairocana and so forth" means by the five beginning with Vairocana. The one who empowers and seals them is the sixth. This is because it is stated in the eighth chapter, regarding the remaining deities, that "one or two years have passed." With reference to other distinctions, it is said, "all the marks," and so forth. The "desired object" is that which causes one to face toward suchness. The "five families" are the families of Akṣobhya and so forth. With reference to the five Tathāgatas, it is said, "in that way," and so forth. "By the samādhi of Vajrasattva" means that Vajrasattva is the sixth. Regarding that, the samādhi which is also brought forth and enters is the samādhi of Vajrasattva, which is Vairocana. "One will become equal to Ratnaśrī" is because of focusing upon that. Therefore, it is said, "by being endowed with that application."

ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི། སྣང་བ་གསུམ་པོ་ལ་དམིགས་མ་ཐག་ཏུ་འོད་གསལ་བ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི། བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་དམིགས་མ་ཐག་ཏུ་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པས་ནི། རིམ་པ་བཞི་པར་སོ་སོར་བསྟན་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཕྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཚམས་ཀྱི་དུས་ཞེས་པ་ནི་ཉི་མའི་མཐར་སྐྱེས་པའོ། ། ལུང་ཕོག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་ནི་ཡན་ལག་བཞི་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་ཕོག་པའོ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི། ནང་གི་ཤེས་རབ་མ་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ། བྱུང་བ་སྟེ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ནས་སླར་ཡང་ནུབ་པའོ། ། སྐྱ་རེངས་འཆར་བ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ། ། སྟོབས་བཅུ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པ་ཡང་གནས་དང་། གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་སྲིད་པར་རོ། ། མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི་བདག་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ། ཆོས་འདི་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། ། བདག་གི་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་ཟག་པ་མ་སྤངས་པ་དང་། གང་སླར་ཡང་བར་ཆད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་དེ་དག་སོ་སོར་སྟོན་བཞིན་པ་ནི་སྡིག་པ་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་གནས་མེད་དོ། །

Regarding the statement, "one becomes a lord of the ten grounds," it is because as soon as one focuses on the three appearances, one focuses on the clear light itself. Regarding the statement, "because it is the yoga of conceptualization," it is because as soon as one focuses on the yoga of the imputed, one focuses on the clear light itself. Regarding the "stage of manifest enlightenment," it is by the sequence specifically taught in the fourth stage. With reference to the external, it is said, "Vajra Sun" and so forth. "The time of the juncture" refers to that which arises at the end of the day. The plural term "of those who have received the transmission" is used because there are four branches of the transmission. "Entering into union" refers to the internal consort, the wisdom (prajñā). For that very reason, it is said to have become the essence of wisdom. Having arisen, or been born, it then sets again. The "dawn" is ignorance, which is the attainment of appearance (āloka). Regarding the "ten powers," as taught in the Vajragarbha Tantra, they range from the power of knowing what is possible and what is impossible, up to the power of knowing the exhaustion of the outflows (āsrava). The "four fearlessnesses" are: (1) the fearlessness of having correctly and perfectly awakened, making the claim, "I have fully awakened to these phenomena"; (2) the fearlessness of having exhausted the outflows, making the claim, "I have abandoned the outflows"; (3) the fearlessness of teaching the path to liberation, making the claim, "I teach the phenomena that lead to the cessation of suffering"; and (4) the fearlessness of teaching the obstacles, making the claim, "There is no place where these phenomena taught by me will not become obstacles."

བདག་གིས་འཕགས་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བཤད་པ་དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདིར་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྒོལ་བ་ལྷའམ་བདུད་དམ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་དག་གི་བཤད་པ་ནི། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། སངས་རྒྱས་མཚན་གྱིས་ནི། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་རྒྱན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱག་དང་ཞབས་ཉིད་རྩིབས་སྟོང་དང་མུ་ཁྱུད་དང་ལྟེ་བར་བཅས་པའི་འཁོར་ལོས་བརྒྱན་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། ། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྟོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་སྟོང་གཉིས་དང་སྟོང་གཅིག་པ་རྣམས་གཟུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་ཞི་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་འདི་དང་འབྲེལ་པར་དབང་པོ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་སུ་བཤང་གཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྔར་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་སྤྱད་པ་དང་འབྲེལ་ལོ། ། སོ་སོར་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་དྲུག་པ་སྟེ་དེ་མི་བསྐྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ཁྲོ་བོ་ཕྱུང་ངོ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། ། སྡོང་བུ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་མེ་ཏོག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །

Regarding the path of noble deliverance that I have explained, there are no such opponents—whether gods, māras, or others—who can claim that it is not a path of deliverance, for it is in accordance with the Dharma. The explanation of these points should be understood from the Madhyamakāvatāra. The term "Mahāmudrā" refers to the wisdom body (jñānakāya). By the "marks of a Buddha," one is characterized by the hands and feet being adorned with wheels complete with a thousand spokes, a rim, and a hub, as well as the hands and feet being well-placed, and so forth, as taught in the Vajramaṇḍālaṃkāra-tantra. This also characterizes the eighty minor marks. From the term "trichiliocosm" and so forth, the dichiliocosm and monochiliocosm are to be understood. Having thus expressed the illusion-like samādhi, the activities such as pacification and so forth are connected to this, and the phrase "the two organs" and so forth is spoken. The method of application by means of the two organs is taught by the phrase "feces and urine" and so forth; this is connected to the conduct previously indicated in five ways. The phrase "withdrawal" and so forth is also spoken. The Great Vajradhara is the sixth; he, abiding in the samādhi of Akṣobhya, emanated the wrathful deities—thus the connection is made. Regarding the phrase "stalk, leaves, and so forth," the "and so forth" includes "fruits and flowers" and so forth; the meaning is the complete collection of fruits, flowers, and the rest.

སྦྱར་བ་ཞེས་པ་ནི་མར་དང་སྦྲང་རྩི་མཉམ་པ་ལ་སོགས་རིག་པ་གཞན་དང་གཞན་པའི་རྫས་ཀྱིས་བྱས་པའི་དུག་གོ། ། ཁྲོ་བོ་གང་ཡང་རུང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པ་ཡང་། ཐོག་མར་ལས་ཀུན་བྱེད་པ་དང་། ། སྔགས་པ་རབ་བརྗོད་དམིགས་ལས་སྐྱེས། ། ཞེས་སོ། ། ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པས་ཞེས་པའི་སོགས་པ་ནི། སྡོང་བུ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པའི་དུག་ཡང་དག་པར་གཟུང་ངོ་། ། བསྒོས་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་སོ། ། དཔུང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་སོ། ། ཁྲོ་བོ་ནི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བའོ། ། རྣམ་པར་བསྒོམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལྷའི་ཐུགས་ཀ་རུའོ། ། རང་རང་གི་ཆོ་གས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་དགྲའི་དཔུང་པ་འོག་ཏུ་སོང་བར་བསྒོམས་ནས་དེའི་སྟེང་ནས་རི་རབ་ལྟ་བུའི་ཁྲོ་བོས་བཙིར་བར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དགུག་པའི་ཆོ་ག་ནི་རྒྱུད་གཞན་དུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་བྱའོ། ། ལས་འདིའི་བྱ་བ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལག་པས་ནི་གཡོན་པས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ཞེས་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་གསུམ་གསུམ་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་ནག་པོ་འབར་བས་ཀུན་ནས་ཁྱབ་པས་འཛག་ཅིང་སོ་སོར་འཇོམས་པ་སྟེ་སོ་སོར་འཇོམས་པར་ནུས་པའོ། །

"Compound" refers to poisons prepared from various substances according to other methods of knowledge, such as equal parts of butter and honey. Regarding the phrase "endowed with the application of any wrathful deity whatsoever," it is also stated: "First, the practitioner of mantra, born from the visualization, performs all activities." Regarding "with sesame oil and so forth," the "and so forth" includes poisons such as those from stalks and leaves. "Having infused" means having combined those together. Regarding "the armies and so forth," the "and so forth" indicates chariots and the like. The "Great Samaya" is the form of Akṣobhya. The "wrathful deity" is any one such as Yamāntaka. "Having visualized" means within the heart of the Fire God (Agni). "By their respective rituals" means that one should first visualize the enemy's army as having gone beneath [the deity], and then visualize them being crushed from above by a wrathful deity like Mount Meru, and so on. The ritual of summoning should be performed according to the sequence taught in other tantras. To show the specific nature of the activities of this rite, it says "the Buddha Vairocana" and so forth; "with the hand" means with the left hand, directly. This is because the practitioner abides in the three [mudrās]. Alternatively, the phrase "or else" and so forth shows that one does not depend on an external assembly. The black, blazing rays of light arising from the syllable OṂ completely pervade [the enemy], causing them to drip and be individually destroyed—that is, they are capable of destroying them individually.

རང་གི་ལག་ན་གནས་པའི་མཚོན་ཆ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་པདྨ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རྟ་མགྲིན་སྤྲོས་ནས་ངེས་པར་གནོད་མཛེས་ལྟར་བཀའ་བསྒོས་ཏེ། ནོར་རྒྱས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བརྡུང་བར་བྱའོ། ། རང་གི་ལག་ན་གནས་པའི་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་པའོ། ། འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱི་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱ་བར་གསུངས་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔགས་དང་སྤེལ་བར་གསུངས་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་ཕཊ་ཅེས་པ་འདིའི་ནག་པོ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ནི་དྲུག་པའི་སྐུའོ། ། བུད་མེད་བཞི་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནས་པདྨོ་རབ་ཏུ་རྒྱས་བྱས་ཞེས་པ་ནི། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒོའི་པདྨ་ཡང་དགའ་བས་ཤིན་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་དོ། ། བྱས་ནས་ཞེས་པ་རྗེས་སུའོ། ། གང་ཐུགས་རབ་ཏུ་དང་བ་མ་ཡིན་པར་དགའ་བ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ལྔ་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་བཤད་པ་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་བཏང་སྙོམས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། རང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། བསྲེས་པ་ནི། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ།

With the weapons held in one's own hands, such as the lotus and so forth, one should emanate Hayagrīva and, having issued commands just as in the case of Sumbharāja, strike Vāsuki and the others. This refers to "with the weapons and so forth held in one's own hands." "Will be obstructed" means as in the subsequent [verse]. Regarding the application taught by the Master, it is said, "Even the Buddhas are impassioned," and so forth; through the application taught in conjunction with the mantra, the syllable phaṭ is attained in its black form. By the words "wisdom" and so forth, its own nature is shown. The body of the Great Vajradhara is the sixth body. "The four women" refers to Rūpavajrā and the others. Then, "having fully opened the lotus" means the sense of "differentiation." For that very reason, the lotus of the gate is also made clearly manifest as being exceedingly sublime through joy. "Having done" means subsequently. It is not that one who lacks a clear and pure mind makes joy manifest. "Consisting of the fivefold nature" follows exactly what was explained. Regarding the words "the application of the Vajra-holder" and so forth, "the three types of objects" refers to the divisions of the attractive, the unattractive, and the neutral. From the word "and so forth" in "one's own body and so forth," it should be understood as "in the eyes and so forth." "Mixed" means perfectly joined. This is the great bliss of supreme joy.

། དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་རིགས་ལྔའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པའི་ཆོ་གས་སོ། ། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ཨུཏྤ་ལ་དང་ཤ་བའི་རིལ་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་སོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་དུ་མངོན་པར་དགོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོ་གས་ཀྱང་བཟའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་གནས་པར་བརྟག་གོ། ། སྐལ་བ་ངན་པར་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་འདིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལྕགས་གསུམ་གྱིས་ནི། ཟངས་དང་དངུལ་དང་གསེར་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེའི་མཚན་མ་མཐོང་ནས་བསྒྲུབས་པའི་རིལ་བུ་ཁར་བཅུག་ནས་སོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པས་ཞེས་པ་ནི་རིལ་བུ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ག་བུར་དང་ཙནྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ལ་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། ག་བུར་གྱི་སྒྲས་འདིར་ཁྲག་ཀྱང་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཙནྡན་ཡང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ལུང་གི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཙནྡན་དམར་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་དམིགས་ནས་ཞི་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་དེའི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་རྗེས་སུའོ། །

That which generates it is the great Vajradhara, the nature of wisdom and the essence of the five Tathāgatas. "By the ritual taught in the tantra" refers to the ritual for generating those forms, such as the results of the five families previously mentioned and those in the sixteenth chapter and so forth. "Cow dung and so forth" includes, by the word "and so forth," blue lotuses, deer dung, and the like. One should consider the body to be sustained by foods through such rituals as those intended for various types of sentient beings. "Those of inferior fortune" refers to those of our own and other schools who have entered this Vajrayāna. "By the three metals" means by copper, silver, and gold. Having seen the signs, one places the accomplished pill in the mouth. "By the conduct of ascetic observance" means that whatever has been taught as the method for accomplishing the pill should also be applied. "By camphor and sandalwood" uses the plural form for the dual. Here, the word "camphor" also refers to blood. For that very reason, sandalwood is also of an internal nature. According to the scriptural tradition, the explanation is "by red sandalwoods." "It will become such" means that by focusing on the mudrā, one will take on the form of whoever performs the activities of pacification and so forth.

ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ཙམ་ཉིད་ལས་དཔག་ཚད་བྱེ་བ་དུ་མའི་ཚད་དུ་འགྲོ་བར་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདི་ཡང་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ཡང་ངོ་། ། དེ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། སེམས་འཁྲུག་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ལའོ། ། རབ་དགྱེས་བདག་ཅེས་པ་ནི་མཉེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ནི་དྲུག་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཚིག་གམ་ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་བཞི་ལས་རྫོགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་ལྟོས་པའོ། ། མི་འགྱུར་ཆེ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདིའི་རིག་པ་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་སྟེ། དེའི་རྒྱལ་པོ་ནི་གང་གི་ཚེ་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་རོ། ། གནོད་སྦྱིན་མ་ནི་རྡོ་རྗེ་རོ་ལངས་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་པའི་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དང་པོའི་དོན་ཏེ་དེས་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་ནི། བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། སོགས་པ་ནི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་སོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་འདི་དག་གི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་མིང་གི་ཡི་གེ་ལ་ཟླ་ཕྱེད་དང་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་གོས་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །

"Lord of the eight qualities" means possessing qualities such as the power of desire and so forth. "In a single instant" and so forth refers to traveling a distance of many tens of millions of yojanas in a single moment. "This also" refers to the practitioner. It is intended that this is not only that, but is the Great Vajradhara himself. "Disturbance of mind" refers to the superior realization of suchness. "I, the most joyful" means being pleased. Vajradhara is the sixth. "Vairocana and the others" refers to the five [Tathāgatas]. "Furthermore" is a phrase referring to the entry of Akṣobhya, or alternatively, it refers to the nirmāṇakāya perfected from the four yogas. "Great immutability" is total purity. Because he is the nature of the saṃbhogakāya, his consort is Māmakī; his "king" is so called when he is in relation to the Jewel family. "Yakṣīs" refers to Vajravetālī and so forth; the word "and so forth" has the sense of "first," and by it, Aparājitā and the others are included. "The seed-syllable of generation and so forth" means the seed-syllable of generation is the letter HŪṂ. "And so forth" includes the hand-symbols and so on. These are not the [seeds] of the wrathful kings such as Yamāntaka. The seed-syllable of generation for these is the generation of the letters of their names adorned with the crescent moon and the bindu. "Being smeared with that" is as before.

དེ་ཞེས་པ་སྔགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། རྒྱུད་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུད་ཉིད་དུ་བཟུང་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་རོ་ལངས་མ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེས་གནོད་སྦྱིན་མོའི་སྔགས་རྒྱུད་ལས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་རོ་ལངས་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས། རྡོ་རྗེ་རོ་ལངས་མ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་ནས། འདུས་བྱས་ཏེ་དེའི་མགོ་བོ་ཀླད་པ་ལ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་བསམས་ནས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། ཚིམ་པ་ནི་འཛག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་མཆོད་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་ནི་སྙིང་པོའོ། ། སྒྲུབ་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་ནི་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ནུས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་དབབ་པ་གཞན་ལས་ནུས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། ངག་གི་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་སོ་སོར་སྒྲུབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་པ་ནི་གང་དུ་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་དམིགས་པའོ། ། ཟླ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་མཐར་ཐུག་པར་པདྨ་དམིགས་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆོས་ནི་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། པདྨ་རཱ་ག་ནི་ནོར་བུ་དམར་པོའོ། ། དེ་དང་མཉམ་པའི་འོད་ནི་དེའི་ཁ་དོག་གོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་ནི་ཧཱ་ཨཱཿཧཱུཾ་གི་གཟུགས་སོ། ། བཀོད་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་པདྨའི་མཚན་མའི་སྟེང་དུའོ། །

"Those" refers to the mantras and so forth. "Tantra" is understood here as the generation stage itself. The "form of the great mudrā" refers to Vajravetālī and the others, as found in the Yakṣiṇī-mantra-tantra. The meaning of this is as follows: abiding in the samādhi of Mañjuvajra, one meditates on Vajravetālī and the others, and having assembled them, one should visualize Yamāntaka at their heads and then begin their practice. "Satisfying" means making offerings with the stream of the flowing bodhicitta. "Their center" means their essence, in relation to other practices. Regarding the explanation of "the great samaya" and so forth: "the great samaya" refers to the great mudrā and so forth. "In order to accomplish power" means in order to bring about power through other means of descent. "Two aspects" refers to the distinction between the generation and completion stages. "Verbal activity" refers to the individual accomplishment that brings about the ripening and liberation of sentient beings. "Suchness" refers to the observation of the absence of any physical entity. "Moon" and so forth refers to the sequence ending with the visualization of the lotus. "Vajradharma" is the nature of Amitābha. "Padmarāga" is a red gem. "Light equal to that" refers to its color. "The three syllables" are the forms of Hā, Āḥ, and Hūṃ. "Having arranged" means upon the sign of the variegated lotus.

བཀོད་པ་གསུམ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ནང་དུ་བསམས་ནས་ཞེས་པ་ནི། སྤྲོས་ནས་བསྐྱེད་པའོ། ། ཨུ་ཕཊ་ཨི་ལ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་རྟོག་པར་ལུས་འགུལ་བ་དང་གཡོ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་འཁོར་བའོ། ། བསྐུལ་བ་རྣམ་པར་བཤད་ནས་རེངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་མཐོང་བའི་ས་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ས་སྟེ་གྲུབ་པ་ནི་འབེབས་པ་གྲུབ་པས་འབེབས་པའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་མི་ཕྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་སོ། ། སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ཐུགས་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འོད་གསལ་དུ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་གསུམ་གསུམ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབེབས་པར་བྱེད་དོ། ། འདིའི་སྔགས་ཀྱི་དོན་ནི། ། ཛྷཻའི་ཡི་གེ་གང་གིས་ཞེས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བས་སོ། ། ལྷག་མ་ཧཱུཾ་ཧཱ་ཨཱཿཡི་གེའི་ས་བོན་གྱིས་དབབ་པར་བྱའོ། ། སྣོད་ལྷག་པར་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི། རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཆོ་གར་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔར་བཤད་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་གཅིག་པའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་འབབ་པའི་ཐོག་མར་རོ། ། འོད་གསལ་དུ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོག་པའོ་ཞེས་བསམ་པར་བྱའོ། །

The three arrays are the three vajras, such as the Vajra Body and so forth. "Having contemplated within" means having generated them through emanation. "U phaṭ i la" is the worldly expression. In the Mantra-kalpa, the movement and shaking of the body is a complete rotation like a wheel. Having explained the exhortation, with respect to the state of being "stunned," the phrase "stunned" and so forth refers to this ground of the Noble Ones' supramundane vision; "attainment" refers to the attainment of the descent, which is the siddhi of the descent. By that which is of an indivisible vajra nature. "By the previously explained sequence" refers to such things as "suchness and the moon." Because it has truly emerged from the mind, it is that which was spoken by the Great Vajradhara. Because it is free from consciousness, consciousness has thoroughly entered into the clear light, and thus the three [mandalas] are undoubtedly caused to descend. The meaning of the mantra for this is explained by the phrase "by which the syllable jhai," which will be explained later. The remainder should be caused to descend by the seed syllables HŪṂ, HĀ, and ĀḤ. "The vessel being consecrated" refers to the sequence taught in the ritual for consecration. Regarding "just as it is" and so forth, it is the Vajra Mind of the single identity of Vajrasattva and Jñānasattva as previously explained. "Having caused the wisdom of method to arise" refers to the beginning of the descent of wisdom. One should contemplate that "thoroughly entering into the clear light" is the thorough conceptualization.

ལྷ་ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་སྨོས་པའོ། ། ཤེས་ནས་ཞེས་པ་ནི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ས་བོན་བཞི་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྟེང་དུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་ནས་སོ། ། རང་གི་གནས་སུ་ནི་ཐ་མལ་པའི་གནས་སྐབས་སུའོ། ། ལྷ་རྣམས་གཤེགས་སུ་གསོལ་བར་བྱས་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། གོ་ཆ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་པ་ནི་བསྲུང་བའི་རྒྱུ་ཡིས་སོ། ། བསྒོམ་པ་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་འདིས་འདི་སྔར་གསུངས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་འདིས་འདིར་བཤད་མ་ཐག་པ་ཉིད་དུའོ། ། ངེས་པར་དགག་པའི་ཕྱིར་ནི་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་འོག་ཏུ་ཟློག་པར་མི་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་གསད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསོད་མ་ནི་འོད་གསལ་དུ་རབ་ཏུ་བཞུགས་པའོ། ། སྟ་རེ་དང་ཐོ་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདི་ཕྱག་གཉིས་པ་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་མཚན་མའི་གཙོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཅི་ལྟ་བུར་བསམས་ནས་ཞེས་པ་ཧཱུཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པས་ཁྲོ་བོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། བསྟན་པ་ལ་གནས་པ་ནི། ལམ་ལ་གནས་པའོ། ། སྐྱོབ་མེད་པ་ནི་སྲུང་བ་མེད་པའོ། ། མཐོང་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྲོ་བོ་ལ་ངེས་པར་བྱུང་བའི་དུ་བ་དང་མེ་ནི་ཁྲོ་བོའི་དུ་བ་མེའོ། ། འཇིགས་པ་ཡང་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ཡང་ངོ་། ། ཡི་གེ་ཧྲཱིཿཞེས་པ་ནི་ནག་པོའོ། །

The "state of the Great God" is as previously mentioned. "Having known" refers to [knowing] through movement and so forth. The "four seed-syllables" are the syllables HŪṂ and so on. "Above" means having emerged from the samādhi-sattva. "In one's own place" refers to the ordinary state. Having requested the deities to depart, one should grasp [the object]. "By means of armor and so forth" refers to the causes of protection. "Complete purification through meditation, mantra, and so forth" is the sixth [stage]. By the phrase "having performed as before," it indicates that this is exactly as previously taught. By the phrase "likewise," it refers to what was just explained here. "For the sake of certain negation" means for the sake of reversal. If one does not reverse it in that manner immediately thereafter, then at that time, for the sake of killing, the words "the perfected one" and so forth are spoken. "The slayer" is that which has thoroughly entered into the clear light. Because of the mention of the "axe and hammer," one should understand this as having two arms. Alternatively, it indicates the primary hand-symbol. "Having visualized the object of accomplishment in whatever form" indicates any wrathful deity by means of the syllable HŪṂ and so forth. "Abiding in the teaching" means abiding on the path. "Without protection" means without a guardian. "Having seen" refers to being abandoned by the gods and so forth. "The smoke and fire emerging from the wrathful one" refers to the smoke and fire of the wrathful deity. "Terror" also refers to the cause of terror. The syllable HRĪḤ is black.

འདིར་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་དྲག་པོ་གང་ཡང་རུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རབ་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དད་ཅེས་པས་སྦལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་བཅོས་མ་དང་སྡིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བའོ། ། སྡིག་པའི་སྒྲས་སྦྲུལ་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདིར་ནི་སྡིག་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱོགས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་ཉེ་བར་བསགས་པའི་སྡིག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྦྲུལ་གྱི་གཟུགས་ནི་གདུག་པའོ། ། མེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་སོགས་པས་ཆར་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་བསྡུས་སོ། ། ཁམས་འཁྲུག་པ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འབྱུང་པོ་ནག་པོའི་གཟུགས་ནི། ཤ་ཟ་སྤྲེའུ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་པའི་དོན་ལ་བཞི་པའོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་དམན་པ་དང་བར་མ་དང་མཆོག་གོ། ། སྲུང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཟློས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དེའི་ཆོ་གས་སོ། ། ཕྲེང་བའི་སྔགས་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ངེས་པར་གནོད་མཛེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི། སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སམ་རྟོག་པར་གསུངས་པ་བྲིས་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། མཉེས་པར་བྱས་པ་ཞེས་པ་ནི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཕུར་བུས་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་འདིའི་དོན་བསམ་པར་བྱའོ། །

Here, the consciousness of any fierce nāga king should be summoned; then, it will proceed [to the target]. Regarding the phrase "by faith, frogs and so forth," this refers to what arises from the proper application of artificial [images] and scorpions and the like. By the word "scorpion," the snake itself is to be expressed; here, it is the scorpion itself. By the phrase "the ten directions" and so forth, the accumulated sins of the object to be accomplished are shown. The form of the snake is venomous. Regarding "fire and so forth," the "and so forth" here includes the occurrence of rain and other elements. The disturbance of the elements is of an internal nature. The form of the black bhūta is in the form of a piśāca, a monkey, and so forth. "The object to be accomplished" refers to its natural form. In the phrase "of the Vajra-holder," the fourth case is used in the sense of the third case. "Threefold" refers to the inferior, the middling, and the superior. "Protection" and so forth follow the sequence described in the sādhana. "Will be recited" means by its ritual procedure. The "garland mantra" refers to those spoken by Locanā and the others, and by Sumbharāja and the others. "The object to be accomplished" means by the sequence of meditation and so forth, or by the sequence of the painted image and so forth as described in the kalpa. "Having pleased" means by means of supplications and so forth. "One should strike with a kīla" means the meaning of this should be contemplated.

ཕུར་བུ་འདི་ཡང་རིག་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་འདུས་པ་ཕྱི་མར་ཡང་གསུངས་པ། དེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་བྱས་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། ལྕེ་མགྲིན་དེ་བཞིན་སྙིང་ག་རུ། ། ཕུར་བུའི་ཆོ་གས་ཕུར་བུས་གདབ། ། ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་པར་རོ། ། ན་མཿསམནྟ་ཀཱ་ཡ་ཝཱཀ་ཙིཏྟ་བཛྲཱ་ཎཱཾ་ཆེ་གེ་མོའི་མནྟྲ་དེ་བ་ཏཱ་ཤཱནྟྱ་དི་ཀརྟཱ་རཉྩ་ཀཱ་ལི་ཡ་ཙཀྲ་ཝརྟི་ཧཱུཾ། ཙྪིནྡྱ་ཏ་ཞེས་སོ། ། རང་གི་རིག་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པར་འདོད་ན། སྐུ་ཤ་ལྗང་གུ་རྣམས་ཁུ་ཚུར་གྱིས་བཟུང་ནས་ཆེ་གེ་མོ་དང་ཆེ་གེ་མོའི་སྔགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཅད་དོ་ཞེས་པས་མཚོན་རྣོན་པོས་གཅད་པར་བྱའོ། ། རེངས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ལ་སོགས་པ་རེངས་པར་བགྱིའོ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་ནས། དེའི་བསམ་པས་སྔགས་བརྗོད་ནས་ཁུ་ཚུར་བཅིངས་པས་དེ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་བྱས་ནས་ཕུར་བུས་ལྷ་རྣམས་རེངས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཐུབ་པའི་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐུབ་པའོ། ། ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་རྣམས་སུ་དུས་གསུམ་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི། སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། རྡོ་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སྔགས་འདིས་བསྐུལ་བ་ནི་ཆེ་གེ་མོ་ཟོ་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པས་སོ། ། ཟིན་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མཐོང་བའི་དུག་གིས་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་པའོ། །

This kīla is also the very cause for severing knowledge, and for that reason it is also taught in the Explanatory Tantra (Uttaratantra): "Having made an image of that..." and so forth, up to: "...at the tongue, throat, and likewise at the heart, one should strike with the ritual of the kīla." Namaḥ samanta-kāya-vāk-citta-vajrāṇāṃ amukasya mantra-devatā-śānty-ādi-kartṛṇāṃ kāliya-cakra-varti hūṃ chindaya ta. If one wishes to sever one's own knowledge, one should hold green śāla wood with the fists and sever [the target], thinking, "I shall sever the mantras and so forth of so-and-so," using a sharp weapon. Regarding "to paralyze": having clearly expressed, "I shall paralyze the mantras and so forth," one recites the mantra with that intention and binds the fists. Then, having made an image of the deities, one paralyzes the deities with the kīla. Because the body and so forth are all emptiness and are endowed with the skillful means of the Sage, they are "the Sage." "Appropriated and unappropriated" refers to that which is of the nature of the external and the internal. Because those [deities] are the very nature of the Victorious Ones, the Tathāgatas, who have arisen in the three times, they are Vajradhara. "Abiding in the selflessness of phenomena" refers to the practitioner; this is the intended meaning. The meaning of "bitumen" and so forth has already been explained. The incitement by this mantra is by saying, "Eat so-and-so!" "By the mere sight" means that because it is of the nature of the poison of sight, it is "even by the mere sight."

འདིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་དོན་གཞན་ནོ། ། མཆེ་བའི་དུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི། འདིར་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་རིག་པའི་དུག་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་དོན་དུའོ། ། འཛུད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་རྐང་པའི་འོག་ན་གནས་པ་སྙིང་གར་སོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དུག་མེད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་རྣལ་འབྱོར་པ་སེམས་རབ་ཏུ་མི་བརྟན་པའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཉེ་བའི་དུག་ཅེས་པ་ནི། སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མང་པོའི་མཐར་ཐུག་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྲུམ་བུ་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ནི་ཨེ་ཎཱི་པ་ཏི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། ནད་འགའ་ཞིག་ནི་མིང་ངོ་། ། ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ནུས་པའང་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། གང་གཞན་ནང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། ། འོད་གསལ་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི། འདི་སྒྲ་བརྙན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བརྡ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚོན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པས་བོང་བ་དང་དབྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་དོན་ནོ། ། མངོན་སྤྱོད་ནི་ལུས་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལུས་ཟུངས་ནི་ན་ཚོད་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲི་མ་ནི་ཁ་ཟས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་སོ། ། འཁོར་ལོའམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་པདྨའམ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་འཁོར་ལོའམ་རྡོ་རྗེའམ། པདྨའམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ནད་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་བ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི་ཀུན་དུ་གནས་པ་སྟེར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། །

The statement beginning with "By this" and so forth has a different meaning. Regarding the phrase "the venom of the fangs and so forth," the word "and so forth" (ādi) here is intended to include the venom of knowledge (vidyā) and the like. "Causes it to enter" means that what was situated beneath the feet is made to reach the heart. "Make it free of poison" should be understood as referring to a yogi whose mind is not very stable. "Secondary poisons" (upaviṣa) are so called because they are expressed as including a great variety of things, such as snakes and so on. "Eruptions" (piṭaka) refers to things such as eṇīpati and the like; some diseases are names for these. "Whatever potency" refers to the cause that generates potency. "Those others explained internally" refers to those as well. "Because of being completely purified by luminosity" is because this is a symbol for the nature of phenomena (dharmatā) of an echo. "Weapons and so forth"—the "and so forth" includes stones, sticks, and the like. "Malevolent rites" (abhicāra) refers to the destruction of the body and so on. "Constitutional elements" (dhātu) refers to age and so forth. "Impurities" are those produced from the transformation of food. "Incompatible food" is well known. "Arising from those" refers to the causes of disease. Regarding "the wheel and so forth," it should also be understood as "the lotus." Alternatively, the yogi of the Vajra Speech should also understand it as the wheel, the vajra, or the lotus, or as their transformation. "Victorious over disease" means that being firmly established provides a state of total stability.

ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་ནད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱུང་བའི་ཞེས་པ་ནི་ཛི་ན་ཛིཀ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་གསུམ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་མར་རོ། ། བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ལུས་ནི་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ཉེ་བར་དམིགས་པས་སོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཡི། ། ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་མ་ཤེས་ནས། ། ནད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་རྒྱལ་ཞིང་། ། དེ་བཞིན་སྒྱུ་མས་དབང་བསྐུར་རྒྱལ། ། ཞེས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་བཀྱེ་བ་ནི་གདུལ་བྱ་འགུགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པའོ། ། འཁོར་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་སོ། ། དེ་ལ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལའོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། ནང་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མཐོང་བ་ནི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ལ་བདག་ཉིད་འོད་གསལ་དུ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་མཐོང་ངོ་། ། དེ་ཆོས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་ཡང་གསུངས་ཏེ། དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་བསྐྱེད་པའོ། །

If one asks how, it is said, "the sick," and so forth. "Just as they arose" refers to the fact that the three mantras, such as jinajik, are recited at the beginning of the three yogas of the Vajra Body and so forth. "That which was explained" refers to the beginning. The body of self-consecration is perceived as having the nature of what is closely observed. As it is said: "Without knowing this samādhi of closely observing the conventional, one is victorious over the various types of illness; likewise, one is victorious through the empowerment of illusion." The radiation of wisdom is the very cause for summoning those to be trained; therefore, the five [buddhas] beginning with Vairocana are included. The "Great Retinue" is the Great Vajradhara, because Akṣobhya has entered into him. "In those" refers to the dharmas. Regarding the explanation of "two aspects," with reference to the engagement in the stages of practice such as "internally" and so forth, it is said, "the practitioner," and so forth. The wisdom body has the nature of self-consecration. "Seeing" means perceiving; if one perceives oneself entering the clear light in a dream, that should be applied to the passage beginning with "the dharmas of the buddhas." The saṃbhogakāya is completely pure. Furthermore, it is said, "the three realms," and so forth; the "great siddhi" is the generation of the completely pure saṃbhogakāya.

གཞན་སྔགས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རྨི་ལམ་མ་མཐོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ནི། ཞི་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། གཞན་ཡང་ཕྱོགས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མཛོད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་ཁང་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། གླེགས་བམ་དུ་ཆུད་པ་ནི་དེ་དག་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ལ་དེ་དག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་སྦྱོར་རོ། ། སླར་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་སོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྟན་ནི་སེང་གེའི་ཁྲི་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། དམ་ཚིག་སྦྱོར་བས་ནི། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་དུས་སུའོ། ། སླར་ཡང་སྔགས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་དགའ་ར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི། རིག་པ་འཛིན་པའི་རྒྱལ་པོ་སྟེ་བདག་པོར་འགྱུར་རོ། ། གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བར་རོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་མཐོང་བ་རྣམས་སོ། ། འདིར་སྔགས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བའི་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །

Furthermore, with reference to those who are supremely devoted to mantra, the text says "the practitioner" and so forth. "Will be seen" means it will be perceived. "In suchness" and so forth means that one will attain the result of not seeing dreams, which is to say, one will realize it directly. Moreover, "all" and so forth is taught; mundane accomplishments (laukika-siddhi) are of the nature of pacification and so on. Furthermore, "the ten directions" and so forth is taught; the "treasury of Dharma" (dharma-kośa) is like a house that is a vessel for the Dharma. The "King of Dharma" is of the nature of the vajra-like path. "Contained in volumes" is because they are the very means of expressing those [teachings]. Here, this is connected to the statement that they purify mundane accomplishments. Again, with reference to the completion stage (niṣpanna-krama), "that which has reached the wheel of Dharma" and so forth is taught; the "Dharma seat" is of the nature of the lion throne and so on. "By the application of the samaya" refers to the time of focusing on the completion stage. Again, with reference to those supremely devoted to mantra, "the pleasure grove" and so forth is taught, as well as "the Buddha" and so forth. "Will be attained" means one will become a king of the vidyādharas, that is, a sovereign. "It is taught" refers to what is to be explained. "Various aspects" refers to the visions of those abiding in the completion stage. Here, the summary of those supremely devoted to mantra should also be understood.

དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་འཆད་པར་འགྱུར་བར་དམ་ཚིག་ལས་འདས་པར་བྱ་ཞིང་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་དམ་ཚིག་ནི་བསྲུང་བ་དང་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བླ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི། ལམ་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ཡང་སྟེ་ལམ་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པ་ནི་སླར་ཡང་ལེ་ལོར་ཅི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་པོའི་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ། འདི་ནི་ཚིག་གོ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། ། རང་གི་སེམས་ཏེ་རང་གི་སེམས་ཉིད་ལས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་དོན་གྱི་དབང་གིས་སེམས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྨི་ལམ་ལ་ཡང་དོན་ལས་བཟློག་པས་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པར། སེམས་ལ་མ་ལྟོས་དོན་ཞེས་གཞན་ནི་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། ། དངོས་པོར་རང་དབང་མེད་ཅེས་མཉམ་སྦྱོར་ཁྱོད་ཀྱི་སེང་གེའི་སྒྲ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདི་དག་ཞེས་པ་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བའི་དངོས་པོའོ། ། སེམས་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ནི་སེམས་ལ་མ་ལྟོས་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། གསུངས་པ་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་དུ་ཞུགས་པའི་དུས་ཞེས་པའོ། ། དབང་སོགས་ལ་ཞེས་པ་འདིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་དོན་ནོ། ། ཤེས་པ་གཉིས་པོ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི།

Regarding the explanation of the meaning of "degeneration of the samaya," it refers to "transgressing the samaya." In this context, "samaya" refers to the observances and dietary restrictions, as well as following the instructions of the guru and so forth. "Seeing the truth" also refers to the superior realization of the path; for one who has realized the path and possesses stable diligence, how could they ever fall back into laziness? Regarding the two types of dreams seen by the practitioner, the word "this" is connected to the preceding. "From one's own mind" means from the nature of one's own mind itself, because the mind is realized through the power of the mind and the power of external objects. It is because it has been stated that even in dreams, because they are the reverse of external objects, they are the nature of the mind; and as it is said in the Madhyamakāvatāra and other texts: "There is not the slightest other object that exists independently of the mind. 'Things lack independence'—this is your lion's roar, O Samayoga." "These" refers to the things seen in the dream. The intention is that "being separate from the mind" means "not depending on the mind." For that very reason, it is stated that since there are no phenomena that do not depend on the mind, their "nature of phenomena" (dharmatā) also does not exist. "Here" refers to the suchness (tattva) of the explanation. "Spoken" refers to the Blessed One. "In suchness" refers to the time of entering the clear light. "The faculties and so forth" here includes the aggregates and so forth. "The two cognitions" refers to the appearance and so forth. "In that regard" refers to:

དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ། ། འདིར་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ལའོ། ། ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ལའོ། ། གཉིད་ལོག་པ་ནི་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀུན་རྫོབ་བོ། ། རླུང་ལ་བརྟེན་ན་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རླུང་གི་དབང་གིས་སོ། ། འདིའི་དཔེ་དང་དཔེ་ཅན་གྱིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཉིད་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དབྱེ་བར་རོ། ། རྫུན་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ལས་བདེན་པར་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྫུན་དང་བདེན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། ། ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་དག་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གསལ་བར་རོ། ། ཆོས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་རྨི་ལམ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་རྣམས་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། ། འབྲས་བུའི་དེ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་བཤད་དོ། ། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལའོ། ། གཞིར་གྱུར་པ་ལ་ནི། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལའོ། ། ནམ་མཁའ་བསྒོམ་པ་ནི་སྟོང་པ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བསྒོམས་པའོ། ། འདིའི་བཤད་པ་ནི། ནམ་མཁའ་རྟེན་པ་པོར་བྱས་ནས། ། ཞེས་པའོ། ། ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ནམ་མཁའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་གཞིག་པ་དེ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའོ། །

It is thus. Here, "in this" refers to emptiness. "Greatness" refers to the great emptiness. "Sleeping" refers to the conventional, which has the nature of the great emptiness. "Depending on the wind" means by the power of the internal wind-nature. In order to show the individual distinctions of these through the use of examples and the things exemplified, the words "sleeping" and so forth are spoken; "imagined" refers to the distinction. This is because, through the analysis of the false, one perceives them as true precisely because they are of such a nature. For that very reason, it is said: "Neither the false nor the true exist." The words "wondrous" and so forth clarify the meaning of "these are difficult" and so forth. "Phenomena" refers to dreams and the perceptions of dreams. That itself is the nature of phenomena (dharmatā). The reality of the result is explained by the example of a dream as being like a completely pure illusion. "In space" refers to the clear light. "As the basis" means having that as its nature. "Meditating on space" is the meditation on the Great Vajradhara, who has the nature of the four empties. The explanation of this is: "Having made space the support." "Because they do not appear as distinct" means because they lack intrinsic nature. "Because it has that nature" means because it has the nature of space, and because it is merely that which is to be analyzed. For that very reason, regarding the words "all" and so forth, "this" refers to space.

རྨི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་དག་གི་དཔེ་དང་དཔེ་ཅན་དག་རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཡུལ་དུ་བྱར་མེད་པའོ། ། རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་པ་གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྨི་ལམ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། ལུས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། གནས་ནི་རྡོ་རྗེའི་གོ་འཕང་ངོ་། ། གང་ཡང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཡིན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྣོད་ལ་སོགས་པ་བཤད་མ་ཐག་པའོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་སྣང་བ་གསུམ་སྟེ་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་ཆེན་པོ་སྟོང་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་འདི་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་དག་པ་ཀུན་དུ་བཟང་ངོ་། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རང་བཞིན་དང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་མི་གནས་ཏེ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །

The examples and the things exemplified regarding dreams and their results are taught in the passage beginning with "dream" and so forth. It is that which cannot be made an object by the eyes and the other [senses]. This is because it is devoid of aspects and because it is suchness (tathatā). For that very reason, it is unimpeded. "To be thoroughly known" means by way of the essence of suchness. The phrase "what need is there to mention" intends that, in comparison with having attained the state of waking, the attainment of dreams and their results are extremely clearly without intrinsic nature (niḥsvabhāva). Because it has the nature of the body and so forth, the world of sentient beings is referred to as "the body" and so forth. "Vajra" refers to the means of accomplishment. "Abode" refers to the state of the Vajra. The intention is that whatever is perceived is the differentiation of the essence of the mind. Therefore, the passage beginning with "whatever it may be" is taught; "all its phenomena" refers to the environment and so forth just explained. The "space element" refers to the three appearances, because they are to be designated as emptiness, very emptiness, and great emptiness. Knowing this very point is the pure Samantabhadra. The passage beginning with "space" is as before. "That too" refers to that which has the nature of the three appearances. By way of both having intrinsic nature and lacking intrinsic nature, the desire realm and so forth do not abide in the body and so forth; that is, they are unborn.

ཁམས་གསུམ་པ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དང་གང་གིས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ཤིན་ཏུ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་གནས་ནི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་གནས་སུ་བསྐྱེད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔེའོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ནི། འདིར་དེ་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲུག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལས་ནི་དྲུག་པ་ལས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལས་སོ། ། དགའ་བ་ལྔ་ནི་འདོད་པ་ལྔའི་བདེ་བའོ། ། ཕྲེང་བའི་སྔགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་སྔགས་རྣམས་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སྨན་ལ་སོགས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། མེད་པ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་དག་གི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ། ། གཉིས་པོ་ཞེས་པ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་གང་ཡིན་པའི་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོར་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དེ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་གསལ་བས་ཅུང་ཟད་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་གང་འདི་དག་ཀྱང་སྐྱེས་པར་བཤད་པ་དང་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། ། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་ཡང་།

Because it transcends the three realms, and because the three realms are also entirely embraced within it. "By whatever and by whomsoever" refers to existence, non-existence, and so forth. "Utterly indivisible" is because that is its very nature. "The vajra state" is generated in an indivisible state. "Bodhicitta itself" is suchness. "That also," and so forth, has already been explained. "Self," and so forth, is the example. "Or else" means "in this way" here. The explanation of "deity," and so forth, is "all," and so forth. The "sixth" is the Great Vajradhara. "From that" means from the sixth, from that which possesses the nature of the four wisdoms. The "five joys" are the bliss of the five sensory desires. Regarding "the garland mantra and so forth," the word "and so forth" includes the other mantras; the meaning of the inclusion is "medicine and so forth." "Because it lacks an intrinsic nature born of supramundane meditative concentration" means that "non-existence" is a synonym for suchness. Regarding "the two," because it is contradictory for body, speech, and mind to exist in a relationship of support and supported, and because those [two] are clearly seen to not have even the slightest relationship of support and supported. Those which are explained as "born" and "not born" are also these. As it says in the Compendium of Practices (Caryāmelāpaka):

འདིར་ཕུང་པོ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཅིང་རབ་ཏུ་གནས་པ་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་མེད་པའི་འཁྱིལ་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་བརྩམས་ནས་གང་གིས་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ། ། ཡང་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་པས་འདི་ཅི་ལྟར་འགལ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། ནམ་མཁའ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགལ་བའི་རྒྱུ་གསུངས་སོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་ཡང་ལུས་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པའི་ཆོས་ཆེས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ཕྱུང་ནས་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྟེ་སྔགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། དྲུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཉིད་དུ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་སྟེ་སྐྱེས་པའོ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། རྒྱུ་ལ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལའོ། ། འབྲས་བུ་ལ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། རང་གི་སེམས་ནི་སྣང་བ་གསུམ་མོ། ། ཆོས་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། འདི་དག་ལ་གནས་པ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའོ། ། མི་སྨྲ་བར་གྱུར་པ་ནི་ངག་གི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ་ལེའུ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། །

Here, because there is not even the slightest consciousness within the aggregates and because they are the very clarity of abiding, the "vortex of non-existence" is addressed; thus, there is no relationship of support and supported. Alternatively, it is because the relationship of support and supported is contradictory. Why is this? The intention is to ask, "How is this a contradiction?" The contradiction is explained by the phrase "like space" and so forth. "Because of the purity of the essential nature" means that because the essential nature is clear light, whatever constitutes the body and so forth, just as the body exists as a support and supported of its own identity, one should grasp their nature as being utterly distinct and supreme. "Grasping that" refers to entering the generation stage after having brought it forth, and in the completion stage, it refers to the body, speech, and mind of Vajradhara, who is the nature of the five wisdoms and the mantra. The sixth is the nature of the wisdom of the Tathāgatas. These very bodies and so forth arise perfectly from the three wisdoms; they are born from them. The Mind-Vajra is the essential nature. Regarding the cause, it is the three wisdoms. Regarding the result, it is clear light itself. One's own mind is the three appearances. The nature of phenomena is clear light itself. Abiding in these is as just explained. "Becoming silent" is because it is utterly beyond the domain of speech. "Thus it is called" is the remainder of the chapter.

མཐའ་དྲུག་གི་བཤད་པ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་བཤད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དབང་བསྐུར་བ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པའི་སྣོད་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་པར་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་སློབ་མ་རྣམས་དང་མ་འོངས་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱ་བར་གསུངས་སོ། ། སྐུ་འཛིན་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། བསྐུལ་བའི་དབང་གིས་བསྟོད་པའི་ཚིག་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མར་རབ་ཏུ་དང་བའི་དང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མེད་པར་ཐམས་ཅད་དབང་བསྐུར་བ་མེད་དོ། ། མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བ་མེད་པར་ཡང་དངོས་གྲུབ་ཕྲན་ཚེགས་དག་ཀྱང་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་ལྟ་ཅི་སྨོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་སོ་སོར་དབང་བསྐུར་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དག་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གའི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་དང་པོ་ཉིད་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དབང་བསྐུར་བའི་དོན་གསུངས་སོ། ། འདི་དག་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུད་གཞན་དུ་དེ་དང་དེའི་ཁྱད་པར་དབྱེ་བ་བླང་ངོ་། །

The explanation of the six parameters is the intention that it was taught by the sixth, the Great Vajradhara. Regarding the phrase "the very initiation into the maṇḍala," it is stated that for this very reason, without individually examining the vessel for accomplishment, the maṇḍala is presented and taught; thus, by the words "once again," it is taught that this should be performed by the students who are to arise and by the future Vajra Masters. "Holding the body" refers to the Mind Vajra. Because the words of praise arise by the power of being exhorted, it is said: "The Tathāgatas," and so forth. "Having manifested" means that first, with a state of supreme clarity. This is because objects such as forms and vajras such as flowers are themselves of the nature of the Tathāgatas. Because it is stated, "the very initiation into the maṇḍala," there is no initiation for anyone without it. If even minor accomplishments will not be achieved without initiation, what need is there to mention great accomplishments such as Buddhahood? For that very reason, one should observe the initiations and maṇḍalas in their respective tantras. Since the "means of accomplishment for the maṇḍala ritual" and so forth will be explained later, the meaning of initiation into the maṇḍala is taught at the very beginning. These and other such points should also be adopted from the specific distinctions found in other tantras.

སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སློབ་མ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་འབྲེལ་པ་དང་ཉན་པའི་རིམ་པ་གསུངས་སོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱས་པའོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་རུང་ངོ་། ། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ནི་ཀུན་དུ་དང་བར་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ནི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་རི་དྭགས་རྣམ་པར་འཇིགས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་པའོ། ། འབད་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་བསམ་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གའི་ཚོགས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་ཞེས་པ་རང་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པའམ་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཅན་ཐམས་ཅད་དམ་གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། ངོས་སུ་རེ་རེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟེ་བའི་གནས་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། དེ་ནི་གྲུ་བཞི་ལྷམ་པ་སྟེ། ། ཞེས་པའི་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གྲུ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །

With the words "Again," and so forth, the relationship between the disciple and the master and the sequence of listening are taught. "Abiding in the vajra body, speech, and mind" means having accomplished the body and so forth. It is also appropriate to understand this as the one who expresses the meaning of the body and so forth. "Having made manifest" means having made it completely clear. Because he is the nature of the body of all tathāgatas, Vairocana is referred to by the words "all," and so forth; for that very reason, it is called the "maṇḍala of the body." "Because of terrifying the deer of the afflictions" is a supplement meaning [it is for the sake of] those of the lineage in whom delusion predominates. "In that" refers to the maṇḍala. "Effort" is the intention to care for those of the deluded lineage. "Like a maṇḍala" refers to the collection of the maṇḍala rituals. "Of all the buddhas" is because it is their very nature, or because it is the engagement for the sake of accomplishing awakening. "Of all practitioners" refers to all those of the deluded lineage, or all practitioners of all mundane and supramundane siddhis. Therefore, the words "all this" are spoken. "On each side" is in relation to the location of the hub. "That is square and level" is spoken in relation to the external form of the multi-storied palace. For that very reason, the words "square," and so forth, are spoken.

དྲི་མ་མེད་པའི་ཚོན་གྱིས་ནི་རྡུལ་ཚོན་ཁ་དོག་མཆོག་ཏུ་འབར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་དག་པའི་ཉེས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཛེས་པར་བྱས་པ་ནི། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། འཁོར་ལོའི་ཕྲེང་བས་བརྒྱན་པ་ཞེས་པ་ནི། སྙིང་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་བཅད་པའོ། ། བླ་མ་ལས་མཐོང་བ་རང་གིས་བྱ་བ་ཡང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་བསྟན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་སྦྱང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་ལས་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྒྱ་ཆེར་ནི་དེ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གར་གསུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུའོ། ། ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་དབུས་སུའོ། ། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྤྱན་མ་ལས་ཇི་སྲིད་གནས་སམ་གོ་འཕང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། ལྷའི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྐུའམ་འཁོར་ལོའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་འང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའོ། ། གཅིག་པུ་ཞེས་པ་ནི་བཙུན་མོའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་བྲལ་བའོ། ། སྤྱན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དགོད་དོ། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའོ། ། ཁྲོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པ་གསུམ་པའི་སྒོ་བཞི་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །

It is with stainless pigments because the colored powders are supremely radiant. "By all the buddhas" means they are free from the fault of impurity. For that very reason, the passage beginning with "all" and so forth is spoken; "beautified" means consecrated. "Adorned with a garland of wheels" means the central maṇḍala is demarcated. Regarding the statement "one should draw such a maṇḍala," which is to be performed by oneself as seen from the guru, the passage beginning with "as taught in the Tattvasaṃgraha" and so forth is spoken, because the purification of the maṇḍala ritual is definitively shown in the Tattvasaṃgraha and other texts. This is because it is extensively taught as the maṇḍala ritual in those very sources. Regarding the passage beginning with "in that way," "of the deities" means in the center of the maṇḍala deities. It is in the center, facing those who abide in the inner row. "Endowed with the state or position" refers to one's own mudrā, Locanā, and so forth. "The form of the deity" refers to the body of Vairocana or the wheel. "Akṣobhya and so forth" and so on means the tathāgatas are surrounded in the directions of the east and so forth. "Solely" means being without the mudrā of a consort. "Locanā and so forth" indicates their arrangement. "As appropriate" means they are surrounded by the goddesses. "The wrathful ones" and so forth indicate the four gates of the third row.

སྟོབས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གྲྭ་བཞི་པོ་སྟེ་འདིར་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་འདིས་རིམ་པ་གཉིས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དགོད་དོ། ། སྔགས་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔགས་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་གཉིས་དེ་དེ་ཤེས་པའོ། ། ལྷའི་འཁོར་ལོའི་གཟུགས་སུ་དམིགས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུའམ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་སྟེ་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུའོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་ཀ་ཡང་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ན་རེ་གང་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དྲུག་པ་ཉིད་དང་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ་བཤད་པའི་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བས་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་བཤད་པ་དེ་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་སྒོམ་པ་འདི་མེད་དེ་དྲུག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབང་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། ། བདེ་མཆོག་གི་རྒྱུད་ཀོང་ཀ་ཎའི་དཀའ་འགྲེལ་དུ་བྲིས་པ་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དབུས་སུ་སྐུ་དང་གཉི་ག་ལས། སྟེང་དུ་ཁྲི་བྱིན་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོད་པ་རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་བཅས་པས་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི། སློབ་དཔོན་རྣམས་ཉིད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། །

One should understand that the four corners, such as the one called "Great Strength," are not completely surrounded here. For that very reason, by the phrase "the forms and so forth, and the Form Vajrā and so forth," one should understand that just as the Tathāgatas and so forth are in the second stage, the Form Vajrā and so forth are also completely surrounded. Maitreya and the others should also be arranged according to their respective positions. Regarding the phrase "one who knows the mantra" and so forth: "mantra" refers to the two types of deity yoga, and "knowing" refers to that. In the center of the maṇḍala of the assembly visualized in the form of the deity wheel, or in the center of the maṇḍala—that is, in the center of the body maṇḍala—both insight and method are of the nature of the thirty-two deities. Others ask: "Is it not the case that the sixth Vajrācārya himself is identical [to the maṇḍala]? How then is it explained in the explanatory tantra, the Vajramālā, that it is of the nature of thirty-two deities?" [The answer is:] This meditation does not exist; rather, the sixth himself, having completely transformed into Vairocana and the others, becomes the lord of the maṇḍala. As written in the Koṅkaṇa-pañjikā of the Cakrasaṃvara Tantra: "In the center of the colored powder [maṇḍala], from both [the body and the maṇḍala], having provided a throne above, the offering of the maṇḍala should be performed together with one's own mudrā"—this is incorrect. Regarding the phrase "this" and so forth: "of the practitioners" is intended to mean the masters themselves.

ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཞེས་པ་ནི་བཟའ་བ་ནི་ལུས་རྒྱས་པའི་དོན་དུ་སྐུའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཀྱང་འདིར་གཙོ་བོ་ཞེས་དེའི་ཕྱིར་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ངོས་རེ་རེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། ། ཆོ་ག་ལ་མཁས་པ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པར་བཤད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་ལ་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བཅས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེའུ་བཞི་པར་གསུངས་པའི་མི་བསྐྱོད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། འདིར་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒྲས་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྲེལ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་ཕན་ཚུན་དུའོ། ། གང་ཡང་རིན་པོ་ཆེ་རྩེ་མོ་དགུ་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་དང་པོའི་དོན་ཏེ། དེས་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་དང་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ལས་གཞན་ཡང་མཱ་མ་ཀཱི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མངོན་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གསང་བ་གསུམ་ཉིད་དུ་ངེས་སོ། །

Regarding the phrase "certainly," since the Body Vajra itself is the primary [deity] here for the purpose of nourishing the body, it should be explicitly stated as "certainly." The phrase "on each side" and so forth is as explained previously. "Complete" refers to the thirty-two [deities]. "Skilled in the ritual" refers to the maṇḍala rituals explained in the Tattvasaṃgraha Tantra and other such texts. Regarding the phrase "in that way" and so forth, the "three maṇḍalas" include the previously mentioned Mind Maṇḍala. In the phrase "Vajradhara and so forth," Vajradhara is the principal [deity] as taught in the fourth chapter, and here he is explicitly designated as a maṇḍala deity. The term "maṇḍala" indicates the connection to the maṇḍalas of Body and the others. Likewise, for the others, there are mutual maṇḍalas. Furthermore, because he holds a nine-pronged jewel-topped vajra, Ratnendra himself is Vajradhara. The word "and so forth" has the sense of "first," by which it should be understood as "Ratnendra and the others." Therefore, the phrase "of the maṇḍala deities" is used because, in addition to the Body and Speech maṇḍalas, Māmakī and the others are also maṇḍala deities. The phrase "Body and so forth" means that the three Vajras of Body and the others are determined to be the "three secrets" through their mutual engagement.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ནི་སོ་སོར་འདུས་པར་རིན་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། དེས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཙོ་བོ་ཉིད་ནི་གསང་བ་གསུམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གསང་བ་གསུམ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐིག་གདབ་པ་ནས་བརྩམས་པ་ཉིད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། དེའི་ཁ་དོག་དང་དེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཐིག་གདབ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསང་བ་ཉེ་བར་བྱ་བཞིན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། ཡིད་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་འདི་བཤད་པ་ནི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མི་འཇིགས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་འདིར་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །

The Tathāgata himself is described as "the one called Ratna, who is individually gathered," and so forth. This is an illustration; by means of it, one should understand that the very nature of the principal deity of the other maṇḍalas is also the three secrets. Because the three secrets are the very essence of the Great Vajradhara himself, they are everything. By the words "all the Tathāgatas" and so forth, the complete transformation of the maṇḍala is taught, beginning from the laying of the lines. Likewise, at whatever time the nature of the maṇḍala is [that of a particular deity], one should perform the laying of the lines and so forth with its specific color and yoga. The body and so forth are the secrets being brought near. Regarding the words "Vajra" and so forth, the remainder is "they produce." The explanation of "protecting the mind" is "the mind," and so forth. Because it is the essence of the dharmadhātu, the words "because it is fearless," and so forth, are spoken. If one asks, "Is it not the case that according to the Tattvasaṃgraha and so forth, one who abides in the completion stage should not draw the maṇḍala according to the ritual procedures taught here?"—the meaning is precisely that one should abide in the completion stage. This is what is being expressed.

བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བའི་ཆོ་ག་ལ་ལྟོས་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྒྱུད་འདིར་གསུངས་པའི་ཆོ་གའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གནས་འདི་བཞི་སྟེ་ཞེས་པ་སྤྱི་བོ་དང་མགྲིན་པ་ལ་སོགས་པར་རོ། ། བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་རིགས་ལྔ་ཉིད་ཅེས་པ་ལྷག་མའོ། ། ངེས་པར་གནོད་མཛེས་ཀྱི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བ་རྣམས་བཀུག་ནས་ས་མཱ་ཛཿཞེས་པ་དང་སྤེལ་བའི་སྔགས་བཟླས་པས་སོ། ། བསམ་གཏན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་མཆོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དུས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་གའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཀུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ནི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ལྷན་ཅིག་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་བྱས་པས་མཆོད་པ་བྱའོ། ། མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསུངས་པའི་སྔགས་ནི། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། རྒྱ་ཆེ་བ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་སྟེ་བདུད་རྩིར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཕྱིའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་འདིའོ། །

Even for those abiding in the generation stage, it is taught that they must rely on the ritual for drawing the maṇḍala as described in the Tattvasaṃgraha and other sources. With reference to the ritual taught in this tantra for the yogi of the generation stage, the passage beginning with "the samaya" and so forth is spoken. "These four places" refers to the crown of the head, the throat, and so on. "Should be generated" refers to the five families themselves, which is the remainder of the sense. "Definitely" means by reciting the mantra interspersed with "samājaḥ" after having summoned the deities of the maṇḍala who are complete within the colored powder maṇḍala of Sumbharāja. With reference to the offerings generated through meditative concentration, the passage beginning with "the three times" is spoken. "By them" means by those arising from the seed syllable at the heart. "By the Tathāgatas residing in the three times" means by those who have been summoned. "Having made them one" means that one should perform the offering by means of the perfect union with the colored powder maṇḍala. Regarding the passage beginning with "these fruits of offering," the spoken mantra belongs to the Buddhas and Bodhisattvas of the past. This is the literal meaning. It is "vast and extremely beautiful" because it has been transformed into nectar. "This very [offering]" refers to that which was spoken with reference to the external Tathāgatas.

ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་རྟོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་གཏོར་མས་ཚིམ་པར་བསྟན་ནོ། ། བཤང་བ་དང་སོགས་པའི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཡུལ་ལྔ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྡར་གྱུར་པའི་སྒྲའོ། ། དེ་ལས་གཞན་མ་ལུས་ལ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་གོ་ཀུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྔ་དབང་བསྐུར་བ་རྣམས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། ། གཏོར་མ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་བདུད་རྩི་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་དུ་བཅུ་པོ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐབས་སུ་བབ་པར་སླར་ཡང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་བཤད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིམ་པར་བྱེད་པར་འདིར་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་ཕན་ཡོན་སྟོན་པ་ཤུ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཐུན་མོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་གནས་པའི་རིགས་ཅན་ཐམས་ཅད་དོ། ། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྔགས་པ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚིམ་པར་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །

The "inner nature" refers to the fact that the tathāgatas, who are the essence of the aggregates and so forth realized within the body of the master, are shown to be satisfied by the torma offering. Regarding the phrase "feces and so forth," the word "and so forth" (ādi) is intended to express the five sense bases, such as form and the other five objects; thus, it is said to be "not according to the literal sense," as it is a term used as a symbolic convention for the tathāgatas. This is because, other than that, the term "living beings" (prāṇin) itself encompasses the entire body. The phrase "feces and so forth" serves as an illustration, indicating that substances such as goku and the like represent the five aggregates that have received empowerment. The consecrated torma consists of the nectars and so forth. This is taught in order to show that all of these are explained by means of the ten [substances] themselves. In this context, it is stated that the five tathāgatas—Vairocana and the others, who are the nature of the aggregates, elements, and so forth—are satisfied by the five objects, such as the [five] sense bases. For that very reason, it is said, "Alternatively," and so forth. To demonstrate the benefits for the purpose of engaging the yogi, it is said, "The śuca [etc.]," because by satisfying all the aggregates, elements, and sense bases, all other objects become common [to them]. The term "mantrin" refers to all those of the [Buddha] family who abide in the two stages. It is said, "the mantra," and so forth, meaning that even externally, the mantras of the tathāgatas are satisfied, and they become satisfied.

རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཅི་རིགས་པར་ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་ལས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རིགས་ཅན་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་བདག་ཉིད་ཕུང་པོའི་ཟ་མ་ཏོག་ལ་གནས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའོ། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ནི་བསྲེག་བྱའི་རྫས་ཀྱིས་སོ། ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྙེད་པ་དང་། ཐབ་ཁུང་བུད་ཤིང་གི་མེ་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། བདག་ཉིད་རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི། རིགས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཚིག་སྟེ། གང་དང་གང་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ཡང་དག་སྦྱོར་བའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིའི་ཚིག་སྟེ་རིགས་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཐོག་མར་ལྷའི་འཁོར་ལོ་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སློབ་མའི་ལུས་དང་ཁང་པ་བརྩེགས་པར་དགོད་པར་བྱ་སྟེ། སྙིང་གའི་པདྨ་དང་སྙིང་པོའི་རིམ་པའི་དབུས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་གཞག་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་བཞི་ལས་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་དེའི་ཕྱིར་མདོ་དང་བསྲེ་བར་བྱེད་པ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བར་གསུངས་པ་འདིས་འདིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །

Vajrasattva is Akṣobhya. "As appropriate" means from the guru. "Of all the buddhas" refers to the five families of the completion stage. This is the literal meaning. Regarding the phrase "In that way" and so forth: "The Great Vajradhara" is the Mind Vajra, the essence of the Tathāgata, residing within the casket of the aggregates. "Having made into one" means by means of the substances to be burned. "As they are found" means found in accordance with the ritual activity, in the fire of the hearth and the fuel. For that very reason, it will be explained later as "pacification and so forth." Regarding "the three vajras" and so forth, this is not the literal meaning. "One's own mudrā" is a general term for the five families; whatever mudrā, such as Locanā and the others, is the form with which one's own body, speech, and mind are made into one, that is the perfect union of the vajra and the lotus. "By those arising from that." "Lord of the maṇḍala" is a general term; whichever family it may be, the lord of that maṇḍala should first be arranged in the body and the palace of the disciple according to the location of the deity's wheel. The lord of the maṇḍala should be placed in the center of the lotus of the heart and the sequence of the essence. Because the lord of the maṇḍala is perfected through the four yogas, there is no contradiction here in what is taught as making the sūtra and the integration into one.

གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་སློབ་མ་རྣམས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་བདག་པོ་རྣམས་སུ་སྤྲུལ་པ་ཅན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་གང་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་རྣམས་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱག་གཉིས་པ་ཉིད་རང་རང་སོ་སོའི་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ལེའུ་དང་པོར་གསུངས་པའི་རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞུགས་པའོ། ། ལྷག་མ་བདུད་རྩི་གསུམ་ཞེས་པ་ནི། ཁྲག་དང་རྐང་དང་གཅིན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བླ་མ་རྣམས་ལན་བདུན་དུ་མངོན་པར་བསྔགས་པར་འདོད་དོ། ། རྒྱུད་གཞན་དུ་ནི་ལན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དུ་མངོན་པར་བསྔགས་ནས་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་དམ་ཚིག་གི་རྫས་སུ་མི་འགྱུར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་འདུས་པ་ཕྱི་མར། རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ནི། སློབ་མའི་ཁ་རུ་དབབ་པར་བྱ། ། ཞེས་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བར་བཤད་དོ། ། རྒྱུད་གཞན་དུ་ཡང་། རྒན་པོ་མིང་མེད་དག་གིས་ནི། ། སློབ་མའི་ཁ་རུ་དབབ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། གཉིས་ཀ་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་བས་རྡོ་རྗེ་སློབ་མ་ལ་དབབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་མི་འགལ་ལོ། ། ཐེག་པ་གསར་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། ། གང་ཡང་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་ལས་ཐོག་མར་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་དབང་བསྐུར་བ་དེ་རྣམས་ཐེག་པ་སར་པ་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་ལ་གསང་བ་སྟེ་བསྟན་པར་མི་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ནི་གང་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བར་གསུངས་སོ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། །

Students belonging to the families of ignorance and so forth should be joined with Vairocana and the others as their respective lords. This is because the lords of the maṇḍala and the deities of the maṇḍala are each two-armed, being the lords of their own individual body-maṇḍalas. For this reason, the Great Knowledge-Being (vidyāpuruṣa) mentioned in the first chapter, having assumed the forms of hatred and so forth, enters the maṇḍala. As for the "remaining three nectars," they are the nature of blood, marrow, and urine. Regarding the phrase "these [substances]" and so forth, it is intended that the gurus should consecrate them seven times. In other tantras, however, it is taught that they should be consecrated one hundred and eight times before being consumed; otherwise, they should be regarded as not becoming samaya substances. Alternatively, the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja states: "Through the vajra path, one should cause [it] to descend into the mouth of the disciple," thus explaining the secret empowerment. In another tantra as well: "With the ring finger of the elder, one should cause [it] to descend into the mouth of the disciple." Since these two are joined as one, the statement that it should be caused to descend into the vajra disciple is not contradictory. The "New Vehicle" is the Buddha Vehicle. Furthermore, those who are first empowered through the secret empowerment are those who abide in the New Vehicle. Regarding those individuals, the "secret" refers to the earth and so forth, which are not to be shown to them. It is taught that for those [others], whatever is the empowerment should be shown; thus the connection is made.

ཅི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོ་ག་འདི་ལྟ་བུ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བཞིན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསླབ་ཅིང་སྦྱིན་སྲེག་དང་གཏོར་མའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་པ་ཙཱ་རུའི་དངོས་པོས་བསྒྲུབས་ནས་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྦྱིན་སྲེག་དང་གཏོར་མས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚུལ་གྱིས་དབུལ་བར་བྱའོ། ། མཉེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དགྱེས་པའོ། ། མགོན་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བདུད་རྩི་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ། བཱི་ར་ཤུ་མཱ། མཱུའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ལས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྒྲོལ་མ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་པ་སྟོབས་དང་ཁ་དོག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གོ་ཀུ་ལ་སོགས་པའོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ལག་ལྡན་རྟ། ། དེ་བཞིན་ཁྱི་ལ་སོགས་པའི་ཤ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་རིགས་དབྱེ་བས། ། གང་གསུངས་དམ་ཚིག་དེ་བཤད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འདི་རྣམས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་གྱིས་བསྐྱེད་ནས་སྦྱངས་པ་དང་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཡང་དག་པར་སྦྱངས་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། བཟའ་བར་བྱའོ། ། འདུས་པ་ཕྱི་མར་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ས་བོན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདི་ཉིད་ཡུལ་རོ་ཉིད་དུ་བཤད་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་རོར་བསྡུས་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །

If one asks how it should be taught, it is said: "The four realities," and so forth. This ritual procedure, which is currently being explained, should be practiced by oneself and then offered by means of fire offerings and torma offerings. Having accomplished it through the substance of cāru, one should offer it by way of satisfying [the deities] with outer and inner fire offerings and tormas. "Pleasing" means being thoroughly delighted. "Protectors" refers to the Buddhas and Bodhisattvas, such as Vairocana and the rest. If one asks how, it is said: "The five nectars," and so forth. Because food and so forth are the very nature of the sense objects in the manner of vīra, śumā, and mū, these should be generated from the seed syllables of Rūpavajrā and the others. Regarding "meat" and so forth: because they clarify the power and color of the five types of Tārā, these are go, ku, and so on. As it is said: "The great samaya: the elephant, the horse, Likewise the meat of the dog and so forth; Through the classification of the aggregates and families, The samaya as it was taught is explained." Because these are the very essence of the aggregates, they should be generated from the seed syllables of Vairocana and the others, then thoroughly purified through the stages of cleansing, realization, and so forth, and then blessed before being consumed. In the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja, it is said: "They should be generated by the seed syllables of the three letters," and so forth. Since this very [substance] is explained as the taste of the sense objects, it is said: "Those who are the practitioners are also subsumed within the taste of the sense objects," and so forth.

ཡུལ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྡོ་རྗེ་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དབང་པོ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་དབང་པོའོ། ། ཀླུ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲས་མ་བཤད་པའི་ཡུལ་རྣམས་བསྡུས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྡུག་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྟེ་ཡོངས་སུ་མགུ་བར་གྱུར་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། བཤད་ཟིན་པའི་ཡུལ་རོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སླར་ཡང་བདུད་རྩི་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཟའ་བ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་ནི་ཟ་བར་བྱེད་པའི་དུས་སུའོ། ། དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྦྱང་བ་དང་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་པས་འབར་བར་བྱེད་པ་དང་གདུང་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ལ་དང་པོར་རིམ་པ་ལ་ཡང་། ཧཱུཾ་ཡིག་གིས་ནི་ཡང་དག་སྦྱར། ། ཨཱཿ ཡིག་གིས་ནི་རྟོགས་པར་བྱ། ། ཨོཾ་གྱིས་མནན་ནས་འབར་བར་བྱ། ། འདི་ནི་བཟའ་བ་སྦྱོང་བའོ། ། ཞེས་སོ། ། འདུས་པ་ཕྱི་མ་རུ། རྡོ་རྗེ་ཧཱུཾ་ལས་ཡང་དག་འབྱུང་། ། བར་སྣང་ལ་གནས་བསམ་པར་བྱ། ། ཨཱཿལས་བྱུང་བའི་པདྨ་ནི། ། དེ་ཡི་འོག་དེར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཨོཾ་གྱིས་མཚན་མའི་བདུད་རྩི་ནི། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་གཞག་པར་བྱ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་བས། ། འབར་བས་རྣལ་འབྱོར་ཚིམ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཀླུའི་བློའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་གར་ཡང་། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡང་། ། ཉི་མ་ཟླ་བ་མེ་དབུས་གནས། ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་མངོན་བསྔགས་པའི། ། སྦྱང་དང་འབར་དང་རྟོགས་པར་བྱེད། ། ཅེས་སོ། །

With reference to other objects, the passage beginning with "the secret vajra" and so forth was spoken. "The two organs" refers to the female and male organs. By the word "and so forth" in the phrase "by the nāgas and so forth," objects not explicitly mentioned are included. For that very reason, the passage beginning with "all" and so forth was spoken; "pleasant" means attractive, indicating that one becomes completely satisfied. With reference to the objects of taste already explained, the passage beginning with "the five nectars" and so forth was spoken again; "at the time of enjoying food" means at the time of eating. Regarding the phrase "first" and so forth, it refers to the sequence of purification, realization, and so on, such as causing to blaze and causing to heat. In that regard, for the first sequence: "By the syllable HŪṂ, it is perfectly joined; By the syllable ĀḤ, it is realized; By OṂ, having pressed it down, it is made to blaze. This is the purification of the food." In the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja: "The vajra perfectly arises from HŪṂ; One should visualize it abiding in space. The lotus arising from ĀḤ Should be meditated upon below that. The nectar marked by OṂ Should be placed in its center. Through the union of the vajra and lotus, The yogi is satisfied by the blazing," and so forth. Also, in the Fire Offering Ritual composed by the venerable Nāgabuddhi: "The essences of body, speech, and mind Abide in the center of the sun, moon, and fire. Consecrated by the three syllables, They perform purification, blazing, and realization."

འདི་རྣམས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པས་འབད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་སྦྱངས་པའི་ཕྱི་ནས་བཟའ་བའི་དུས་སུ་ཡི་གེ་ཨོཾ་བསྒོམས་ནས་འབར་བར་བྱའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཁྲོ་བོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐིམ་པའི་ས་བོན་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དབབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། རབ་ཏུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀུན་དུ་སློབ་པ་དེས་ཡི་གེ་ཧྲཱིཿལ་རབ་ཏུ་གཞུག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་ཚུན་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངག་གཞུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནམ་བདག་གི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་གནོད་སྦྱིན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདོད་བཞིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཁྱད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གནོད་སྦྱིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་པ་ལ་བཀའ་བསྒོ་བ་སྩལ་བར་འདོད་དེ། དེ་ཉིད་ཡི་གེ་གསུམ་ལས་རྫོགས་པའོ། ། མངོན་པར་འདོད་པའི་ལས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །

One should understand that these are to be realized as being in a state of mutual connection. Through such a sequence of purification, one should understand that at the time of eating, one should meditate on the syllable OṂ and cause it to blaze. The phrase "up to the end of the wrathful deities" is intended to mean by means of the thirty-two. These are the thirty-two. Because they possess the nature of the body and so forth, the seed syllable of dissolution becomes the nature of the three seed syllables of the body and so forth; this is the meaning. "One should cause to descend" means one should cause to enter. By means of that thorough training in the three syllables themselves once they have entered, one should cause them to enter the syllable HRĪḤ, just as there is a mutual entry into the Great Vajradhara. For that very reason, it is said, "the servant" and so forth. Regarding the phrase "in that way" and so forth: whatever is the nature or the essence of the three syllables is "just so." Because it is the very desire to accomplish all yakṣas, the specific qualities of the yakṣa are explicitly expressed. The meaning of this is as follows: one desires to issue a command to whoever is the chief of all yakṣas, and that [chief] is perfected from the three syllables. "One should apply it to the desired activity" is why it is further said, "moreover" and so forth.

ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་ཡང་གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྒྲས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནར་མངོན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ་ཐོག་མར་ནི་བསྐྱེད་པའི་སྔགས་གཅིག་ཉིད་དོ། ། འདིར་ནི་སྣ་ཚོགས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་གནས་ཞེས་པས་འདིའི་བཤད་པ་འབྱུང་ངོ་། ། གསང་བ་ནི་མཆོག་གོ། ། ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། པདྨ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི། འདིར་པདྨ་ནི་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་སྟེ། དེའི་སྟེང་དུ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱས་ནས་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། སྣ་ཚོགས་པདྨ་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུང་མོང་པར་སྔར་བཤད་པས་ངེས་པར་གནོད་མཛེས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པ་ཉིད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱང་ཟླ་བ་ཞེས་པ་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་འཁོར་ལོའམ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པར་བྱ་ཞེས་པ་དགོད་པར་བྱའོ། ། སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་དམིགས་ནས་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ལ་བཀའ་བསྒོ་བ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་མངོན་པར་དགོངས་ནས་ངེས་པར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་གི་མཐར་ཨོཾ་ཞེས་བརྗོད་ནས་བཀའ་བསྒོ་བར་བྱིན་ཅིག་ཅེས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་དཀའ་བསྒོ་བ་སོ་སོར་ངེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཨཱ་ཞེས་པ་འདི་བཀའ་བསྒོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Because it is stated, "Vajrapāṇi is Akṣobhya," and so forth, one should understand that at the outset, the term "yakṣa" is intended to refer specifically to Akṣobhya and the others. This is the distinction: at the beginning, there is only a single generation mantra, whereas here it is diverse, as the explanation of this occurs through the phrase "the secret vajra place." "Secret" means supreme. Regarding the meaning of the individual parts, the text says "to them" and so forth. "Having placed them upon a lotus and sun maṇḍala" means that here, the lotus is the symbol of Amitābha; one should understand that a sun maṇḍala is placed upon that. Since the variegated lotus was previously explained as common to all deities, it should be applied such that even Sumbharāja resides upon a vajra sun maṇḍala. Regarding Yamāntaka, the term "moon" means he should be placed upon a moon, a wheel, or a sun maṇḍala; this is how he should be arranged. Regarding the phrase "intense suffering is Akṣobhya and the others," the intention is that one should visualize Akṣobhya and the others in their respective forms and then issue the command to the wrathful deities. With this in mind, at the end of the words of the definitive application, one says "Oṃ" and issues the command, "Grant [this]," which is the "perfect exhortation," and so forth. Otherwise, the command would not be individually determined. This is because the syllable "Āḥ" is common to all commands.

མདུང་རྩེ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྟོབས་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོས་ཞེས་པ་ནི་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན་པས་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གཞན་དངོས་སུ་མ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་དོན་དུ་མངག་གཞུག་པ་ལ་བཀའ་བསྒོས་པའོ། ། འདིར་ཞེས་པ་ནི་རི་བོ་ལ་སོགས་པར་རོ། ། སྒྲུབ་པར་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་འདིའི་འབྲས་བུ་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་མངག་གཞུག་པ་ནི་ཐུན་མོང་གི་མངག་གཞུག་པ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མངག་གཞུག་པའོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲུབ་པ་ལ་ངེས་པར་གནོད་མཛེས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སོ། ། གསོལ་བ་བཏབ་པ་ནི་བོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་སྒྲུབ་པ་པོས་སྦྱར་བར་འགྲོ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལའོ། ། མིང་དང་སྦྱར་ནས་ཆེ་གེ་མོ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་ལའོ། ། དྲག་པོས་ནི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་བཤད་པའི་རིམ་པས་ངེས་པར་སྦྱར་བའོ། ། གྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་གྲུབ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་རྒྱུད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །

"Those who hold spears" refers to Mahābala and the others. "With the great vajra" refers to Amṛtakuṇḍalī and the others. "With the hook" refers to Rāgarāja and the others. The phrase "in various ways" and so forth is used to indicate the hand symbols of those others who were not explicitly mentioned. "The desired object" refers to the purpose for which the servant is commanded. "Here" refers to places such as mountains. "To accomplish" means to achieve the practice. The result of this is taught by the phrase "thirty-six" and so forth. Regarding the servants of Vajrasattva and the others: in the context of accomplishing common servants, these are the servants of Akṣobhya and the others. In the context of special accomplishment, they are definitely the Buddhas such as Sumbharāja and so forth. These include worldly great deities and the supramundane ones such as Akṣobhya. "By him" refers to the Great Vajradhara. "Supplicated" means to invoke, causing the practitioner to apply the command. "In that" refers to the object to be accomplished. "Having joined it with the name" means saying, "Do such-and-such!" "In that" refers to the action. "Fiercely" means by means of power. "In that way" means applying it according to the explained sequence. "Accomplishment" refers to the tantra of approaching the siddhi. "All the Buddhas" refers to Akṣobhya and the others.

བུ་གཅིག་པུ་ནི་བུའི་གཙོ་བོ་སྲས་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འཛིན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པའོ། ། རྟེན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའོ། ། རང་གི་འདོད་པས་རང་གི་དབང་དུ་བྱ་བ་ལ་གཞག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གལ་ཏེ་འདོད་ན་ཅི་ལྟར་སླར་ཡང་གཞན་དེ་དག་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མདའ་ལྔ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདི་ཕྱག་གཉིས་པ་ཉིད་དོ། ། འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་དཀྱིལ་འཁོར་བ་ཡང་མདའ་གཞུ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱི་འདོད་པ་བརྗོད་པའི་བསམ་པའོ། ། འདོད་པ་འདི་རྣམས་རྒྱུད་དུ་མེད་པ་དང་པོར་འཇམ་དཔལ་གྱི་སྒྲས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བཤད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་བླ་མ་རྣམས་ལ་རིམ་གྲོ་བྱ་བའོ། ། མདའ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྣུན་པར་བྱེད་པའི་གནས་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་བོན་ཞེས་པ་བླ་མའི་ཞབས་ཀྱི་དྲིན་ལས་སོ། ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པོ་ནི། སེམས་བརྟེན་པས་སོ། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་དམིགས་པ་ལྷུར་ལེན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གདུལ་བའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་གང་ཞེས་པ་དབང་པོ་ལྷའི་འཁོར་ལོར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་གདུལ་བྱར་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་གདུལ་བའི་དོན་ནོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་སམ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གདུག་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་སོ། །

"Only son" means the preeminent son, the prince. "Holder" refers to one who is learned in both mundane and supramundane treatises. "Support" means to completely overwhelm all. Those who cannot be brought under one's own power by one's own will—if one so desires, how could those others be [brought under control] again? This is indicated by the phrase "this and so forth." Because it is said "five arrows," this [deity] is indeed two-armed. The maṇḍala of Mañjuvajra is also devoid of bow and arrow; this is the intention of expressing the view of Jñānapāda. These desires are not present in the tantra; first, the term Mañjuśrī explains the saṃbhogakāya. Therefore, one should perform service to the gurus. Regarding the question of how the places are struck by the five arrows and so forth, it is said: "the seed" comes from the grace of the guru's feet. "Firm superior intention" means through the stability of the mind. "Diligent in the focus of the completion stage" means being intensely devoted to the inner self. "Of all the Tathāgatas" refers to those who are perfected. "For the sake of training" means that those who have become trainees through the perfect teaching of the deity's wheel of faculties are the ones to be trained. Regarding "space" and so forth, the "buddha maṇḍala" is the assembly of buddhas or the maṇḍala wheel. "By those and so forth" means by the syllables Oṃ Āḥ Hūṃ Svā Hā. "The wicked ones" refers to the trainees.

རབ་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཆོ་ག་ལས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མིག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལས་སོ། ། ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དབུས་སུ་གནས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐུ་གསུམ་སྦྱོར་བ་ཡིས་ནི་སྐབས་ཀྱི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པའི་ས་བོན་གྱིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་བསྐྱེད་དེ་ཞེས་པ་ནི། ས་བོན་འདི་ཁོ་ནས་ཞེས་སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འདི་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བཞིན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེར་པོ་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ། འགྱིང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པས་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་རྡོ་རྗེ་འགྱིང་བ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་སྤྲོ་བའི་དབའ་རླབས་ཕྲེང་བ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་བའོ། ། བསྟོད་པ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཡི་གེ་ཙམ་ལས་སོ། ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི། ཟླ་བར་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ལྷ་མོར་གསུངས་ཤིང་དཀར་མོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་པ་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་དབུས་སུ་གནས་པར་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བརྟག་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཏེ་དེའི་དབུས་སུ་གནས་པའོ། །

"One should meditate intensely" means that those belonging to the families of the Body and so forth should be meditated upon as the essence of Vairocana and the others. Regarding the ritual of consecration, it is the same as the consecration of the eyes. "Abiding in the center of the space-vajra" means abiding in the center of space. "By means of the union of the three vajra-bodies" should be understood as referring specifically to the three, Akṣobhya and the others, in this context. "Having made them one" is to be illustrated as being together with the seed-syllable that is to be recited. "Having generated the vajra" means it should be understood as being generated by this very seed-syllable. "This" refers to what is about to be explained. "Yellow vajra" refers to Ratnasambhava; because he is indivisible through his very majesty, he is metaphorically designated as the "majestic vajra." The "wave-crests of the emanation of Ratnasambhava" appear in various forms for the sake of pacifying and other activities. "Praise" means to fully demonstrate. "Great vajra" refers only to the syllables that are about to be explained. "Solar maṇḍala" should be applied here to the moon, because she is described as a goddess and is white in color. "By the emanation and reabsorption of the Tathāgatas" is to be connected with the phrase "the cloud of Buddhas," which serves as the cause. "Abiding in the center of one's own maṇḍala deities" refers to the maṇḍala deities as described in the Buddha-kalpa (Buddha-arrangement), and it means abiding in the center of that.

མི་བསྐྱོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གསུངས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱི་དབབ་པ་ནི་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་ལྷག་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྐུལ་བྱེད་མའི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བཞིན་དུ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་འཆང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་སོ་སོར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། འོད་ཟེར་ནི་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཅད་དུ་མེད་པའོ། ། དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི། དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྡོ་རྗེའི་སྒྲས་ཁྱད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཛམྦྷ་ལའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲ་ཡང་སྙིང་པོའི་དོན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བསྐྱེད་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མའི་སྒྲས་ཐོག་མར་གསུངས་སོ། །

This refers to the deities of the maṇḍala taught in the Akṣobhya maṇḍala. "By the Body Vajra and so forth" means by the seed syllables of the Body Vajra and the others. "The descent of the Body, Speech, and Mind Vajras" is to be understood as being directed toward those who are malevolent. "Vajrasattva, the Great Being" refers to the Great Vajradhara who assumes the form of the aforementioned Tārā. "Tathāgatas" refers to the five, Akṣobhya and the rest. "Just like Vajrasattva" means just like Akṣobhya and the others. This is taught for the sake of accomplishing the respective pacification rites by merely holding the vajra and so forth. Regarding the summary, "Vajra is Akṣobhya" and so forth, "by the rays of light whose essence is wisdom" is said because rays are merely wind and consciousness. Regarding "all" and so forth, "enjoying like a vajra" means being indivisible. "Perceiving" means being like a vajra because there is no differentiation. "Vajra Samādhi" is expressed here by the word "vajra" as a specific distinction; therefore, it is called the "specific samādhi of Jambhala." The word "specific" (viśeṣa) also has the sense of "essence" (sāra), meaning the "essence of samādhi." "Generating that" means "one should attain that." "As before" means it was taught first by the word "previous."

དེས་ན་ཐོག་མར་བསྒོམས་པའི་ཛམྦྷ་ལ་བཞིན་དུ་གནས་ལྔ་རྣམས་སུ་ས་བོན་ལྔ་བྱས་ནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་མ་ཏུ་ལུངྒའི་ལ་ཡོངས་སུ་བཞུགས་པ་དེ་ཡིའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་ཆུ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་བསྒྲུབས་པའི་ཆུ་ལ་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་བསྔགས་པར་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་སྦྱིན་པའི་མཐར་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཡང་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདོད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་གནོད་སྦྱིན་མོ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམ་ཚིག་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཕྱི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་སྦྲེལ་ལོ། ། གནོད་སྦྱིན་མོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པར་ཡོངས་སུ་གང་བར་བསྒོམས་ནས་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་མཆོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་ནས་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཚུལ་གྱིས་དབབ་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བས་ནི། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་གནོད་སྦྱིན་མོ་ནི་བཀུག་ནས་མཆོད་དེ། གཞུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དང་སྦྲེལ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཅིག་གི་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་གནོད་སྦྱིན་མོའི་སྐུའོ། །

Therefore, the meaning is that one should first place the five seed syllables at the five locations, just as in the meditation on Jambhala. Regarding the phrase "of that" and so forth, it refers to that which resides upon the variegated lotus and the matulunga fruit. "Great Bliss" is the essence of the self, for it is explained as being the Great Vajradhara himself. "The water of Vajra-amrita" means one should visualize the water—which has been prepared as the essence of the five nectars and so forth—as being consecrated by the three syllables. As for the phrase "giving in that way," if one asks what should be done at the conclusion of giving the water, it is said: "Vajrasattva" and so forth. This is to be connected with the previously mentioned "Vajrasattva" and so forth, starting with the words "whatever of that" and so forth. "That very [thing]" and so forth follows. "Desires" refers to forms and so forth; thus, it is identical to the yakshini. Regarding "all" and so forth, "perfecting the samaya" means generating the body. This is to be connected with "outer" and so forth. Having meditated on the hosts of yakshinis completely filling the expanse of space, and having made offerings with outer and inner offerings, one should cause them to descend by way of the Mind Vajra. "By the application of the three vajras" means that by means of the light rays of the Body and so forth, one should summon the yakshini, make offerings, and then cause her to enter; this is how it should be understood in connection with the text. Regarding the phrase "after that" and so forth, "of one" refers to the body of the desired yakshini.

རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་གནོད་སྦྱིན་མོ་རྣམས་སོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཅན་དུ་སྐུ་ལ་སོགས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། རིགས་ལྔར་བྱ་བ་ཉིད་ནི་རིགས་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་ཞེས་པ་འདིས་དེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྐུ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། ། དངོས་གྲུབ་ནི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཏེ་དེ་རྣམས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དོན་ཏེ་དེ་རྣམས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་དང་། དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སོ་ཞེས་ཤེས་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཐུན་མོང་པར་གསུངས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྲ་མོ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་གྲུབ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ།

The three vajras are the yakṣiṇīs. "Possessing the body and so forth" means they are blessed as the body and so forth. The phrase "making them into the five families" indicates that they are to be made into a single family, which demonstrates that they belong to the family of Vajrasattva. "That very [state] made into a single body" means abiding in equality together with that. "Siddhis" refers to the goddesses, the worldly ḍākinīs, who are of the families of Locanā and the others. "Of those" means for the purpose of entering into union; the meaning is that the yogi should accomplish them. The method for attaining this is the characteristic that will be explained. Regarding the passage beginning with "That very [state] is manifold," this will be explained as follows: having understood that the body and so forth are authentic and that they are the worldly ḍākinīs, one should accomplish them. With the words "Buddha" and so forth, the worldly and transcendent ḍākinīs are taught in common as being the very form itself. With the words "Minor siddhis" and so forth, the meaning is to show the specific distinctions of the siddhis of the worldly ḍākinīs. For that very reason, it is taught that the vajra ḍākinīs rely upon siddhis that are not minor. The passage beginning with "Vajra" and so forth is the classification of the results of entering into union. With the words "Invisibility" and so forth, it is taught with reference to the practitioner and the vajra ḍākinīs.

འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་བྱས་པའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོག་མར་རོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱི་ནས་ལྡང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སེམས་ཅན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། བཤད་པའི་རིམ་པ་འདིས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གནོད་སྦྱིན་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བྱ་བ་བྱས་པ་ཞེས་པ་ནི། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ལམ་ལྷག་པར་རྟོགས་པའོ། ། གལ་ཏེ་རིམ་པ་གཉིས་པོ་དག་གི་ལམ་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྤྱད་པའི་རིམ་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་རིམ་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྱིར་བརྗོད་དོ། ། རིགས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཁྱད་པར་དུ་གསུངས་སོ། ། ལྷའི་སྐུ་ནི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་གདོང་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The modes of beings are rendered without substantiality. "And so forth" refers to the beginning. Following that, regarding the phrase "arising from without and so forth," the word "and so forth" implies that the nirmāṇakāya produces sentient beings, and it is intended that these become whatever is connected to the fruit of meditative absorption and whatever constitutes meditative absorption itself. If one asks what the purpose of this sequence of explanation is, it is said, "by those," and so forth. Because it is said, "the king of yakṣas," and so forth, it should be understood that one who abides in the completion stage becomes the Great Vajradhara. "Of these" refers to the worldly ḍākinīs. For that very reason, it will be explained later that the awakening of the buddhas consists of the vajra ḍākinīs. Regarding the phrase "in that way" and so forth, "having accomplished the task" means having thoroughly realized the paths of the generation and completion stages. If the paths of these two stages were to become one and the same, it would contradict the explicit mention of two fruits of meditative absorption. "The stage of conduct" refers to the stage of practice. The phrase "Vairocana and so forth" is a general statement. The phrase "the three families" and so forth is a specific explanation concerning Vairocana. "The deity's body" refers to the self. "The nature of wood and so forth" is because the hands, feet, face, and so on are fashioned from wood and the like.

གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་དངོས་སུ་དང་། སློབ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་གལ་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལས་བྱས་ནས་དེའི་དབུས་སུ་ཉེ་བར་ཞུགས་ཏེ། རང་གི་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་དེ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དང་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་སློབ་མ་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་དེའི་ཁ་དོག་གི་གདོང་ལ་སོགས་པ་ཅན་དུ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལས་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། སྡོང་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཡང་ན་ཅི་ལྟར་སྡོང་བུ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པས་སྤྱོད་པ་བྱེད་པར་ནུས་པས་ཇི་སྲིད་དུ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆ་བྱད་འཛིན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པ་ལྔ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཡང་གསུངས་པའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡོང་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མི་འགལ་ལོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ནས་སྤྱོད་པ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡང་དག་པར་བསྡམས་པ་ཉིད་དོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་སོ་སོར་བསྟན་ནས་གཞན་དང་རང་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་བསྐྱོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །

If the principal [deity] himself is unable to directly generate the maṇḍala comprised of the disciples and so forth, then having fashioned all five members of the maṇḍala from the nature of wood and so forth, one should enter into their midst and engage in the conduct of whatever constitutes one's own limbs without exception. Thereby, the disciples will become thoroughly purified. These [deities] should also be fashioned from the nature of wood and so forth, possessing the respective complexions, faces, and so forth of the Tathāgatas and others. Regarding the phrase "the stalk" and so forth: alternatively, just as one is able to engage in conduct by means of utilizing a stalk, the practice of engaging in conduct as taught—even while experiencing the five sensory desires such as form by assuming the attire of the nature of wood and so forth—is the classification of the unelaborated (niṣprapañca) conduct. There is no contradiction in stating that the phrase "the stalk" and so forth was spoken in reference to the extremely unelaborated (atyantaniṣprapañca) conduct. Having thus established the state of being bound by the outer vows, in order to demonstrate the conduct and the pure benefits thereof, there is the state of being perfectly restrained, which is the culmination of the vows. Having individually shown the practitioner as the Tathāgata, and in order to explain [the passage] beginning with "abandoning others and oneself," the words "in that way" and so forth are spoken. Because Akṣobhya is the very nature of the three vajras, the words "in that" and so forth are spoken.

སོ་སོའི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱང་མཱ་མ་ཀཱི་ཉིད་ཕྱག་རྒྱར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་སྙིང་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་བསམས་ནས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་སྙིང་ལ་དེ་གནས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་འདི་ནི་ཐུན་མོང་གི་ཆོ་གའོ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པའོ། ། ། ། འདས་པའི་ལེའུ་རྣམས་སུ་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་(གྲུབསྒྲུབ་,གྲུབ་བསྒྲུབ་)པའི་དོན་དུ་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ནན་ཏན་བྱ་བར་གསུངས་པ་དེ། གལ་ཏེ་གང་ཡང་ནུས་པ་དང་བྲལ་བས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཚེ་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རིམ་པ་གཉིས་ལྷག་པར་རྟོགས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིམ་པ་གཉིས་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་མ་ལུས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེའོ། ། ཅི་སླར་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཙམ་ཤེས་པ་ནི་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་དམ་ཚིག་གི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྡོམ་པ་ཡང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཆ་ལུགས་ལ་སོགས་པ་འཆང་བའོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པ་ནི་སྡོམ་པའོ། །

It is the underlying intention that the vajras of the individual bodies and so forth should also be joined with Māmakī herself as the mudrā. Regarding the phrase "one's own mudrā abiding in the heart," this is said after having visualized it. If one asks why and how it abides in the heart, it is because of the passage beginning with "the three vajras," which refers to the common ritual, as it is common to all yogins. Regarding the passage beginning with "all," the generation of wisdom refers to the generation of both mundane and supramundane wisdom. In the previous chapters, it was taught that those abiding in the stages of generation and completion must apply themselves to the two types of samaya and vows for the sake of accomplishing mundane and supramundane siddhis. If one is unable to do so, it will become a fault; thus, the passage beginning with "even by those who have a superior realization of the two stages" was taught. A superior realization of the two stages is that which is not the object of a knowledge of suchness that is not exhaustive. If one asks what happens if one only knows the stage of generation, the passage beginning with "mundane" was taught. In that context, mundane samaya refers to the consumption of substances and so forth. Vows refer to applying oneself to conduct and so forth as taught by the Tathāgata, such as maintaining the specific attire and so forth. Supramundane [samaya] refers to the things to be guarded and so forth. Applying oneself to those is the vow.

དེ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་མི་ཕྱེད་པས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་རིང་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་མར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ། ། གཞན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས་རྟག་ཏུ་དམྱལ་བར་འཚེད་པར་འགྱུར་ཞེས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་མི་བསྐྱོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་མི་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་འཛིན་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་བསྟོད་པའོ། ། སླར་ཡང་དྲུག་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་སོ། ། ཅི་ལྟར་སླར་ཡང་དྲུག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ནི། མཆོག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་པའི་དམ་ཚིག་བཞི་པོ་གསུང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་དག་གསུང་བར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། ། དམ་ཚིག་བཞི་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། རྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ལེའུ་དགུ་པར་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་ཀྱང་བསྲུང་བར་བྱ་ཞིང་བཟའ་བར་མི་བྱའོ། །

Regarding that, because one is devoid of diligent application, one is "indestructible." The phrase "siddhi will be far off" refers to having initially entered the worldly samaya and vows as previously described. Otherwise, it is said that after death, one will be boiled in hell forever. Regarding the passage beginning with "all," the word "which" is the genitive case. The phrase "just as that very [one] is distinguished" and so forth is because it is stated that this is a praise specifically by way of Akṣobhya. This is a praise of the Great Vajradhara, who assumes the forms of the four [deities] beginning with Vairocana. Furthermore, the sixth [deity] itself is distinguished as being Vairocana and the others. If one asks how it is again the sixth itself, it is because the passage beginning with "Vajra" and so forth is spoken; since he is the nature of supreme joy, he is the essence of supreme, untainted bliss. Because he is the one who speaks the four samaya that are firmly established, the passage beginning with "all" and so forth is connected as follows: because they are naturally luminous, he is the one who speaks the nature of the dharmadhātu. The "four samaya" refers to the meaning explained in two ways in the ninth chapter, characterized by killing, taking what is not given, sexual misconduct, and lying. These are to be guarded and not to be consumed.

སངས་རྒྱས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཀའི་འཁོར་ལོ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཐུན་མོང་དུ་སྟེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་དོན་ཡང་ལེའུ་དགུ་པར་བཤད་དོ། ། ཤ་ཆེན་རྟག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། འདི་ཡང་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་དོན་ལ་བརྩམས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བཟའ་བར་བྱ་བའི་དོན་ཡང་བཤད་པ་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་དག་གི་ནང་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། བཤད་པའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པ་ཡང་། མཾ་ནི་མཱ་མ་ཀཱིར་རབ་བརྗོད། ། ས་ནི་མངོན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་མིང་། ། དེ་ཡི་བསམ་གཏན་དགའ་རྣམ་པ། ། མཱཾ་ས་ཞེས་ཀྱང་དེ་བརྗོད་བྱ། ། ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། ། ཤ་ཆེན་པོར་དེ་བརྗོད་པར་བྱ། ། གསང་བ་མཆོག་གི་གོ་འཕང་ནི། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་མྱུར་འགྲུབ་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ལག་ལྡན་རྟ། ། དེ་བཞིན་ཁྱི་ལ་སོགས་ཤ་ཅན། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་རིགས་དབྱེ་བས། ། གང་གསུངས་མཉམ་པར་ཡང་དག་བཤད། ། དེ་ཡི་སྦྱོར་བས་གཉིས་མེད་ཟས། ། བསམ་གཏན་དགའ་བ་གཅིག་པུའི་མིང་། ། ཞེས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་གསུང་རྡོ་རྗེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམ་ཚིག་བཞི་པོ་བསྲུང་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་བཞི་པོ་ཞེས་པ་ལ་དེ་ཉིད་བཞི་པོ་ནི་འདིར་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་གཙོ་བོར་བྱིན་ནས་སོ། །

Regarding the phrase "by the Buddhas, Vairocana and so forth": this means that Vairocana and the others should also apply the wheel of the word; thus, it is common to the yogins of Vairocana and the rest, and is of interpretable meaning. The definitive meaning of the four [acts] such as taking life is also explained in the ninth chapter. As for the statement, "One should always eat great meat," this is because it is composed for the purpose of what is to be observed, and because the meaning of what is to be eaten has already been explained and will be explained. To understand this within the context of what was spoken as interpretable and definitive meaning, the Explanatory Tantra states: "Māṃ is proclaimed as Māmakī; Sa is the name of Manifest Enlightenment. The aspect of the joy of meditative concentration Is also called 'māṃsa' (meat). Because it is joined to the limits of space, It is called 'great meat.' The supreme secret state Will swiftly accomplish the three vajras." And: "The great samaya of the elephant, the horse, And likewise the dog and so forth— Through the classification of the aggregates and so forth, Whatever was spoken is correctly explained as equal. Through that application, the food of non-duality Is the name of the singular joy of meditative concentration." Having expressed the samādhi of Vairocana, and taking the Vajra Speech as the subject, he says "this" and so forth. Regarding the phrase "the four samayas are to be observed," the "four realities" here primarily emphasize the speaking of falsehood.

གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་འགྱུར་མེད་ཆེ་ནི་འོད་དཔག་མེད་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། བཤང་གཅི་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལོ། ། དེ་དག་བཟའ་བ་ནི་ལེའུ་དགུ་པར་གསུངས་པའི་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་དུ་བསྟན་པའོ། ། དམ་ཚིག་བཞི་པོ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཅན་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་བཞི་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྲག་ཁུ་བ་རྣམ་དག་ཆོས་ཉིད་དོ། ། བཟའ་བ་དེ་དག་གཉིས་མེད་སྦྱོར། ། བཟའ་བ་གང་འདི་དམ་ཚིག་གོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་དང་དོན་ཡོད་པ་དག་གིའང་དམ་ཚིག་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་གསལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་གིས་བཤད་དོ། ། གང་ཞིག་མ་བཤད་པ་ནི། རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་དམ་ཚིག་བཞི་པོ་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་གང་དང་གང་གི་དམ་ཚིག་དེ་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་བྱས་ནས་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པས་མ་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་གླེགས་བམ་ལས་ཡངས་པས་ཟློས་པ་མེད་དོ། ། གང་འདིར་ནི་དེའི་གྲོགས་ཉེ་བར་སྡོད་པ་དེ་རྣམས་འདིར་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ལ་ཚད་མའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་དྲུག་པ་ལ་ཡང་བཤད་པའི་ཕྱིར། འབའ་ཞིག་གི་ཡིན་པར་མ་ཟད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །

The great unchanging Vajra of Speech is for the yogis of Amitābha and the others. "Excrement and urine" refers to the sense faculties and their objects. Their "consumption" is taught in the ninth chapter according to the provisional and definitive meanings. The four samayas are the four beginning with taking what is not given and ending with sexual misconduct through desire. The great miraculous Vajrasattva is for the yogis of Akṣobhya and the others. "Perfectly endowed with blood and semen" means that the wisdom of omniscience is the pure blood and semen of the dharmatā. "The consumption of those is the non-dual union; whatever is consumed is the samaya," so it is said. This samaya also applies to Ratnasambhava and Amoghasiddhi, as they too possess the nature of the Body and so forth. Thus, I have explained it as far as it is clearly elucidated in each case. As for what has not been explained, it is because one should follow the extensive commentary. Since the application of the four samayas to the five Tathāgatas is already established, and because the extensive commentary has not explained which samaya is primary for which, there is no redundancy in the text itself. Whatever serves as an auxiliary support here is the authoritative source for the specific meaning in this context. The Bodhisattvas are also included. Thus, because the samayas of the five Tathāgatas are explained in relation to the sixth as well, it is said that they are not for them alone.

དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམས་ནི་དེའི་ལམ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་འདུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སོ། ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཡང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞུགས་ཤིང་རིམ་པའི་མཐར་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་དུ་གསུངས་པའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མོ། ། གཙོར་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ངག་གིས་ཀྱང་སྟོན་པར་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡ་མ་ཟུང་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་གཉིས་གཉིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཕྱེད་ཀྱིས་འབར་བར་བྱེད་དོ། ། ལུས་ཕྱེད་ཀྱི་ཚར་བའོ། ། ཆོ་འཕྲུལ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོ་ཐ་དད་ཐ་དད་དུ་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་ཡིད་སོ་སོར་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་དང་དེའི་རང་བཞིན་ནི་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་སྔར་མ་བྱུང་ངོ་ཞེས་པས་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ། ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོབ་པ་ལ་སྟེ་འདུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་ལ་གནས་པས་སྐུའི་སྡོམ་པ་སྟེ་ལུས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་མེད་པའོ། ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཞེས་པ་འདི་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དོན་ཉིད་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྒྲ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། འདིར་ཐེག་པའི་དབྱེ་བའི་སྐབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་མཆོག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །

Regarding the phrase "In that way," and so forth: the vehicles of the perfectly complete Buddhas refer to the yogis of the assembly who have superior devotion to their respective paths. As for those with superior devotion to the enlightenment of the Pratyekabuddhas and so forth, it is said, "Pratyekabuddhas," and so on, to indicate that they should enter the Pratyekabuddha vehicle and so forth, and eventually enter the final stage. The "Three Jewels" refers to the Three Jewels as taught in the manner of being free from attachment. Because it is said "primarily," it is possible that Pratyekabuddhas may also teach through speech. "Miraculous pairs" refers to displaying two things from one side, such as half of the body blazing with fire. "Miracles" refers to the various types of supernatural powers (ṛddhi) that individually captivate the minds of the various beings to be trained; their nature and the nature of those [beings] are the miracles. These are called "wondrous" because they have not occurred before. "Vajra Body" refers to those who have attained supernatural powers; because they abide in the bodies of the yogis of the assembly, it is the "vow of the body," meaning the body is without distraction. The phrase "the perfectly complete Buddhas" is taught as being born from the faculty of the mind. The term "Śrāvaka" (Hearer) is indicated by the word "having heard" (śrutvā). Since this is the context of the divisions of the vehicles, it says "individuals" (pudgala) and so forth; "Arhatship" should be understood as the primary and supreme state.

སླར་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་གང་ཟག་བདུན་པོའང་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། ། མངོན་པར་སྦྱོར་བ་ནི་བསླབ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གུས་པའོ། ། ཚངས་པའི་ས་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཚངས་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཏི་མུག་ནི་མི་ཤེས་པ་སྟེ་ཐར་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་ཐར་པར་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་སློབ་པའོ། ། གསད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་དོན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཞིག་ཀྱང་གོས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་གོས་ནི་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འོད་གསལ་བར་འབྱུང་བ་དང་འོད་གསལ་བ་ལས་ལྡང་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། འདུས་པ་ཕྱི་མར་ཡང་གསུངས་པ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་བཞིན། ། སྐྱེད་དང་སྡུད་པར་མཛད་པ་པོ། ། དེས་ནི་དེ་ཡི་སྡིག་མི་འགྱུར། ། བསོད་ནམས་ཉིད་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུའོ། ། གང་ལ་བསོད་ནམས་སྡིག་མེད་པ། ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པར་གསུངས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་ཅི་ལྟར་ཁྱབ་འཇུག་པ་སྲོག་གཅད་པས་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དག་གི་གཉེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུར་སེམས་ཅན་ཁམས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཤིང་། འདི་ལ་རྒྱུར་བདེ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

Furthermore, it is not for the purpose of turning back the other seven types of individuals. For that very reason, it is said, "for the sake of attaining the state of a śrāvaka." "Application" refers to having great reverence for the trainings. "Those who are devoted to the level of Brahmā" refers to those who desire to attain the state of Brahmā itself. Regarding the passage beginning with "Brahmā," "delusion" is ignorance, because it is the conceiving of what is not liberation to be liberation. "Practicing" refers to training in the means to attain that. As for the passage beginning with "should be killed," is it not the case that for those of the vehicle of the perfectly complete buddhas, the teachings on killing and so forth, based on that purpose, are not at all stained? If one asks, "If they are stained, how can they be the result of buddhahood and so forth?" it is said, "of the body," and so forth, meaning "one should arise from the clear light and emerge from the clear light." It is also said in the Explanatory Tantra: "All phenomena are like an illusion; the one who performs the creation and dissolution [of them] does not incur sin through that, but rather gains especially great merit. That in which there is neither merit nor sin is said to be awakening," and so forth. Alternatively, if one asks, "How is it that the Vaiṣṇavas do not go to hell by killing?" they also possess the wisdom that is the antidote to those [actions]. For that very reason, it is said, "the realms of sentient beings as the result," and so forth, and "the happy migrations as the cause," and so forth.

ངག་གི་རྣམ་པ་བཞིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྫུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཤིང་། འདིར་འབྲས་བུར་གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟག་ཏུ་དེ་བསྒོམས་པ་ལ་ཆགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་འགོག་པར་བྱེད་དོ། ། ལུས་ཀྱི་དབང་ལས་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པའི་དོན་དུ་ས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པར་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཆེད་དུ་རྗེས་སུ་གནང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཀུན་དུ་ཕྲད་པའི་ཆེད་ཀྱིས་དམར་བས་སོ། ། བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སློབ་པའི་བཤད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ཁམས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁྲོ་བོ་དང་ལྷ་མོའི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། ། སྐུ་ལ་སོགས་པས་ཕྱག་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི། སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བཏུད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་གི་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ཕྱག་འཚལ་བ་གང་ཡིན་པ་འདིའོ། ། དེའི་འབྲས་བུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

With reference to the four types of verbal action, [the text] speaks of "lying" and so forth; here, as the result, it speaks of "mastery of speech" and so forth. Likewise, by the phrase "the purity of sentient beings" and so forth, the result of this is "mastery of mind." By the phrase "body and so forth," it is taught that attachment to constant meditation on those [forms] is a cause of distraction, and thus it is prohibited. The phrase "by the power of the body" is for the purpose of obtaining permission to prostrate during the ritual of seizing the site for entry into the maṇḍala. It is red for the sake of meeting with worldly beings. Those who have a superior realization of the completion stage through the lineage of gurus speak of "all meditative concentrations" and so forth; this is the explanation of training in the illusion-like. By the phrase "that very hand" and so forth, it speaks of "the realms of sentient beings" and so forth. By the word "and so forth" in the phrase "tathāgatas and so forth," the assembly of bodhisattvas, wrathful deities, goddesses, and so on, are included. "Prostration by means of the body and so forth" means bowing down because of becoming of one taste with the body and so forth. For that very reason, in dependence on another authority, it speaks of "his" and so forth. "The supreme of the supreme" refers to this very prostration. Its result is "vajra" and so forth, as it is spoken.

འདིའི་དོན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། དུས་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སོ། ། ནད་ནི་གོ་སྐབས་སོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་ནི་ཤེས་རབ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཐབས་ནི་སྙིང་རྗེའོ། ། དེ་དག་གི་ལྷག་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷག་པར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ནི་འོད་གསལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ། ། ཐ་མལ་པའི་ལུས་སྤངས་པ་ནི་འདི་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལ་འདས་པའོ། ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ཐ་མལ་པའི་དངོས་པོ་འབྱུང་བ་ཡོད་དེ། འགྲོ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་འཇིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་སྐུའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་སོ། ། དམ་ཚིག་ནི་ཟུང་འཇུག་གོ། ། ཉིན་རེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྫས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་དོན་བཤད་པ་ནི་ལུས་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

The meaning of this is taught in the passage beginning with "the Great Vajradhara." The passage beginning with "the expanse of space" is the summarized meaning. The passage beginning with "in the three times" is taught; "the three realms" refers to the realms of desire and so forth. "Disease" refers to the opportunity. "By the nature of the objects and the faculties" means by way of their identity. "Insight and method": insight is emptiness, and method is compassion. Because they are the remainder of those, they are the faculties and the objects. For that very reason, it will be explained later: "Thus, the superior realization of suchness," and so forth. The superior realization of suchness is the direct realization of the clear light. "Abandoning the ordinary body" means that these have transcended following after the world. Alternatively, even for some yogins, ordinary entities may arise, because beings are of the very nature of the Buddha. "Fearlessness" refers to the body of union. If one asks how, the passage beginning with "grasping" is taught; "from this," in the phrase "equal," refers to the clear light. "Samaya" is union. Regarding the passage beginning with "every day," "substance" is because it is the ultimate truth itself. The explanation of its meaning is that the body is the body of union. The summarized meaning of this is taught by the passage beginning with "always." Regarding the passage beginning with "vajra":

མཉེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐ་ལམ་པའི་དངོས་པོ་གསལ་བས་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མཉེས་པའོ། ། དེ་བྱེད་པ་ནི་འདིའི་ཐབས་སོ། ། དམ་ཚིག་ནི་བཤད་པའི་དམིགས་པ་གང་གིས་ཉེ་བར་བྱའོ། ། དངོས་སུ་བྱ་བ་དེ་དམ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕྱི་རོལ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། ། ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའི་རིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཅོད་པན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འདི་ཅོད་པན་དུ་འཆང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མདོ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཅེས་རྟོགས་པར་བྱ་བའམ་ཤེས་རབ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རྒྱུད་དུའོ། ། རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདུད་རྩིའི་ཆར་འབབ་པར་སྟོན་ཏོ། ། རྩ་བའི་མདོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ལྕེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པའི་བདུད་རྩི་བཤད་དོ། ། འདིའི་བཤད་པ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྷག་མ་བཞི་པོ་གཟུང་ངོ་། ། བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞེས་པའི་སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་བཏུང་བྱ་དང་གཞིབ་བྱ་དང་བལྡག་བྱ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་སོ། ། སྐུའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཅེས་པ་ནི་ལུས་ལ་གནས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་ཚིམ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་ངོ་། །

To "please" means that by clarifying ordinary objects, they appear as the body of union; that is the "pleasing." The means to accomplish that is the "samaya." Samaya refers to the objective focus by which one should approach; the actual performance of that is the samaya. Regarding the phrase "the superior realization of suchness just explained" and so forth: "external" refers to external food. "Without dependence" indicates the very superior realization of suchness explained by the passage beginning with "the consort of space." By the term "crown," it indicates that this is to be worn as a crown. "The Sūtra of Insight" should be understood as the Yoginī Tantra or the Tantra that Expresses Insight. By the phrase "stream" and so forth, it shows the falling of a rain of nectar. "The Root Sūtra" should be understood as the Tattvasaṃgraha. By the phrase "tongue" and so forth, the nectar is explained. Regarding its explanation: from the word "and so forth" in the phrase "Vairocana and so forth," the remaining four Tathāgatas are to be included. From the word "and so forth" in the phrase "enjoying food and so forth," drinks, things to be sucked, things to be licked, and so on are included. "Blessing as the Vajradhara of Body" means generating the mental engagement of thinking, "I shall fully satisfy the Tathāgatas residing in the body"; this is common to all yogins.

གལ་ཏེ་ནི་སྐུའི་རྡོ་རྗེ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་དམིགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། ཕྱི་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་སྟེ། འདི་དག་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་ངོ་། ། མདོ་གདོན་ཆོ་ག་བྱ་བ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི། གསུང་རབ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་གསུང་རབ་ནི་ཡན་ལག་དགུའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ལས་ངག་གི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་གཞན་དག་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱའོ། ། འོད་དཔག་མེད་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཞེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ཡང་ཐུན་མོང་པའི་ཚིག་ཏུ་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྦྱར་བ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་དེའི་རང་བཞིན་དུ་ལྷག་པར་མོས་པའོ། ། ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་རབ་འབྱམ་བྱེད་པ་པོ་བསྟན་ནོ། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལས་བྱ་བའི་ཡུལ་བསྟན་ནོ། ། འོད་གསལ་བ་ལས་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་དགོངས་པ་ནི་དེའི་དོན་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དམིགས་པའི་དོན་ནི་ཅང་མི་གསུངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཅང་མི་གསུངས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་པར་ཤེས་པའི་དགོངས་པས་བཤད་པའི་ཕྱིར་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཅེས་པ་འདིའི་དོན།

If one explains that the body-vajra is to be visualized as being blessed by Vairocana, then it would not be common to all yogins. Regarding the phrase "externally" and so forth, the blessing as the Vajradhara is the blessing as Akṣobhya; these too are common to all yogins. Regarding the phrase "for the ritual of reciting the sūtras," the "scriptures" refers to the nine branches of the Word. From the word "and so forth," other things of the nature of speech should also be included. The blessing as Amitābha is to be understood as the intense conviction of the identity of Amitābha; this is also treated as a common expression, and so on. Regarding the phrase "applied to purification," this is the intense conviction of its nature as having arisen from the clear light. If one asks what that is, it is taught by the words "that" and so forth. By the words "all" and so forth, the agent of the vast activity is shown. By the words "body" and so forth, the object of the activity is shown. Being single-mindedly intent upon the clear light is the very nature of the emptiness of intrinsic existence. "Intent" (abhiprāya) means focusing on that meaning; since the meaning of the focus is the essence of silence, it is said, "he became silent." Because it is explained with the intention of knowing that he had become silent, the words "body" and so forth are spoken; the meaning of this is "the clear light itself."

ངོ་བོ་ཉིད་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའོ། ། གལ་ཏེ་འདི་ལས་ནི་འདི་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱར་མེད་ཅིང་མི་འཇིག་པའི་གནས་འོད་གསལ་དེ་ལས་ཅང་མི་གསུང་བར་གནས་སོ་ཞེས་སྦྲེལ་ལོ། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། སྐུ་རྣམ་པར་སྤྱད་པའོ། ། གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྱད་པའི་ཕྱིར། མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་གསུང་དང་ཐུགས་དག་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་སོ་སོར་བསྟན་ནོ། ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། ། འགའི་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་དག་ཉིད། འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་ནི། སྔར་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལྷའི་འཁོར་ལོའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དངོས་པོ་མེད་པར་སོ་སོར་བསྟན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དྲི་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཟིན་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནས་འོད་གསལ་བ་ལས་ལངས་ཏེ་ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་པར་རོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེས་ཟིན་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོར་ཉེ་བར་གསལ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་དང་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།

The passage beginning with "the unchanging essence" and so forth was spoken. "O son of noble family" is an address. If one connects this, it means: "From this, this is inexpressible; from that indestructible state of luminosity, he remains in silence." By the words "body" and so forth, the body is analyzed. In order to analyze the characteristics of speech and mind, the passage beginning with "signs" and so forth was spoken; by this, speech and mind are individually shown to be non-existent because they are signless. This is because it is said: "A thing without characteristics does not exist anywhere for anyone." The passage beginning with "these very ones" and so forth was spoken. "The three realms" refers to the triad of body and so forth, because they were previously explained as being the three realms themselves, and because the body and so forth abide in the manner of the deity maṇḍala. Thus, they are individually shown to be non-existent. Therefore, the passage beginning with "how" and so forth was spoken. In order to explain the question, the passage beginning with "erroneous" and so forth was spoken. From "is possessed" up to "having arisen from luminosity," it refers to the illusion-like body, which is the Great Vajradhara. The intention is that being "possessed" by him means manifesting as the maṇḍala circle. For that very reason, the passage beginning with "all" and so forth was spoken. "All" refers to whoever is the yogi of the lord of the maṇḍala and the members of the maṇḍala; it is just so. It is not only those alone, however.

ཡང་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁམས་གསུམ་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པའོ། ། གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཁོར་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྒྱུ་མའི་ངོ་བོར་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སོ་སོ་མ་ཡིན་པ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་སོ་སོ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རྒྱུའོ། ། འདི་དག་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། འདས་པ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་ངོ་། ། ཡང་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཞེ་ན། གཤེགས་པ་དང་བྱོན་པའི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བགྲོད་པ་དང་མ་བགྲོད་པ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གོ། །

Furthermore, regarding the phrase "of that" and so forth: "enjoyment" refers to abiding in the manner of the three realms, characterized by the grasped and so forth. By the phrase "the words of Vajra Speech" and so forth, it is taught that cyclic existence is of the nature of an illusion, characterized by complete purity. For that very reason, the phrase "ignorance" and so forth is spoken; ignorance is the very cause of universal cyclic existence. Regarding the maṇḍala wheel, the absence of differentiation within the maṇḍala wheel itself is the cause of the saṃbhogakāya, free from the misconception of true existence. If one asks how these occur, the phrase "all" and so forth is spoken; "all Tathāgatas" refers to Vairocana and the others. They are "passed beyond" because they have entered nirvāṇa, distinguished by the absence of intrinsic nature. For that very reason, the phrase "those" and so forth is spoken; it is not only the Tathāgatas, but also through realization itself, they are in nirvāṇa. Furthermore, if one asks what those realizations are, it says "going and coming"; all Tathāgatas are the sixth. This is because they are the very expression of the Tathāgata, and because both those who have gone to nirvāṇa and those who have not are the nature of all Tathāgatas. The phrase "luminosity" and so forth is spoken; because he is thus the lord of all Tathāgatas, the conceptualization therein is the "word of Vajra Speech."

ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ནི་ཟུང་འཇུག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་པ་ནི་བརྗོད་བྱ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པ་ནི། ཅི་ཞིག་རྗེས་སུ་འཛིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྲ་བ་ནི་ཕྲ་མོའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། ། ཡང་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་དུ་མ་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ལྕི་བ་ལས་འདས་པ་དང་དབང་པོ་ཉིད་དང་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། འདོད་དགུར་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དྲུག་པ་ནི། འདིར་སྟོན་པ་པོ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རྡོ་རྗེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ན་བདེན་པ་གཉིས་སོ། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་སྒྲ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་བར་དུ་དབྱེ་བ་དང་བྲལ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྐུ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་སོ་སོར་བསྟན་ནས། སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པས་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེའི་འཆང་ཆེན་པོ་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། རྣམ་པར་སྨྲས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དག་སོ་སོར་བསྟན་པས།

The phrase "perversion and so forth" should be applied [here]. The "vajra words of speech" are the words that accomplish the union. "Perversion" refers to the fact that the subject matter itself is perverted. The question "What is the purpose?" means "What is being sustained?" With reference to that, it says "Brahmā and so forth," and so on. "Subtle" means possessing the nature of a subtle form. "Light" means manifesting in various bodily sizes or as something vast. By the word "and so forth," qualities such as transcending heaviness, mastery of the senses, sovereignty, and the power to transform at will are included. "Worldly omniscience" means the complete knowledge of all worldly things. By the phrase "this" and so forth, the sixth [case] indicates the teacher himself. "Vajra suchness" refers to the two truths. By the phrase "of all conceptualizations" and so forth, the term "lack of intrinsic nature" indicates that all phenomena are empty of arising and intermediate distinctions, and points to the emptiness of intrinsic nature that is free from defining characteristics. By the phrase "the vajra of the three bodies" and so forth, the essence of the path is shown individually as the Great Vajradhara; then, by the phrase "Buddha-vajra," the Great Vajradhara of the ultimate fruit is shown individually. By the phrase "in that way" and so forth, the entities of cause and effect are shown individually through the explanation.

རྟོག་པ་ནི་བློའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཞེས་པ་འདིས་འོད་གསལ་བ་ལས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སོ་སོར་ལངས་ཏེ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྨྲ་བའང་འདི་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་གཞུ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དོ། ། རང་གི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རང་གི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འོད་གསལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི། བདུན་བརྒྱ་པར་ཡང་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྒྱུ་ཡང་ཅུང་ཟད་མེད། ། རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའང་དེ་བཞིན་ཉིད། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་རབ་ཏུ་འདོགས་པར་བྱེད། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་འདོགས་པར་བྱེད། ། ཅེས་སོ། ། གལ་ཏེ་ལྟར་ན་ཅི་ལྟར་དེ་ཡི་ཐབས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པའི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྒལ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་སོ། ། སྐུ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྐུ་ནི་སྐུའི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། སྐྱེ་གནས་བཞི་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ཀྱི་དོན་དུ་རྩྭ་དང་ཤིང་དང་རི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡང་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་གོ། །

"Conceptualization" refers to the activity of the mind’s manifestations and so forth; this demonstrates that from the clear light, one arises individually in the forms of Vairocana and the others for the sake of sentient beings, performing activities such as pacification. "Speech also is this" and so forth indicates that those who are like the rainbow of the senses of Vairocana and the others are inseparable from ultimate truth. "One’s own body" and so forth refers to the body and so forth of the Great Vajradhara. "That very [nature]" and so forth refers to the completely pure clear light. Regarding "in that way" and so forth, "signless" is as stated in the Saptashatika: "In suchness there is not even the slightest cause; that which is born from a cause is also suchness. One designates it as a 'Tathāgata,' yet the Tathāgata does not exist; it is designated as suchness." If one asks, "If that is so, how is it the method?" and so forth, this is an objection that the stages of clear realization are not the ultimate. "The three vajras" refers to those who enter the continuum of the nature. "Sovereignty of body" and so forth: the body that is spontaneously present in manifold forms for the sake of sentient beings is the sovereignty of body. Teaching the Dharma even to sentient beings born from the four types of birth, such as grass, trees, and mountains, is the sovereignty of speech.

ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཙམ་ལས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། མཐའ་ཡས་ཤིང་རྣམ་པར་བཀྲ་ཞིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཡིད་མགྱོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། ཡུལ་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། འདོད་པ་ཙམ་གྱིས་རང་དང་གཞན་དག་གིས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་སུ་མངོན་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། མཐའ་ཡས་ཤིང་གཞལ་དུ་མེད་ལ་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཁོངས་སུ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་ལུས་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་ཕྱུག་སྟེ། བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རིག་པའི་རང་བཞིན་ནི་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་འཆང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྐྱེས་བུའོ། ། དེའི་ཐབས་སྔར་གསུངས་པ་དེ་དག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཁའ་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྫོགས་པ་དང་མ་རྫོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་དམིགས་པར་བྱའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། མཁའ་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དེ་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The mastery of mind is the ability to manifest world systems and so forth, which are of the nature of various jewels, through mere mental engagement. The mastery of miraculous power is the manifestation of miraculous feats that are infinite, variegated, diverse, and swift as thought. The mastery of omnipresence is the pervading of all objects and times. The mastery of desire is the complete fulfillment of the aims desired by oneself and others through mere wish. The mastery of agency is the manifest production of the stable and the moving in various forms. The mastery of qualities is the display of a body adorned with the common qualities of all sentient beings dwelling within the three realms, which are infinite, immeasurable, and inexpressible. These are the eight. The nature of knowledge is the nature of luminosity. Because he assumes the form of a person, he is here called the "Person." In order to demonstrate the previously mentioned methods for that, the passage beginning with "the expanse of space" is spoken. Regarding the phrase "the Buddhas" and so forth, one should perceive the aggregates of sentient beings, both complete and incomplete, as being like an illusion. If one asks how, the passage beginning with "the expanse of space" is spoken. "Then" refers to the expanse of space. "The entire assembly of sentient beings" is because that expanse of space is the primordial nature.

སྐུ་རྡོ་རྗེ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ལུས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། ཟླ་བའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི། ཟླ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་བརྡ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། སེམས་འབྱུང་གི་བརྡ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་ལས་སོ། ། གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གཞན་དུ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པར་གསུངས་པ་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། ཁམས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཁྱུ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གྲགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་མཆོག་ཏུ་བསྒྲགས་པ་མཐུ་སྟོབས་སོ། ། དེའི་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གནས་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཀུན་དུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོ་ག་དང་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྙེན་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྫོགས་པའོ། །

That which serves as the cause for generating the Vajra Body is the cause for generating the body. Regarding the phrase "the form of the moon": since the moon is a symbol of the mind, the intention is that the Tathāgatas are generated from the mind itself. Because it is a symbol of the mental factors, it arises from the Vajra, which is the essence of method. Regarding the phrase "otherwise" and so forth: "otherwise" means in a manner different from what was taught in the generation stage. "Siddhi" refers to the siddhi of Mahāmudrā. Regarding the phrase "the three realms" and so forth: "abiding" refers to the practice of union. For that very reason, it is said to "generate the bliss of universal joy." Regarding the phrase "the bull" and so forth: this is also explained in accordance with the generation stage, because the five [deities] such as Akṣobhya, just mentioned, abide in the generation stage. "Great renown" refers to the power and strength that is proclaimed as supreme throughout the three worlds. "Of that" refers to their nature. In order to demonstrate another aspect by means of the completion stages while abiding in accordance with the generation stage of those very [deities], it is said, "the thorough teaching of the mind" and so forth; this refers to the approach practice according to the ritual and pith instructions. "Mahāmudrā" refers to the very body of the goddess. She is perfected just like Locanā and the others.

ལྷན་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཆེས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྤྱད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། ། ཀུན་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་པ་དེའོ། ། དེ་རྣམས་ཅི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནི་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། གསང་བའི་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་གསང་བ་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བཅིང་བ་བཀག་པ་མེད་དོ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། མི་བཅིང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྔགས་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་ཀྱང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། ། གསང་བ་ནི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། འདུས་པ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྟག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་རྗེས་སུ་བཅིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་མངོན་པར་བརྗོད་ནས། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུངས་པ།

"Together" means the manner in which the practitioner and [the deity] engage in the characteristics of passion and so forth, which are generated as the nature of the mind. "All" is because he is the principal one who embodies all the goddesses. "All practitioners" refers to those who are yogins of Akṣobhya and the others. As for how they have become so, they are yogins of conceptualization. "Secret words" means words that individually reveal the secrets; this is the meaning. For that very reason, it should be understood that there is no prohibition against those on the generation stage binding the hand mudrās. "One should not bind" is the remainder, referring to those who abide in the completion stage. Why is this? Because it says, "Vajrasattva," and so forth. "All" and so forth means that the accomplishment of all purposes is the state of Great Vajradhara himself. He is the "mantra" because he is the mental engagement, because he protects, and because he joins those [qualities] together. "Secret" refers to those who are not suitable vessels. "Those" refers to the yogins of Vairocana and the others. Because they abide in the completion stage in accordance with the generation stage, the plural is used. Those who are intensely devoted to the Guhyasamāja are those who constantly bind themselves with diligence. Having thus explained the samaya of those on the completion stage, he spoke of those on the generation stage:

འདུས་པའི་རིམ་པ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་འདིར་བདུན་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། འདུས་པ་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་པའོ། ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་སྤྱོད་པ་ཐུན་མོང་བ་རྣམས་ལ། དེ་རྣམས་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་བྱེད་པས་ངེས་པར་བཟུང་བའོ། ། རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིའང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམ་ཚིག་ནི་བཟའ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་བྱའོ། ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ནི་འདིར་ཚིམ་པར་བྱེད་པར་བསྟན་ནོ། ། དེ་ནས་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ནི་ལུས་ལ་གནས་པའོ། ། བཤང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། ། འདིས་བདུད་རྩི་ལྔ་ལས་བཤང་བ་བཀག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་ཕྱག་རྒྱ་འཆང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དབྱུང་བར་བྱའོ། ། ལུས་བདེ་བར་གནས་པའི་དོན་དུ་ངག་དང་སེམས་དག་བདེ་བར་གནས་པར་སེམས་བཞིན་པ་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བདུད་རྩི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རིམ་པ་དོན་དེ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བཅས་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་དང་འདུས་པའོ། ། རྗེས་སུ་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་རིམ་པ་མྱོས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

Regarding the phrase "also for those of the Guhyasamāja stages," the locative case here is used in a restrictive sense, meaning "for those of the Guhyasamāja." For those who practice the common conduct of the two stages, the generation and completion stages, these are restricted by the individual activities of the conceptual yogins. For the conceptual yogins as well, it is stated, "all the samayas of the Vairocana yogins," and so forth. Since the samaya is of the nature of food, it should be made manifest. Here, the kāyavajra is taught as that which provides satisfaction. Then, those belonging to the kāyavajra family abide in the body. The terms "feces" and so forth are taught in a non-literal sense. By this, "feces" is excluded from the five nectars. For that very reason, regarding the phrase "therefore," and so forth, "should be utilized" means that the yogin who holds the garuḍa-mudrā should extract it through transformation. Thinking that speech and mind should abide in bliss for the sake of the body abiding in bliss, it is stated, "the body," and so forth. Regarding the sequence for generating the nectar, it is stated, "from that very meaning," and so forth. "Together" means in union with the goddess. Regarding the sequence for subsequent pleasing, it is stated, "the intoxicant," and so forth.

གསུངས་པ་ཡང་བྷ་གའི་དབུས་སུ་གནས་པའི་རྩ་རྟགས་དང་མཚུངས་པར་མྱོས་བྱེད་འགྲོ་བའི་མཉེས་པ་ལས་སོར་མོ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱོད་པས་དེ་ཕྱུང་བའི་མྱོས་བུའི་ཆུ་བོ་དེ་ཡང་འདོད་པ་ལས་གདུགས་ཞེས་པ་ནི་མྱོས་བྱེད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཟླ་བའི་སྟེང་ནས་སྣའི་འོད་མ་ལུས་པ་མྱོས་པ་སྤྱི་བོར་གནས་པ་སྲུབ་པ་ནི་གདུགས་ཞེས་བྱའོ། ། མྱོས་བྱེད་ཀྱི་བུག་པའི་མཐར་གནས་པ་ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་དྲང་བའི་ཆུ་བོ་ཡོངས་སུ་གང་བ་དང་མ་གང་བ་འདི་དག་ནི་ཟླ་བ་ཞེས་རྩའོ། ། རྩ་བའི་འཁོར་ལོ་གཞན་མང་དུ་གནས་པ་ལས་གཙོ་བོ་འདི་གསུམ་འདིར་གནས་པ་ནི་ལག་པའི་སོར་མོས་རྣམ་པར་ཉེད་པའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། ངག་གི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་སུན་དབྱུང་བར་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་འདི་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བསྐྱེད་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ནན་ཏན་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མདོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མདོར་བསྡུས་ན་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་གསུངས་པའི་རིམ་པ་ལས་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དུ་བསྡུས་སོ་ཞེས་ཕྱི་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁམས་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི། རིགས་བརྒྱའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་བསྟན་པའོ། ། ཟིན་པ་ནི་ལུས་སོ། ། མ་ཟིན་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པའོ། །

It is also taught that, in accordance with the signs of the channels situated in the center of the bhaga, through the pleasure of the moving intoxicant, one stirs with three fingers and extracts it. That river of the intoxicant which is thus produced is called the "parasol" (chattra) because it destroys the intoxicant; it is the churning of the entire light of the nose situated upon the moon at the crown of the head, which is called the "parasol." The rivers that remain at the extremities of the apertures of the intoxicant, whether completely full or not full, are the channels called "moon." Among the many other root wheels that exist, these three principal ones are situated here, to be massaged by the fingers of the hand. If one asks what should be done after that, it is taught in the passage beginning with "the vajra of speech." Regarding the passage beginning with "all," "one should not disparage their minds" means that one should not cause these to be produced as free from passion; rather, one should apply oneself in that manner. Regarding the passage beginning with "in brief," "in brief" means that it is not only according to the sequence taught in the Caryāmelāpaka, but rather that the aggregates themselves are condensed; thus it is taught in the passage beginning with "external." Regarding the goddesses such as Locanā, it is also taught in the passage beginning with "the three realms." "Thorough examination" refers to the teaching and the demonstration of the classification of the hundred families. "Appropriated" refers to the body. "Unappropriated" refers to external objects of the teaching.

ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཟིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། དེ་ལྟར་གསུངས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མདོར་བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་གསུངས་ཏེ། དེ་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བསྡུས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་རིགས་བརྒྱ་ལ་ལྟོས་ནས་མདོར་བསྡུས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྷ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་འདི་བསྡུས་ནས་ཞེས་པ་འདིས་སྔར་གསུངས་པ་དང་སྦྲེལ་ལོ། ། ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་པོ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། སྔར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་མི་བསྐྱོད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཁ་ཅིག་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བདག་པོ་ལ་ལྟོས་པས་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངེས་པར་བྱུང་བ་ལ། ། དྲུག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་(པའོ,པོའོ)། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པའི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱིས།

Regarding the phrase "Vajra of Space" and so forth, it is ungrasped because it is the essence of the expanse of space. For that very reason, the words "all" and so forth were spoken. "Vajradhara" refers to the sixth [consciousness]. Having spoken in that way means that he spoke the passage beginning with "the five aggregates in brief" and so forth; the meaning is "when that was spoken." "In brief" refers to the recollection of the summary in relation to the previous hundred families. By the words "all" and so forth, the maṇḍala of the retinue of the thirty-two deities is summarized; this connects to what was previously stated. Because the words "five" and so forth were spoken, the one who is the teacher is the sixth. This is because it is the very expression of what was previously stated by the Blessed One and so forth. If one asks: "Since Akṣobhya is the principal deity of the maṇḍala circle, is it not logical that he himself should be the teacher?" [The text] states "Bodhicittavajra" and so forth. Just as some Mahāyānists consider the Blessed One to be the teacher because he depends upon the Lord who has emerged from both sentient and non-sentient beings, so too here, although [the deities] such as Akṣobhya have emerged [from him], the sixth is the teacher. Likewise, for the future Vajrapāṇis...

མ་འོངས་པའི་སློབ་དཔོན་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ་སོར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་འདི་གསུངས་སོ། ། སླར་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསུངས་པ་ནི་རྫོགས་པ་དང་མ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ། ། ཕྱོགས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཇི་སྙེད་ཅིག་འཁོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་བདག་ཅག་གི་ཕའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་བྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བཤད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསྟན་དུ་མེད་པ་ནི་བཤད་དུ་མེད་པ་སྟེ། ངག་གི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲུག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་ཆེ་བ་ཉིད་དོ། ། གང་ཞེས་པ་ནི། རྒྱུད་འདིར་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པས་སོ། །

This was spoken for the purpose of individually establishing that one should look to the masters of the future. Furthermore, this very meaning was spoken in order to explain it in terms of both the perfect and the imperfect Buddhas and Bodhisattvas. Regarding the phrase "in the ten directions" and so forth, by the words "as many as are situated" and so forth, one should understand that the Bodhisattvas also abide everywhere in their respective places by means of the dharmakāya and so forth; it is not only the Tathāgatas. "Those" refers to the nature of the aggregates, elements, and so forth. "To that master" refers to the nature of the Great Vajradhara. For that very reason, it is said, "He is our father," and so forth; the collection of words is that which Vajradhara bestows as the nature of the five aggregates and so forth. For that very reason, it is further said, "Again," and so forth. "Explained" means by the Tathāgata. Regarding "Vajra" and so forth, "inexpressible" means that which cannot be explained, because it transcends the domain of speech. The "sixth" refers to Akṣobhya and the others, who are the essence of the Great Vajradhara; they are "great" in relation to those five aggregates. As for "which," because mind is primary in this tantra, it is Akṣobhya.

དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ཞེས་ཐུན་མོང་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ལས་གཞན་པ་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་པའོ། ། དྲུག་པ་དེ་ཉིད་འབྱིན་པ་དང་འཇུག་པས་འཛིན་བཞིན་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྣོད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་མཆོག་གང་ཡིན་པ། ། དབུས་སུ་གཟུགས་ནི་ལེགས་བྲིས་པ། ། ཞེས་སྔར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཁོ་ན་ལས་འདི་རྣམས་ཀྱི་དྲུག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་འདི་རྣམས་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་འདི་དག་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བྱམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲི་བ་དང་ལན་སྔར་གསུངས་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱའོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདི་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་པའི་དོན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཞུ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ལ་གནས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའོ། །

Because it is commonly referred to as the "Lord of the Maṇḍala," those other than the four, such as Vairocana and the rest, are also members of the maṇḍala. One should understand that the sixth, while being maintained through its emergence and entry, does not become a vessel for the expression of Vajrasattva; for it was previously explained: "Whichever supreme Vajra-holder is well-drawn in the center." Since the sixth of these is the relationship of cause and effect, it is the Bodhicitta-vajra, and these are non-dual and indivisible into two aspects. Therefore, with respect to Akṣobhya, whatever Maitreya is, and whatever the questions and answers of the Tathāgatas previously spoken were, all of those should also be applied to Vairocana and the others. The nirmāṇakāyas are Maitreya and the rest. "Manifested" means that these very ones are the meaning of the Tathāgatas' address. Therefore, it is said: "Akṣobhya and the others," and so forth. "He causes them to request" is the remainder, meaning "to the Tathāgatas." "Abides in the body, speech, and mind of Akṣobhya" is an illustration, because the siddhis of the body and so forth also abide in the body and so forth of Vairocana and the others. The "Great of the Great Vehicles" is the Vajrayāna.

དེ་ནས་རིན་པོ་ཆེ་གསལ་བའི་ཕྱིར་མདོ་སྟེ་དེར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཞུ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ་བྱེད་པ་པོའོ། ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་འཇུག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། བཞེངས་ནས་ཞེས་པ་དྲུག་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་པ་འབྱིན་པ་དང་འཇུག་པའི་དངོས་པོས་སྔར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བའོ། ། རྫོགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱུང་བ་གསུངས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བའོ། ། ཡིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཚུལ་དུའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ལས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཏེ་འོད་གསལ་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གང་དུ་ནི་ལུས་ལ་སྟེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲུ་བཞི་ལྷམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐ་མལ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འདི་ཉིད་ཅེས་པ་འདི་དག་གང་ཡིན་པའོ། ། ཐ་མལ་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་འདིར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །

Then, in order to clarify the jewel, in that very sūtra: regarding the phrase "all buddhas" and so forth, the request is that which reveals the clear light. "Clear light" refers to Akṣobhya, the agent. By the phrase "the secret" and so forth, it is shown that the Tathāgatas and the others also enter into the ultimate reality (bhūtakoṭi). "Having arisen" refers to the nature of the sixth [consciousness]. "Again, as before" means that the bodhicitta previously described arises through the process of emission and entry. "Perfected" refers to the essential nature. For that very reason, the arising of the mental maṇḍala is taught; the maṇḍala is the arising of the bodhicitta. "Mental" means in the manner of the mind. "The Great Vajradhara" is a metaphorical designation for the expanse of space, which is the clear light. In which maṇḍala? In the body, because it is of the nature of that [body]. Regarding the phrase "square and level" and so forth, "Locanā and the others" refers to the nature of the mind. "Not ordinary" means not being an ordinary object. Regarding the phrase "buddhas" and so forth, "buddhas" refers to Vairocana and the others. The "maṇḍala" is the assembly of those. For that very reason, it is said to be "possessing the nature of the five secrets," meaning it possesses the nature of the five Tathāgatas. "This very" refers to whatever these are. "Ordinary" refers to that which is comprised by the state of an ordinary being; that is what is to be expressed here.

དེའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་འདི་ཉིད་ལུས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ལྷ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི། དེའི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པའོ། ། དེས་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་དམིགས་པར་གསུངས་སོ། ། དྲུག་པས་ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་དམིགས་པར་བཤད་པའོ། ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བཞིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་དག་རོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་སོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་བདག་པོ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་དེའི་དཀྱིལ་ནི། དེའི་སྙིང་པོའི་རིམ་པས་བདག་པོ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དགོད་པ་ཡང་དག་པར་གསུངས་སོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུངས་སོ། ། དེར་ཡང་ལྷ་དགོད་པའི་རིམ་པ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་དང་དཔེ་ཅན་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་ཅན་ཀུན་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་སོ། ། བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགོངས་པ་སྨྲས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

The meaning of this is as follows: for one endowed with thorough knowledge, this very body is the completely pure wisdom body (jñānakāya), which gives rise to all [beings], such as the buddhas, bodhisattvas, goddesses, and so forth. The application (yoga) that possesses that nature is the focusing upon its essence. "By that, one should meditate," and so forth, refers to that. It is taught that the yogi focuses upon Akṣobhya. "By the sixth" refers to that by which focusing upon Akṣobhya is explained. "Because it is the very state of being joined" refers to Akṣobhya. By the words "emanation" and so forth, the equality of taste (samarasa) of the natures of both cause and effect is taught. Therefore, the words "fresh" and so forth are spoken. Having thus expressed the generation stage of the lord, his maṇḍala is correctly explained as the arrangement of the maṇḍalas of the other lords through the sequence of his essence. By the words "Akṣobhya" and so forth, the maṇḍala of Akṣobhya is taught. There, the sequence for arranging the deities is taught by the words "there" and so forth. By the words "by that" and so forth, the analogy and the subject of the analogy are taught by the words "all" and so forth. "All the wheel-bearers" refers to Vairocana and the others. "The maṇḍala deities" refers to the deities of that maṇḍala. "Abiding" and so forth expresses the intended meaning. Because the very body of the Great Vajradhara abides as the nature of both the maṇḍala and the maṇḍala deities, the words "in that way" and so forth are spoken.

ཐུན་མོང་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་དཔེའོ། ། བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་དཔེ་ཅན་ཏེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། ། རྟག་ཏུ་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འབར་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། སློབ་མ་བསྡུ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྩམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་རང་གི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའོ། ། རང་གི་གནས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གོ་འཕང་སྟེ་གནས་སྐབས་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དེའི་ཐུགས་ཀར་ནི། སློབ་དཔོན་རང་གི་སྙིང་གར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་འདིའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུའོ། ། ཡིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའོ། ། དེ་དག་མདོར་བསྟན་བསྡུས་པ་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་དབུས་སུ་ནི་གཙོ་བོའི་གནས་སུའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གནས་སོ། ། སྲོག་གི་རྩོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་འོག་ཏུ་འཇུག་པའི་སྲོག་རྩོལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་མའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཛག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་པདྨ་བསྐྱོད་པ་ལས་སོ། ། རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཐོབ་པའི་སྣོད་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

"Common" refers to its connection with all activities. "By that very [means]" is the example. "The wise one" is the subject of the example, in relation to the maṇḍalas of Vairocana and the others. "Should always be done" means that otherwise, the accumulation of merit and the blazing of the accumulation of wisdom will not occur. Regarding the statement "having begun for the sake of gathering disciples," and so forth: "Self" refers to the Great Vajradhara. "Engaging in conduct" means those ethical disciplines which constitute one's own conduct. "One's own abode" refers to the state of the nature of the Great Vajradhara, which is to be attained. "The Great Vajradhara" refers to the wisdom body; "in his heart" means in the master's own heart. "Just as it is" means according to its color and shape. "Of the mind" means a mental emanation. Regarding the statement "the summary of all those," and so forth: "in the center" means in the place of the principal deity. Regarding "all," and so forth: "Vairocana and the others" refers to the locations of the body maṇḍala. "Vital effort" refers to those who abide in the vital effort that enters downward. For that very reason, the statement "of the disciple," and so forth, is spoken; "having become a flow" means from the movement of the vajra and lotus. "Will be thoroughly attained" means that one is established as a vessel for attainment. This is the meaning.

། གང་ཡང་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པའི་འགྲོ་བ་དབང་བསྐུར་བའི་དོན་དུ་ཞེས་པ་ནི། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་པའོ། ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི། གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་པའོ། ། འཁོར་ལོ་འདིའི་སྟེང་དུ་བསྒྲུབ་བྱའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་དཀར་པོ་དང་སེར་པོའི་པདྨ་ལ་སོགས་པས་ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱིས་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབུམ་གྱི་ངོ་བོ་མཚོན་པར་བྱའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། སྔོན་བྱུང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐའ་དྲུག་གི་ལམ་སོ་སོར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་པའི་ཚིག་སྟེ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སླར་ཡང་རྒྱལ་བ་སྐྱེས་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་མཐའ་དྲུག་ལམ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་དོན་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇུག་པའི་རྒྱུ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་དུ་བསྔགས་པའོ། ། ཟབ་མོའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སྐྲག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ནི་འདིར་གསུངས་པའི་ལམ་བསྟན་པའི་སྣོད་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པས་དེའི་ཚེ་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདིར་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སླར་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ། མཐའ་དྲུག་ལམ་ནི་རིང་གནས་ཤིང་། ། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྣོད་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའོ། །

Regarding the phrase "for the sake of conferring empowerment upon beings who have been thoroughly purified," this refers to the "perfection of the welfare of others" which is to be explained later. Non-abiding nirvāṇa is the very cause of the welfare of others. The words "all" and so forth serve as a summary, meaning "all of these." One should accomplish the practice upon this wheel. Upon that, one should understand that the syllable OṂ and so forth, on white and yellow lotuses, symbolize the essence of one hundred thousand [recitations] of the white [syllable] and so forth. The phrase "In the past..." and so forth are words that depend upon the nature of the Guhyasamāja, which accomplishes the path of the six parameters individually; these will also be explained later in the passage beginning, "The path of the six parameters, long explained by the Victorious Supreme Beings." Alternatively, although that is the meaning, the passage beginning "for that long a time" is a general praise for all the causal tantras of engagement. It is taught here that those possessing the perception of fear toward the teaching of the profound Dharma are not suitable vessels for the path taught here; therefore, at that time, the common cause itself should be stated. If one asks, "Does the passage beginning 'Here, however' not again enter into the uncommon cause?"—it is true. This is because, as will be explained, "The path of the six parameters remains for a long time," and all sentient beings are the uncommon cause for entering into the specific vessels of the path.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཆད་པར་འགྱུར་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བསྒོ་བར་གྱིས་ཤིག། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། ། ཁྱབ་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་བར་འདོད་དོ། ། སྙིགས་མ་ལྔ་བདོ་བ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ཚེ་དང་། ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་དང་། དུས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་འདི་རྣམས་དང་བཅས་པའོ། ། བྱོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་པ་འཇུག་པའི་དོན་ཙམ་དུ་གསུངས་སོ། ། སེམས་རེངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡིད་དགའ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་འཇིག་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་དྲི་དབབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ནས་ཡི་གེ་རྣམས་ཞེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མི་འཇིགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་ནི། ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གང་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཤེས་པས་བརྗོད་པ་དེའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡི་གེ་ནི་ཐུན་མོང་སྟེ། ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་དག་གི་ཐུན་མོང་ངོ་། ། འདི་དག་གི་མ་ཤེས་པའི་གནས་གང་ཡིན་པའོ། ། ཅི་ལྟར་ཐུན་མོང་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདིར་ལན་ནོ། །

For that very reason, it will be explained later: "O Blessed Ones, please give your command! Why is that? Because the bodhisattvas residing in the ten directions have the fortune for this Dharma discourse." Because it was said, "The pervasive cause will exist," and so forth, it is asserted to be common. "When the five degenerations are rampant" refers to the presence of these: the degeneration of lifespan, views, sentient beings, the eon, and afflictions. "Having arrived," and so forth, was spoken merely for the purpose of introducing the teaching. "Not having a rigid mind" means not having a joyful mind. "Suffering" refers to the aggregates of saṃsāra being suffering; therein, the sensation of total destruction is the suffering of suffering. The suffering of change consists of aging, death, and so forth. The suffering of conditioned formations consists of the oppression of odors and so forth. Regarding "these," and so forth: "then the syllables" means that all these, in their own essence, are of the nature of fearlessness. Regarding "in that way," and so forth: "purified" means that since the nature of sandalwood and so forth is not known, the syllables that reveal suchness by way of expressing it are common; they are common to both the sandalwood and so forth and the individuals who are like jewels. What is the point of their not being known? To the question "How are they common?" it is said, "Just as," and so forth. The response to this is given by "That," and so forth.

དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ངེས་པར་བསྟན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་གི་མིང་ཅན་བདག་ཅག་གིས་མ་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གཟུང་བར་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མེད་པས་སོ། ། འཛིན་པ་པོ་མེད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མེད་པས་སོ། ། གསང་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་སྔར་གསུངས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཟུང་འཇུག་གོ། ། གསལ་བར་མཛད་པ་ནི། རབ་ཏུ་གསལ་བར་མཛད་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཅན་ཏེ། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་དེའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། ། མཐར་བྱེད་དོ། ། ལྡན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན། ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་སླར་ཡང་སྔགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞུགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Then, with the words "Then..." and so forth, sandalwood and the others are definitively shown. "The Tathāgatas" refers to those called "jewel-like persons," regarding whom it is said, "we have not attained," and so on. "Why?" and so forth means that there is no object to be grasped, because the ultimate truth does not exist. There is no grasper, because the conventional truth does not exist. In order to explain the three secret syllables previously mentioned, the words "That..." and so forth are spoken; "suchness" is the union. "Made clear" means made perfectly manifest. "Thoroughly refined" refers to that which is of the nature of the mind of expression itself; because it is not an object of speech or mind, it becomes a mental engagement. It is said, "they became silent." Thus, in order to show the result for those such as Candana who have become free from doubt, and for the purpose of showing the result of clearing away doubt, it is said: "being without doubt is the clear realization." It is said, "it accords with being without doubt," "it views," "it brings to an end," and "it endows." The five Tathāgatas are the nature of the five aggregates; the nature of abiding in the maṇḍala of the body is that the practitioner should again enter into suchness, because it is said below, "the wheel of intense passion of the Buddhas." "Abided" is because [they are] the single Great Vajradhara.

དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་བྷ་ག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དྲུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ་དྲུག་པ་ལ་བཞུགས་པའོ། ། དྲུག་ལྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་བསྔགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་བྱ་བཞིན་པ་རྣམས་དང་བསྔགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་དང་དབུས་སུ་དང་། བར་སྐབས་སུ་དང་། མཐའ་མར་ཡང་འཕྲལ་དུ་སྔགས་པས་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐུལ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིད་དུ་གྱུར་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་སློང་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕན་པའི་དོན་ཆེན་འདོད་པ་ནི་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འཚོ་བ་ཞེས་པ་ནི་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ནི་ཐ་མལ་པ་དང་ཐ་མལ་པ་མ་ཡིན་པའི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་འཚོ་བའོ། ། མི་འཇིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཇིགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ནམ་མཁའི་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། ། ཀུན་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་སོ། །

The meaning of this is as follows: bhagavān means the Blessed One, who has become the nature of the sixth, the tathāgata of all, and thus abides in the sixth. Regarding the phrase "by those possessing the six and so forth," this refers to those who express praise in a single way, those who perform actions with the body, and those who offer various praises in the middle, in the intervals, and at the end; whatever immediately causes the practitioner to be deluded, these become the six. Regarding the phrase "by those and so forth, one is exhorted," this means that the yogi who has fallen asleep is awakened as the Blessed One. To demonstrate that, he spoke the words "You are," and so forth. "Desiring the great benefit" refers to embracing and so forth. "Sustenance" refers to [the experience] through embracing and so forth. "The experience of contaminated and uncontaminated bliss" is the sustenance provided by ordinary and non-ordinary women. "Because of being fearless" refers to even the four bodies (kāya). In that regard, the nirmāṇakāya is fearless because it does not engage in a single [fixed] manner. The dharmakāya is also fearless because it is unconditioned. The saṃbhogakāya is fearless because it remains for as long as space exists. Great Bliss (mahāsukha) is also fearless because it is free from the characteristics of the nature of arising and ceasing within both saṃsāra and nirvāṇa. "The Great Vajradhara" refers to the sixth. "Everywhere" means from all sides.

རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲུག་ཅུ་ལྷག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགགས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་རླུང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་རིག་པའི་ངོ་བོས་སོ། ། གང་ཡང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་གཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་དེའི་ངོ་བོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་གྱུར་པ་ལ་ལྟ་བ་སྟེ་ཉེ་བར་དམིགས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི། བཞེངས་པར་བྱེད་པ་ཡང་རླུང་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚངས་པའི་གནས་བཞིའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་དུ་སྔར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། གསུངས་པ་ཡང་། ས་ནི་སྤྱན་མ་ཞེས་བཤད་དེ། ། ཆུ་ཡི་ཁམས་ནི་མཱ་མ་ཀཱི། ། མེ་ནི་གོས་དཀར་མོ་རུ་བཤད། ། རླུང་ནི་སྒྲོལ་མར་ཉེ་བར་གྲགས། ། ཞེས་པ་ཞེ་ན། ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟ་ཚངས་པའི་གནས་བཞིའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། འདི་དག་ཁོ་ན་ཕུང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ། ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྟག་ཏུ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་གནས་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་ངོ་། །

Regarding the term "Great Vajradhara," it is because the Great Vajradhara possesses the nature of the three appearances, such as the appearance of light and so forth. As for the phrase "exceeding sixty," and so on, "having ceased" refers to its dependence upon the consciousness of the winds. "By the sleep of wisdom" means by way of the essence of ignorance. Furthermore, since the three wisdoms lack the entity of sleep, one views, closely observes, and directly realizes them as having become empty of that essence, thereby awakening. This is because the act of arising also depends entirely upon the winds, and because it is the very nature of the wind element. Regarding the phrase "by the natures of the four Brahma-abodes" and so forth, one might ask: "Was it not previously stated that these are the natures of the four elements, Locanā and the others? For it was said: 'Earth is explained as Locanā, the water element as Māmakī, fire is explained as Pāṇḍaravāsinī, and wind is renowned as Tārā'?" The answer is that because the natures of the elements also possess the mental states of loving-kindness and so forth, they now become the natures of the four Brahma-abodes. These alone are the natures of the elements that produce the aggregates; because one is born into the Brahma-world by constantly focusing upon loving-kindness and the others, they are also designated by the term "Brahma-abodes."

ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སྒྲོལ་མ་གཅིག་པོ་རབ་ཏུ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་རབ་ཏུ་སད་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ལྷ་མོ་གསུམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱས་ནས་རླུང་གི་ཁམས་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དེ་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཡང་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་རླུང་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་བརྒལ་བ་འདི་ནི་མེད་དོ། ། ཡང་ན་འཚོ་བ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་སློབ་པ་འདི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱུན་ནོ། ཇི་ལྟར་ཐོག་མར་གཎྜཱིའི་སྒྲ་ལས་དགེ་སློང་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ཐོག་མར། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཞེངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། སླར་ཡང་མི་བསྐྱོད་པ་ཕྱུང་ནས་རྗེས་སུ་བཅུག་མ་ཐག་ཏུ་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། དཔལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེས་བུའི་སྔོན་ཉིད་དུ་ཡན་ལག་ཕལ་ཆེ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཚིམ་པར་གྱུར་པའི་གདན་ཐོབ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་འཛག་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དྲག་ཤུལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་རྣམས་སོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་དང་པོར་དེ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དང་རང་བཞིན་ཤེས་པ། དེ་བཞིན་དུ་བྱུང་བའི་སེན་མོ་དང་། སོ་དང་། འོ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་སྡང་བའོ། །

If one asks: "Does the phrase 'of the goddesses' not already explain the awakening, up to the point where it says 'Tārā alone causes the awakening'?" It is true. However, because the wind element depends upon the awakening by the three goddesses, it is said that "it causes that [wind] to awaken." Furthermore, since the elements such as earth and so forth depend upon the wind, this objection does not apply. Alternatively, if one asks: "How is it that those subject to life and death are awakened by external factors?" it is said, "By the former," and so forth. Training in love and the other [immeasurables] for the sake of sentient beings is the continuity of former aspirations. Just as monks are summoned by the sound of the gaṇḍī at the beginning, so too, having arisen from the state of "emptiness" and so forth, this occurs through the stage of self-consecration (svādhiṣṭhāna). Furthermore, if one asks what is to be done immediately after Akṣobhya has been emitted and re-entered, it is said, "The glorious supreme joy," and so forth. Having first obtained a seat that satisfies most of the various limbs of the person, the emission of the enjoyment of consciousness exactly as it is constitutes the "fierce" (raudra) aspect. The same applies to women. Following that, first knowing the objects and nature of those [limbs], and likewise the arising of fingernails, teeth, and kissing, is the "wrathful" (dveṣa) aspect.

སྣ་ཚོགས་པའི་དགའ་བའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་འཛག་པ་ན་ནི་ལག་པ་ཅན་གྱི་སའོ། ། མངོན་པར་རྡུལ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་གཡོ་བའོ། ། སེན་མོ་དང་སོ་གདབ་པར་བྱས་པས་རྣམ་པ་གསལ་བར་འགུགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་རིག་མ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འོ་བྱེད་པས་འཕྲོག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཅན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ནི་ས་སྲུང་ངོ་། ། སིན་དྷུ་བརྒྱ་ཕྲག་འཛག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ལྡན་ནོ། ། གང་ཡང་ཟླ་བའི་ཆ་ལས་དེ་དག་སྐྱེས་པ་ཡང་བུད་མེད་དོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་བུད་མེད་དལ་གྱིས་མངོན་པར་སྦྱིན་པར་བྱས་ནས། བྱེད་པ་བྱེད་ཅིང་བྱ་བས་འཁོར་བར་བྱས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གཞོན་པའི་ལུས་སོ། ། རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་བསྟན་པར་རབ་ཏུ་འཕྲོག་པས་བྱས་པའི་སྒྲ་ལས་རྣམ་པར་ཉེད་བཞིན་པ་ནི་འཛག་པར་བྱས་པའོ། ། བུད་མེད་ཀྱི་རྡུལ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་མཛོད་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སླར་ཡང་སྒོ་ངའི་ཆར་འགྱུར་རོ། ། ལུས་ཀྱི་སྡོང་བུ་འཇམ་ཞིང་སྙན་པར་བརྗོད་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་པས་འོ་བྱེད་པའི་ཅ་ཅོ་སྒྲོགས་པའི་ཤུགས་དང་། བརྟེན་པར་འཁྱུད་ནས་ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བའི་དགའ་བ་ཤེས་པ་ནི་གཽ་ཌཱི་དང་། བཧྣཱི་དང་། ནྼམྦཱི་ནིར་འགྱུར་རོ། ། མགོ་ལ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་མང་པོའི་མཐར་འཛག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞུ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཆགས་པ་ཙམ་མོ། ། ལུས་དང་ཡན་ལག་རོ་གཅིག་པའི་དགའ་བར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། ། འདོད་པའི་ངོ་བོ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་སྔོན་གྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡུལ་དང་དུས་དང་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་དང་རང་བཞིན་སྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཕྱིའི་དགའ་བ་དང་པོར་བྱ་བའོ། །

When one leaks through passion for various delights, that is the stage of the "Handed One" (Hastinī). To thoroughly engage in intense friction is the "Moving One" (Cañcalā). To clearly summon [the partner] by means of scratching with nails and biting, and to be carried away by the kissing of those consorts, is the "Mental Garland" (Cittamālinī). Likewise, that very mode is the "Earth-Protector" (Airāvatī). The leaking of hundreds of sindhu [fluids] is the "Two-fold" (Dvayavatī). Furthermore, those born from the lunar portion are women. Upon that, having gradually bestowed the various objects of accomplishment upon the woman, performing the actions and revolving through the ritual, is the "Very Youthful Body" (Atikomalāṅgī). That which is produced subsequently, being thoroughly carried away by the teaching, and being crushed by the sound produced, is the "Leaking One" (Kṣarā). From the woman's rajas and from the treasury, what is born subsequently becomes once again the portion of the egg. Through the force of crying out while kissing, out of passion for the smooth and pleasant speech of the body and its limbs, and by embracing in dependence, the knowledge of the joy of special delight becomes the gauḍī, bhaṇḍī, and nāmbī. Possessing desire for the head and leaking at the end of the many, the process of melting is mere passion. The joy of the body and limbs becoming of one taste will be explained. Regarding the emergence of the nature of desire, the "Former Meaning" and so forth, whatever the object, time, grasping, and firm nature may be, those are to be performed as the first external joy.

ད་དོན་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འཁྱུད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མང་དུ་བརྗོད་པ་ཉིད་ནི་གཞུང་རྒྱ་ཆེ་བས་འཇིགས་པས་མ་བྲིས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཞུ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཕྱུང་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། འདི་ལ་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལྷག་མ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པའི་ལྷ་མོ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་བདག་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་བཞེངས་པའི་ཆེད་དུ་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་བཞིན་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། ། ནམ་མཁའི་གཏོས་འདི་ནི། སྟོང་པ་གཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཞེས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་བསྒྲུབས་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མི་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་སྐབས་ལས་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ས་གསུམ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་གནས་ནི་བསྐྱེད་པའི་གནས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སོ། ། སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་དབང་བསྐུར་བར་འོས་པ་རྣམས་སོ། །

Now, with reference to that meaning, it is said, "embracing," and so forth. I have not written more here for fear of making the text too extensive. The bliss of supreme joy is the clear light. It is the nature of the melting of the conventional bodhicitta. Regarding the phrase "having brought forth the maṇḍala circle," it should be understood as the remainder that it is to be contained within the outer maṇḍala. Because the four goddesses residing in the maṇḍala did not see him, they awaken him in order to rouse him from his state, by means of the four verses of the Lord. The explanation of "great bliss" is intended to be explained further by the words "once again," and so forth. This expanse of space is so called because it is the very nature of the ground of emptiness. "Vajradhara" refers to the three vajras, which are his body and so forth. "Perfectly endowed" means by way of having that very nature. In that regard, it is because he abides within Vairocana and the others. This is the meaning: he is the nature of supreme joy accomplished from all the tathāgatas. "He becomes immovable" means that he does not waver from the state of supreme joy. The "three levels" are the body and so forth. Their "abode" is the place of generation, which is the expanse of the jñānamudrā. "Whichever sentient beings" refers to those who are worthy of empowerment.

རྡོ་རྗེ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་དེ་རྣམས་འདོད་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། བདེ་བས་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་སྐྱེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཉིད་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུའོ། ། རྡོ་རྗེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བར་སྦྱིན་པ་ནི་འོད་ཟེར་གྱིས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བའོ། ། ཡང་དག་པའི་དོན་ནི་མིང་ཅན་ཞེས་པ་ནི་དོན་གྱི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་ཏེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཏུ་བཟང་བ་སྟེ་མཛེས་པ་ན་ཀུན་དུ་བཟང་པོའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བས་ཀུན་དུ་བཟང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་བསྟན་ནོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་དེ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐོང་བ་ལགས་སོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྣོད་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་མཐོང་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།

The three vajras and so forth are so designated because they are asserted to be the essence of the natural bodies, such as the Vajra Body and so on. The very nature of sentient beings is the essence of the bodies and so forth. "By bliss" means that through entering into union with the wisdom mudrā, one unerringly knows and realizes the state of a tathāgata. "Wisdom" means that wisdom itself has completely transformed into the ten powers and so forth. "Has experienced" means having become of that very nature. "Bestowing the empowerment by vajra light rays" means the empowerment is conferred by means of light rays. "The one named with the true meaning" means the one whose name is the meaning itself. In that regard, "universally" means from all sides; because he is excellent and beautiful throughout both saṃsāra and nirvāṇa, he is Samantabhadra. Through that empowerment, they too become Samantabhadra. "Became suchness" means they became the tathāgatas, as previously explained in terms of being perfectly endowed with the three vajras. "Seeing Vairocana and so forth" means experiencing them. "All phenomena" means all dharmas, which are the nature of the aggregates and so forth. The dharmatā of those is luminosity itself. "The Blessed One is seen" is said because of being the vessel of that very nature. For that very reason, it is said, "The Sugata is seen."

བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཛེས་པ་འོད་གསལ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིའི་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ཕན་ཚུན་མཉེས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདེ་བ་བདག་གིས་མཛད་པ་ཞེས་པ་ནི། རང་བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཙམ་ཉིད་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། ། བཞེངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞེངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཙུན་མོ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེའི་བྷ་ག་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སོ། ། བྷ་ག་རྣམས་ལ་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་ནི་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོའི་རྟེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་སྔགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཤེས་པ་ནི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མ་ཟེར་ནི་དགག་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཡི་གེའི་ཚིག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་ཚིག་མ་ཟེར་ཅིག། ཅི་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་སོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

The Sugata himself does not depend upon the beautiful clear light. Regarding the statement "all of his explanations" and so forth, it means that through meditative equipoise with the wisdom mudrā, they mutually please one another. This is by means of experiencing the bliss born from that. If one asks what that is, it is said: "all" and so forth. "I have made bliss" means that by the mere fact of the Blessed One entering into bliss himself, all sentient beings have entered into bliss. The Blessed One has entered into equipoise with the wisdom mudrā. "Having arisen" means for the sake of the Blessed One arising. "The consort" is the wisdom mudrā. "Her bhaga" is the expanse of space. The plural form "in the bhagas" is because it is the support for the mandala of goddesses. Knowing that the wisdom mudrā definitively brings forth the emanations of mantra is by relying on the respective locations. If one asks what that is, it is said: "the Blessed One" and so forth. Regarding "those" and so forth, "ma" is a negation. One should realize the bodhisattvas of the Buddhas through the words of the syllables of passion. This means: do not speak in such a manner. If one asks what is not to be expressed, it is said: "all" and so forth. "All phenomena" refers to those of an internal and external nature. If one asks what happens because of that, it is said: "not the aggregate of form" and so forth.

གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། གང་འདིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་རང་གི་ངོ་བོ་གསུངས་སོ། ། ཡོངས་སུ་གཏད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་གཏད་པའོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་འདིས་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འདིས་མངོན་པར་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་བྱ་འབྲེལ་པར་བསྟན་ནོ། ། མ་འོངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། བསྒོ་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྔར་གསུངས་པའི་ཡུལ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་དང་ཕྱོགས་བཅུར་བཞུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་དོན་ལ་ཐོབ་བོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཅི་སྟེ་གང་ཡང་གཞན་ལྷན་ཅིག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྙིགས་མ་རྣམ་པ་ལྔ་བདོ་བ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཡང་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་འདོད་ཆགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།

It is taught that the aggregates of form and so forth do not exist. That which demonstrates the purification of attachment and so forth expresses its own essential nature. "Entrustment" means authentic entrustment. "In two aspects" refers to the distinction between the generation and completion stages. The samādhi of the Great Vajradhara is the nature of the path. By the phrase "the king of tantras that teaches this," the relationship between the expresser and the expressed is shown. Because it is said, "for the sake of the future," and so forth, the instruction "you should teach" and so on is understood to be spoken with reference to the bodhisattvas residing in the world systems of the ten directions, in the previously mentioned places, times, and circumstances. Regarding the phrase "in all world systems," one might ask: is it not the case that there are other world systems that are free from the five degenerations? If world systems were to arise in the same manner as this one has truly arisen—during the period when this is being taught—what fault would there be? Or would they not arise? Likewise, would they not arise together with beings who possess attachment?

དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཅི་ལྟར་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དེའི་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚིག་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་པ་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་པའི་རྣམ་པའོ། ། དོན་དང་ཚུལ་དང་ཆོས་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། དོན་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ། དེའི་ཚུལ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ། དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་དུ་རབ་ཏུ་བཤད་ཅེས་པ་ནི། བླ་མ་བརྒྱུད་པས་སློབ་མའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་སློབ་མའི་རྒྱུད་ལ་སེམས་ཀྱི་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བླ་མའོ། ། གང་གིས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་སོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་བླ་མའི་ཞལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་རིང་དུ་ལོན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ནི་དེའི་རིགས་ཅན་རྣམས་མཐའ་དྲུག་གི་ལམ་ལ་གནས་པའི་གསང་བ་འདུས་པ་པ་ད་ལྟ་བ་དེ་རྣམས་བརྒྱུད་ནས་བླ་མ་དང་སློབ་མའི་དངོས་པོས་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །

With reference to those, it is said, "in all world systems." Because future sentient beings are the very faculties and objects of the Teacher, Vajra Speech, his words are also [the teaching]. "Blessing" is a mode of expression used in relation to that which is to be grasped. Regarding "the meaning, the method, and the nature of phenomena": the "meaning" is that which is to be expressed; its "method" is the differentiation; and that itself is the "nature of phenomena." "Expounded in the world" is said with reference to the teaching on how the lineage of gurus enters into the state of the grasped and the grasper for the sake of the disciples. Likewise, the guru is one who generates such a mental continuum within the continuum of the disciple. One should express this as: "That by which the completion stage is accomplished is also taught as the state of the grasped and the grasper," and so forth. "The stage of Perfect Joy" is said with reference to the system of the Mahāyāna. Through the expression "from the mouth of the guru to the mouth of the guru" and so on, it is shown that even long after the Blessed One has passed into nirvāṇa, the Blessed One’s individual self-cognizing awareness is transmitted through the lineage to the present-day practitioners of the Guhyasamāja who abide on the path of the six parameters, functioning through the relationship of guru and disciple.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་མེད་པ་ཉིད་དེ་གཞན་ནི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཉིད་ཀྱི་དོན་རྗེས་སུ་བརྙེས་པ་ཁོ་ན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་འདིར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ས་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པར་མི་མཉམ་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྫོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་རིགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཙམ་གྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས། ས་དང་པོའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་བར་གསུངས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ལྷག་པར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསླབ་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་ཤེས་པས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དོ། ། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོགས་ཀྱི་ཚིག་ཕྱིས་པའོ། །

For that very reason, those who are outside the Noble Path have no means of realizing peace, because it is not the task of any other teacher than the Blessed One. In this Vajrayāna, the state of perfect buddhahood is attained solely through the realization of one's own purpose, because it relies upon the wisdom of individual self-cognition (pratyātmavedya-jñāna). Only a Tathāgata upholds the wisdom of the individual self-cognition of the Tathāgatas. Otherwise, the Tathāgatas and the Bodhisattvas would be equal. Furthermore, the lords of the ten grounds would not be described as unequal to the perfect Buddhas on the tenth ground and so forth. Moreover, those called Śrāvakas and Pratyekabuddhas would also become "perfect" [in the same sense], otherwise it would contradict the teaching that the Śrāvakas and Pratyekabuddhas are overwhelmed by the lords of the first ground merely by virtue of their great lineage. It is also the case that they are said to be "overwhelmed" by the superior intention of the meditative concentrations of the Śrāvakas and Pratyekabuddhas. With the words "In that way" and so forth, the training for future sentient beings is taught: through the knowledge of the nature [of reality], the result is the ultimate completion stage, which is Vajradhara himself. With the words "Thus [I have heard]" and so forth, the word "etcetera" (ādi) is elided.

མ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་པོས་བསྟན་པའི་རིམ་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བ་གང་ཡིན་པ་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་རིམ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཐོས་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་མཚུངས་པ་ལས་སོ། ། ཉན་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི། དེའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་དག་པར་བཤད་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ། ། བརྩམས་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི། སྡུད་པར་བྱེད་པ་བརྩམས་པའི་ཆེད་ཀྱི་དོན་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། མདོར་བསྟན་ནས་ཞེས་པ་མཚོན་པར་བྱས་ནས་སོ། ། ཞུགས་པ་ཞེས་པ་ནི། དེ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་གསང་བ་རྣམས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པ་པོའི་མིང་གི་ཕྲེང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་སྟོན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། འདི་ཉིད་འདིར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྔ་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྔར་བཤད་པའོ། ། ལེའུའི་སྒྲ་ནི་གོས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆུ་སྦྲང་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ལ་གོས་དང་འདྲ་བར་སྒྲིབ་པར་གནས་པ་དེ་ལེན་པར་བྱེད་དོ། ། འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་ལེའུར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྔར་གསུངས་པའི་བྱེད་པ་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། དེ་ཅི་ལྟར་རྒྱལ་བ་སྐྱེས་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན།

With the words "without exception" and so forth, the compiler reveals the sequence of the teaching that was clearly presented, showing it as a sequence of instruction for future sentient beings. "Having heard" refers to [hearing it] from the Great Vajradhara. "To the listeners" refers to those who were present at that time. "Having correctly explained" refers to the very nature of the tantra. "The subject matter of the composition" means the purpose for which the compiler composed it. "All the Tathāgatas" refers to Vairocana and the others. "Having briefly shown" means having indicated. "Engaged" means that they are the very ones who teach them. "Secrets" refers to the secrets of those very Tathāgatas. With the words "the Great Vajradhara" and so forth, the string of names of the teacher is shown. With the words "of that teacher" and so forth, it is shown that "this very [tantra] should be viewed here." By the word "previous," it refers to what was explained before. Regarding the term "chapter" (parivarta): just as a garment destroys the afflictions of water, flies, and so forth, so too does it take up—that is, it removes—the afflictions of karma, birth, and so forth, which exist as obscurations like a garment; thus it is called a "chapter." Furthermore, the words "and so forth" refer to the previously mentioned agent, Vajrasattva; how is he explained by the supreme Victors?

མཐའ་དྲུག་གི་ལམ་ཡང་འདུས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། གསུངས་པ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་མཐའ་དྲུག་བྲལ་བར་ངེས་པར་ཞེས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་སེམས་ཅན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྟོབས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ། ། རིང་གནས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བསྐལ་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་སྔར་རྒྱུད་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་སོ། ། ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱིས་ནས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ། དེ་རྣམས་དང་མ་ལུས་པ་ནི་རྒྱུད་གཞན་དང་། གཞན་རྣམས་སུ་ཡང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་པ་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། མཁས་མཆོག་གིས་ནི། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལེགས་པར་དྲང་ཞེས་པ་ནི། སྔར་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་ཅེས་པ་ནི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་མཐར་ཐུག་པའི་སྒྲས་ནི་མཆོག་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། སྒྲོལ་མ་ནི་མཆོག་ཏུ་གསལ་བ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་སྒྲོལ་མ་བཞིན་དུ་མཆོག་ཏུ་འབར་བར་བྱེད་པའོ། །

The path of the six parameters is also not other than the Guhyasamāja. As it is said: "The Yoga Tantras are definitively free from the six parameters." Because he is the very nature of all buddhas, there is no fault in calling him the "Great Vajradhara." This is because Vajrasattva himself, in accordance with sentient beings, is the thorough engagement of power; thus, the various external phenomena are explained as being the essence of the Tathāgatas. For that very reason, there is no contradiction. The phrase "having resided for a long time" is spoken in reference to the previously mentioned entry into the tantra, such as the statement: "the exhaustion of eons beyond the inexpressible of the inexpressible," and so forth. The word "subsequently" means that which arises later. Since the Vajramālā and others are explanatory tantras (vyākhyā-tantra), "all of them without exception" refers to other and various tantras as well. The "explanation" of those is their detailed analysis. "By the supreme scholar" refers to the Yoga Tantras. "Well-guided" is because it was previously taught. "The culmination of the tantras" means the ultimate point of the tantras. Just as the culmination of one's own nature is such that "it is intentional," the word "culmination" should be understood as expressing the supreme. Tārā is the supreme clarity; as the Blessed One taught, it is the explanation of wisdom as thoroughly clear, acting like Tārā in blazing forth as the very antidote for those who have not realized wisdom.

དམ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ལ་བདེ་བ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་བདེ་བ་དམ་པ་སྟེ། མ་བཅོས་ཤིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ནི་མཆོག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པས་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཟླ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། ཟླ་བའི་བརྡ་ནི། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཁ་དོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་རྟག་ཏུ་འབྲེལ་པའི་བློ་གང་ཡིན་པ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་དང་ནི་གྲགས་པ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཉིད་ཀྱང་བཤད་པ་གསུམ་འབྲེལ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་གྱི་རྣམ་པས་སྒྲ་མཚུངས་པས་མིང་རབ་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་མིང་ངོ་། ། འདི་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ཐུགས་རྗེའི་དཔལ་གྱི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པ་སྟེ། གཞུང་གི་ཚད་ནི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་གྲངས་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དང་གཉིས་སོ། ། འདི་ནི་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཐར་པ་ལོ་ཙཱ་བའི་ཞབས་ཀྱི་རྡུལ་སྤྱི་བོས་བླངས་ཤིང་གསུང་གི་བདུད་རྩིའི་རོ་མྱངས་པའི་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་གྲུབ་ཀྱིས་ཉི་མའི་ལོ་མགོ་ཅན་གྱི་ཟླ་བ་མར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་གཉིས་ལ། ཞ་ལུ་རི་ཕུག་དགའ་ལྡན་གྱི་དབེན་གནས་སུ་བསྒྱུར་བའོ། ། ། ། རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་པའི་དོན། ། མཁས་མཆོག་ཟླ་བས་གཞུང་གི་ཕྲེང་བར་བརྒྱུས། ། ཐུགས་རྗེ་དཔལ་གྱི་ལེགས་བཤད་བྱི་དོར་བྱས། ། གཞུང་འདི་བསྒྱུར་ལས་དགེ་བ་གང་ཐོབ་པ། ། དེ་ཡིས་འགྲོ་བའི་ཚོགས་རྣམས་མ་ལུས་པ། ། སྒྲིབ་གཉིས་འཛིན་པའི་དྲི་མ་ཀུན་བྲལ་བའི། །

Because it is both sublime and blissful, it is "sublime bliss." It is taught as the uncontrived and unerring nature of phenomena (dharmatā). That itself is supreme, for it is that which is to be honored by the three realms. "Moon" refers to the Great Vajradhara; the symbol of the moon is used because he is born from the three wisdoms and because his color is white. The intellect that is constantly connected to that is "those who go" (jagat), and it is just so. Furthermore, its renown is identical to that of the Great Vajradhara. In order to show the connection between the three explanations of the self, the names are condensed through phonetic similarity in the manner of a detailed commentary; thus, it is the name of a single part. This was composed by the master, the glorious Thugs-rje-dpal (Karuṇaśrī). The extent of the text is three thousand five hundred and two verses. This was translated at the hermitage of Zha-lu Ri-phug dGa'-ldan on the twelfth day of the waning moon of the month of the Sun's Head (the first month) in the year of the Sun, by the monk Rin-chen-grub. He took the dust of the feet of the great translator Thar-pa-lo-tsā-ba upon his crown and tasted the nectar of his speech. The intended meaning of the second Victor, Nāgārjuna, Was strung into a garland of treatises by the supreme scholar Candrakīrti. The eloquent explanations of Karuṇaśrī have been polished; Whatever virtue is gained from translating this text, By that, may the entire assembly of wandering beings, Free from all stains of grasping at the two obscurations, [attain enlightenment].

རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་བར་གྲུབ་གྱུར་ཅིག། རྗོད་བྱེད་ལེགས་སྦྱར་སྒྲ་ལ་མ་བྱང་ཞིང་། ། བརྗོད་བྱ་འདུས་པའི་དོན་ནི་རྟོགས་དཀའ་བས། ། སྒྲ་དོན་ཇི་བཞིན་ལེགས་པར་མ་འགྱུར་བའི། ། ཉེས་དེ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་མཛད་ཅིང་། ། ཕྱིས་འབྱུང་སྐད་གཉིས་སྨྲ་མཁས་བྱུང་གྱུར་པ། ། སྒྲ་དོན་བརྟགས་ནས་ལེགས་པར་འཆོས་པ་དང་། ། གཟུར་གནས་དོན་གཉེར་མཁས་པའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས། ། མཉེས་བྱས་གཞུང་འདི་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་གྱུར་ཅིག། ཅེས་པ་འདིའི་ཡི་གེ་པ་ནི་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་ནོ། ། འདིས་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་མྱུར་དུ་སྐེམས་པར་གྱུར་ཅིག། ། །

May [the author] be established as the Holder of the Precious Vajra. Since I am not proficient in the Sanskrit language of the expression, and the meaning of the subject matter of the Guhyasamāja is difficult to realize, whatever faults there may be in the translation of the words and meanings not having been rendered perfectly, may the learned ones be patient with them. May future scholars who are skilled in the two languages examine the words and meanings and correct them well. May this treatise, having pleased impartial and truth-seeking scholars, flourish in the ten directions. The scribe of this work is the monk Rinchen Gyaltsen. Through this, may the great ocean of the suffering of saṃsāra be swiftly dried up. Thus it is said. The scribe is the monk Rinchen Gyaltsen. By this, may the great ocean of the suffering of saṃsāra be swiftly dried up.