A Running Commentary on the “Song of Deeds”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཙཱརྱ་གཱི་ཏི་བྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། སྤྱོད་པའི་གླུའི་འགྲེལ་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པ། ། ཟུང་ འཇུག་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། སྤྱོད་པ་གླུ་ཡི་དོན་དབྱེ་བ། ། གཞན་ལ་ཕན་པའི་བློ་ཡིས་བྲི། ། འདིར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྡོ་རྗེའི་གླུས་འོད་གསལ་བ་དང་། འགོག་པའི་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཙོར་བསྟན་ནས། སྤྱོད་པའི་གླུས་བདག་ བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་། ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། གཟུགས་བརྙན་ཅི་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། མེད་པ་དང་། ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་སྣང་ བ་སྟེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། ། གཟུགས་བརྙན་ཅི་འདྲ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་གསུམ་སྟེ། མེ་ལོང་གཡའ་མེད་པ་དང་། བཞིན་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། ནམ་མཁའི་སྒྲིབ་གཡོགས་མེད་པ་ལ་གཟུགས་སྣང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་རླུང་གི་རྣམ་འཕྲུལ་ལས་ མ་རིག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ལ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་གསལ་བར་སྣང་སྟེ། དེ་ཡང་སྣང་བ་ཙམ་ལས་དོན་དུ་གྲུབ་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར། རང་གི་ངོ་བོ་བརྟགས་ན་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་བརྟགས་པས་མེད་པར་ཤེས་ཤེ་ ན། བདག་དང་ཁམས་གསུམ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས། མ་སྐྱེས་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཀྭའི་ཞེས་བོས་ནས་གདམས་པའོ། ། གཟུགས་བརྙན་ལ་འཁྲུལ་བར་མ་བྱེད།

In the language of India: Caryāgītivṛtti. In the language of Tibet: Spyod pa’i glu’i ’grel pa (Commentary on the Song of Conduct). Homage to Mañjuśrī Kumārabhūta. I prostrate to the body of union, endowed with the supreme of all aspects. With a mind intent on benefiting others, I shall write an analysis of the meaning of the Song of Conduct. Here, with respect to the two types of correct view, the Vajra Song primarily teaches the clear light and the ultimate truth of cessation. In order to teach the self-consecration, the truth of the path, and the conventional truth, the Song of Conduct begins with the words, "Like what is a reflection?" and so forth. Here, there are two objects to be viewed with the eye of insight: the nature of non-existence and the nature of existence. Non-existence is that which appears as something when it is not; it is, for example, like the cognition of one with cataracts. Regarding the phrase "Like what is a reflection?" there are three factors: a stainless mirror, the presence of a face, and the absence of obstructions in the sky; thus, the form appears. Likewise, from the magical display of mind and wind, conditioned by ignorance, the beings of the three realms appear clearly. Yet, these are mere appearances; in reality, nothing at all is established. Therefore, it is said: "When its own essence is analyzed, it has no inherent nature." If one asks how it is known to be non-existent through analysis: one knows that the essence of the self and the three realms is a mere appearance like a reflection; one knows it to be unarisen. The address "Kwa" is a call to give this instruction: "Do not be deluded by reflections."

གཟུགས་བརྙན་གྱི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་པར་མ་བྱེད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་ བསྟན་ནས་དཔེ་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དྲི་མེད་མཁའ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ནོར་བུ་དང་། མེ་ལོང་དག་པ་དང་། བཞིན་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་རླུང་དང་ལས་དང་མ་རིག་པ་ ལས་བདག་དང་ཁམས་གསུམ་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་སྟེ། དེ་ལ་འཁྲུལ་ཏེ་རྟག་པ་དང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་སེང་གེ་རང་གི་གྲིབ་མ་ལ་བརྒལ་བས་རྒྱ་མཚོར་ཤི་བ་དང་འདྲ་སྟེ་བླུན་པའོ། ། ཡང་བརྡ་མི་ཤེས་པའི་བྱིས་པས་རང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལ་འབྲད་པ་དང་འདྲ་སྟེ་བླུན་ པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་ཁམས་གསུམ་པ་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་སྣང་བ་ལ་བདག་དང་གཞན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་ཏེ་འཁྲུལ་པར་མ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ངོས་ལ་ནི། ། སྣང་ཡང་དེ་ན་ཡོད་མིན་ལྟར། ། དེ་བཞིན་དངོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་དང་། ཡང་། དོན་ཡོད་མ་ཡིན་སེམས་ཉིད་དེ། ། བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པའི་ཡིད། ། དོན་དུ་སྣང་བ་བྱུང་བ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པས་བདག་དང་ཁམས་གསུམ་པའི་དངོས་པོ་ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་ཤེས་ པར་བྱའོ། ། ད་ནི་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་མཐོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པ་བརྟན་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ལྔ་སྟེ་རྟེན་འབྲེལ་ལ་མཐུ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡིན་པ་དང་། དེར་ཤེས་པ་དང་། དེར་བསྒོམ་པ་དང་། བྱིན་གྱི་རླབས་འབྱུང་བའོ། །

"Do not fail to understand the nature of reflections." Having thus presented the brief summary, in order to explain the characteristics of the example and its meaning in detail, [the text says]: "The stainless sky," and so forth. Just as a reflection appears from the convergence of the three—the stainless sky, a jewel, and a pure mirror—likewise, from the mind, wind, karma, and ignorance, the reflections of the self and the three realms appear. To be deluded regarding these and to perceive them as permanent and real is as foolish as a lion who, by leaping at its own shadow, falls into the ocean and dies. Furthermore, it is as foolish as a child who, not understanding the convention, scratches at its own reflection. Likewise, why are you deluded by the self and the three realms, which appear like reflections? Do not be deluded. As it is said in a sūtra: "Just as on the surface of a mirror, although things appear, they do not exist there; likewise is the nature of all entities." And also: "The object does not exist; it is mind itself. The mind, stirred by habitual tendencies, arises as the appearance of an object." Therefore, one should understand that the self and the entities of the three realms are, for the perception of ordinary beings, like flowers in the sky—neither existent nor knowable in any way. Now, with respect to seeing the nature of existence, one should stabilize the meditation on the maṇḍala-cakra. This has five parts: the efficacy of dependent origination, its being so, knowing it as such, meditating upon it, and the arising of blessings.

དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་བསལ་ནས་སེམས་རླུང་གཉིས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཚེ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོར་སྣང་བ་སྟེ་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་སེམས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རླུང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གསུམ་འདུས་པ་ལས་ཡིད་ཀྱི་ལུས་སྒྱུ་མ་ ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ངོ་། ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཤེས་པ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཤེས་བྱེད་ཡང་དག་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་དཔེ་གསུམ་དང་ བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཅིང་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཡང་དབང་པོ་ལྔས་དབང་བྱས་ནས་བསྒོམ་པ་དང་། དེ་ལས་བྱིན་གྱི་རླབས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟར་སྣང་བ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། ། གཞན་ལྷས་སྐྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་ལྷས་བཤད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ ཉིད་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་དེར་མི་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མར་ཤེས་ཀྱང་སྒྱུ་མས་བྱས་པའི་བུད་མེད་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་ཞེན་པ་ཡོད་པས་དེ་འོད་གསལ་གྱིས་སྦྱངས་པའོ། ། མཚོན་པར་བྱ་བ་མཆོག་ཏུ་བདེ་ཆེན་ཞེས་པ་སྟེ། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་པོ་གོ་ སླའོ། ། ཁྱེད་ཀྱིས་བརྟགས་ཤིང་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ནི་གང་ཡིན་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་བརྟགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དགག་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། ཇི་སྲིད་དེ་ནི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས། ། དེ་སྲིད་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། ། ཅེས་ བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་དང་ཟུང་འཇུག་གོ། །

In that way, having eliminated the notion of non-existent objects, when the mind and wind are distinguished by the qualities of the uncontaminated (anāsrava), they appear as the mandala of the deity—the support and the supported. From the convergence of the three—the mind as the substantial cause (upādāna-kāraṇa) and the wind as the cooperative condition (sahakāri-pratyaya)—there appear the illusory body and so forth. This is because, if one does not know that it is by nature the essence of all uncontaminated qualities, it cannot exist. Furthermore, by relying on a spiritual friend (kalyāṇamitra) who is a valid means of knowledge, one should understand and realize the nature of self-consecration (svādhiṣṭhāna) through the three and twelve examples. Moreover, by meditating under the mastery of the five faculties, the blessing (adhiṣṭhāna) arises as the certain knowledge that all phenomena appear like an illusion. This should be understood from the explanations of Āryadeva and others, such as the Devatāparipālanī. Regarding the line, "The yogi who knows that very reality does not abide therein," although one knows it to be an illusion, just as attachment arises for a woman created by an illusion, there is still clinging; therefore, that is purified by the clear light (prabhāsvara). The two lines, "That which is to be illustrated is called supreme great bliss," are easy to understand. Regarding the line, "The manner in which you have analyzed and generated," this is a refutation of an analytical yoga that lacks the characteristics of the two truths; it is easy to understand. Regarding the line, "As long as that nature is not fully known, how can unsurpassed awakening (anuttara-bodhi) be accomplished?" this refers to the clear light and the union (yuganaddha).

རྣམ་རྟོག་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའོ། ། དེ་དག་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འོད་གསལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྦྱངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ བརྒྱད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བ་དང་། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཆོག་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལ་གཉིས། ཐུན་མོང་གི་ཚོགས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟོས་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དམ་བཅའ་བརྟན་པ་དང་། འདུ་འཛི་སྤོང་བ་ དང་། ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་དང་། བདེན་པ་གཉིས་ལ་མ་ཡེངས་པའི་དྲན་པ་དང་། བྱ་བ་དང་དེ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ལྔ་(སྦོང་,སྤོང་)བ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་བློ་རྣལ་དུ་ཕེབས་པའོ། ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ དབང་བཞི་ལེགས་པར་ཐོབ་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པ། བླ་མ་ལ་གུས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚོགས་ལ་གནས་ན་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དང་། སྒྲིབ་པ་གསུམ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་སྤྲོས་པའི་སྤྱོད་པ་མ་ལུས་པ་སྤོང་པའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ གཉིས་སྤྲོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དགག་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། ཇི་སྲིད་སྲིད་པ་གསུམ་དང་། ཅིར་སྣང་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་སྤྲོས་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་མ་ལུས་པ་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ཕྱིར་བསལ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

"All conceptual elaborations without exception are without entity" refers to the one hundred and sixty worldly minds. It is said that these are purified by the nature of the supreme great bliss of clear light. What is the cause of this? It is to practice equanimity toward the eight worldly dharmas and to abide in the supreme absorption. Regarding that, there are two: the common collection, which consists of possessing discipline, being indifferent to enjoyments, possessing acceptance, having firm commitment, abandoning bustle, possessing introspection, possessing mindfulness that does not wander from the two truths, knowing what is to be done and what is not, abandoning the five obscurations, knowing the proper measure of food, and having a mind that is settled in worldly conduct. The uncommon [collection] consists of properly receiving the four empowerments, stabilizing bodhicitta, and having devotion to the guru. If one abides in such a collection, the body, speech, and mind, as well as the three obscurations, will become utterly pure, and all conceptual elaborations without exception will be abandoned. The two words "conceptualization" and "elaboration" are easy to understand as a negation of the yoga of elaboration. As long as the three realms of existence and whatever appears as the worldly mind are conceptual elaborations and conceptualizations that are not ultimately real, their elimination is the nature of supreme, utter purity.

དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔས་ དབང་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མེས་ཉོན་མོངས་པའི་སོག་མ་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་རྣམ་པར་བསྲེགས་པས་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་རྣམས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ། འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་རྟོག་པ་ནུབ་ནས་ནམ་མཁའ་བཞིན་ དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དྲི་མ་སྦྱོང་དགོས་པ་གསུངས་པ། རྣམ་རྟོག་རབ་རིབ་ཀྱིས་རྨོངས་ལྡོངས་པར་མ་བྱེད་ཅིག། ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་རང་བཞིན་དག་པའི་ངང་དུ་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་ལ། རྟོག་པས་བྱེ་བྲག་བྱས་པའོ། ། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དག་པར་མ་བྱས་བར་དུ། ལས་འབྲས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་ཡང་འཛེམ་དགོས་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡིག་པའི་རྣམ་སྨིན་ཆོམ་རྐུན་འཇིགས་པ་མཐོང་བ་ཡིས། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཉི་མ་འོད་གསལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ལས་ཀྱི་འཇུག་པ་བཅད་ནས། བཟོད་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་སེམས་རྫོགས་ པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་ནི་དེ་མི་དགོས་པས་དེ་སྲིད་ཅི་དགར་སྤྱོད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་དེ་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དག་ལ་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱའི། རིགས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཅེར་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། །

In that regard, when the fire of meditative absorption (samādhi) governed by the five faculties (indriya) completely incinerates the chaff of the afflictions (kleśa)—the mundane mind—then, when the three worlds and mundane minds are thoroughly known to be like the center of space, the conceptualizations (kalpa) of all beings without exception subside, and one becomes like space itself. Thus, it is taught that the stains which prevent the arising of the certain knowledge that all phenomena appear must be purified: "Do not be blinded by the cataracts of conceptualization." Why is that? Because the three realms of existence are without any distinction in their naturally pure state; it is only conceptualization that creates differentiation. To explain this meaning in detail, the passage beginning with "by one with cataracts" and so forth is easy to understand. Now, until the actions (karman) and afflictions that produce birth are purified by the meditative absorption of clear light (prabhāsvara), one must remain cautious even regarding the most subtle karmic results. To demonstrate this, the passage beginning with "Seeing the fear of the thieves that are the ripening of non-virtue" and so forth is easy to understand. Once the engagement of karma has been severed by the meditative absorption of the clear light of suchness (tattva), and one possesses that acceptance (kṣānti), at such times when one is perfecting the virtuous mind within one's own continuum and so forth, such caution is no longer required; thus it says, "act as you please for that long." Therefore, the passage beginning with "for that long" and so forth is easy to understand. In that way, it is shown that one is called a "brahmin" (brāhmaṇa) on account of one's view and conduct, and not on account of one's caste (jāti) and so forth. To demonstrate this, the passage beginning with "the naked one" and so forth is easy to understand.

ལམ་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ལྡན་ན་རིགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དམན་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་རྟག་ཏུ་འཁོར་བ་དེ་ལས་བཟློག་པར་གདམས་པ་ནི། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་གདམས་ པ། ཀྭའི་ཞེས་བོས་ནས་སེམས་ཁྱོད་རང་གིས་རང་གི་དྲི་མ་ཁྲུས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཞིན་གྱི་དྲི་མ་མེ་ལོང་ལ་བལྟས་ནས་སེལ་བ་ལྟར། མེ་ལོང་དང་འདྲ་བའི་བླ་མ་དང་། ཆུ་དང་འདྲ་བའི་མན་ངག་གིས་མ་རིག་པའི་དྲི་མས་གང་གོས་པ་དེ་ཟད་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བླ་མའི་མན་ངག་ གི་ཆུས་རྟོག་པའི་དྲི་མ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་བཀྲུ་ཞེ་ན། སེམས་ཁྱོད་ཡོངས་སུ་གོ་བར་གྱིས་ལ་རང་ལ་ནི། ། ཡོངས་སུ་བལྟ་ཞིང་གཏི་མུག་མུན་པ་ཆེན་པོ་སྦྱོངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་དང་རླུང་གི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བར་གོ་བར་གྱིས་ལ་རང་ལ་རང་སྟེ། རླུང་དང་སེམས་རང་བཞིན་ལ་བཅུག་ལ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ལྟོས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་མི་ཉན་པ་དང་། དེའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ནི་མེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ངེས་པར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ལ། ཐུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ གཏམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་མཉན་ཞིང་གོམས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཐོས་ནས་དེ་དང་འགལ་བའི་ལས་མི་བྱ་སྟེ་མནར་མེད་པར་འགྲོ་བ་ལ་དེ་མིན་པ་གང་གིས་ཀྱང་འཛིན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཐོས་ནས་དེ་ལྟར་དེ་སྦྱངས་ནས་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་ལ། མཐར་ཐུག་གི་ འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའོ། །

Regarding the path: in order to show that if one possesses the unerring [path], one does not depend upon [a specific] family, it says, "Even if born into an inferior family," and so forth. The instruction to reverse that constant saṃsāra through the power of delusion is concluded with the summary, "Again and again," and so forth. Calling out, "O, mind!" wash away your own stains. Just as one looks at the stains on one's face in a mirror and removes them, so too, by means of the mirror-like guru and the water-like pith instructions, that which is stained by the stains of ignorance should be exhausted. Therefore, one should wash away the stains of conceptual thought with the water of the guru’s pith instructions. If one asks how to wash them: "O mind, understand thoroughly and look into yourself; cleanse the great darkness of delusion." This means: understand that all phenomena are the magical display of mind and wind; then, having placed the wind and mind into their own nature, look at them as being like space. Not listening to such discourse on the Dharma of the Sage and lacking the fortune for it is like a fire [that burns one]. Therefore, keeping in mind that one must certainly go to the next world, one should listen to and familiarize oneself with the discourse on the Dharma of the Sage, such as bodhicitta and so forth. Having heard that, one should not perform actions that contradict it, for there is no one who can hold one back from going to the Avīci hell. Having heard that and having purified oneself in that way, one will attain the provisional result of the higher realms and the ultimate result of awakening.

མ་རིག་པའི་མུན་པ་ལ་ཆོས་ཏེ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐ་མ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ནི་སྒྲོན་མ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་སྒྲོལ་བར་ བྱེད་པའི་གྲུ་དང་གཟིངས་ཡིན་པས་ངེས་པར་བསྟེན་ཞིང་གོམས་པར་བྱའོ། ། སྤྱོད་པའི་གླུའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ། །

Taking refuge in the Dharma, the bodhicitta, and so forth, up to the final absorption of great bliss, is a lamp because it naturally illuminates the darkness of ignorance. Therefore, since these are the boat and raft that ferry one across the great ocean of existence, one must certainly rely upon and cultivate them. This concludes the commentary on the Song of Conduct.