A Commentary on the Difficult Points of [the Mantra Beginning With] Ekavṛkṣa, Revealing the Profound Meaning of the Glorious “Tantra in Four Parts”

༄། ། དཔལ་གདན་བཞི་པའི་ཟབ་དོན་སྟོན་པ་ཤིང་གཅིག་གི་དཀའ་འགྲེལ་བཞུགས། ༄༅༅། ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གཙོ་མོ་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་བདེ། ། དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་རབ་བརྩོན་ མཛད། ། གྲུ་གསུམ་པདྨའི་དབུས་གནས་པའི། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་མེ་ཡིས་བརྒྱན། ། པདྨ་ཆེན་པོ་ཉེར་གནས་ཏེ། ། ཡི་དྭགས་ཆེན་པོས་གདན་བྱས་པར། ། གདན་སྐྱེས་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྒོམས་ན། ། མྱུར་དུ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། གདན་བཞི་པ་ཡི་རྒྱུད་ཀྱི་ནི། ། ལུང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་ འབྲངས་ཏེ། ། ཤིང་གཅིག་ལ་སོགས་དཀའ་འགྲེལ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་ཕྱིར་བཤད་པར་བྱ། ། དམ་ཚིག་མ་དང་སྒྲུབ་པ་པོས། ། རྣལ་འབྱོར་ཕོ་མོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། ། གཏོར་མའི་ལས་ནི་ཁྱད་པར་དུ། ། ངེས་པ་ཉིད་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། ། ཟླ་བ་ཡར་ངོའི་ཚེས་བརྒྱད་དང་། ། བཅོ་ལྔ་དང་ནི་བཅུ་བཞི་ལ། ། རང་ཁྱིམ་རྣལ་འབྱོར་མ་མཆོད་ནས། ། ཕྱི་ནས་གཏོར་མ་བརྩམ་པར་བྱ། ། རང་གཞན་དེ་བཞིན་ཕྱི་རོལ་དང་། ། ལུས་ལ་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་མཆོད། ། ཤིང་གཅིག་ལ་སོགས་གནས་རྣམས་སུ། ། གཏོར་དང་བཏུང་བས་ཡོངས་སུ་མཆོད། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་སྔགས་ ཀྱིས་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཀུན་མཆོད་པར་བྱ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀུན་མ་ཤེས་པར། ། སྔགས་པས་ཕྱི་རོལ་སྤྱོད་བྱེད་ན། ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱ་བསྒྲུབས་ཀྱང་། ། ལྷ་རྣམས་མཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཕྱིར་རྒྱུད་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟག་སྦས་པ། ། རྣལ་འབྱོར་ རྒྱུད་འདི་ཐམས་ཅད་ལ། ། དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་རུ་ནི། ། འདི་ནི་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ལ། ། ཉོན་ཅིག་བཟང་པོ་བདག་གིས་བཤད།

The Commentary on the Difficult Points of the Single Tree, Revealing the Profound Meaning of the Glorious Catuḥpīṭha, is contained herein. Homage to the glorious Vajrasattva! All the principal goddesses are blissful; They exert themselves thoroughly in that very reality. Abiding in the center of a triangular lotus, Adorned with the moon, sun, and fire, With a great lotus situated nearby, And a great preta serving as the seat— If one meditates on the yoginī born from that seat, One will swiftly attain accomplishment. Following the meaning of the scriptural transmission of the Catuḥpīṭha Tantra, I shall explain the commentary on the Difficult Points, such as the Single Tree, For the sake of the yogin’s attainment. The samaya consort and the practitioner Should apply the specific ritual of the torma offering To the maṇḍala of male and female yogins. On the eighth, the fourteenth, and the fifteenth Of the waxing moon, Having worshipped the yoginī in one’s own home, One should subsequently begin the torma offering. One should worship the deities residing within oneself, As well as those outside and in the body. In places such as the single tree and so forth, One should fully worship with torma and drink. With the mantras that have become thus, One should worship all the yoginīs. If a mantra practitioner engages in external conduct Without knowing all the mantras in that way, Even if they practice for a hundred million eons, The deities will not be pleased. Therefore, in all the tantras, The Blessed One has always kept this hidden. In all these Yoga Tantras, As the cause for attaining accomplishment, Listen, O Excellent One, as I explain this in detail.

། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་པའི་ངག། ཤིང་གཅིག་ལ་སོགས་བདུན་དུ་ནི། ། རྒྱང་གྲགས་གཅིག་གི་ནང་རོལ་ནས། ། ཤིང་གཞན་དག་ནི་རྣམ་སྤངས་པ། ། ཤིང་གཅིག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། བཤད་པས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། ། ལུས་ནི་ཤིང་ཞེས་བྱ་བར་བཤད། ། ལག་པ་ཡལ་ག་ལ་སོགས་བྱ། ། རིག་བྱེད་མཐའ་ཡས་གསུངས་པ་དང་། ། རྒྱུད་གཞན་དག་ལ་དེ་སྐད་གསུངས། ། སྟེང་གི་རྩ་བ་ཡལ་ག་འོག། ཨ་ཤྭད་ཞེས་ གསུངས་མི་ཟད་པ། ། མེ་ཏོག་འབྲས་བུས་ཡོངས་སུ་བརྒྱན། ། ཤིང་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པ་ཡིན། ། ལུས་ཀྱི་དབུས་ན་ཨ་གནས་པའི། ། གསང་བའི་ཤིང་ནི་མི་ཤེས་ཕྱིར། ། ལྟེ་བ་ནས་ནི་སོར་བཞི་ན། ། དེ་ལ་ལུས་རྟེན་རབ་ཏུ་གནས། ། དེ་ལས་སྟེང་འབྱུང་ཡལ་ག་གསུམ། ། ཤིང་གི་ བུ་གུར་ཡོངས་སུ་ལྡན། ། ལྟེ་སྙིང་སྨིན་མའི་དབུས་གནས་པར། ། ཐིག་ལེ་གསུམ་ནི་གསུངས་པ་དག། སྟེང་དུ་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ལས། ། ཡལ་ག་བཅུ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད། ། མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་རྟག་ཏུ་ལྡན། ། འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཤིན་ཏུ་མཛེས། ། གང་ཚེ་སྣ་ལས་ཕྱིར་བྱུང་སྲོག། ཤིང་གཅིག་པ་ ཞེས་བྱ་བར་བཤད། ། གསང་བའི་ཤིང་གི་ཤིང་ཆེན་པོ། ། གསང་བ་ཡི་ནི་གནས་ན་གནས། ། མུ་སྟེགས་ཉན་སོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། ཤིང་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་མི་འགྱུར། ། ཆོས་འབྱུང་བ་ཡི་ཚལ་ཆེན་པོར། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་ཡོངས་གནས་པར། ། སུ་ཀྲ་རཀྟ་རང་འབྱུང་བའོ། ། མེ་ཏོག་འབྲས་བུས་ཡོངས་སུ་བརྒྱན། ། དེ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། ། ཐར་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། བླ་མའི་ཞལ་སྔའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། ། མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་བདག་གིས་བཤད། ། ཕ་ཞེས་བྱ་བ་སུ་ཀྲར་བརྗོད། །

Oṃ is the word of offering. Regarding the seven [types of] solitary trees and so forth, within the distance of one krośa, other trees are completely avoided. Because it would not be understood by everyone if it were merely explained as "a solitary tree," the body is explained as being the "tree." The hands and so forth are the branches. This is taught in the Ananta-veda and is likewise stated in other tantras. The root is above and the branches are below; it is called the aśvattha, the inexhaustible. Fully adorned with flowers and fruit, it is explained as being the "tree." Because the secret tree, which dwells in the center of the body, is not known, [it is said]: four finger-widths from the navel, the support of the body is firmly established. From that, three branches emerge above, fully possessing the hollows of the tree. Abiding in the center of the navel, heart, and between the eyebrows, the three drops are taught. From their movement above and below, they are explained as the "ten branches." Always possessing flowers and fruit, the eight-petaled [lotus] is exceedingly beautiful. When the life-force (prāṇa) emerges from the nose, it is explained as the "solitary tree." This great tree of the secret tree dwells in the secret place. It is not recognized by any of the non-Buddhists, Śrāvakas, and so forth. In the great grove of the source of phenomena (dharmodaya), it dwells completely in its center. The sukra-rakta is self-arisen. Fully adorned with flowers and fruit, the yogi who dwells therein will attain the accomplishment (siddhi) of liberation. Through the kindness of the Guru’s presence, I have explained this as a direct perception. "Father" (pha) is said to be sukra.

མ་ནི་རཀྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས། ། ཡི་གེ་གཉིས་ ནི་ཀུན་སྦྱོང་བ། ། དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་རྣམ་པར་གྲགས། ། དུར་ཁྲོད་ཤི་བའི་ཚལ་དུ་ཤེས། ། ཡི་དྭགས་ཀྱི་ནི་གནས་སུ་བཤད། ། གང་ཡང་ཕ་ཡིས་བསྡུས་པ་ཡི། ། གཟུགས་དང་ཁ་དོག་མཛེས་པའོ། ། མ་ལས་བྱུང་བའི་གསུམ་གྱི་དངོས། ། དེ་བཞིན་ཕ་ལས་བྱུང་བའང་གསུམ། ། འགྱུར་ བ་དྲུག་པོ་བསྡུས་པ་ནི། ། དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་རྣམ་པར་གྲགས། ། དེ་ཕྱིར་ཤི་བའི་ཚལ་དུ་བཤད། ། ལུས་པོ་ཡིས་ནི་བརྟེན་བྱས་པ། ། དབང་པོ་བཅུ་པོ་ལ་སོགས་ཀུན། ། འདུས་པ་དང་ནི་ཁུ་བར་འགྱུར། ། སྲོག་ནི་དུར་ཁྲོད་ཞེས་བྱར་བརྗོད། ། རིམ་གྱིས་འབྱུང་སོགས་ངོ་བོ་ནི། ། ཚིགས་བཅད་དང་པོར་ གང་གསུངས་པ། ། དེ་ལྟ་བར་ནི་གསང་བའི་གཟུགས། ། ཤེས་རབ་པདྨའི་མཁའ་ཁམས་སུ། ། རི་དྭགས་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སུ། ། འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལྟུང་བའི་གནས། ། དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟག། རི་ཞེས་བྱ་བའི་རི་བོར་བཤད། ། ལྷ་རྣམས་གནས་སུ་ས་འཛིན་ཏེ། ། ལུས་ཀྱང་རི་ ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད། ། གསུམ་འདུས་པ་ནི་ཡང་དག་ལྡན། ། དབང་པོ་བྱ་ཡིས་ཡོངས་སུ་གང་། ། རི་དྭགས་ལ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ལྡན། ། ལུས་རིར་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི། ། གཏོར་དང་བཏུང་བས་མཆོད་པར་བྱ། ། སྲོག་ཀྱང་རི་ཞེས་བྱ་བར་བཤད། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུར་བཅས་པ་ འཛིན། ། འབྲས་བུ་ཤིང་གིས་ཀུན་ཏུ་གང་། ། བ་སྤུ་རྩ་ཡི་ཕྲེང་བས་གང་། ། ཆུ་ནི་ཡོངས་སུ་འབབ་པར་ལྡན། ། གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྙེན་པ། ། པ་ཞེས་པ་ནི་པདྨར་བཤད། ། རྦ་ཞེས་བྱ་བ་རྡོ་རྗེར་ཤེས། ། ཏ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེ། ། དེ་ཕྱིར་རི་ལ་རི་ཞེས་བརྗོད། །

The mother is fully known as rakta; the two syllables are the complete purification. It is renowned as the charnel ground (śmaśāna); the charnel ground is known as the grove of the dead. It is explained as the abode of the preta. Whatever is gathered by the father is the beautiful form and color. The three entities arising from the mother, and likewise the three arising from the father—these six transformations gathered together are renowned as the charnel ground. Therefore, it is explained as the grove of the dead. Supported by the body, all the ten sense faculties and so forth become the gathered and the seminal fluid. Life is called the "charnel ground." The nature of the gradual arising and so forth, as taught in the first verse, is the secret form. In the space-element of the wisdom-lotus, in the manner of the "deer-holder" (mṛgadhara), it is the place where all bhūta beings fall; it is thoroughly examined as the charnel ground. What is called "mountain" (giri) is explained as the mountain. The "earth-holder" (dharaṇīdhara) is the abode of the gods; the body is also called the "mountain." The three gathered together are perfectly endowed; it is completely filled with the bird of the sense faculties. It possesses various things such as the deer; the gods residing on the mountain of the body are to be worshipped with offerings and drinks. Life is also explained as the "mountain." It holds both the moving and the non-moving. It is completely filled with the fruit-trees; it is filled with the garlands of the channels of the body-hairs. It possesses the complete flowing of water. The service to the accomplished yoginīs is explained as "pa" (pa); "bha" is known as the vajra; "ta" is great bliss. Therefore, on the mountain, it is called "mountain."

གང་ཡང་རི་ཡི་ཕྱོགས་གཅིག་གནས། ། དེ་ལ་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི། ། མཁས་པ་ཡིས་ནི་མཆོད་པར་བྱ། ། དབང་པོ་སྒོ་དགུའི་གནས་རྣམས་ནི། ། སྣ་ཚོགས་ཆོ་ག་ཡི་ནི་གནས། ། དེ་ཕྱིར་གཅོང་རོང་ཞེས་སུ་བཤད། ། སྲོག་གི་གཅོང་རོང་གཅོང་རོང་ནི། ། ཀ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དངོས། ། དེ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་གིས་བཟུང་། ། དེ་ཕྱིར་གཅོང་རོང་ ཞེས་སུ་བཏགས། ། ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩིའི་ཆུ་འབབ་པས། ། བྷ་ག་གཅོང་རོང་ཞེས་སུ་གསུངས། ། གང་ཡང་འདོད་ཆགས་ཞུ་བ་ཡིས། ། ཁུ་བ་ཡི་ནི་གཟུགས་སུ་གནས། ། ཀ་ཞེས་པ་ནི་མྱོས་པའི་མདོག། ད་ཞེས་པ་ནི་ཞུ་བའི་བདག། རི་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བའི་བདག། གཅོང་རོང་དེ་ནི་དེ་ ལྟར་བཤད། ། ཕུག་ནི་ཕྱི་ནས་བཤད་ཚུལ་གྱིས། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཡི་གནས་སུ་གསུངས། ། བྱེ་བ་བརྒྱད་ཅུའི་རྣལ་འབྱོར་པས། ། གང་དུ་གནས་ནི་རབ་བརྟགས་པ། ། དེ་ནི་ཕུག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་། ། ལུས་ཀུན་དེ་དང་འདྲ་བར་གསུངས། ། རྐང་པའི་མཐིལ་ནས་སྤྱི་བོའི་བར། ། གསང་ཆར་ ཁྱབ་པ་རླུང་གི་གཟུགས། ། རྟག་ཏུ་རླུང་གི་གཟུགས་སུ་གནས། ། ཕུག་ཅེས་བྱ་བར་བཤད་པ་ཡིན། ། གསང་བའི་གསང་བར་གནས་པའི་ལྷ། ། དེ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་གསང་། ། རྒྱུད་དང་རྒྱུད་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། ། སྦ་བར་གསང་བ་ཡིན་པར་བཤད། ། སྐྱེ་བོ་གནས་ལ་གྲོང་འདབ་ཏུ། ། གཏོར་ དང་བཏུང་བས་མཆོད་པར་བྱ། ། དབང་པོའི་གྲོང་གིས་ཀུན་ཏུ་གང་། ། འདབ་ནི་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། རང་གི་བདག་པོའི་ལྷ་བསྒོམས་ལ། ། ནུས་པ་ཡིས་ནི་མཆོད་པར་བྱ། ། ལུས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་བོར་གནས། ། འདབ་ནི་མཐའ་ཡི་རྣམ་པར་གནས། ། དབང་དུ་གནས་པའི་ནང་གི་གང་། །

Furthermore, that which dwells on one side of the mountain— The gods who reside there should be worshipped by the wise. The locations of the nine gates of the senses Are the sites of various rituals. Therefore, they are explained as "ravines" (kaṅ-ron). The ravine of the life-force is the ravine; "Ka" refers to the physical body. It is held by the life-force wind (prāṇa-vāyu). Therefore, it is designated as a "ravine." Because the water of the nectar of wisdom flows there, The bhaga is called a "ravine." Furthermore, through the melting of desire, It abides in the form of seminal fluid. "Ka" is the color of intoxication; "Da" is the nature of melting; "Ri" is the nature of joy. The ravine is explained in that way. As for the "cave" (phu-gu), according to the external explanation, It is taught as the dwelling place of the practitioner. Where the eighty million yogis Have thoroughly examined their dwelling, That is the name "cave." The entire body is said to be like that. From the soles of the feet to the crown of the head, The form of the wind pervades the secret parts. Always abiding in the form of wind, It is explained as the "cave." The deity who dwells in the secret of secrets Is secret from gods and humans. In all the tantras and tantras, It is explained as a secret to be concealed. To the people dwelling in the outskirts of the village, One should offer torma and drink. Completely filled by the village of the senses, The "outskirts" (dpal) abide within the body. Having meditated on the deity of one's own lord, One should worship with power. The city of the body dwells at the crown; The "outskirts" abide in the form of the periphery. Whatever is within the state of mastery, [is the cave].

གྲོང་གི་འདབ་ཅེས་བྱ་བར་བཤད། ། གྲོང་ཁྱེར་གང་ལ་གནས་པ་ནི། ། སྐྱེ་བའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་། ། ཤེས་རབ་དབྱིངས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི། ། གྲོང་ཁྱེར་བྱ་བའི་མིང་དུ་གསུངས། ། རྩེ་གཅིག་པ་དང་རྩེ་གཉིས་པ། ། གསུམ་པོ་དག་ནི་བཞི་མདོ་རུ། ། ལྷ་ཡི་མཆོད་པ་སྔར་ བཤམས་ཏེ། ། ལམ་དུ་གནས་ཏེ་མཆོད་པར་བྱ། ། ལས་བཅུ་ལ་ནི་གནས་པ་ནི། ། ལམ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ལ་གནས། ། གཅིག་པ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ། ། གཉིས་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་གྱི། ། སུམ་མདོ་ཐེག་པའི་ཁྱད་པར་དུ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་རྟག་ཅེས་བྱ། ། སྲོག་ནི་སུམ་མདོ་ཞེས་སུ་གསུངས། ། གཤེར་དང་དམར་སེར་སྐམ་པ་ཡི། ། བཞི་མདོ་རུ་ནི་ཤེས་པར་བྱ། ། སྐྱོར་བ་ལ་སོགས་རྣམ་པ་བཞི། ། སྟེང་དང་འོག་གི་ཁྱད་པར་གྱི། ། སུམ་མདོ་ཞེས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས། ། སྟེང་དུ་ཚངས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ། ། དེ་བཞིན་འོག་ཏུ་ ཁྱབ་འཇུག་དྲན། ། དྲག་པོ་དབུས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས། ། ལམ་ནི་སུམ་མདོ་དག་ཏུ་བཤད། ། གྲུ་བཞི་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལྡན་པ། ། གསང་བ་ཡི་ནི་པདྨར་གནས། ། གྲུ་གསུམ་ལམ་གསུམ་དུ་ཤེས་བྱ། ། གཉིས་ཀྱིས་གཟུགས་སུ་གཉིས་སུ་འགྲོ། ། གང་ཚེ་དངོས་པོ་གཅིག་གྱུར་ པ། ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཀྱི་དངོས། ། དེ་ལྟར་ལམ་གཅིག་ཤེས་བྱ་སྟེ། ། ཐར་པ་ཡི་ནི་གཟུགས་སུ་གནས། ། བཏབ་པའི་ལམ་ནི་ཡོངས་ཐོབ་པའི། ། ཞིང་བརྒྱད་དུ་ནི་གནས་པར་བྱ། ། ཤིན་ཏུ་དགོད་དང་སྤྱོད་པའི་གནས། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་རིགས་ཀྱི་རི། ། རྒྱལ་བ་དང་ནི་ ཉེ་རྒྱལ་དང་། ། དེ་བཞིན་རབ་མཆོག་ཆུ་ཡི་གནས། ། ཆར་པའི་རྩེ་དང་དེ་བརྒྱད་དང་། ། དེ་དག་ཞིང་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས།

It is explained as the "edge of the village." The city in which one dwells arises from the blessing of birth. The entity of the expanse of insight is spoken of by the name "city." The single-pointed, the two-pointed, and the third are at the crossroads; having previously arranged the offerings to the gods, one should remain on the path and make offerings. Abiding in the ten actions, the "path" resides in the body. The first arises from conceptualization; the second is distinguished by the two; the third is the distinction of the vehicles at the triple-junction, which the yogi should always [know]. Life-force is spoken of as the "triple-junction." The moist, the reddish-yellow, and the dry should be known at the crossroads. The four types, such as the "supporting" and so forth, distinguished by the upper and lower, are universally renowned as the "triple-junction." Above, it is called the path of Brahmā; likewise, below, Viṣṇu is remembered; and in the center, Rudra is fully cognized. The path is explained as the triple-junction. Square and endowed with all qualities, it resides in the secret lotus. The triangle should be known as the three paths; by the two, one goes to the form of the two. When the entity becomes one, it is the actual place of beings. Thus, the single path should be known; it resides in the form of liberation. Having fully attained the path that was sown, one should dwell in the eight fields. The place of extreme laughter and conduct, and likewise the mountain of the family, the Victorious One, Upatiṣya, and similarly the supreme water-place, the peak of the rain, and those eight are renowned as the "fields."

། གནས་དེ་དག་ཏུ་འདུག་ནས་ཀྱང་། ། གཏོར་མ་ཨ་ཡིས་མཆོད་པར་བྱ། ། ཞིང་གི་འགྲམ་ན་གནས་པ་ནི། ། ཉེ་བ་ཡི་ནི་ཞིང་དུ་བསྟན། ། ཞིང་བརྒྱད་དག་ནི་ གནས་རྣམས་ནི། ། ལུས་ལ་གནས་པའི་བདག་གིས་བཤད། ། བླ་མའི་ཞལ་སྔའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། ། རིམ་པ་ཅི་བཞིན་བདག་གིས་དགྲོལ། ། ཤིན་ཏུ་དགོད་པ་ཁ་ལ་གནས། ། སྤྱོད་མའི་གནས་ནི་སྨིན་མའི་མཚམས། ། རིགས་ཅན་རྣ་བ་དག་ཏུ་བརྗོད། ། རྒྱལ་བ་སུམ་མདོ་ཡི་ནི་ མདུན། ། ཉེ་རྒྱལ་དེ་བཞིན་སྙིང་གར་གསུངས། ། རབ་མཆོག་སྣ་ཡི་རྩེ་མོ་ལ། ། ཆུ་ཡི་གནས་ནི་མིག་ཏུ་ཤེས། ། ཆར་བའི་རྩེ་མོ་སྤྱི་བོར་གནས། ། ཚནྡོ་ཧ་ནི་སྡོམ་པར་གསུངས། ། གསང་བ་ཡི་ནི་པདྨར་གནས། ། ཟེ་འབྲུ་དང་ནི་ཟེ་བར་ལྡན། ། འདབ་མ་བརྒྱད་ ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། དེ་ལྟ་བས་ན་བརྒྱད་དུ་ཤེས། ། ཡེ་ཤེས་དབང་ཕྱུག་མ་དང་ལྡན། ། ལུས་ནི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས། ། ཞིང་མ་ཤེས་རབ་ཏུ་ཤེས་བྱ། ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་སྟོང་པས་ན། ། ཁྱིམ་སྟོང་དུ་ནི་རབ་ཏུ་བཤད། ། དེ་ན་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི། ། ཆོ་ག་སྔ་མས་མཆོད་ པར་བྱ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྤངས་པས། ། ལུས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཁྱིམ་སྟོང་ཞེས་པ་ལུས་ལ་གཟུང་། ། བསྒོམ་པས་ལྷ་རྣམས་བསྒོམས་ནས་ནི། ། སྣ་ཚོགས་མཆོད་པ་དྲུག་ཆོ་གས། ། རྟག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་མཆོད། ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་དེ་ཉིད་ལྟར། ། ན་དི་ བཅུ་པོའང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ཡིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་མཆོད་པར་བྱ། ། སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཡིས། ། གནས་གང་ལ་ནི་རབ་གནས་པ། ། ཆོས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ཡི་ཁྱིམ། །

Having dwelt in those places, one should make offerings with the torma through the syllable A. Those situated on the borders of the fields are taught to be the proximate fields. These eight fields and the locations are explained by me, the self residing within the body. Through the kindness of the Guru’s presence, I shall unravel them in their proper sequence. The Śin-tu-dgod-pa (Atyānanda) resides in the mouth; the Spyod-ma (Caryā) is at the junction of the eyebrows; the Rigs-can (Kulika) is said to be in the ears; and the Rgyal-ba (Jina) is in the front of the three junctions. Ñe-rgyal (Upajina) is likewise taught to be in the heart. Rab-mchog (Pravarā) is at the tip of the nose; the Chu (Jala) location is known to be in the eyes. Char-ba (Vṛṣṭi) resides at the crown of the head; Tsando-ha is taught to be the sdom-pa (vow/bond). Residing in the secret lotus, it is endowed with the anthers and filaments, adorned with eight petals; therefore, it is known as the eight. It is possessed of the Wisdom Īśvarī (Jñāneśvarī). The body is taught to be the "field" (kṣetra); the field should be known as insight (prajñā). Because it is empty of all aspects, it is explained as an "empty house." The deities residing there should be worshipped according to the previous ritual. Since all entities are completely abandoned, the body is also described as emptiness (śūnyatā). The "empty house" is to be understood as the body. Having meditated upon the deities through meditation, the yogi should always worship them with the ritual of the six diverse offerings. Just as form is emptiness, the ten nāḍīs are likewise so. The wisdom (jñāna) residing therein should be worshipped through the application of the mind. By the vajra of empty wisdom, wherever it is firmly established, that is the house called the dharmodaya.

ཡེ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དག་དང་ལྡན། ། དེ་ལ་གནས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས། ། མེ་ཏོག་ཆུ་ཡིས་མཆོད་ པར་བྱ། ། སྒྲུབ་པོས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ། གསང་བ་ལས་ཀྱང་གསང་བ་སྟེ། ། གང་དང་གང་དུ་གང་བསྙེན་པས། ། དེ་ཕྱིར་བསྙེན་པ་ཞེས་སུ་གསུངས། ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་གནས་རྒྱུ་རུ། ། གནས་ནས་ཀྱང་ནི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ། ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བརྒལ་བའོ། ། འགྲམ་དུ་ཕྱིན་ པས་ཆུ་འགྲམ་གནས། ། རབ་དགའ་ལ་སོགས་ས་བརྒྱད་དང་། ། (ལགས་,ལེགས་)པའི་བློ་གྲོས་དང་བཅས་དགུ། ། ཞིང་བརྒྱད་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་པ། ། ཞིང་དགུའི་བདག་པོར་ཤེས་པར་བྱ། ། འདོད་པ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས། ། ས་བོན་ཞེས་བྱ་དབང་ཕྱུག་གོ། ། འདོད་པ་ལས་བྱུང་ང་རྒྱལ་ ནི། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེ། ། འདོད་པའི་སྤྱི་བོར་ཡོངས་གནས་ཏེ། ། རྐང་པ་ནས་ནི་སྤྱི་བོར་ཁྱབ། ། འདོད་པ་གསུམ་དོར་བབ་པས་ནི། ། དེར་ནི་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་རྨོངས། ། ས་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དྲུག། འདོད་པ་ཡི་ནི་གཟུགས་སུ་གནས། ། གཞན་དུ་བདུད་རྩི་ལྔ་ཡང་བརྗོད། ། དབང་ཕྱུག་དང་སོགས་དངོས་གྲུབ་བརྒྱད། ། མི་རྣམས་གང་གིས་སྒྲུབ་བྱེད་པ། ། ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་སྒྲུབ་པར་ལྡན། ། འདོད་པ་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། ། དེ་ནས་གླང་ཆེན་ཞེས་སུ་བཤད། ། གནས་དེ་དག་ལ་གནས་པ་ཡི། ། ལྷ་རྣམས་སུ་ནི་རབ་གྲགས་པ། ། ལྔ་པོ་ལྔ་པོའི་བདག་ཉིད་ ཀྱིས། ། སྔགས་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད་པར་བྱ། ། དབང་པོ་ཕྱོགས་ནས་བརྩམས་ནས་ནི། ། ཇི་སྲིད་དབང་ལྡན་མཚམས་བར་དུ། ། གཡས་དང་གཡོན་དུ་བསྐོར་བ་ཡི། ། རིམ་པ་བརྒྱད་པ་ཤེས་པར་བྱ། ། དང་པོ་དྲག་ནག་ཅེས་བྱ་བ། །

Endowed with primordial wisdom and consciousness, the goddesses dwelling therein should be honored with flowers and water. For the sake of the practitioner attaining accomplishment, this is the secret even among secrets. Whichever [deity] is approached in whichever [place], for that reason it is called "approach" (sevā). From among those, as the cause for abiding, by abiding there, one proceeds to the supreme. One crosses over the ocean of saṃsāra. Having reached the shore, one dwells on the riverbank. The eight stages, such as the Joyous (pramuditā), together with the Excellent Intelligence (sādhumatī), make nine. These are specifically described as the eight fields; one should know them as the lords of the nine fields. Know "desire" (kāma) to be the life-force; the "seed" (bīja) is Īśvara. The pride arising from desire is the Great Vajra-Holder. Abiding completely upon the crown of desire, it pervades from the feet to the crown. By the descent of the three desires, the three worlds there are deluded. The six, such as earth and so forth, likewise abide in the form of desire. Otherwise, the five nectars (amṛta) are also described. Those humans who accomplish the eight accomplishments (siddhi), such as Īśvara and so forth, possess the accomplishment of the "small" and so on. Desire is the limb of the body; therefore, it is explained as the "elephant." The gods renowned as dwelling in those places are, by their nature, five of each. The mantrin should always worship them. Starting from the direction of Indra and continuing until the direction of Īśāna, one should know the eight stages of circumambulation to the right and left. The first is called "Fierce Black" (Raudrakṛṣṇa).

རྐང་པ་ཡི་ནི་མཐེ་བོང་བར། ། དུས་མེད་དྲག་ པོ་ཞེས་གྲགས་པ། ། ལྷ་མོ་ཡི་ནི་འཁོར་གྱིས་བསྐོར། ། གསང་བའི་གནས་སུ་དྲག་ཆེན་དང་། ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀུན་ལ་ཁྱབ། ། ལྟེ་བའི་གནས་ལ་ལྷ་བྱིན་ཏེ། ། སྒྱུ་མ་ཡི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཚུལ། ། སྙིང་གར་གནས་པའི་ནག་པོ་ཆེ། ། སྒྱུ་མ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཆོག། གཙིགས་པ་ ཁ་ཡི་ཕྱོགས་གནས་ཏེ། ། རྡོ་རྗེ་མཚོན་ནི་མཚོན་ཆེན་པོ། ། འཇིགས་བྱེད་མཆུ་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། ། འབར་བའི་མེ་དང་མཉམ་པའི་འོད། ། མགོ་བོར་གནས་པ་དག་པ་ཆེ། ། ཚངས་པའི་བུག་ལས་རྣམ་པར་བྱུང་། ། སྣ་ཡི་བར་དུ་རྟག་གནས་པ། ། བགེགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཙོ་བོ་ཆེ། ། དེ་དག་མཚམས་སུ་གནས་པ་ནི། ། དབང་ལྡན་ལ་སོགས་རིམ་པ་བཞིན། ། ཙ་མུ་ཎྜི་ནི་མགོ་བོའི་གནས། ། བེ་ཏཱ་ལཱི་ནི་ཤིང་ལ་བརྟེན། ། ཨཱ་གྷོ་ཙིར་ནི་སུམ་མདོར་གནས། ། དེ་ཉིད་གསུམ་པོ་ལམ་གསུམ་བཞི། ། མགོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲ་ཆེན་པོ། ། བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནི་མཚམས་སུ་ གནས། ། ཤིན་ཏུ་དགོད་པ་དགོད་ཆེན་པོ། ། བགེགས་མེད་ཀྱི་ས་ནི་རྣམ་པར་འཇོམས། ། བི་བད་ཚ་ཡིས་འཇོམས་པ་སྟེ། ། སྙིང་ག་ཡི་ནི་པདྨར་གནས། ། ལྷ་མོ་སྒྱུ་མ་ཞེས་སུ་གྲགས། ། འགྲོ་རྣམས་སྨོས་པས་རྨོངས་པར་བཤད། ། ལྷ་མོ་ཨུ་མ་ཀླད་པར་གནས། ། ཀླད་པས་ ནི་ཚུགས་འདོད་པ་མ། ། རྒྱལ་མོ་ལྷ་སོགས་ལྷ་མོ་ཆེ། ། ན་ལི་ཡི་ནི་གཟུགས་སུ་གནས། ། པུས་མོ་བྱིན་པ་ནག་པོ་སོགས། ། བཞི་པོ་དག་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན། ། དབང་མོ་ལ་སོགས་ལྷ་མོའི་ཚོགས། ། སྙིང་ག་ཡི་ནི་པདྨར་གནས། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དྲུག། རེག་ བྱ་ཡི་ནི་གཟུགས་སུ་གནས། །

Between the big toes of the feet is the one renowned as the Timeless Fierce One, surrounded by a retinue of goddesses. In the secret place is the Great Fierce One, pervading all the limbs of the body. At the navel is Devadatta, in the manner of an illusory form. Residing in the heart is Mahākāla, the supreme of the great illusions. Biting, he dwells in the direction of the mouth; the vajra weapon is the great weapon. Bhairava always dwells upon the lips, with a radiance equal to blazing fire. Residing in the head is the Great Purity, emerging from the Brahma-aperture. Constantly dwelling between the nostrils is the Great Chief of Vighnas. Those who dwell in the intermediate directions are, in order, Īśāna and the others. Cāmuṇḍī is in the place of the head; Vetālī relies upon the tree; Āghoṣiṇī dwells at the triple-junction. These three are the three paths. In the place called the head is the Great Sound, dwelling in the intervals of the twelve. The Great Laughter is the one who laughs intensely, who utterly destroys the ground of the Vighnas. Vibhañjanī destroys with fire; she dwells in the lotus of the heart. She is renowned as the goddess Māyā, explained as deluding all wandering beings. The goddess Umā dwells in the brain; through the brain, she is the one who desires to pierce. The Queen, the Great Goddess of the gods and so forth, dwells in the form of Nalī. The four, beginning with Kṛṣṇa at the knees and calves, are the great ones. The assembly of goddesses, beginning with Indrāṇī, dwells in the lotus of the heart. The six distinctions, beginning with form, dwell in the form of the tangible.

ཟེའུ་འབྲུ་ལ་ནི་ཨ་ཡི་གཟུགས། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་བཞུགས། ། ངག་འཕྲོག་ལ་སོགས་ལྷ་མོ་ཆེ། ། ཉེ་བའི་ན་ལི་བཞི་པོར་འདོད། ། ངག་འཕྲོག་མ་ནི་གསང་བར་གནས། ། འབར་བྱེད་མ་ནི་སྤྱིར་གནས་ཏེ། ། སྲེག་མ་དང་ ནི་མཆེད་མར་བྱེད། ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་མོ་མེ་ཡི་གཟུགས། ། འཇིབ་བྱེད་མ་ནི་རྐན་ལ་གནས། ། རླུང་གི་གཟུགས་ཅན་དབང་ཕྱུག་ངག། འཇིགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་མོ་ནི། ། མཁའ་འགྲོ་མ་དང་འདུས་པའི་ཚུལ། ། ལྕེ་ཡི་རྩ་བར་གནས་པ་ཡི། ། དེ་ནི་ཆུ་ཡི་གཟུགས་སུ་གནས། ། འཇིགས་བྱེད་ལ་སོགས་ལྷ་མོ་བཞི། ། ལམ་བཞི་རུ་ནི་གནས་པ་ཡིན། ། རྣལ་འབྱོར་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ཚོགས། ། དེ་ནི་སྒྲ་ཡི་གཟུགས་སུ་གནས། ། ཐོད་པའི་ཕྲེང་གིས་ཕྲེང་བཅིངས་པའི། ། ལྷ་མོ་བཞི་ནི་ཆེན་མོ་ཡིན། ། ཐིག་ལེ་གནས་ན་རྟགས་འབྱུང་བ། ། ཤཀྟི་ཡི་ནི་གཟུགས་སུ་ གནས། ། རལ་གྲི་ལ་སོགས་འཛིན་པས་བརྒྱན། ། ལག་པ་དང་ནི་རྐང་པར་གཞག། འདོད་པ་ལ་སོགས་ཉོན་མོངས་གཅོད། ། རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཕྱི་མཐར་བྱེད། ། བགེགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ལྟ། ། པདྨ་དབྱིངས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ། ། ཞི་སོགས་ལས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ དང་། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སྒྲུབ་པ་ལ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཆེན་པོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཁྱབ་པའི་གཙོ། ། བདག་ཉིད་དེ་ལྟར་བསྒོམས་ནས་ནི། ། ཀུན་ཏུ་སྔགས་པ་ཡིས་ནི་མཆོད། ། བཟའ་དང་བཏུང་བ་གོས་དག་ཀྱང་། ། ཕྲེང་བ་དྲི་དང་གོས་ལ་སོགས། ། ལུས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ལ་ གནས་ཏེ། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད། ། ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་རྗེས་འབྲང་སྟེ། ། དེ་ཡི་གཏོར་ལས་ཆོ་ག་བཤད། །

At the anthers is the form of the letter A, where Vajrasattva resides. The great goddesses such as Vāgīśvarī and the others are asserted to be the four upanalinīs. Vāgīśvarī resides in the secret place; Jvālinī resides in the crown; Dāhī and Dīpī are the forms of the great goddess Īśvarī, the fire element. Cūṣaṇī resides in the palate. The goddesses of terrifying form, who possess the nature of wind and are the speech of Īśvara, are in the manner of the assembly of ḍākinīs. Residing at the root of the tongue, they abide in the form of water. The four goddesses such as Bhairavī reside in the four paths. The assembly of yogins and yoginīs abide in the form of sound. The four great goddesses are those whose garlands are bound with strings of skulls. When the drops reside there, the signs arise; they abide in the form of the śakti. Adorned by the holding of the sword and so forth, they are placed upon the hands and feet. They sever the afflictions such as desire and bring all adversaries to their end. The view that destroys all vighnas follows the expanse of the lotus. For the accomplishment of the ḍākinīs and the siddhis of activities such as pacification, one should meditate on oneself as the great body of the Tathāgata, the pervasive lord Vajrasattva. Having meditated in that way, the practitioner should offer worship. Food, drink, clothing, garlands, perfumes, garments, and so forth—abiding in the reality of the body, the yogin should always worship with such knowledge. Following that very reality, the ritual for the torma offering is explained.

ཁྲག་ནི་རབ་ཏུ་མཆོད་སྦྱིན་ཏེ། ། ཆུ་ཡི་གནས་ནི་དེ་བཞིན་ཉ། ། ཏིལ་གྱི་ཁུར་བ་ཆར་བའི་རྩེ། ། ཤིན་ཏུ་དགོད་པ་མཁུར་སྐྱ་བ། ། ཁ་དོག་ལྔ་པ་སྤྱོད་པའི་གནས། ། ཤ་ ནི་རིགས་ཀྱི་རིའུ་གསུངས། ། ཨཱ་ལི་དེ་བཞིན་རྒྱལ་བའི་གནས། ། ཉེ་བར་རྒྱལ་བའི་བ་དན་གསུངས། ། ཞི་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་མཚན་པའོ། ། དེ་ནས་ཞིང་གི་བདག་པོ་རྣམས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཤིན་ཏུ་དགོད་པ་ལ། ། ཞི་བའི་མིག་ཅན་གསེར་བསྲེག་པའི་མདོག་ལྟ་ བུ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བསྣམས་ཤིང་ཀ་དམྦ་ལ་གནས་པའོ། ། མེའི་ཕྱོགས་སུ་ནི་སྤྱོད་པ་ནག་མོའི་ལྷ་མོ་ཁ་དོག་དམར་མོ། ། ཕྱག་ན་ཤཀྟི་བསྣམས་ཤིང་ཀ་རཉྫ་ལ་གནས་པའོ། ། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཀི་ལི་གི་རིས་མཚན་པའི་ལྷ་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་ནག་པོ་དབྱུག་པ་བསྣམས་པའོ། ། བདེན་བྲལ་ དུ་ནི་རྒྱལ་བ་ཅན་ཏེ། ཤིང་ནིམ་པ་ལ་གནས་པ། ཕྱག་ན་རལ་གྲི་བསྣམས་པ་དུ་བའི་མདོག་ཅན་ཞལ་འབར་བ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཉེ་རྒྱལ་ཏེ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭཏྠ་ལ་གནས་པའི་ཞགས་པ་བསྣམས་པའོ། ། རླུང་གི་ཕྱོགས་སུ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་ རླུང་གི་ཤུགས་ཅན་ཏེ། བ་དན་བསྣམས་ཤིང་རླུང་གི་མདོག་ཅན་ཤིང་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་ལ་གནས་པའོ། ། བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཤིང་ཀ་རི་དབྱུག་པ་བསྣམས་པ་ལ། ཁ་དོག་སེར་པོ་ཤིང་ཏ་ལ་ལ་གནས་པའོ། ། དབང་ལྡན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཆར་པའི་རྩེ་ལ་རྣ་བོ་ཆེ། མདོག་ དམར་པོ་རྩེ་གསུམ་པ་བསྣམས་པ། ཤིང་ཝ་ཏ་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་དག་ནི་ཤིང་གི་བདག་པོར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཀརྐཌ་དང་རོ་ཧི་ཏ་ནི་སྣའི་སྟེང་དུའོ། །

Blood is the supreme sacrificial offering; likewise, the water-dweller is the fish. The tip of the rain is the sesame cake; the very laughing one is the pale cheek. The five-colored one is the place of conduct; meat is said to be the family mandala. The vowels are likewise the place of the Victorious One; the banner of the near-victorious one is said to be marked by the eight peaceful ones. Next, the lords of the fields shall be explained. In the eastern direction is Atihāsa (Excessive Laughter), who has peaceful eyes and a complexion like refined gold, holding a vajra and dwelling in a kadamba tree. In the southeast is the goddess Kṛṣṇācāra (Black Conduct), red in color, holding a śakti and dwelling in a karañja tree. In the southern direction is the great god Kīlaka, marked by a grid, black in color and holding a staff. In the southwest is Jayanta, dwelling in a neem tree, holding a sword, smoke-colored, and with a blazing face. In the western direction is Upajaya, the Great Illusion, dwelling in an aśvattha tree and holding a noose. In the northwest is Vāyuvega (Wind-Speed), who is the sacrificial offering, holding a banner, wind-colored, and dwelling in an udumbara tree. In the northern direction is Karīra, holding a staff, yellow in color, and dwelling in a tala tree. In the northeast is Mahākarṇa (Great Ear) at the tip of the rain, red in color, holding a trident, and dwelling in a vaṭa tree. These should be known as the lords of the trees and are the very nature of the five ḍākinīs. Karkeṭa and Rohita are upon the nose.

ཆུ་སྲིན་དང་མོ་ཧི་ཏ་ནི་སྣའི་འོག་ཏུའོ། ། བི་བཱ་དང་ཙ་བ་ན་དང་། ཀྵུཾ་དང་དུ་བ་དང་ མེའོ། ། སེང་གེ་དང་མི་ཀི་རི་དང་། ཧཱུཾ་དང་པདྨ་དང་སའོ། ། གཞོན་ནུ་མ་དང་། བི་ཏྲི་དང་། དཀར་མོ་དང་། སུཾ་དང་ཆུའོ། ། འདོད་པ་དང་གཞུ་དང་། ཡུཾ་དང་རླུང་སྟེ། དེ་དག་སྣ་བུག་གཡས་པ་ལའོ། ། གླང་དང་ཀུཾ་མ་དང་ཀྵྨྼྻུཾ་དང་རོ་ཙ་ན་དང་མེའོ། ། བུམ་པ་དང་མོ་ཧི་ཏ་དང་། ཧྨྼྻུཾ་དང་དྲི་མེད་ གསུམ་དང་སའོ། ། ཉ་དང་བྷ་ཏྲ་དང་སྨྼྻུཾ་དང་ཆུ་དང་སའི་གདུགས་སོ། ། འཁྲིག་པ་དང་ཆུ་སྲིན་དང་ཡྨྼྻུཾ་དང་དབྱེ་བ་དང་རླུང་ངོ་། ། དེ་དག་སྣ་བུག་གཡོན་པ་ལའོ། ། སྲིད་དང་ཨཾ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ནམ་མཁའོ། ། ཨ་དང་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་། ། ལུག་དང་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ནམ་མཁའི་རྩའོ། ། བླ་མའི་ཞལ་གྱི་རིམ་པ་འདི་ནི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པའི་ཕྱིར་གསང་བར་བྱའོ། ། དང་པོ་ལ་ནི་ནོར་བཏང་བྱ། ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ནོར་བསྡུའོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་ཞིང་ལས་བྱ། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ས་བོན་གདབ། ། ལྔ་པ་ལ་ནི་ཁྱིམ་དུ་འཇུག། དྲུག་པ་ལ་ནི་ཁྱིམ་བཞིའི་གནས། ། བདུན་པ་ལ་ནི་ལས་བྱ་བ། ། གོས་དང་རྒྱན་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། ། སོང་བ་དག་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག། སངས་རྒྱས་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་རྣམས་ཀྱིས། ། བླ་མ་མཆོད་ཕྱིར་རང་ཕྱག་རྒྱ། ། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་པ་ཡིས། ། དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་ རྒྱུད་ལས་གསུངས། ། གཞན་ལས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་མི་འགྱུར། ། ཕྱི་རོལ་བསྐུལ་པས་དམ་ཚིག་མེད། ། དཔལ་ལྡན་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་དངོས། ། སློབ་དཔོན་བྱང་ཆུབ་རྡོ་རྗེ་ཉིད། ། དངོས་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ། །

The makara and mīḍhita are beneath the nose. Bīva and cavana, kṣūṃ and smoke, and fire. Siṃha and mīkiri, hūṃ, the lotus, and earth. Kumārī, vitri, gaurī, and sūṃ, and water. Kāma and the bow, yūṃ, and wind—these are in the right nostril. Vṛṣabha and kūṃmā, kṣmṛṃ, rocanā, and fire. Kumbha and mīḍhita, hṃṛṃ, and the stainless three, and earth. Matsya and bhadra, hṃṛṃ, water, and the parasol of earth. Mithuna and makara, yṃṛṃ, and the division, and wind—these are in the left nostril. Bhava and aṃ, wisdom, Vajrasattva, and space. A, wisdom, ḍākinī, and the ram, consciousness, and the channel of space. This sequence of the Guru’s oral instructions should be kept secret for the sake of those desiring accomplishment. In the first [period] one should give wealth; in the second, one should gather wealth; in the third, one should perform agriculture; in the fourth, one should sow seeds; in the fifth, one should enter the house; in the sixth, the station of the four houses; in the seventh, one should perform actions, and the completion of clothing, ornaments, and enjoyments. Those who have departed do not return. For those who accomplish the accomplishment of the Buddha, the Guru’s own mudrā is for the sake of making offerings to the Guru. By showing one’s own mudrā, the attainment of accomplishment is taught in the tantras. Accomplishment will not be attained from others; there is no samaya through external exhortation. The glorious one, the embodiment of all Buddhas, is the ācārya Bodhivajra himself. All things are like an illusion.

སྤྲོ་བ་དང་ནི་བསྡུ་བ་མཛད། ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་སྐལ་ལྡན་རྣམས། ། སྡིག་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་བྱང་ཞིང་། ། བསོད་ནམས་རྣམས་ནི་འཕེལ་བ་རྣམས། ། བདེ་བ་ཅན་དུ་འགྲོ་བར་ཤོག། ཤིང་གཅིག་པའི་དཀའ་འགྲེལ་སློབ་དཔོན་འཕགས་པའི་ལྷའི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། །

May those fortunate ones of great yoga, who perform the emanation and reabsorption, have their misdeeds completely purified and their merit increase, and may they go to Sukhāvatī. This concludes the commentary on the Eka-vṛkṣa composed by the venerable master Āryadeva.