An Extensive Commentary on the Glorious Great Secret Lotus

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤྲཱི་ར་ཧ་སྱ་ནཱ་ལི་ནྱ་ནཱ་མ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། དཔལ་གསང་ཆེན་པདྨ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། དྲི་མེད་བློ་ཡི་འོད་ཟེར་གྱིས། ། སློབ་མ་མཆོག་གི་པད་ཁ་འབྱེད། ། ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་མཐའ་ཡས་ལ། ། ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་མས་རབ་ཏུ་གསལ། ། ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་སུ་དེ་ཉིད་ཉིད། ། མཆོག་ལ་དབང་པོ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག། གང་གིས་ཉིད་ཀྱི་མགུར་ལས་རིན་ཆེན་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྲེང་། ། མན་ངག་དང་ལྡན་གཞན་གྱི་གཞུང་ལ་སོགས་པ་བྱིན། ། དེ་ཡིས་ལྷ་ཡུལ་བརྒྱ་བྱིན་དང་འདྲ་དབང་ཕྱུག་བདག། རེ་ཞིག་གཞན་ གྱི་མདུན་དུ་བདག་ལ་འཇིགས་པ་མེད། ། འོན་ཀྱང་གཅིག་པུའི་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཞབས་ཀྱི་མཆོག། བླ་ལ་བདག་འཇིགས་ཉི་མ་ཤར་བའི་ཟླ་བ་བཞིན། ། གཞན་ཀུན་མཁའ་གནས་ཡིན་ཡང་དེ་དག་སྐར་མ་སྟེ། ། དགེ་བའམ་མི་དགེ་གང་ཞིག་དེས་ནི་སྨྲས་མོད་ཀྱང་། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཅི་ཞིག་རྨད་བྱུང་བདག་གིས་བྱས། ། གང་མཁས་རྣམས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ། ། གསང་ཆེན་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ནུ་ཡི་ནི་པདྨའི་མཚན། ། མཛེས་པ་དགའ་བཅུ་དྲུག་གིས་ལྷག་པར་བློ་ལྡན་མ། ། དཔལ་དང་ལྡན་པ་སྐྱེད་ཚལ་ལེའུ་གང་ཞིག་ལས། ། སྙིང་པོའི་ཨུཏྤལ་གང་བ་བདག་གིས་དང་པོ་འདྲེན། ། གཞན་ཡང་དེ་རང་ལ་ནི་དབང་བསྐུར་དོན་ཕྱིར་ཏེ། ། ལོངས་ སྤྱོད་དེ་དག་བདག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་རིགས་པ་བཤད། དེ་ལ་དང་པོ་བརྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། དགོས་པ་དང་། དེའི་དགོས་པ་དེ་ལྟར་ནི་ངེས་པར་སྨྲ་བར་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིས་བསྟན་བཅོས་ལ་སྙིང་པོ་ཤེས་སོ། །

In the language of India: Śrīrahasyapadminī-nāma-ṭīkā. In the language of Tibet: The Extensive Commentary on the Glorious Secret Great Lotus. Homage to the glorious Vajrasattva! With the light rays of stainless intellect, you open the lotus-bud of the supreme disciple. With the lamp of primordial wisdom, you illuminate the infinite three realms without exception. May that very reality, the sovereign of the supreme, be victorious in every direction! He who bestowed from his own throat the precious garland of tantras, along with the pith instructions and other source texts, is like Śakra in the realm of the gods. For a time, I have no fear in the presence of others. However, before the supreme Vajrapāda, the sole jewel, I am afraid, like the moon before the rising sun. Though all others dwell in the sky, they are but stars. Whatever virtuous or non-virtuous things I have said, even if they are marvelous, what have I truly accomplished? That which the wise find difficult to encounter even in dreams—the name of the Great Secret, the Youthful Lotus—is a beautiful sixteen-fold joy for the intelligent. From which glorious garden of chapters, I shall first draw forth the full-blown utpala of the heart mantra. Furthermore, for the sake of the empowerment for that very [tantra], I shall explain the appropriate enjoyment of those riches. In this regard, one must certainly state the expression, the expressed, the connection, the purpose, and the ultimate purpose. Why is this? Because by this, the essence of the treatise is understood.

འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་ལ་གཅིག་པུ་བདག་གིས་བྱས་པ་མིན་ ལོ། ། འོན་ཀྱང་གཅིག་ནས་གཅིག་གི་བླ་མའི་དང་པོའི་རིམ་པས་འོངས་པའོ། ། དེ་ལ་གང་ཞིག་སྣ་ཚོགས་མཆོག་གིས་སྐྱེས་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྩམས་ནས། ། དཔལ་ལྡན་སྡོམ་པའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ། ། ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་ནི་བརྗོད་པ། དེ་ལས་གང་ཞིག་འདྲེན་པ་ཨུཏྤལ་གང་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ། ཡང་ན་ཨུཏྤ་ལ་གང་བ་ནི་བརྗོད་པ། དཔལ་ལྡན་སྡོམ་པའི་སྐྱེས་མོས་ཚལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ། དེ་དག་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པ། ཨུཏྤལ་དང་གཉིས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་དུས་སུ་གང་ཞིག་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པའི་ཚོགས་དེ་ནི་དགོས་པ། མཆོད་ པའི་ཚོགས་ཀྱི་སྤྲིན་འཕྲོ་བའི་དུས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་མཆོག་དང་ཆད་པའི་དབུས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བདག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བསམས་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རོ་ལས་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་རྙེད་པ་ དེ་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཞིག་སྣ་ཚོགས་མཆོག་གི་ས་སྐྱེས་མེ་ཏོག་དང་བཅས་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད། ། རིན་ཆེན་ལ་སོགས་ཆུ་ལས་སྐྱེས་པ་གེ་སར་དང་བཅས་དྲི་ཡི་སྦྲང་རྩི་འཛག་པ་ཡིས། ། ཡང་དག་ལྡན་པ་དོན་དམ་པ་ཡི་བདེ་བ་སྐྱེད་བྱེད་དཔལ་ལྡན་སྡོམ་པའི་སྐྱེད་ མོས་ཚལ། ། ཨེ་ཡི་རྣམ་པའི་བྱད་གཟུགས་ཁ་སྦྱར་ནང་ཡོད་གསང་བའི་གཞི་དེ་ལ་ནི་བདག་ཕྱག་འཚལ། གང་ཞིག་སྣ་ཚོགས་མཆོག་གི་ས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

This is not something I have composed solely on my own in this treatise; rather, it has come down through the successive lineage of my gurus. In that regard, the section beginning from "Born from the supreme variety" and ending with "the glorious Saṃvara grove" is the expression. From that, the "full lotus" is the subject to be expressed—or alternatively, the "full lotus" is the expression. The "glorious Saṃvara grove" is the subject to be expressed. The connection between these is called the "characteristic of the union of the non-dual nature." The purpose is the assembly of unsurpassed offerings at the time of the empowerment of the lotus and the [consort]. At the time when clouds of offering assemblies radiate, with an undeluded mind, one contemplates and experiences the taste of the supreme king of great bliss, free from conceptual elaboration and non-dual, in the midst of the cessation of all phenomena, which is the nature of emptiness and the nature of the self as emptiness. The result obtained from that is the meaning of the "purpose of the purpose." Regarding the passage beginning with "Born from the supreme variety": the nature of the arising of the stainless land-born flowers, together with the water-born [flowers] such as jewels, along with their filaments and dripping honey of fragrance; that which perfectly possesses the ultimate bliss, the glorious Saṃvara grove; the secret ground existing within the union of the form of the letter E—to that I pay homage. As for the phrase "born from the supreme variety" and so forth:

ཕྱིའི་དོན་གྱིས་ཨ་ཤྭདྠ་དང་འབའ་ཏ་དང་ཙམ་པ་ཀ་དང་ནཱ་ག་གེ་སར་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལ་མཆོག་ཏུ་གྲགས་སོ། ། ནང་ གི་དོན་གྱིས་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་གཙོ་བོ་དབུས་ཀྱི་གནས་དེར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་ཤིང་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་བ། མེ་ཏོག་དང་བཅས་པ་མེའོ་སེ་བའི་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པ། འབྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ངོ་། ། སྲ་བ་དང་ གཤེར་བ་དང་ཚ་བ་དང་ཡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ། ། ཉི་རྡུལ་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་པའོ། ། གཅིག་པུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུ་མ་ཡང་མེད་དོ། ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཅི་ཡང་གཟུང་བ་མེད་དོ། ། གཟུང་བ་མེད་པས་འཛིན་ པ་ཡང་མེད་དོ། ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་གཞན་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། དེས་ཐར་པ་ཡང་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱའོ། ། ཁྱེད་ཀྱི་ཐར་པ་ཇི་ལྟར་དངོས་པོའི་མཚན་ ཉིད་དམ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད། གང་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་བཅོས་མའོ། ། གང་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཐར་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་འབྲེལ། ཐར་པ་ནི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལོ། ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །

Externally, the world is renowned for the aśvattha, bata, campaka, nāgakesara, and so forth. Internally, that which is called "earth" refers to the trees that arise and grow in the central location, the primary of all abodes. Furthermore, what is it like? It is "with flowers" and "giving the fruit of the mesewa"; this is the meaning. Moreover, what is the nature of the elements? They are stainless. The elements are earth, water, fire, and wind. Their characteristics are solidity, moisture, heat, and lightness. "Stainless" means being free from the nature of being one or many. Because of the collection of solar particles, it is one. Because it is not a single [unitary] thing, it is also not many. Because it is free from being one or many, nothing at all can be apprehended. Since there is no apprehended object, there is no apprehending subject. Because there is no apprehended object or apprehending subject, everything is of the nature of emptiness. If others should say, "If everything is of the nature of emptiness, how can there be the equipment of merit such as generosity? By that, even liberation would become a nihilistic void," then this should be explained to them: "Is your liberation characterized by an entity or characterized by a non-entity? That which is characterized by an entity is artificial. How can that which is characterized by a non-entity be connected with what is called 'liberation'? Liberation is characterized by the primordial wisdom of the nature [itself]. If it is free from both entity and non-entity, it is not produced from the actions of merit such as generosity."

སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ཆད་པར་ཇི་ལྟར་འབྲེལ། སྐྱེ་བ་ལ་ཆད་པ་ཡོད་དེ་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་དགོས་པ་མེད་ཅེས་གང་ཞིག་རྟོག་པ་དེ་ལ་སེལ་བའི་དོན་སྨྲའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དགོས་པ་མེད། གལ་ ཏེ་མེད་ན་ཡང་བཏང་སྙོམས་སུ་འདུག་གམ་ཅི། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐར་པ་རྙེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་གང་གིས་གང་ལ་རི་བོང་ཅན་གྱི་ཆ་གཅིག་སོར་མོ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་གྱི་དེས་བསྐྱེད་དམ་ཅི། དེ་ལྟའི་རིགས་པས་ཐར་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་དཔལ་རྫོགས་པའི་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ལས། དེ་ལྟར་ཐར་པ་བཅོས་མ་མིན། ། རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་མཚན་ཉིད་དོ། ། གང་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ནི་རྙེད། ། བསོད་ནམས་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་གང་ཞིག་སྣ་ཚོགས་མཆོག་གི་ས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལ། ཕྱོགས་གཞན་བཤད་པ་ཡོད་པ་དེ་གསལ་བར་སྟོན་ཏོ། སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་ལམ་གྱི་ཕྱིར། ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་སྙིང་པོའི་རྟེན་གྱི་ཕྱིར། ཡང་ན་སྤྲུལ་པའི་ལྟེ་བ་རྟེན་ གྱི་ཕྱིར། སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་འབྱུང་བ་རྩའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤིང་རྣམས་སོ། ། མེ་ཏོག་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་ཁེངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།

How could non-arising be connected to nihilism? If there were arising, there would be cessation, just as in the case of a vase. To those who think that, if this were so, the equipment of merit would be unnecessary, the meaning of the refutation is stated. Therefore, the equipment of merit, such as generosity and so forth, is not unnecessary. Even if it were not [necessary], would one remain in equanimity? The nature of the equipment of merit is the characteristic of primordial wisdom (jñāna); it is liberation, not arising. Just as one might point to a single digit of the moon with a finger or the like, is it produced by that? By such reasoning, liberation is also like that. Thus, from the Glorious Stages of Meditation on the Perfection (Śrī-Saṃpūrṇa-bhāvanākrama) by the venerable Guru: "Thus, liberation is not artificial; it is the characteristic of the nature of primordial wisdom. Because it is found through merit, it is not born from merit." Now, regarding the passage beginning with "born from the supreme manifold ground" and so forth, another perspective is explained and clearly shown. "Manifold" refers to the emanation, dharma, enjoyment, great bliss, and so forth. "Supreme" refers to bliss for the sake of the path. "Ground" refers to the support for the essence of the wheel of great bliss, or alternatively, the support for the navel of the emanation body. "Born" refers to the trees of the nature of the channels arising there. "With flowers" means being filled with nectar (amṛta). Regarding "the stainless nature of the elements":

འབྱུང་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་ལ་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་ བ། དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ། ཡང་ན་ནམ་མཁའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རིན་ཆེན་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་རཱ་ག་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་པདྨ་རཱ་ག་ཞེས་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པའི་ཆུ་སྐྱེས་སོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ལྟེ་བ་དང་གེ་སར་དང་ལྡན་ པ་འདིར་ལྟེ་བ་ནི་འདབ་མ་བརྒྱད་པ། གེ་སར་གྱི་སྒྲ་ནི་རྩ་ཕྲ་མོའི་རྣམ་པའི་འདབ་མ་གསུམ་པ། ཡང་ན་འདབ་མ་གསུམ་པའི་རྣམ་པ་ལ་གང་ལྟེ་བ་ནི་རིན་ཆེན། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་དེའི་ནང་ན་ཡོད་པ་གློ་བུར་བ་ཧའི་རྣམ་པའོ། ། ཆུ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། དེ་ལས་སྐྱེས་ བ་འབྱུང་བ་མེ་ཏོག་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ཚུལ་དང་ཐིག་ལེའི་རྣམ་པ་ཅན་གཞན་ཡང་ཅི་འདྲ་བ་གེ་སར་དང་བཅས་པ། གེ་སར་གྱི་སྒྲ་ནི་མཐུ་ཆེན་པོའི་སྦྲང་རྩི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དྲིའི་སྦྲང་རྩི་འཛག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དྲིའི་སྦྲང་རྩི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། འཛག་པ་ནི་འབབ་པ། བྱང་ཆུབ་ (གྱི་,ཀྱི་)སེམས་བདུད་རྩི་ཆུ་ལས་སྐྱེ་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛག་གོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས། འབྲས་བུས་རྒྱུ་ནི་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་། ། རྒྱུ་ཡིས་འབྲས་བུ་རྒྱས་བཏབ་བོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་དྲི་ནི་དགའ་བ་སྦྲང་རྩི་ནི་མཆོག་གི་དགའ་བ། འཛག་པ་ནི་ཆད་པའི་དགའ་བའོ། །

As for the elements, in the ultimate sense, their intrinsic nature is free from the imputed and so forth. "Stainless" means being completely abandoned of subject and object; alternatively, it means the very essence of space. "Jewel and so forth" refers to that which has the color of a ruby (padmarāga); it is the sixty-four-petaled lotus. By the word "and so forth," it is endowed with a center and filaments. Here, the center has eight petals, and the word "filaments" refers to the three petals in the form of subtle channels. Alternatively, in the form of the three petals, the center is the jewel, and the word "and so forth" refers to the adventitious form of the letter Ha within it. Regarding "born from water," water is the bodhicitta, and from that, the flowers of the elements are born. Furthermore, as for how they appear, they have the form of the yuganaddha and the bindu, and are otherwise accompanied by filaments. The word "filaments" means the honey of great power. Regarding "the fragrant honey flows," the fragrant honey is the bodhicitta, and "flows" means to descend. Even though the bodhicitta is born from the water of amṛta, the bodhicitta flows. Why is that? The intention is that cause and effect are equal. Likewise, the glorious Guhyasamāja states: "The effect is sealed by the cause, and the cause is sealed by the effect." Alternatively, "fragrance" is joy, "honey" is supreme joy, and "flowing" is the joy of cessation.

ད་ནི་སྐྱེད་ཚལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་དེ། ཡང་དག་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡང་དག་ལྡན་པ་ནི་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའོ། ། དེ་ཡང་གང་གིས་གང་ལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ས་ང་བརྒྱད་པ་དང་གསུམ་ པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷན་ཅིག་དཔལ་སྡོམ་པའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལའོ། ། དཔལ་གྱི་སྒྲ་ནི་མཆོད་པའི་ཚིག། ཡང་ན་དཔལ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས། སྡོམ་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་ངལ་སོ་བའི་གནས་ཡང་ན་རོལ་པའི་གནས། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་ བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དོན་དམ་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྐུ་དང་བྲལ་བ་ཟབ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འགགས་པ་མེད་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་ཞེས་པའོ། ། བདེ་བ་ནི་དེའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རོ། ། སྐྱེད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རོ་ འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། ཨེ་ཡི་རྣམ་པའི་བྱེད་པ་གཟུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཨེའི་རྣམ་པའི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས། ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྷ་གའོ། ། དེ་ཡང་ཁ་སྦྱར་གྱི་བྱད་གཟུགས་ཏེ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཁ་སྦྱར་གུར་གྱི་རྒྱུད་ལས་མཚན་ ཉིད་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་བདག་གིས་གསལ་བར་བཤད་དེ། སྣུམ་པ་སྲ་བ་འཇམ་པ་ཨ་ཤྭཏྠའི་འདབ་མའི་རྣམ་པ་མཐོ་བ་ཡངས་པ་དཀར་བ་དྲི་མ་མེད་པ་རློན་པ་ཕྲ་མོའི་སྤུའི་མྱུ་གུ་ཅན་གྱི་སྙིང་པོ་ཆུ་བ་དྲི་ཞིམ་པ། སྟེང་གི་སྤུའི་ཕྲེང་བ་ལྟེ་བ་ལས་འདས་ནས་དབུ་བརྒྱན་པ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་འཕྲོག་པ་ ཉ་གང་བ་འདྲ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Now, the essential nature of the pleasure grove will be explained. Regarding the phrase "perfectly endowed" and so forth: "perfectly endowed" means in union. Furthermore, by means of that, in the sixty-fourth, fifty-eighth, and third [chapters] and so on, it refers to the pleasure grove of the glorious Saṃvara. The word "glorious" (śrī) is a term of veneration. Alternatively, "glory" is non-dual wisdom, and "binding" (saṃvara) is the nature of great bliss. The pleasure grove is a place of rest for great bliss, or a place of play. Therefore, it generates ultimate bliss. "Ultimate" means the absence of marks, non-dual, free from the [ordinary] body, profound, unborn, unceasing, inexpressible, and like space. "Bliss" is the flavor of that experience. "Generator" means the sense of causing the flavor of experience to arise from the absence of marks and so forth. Regarding the phrase "the form of the action of the letter E" and so forth: the term "form of the letter E" is the source of phenomena (dharmodaya). Because phenomena arise from it, it is the source of phenomena. That itself is the bhaga of insight. Furthermore, it is the form of the union. Just as the characteristics of that union are taught in the Guhyasamāja Tantra, I shall explain them clearly here: it is glossy, firm, soft, shaped like the leaf of the aśvattha tree, elevated, wide, white, stainless, moist, with fine sprouts of hair, a nectar-essence with a fragrant stalk, and a garland of hair above the navel that, having transcended it, adorns the head—extremely captivating, in the sense of being like a full moon.

དེ་ལ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རེག་པས་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ངོ་། ། གསང་བའི་དོན་གྱིས་འདི་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་དེ། ཁ་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཐབས་གཉིས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་འདུས་པ་དེ་ནི་ཁ་སྦྱར་རོ། ། ཡང་ན་དེ་དག་གི་འབྱུང་བའི་ བདུད་རྩི་འདུས་པས་ཁ་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་རིག་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོ་ལས། མཆོག་གི་དགའ་བ་རྒྱས་པ་ལས། ། དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་རིན་ཆེན་རྩེར། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བདུད་རྩི་འབྱུང་། ། དགའ་མོ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཁ་སྦྱར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་གང་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་བདེ་བའི་གཞི་དེ་ནི་ཁ་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས། ། གང་ལྷའི་ཨེ་ཡི་བྱད་གཟུགས་ནི། ། དབུས་སུ་བཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གཞི། ། སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ་ཡི་སྣོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། ནང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ནང་གི་སྒྲ་ནི་ཁ་སྦྱར་གྱི་རྣམ་པ་ལ་ སྙིང་པོའོ། ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་ཕྲ་བ་མི་ཟད་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའོ། ། ཡོད་པ་ནི་དེའི་ནང་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསང་བའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གསང་བ་ནི་གཞན་མིན་མཆོག་གི་དགའ་བ། གཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ལ་དགོས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་གསང་ བའི་མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་གཞི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་རང་བཞིན་དེ་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་གསང་བའི་དབང་གི་དོན་བཤད་དེ། ། འདི་ལྟར་རབ་འོད་སྐྱེད་ཚལ་ལས། ། མཆོད་པའི་དོན་དུ་ཨུཏྤལ་གང་། །

In that regard, the master empowerment is conferred by touching all the limbs. The essential nature of this is explained through the secret meaning. Regarding the phrase "the union" (kha sbyar) and so forth: the union is the meeting of the vajra and the lotus of the two, wisdom and method. Alternatively, it is the union because of the gathering of the amṛta (nectar) that arises from them. Likewise, from the first chapter of the Śrī Mahāvidyā Tantra: "From the expansion of supreme joy, At the tip of the jewels of the two organs, The amṛta of bodhicitta arises; Because the consorts are gathered, it is the union." Alternatively, that which is the basis of the bliss of bodhicitta is the union. Likewise, from the Śrī Guhyasamāja: "That which is the form of the deity's E, Adorned in the center by the syllable Baṃ, Is the basis of all bliss, The vessel of the precious Buddha." Regarding the phrase "that which exists within" (nang yod): the word "within" refers to the essence within the form of the union. That is extremely soft, subtle, inexhaustible, and like space. "Exists" means that it abides within that. Regarding the phrase "the secret basis" and so forth: "secret" is the supreme joy (paramānanda) which is not other; "basis" is bodhicitta. The purpose of this is as follows: it means "I pay homage to the nature of the king of great bliss, the non-duality of the secret supreme joy and the basis, bodhicitta." Now, the meaning of the secret empowerment is explained. Thus, from the Rab-’od-skyed-tshal: "For the purpose of offering, whatever utpala..."

རེག་བྱར་གནས་པ་བུང་གཟུགས་ ལ། ། ཡིད་འཕྲོག་བདག་གིས་བཟོར་བགྱིད་དོ། ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་དོན་ཏོ། ། རབ་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོར་གྲགས་པའི་སྡོམ་པ། སྐྱེད་ཚལ་ནི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ཤར་བའི་གནས། ཡང་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་གནས་སོ། ། མཆོད་པའི་དོན་དུ་ཨུཏྤལ་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རང་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་གང་ཞིག་སྲུབ་དང་བསྲུབ་ཐབས་དེ་ནི་མཆོད་པའོ། ། དེའི་དུས་སུ་གང་མཆོག་གི་དགའ་བ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་དོན་དེས་གང་ཞིག་ཁེངས་པ་དེ་ནི་ཨུཏྤལ་གང་བ། ཨུཏྤ་ལའི་སྒྲ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རེག་བྱར་གནས་པ་བུང་གཟུགས་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེག་ བྱ་ནི་པདྨ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་པདྨ་ཅན། བཅོམ་ལྡན་མོ་དམ་ཚིག་གི་ཡན་ལག་མོ་དེ་ལ་འཁྱུད་པས་བཞུགས་པ་བུང་བའི་གཟུགས་དཔལ་སྡོམ་པ་རྗེ་བཙུན་དེ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པའི་དོན་དུ་ཨུཏྤལ་གང་བ་བཟོར་བགྱིད་ཅེས་འབྲེལ་ལོ། ། ཇི་ལྟར་བཟོར་བགྱིད་པ་དེའི་དོན་བཤད་དེ། ཕག་ མོའི་གཟུགས་སུ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཕན་ཚུན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཡན་ལག་ལ་གདགས་ཏེ། ཕྱི་ནས་ཡང་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པའི་ཡིད་ཀྱིས་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ལྟ་བས་གསང་བའི་གཞི་སྐྱེད་ཚལ་ལས་དྲི་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ མེ་ཏོག་དྲངས་ཏེ། ཀུན་དུ་གང་བར་བྱས་ནས་རྗེས་སུ་རང་གི་ག་པུར་གྱིས་བྱུག་བཟོར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡིད་འཕྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། འཕྲོག་པ་ནི་གཟུང་བ།

To the bee-like form abiding in the touch, I shall fashion a captivating [offering]. The phrase "in this way" refers to the meaning previously explained. "Supreme Light" refers to the vow renowned as Great Bliss. "Garden" is the place where all joys arise, or the place of realization. Regarding the phrase "the utpala flower for the sake of offering," the "offering" is that which is the churning and the means of churning for the sake of self-consecration. At that time, that which attains the supreme joy is "filled with that meaning," which is the "filled utpala." The word utpala has the meaning of the "secret vajra." Regarding the phrase "to the bee-like form abiding in the touch," "touch" is the lotus; that which possesses it is "the lotus-bearer." Embracing that Blessed Lady, the limb of the samaya, the one who abides in the form of a bee is the glorious Saṃvara, the Venerable Lord. The connection is that for the sake of the unsurpassed offering, I shall fashion the "filled utpala." To explain how it is fashioned: having consecrated the action mudrā in the form of Vārāhī, one hangs the flowers of the bodhicitta upon the limbs. Then, with a mind of extreme clarity and an unerring view, one draws forth the stainless bodhicitta flowers, together with the joys and so forth, from the secret ground-garden. Having made them completely full, one subsequently anoints them with one's own camphor; this is the meaning of "fashioning." Regarding the term "captivating": "mind" is the bodhicitta, and "captivating" is to seize it.

དེའི་དུས་སུ་དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་དང་པོའི་ཆུ་བོ་ཐབས་ཀྱི་བྱ་གདོང་མའི་གནས་སུ་ བཞག་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ཐོབ་པ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་ཁའི་པདྨ་ལ་འབབ་པར་བྱའོ། ། དེས་ཀྱང་ཨེ་མའོ་ཞེས་མྱང་བར་བྱའོ། ། དེའི་དུས་སུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་སྦོམ་པོ་མཐའ་ལྟག་གིས་དབའ་རླབས་གཉིས་མནན་པར་བྱ་བཙིར་བར་ བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཕྱ་གདོང་མ་ལ་ཐབས་ཀྱི་གནས་བཤད་དེ། གང་ཞིག་ཆུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་མཚན་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འབྱུང་གནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན། དེ་ལ་གང་གདུ་བུའི་གནས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད། དེའི་སྟེང་གི་རིན་ཆེན་ཡལ་གའི་ནང་གི་རྩ་ བར་མདུད་པའི་དྲ་བའི་བར་དུ་ཐབས་ཀྱི་ཨུཏྤ་ལའི་རྡོ་རྗེ། དེ་དག་གི་དབུས་སུ་རྟེན་གྱི་གཟུགས་ཀྱིས་རྒྱས་པའི་སྲོག་གི་རྩ་བྱ་གདོང་མ་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་དྲི་མ་མེད་པ་བསིལ་བ་དཔེ་མེད་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་སྒུར་མོའི་རྣམ་པ་གཟུགས་ཀྱིས་སའི་མྱུ་གུ་བཞིན་འབྱུང་བའོ། ། ཤེས་རབ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ ནོ། ། འོན་ཀྱང་ནང་གི་ཚངས་པའི་སྙིང་པོའི་ནང་ན་ཅུང་ཟད་གསལ་བའི་གཟུགས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་འོག་ནས་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ལ་དང་པོ་རེ་ཞིག་ཤེས་རབ་དགོས་སོ། ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཨུཏྤལ་གང་བའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དེ། དད་པའི་ཞལ་འཁྲི་ཤིང་ རྩ་བ། ། དབྱུག་པ་རྒྱུ་ནི་བཞི་ཡིན་ནོ། ། རེག་བྱའི་རྩ་བརྒྱད་འདབ་མ་སྟེ། འཕོ་བ་ནང་གི་གེ་སར་རོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ།

At that time, having placed the first river together with joy in the location of the Crow-Face [channel] of method, one should be blessed in the form of Vairocana for the sake of obtaining the master empowerment and cause [the fluid] to flow into the lotus of the mouth. She, too, should experience it, saying, "Ema!" At that time, between great bliss and the dharma, the two waves are to be suppressed and squeezed by the thick [channel] at the crown of the head; this is the meaning of the term "squeezing." Now, the location of method in the Crow-Face is explained: that which is the form of the three waters, the precious victory banner, is the name of the source of the King of Dharma, insight. Therein, the location of the bracelet is the vessel of the precious Buddha. Within the precious branch above that, between the knots of the network of channels, is the vajra of the utpala of method. In the center of those, by way of the form of the support, the life-channel of the Crow-Face arises like a sprout from the earth, extremely soft, stainless, cool, of an incomparable nature of experience, and in the form of a hunchback. It is the same for insight as well. However, within the inner essence of Brahmā, it is a form that is slightly clear. Therefore, regarding the wisdom empowerment to be explained below, insight is required for the time being; the meaning is that it is not [required] at all times. Now, the characteristics of the full utpala are explained: "The root of the creeper of the face of faith, the staff is the four causes. The eight channels of touch are the petals, and the internal shifting is the stamen." Thus it is said.

དད་པ་ནི་ཚངས་པ་སྟེ་ཧཾ་གི་རྣམ་པ་འབྱུང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་བདེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དད་པ་ནི་ཚངས་པའོ། ། ཡང་ན་དད་པའི་སྟེང་ན་གནས་པ་ཚངས་པ། ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་སོ། ། ཞལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མགོ་བོ་བཞི་ཡོད་པའོ། ། འཁྲི་ཤིང་ནི་རྩའོ། ། དེ་ལ་དགོངས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཚངས་པའི་ཞལ་བཞི་འཁྲི་ཤིང་གི་རྣམ་པའི་རྩའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཨུཏྤ་ལའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ། དེས་འཁྲི་ཤིང་གི་རྣམ་པའི་རྩ་བཞི་ཤིན་ཏུ་ཁེངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྡོམ་པའི་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད་ལས། ཚངས་པ་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས། ། ཁྲག་ནི་ཁྱབ་འཇུག་རབ་ཏུ་གྲགས། ། རི་ཡི་ཆུ་ནི་ལྷ་ཆེན་པོ། ། རྩ་ཡི་སྙིང་པོའི་ནང་ན་ཡོད། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དབྱུག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོང་བུའོ། ། དེ་ཡང་སྲོག་མར་གྲགས་པ། ཡང་ན་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིའོ། ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇོམས་པ་དང་། རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་རིམ་པའོ། ། ཡང་ན་སྐད་ཅིག་རྒྱུར་གྲགས་པ་ ཅན་རྩ་བའོ། ། རྩ་བ་ལས་འབྲས་བུའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་འདིར་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡོང་བུ་དང་བཅས་པའི་ཨུཏྤལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རེག་བྱའི་རྩ་བརྒྱད་འདབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་རྩ་ཁ་ཅིག་རེག་བྱའི་གཟུགས།

Faith is Brahmā, because it is the meaning of the emergence of the form of haṃ. Since the earth is characterized by the bliss of bodhicitta, faith is Brahmā. Alternatively, it is renowned in the world that Brahmā dwells upon faith. As for the term "face," it means that he has four heads. "Creeper" refers to the channels. The intended meaning is that the four faces of Brahmā are the channels in the form of a creeper; the meaning is that they are the very essence of the root of the utpala lotus. Alternatively, "Brahmā" refers to the consciousness of the aggregates; the meaning is that it completely fills the four channels in the form of a creeper. Likewise, the Saṃvarasāgara Tantra states: "Brahmā is the consciousness of the aggregates, Blood is renowned as Viṣṇu, The mountain water is Maheśvara, Existing within the essence of the channels." "Staff" refers to the stalk. That is also known as the prāṇa (life-force). Alternatively, it is the essence of the gathering of the sixty-four [channels]. "Cause" refers to the four moments: the moment of variety, the moment of ripening, the moment of destruction, and the moment of the characteristic of form, in that order. Alternatively, the channels are known as the cause of the moments. From the root comes the fruit. Here, "fruit" means the utpala lotus together with its stalk, characterized by joy. Regarding the "eight petals of the touch-channel," it means that in the emanation wheel (nirmāṇacakra), some channels have the form of touch.

ཁ་ཅིག་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའི་གཟུགས་རེག་བྱ་དང་ བྲལ་བ་ནི་ཟུར་གསུམ་དུ་གནས་པ་སྲོག་མ་དང་ལྡན་པ་རེག་བྱའི་གཟུགས་འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་ལ་རིམ་པ་ནི་འདིའོ། ། སྣུམ་པ་ཡངས་པ་རླབས་ཆེན་མ། ། རོ་ལྡན་རྩུབ་པ་སྟོབས་མ་དང་། ། ཡན་ལག་མེད་ཞུ་རྣམ་གསལ་ནི། ། ལུ་རྒྱུད་རྣམ་པ་ཟླུམ་པོའི་ཚུལ། ། དགའ་བའི་ལོངས་ སྤྱོད་དུས་སུ་ནི། ། སྦྲུལ་བཞིན་དུ་ནི་གདེངས་ཀ་བྱེད། དེ་ཕྱིར་རེག་བྱ་ཞེས་སུ་གྲགས། ། དེ་ལྟར་མིན་ན་ངེས་མི་རྙེད། ། སྡོམ་པ་རྒྱ་མཚོའི་མཚན་ཉིད་འདི། ། རྡོ་རྗེ་མགོན་པོས་བདེ་སྟེར་ནི། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གང་ཞིག་རེག་བྱའི་གཟུགས་དེ་ནི་ཨ་ཤོ་ཀའི་འདབ་མའི་རྣམ་པ་བཞིན་ཐམས་ ཅད་ཁྱབ་ནས་བདུད་རྩི་འཛག་ཅེས་བདག་གི་དགོངས་པའོ། ། འཕོ་བ་ནང་གི་གེ་སར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕོ་བ་ནི་གནས་ནས་གནས་སུ་འགྲོ་བ། ། ཡང་ན་ཕྲད་པ་ནི་འཕོ་བའོ། ། དེ་ལ་མདོར་བསྡུས་པའི་རིམ་པ་བཤད་དེ། ཚེས་གཅིག་གི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འོད་ཀྱི་ དགའ་བའི་ཐིག་ལེའི་གནས་སུ་སྲོག་ཕྲད་པ་ལས་འོད་ཀྱི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་པོའོ། ། ཚེས་གཉིས་པ་ལ་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སྟོབས་ཀྱི་གནས་སུ་ཉེ་བར་ཕྲད་པ་ལས་ཉེ་བའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། ། ཚེས་གསུམ་པ་ལ་ཆུ་ཚོད་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྤྲིན་གྱི་གནས་སུ་ཕྲད་པ་ ལས་མཉམ་པའི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། ། ཚེས་བཞི་ལ་ཆུ་ཚོད་བཞིའི་བར་དུ་ཚུལ་གྱི་གནས་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ཕྲད་པ་ལས་གྱེན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ། །

Some say that the form devoid of touch, which is itself devoid of touch, abides as a triangle, possessing life-force and residing upon the eight petals of the form of touch. Its sequence is as follows: "The oily, the vast, the great wave, the flavorful, the rough, the powerful, the limbless, the melting, and the clearly manifest; in the manner of a circular lineage, at the time of the enjoyment of joy, it spreads its hood like a snake. Therefore, it is renowned as 'touch.' If it were not so, certainty would not be found. This definition of the ocean of vows is the Vajra Protector who bestows bliss." Thus it is said. My intention is that whatever is the form of touch, like the shape of an ashoka leaf, pervades everything and drips nectar. Regarding "the inner stamen of transference": transference is moving from one place to another, or alternatively, meeting is transference. To explain the sequence in brief: from the first day of the month until one hour, through the meeting of the life-force at the location of the light-drop of joy, the first is called "the life-force of light." On the second day, until two hours, through the close meeting at the location of power, the second is called "near power." On the third day, until three hours, through the meeting at the location of the cloud, the third is called "equal cloud." On the fourth day, until four hours, through the upward-moving meeting at the location of the manner, the fourth is called "the manner of upward movement."

ཚེས་ལྔ་ལ་ཆུ་ཚོད་ལྔའི་བར་དུ་དབུགས་དབྱུང་བའི་གནས་སུ་ཐུར་དུ་འགྲོ་བ་ཕྲད་པ་ལས་དབུགས་འབྱུང་ ཐུར་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། ། ཚེས་དྲུག་པ་ལ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་གི་བར་དུ་ཨུཏྤལའི་གནས་སུ་འཇིགས་པ་ཕྲད་པ་ལས་ཨུཏྤལ་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པའོ། ། ཚེས་བདུན་ལ་ཆུ་ཚོད་བདུན་གྱི་བར་དུ་འགོ་ཀའི་གནས་སུ་ཁྱབ་བྱེད་ཕྲད་པ་ལས་འགོ་ཀ་ལའི་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་པ། ཚེས་བརྒྱད་ པ་ལ་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཡིད་ཀྱི་གནས་སུ་གཞི་ཕྲད་པ་ལས་ཡིད་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པ། ཚེས་དགུ་པ་ལ་ཆུ་ཚོད་དགུའི་བར་དུ་སྙིང་པོའི་གནས་སུ་ལྷོད་པ་ཕྲད་པ་ལས་སྙིང་པོའི་ལྷོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་པ། ཚེས་བཅུ་པ་ལ་ཆུ་ཚོད་བཅུའི་བར་དུ་ཟླ་བའི་གནས་སུ་མཐའ་ཕྲད་པ་ལས་ཟླ་བའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཅུ་པ། ཚེས་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་ཆུ་ཚོད་བཅུ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཉི་མའི་གནས་སུ་ཁྲུང་ཁྲུང་ཕྲད་པ་ལས་ཉི་མ་ཁྲུང་ཁྲུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཅིག་པ། ཚེས་བཅུ་གཉིས་ལ་ཆུ་ཚོད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་དྲག་པོའི་གནས་སུ་ཀུཾ་དྷ་ཕྲད་པ་ལས་དྲག་པོ་ཀུཾ་དྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཉིས་པ། ཚེས་བཅུ་གསུམ་ པ་ལ་ཆུ་ཚོད་བཅུ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་མཆོག་གི་གནས་སུ་མི་རེམ་པ་ཕྲད་པ་ལས་མཆོག་མི་རེམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གསུམ་པ། ཚེས་བཅུ་བཞི་ལ་ཆུ་ཚོད་བཅུ་བཞིའི་བར་དུ་སྒྲའི་གནས་སུ་བྱེད་པ་ཕྲད་པ་ལས་སྒྲའི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ། ། ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་ཆུ་ཚོད་བཅོ་ལྔའི་བར་དུ་རོའི་ གནས་སུ་འོན་པ་ཕྲད་པ་ལས་རོ་འོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོ་ལྔ་པ།

On the fifth day, for five ghaṭikās, due to the meeting of the downward-moving [wind] at the location of ucchvāsa, there is the exhalation known as ucchvāsa; "downward-moving" is the fifth. On the sixth day, for six ghaṭikās, due to the meeting of bhaya at the location of utpala, there is the sixth known as utpala-bhaya. On the seventh day, for seven ghaṭikās, due to the meeting of vyāpaka at the location of āgaka, there is the seventh known as āgaka-vyāpaka. On the eighth day, for eight ghaṭikās, due to the meeting of ādhāra at the location of manas, there is the eighth known as manas-ādhāra. On the ninth day, for nine ghaṭikās, due to the meeting of śithila at the location of sāra, there is the ninth known as sāra-śithila. On the tenth day, for ten ghaṭikās, due to the meeting of anta at the location of candra, there is the tenth known as candra-anta. On the eleventh day, for eleven ghaṭikās, due to the meeting of krauñca at the location of āditya, there is the eleventh known as āditya-krauñca. On the twelfth day, for twelve ghaṭikās, due to the meeting of kuṇḍa at the location of rudra, there is the twelfth known as rudra-kuṇḍa. On the thirteenth day, for thirteen ghaṭikās, due to the meeting of arebha at the location of para, there is the thirteenth known as para-arebha. On the fourteenth day, for fourteen ghaṭikās, due to the meeting of kara at the location of śabda, there is the fourteenth known as śabda-kara. On the fifteenth day, for fifteen ghaṭikās, due to the meeting of badhira at the location of rasa, there is the fifteenth known as rasa-badhira.

ཚེས་བཅུ་དྲུག་ལ་ཆུ་ཚོད་བཅུ་དྲུག་གི་བར་དུ་ཐོག་གི་གནས་སུ་གསལ་བ་ཕྲད་པ་ལས་ཐོག་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་དྲུག་པའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་གནས་སྤྱི་བོ་དང་དཔྲལ་བ་དང་སྨིན་དབུས་དང་། སྣ་དང་རྐན་དང་གླིང་བུའི་རྩེ་མོ་དང་དབུས་ དང་ཐ་མ་དང་སྙིང་ག་དང་། ལྟེ་བ་དང་མདོམས་དང་རྡོ་རྗེའི་རྩ་བ་དང་སྐེ་དང་གདུ་བུ་དང་ཚངས་པའི་གཞི་དང་རིན་ཆེན་སྒོའོ། ། འདི་ནི་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་རླུང་ལས་འདྲེན་པ་གེ་སར་གྱི་ནང་གི་དོན་བླ་མའི་གདམས་ངག་ལས་ཤེས་པར་འདིར་བཤད་དོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཟུགས་སུ་ གྲགས། ། ལྟེ་བ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུའོ། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་མེ་ཏོག་གིས། ། ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་ཤིན་ཏུ་ཁེངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒྲ་ནི་ཐིག་ལེ་གསུམ་ཆར་ཡཾ་གི་རང་བཞིན་ཧའི་རྣམ་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ལྟེ་བ་ནི་རེག་བྱའི་ དྲིལ་བུ། ནམ་མཁའ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་མེད་པ། ཡང་ན་ནང་སྟོང་པའོ། ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདིའོ། ། ཐིག་ལེ་གསུམ་ཆར་ཡཾ་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་པ་གཟུགས་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་ལྟེ་བ་དེ་ནི་ནང་གི་རེག་བྱ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་མེ་ ཏོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཐོབ་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་མེ་ཏོག་རྣམས་ཏེ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཟླ་བ་ཉི་མ་མེ་དང་འདྲ་བ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའམ། ཟླ་བ་ནི་ཁུ་བ། ཉི་མ་ནི་ཁྲག མེ་ནི་མཐུ། ཡང་ན་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་ཤིན་ཏུ་ཁེངས། །

On the sixteenth day, until the sixteenth hour, the meeting of clarity at the location of the lightning is called "Lightning Clarity," which is the sixteenth. Regarding those, the locations are the crown, the forehead, the center of the brow, the nose, the palate, the tip of the flute, the middle, the end, the heart, the navel, the secret place, the base of the vajra, the neck, the bracelet, the foundation of Brahmā, and the jewel-gate. This is the essence of the sixteen transits, drawn from the winds; the inner meaning of the stamen is explained here as it is to be known from the oral instructions of the Guru. It is renowned as the form of the three aspects. "The navel is like space." "By the flowers of the three appearances, the navel and above are completely filled." Regarding this: the word "three aspects" refers to the three drops, all of which are the nature of yaṃ, the form of the letter ha. "Form" refers to earth, water, fire, and wind; form, smell, taste, and touch. The navel is the bell of touch. "Like space" means without support, or otherwise, internally empty. The intention there is this: the three drops, all of which are the nature of yaṃ, possessing the three aspects and the eight forms, that which is the navel of the fire of wisdom—that is the meaning of "giving the inner touch." "The flowers of the three appearances" refers to appearance, increase, and attainment; these are the flowers themselves. If one asks what they are like: they are of the nature of the moon, sun, and fire, or else the moon is the semen, the sun is the blood, and fire is the power, or else the meaning is "taste." "The navel and above are completely filled."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་འཛག་ཅེས་དགོངས་པའོ། ། གཞན་མིན་གཟུགས་ནི་འོད་རབ་ཉིད། ། རེག་བྱ་ཡིས་ནི་ཤིན་ཏུ་བསིལ། ། དྲི་ནི་ཡིད་འཕྲོག་ཡང་བ་ནི། ། མཆོག་གི་དགའ་བ་སྦྱིན་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་རབ། དེ་ནི་རེག་བྱའི་ལྟེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཨུཏྤ་ལ། འོད་རབ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་གདུ་བུའི་ནང་ན་མ་ཞུ་བའི་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉི་མ་ཤར་བ། ཡང་ན་བདེ་བའི་བདུད་རྩིའི་གཟུགས་མཐར་འགྲོ་བ་ལ་ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་བཀུག་སྟེ་སྔར་གྱི་བཞག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་མིན་ཞེས་པ་ནི་ ངེས་པའི་དོན། རེག་བྱ་ཡིས་ནི་ཤིན་ཏུ་བསིལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་རེག་བྱ་ནི་བ་སྤུ་ལངས་པ་ཤིན་ཏུའི་སྒྲ་ནི་ཡུན་རིང་པའི་དུས། རྩའི་སྒྲ་ནི་འདུས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། བསིལ་བ་ནི་དེའི་དུས་སུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཧའི་རྣམ་པ་འདོན་པ། ཡང་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེའི་ཚ་བ་ཞི་བ་དེ་ཡང་ རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་དགོངས་པའོ། ། དྲི་ནི་ཡིད་འཕྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་ནི་ཞུ་བའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་། འཕྲོག་པ་ནི་འཛིན་པ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བླ་མའི་མན་ངག་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གིས་བཀུག་སྟེ་དྲི་འཛིན་ཙམ་གྱིས་རིན་ ཆེན་ཁར་སླེབས་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གྱེན་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གྱེན་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྱེན་དུའི་སྒྲ་ནི་སྙིང་གའི་གནས་ནས་རོའི་གནས་མན་ཆད་དོ། །

The phrase "by these" means "completely filled." Alternatively, the intention is that the moon and so forth are constantly dripping. "Non-other form is the supreme light; by touch it is extremely cool; the scent is captivating; it is light and bestows supreme joy." Regarding this: "form" refers to the supreme light. That is the utpala flower possessing the navel of touch. The supreme light is the bodhicitta, the nature of the three undissolved drops within the jewel bracelet, like the rising sun. Alternatively, the meaning is that the form of the nectar of bliss, having reached the end, is drawn in by the light of the sun and placed as before. "Non-other" is the definitive meaning. "By touch it is extremely cool" is the literal meaning. Alternatively, "touch" refers to the bristling of the body hairs; "extremely" refers to a long duration; and "hair" refers to the sense of gathering. "Cool" means that at that time, the aspect of the letter Ha of great bliss is uttered. Alternatively, the intention is that the heat of the fire of desire is pacified, because it is of the nature of one's own experience. "Scent is captivating" means that scent is the nature of the melted bodhicitta, and "mind" refers to the wind. "Captivating" means to hold. The intention here is this: through the guru’s oral instructions, it is drawn in by the wisdom wind; by merely holding the scent, the bodhicitta reaches the jewel and ascends. Alternatively, it is because it pervades upward. The word "upward" refers to the area from the heart center down to the throat.

མཆོག་གི་དགའ་བ་སྦྱིན་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཆོག་གི་དགའ་བ་ནི་གཟུང་བ་སྐད་ཅིག་དང་རོ་ལ་སོགས་ པ་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ངོ་བོའོ། ། ཡང་ན་རེག་པར་བྱ་བ་དང་རེག་པར་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་དགའ་བའོ། ། དེ་ཉིད་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སློབ་དཔོན་ལོངས་སྤྱོད་རྡོ་རྗེས་མཛད་པ་གསང་ཆེན་པདྨ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་དང་པོའོ། ། ། ། དེ་ནས་གསང་བ་བཤད་བྱ་བ། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ རིམ་པ་མཆོག། ཐོབ་པ་རང་གི་ངོ་བོར་གྲགས། ། རྒྱས་པར་མ་ཡིན་མདོར་བསྡུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནས་ཏེ་དབང་བསྐུར་བའི་འོག་ཏུ་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བཞིས་མཚན་གྱི་བླ་མའི་ཡང་བླ་མ་སྡོམ་པའི་གོ་རིམ་གྱི་ཤེས་རབ་རང་ལ་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱས་ཏེ་ཤེས་རབ་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་སྦྱིན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་ཀྱི་དོན་ཏོ། ཡང་ན་ལེགས་དགྱེས་ཆེན་པོའི་དམ་ཚིག་རོལ་པའི་སྐབས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གི་དོན་ཞུས་ཏེ། དེ་ན་རེ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་རྒྱུད་ལས་དྲངས་པ་སྡོམ་པ་ཕྱི་མ་ ཞེས་བཤད་དོ། ། དེ་སྐད་ཟེར་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཡང་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་ལ་ཡིད་མ་ཆེས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་དེ་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་དོན་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་དགོངས་པ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་རིགས་ པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དོན་ནི་རིམ་པས་མཚར་བ་མ་ཡིན་ལོ། ། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ལོ། །

"One should bestow supreme joy." Regarding this, "supreme joy" is the essential nature that is free from the grasped, the momentary, the flavors, and so forth. Alternatively, it is "supreme joy" because it is free from the touched and the toucher. That is the meaning of "bestowing." This is the first definitive section of the Great Secret Lotus, composed by the master Saṃbhoga-vajra. Then, the secret shall be explained: "The supreme stage of insight-wisdom, Renowned as the attainment of its own nature, Not extensive, but in brief." Regarding this: "Then" means subsequently; after the empowerment, having honored the Guru of Gurus—the one characterized by the three and a half thousand [stanzas]—through the blessing of the wisdom within oneself, the meaning of "then" is that one should bestow the empowerment of insight-wisdom. Alternatively, during the occasion of the play of the samaya of Great Bliss, the Blessed Lady requested the meaning of the empowerment of insight-wisdom from the Blessed One. It is said that this is the "Later Samaya" drawn from the Eight Thousand [Verse] Tantra Equal to Space. However, that claim is also illogical. Therefore, one should not trust the verse that says "the later, the later, the later." To lack trust in what the Blessed One has spoken is to go to hell. If it were an intentional meaning for a specific purpose, that too would be illogical. The meaning is not a matter of mere sequence, like a sprout from a seed and so forth.

ཇི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ལས་རྩ་བ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཡང་ཕྱི་མ་བཤད་པ་སྙིང་པོ་འབྲས་བུ་ཞེས་རིམ་པས་གསུངས་སོ། ། ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་དེ་ནས་ ཀྱི་སྒྲ་ནི་ནུ་མ་མཐོ་བ་སྲ་བ་ཙནྡན་རློན་པའི་དྲིས་ཁྱབ་པ་གསང་བའི་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེའི་མེ་ཏོག་གི་མཆོད་པས་ཀུན་དུ་མཆོད་པར་བྱས་ཏེ། རྗེས་སུ་མཉམ་པར་འབྱུང་བའི་ཐིག་ལེ་གཉིས་འདུས་མའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསང་བའོ། ། ཡང་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་གསང་བའོ། ། ཡང་ན་ཐིག་ལེ་གཉིས་ཀྱི་འདུས་པ་ལས་གང་ཞིག་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རོ་དེ་ནི་གསང་བའོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཐབས་ལ་སོགས་པ་ལས་མཚན་མའི་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་རྟེན་བརྟེན་པ་བྱིན་གྱིས་རླབས་ཆར་ཡང་ཐིག་ལེའི་ཚུལ་དགའ་བ་སྐད་ཅིག་རོ་སྦྱོར་བ་ཐབས་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་ བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསང་བའོ། ། བཤད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ལ་མཆོག་ཟབ་པའི་དོན་གྱིས་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་དོན་ནི་གཞན་མི་བྱེད་པ། ཡང་ན་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱས་པས་སོ། ། དོན་དམ་པ་ལ་བཤད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཡོད་དོ། ། ཡང་ན་མཚན་གྱི་བླ་མ་ལས་སྡོམ་པའི་གསང་བའི་བླ་མ་ལས་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཚན་ནི་པདྨའོ། ། བླ་མ་ནི་ལྟེ་བ། སྡོམ་པ་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། གསང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། བླ་མ་ནི་གྱེན་དུ། བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླུགས་པ། ཡང་ན་ཐིམ་པ། དེ་ལ་མན་ངག་ནི་ འདི་ཡིན་ཏེ།

As it is taught in the Jñānatilaka Tantra, the sequence of the "Root Examination," the "Later," and the "Even Later," is explained as the "Essential Fruit." It is likewise equal to space. Alternatively, the word "then" refers to having fully worshipped with the offering of the vajra flower at the heart of the secret lotus, which is elevated, firm, and pervaded by the scent of fresh sandalwood; it is the union of the two drops that subsequently arise in meditative equipoise. Therefore, it is "secret." Alternatively, it is "secret" because it is difficult to find for hearers and the like. Alternatively, it is "secret" because the flavor experienced from the union of the two drops is secret. Alternatively, it is "secret" because it is free from the methods of concentration and so forth, and from the union of the flavors of the moments of joy in the manner of the drops—the blessing of the support and the supported arising from the wisdom of signs derived from insight, method, and so forth. The term "explained" means that, having become thus, the meaning is clarified through the most profound sense. Alternatively, "meaning" means not to be made otherwise. Alternatively, "explained" means "having been done." Such an explanation does not exist in the ultimate sense; however, it does exist as the nature of the conventional. Alternatively, the meaning of "explained" is that it is explained by the secret guru of the vows from the guru of the name. "Name" is the lotus; "guru" is the navel; "vows" is the vajra; "secret" is the bodhicitta; "guru" is upward; and "explained" means poured or dissolved. In this regard, the pith instruction is as follows:

མཚན་གྱི་བླ་མའི་པདྨའི་ལྟེ་བའི་དབུས་ནས་གཉིས་ཀྱི་གསང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྡོམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སྙིང་ག་ནས་རིམ་པས་རོའི་གནས་ཡན་ཆད་རང་རིག་པར་བྱས་ཏེ་རྗེས་སུ་འདྲེན་གྱེན་དུ་འཕོ་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ལེའུ་ལས། གཉིས་ ཀྱིས་མཆོག་ནི་དགུག་པར་བྱ། ། དེ་ལྟའི་རྗེས་ལ་ངེས་པ་ནི། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྣང་བ་ལ། མཆོག་གི་རྗེས་ལ་སྣང་བ་ནི། སྣང་བ་མཆེད་སོགས་དང་བྲལ་བ། ། གང་ནས་འོངས་པ་དེ་རང་འགྲོ། ། འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ན་འོང་རབ་ བོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དཔལ་བླ་མ་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ནང་གི་པདྨ་ལས། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་འོད་རབ་སྐུ། ། རྫས་ཀྱི་མཆོག་ནི་རྟོག་པ་མེད། ། འོན་ཀྱང་ཆགས་པའི་དྲི་མས་ཁྱབ། ། གྱེན་དུ་བརྟན་པས་དྲི་མ་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། འགོ་བ་དང་གྱེན་དུ་བརྟན་པ་རིགས་པའི་གཞུང་ཡིན་ ནོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཚངས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ས་ཞེས་གསུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོའི་ཞལ་སྔ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་འཛིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཐ་མལ་པ་དང་ཐ་མལ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། གྱེན་དུ་དོན་མི་ ཤེས་པས་བླ་མས་གསུངས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་ནག་པོས། ལུང་ལས་ཡིད་ནི་ཆེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་བླ་མ་ལ་ཡིད་ཆེས། རང་གི་ཡིད་ནི་ཆེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་བླ་མ་ལ་ཡིད་ཆེས། ཐམས་ཅད་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ནང་ན། །

From the center of the lotus of the Guru’s name, the secret bodhicitta of the two is drawn up from the heart through the stages up to the place of the rasa (taste), making it self-aware and then transferring it upward; this is the meaning. Likewise, from the chapter on the inner homa: "The supreme of the two should be summoned; following that, there is certainty." Similarly, from the presence of Nāgārjunagarbha: "In the appearance of the Tathāgata, the supreme appearance following that is free from the increase of appearance and so forth; from wherever it came, there it goes. Because it goes, its coming is supreme." From the presence of the glorious Great Guru: "The body is naturally supreme light; the supreme substance is non-conceptual. Yet it is pervaded by the stains of attachment; by being stabilized upward, it is stainless." This is the logical source text for "descending and stabilizing upward." If it were not so, how could one who possesses the conduct of Brahmā be said to be on the level of a Vajradhara? Therefore, whatever is upheld by the presence of Nāgārjunagarbha and others is logical. If it were not so, there would be no distinction between the ordinary and the extraordinary. Since the meaning of "upward" is not understood, one should have faith in what the Guru has said. Likewise, the Master Kṛṣṇācārya said: "Faith is in the scriptures; likewise, faith in the Guru. Faith in one's own mind; likewise, faith in the Guru. Among all forms of faith..."

བླ་མ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གྱེན་དུ་ནི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་མཐའ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་ཤར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྡོམ་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས། ། མཆོག་གི་རྫས་ནི་གསང་བ་ཆེ། ། རང་བཞིན་དགའ་བ་འཕོ་བ་མེད། ། མཐའ་སོགས་དང་བྲལ་གྱེན་དུའི་གནས། ། ཨ་ཤྭད་ཐ་བཞིན་མི་ཟད་པ། ། ཞེས་ གསུངས་སོ། ། ཐོག་ནས་ཐོག་མ་ཐོག་མ་ཐ། ། མཐའ་དང་ཐོག་མས་གྱེན་པོ་བྲལ། ། འདི་ལྟའི་རྡོ་རྗེ་རྐང་པ་དགྱེས། ། གང་ཤེས་པ་དེ་མཁས་པ་ཡིན། ། རྒྱུད་ནི་དུ་མ་ཤེས་ན་ཡང་། ། དེ་ལྟ་མིན་ན་ཕྱུགས་དང་མཚུངས། ། དེ་ནི་དཔལ་དབང་ཐིག་ལེ་ལས། ། དྲངས་ནས་རབ་ཏུ་གསལ་བའོ། ། ད་ནི་ དེ་ནས་གསང་བ་བཤད་བྱ་བ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་འདི་ལ་གང་ཞིག་ཕྱོགས་གཞན་བཤད་པ་ཡོད་པ་དེ་གསལ་བར་བསྟན་ཏེ། ཨ་ཐཱ་ཏ་ར་ཧ་སྱཾ་ཝཀྵུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ། ཡང་ན་དོན་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བཤད་པར་བྱའོ། ། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་ཕྱིར་དོན་ཆེན་པོ། ། དོན་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་མཆོག ཡི་གེའི་མཆོག་གི་ཕྱིར་སྲོག་ཆེན་པོ། སྲོག་ཆེན་ པོའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མེད་པ། འབྱུང་བ་མེད་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ། རྒྱུའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་དོན་བྱེད་དོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དངོས་པོའི་རྒྱུར་གྲགས་པ་དྲན་པ་སྦྱིན་ནོ། །

"The guru is the logical reason," it is said. "Upward" means arising within the midst of the extremes and so forth, which are free from extremes. Likewise, from the Samvarodadhi: "The supreme substance is the great secret; The natural joy is without transference. Free from extremes and so forth, it is the upward state; Like the aśvattha tree, it is inexhaustible." Thus it is said. "From the beginning, the beginning, the beginning-end; free from extremes and beginning, upward." One who knows such vajra verses is wise. Even if one knows many tantras, if it is not so, one is like a beast. This is clearly elucidated by quoting from the Śrī-Īśvaratilaka: "Now, the secret shall be explained," and so forth. To clarify any other interpretations of this verse: athātaḥ saṃpravakṣyāmi is the heart mantra of all tantras, or rather, because it condenses all meanings, the meaning of all its branches shall be explained. A is the nature of space because the first consciousness is unborn. Because it is the nature of space, it is the supreme of all essences. Because it is the supreme of all essences, it is the great meaning. Because it is the great meaning, it is the supreme syllable. Because it is the supreme syllable, it is the great life-force. Because it is the great life-force, it is without arising. Even though it is without arising, it is the cause of the birth of all. Because it is the cause, it performs the function of the two-fold division. Because it abides in the ālayavijñāna, it bestows mindfulness, being renowned as the cause of the reality of all aspects.

རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་གྲགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་དུས་སུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཚངས་པའི་གཞི་ནི་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་པ་སྤུ་ལངས་པའི་མཚན་མས་སྨིན་མའི་འཁོར་ལོར་དབང་བྱེད་དོ། ། དེ་ནི་ཨའི་རྣམ་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། ད་ནི་ཐཱའི་རྣམ་པའི་དོན་བཤད་དེ། ཐཱ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་རོ། ། ཡངས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཡང་དག་པར་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་དོན་(བདེ་,བྱེད་)དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། སྣང་བ་ འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན། དེའི་སྐབས་སུ་སྨིན་མའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡུལ་གྱི་མཚན་མ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནི་ཐཱའི་རྣམ་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཏའི་རྣམ་པའི་དོན་བཤད་ཏེ། ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བའོ། ། ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་བསིལ་བའི་འོད་ཟེར་རབ་འོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡང་ན་གཏི་མུག་གི་མུན་ནག་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་དོན་བྱེད་དེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆད་པ་ལ་རྣམ་པར་འཇོམས་པ་ལ་ཆོས་བརྟན་པར་བྱེད་དོ། ། སྦྱོར་བ་ལ་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ སྦྱིན་ནོ། ། དེའི་དུས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ན་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དགའ་བའི་མཆི་མའི་མཚན་མས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་བརླག་པར་འགྱུར་ཏོ།

The fruit of the fully ripened cause manifests as various renowned enjoyments. At that time, the foundation of the Brahma of great bliss—the bodhicitta existing within the eyebrows—exercises mastery over the brow-cakra through the sign of horripilation. That is the meaning of the form ā. Now, the meaning of the form thā is explained: it is the end of what is called thā. Because its nature is vast, or because it pervades, or because it perfectly generates bliss. Furthermore, it functions to divide into two: by fully knowing the essence of the nature of all aspects, it generates the joy of the nature of full maturation. It also provides the cause for the arising of appearance. At that stage, through the sign of the dust of bodhicitta existing in the brow-cakra, one experiences enjoyment in the enjoyment-cakra. That is the meaning of the form thā. Now, the meaning of the form ta is explained: ta is appearance. Because it is free from all rivers, or because its essence is the nature of cool, radiant light, or because it destroys the darkness of delusion. Furthermore, it functions to divide into two: it stabilizes the dharma in the destruction of the cessation of the nature of all things. It also provides the cause for clarity in application. At that time, through the sign of the tears of joy of the bodhicitta existing in the enjoyment-cakra, it is dissolved into the dharma-cakra.

དེ་ནི་ཏའི་རྣམ་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་རའི་རྣམ་པའི་དོན་བཤད་དེ། ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའོ། ། ཉི་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་ རྗེའི་རྣམ་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཉི་མའི་མཚན་ཉིད་ཐབས་སུ་གྲགས་པ་རའི་རྣམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རི་བོང་འཛིན་ལས་འབྱུང་བ། ཡང་ན་གྲུབ་པ། རི་བོང་འཛིན་ལ་འབྱུང་བ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མངལ་གྱི་པདྨའི་ལྟེ་བའི་གནས་སུ་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ། ། སྦྱོར་བ་མེད་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཆད་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཐོབ་པ་མེད་དོ། ། མ་ཐོབ་པས་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐར་པ་ཤིན་ཏུ་རིང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་གཙོ་བའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་དོན་བྱེད་དེ། ཤེས་རབ་མའི་པདྨའི་ནང་ ན་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉི་མའི་འོད་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་དོན་བྱེད་དོ། ། ད་ནི་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་རི་བོང་འཛིན་དཀར་པོའི་འོད་སླ་བའི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་གཏོང་ཕོད་བྱེད་དོ། ། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལ་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན་ནོ། ། དེའི་སྐབས་སུ་ དགོད་པའི་མཚན་མས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ན་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་དབང་བྱེད་དོ། ། དེ་ནི་རའི་རྣམ་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཧའི་རྣམ་པའི་དོན་བཤད་དེ། ཧ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཕྱིར། ཡང་ན་གློ་བུར་གྱི་ཕྱིར། ཡང་ན་རྟག་ཏུ་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་དོན་བྱེད་དེ། །

That is the meaning of the letter ṭa. Now, the meaning of the letter ra is explained: ra signifies union (yoga). Because it is the form of the vajra, which is the method characterized by the sun; or, because it brings about joy. If the letter ra, which is renowned as the method characterized by the sun, were absent, how could that which arises from the "hare-holder" (the moon) occur? Or, if it were established, since there would be no arising from the hare-holder, there would be no union at the central location of the lotus of the wisdom-womb. Union will be explained [later]; without union, the attainment of great bliss does not occur. Without attainment, liberation, which is characterized by natural primordial wisdom (jñāna), would be very far away. Therefore, union is the primary meaning here. Furthermore, it performs the function of dividing into two: within the lotus of the wisdom consort, it performs the function of holding the bodhicitta, which is like the extremely hot light of the sun, by means of the form of the method. Now, by means of the form arising from the method, it releases the essence characterized by the form of the easy, white light of the hare-holder (the moon). It also provides the cause for analytical discernment. At that time, by the sign of laughter, the bodhicitta located at the dharma-cakra is empowered at the center of the navel. That is the meaning of the letter ra. Now, the meaning of the letter ha is explained: ha signifies primordial wisdom (jñāna). Because it is the support of all bliss; or, because it is adventitious; or, because it arises constantly. Furthermore, it performs the function of dividing into two.

ཉི་མའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དགའ་བའི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྟེང་ན་རོའི་ནང་ན་འཛིན་པར་བྱེད། རི་བོང་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྲོག་མའི་འོག་ཏུ་ནང་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དབུས་སུ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་མེད་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རོལ་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ དུས་སུ་ཁ་དོག་འགྱུར་བའི་རྟགས་ལས་ལྟེ་བ་ན་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་ཨུཏྤ་ལའི་རྩ་བར་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནི་ཧའི་རྣམ་པའི་དོན་ནོ། ། ད་ནི་སྱའི་རྣམ་པའི་དོན་བཤད་དེ། ། སྱའི་རྣམ་པ་ནི་དངོས་པོའོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་དོན་བྱེད་དེ། ཉི་མའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟེང་ན་མི་སྣང་བར་བྱེད། རི་བོང་ཅན་དཀར་པོའི་འོད་ཟེར་ཆད་པའི་བདག་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཅུང་ཟད་བཏུང་བ་བཏུང་སྙོམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན་ནོ། ། དེའི་སྐབས་སུ་དྲན་པ་མེད་པའི་རྟགས་ལས་རྡོ་རྗེའི་པདྨའི་རྩ་བ་ན་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིན་ པོ་ཆེའི་སྙེ་མའི་སྐེར་བརླག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་སྱའི་རྣམ་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཝའི་རྣམ་པའི་དོན་བཤད་དེ། ཝའི་རྣམ་པ་ནི་རྟེན་ནོ། ། རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའོ། ། གཞིའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་དོན་བྱེད་དེ། མ་འོངས་པའི་ཆད་པའི་དགའ་བ་ལ་བཏང་སྙོམས་བྱེད་དོ། ། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་ཡང་སྒྱུ་སྦྱིན་ནོ། །

The nature of the sun, the essence of joy, is held within the upper part of the rasa (taste) channel. The nature of the moon is held within the lower part of the prāṇa (life-force) channel. In the center, one sports with the characteristic of non-duality, which is without its own support. At that time, from the sign of the changing color, one experiences the enjoyment of the bodhicitta located at the navel, at the base of the vajra-utpala channel. This is the meaning of the syllable ha. Now, the meaning of the syllable ṣya is explained. The syllable ṣya is the entity. Because it displays all aspects, or alternatively, because it flows. It also performs the function of a twofold division: it causes the nature of the sun to become invisible above, and it bestows the cause for the wisdom of equanimity, which drinks even a little of the nature of the severed white light-rays of the moon. At that occasion, from the sign of non-recollection, the bodhicitta located at the base of the vajra-padma channel is destroyed at the neck of the precious ear of grain. This is the meaning of the syllable ṣya. Now, the meaning of the syllable va is explained. The syllable va is the support. Although it is free from aspects, it is the basis of all bliss. Because it is the basis, it is the cause for the arising of all bliss. It also performs the function of a twofold division: it maintains equanimity toward the joy of the future cessation, and it also bestows an illusion upon the differentiation.

དེའི་སྐབས་སུ་མི་གཡོ་བའི་ལྟ་བའི་མཚན་མས་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མའི་སྐེ་ན་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནང་གི་དཔྲལ་བར་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། ། དེ་ནི་ཝའི་རྣམ་པའི་དོན་ནོ། ། ད་ནི་ཀྵེའི་རྣམ་པའི་དོན་ བཤད་དེ། ཀྵེའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། ། ཡོངས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་བདེན་པའི་འཛིན་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་གཞན་གྱི་གནས་ན་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་བདེ་བ་དགུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་ དོན་བྱེད་དེ། མ་རིག་པའི་སྤྲིན་གྱིས་ཁྱབ་པ་འོད་ཉི་མ་སྟོང་ལ་ལམ་དག་པར་བྱེད་དོ། ། ཡང་དག་འོད་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན་ནོ། ། དེའི་དུས་སུ་སྐད་འགག་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེ་མེད་འགག་མེད་ནམ་མཁའ་བཞིན། རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྐུ་མེད་གཏིང་རིང་ཟབ་པ་དྲི་མ་མེད་དཔེ་མེད་བརྗོད་མེད་མཚན་མ་མེད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ བའི་ངོ་བོ་ཐོག་མ་དབུས་ཐ་མ་མེད་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་གྲགས་པའི་དཔལ་ལ་རང་བཞིན་དགའ་བའི་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། ། རེ་ཞིག་སྐད་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་འབྱུང་བ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཡེ་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་རྙེད། དེ་བས་འདིར་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་པོ་གཙོ་ བོའི་དགོས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཚན་མ་ལས་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་དག་པར་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བདག་ལ་ཡོད། མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ། ། མཚན་མ་ཙམ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཉེ་བ་ན་མེ་ཡོད་ཀྱང་དུ་བ་མེད་ན་མི་ཤེས་སོ། །

At that time, by means of the signs of the immovable view, one experiences the bodhicitta located at the throat of the precious ear of grain within the forehead. This is the meaning of the syllable va. Now, the meaning of the syllable kṣe is explained: the term "form of kṣe" refers to discernment, because it is free from wandering and so forth. Alternatively, it is because the grasping at true existence, along with its habitual tendencies, is destroyed. Or, it is because the extremely profound bliss existing in the abode of others is summoned. Furthermore, it performs the function of dividing into two: it purifies the path of the thousand suns of light pervaded by the clouds of ignorance, and it also bestows the cause of the supreme, perfect light. At that time, from the sign of the cessation of speech, one experiences the essence of the marvelous, bodiless, deep, profound, stainless, incomparable, inexpressible, and signless—like space, unborn and unceasing. This is the glory renowned as the aspect of great bliss, without beginning, middle, or end, the King of Natural Joy who exercises sovereignty over all. One might ask: if signs such as the cessation of speech do not arise, how can the great primordial wisdom of natural joy be found? Therefore, in this context, signs and so forth are the primary necessity. Why is that? Because from signs, conviction arises. The cause for the arising of authentic primordial wisdom resides within oneself; signs and so forth are not the authentic primordial wisdom itself, but are merely signs. Just as when fire is nearby, if there is no smoke, it is not known.

དེ་ལྟར་རང་ བཞིན་དགའ་བ་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་ན་ཡང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་མི་ཤེས་མི་རྙེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི། དེ་ནས་གསང་བ་བཤད་བྱ་བ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པ་ཁ་ཆེའི་སློབ་དཔོན་དཔལ་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེའི་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་ དྲིན་གྱིས་འདིར་བདག་གིས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་དེ། ཚིག་མང་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་མ་བཤད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཚེ་ཐུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཆུང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། ། ད་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པ་ལས་ཡང་དག་ པའི་དོན་བཤད་དེ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་རིམ་པ་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ལ་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ལས་གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཤེས་རབ་ནི་འདིར་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པ་མེད་པ། རྣམ་པ་དང་བཅས་ པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའོ། ། རྣམ་པ་མེད་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་འདིར་ཐབས་ཏེ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་དབྱེའོ། ། ཡེ་ཤེས་སུ་གྲགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བར་གྲགས་པའོ། ། གང་ཞིག་ཤེས་རབ་མ་ལས་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་ཤེས་ པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲགས་པ། རང་འོད་ལས་བྱུང་བ་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བར་གྲགས་པའོ། ། རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས།

Thus, although the natural joy exists within the body, if the signs and so forth are absent, it is said that it is not known and not found. Now, regarding the meaning of the verse: "Then, the secret shall be explained," I shall here explain it in brief through the kindness of the Kashmiri master, the glorious Ratnavajra, who attained the ultimate accomplishment of Secret Mantra at the end of all activities. I have not explained everything here for fear of excessive words. Why is that? It is because in this age of conflict, sentient beings have short lifespans and little insight. Now, the authentic meaning of the stage of insight-wisdom (prajñājñāna) is explained. Regarding the phrase "the supreme stage of insight-wisdom": insight-wisdom is wisdom (jñāna) regarding insight (prajñā). Alternatively, that wisdom which arises from insight is insight-wisdom. Here, insight is divided into two: with aspects and without aspects. That which possesses the characteristics previously taught is "with aspects." That which is the nature of Mahāmudrā is "without aspects." Wisdom here is the method, and it is also divided into two: that which is renowned as wisdom, and that which is renowned as arising from wisdom. That which knows the bliss with signs from the consort is renowned as wisdom. That which knows the experience of bliss free from signs, arising from one's own radiance, is renowned as arising from wisdom. "Stage" refers to the state.

དེ་ཡང་གང་ལ་ཐ་མ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་ལ་ཐ་མའི་སྒྲ་ནི་ཙནྡན་གྱི་གང་ཟག་ཙམ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ ལྟ་བའི་ཙནྡན་ལ་སྐད་ཅིག་ཙམ་དྲི་ཡོད་པའོ། ། དེ་ལ་སྙིང་གའི་བསམ་གཏན་གྱི་གནས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་འབྲིང་རབ་ཀྱི་རབ་བོ། ། འབྲིང་ནི་པདྨ་དཀར་པོའི་གང་ཟག་ཡང་དང་ཡང་དོན་བཤད་པས་ཅུང་ཟད་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་པདྨ་ཆུའི་ནང་ན་ཡོད་ན་ཡང་ཆུ་མི་འཛིན། ཤིན་ཏུ་འཇོམས་པས་ཅུང་ཟད་འཛིན་ ནོ། ། དེ་ལ་ལྟེ་བའི་སྙིང་པོར་རོ། ། རབ་ནི་ཨུཏྤ་ལའི་གང་ཟག་དེ་ལ་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་བློ་ལ་འཛིན་པ་དེ་ནམ་ཡང་བརྗེད་པ་པོར་བར་མི་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་ཨུཏྤལ་སྐམས་ན་ཡང་དྲི་དང་ཡང་མི་འབྲལ། དེ་ལ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩ་བར་རབ་ཀྱི་རབ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་གཞན་མ་ལ་ཡང་ གསལ་བ་སྣང་བར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་རིན་པོ་ཆེ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། དེ་ལ་རིན་ཆེན་གཏེར་དེའི་ཕྱིར་མཆོག་གོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་རྣམས་ཀྱིས་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་རྙེད་པར་དཀའ་ཞེ་ན། རྟེན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་སྤྲོས་ པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་ལ་ཞེས་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གང་ཟག་ཉིད་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། བསྐྱོད་པ་མེད་པས་མི་བསྐྱོད་པ། བསྐྱོད་པ་ནི་རང་གི་གནས་ནས་འཕོ་བ། གང་ལ་བསྐྱོད་པ་མེད་པ་དེ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་དོ། ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ལ་བསྐྱེད་རིམ་རྫོགས་རིམ་ཞེས་བཤད་དོ། །

Furthermore, regarding the term "inferior" and so forth applied to individuals: the term "inferior" refers to the candana individual, who possesses the scent of the [candana] for only a single moment. In this context, the terms "heart center," "concentration," and so forth refer to the "middling-superior." The "middling" refers to the pundarika individual, who grasps the meaning slightly through repeated explanation; just as a white lotus, though in the water, does not retain the water, yet because it is easily crushed, it retains it slightly. In this context, it is at the navel essence. The "superior" refers to the utpala individual, who grasps the meaning in the mind through a mere indication and never allows it to be forgotten; just as an utpala does not lose its scent even when it withers. In this context, it is at the base of the victory banner. The "superior-superior" refers to the ratna individual, who, by their very nature, makes the knowledge clear and manifest to others; just as a genuine jewel, because it is not artificial, becomes a source of light by its own nature. In this context, that is the "jewel treasure," and for that reason it is supreme. Why? Because it is difficult for others to find. Why is it difficult to find? Because it lacks a [conventional] support. Alternatively, because it is free from conceptual elaboration (prapañca). Therefore, the teaching "to the ratna individual" refers to the ratna individual as Akṣobhya (the Immovable). Because there is no movement, it is "Immovable." Movement is shifting from one's own place; that which has no movement is the Immovable. There is no other tathāgata named Akṣobhya in another world system. By this, the generation stage and completion stage are explained in terms of the wisdom of insight (prajñājñāna).

བསྐྱེད་པ་ནི་རླབས་དང་བཅས་པ། རྫོགས་པ་ནི་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད། འོན་ཀྱང་འཕོ་བ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཡང་ན་བསྐྱེད་པ་ནི་མཚན་གྱི་བླ་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྫོགས་པ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བའི་སྡོམ་པའོ། ། ཡང་ན་བསྐྱེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་རོ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ། རྫོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བའོ། ། ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོབ་པ་ནི་འཕོ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ། རང་གི་ངོ་བོར་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྦྱིན་པས་སྤྲོས་པ་ ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་པའོ། ། རྒྱས་པར་མ་ཡིན་མདོར་བསྡུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོར་བསྡུས་པ་ནི་བསྡུས་པ་སྟེ་གསུམ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། རྒྱས་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ། ། ཡང་ན་མདོར་བསྡུས་མིན་འོན་ཀྱང་རྒྱས་པར་རོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་དུས་སུ་དགའ་བ་སྐད་ཅིག་རོ་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པ་ལས་མདོར་བསྡུས་པ་མིན་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གྲུབ་ནས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རོས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་མདོར་བསྡུས་མིན་ཞེས་མཚན་གྱི་བླ་མ། རྒྱས་པར་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་སྡོམ་ པ། ཡང་ན་མདོར་བསྡུས་མིན་ཕག་མོ། ། རྒྱས་པར་མ་ཡིན་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཞེས་བརྡའི་ཚིག་གོ། ། དཔལ་ལྡན་ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་སྦྱོར། ། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་དོན་གྲུབ་བྱེད། ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་སྐུ་དང་བྲལ། ། ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་ཕྱི་མ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔལ་ལྡན་ཧེ་རུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་ སོགས་པ་དང་བྲལ་བ། སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཉམ་པར་འཁྱུད་པ།

Generation is with waves; completion is its own nature, yet free from transference. Alternatively, generation is the guru of the name and so forth; completion is the saṃvara of the ḍākinī net. Alternatively, generation is the instantaneous taste of joy and so forth; completion is natural joy. Regarding "attainment": attainment is the experience of non-transferring bliss. "Renowned as its own essence" means that by granting experience, one finds the wisdom (jñāna) free from all conceptual elaborations. Regarding "not extensive, but concise": "concise" means summarized, with the intention of being free from the three. "Not extensive" means it is certain as the third itself. Alternatively, it should be construed as "not concise, but extensive." The meaning therein is this: at the time of practice, the intention is that it is not concise compared to the extensiveness of the signs of the instantaneous taste of joy and so forth. Once accomplished, the meaning is that it is "extensive" through the taste of experience. Alternatively, "not concise" refers to the guru of the name; "not extensive" refers to the Cakrasaṃvara. Alternatively, "not concise" is Vārāhī; "not extensive" is the Blessed One (Bhagavān). These are symbolic terms. "The union of glorious Heruka accomplishes all desired aims. Free from the egg-born body, it is later than the later," it is said. "Glorious Heruka" refers to being free from causes and so forth. "Union" refers to being in meditative equipoise, embracing conventional wisdom (saṃvṛti-jñāna).

ཡང་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཤར་བ། ཡང་ན་རྒྱས་པ་དང་མདོར་བསྡུས་པ་དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རོས་ཁྱབ་པ། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་དོན་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་ཐམས་ ཅད་ནི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་དགའ་བ་བཅོ་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་བཅུ་དྲུག་པ། དེ་ལ་གྲུབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་བས་ན་དེའི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་དོན་གྲུབ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་སྐུ་དང་བྲལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒོ་ངའི་སྒྲ་ནི་ཐིག་ལེ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འབྱུང་བ། ཡང་ན་ རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྐུ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐུ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་དང་བྲལ་བ། ཡང་ན་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ན་ཡང་ཡེ་ཤེས་སྦྱིན་པ། ཡང་ན་སྒོ་ང་ནི་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རང་འབྱུང་། དེ་ལས་སྐྱེ་བ་དེར་ཤར་ བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་ཕྱི་མ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་མའི་སྒྲ་ནི་རྟག་ཏུ་ཤར་བའི་ཕྱིར་རབ་མཆོག་གོ། ། རང་འབྱུང་གི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཀྱང་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན། ཡང་ན་ཕྱི་མ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་དགའ་བའི་ཉི་མའི་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བའི་ གྲགས་པ་འོད་རབ་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཕྱི་མ་ཞེས་ཤེས་རབ་དཔལ་གྱི་དགོངས་པའོ། ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གྱི་བླ་མ་ལས་དཔལ་ལྡན་པ་ཕྱི་མ་གསང་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བཤད་ཅེས་སྦྱར་རོ། །

Alternatively, it is that which arises simultaneously in great bliss. Alternatively, it is pervaded by the flavor of experience free from those [states of] elaboration and condensation. Regarding the phrase "the fulfillment of all desires," "all desires" refers to the fifteen joys. Their "fulfillment" is the sixteenth. The one who "accomplishes" that is the Blessed One. Therefore, he is called "the fulfiller of all desires." Regarding the phrase "born from the egg, free from the body": the word "egg" refers to the drop (bindu); "born from that" means arising. Alternatively, it means "perfection." Regarding "free from the body": "body" refers to the aspect of the support for signs, such as the aggregates (skandha), and he is free from that. Alternatively, even if free from aspects, he bestows primordial wisdom (jñāna). Alternatively, the "egg" is the self-arisen great bliss, perfected as the nature of space. "Born from that" means arising or appearing therein. Regarding the phrase "later than the later": the word "later" refers to the supreme because it is eternally arisen. Because it is self-arisen, "later than that" refers to the nature of supreme space. Alternatively, "later than the later" means arising from the primordial wisdom of the sun of supreme joy; this is the intention of Prajñāśrī, who states that it is the nature of the renowned, supreme light and joy. The word "also" (api) has the sense of certainty. Alternatively, "later than the later" means that from the Guru of the Name, the glorious later one bestows the primordial wisdom of the great secret. Thus, it should be connected as: "the primordial wisdom of all aspects is explained for Heruka."

ད་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་སྦྱིན་པའི་དོན་གྱི་ཇི་བཞིན་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་དེ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་རྟེན། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་དྲ་བའི་སྡོམ། ། གསང་བ་མཆོག་གི་དགྱེས་པ་ནི། ། དུས་གསུམ་ཡེ་ཤེས་བྲལ་བ་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་ བཤད་པའི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ཏེ། སྐྱབས་སྦྱིན་ཕྱིའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གཅད་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་རེག་བྱ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་དུ་རབ་ཀྱི་བླ་མ་ལ་ལག་པའི་པདྨར་བྱིན་ནས་བླ་མས་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་བྱའོ། ། ཀྱེ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་རྩ་བའི་དྲ་བའི་སྡོམ་པའི་དགྱེས་པ་ལ་དུས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སུ་བདག་གི་ཚིག་གིས་ནང་གི་ལྟ་བས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་བསྙེན་པར་གྱིས། བསྙེན་པ་ཙམ་གྱི་དཔེ་མེད་མཆོག་གི་དགའ་བའི་རྟེན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྙེད་དོ། ། ཡང་དེ་རང་གི་དོན་གསལ་བར་བཤད་ དེ། རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་དགའ་བའི་ས། དེ་གང་ལ་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བའི་སྐབས་སུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁའ་ལ་འགྲོ་བས་མཁའ་འགྲོ་མ། ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བཙིར་བའི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མ། ཡང་ན་རེག་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མའི་སྒྲ་ནི་རྩའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དྲ་བ་ནི་ཚོགས། ཡང་ན་འདུས་པ་དེ་ཉིད་སྡོམ་པའོ། ། ཡང་ན་སཾ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ། བཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ། ། དེ་ཉིད་སྡོམ་པས་བསྡུས་པས་ སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

Now, the actual nature of the conferral of the wisdom-gnosis empowerment (prajñājñānābhiṣeka) will be explained as it is: "The support of all bliss, the binding of the ḍākinī net, the supreme secret delight, free from the wisdom of the three times." Regarding this: having previously received the empowerment and understood a qualified wisdom consort, in order to sever the afflictions of the habitual tendencies of external desire and to experience internal tactile sensation, the student places [the consort] in the lotus-hand of the supreme guru. The guru then speaks as follows: "O Great Being, through my words, approach the great wisdom with the inner view in the state free from the three times—the delight of the binding of the root net, the support of all bliss. By merely approaching it, you will find the support of supreme joy, which is beyond compare." Furthermore, to clarify its specific meaning: "Support" refers to the stage of supreme joy. In that regard, "all bliss" is intended to mean "great bliss." Moreover, in the context of arising from wisdom, she is the wisdom ḍākinī. She is called a "ḍākinī" because she moves in space (kha-ga). Alternatively, she is a ḍākinī because she crushes all entities. Or, because she delights in touch, the term "ḍākinī" refers to the channels (nāḍī). Their "net" is the collection; or, that very assembly is the "binding" (saṃvara). Alternatively, saṃ means bliss and vara means principal. Because it is gathered by that very binding, it is the meaning of "binding" (saṃvara).

ཡང་ན་སྡོམ་པ་ནི་སྦས་པ། ཡང་ན་གཟུང་བ། ཡང་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ད་ནི་དེ་ལ་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་དེ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསང་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་འདབ་མར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ འཛིན་པ། དགྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདབ་མ་གསུམ་པར་སྤྱོད་པའོ། ། ཡང་ན་གསང་བའི་དགའ་བ་ནི་སྤྲོས་པ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་དགའ་བས་གཟུང་བ། དགྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པའི་དགའ་བས་སྦས་པའོ། ། ཡང་ན་གསང་བ་མཆོག་གི་དགྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ བདག་ཉིད་རང་བཞིན་དགའ་བ་དེས་དེ་རུ་དེ་རང་སྤྱོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྤྱོད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཉིད་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེ་ན། བཤད་པ། དུས་གསུམ་ཡེ་ཤེས་དང་བྲལ་བ། ། དུས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་གསུམ། ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་ལ་ རྩོམ་པ། བྲལ་བ་ནི་དེས་སྤངས་པ། ཡང་ན་དུས་གསུམ་ནི་འགོག་པ་དང་འདོད་པ་དང་དཔྱིད། ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་རྣམས་དག་པའི་སྦྱོར་བ། བྲལ་བ་ནི་དེས་འདས་པའོ། ། ཡང་ན་དུས་གསུམ་ནི་སླར་ལོངས་སྤྱོད་དབང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། ཡེ་ཤེས་ནི་དེའི་རྟེན། བྲལ་བ་ནི་ དོན་ཇི་ལྟ་བའོ། ། ཡང་ན་དེས་སྤངས་པ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་དགའ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཟུགས་བཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་མི་རྙེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །

Alternatively, "vow" (samvara) is intended to mean "hidden," "to be grasped," or "conduct." Now, the excellence of the location therein is explained. Regarding the term "secret" (guhya): "secret" refers to the realization within the sixty-four petals. "Supreme" (para) refers to the grasping at the eight petals. "Joy" (rati) refers to the conduct at the third petal. Alternatively, "secret joy" is the emanation; "supreme" refers to being grasped by supreme joy; and "joy" refers to being hidden by the joy of cessation. Alternatively, "the secret supreme joy" refers to the nature of the three suchnesses (tattva); the meaning is that one should conduct oneself there through that very nature of joy. The intention is that by mere conduct, one will become perfected. If one asks, "How will that be?" it is explained: "Free from the wisdom of the three times." "The three times" refers to the three joys. "Wisdom" refers to the engagement therein. "Free" means abandoned by that. Alternatively, "the three times" are cessation, desire, and spring; "wisdom" is the application of their purification; "free" means transcending those. Alternatively, "the three times" are the bodhicitta of the nature of the enjoyment empowerment; "wisdom" is its support; "free" is the meaning as it is. Alternatively, it is abandoned by that. Why? Because the nature of joy is not truly found by merely grasping the conventional form. When there is no experience, then, through the experience of wisdom with signs, one is free from aspects.

ཇི་ ལྟར་ཤིན་ཏུ་ལང་ཚོ་ལ་བབ་པའི་གཞོན་ནུ་མ་སྐྱེས་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་པས་ལེགས་དགྱེས་ལ་བདེ་བ་མི་ཤེས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མི་ཤེས་པས་རང་བཞིན་དགའ་བ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་མི་རྙེད་དོ། ། དེ་བས་འཛིན་པའི་བདུད་རྩི་ལ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ དགོས་སོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ད་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་རིག་པའི་ཆ་ཙམ་བཤད་དེ། རང་དགའ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དགོས། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་རྟག་ཏུ་བཞུགས། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་དམ་ཚིག་ སེམས། ། རྡོར་སེམས་མཆོག་གི་བདེ་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་རྟེན་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པའོ། ། རང་གི་རྫོགས་པ་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ཐམས་ཅད་ཐིམ་པ་ཇི་ལྟར་བྱེ་མའི་ནང་དུ་ཆུའོ། ། དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གནས་དང་། ཡང་ན་འབྱུང་བ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེའི་དོན་བཤད་དེ། རང་འོད་རིག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བར་བྱས་ནས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ནང་དུ་གཞག་སྟེ་ཚངས་པའི་རུས་པའི་དབྱུག་པའི་རྩེ་མོ་སྟོང་ཉི་མ་བྱེ་བའི་འོད་དང་མཉམ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་ བསམས་ཏེ། དེའི་རྩེ་མོའི་གཙག་བུས་དབུས་ཀྱི་གནས་འབིགས་པར་བྱའོ། ། ཕུག་པ་ཙམ་གྱིས་དཔེ་མེད་རོའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྐྱེའོ། ། སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་དེས་རྙེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་རྟག་ཏུ་བཞུགས་ཞེས་ཉིད་མཆོག་གི་ དབང་ཕྱུག་གིས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་གང་།

Just as a young woman in the full bloom of youth does not know the bliss of perfect joy without the union of a man, so too a yogi, without experiential realization, will not find the king of great bliss, the natural joy. Therefore, there must be experiential realization even of the amṛta of the grasper. Otherwise, the wisdom (jñāna) derived from hearing, reflection, and meditation would become meaningless. Now, a mere portion of the aspect of experiential realization will be explained: "The necessity of experiencing natural joy; The self of all, eternally abiding, The samaya of the ḍākinīs, The mind, the supreme bliss of Vajrasattva." Regarding this: "Natural joy" (svānanda) is that which is not produced from external supports, such as physical pleasure and the like. "Self" (sva) is like the perfection of space. "Experiential realization" (anubhava) is the dissolution of all flavors, like water into sand. "Entity" (vastu) refers to the location or the arising. To explain the meaning of that arising: having caused the bodhicitta to arise together with the consort of one's own light, one should place it within the form and visualize it in the manner of the tip of a staff of Brahma’s bone, equal to the light of ten million suns. With the probe of its tip, one should pierce the central location. By merely piercing it, an incomparable experience of flavor arises. By its mere arising, one attains the authentic wisdom of insight (prajñājñāna). Therefore, the Supreme Lord (Īśvara) said: "The self of all, eternally abiding." Furthermore, what is that?

མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་དམ་ཚིག་སེམས། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའོ། ། དེ་ལ་དམ་ཚིག་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་སེམས་དཔའ་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་མགོན་པོའོ། ། ཡང་ན་སེམས་དཔའི་སྒྲ་ནི་སྙིང་པོའོ། ། སྙིང་ པོའི་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོའོ། ། རྡོར་སེམས་མཆོག་གི་བདེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཤིགས་པ། ཡང་ན་རང་བཞིན་རླུང་གི་ངོ་བོ། ཡང་ན་སེམས་དཔའི་སྒྲ་ནི་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན། མཆོག་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་ན་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཤིན་ཏུ་ བསལ་བའི་ངོ་བོ། ། བདེ་བ་ནི་ནང་གི་རེག་བྱ་བ་ལྟ་བ་ཙམ་གྱིས་དཔེ་མེད་རོ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ད་ནི་དེ་ལ་རང་དང་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་དེ། དེ་ནི་རང་བྱུང་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། དཔའ་བོ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྡོམ་པ། ། ཚུལ་གྱི་ངོ་བོ་ལས་བྱུང་ གྲངས། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་གཤེགས་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནང་གི་རེག་བྱ་སྦྱིན་བདག། རང་བྱུང་ནི་གཞན་མས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དགོངས་པའོ། ། གཞན་མའི་སྒྲ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ། དེའི་ནང་ན་བཞུགས་ན་ཡང་དེ་ལས་མ་སྐྱེས་པ། དེའི་ཕྱིར་རང་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་གཏི་མུག་ཉིད་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས། ཡང་ན་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཛིན་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས། ཡང་ན་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པར་ བྱེད་པའི་ང་རྒྱལ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས།

The samaya-mind of the ḍākinī. Regarding the term "ḍākinī," it refers to Vajravārāhī. In this context, samaya is great bliss (mahāsukha). Based upon great bliss is the heroic protector, the glorious Heruka. Alternatively, the word "hero" (sattva) refers to the essence (hṛdaya). The essence is the intrinsic nature of all phenomena. Regarding the phrase "the supreme bliss of Vajrasattva": "Vajra" is the indestructible; alternatively, it is the nature of the natural winds (prāṇa); or the word "hero" is the nature of space. "Supreme" refers to the nature of an experience that is utterly clear even when subject and object have been abandoned. "Bliss" is that which, through mere observation of the internal tactile sensation, gives rise to an incomparable flavor. Alternatively, it has the meaning of "generosity" (dāna). Now, the excellence of self and others is explained therein: "He is the self-arisen Blessed One, the Hero, the binding of ḍākinīs, arisen from the nature of the method, and likewise the Tathāgata." Regarding this: "He" refers to the giver of the internal tactile sensation. "Self-arisen" means he is not created by another; the word "another" refers to joy and so forth. Although he dwells within them, he is not born from them; therefore, he is self-arisen. Because he possesses the fortune [of realization], he is the Blessed One (bhagavān). Alternatively, he is the Blessed One because he has conquered the Māra of afflictions, which is delusion itself. Alternatively, he is the Blessed One because he has conquered the grasping at existence and nirvāṇa. Alternatively, he is the Blessed One because he has conquered the pride that causes abiding, birth, and destruction.

ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཀུན་དགའ་བའི་གནས་སུ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། བཞུགས་ཤིང་ཁྱབ་འཇུག་དང་ལྷ་ཆེན་པོ་དང་ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཉེ་བའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པས་འབད་པས་ བཙལ་ཡང་མ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དཔའ་བོའོ། ། ཡང་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ན་བཞུགས་ན་ཡང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆུས་མི་གོས་པ་དེ་བས་ན་དཔའ་བོའོ། ། སྲིད་པའི་སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། ཡང་ན་མཁའ་འགྲོ་མའི་སྡོམ་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ མཁའ་འགྲོ་མའི་སྡོམ་པ་སྲིད་པ་ཡིན་ཞེས་པ་དེ་ལ་དོན་སྨྲའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མའི་སྒྲ་ནི་དང་པོའི་བདུད་རྩི་ལས་སྐྱེ་བ། སྡོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རླུང་། རླུང་ལས་མེ། མེ་ལས་ཆུ། ཆུ་ལས་ས། ས་ལས་ཕུང་ པོ། ཕུང་པོ་ལས་སྐྱེ་མཆེད། སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན། དེ་ལ་རིམ་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པ། འཇིགས་པ། མི་དགའ་བ། ཞི་བ་དང་། ང་རྒྱལ། སྙིང་རྗེ། སོ་སོར་རྟོག་པ། བདག། ཡིད། སྲིད་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ། རིག། རིག་བྱེད། ངོ་ཚ། མི་དགེ་བ། མཚན་ ཉིད་དང་བྲལ་བ། ལེན་པ། འདུས་པ། བཀྲེས་པ། སྐོམ་པ། མི་བཀྲེས་པ། ནད་དེ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་གནས་ལ་རྒྱུ་སྦྱིན་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས། ད་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྦྱིན་ལས་བྱུང་བའི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་བཤད་དེ། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ། ཁྲོ་བ། མ་རུངས་པ། ས་ཧ་ ས་མ། ང་རྒྱལ། གཏི་མུག། བརྟན་པ། སྟོབས། ཕྱི། བསལ་བ། དབེན་པ། མ་ཡིན་པ། འཕྲོག་པ། བྱེད་པ། རྩལ། བརྩོན་འགྲུས། ངོ་ཚ་མེད་པ། སྐུལ་བ།

Alternatively, he is the Blessed One because he dwells in the dharmadhātu, which is like space, the abode of universal joy. He is the Hero because, although Viṣṇu, Maheśvara, Brahmā, Indra, Upendra, and others sought him with great effort, they did not find him. Alternatively, he is the Hero because, although he dwells within the ocean of existence for the sake of benefiting all sentient beings, he is not stained by the waters of attachment and the like. The term "existence" (bhava) refers to the five aggregates. Alternatively, it refers to the ḍākinī-saṃvara. Regarding how the ḍākinī-saṃvara is existence, the meaning is explained as follows: the term "ḍākinī" refers to that which is born from the primordial amṛta; "saṃvara" is the consciousness whose nature is bodhicitta. From consciousness comes wind; from wind, fire; from fire, water; from water, earth; from earth, the aggregates; from the aggregates, the sense bases; and from the sense bases, the nature of wisdom. The sequence of that is as follows: attachment, fear, displeasure, peace, pride, compassion, discernment, self, mind, existence, conceptualization, knowledge, the Vedas, shame, non-virtue, the absence of characteristics, grasping, gathering, hunger, thirst, non-hunger, and illness—these are the twenty-two natures of the mind that provide the causes for the stage of the increase of appearance. Now, the twenty-four arising from the causes that provide the stage of the attainment of appearance are explained: freedom from attachment, anger, cruelty, sahasama, pride, delusion, stability, strength, exterior, clarity, solitude, non-existence, plundering, agency, skill, diligence, shamelessness, and incitement.

ཡ་མཚན་དུ་གྱུར་པ། དྲག་པོ། ། དབུལ་བ། རྒོད་པ། གྱ་གྱུ། སྒེག་པའོ། ། དྲན་པ་མེད་པ། འཁྲུལ་པ་གཡོ་བ། ལེ་ལོ། མི་དགའ་བ། མི་སྨྲ་བ། ཐེ་ཚོམ། གནས་མེད་པ། དེ་ནི་འོད་རབ་ཀྱི་གནས་ལ་རྒྱུ་སྦྱིན་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་བརྒྱད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་རིག་པའི་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞིའི་གྲངས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡོམ་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྒྱས་ པར་བཤད་དེ། འདིར་མདོར་བསྡུས་པས་མིང་ཙམ་བརྡར་བྱས་སོ། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་མ་རིག་པ་དང་སྣང་བ་གསུམ་ཐ་མ་འབྲིང་རབ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་གྲངས་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་ངལ་མི་སོ་བས་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དོན་དུ་ཡང་ དང་ཡང་བསྐོར་ཞེས་འབྲེལ་ལོ། ། དེ་ལྟ་བུ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཐ་མ་དང་འབྲིང་ལ་སོགས་པ་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ། མཚན་མོ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་མ་རིག་པ་དང་སྟོབས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་འཕེལ། དེས་འཛིན་པ་དང་པོར་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་རིམ་པས་སེམས་པས་ སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཚོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རླུང་། རླུང་དང་ལྡན་པ་མ་རིག་པའི་རྟེན་ཏེ། མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོའི་བར་དུ་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་པའི་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་སྲོག་གི་གྲངས་སྤྱོད་ཅིང་སོ་སོའི་དངོས་པོས་བཞི་པོ་ལ་སྔར་ཇི་ལྟར་འོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐིམ། ཇི་ལྟར་ ཐིམ་པ་དེའི་དོན་བཤད་དེ། ། དང་པོ་ས་ནི་ཆུ་ལ་འགྲོ། ། ཆུ་ནི་མེ་ལ་འགྲོ་བའོ། ། མེ་ནི་རླུང་ལ་རྗེས་སུ་སྟེ། ། རླུང་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག།

The marvelous, the fierce, the impoverished, the laughing, the crooked, the graceful, the mindless, the wavering delusion, laziness, the unpleasant, the silent, the doubtful, and the homeless—these are the eight natures of ignorance that provide the causal basis for the state of supreme light. Such minds, mental factors, and the three appearances of ignorance, totaling fifty-four in number, were explained in detail by the Blessed One in the Samvarasāgara. Here, they are merely indicated by name in summary. The minds, mental factors, ignorance, and the three appearances—distinguished as inferior, middling, and superior—number one hundred and eight. Because they do not rest during the night and day, they serve as the causes for both cyclic existence and nirvāṇa; thus, they are repeatedly described as "revolving." Such natures of the three appearances, whether inferior, middling, and so forth, occur during the night and day. The night is renowned as the three times, during which ignorance and the so-called "Great Power" increase intensely. Through that, the first grasping is shown, and the natures are gradually perceived by the mind; this is the meaning of "perceiving the element of sentient beings." The wind of consciousness, possessing wind, is the support of ignorance. Between night and day, it moves through twenty-one thousand six hundred breaths. Each of the four entities dissolves just as they previously arose. To explain the meaning of how they dissolve: first, earth goes into water; water goes into fire; fire follows into wind; and wind enters into consciousness.

དེ་ལས་ཡང་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བས་བར་མདོའི་གཟུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ལེན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུས་པས་སྲིད་ པར་སྐྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་སྣང་བ་ཤར་བ་བཤད་དེ། འབྱུང་བ་ཚུལ་གྱི་ངོ་བོ་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་གསང་བའི་མན་ངག་གི་དོན་དེ་ལ་གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་བླ་མའི་མན་ངག་མེད་པར་ཡི་གེའི་སྒྲའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁ་ ཅིག་འདི་སྐད་སྨྲའོ། ། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་དེ་ལས་ནམ་མཁའི་སྙོམས་པས་འཁོར་ལོ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བའོ། ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རླུང་དང་མེའི་སྦྱོར་བ་ལས། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཚངས་པའི་བཞི་རྐན་རྒྱས་པ་ལས། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ སྨིན་མའི་འཁོར་ལོའི་སྟེང་འོག་ཡངས་པས་དབུས་ཀྱི་ཕྲ་མོའི་བུ་གའི་ཐིག་ལེས་འབིགས་པ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པས། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡེ་ཤེས་མ་རྫོགས་པས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཤད་དོ། ། དེས་ཇི་ལྟར་བསྒོམས་པ་རྣམས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ། འོན་ཀྱང་སྒོམ་པ་ རྣམས་དངོས་གྲུབ་མི་འགྲུབ་སྟེ་སླར་ལ་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་ཡང་དམྱལ་བར་འགྲོའོ། ། བཤད་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྐྱོན་མེད་དོ། ། དེ་བས་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མི་སྨྲ་བ་དེ་བདུད་རྩིའོ། ། བདག་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་པས་དེར་ང་རྒྱལ་མི་བྱེད་དོ། ། འོན་ཀྱང་འདིར་གཏན་ཚིགས་ཡོད་དོ། །

Furthermore, impelled by the winds of karma, one assumes an intermediate form to take up cyclic existence for the sake of sentient beings. This, in brief, demonstrates birth within existence. Now, the appearance of the glorious Heruka as the manifestation of the non-dual nature of the conventional and the ultimate will be explained. Regarding the phrase "from the nature of the manner of the elements," some, out of pride in the mere sound of the letters, speak as follows without the oral instructions of a guru who has attained realization regarding the meaning of the supreme secret pith instructions: "The 'elements' refer to the transformation into the three cakras through the union of the two organs and the equanimity of space." Some say it is from the forms of HŪṂ and PHAṬ; some say it is from the union of wind and fire; some say it is from the expansion of the four palates of Brahmā; some say it is the piercing by the drop in the subtle central aperture through the upper and lower expanses of the brow-cakra; some say it is from the perfection of wisdom; and some say it is from the non-perfection of wisdom—thus they explain the meaning of the elements and so forth. Through such meditations, they claim to attain accomplishments (siddhi). However, those who meditate in such ways do not achieve accomplishments; on the contrary, even those who compose treatises on this go to hell. There is no fault in explaining [the truth], but for those who do not know, silence is nectar. I, too, possessing wisdom, do not harbor pride therein. Nevertheless, there is a logical reason here.

རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་ རྒྱལ་པོ་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོའི་གནས་ཨུ་རྒྱན་དུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་རྗེ་བཙུན་དཔལ་ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏི་མགོན་པོ་དེའི་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་ད་ལྟར་བཞུགས་པ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་ཞབས་ཀྱིས་པདྨ་དེ་ལས་རིག་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་གསང་ སྔགས་གྲུབ་པ་བརྙེས་པ་ཁ་ཆེའི་སློབ་དཔོན་དཔལ་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེའི་ཞལ་སྔ་ནས་གང་ཞིག་རྙེད་པ་དེ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དཔེ་མེད་པའི་ལམ་དེའི་ཞལ་སྔ་ནས་བདག་ལ་བཀའ་དྲིན་གནང་། བདག་གིས་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་པར་བཟུང་། ཕྱི་ནས་དེ་ཉིད་བདག་རང་དགའ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ཡང་ན་རང་གི་ སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་སློབ་མ་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲིས་པ་ཞེས་འབྲེལ་ཏེ། གང་ཞིག་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་དབྱེར་ཡོད་དེ། གནས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་(བྱེད་,བྱེ་) བྲག་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་རྙེད་པའི་དོན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གནས་སྐྱོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་འདིར་ཅུང་ཟད་དགོངས་པ་སྨྲའོ། ། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་གཙུག་ཏོར་ཆར་ཡང་དང་ཐིག་ལེ་སྦྱར་བས་སྙིང་གར་ཚུལ་གྱི་ངོ་བོ། ཚུལ་གྱི་ངོ་བོ་ལས་རིན་ཆེན་ གཏེར་ཐམས་ཅད་མཚན་གྱིས་རྒྱས་པ་ཚུལ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ནི་གནས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ད་ནི་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཤད་དེ། འབྱུང་བ་ནི་འཆད་པ། ཚུལ་ནི་དགའ་བ།

The Great King, the supreme sovereign who has attained the siddhi of Mahāmudrā, was born in Oḍḍiyāna, the abode of the Great Vajra. From the lotus feet of the glorious Ācārya Avadhūtipāda—who attained realization in the direct presence of the protector, the venerable Śrī Indrabhūti, a lord of the glorious Heruka—and who has now passed away, I received that which was obtained from the presence of the Kashmiri master Śrī Ratnavajra, who had attained the accomplishment of Secret Mantra, the ultimate of all the Vedas. This is a marvelous and peerless path. Out of his kindness, he granted it to me, and I have held it as nothing other than the truth. Subsequently, for the sake of my own joy, or rather, so that my fortunate disciples might comprehend it, I have asked these questions; thus, the meaning of "that which arose" and so forth is the completion stage. Furthermore, this is divided into two: the nature of the abode and the nature of the result. Although there is no distinction between the two in the completion stage, nevertheless, for the sake of attainment, the state of experience becomes faultless. Therefore, based on the oral instructions of the Guru, I shall here express a portion of the intended meaning. "Arising" refers to the essence of the mode [of being] at the heart, through the union of the rain of the precious uṣṇīṣa and the drop (bindu). From the essence of that mode, all the treasures of jewels are expanded by the names; the nature of that mere mode is the wisdom body (jñānakāya). That is the nature of the abode. Now, the nature of the result will be explained. "Arising" is the explanation, and "mode" is joy.

འབྱུང་བ་ཚུལ་འཆད་པའི་དགའ་བ། ངོ་བོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པས། སྡོམ་པའི་ སྒྲ་ནི་བསྡུས་པར་གྲགས་པ་སྲིད་པ་མཆོག་གི་དགའ་བའོ། ། དེ་ལས་རང་འབྱུང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔའ་བོ་མཁའ་འགྲོ་མའི་སྡོམ་པ་རང་བཞིན་དགའ་བ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོའོ། ། དེ་ལ་མན་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆད་པའི་དགའ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚུལ་བསྡུས་པ་ལས་ མཆོག་གི་དགའ་བ་སྲིད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཆོག་གི་དགའ་བའི་ངོ་བོར་གྲགས་པ་ལས་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་དགའ་བ་གཞན་མིན་རྫོགས་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཅིག་པུ་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པ་ཆད་པའི་དགའ་ལས་རང་བཞིན་ དགའ་བ་རྙེད་པ་མི་སྲིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་འགེགས་པའོ། ། དེ་ནི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་མཆོག་གི་གསང་བ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་མི་སྣང་བ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཤེས་རབ་ཏུ་གསལ་ལོ། ། ད་ནི་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་ལ་སྣང་བ་ཤར་བ་ལ་གཤེགས་པ་དང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་འཇུག་པ་ བཤད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་གཤེགས་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་བཞིན་ཆད་པའི་དགའ་བའི་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་གྱི་ངོ་བོའི་ཡེ་ཤེས་ལས་འོངས་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་གཟིགས་ནས་ཆད་པ་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ཞེས་རང་གི་ངོ་བོའི་ནང་དུ་འཇུག། ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཆད་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་གཤེགས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ད་ནི་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བཤད་དེ། མེད་པ་མ་ཡིན་ཡོད་པའང་མིན། ། དམ་ཚིག་སྤྱོད་པས་ཐོབ་པ་ཡིན། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་ངོ་ཕྱིར།

Regarding the joy of explaining the manner of arising: the term "essence" (ngo bo) refers to the saṃvara (vow). The word saṃvara is renowned as the "supreme joy of becoming" (bhava). From that, the self-arisen Blessed One, the Hero, is the King of Great Bliss, the nature of the saṃvara of the ḍākinīs. The pith instruction for this is as follows: from the manner of the joy of cessation (chad pa'i dga' ba), which is nirvāṇa, and the condensed manner [of arising], the supreme joy of becoming is renowned as the essence of supreme joy. From that, the meaning is the attainment of the "other nature-joy" (rang bzhin dga' ba) which is free from both becoming and nirvāṇa. If it were not so, it would be impossible to find the nature-joy from the joy of cessation alone, for it would be like obstructing space. This is the pith instruction of the great supreme secret of the elements and so forth; it is clarified by my own insight in order to protect what is invisible. Now, the departure and entry into one's own essence when the appearance of the supreme Īśvara has dawned is explained: "Thus, the Tathāgata." Regarding this, having come from the wisdom of the essence of the manner of the yoga of the joy of cessation, and having perceived the past and future, one analyzes the cessation and enters into the interior of one's own essence; this is the meaning of "Tathāgata." Alternatively, the intention is that one "departs" from the yoga of analyzing cessation. Now, the wisdom of the great emptiness of all aspects for the supreme Īśvara is explained: "It is neither non-existent nor existent; it is attained through the conduct of the samaya. Because it is the very face of experience,"

འཇིག་རྟེན་ གསུམ་དུ་རྙེད་པར་དཀའ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྣང་བའི་བརྡར་བྱས་སོ། ། ཡོད་པའང་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དོན་དམ་པའི་ལྟ་བ་བསྟན་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་། སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་རང་བཞིན། གང་རང་བཞིན་དེ་ནི་ སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དག་ལས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར། རྟེན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར། དམ་ཚིག་སྤྱོད་པས་ཐོབ་པ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ། དེ་རྣམས་ ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སྦྱོར་བ། ཡང་ན་ཀུན་སྤྱོད་ཡང་ན་རེག་བྱས་འབྱུང་བ། ཡང་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་བདུད་རྩི་རོ་འཛག་པའོ། ། ཐོབ་པ་ནི་དེའི་རོས་ཤེས་པ་ཇི་བཞིན་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དཔལ་སྡོམ་པའི་རྒྱལ་པོའོ། ། རང་གི་ཉམས་མྱོང་རང་བཞིན་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལ། རང་གི་སྒྲ་ནི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཚོར་བ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་འདས་པ། ཡང་ན་རང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ། ཡང་ན་རང་གི་སྒྲ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་དེ་ལས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྟ་བ། ལྟ་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ཕྱི་མ་ཡིན།

Regarding the phrase, "Difficult to find in the three worlds," the statement "it is not non-existent" serves as a sign for the appearance of conventional aspects. The statement "it is also not existent" teaches the ultimate view. Why is this? Because the emptiness of all phenomena is their nature, and that which is the nature is emptiness. From among those, because the wisdom of the great emptiness of all aspects is without support, it is the ultimate; because it is with support, it is the conventional appearance. Therefore, the words, "It is not attained through the practice of samaya," were spoken. Alternatively, "samaya" refers to the channels; "practicing" them means engaging with them, or practicing in all ways, or arising through contact, or the dripping of the nectar of the taste from realization. "Attainment" is the great wisdom of joy, the glorious King of the Samvara, known through the taste of that [nectar]. Regarding the phrase, "Because it is the nature of one's own experience," and so forth: the word "own" refers to the mental consciousness free from habitual tendencies and the like. Regarding "experience," experience is the feeling within the mental consciousness by way of the essence of wisdom. "Nature" means transcending existence and non-existence. Alternatively, "own" refers to the experience of the nature free from the action mudrā. Alternatively, the word "own" refers to the joy of the nature; "experience" is the view of wisdom free from conceptual elaboration arising from that. Through mere view, the nature is fully known; through full knowledge, everything is the latter.

ཕྱི་མ་ཡིན་ པས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་རྙེད་པར་དཀའ་བས། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས། ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་མོ། ། རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ཐོབ་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་གང་རྙེད་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཟུགས་སོ། ། མཚན་མ་མེད་པས་གང་རྙེད་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤཱན་ཏ་རཀྵི་ཏའི་ཞལ་སྔ་ནས། སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པར་བསྟན་པ་ལས། རྟེན་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་དགའ། ། དགའ་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། ། རྟེན་དང་བྲལ་བའང་དེ་བཞིན་དུ། ། དགའ་བ་གསུམ་གྱིས་ཡངས་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གང་ཞིག་རྟེན་དང་བཅས་པ་དང་རྟེན་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་གི་སྤངས་པ་དེ་ནི་ རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བདག་གི་དགོངས་པའོ། ། ད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ལ་རྟེན་མེད་པ་ལ་བཞུགས་པ་བཤད་དེ། དངོས་རྟེན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ། ། ཐོག་མ་དབུས་དང་ཐ་མར་གནས། ། སྲུབ་དང་བསྲུབ་ཐབས་སྦྱོར་བ་ནི། ། ཇི་བཞིན་གནས་ ལ་སོགས་པར་བསྟན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ། རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་བརྟན་པ། དེ་དག་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། རིམ་པས་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རྟེན་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་ཕྱོགས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་དངོས་པོ་ནི་བདེ་བ།

Because it is the latter, it is difficult to find within the three worlds. The three worlds are the desire realm, the form realm, and the formless realm; alternatively, the three worlds are the three joys. "Difficult to find" means not attaining the joys and so forth that are accompanied by signs. Why is this? The intention is that it is of the nature of one's own direct experience. Whatever is found through wisdom accompanied by signs is the conventional form. Whatever is found through the signless is the ultimate. Likewise, from the presence of Śāntarakṣita, in the teaching on existence and nirvāṇa: "The nature with a support is joy; It has the three joys as its cause. Likewise, that which is without a support Is expanded by the three joys." Thus it is said. The abandonment of both that which has a support and that which is without a support is what I intend by "the nature of one's own direct experience." Now, the abiding in the supportless nature of great wisdom is explained: "In the discernment of the actual support, It abides in the beginning, middle, and end. The application of the churning and the churning-vessel Is taught as abiding just as it is, and so forth." Regarding this: "actual entity" refers to the non-erroneous view of wisdom. "Support" refers to the stability arising from wisdom that transcends wisdom. Because they are not pervasive, there is discernment; because it is not found through a gradual sequence, that too is supportless. That is the side of the ultimate. On the side of the conventional, the "entity" is bliss.

རྟེན་ནི་གསང་བའི་པདྨའི་སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་ནི་སྙིང་པོའི་གནས་སུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། རྟེན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བརྟན་ པའི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། ། གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྟུང་བ་དེ་ནི་རྟེན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱས་ནས་ཤར་དང་ནུབ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་གང་ཞིག་སྣང་བ་མེད་པ་དེ་ནི་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐོག་མ་དབུས་དང་ཐ་ མར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོག་མའི་སྒྲ་ནི་ཤར་བ། དབུས་ནི་གསལ་བའི་སྣང་བའི་ངལ་སོ། ། ཐ་མ་ནི་མི་སྣང་བའི་ངལ་སོ། ། ཡང་ན་ཐོག་མ་དབུས་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་གསུམ། དེ་ལ་རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་དང་རྟེན་དང་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རང་ བཞིན་ཞུགས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན་ཐོག་མ་ནི་མ་ཤར་བ། ཐ་མ་ནི་མ་ནུབ་པ། དབུས་ནི་རྟེན་མེད་པའི་རང་བཞིན་བཞུགས་པའོ། ། ད་ནི་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་ལ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྟེན་གྱི་གནས་བཤད་དེ། སྲུབ་དང་བསྲུབ་ཐབས་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲུབ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྲིད་ པ། བསྲུབ་ཐབས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། སྦྱོར་བ་ནི་དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་ནས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ངལ་སོ་བའི་རྟེན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྲུབ་ནི་ཡེ་ཤེས། བསྲུབ་ཐབས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལས་འབྱུང་བ། སྦྱོར་བ་ནི་དེ་དག་རོ་མཉམ་པ། རོ་མཉམ་པ་ལས་ནང་གི་རེག་བྱའི་ལྟ་བ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལས་རྙེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

The support is the heart of the secret lotus; wisdom is the experience of great bliss in the seat of the heart. "Discrimination" is divided into two: the discrimination of the support and, likewise, the discrimination of the supported. That which falls into wisdom is the discrimination of the support. Having performed the discrimination of wisdom and so forth, that which appears in the sky in a manner free from east and west is the meaning of the "discrimination of the supported." Regarding the phrase "abiding in the beginning, middle, and end": the word "beginning" refers to the arising; the "middle" is the rest of the clear appearance; and the "end" is the rest of the non-appearance. Alternatively, "beginning, middle, and end" refers to the three appearances of the nature of suchness. The intention is that the nature of the entity, the support, wisdom, and discrimination is always engaged therein. Alternatively, the "beginning" is the unarisen, the "end" is the unsetting, and the "middle" is the abiding in a nature without support. Now, the location of the support that reaches the culmination of the supreme Īśvara is explained. Regarding the phrase "the union of the churner and the churned": the "churner" is existence, the nature of method; the "churned" is nirvāṇa, the identity of insight. "Union" means the conduct that is the support for resting the mind in non-proliferation after knowing their own essence. Alternatively, the "churner" is wisdom; the "churned" is that which arises from wisdom; and "union" is their equal taste. The meaning is that from equal taste, the view of internal touch is not found in external objects.

ཇི་བཞིན་གནས་ལ་སོགས་པ་བསྟན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་བཞིན་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྟེན། དེ་བཞིན་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་ སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་བྱ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན་གནས་ནི་རྟེན་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་རྟེན་མེད་པ་ཇི་ལྟར་རྟེན་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་དེ་རང་རྟེན་མེད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གནས་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་དང་པོ་གྲུབ་ པའི་རྒྱུད་ལས་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་བྱ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དེའི་དོན་བཤད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་དང་། དགའ་བའི་གནས་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱིས་སྲུབ་དང་བསྲུབ་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་འབྲས་བུའི་རོ་ཐོབ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་ པས་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་རིམ་པ་ཙམ་བཤད་དེ། གང་ཞིག་བདེ་བའི་སྒོ་ངའི་ལྟེ་བས་བརྒྱན་པ་འདབ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་གསང་བ་ཆེན་པོའི་ཆུ་སྐྱེས་རྩ་བའི་གེ་སར་གྱིས་ཁྱབ་པའི་གཞི་དེ་ནི་གནས་སོ། ། ཡང་ན་གནས་ནི་རྟེན་གང་ལ་རྩའི་འཁོར་ལོའི་སྒྲ་ནི་སྤྲུལ་པ་ དང་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གཞིའོ། ། ཡང་ན་གནས་རྟེན་ནི་ལུས་སོ། ། དེས་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་མཉམ་པར་འཁྱུད་པས་ལྟ་བ་སྤྱོད་ཅིང་གཉིད་སྐྱེའོ། ། དེའི་དུས་སུ་གང་གི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ཞེས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལྟར་ཚོར་ན་དེའི་ཚེ་འདོད་པའི་དགའ་ བའི་མཚན་ཉིད་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར།

Regarding the phrase, "The abodes and so forth are taught as they are": "As they are" means that with a mind free from conceptual elaboration, one relies upon becoming and nirvāṇa. The intention is that one should rely upon the abodes, near-abodes, and so forth, based on primordial wisdom (jñāna). Alternatively, "abode" refers to the great bliss together with its support. The word "and so forth" means that just as the supported was taught together with its support, one should likewise act without a support. Alternatively, "abode" refers to the emanation wheel (nirmāṇacakra); the intention is that one should act in the same manner as taught in the Siddhitantra. To explain the meaning of how to act: through the meaning of the sixteen emptinesses, the signs of joy, and so forth, one should act with the knowledge of suchness (tattva), having attained the flavor of the result of experiencing the wisdom of insight (prajñājñāna) through the application of the churning and the churning-vessel. To briefly explain the stages according to the oral instructions of the Guru: that base which is adorned by the navel of the egg of bliss, the great secret lotus with eight petals pervaded by the filaments of the channels, is the "abode." Alternatively, "abode" refers to the support; the term "wheel of channels" refers to the bases of the emanation, dharma, enjoyment, and great bliss wheels. Alternatively, the "abode" or support is the body. By embracing the action seal (karmamudrā) in union, one experiences the view and sleep arises. At that time, if one perceives the eyes and so forth as emptiness—feeling this internal emptiness in this way—then at that moment, through the inclination toward the characteristics of the joy of desire, one will attain the stage of conduct through aspiration.

གནས་ལ་སོགས་པ་འདིར་ས་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱིས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གང་ཞིག་ཛཱ་ལན་དྷ་ར་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་གང་ཞིག་ནང་གི་དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གང་ཕྱི་དང་ནང་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ནི་གནས་ཀྱི་བསྟན་པའོ། ། ད་ནི་ཉེ་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་བཤད་དེ། གསང་བ་ཆེན་པོ་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་དབུས་སུ་གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་ཉེ་བའི་གནས་སོ། ། དེ་ལ་བདུན་པ་ལས་འཁོར་བ། དེའི་དུས་སུ་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཞེས་པ་ཕྱི་ སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་འདར་བའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དགའ་བ་གང་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བདེ་བ་ལ་བསྐྱེད་པའི་གནས་དེ་ནི་ཞིང་། དེ་ལ་འདུས་པ་ལས་མྱོང་བ། དེའི་དུས་སུ་ཕྱི་ནང་བདེ་བ་རྣམས་ལ་ཕྱི་ནང་བདེ་བས་སྟོང་པ་ཞེས་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ ཉིད་གང་གི་ཚེ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པ་གང་ཞིག་བདེ་བ་ངལ་སོ་བའི་གནས་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཞིང་ངོ་། ། དེ་ལ་ནུ་མ་རེག་པ་ལས་སྐོམ་པ། དེའི་དུས་སུ་སྟེང་འོག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཞིག་སྟོང་པ་དེ་ཡིད་སྟོང་པ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཚོར་ བ་དེའི་ཚེ་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་འོད་བྱེད་པ། གང་ཞིག་བདེ་བ་ལ་གཞན་མིན་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འདུན་པ། དེ་ལ་མ་མཆུའི་བདུད་རྩི་འཐུང་བ་སྦྱིན་པ་ལས་འདར།

In this context, the meaning of the "places" and so forth should be understood as joy and the other [joyful states]. That which is Jālandhara and so on is the worldly path; that which is internal is the extraordinary [path]; and that which is free from both the external and internal is the supramundane path—this is the teaching on the "places." Now, the meaning of the "near-places" is explained: the support of the bodhicitta in the center of the great secret lotus is the "near-place." From that, there is saṃsāra through the seventh [joy]. At that time, the external forms and so forth are empty; this is external emptiness. When one knows it in that way, the place that generates the bliss arising from the bodhicitta—the characteristic of the joy of trembling and the "Extremely Joyful" [bhūmi]—is the "field." From that, there is experience through gathering. At that time, all internal and external phenomena are empty of internal and external bliss; this is internal and external emptiness. When one knows it in that way, the place that is the characteristic of the joy of movement and the "Stainless" [bhūmi]—the place where bliss rests—is the "near-field." From that, there is thirst from touching the breasts. At that time, that which is empty of all phenomena above and below is the "emptiness of mind"; this is the emptiness of emptiness. When one perceives it in that way, the characteristic of joy is the "Luminous" [bhūmi]. That which arises as nothing other than bliss is the "desire." From that, there is trembling from the generosity of drinking the nectar of the lips.

དེའི་དུས་སུ་སྟེང་འོག་ལ་སོགས་པ་བདེ་བ་རྟེན་གྱི་གནས་ཤར་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཞེས་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ གང་གི་ཚེ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱས་པའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་འོད་འཕྲོ་བ་གཞན་མིན་འབྱུང་བའི་བདེ་ལ་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་ལས་འདོད་པ་དེ་ནི་ཉེ་བའི་འདུན་པ། དེ་ལ་སེམས་སོ་བཏབ་པ་ལས་སྒེག་པ། དེའི་དུས་སུ་གང་དོན་དམ་པའི་བདེ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཞེས་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་མདུང་གི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་སྦྱང་དཀའ་བའོ། ། གང་ཞིག་གསང་བའི་དཔྲལ་བའི་སྟེང་བདེ་བའི་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདུས་པའོ། ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་ བྱེད་པ། དེའི་དུས་སུ་གང་ཞིག་ཀུན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དགའ་བ་གསུམ་སྟེ་དེ་རང་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་འབྱུང་བའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་བདེ་བའི་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་གང་བཅོས་མ་ མེད་པའི་འཛུམས་པ་དང་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ཉེ་བའི་འདུས་པའོ། ། དེ་ལ་བསྐྱོད་པ་ལས་བྱ་རྨྱངས་དེའི་དུས་སུ་གང་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་གནས་པ་དང་འགོག་པ་དང་བྲལ་བ་འདུས་མ་བྱས་བདེ་བ་དེ་རེ་རེ་རང་གིས་སྟོང་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་མཆོག་ གི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་རིང་དུ་སོང་བའོ། ། བདེ་བ་ལ་རླབས་པ་དང་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་གང་ཞིག་ཚོར་བ་དེ་ནི་དུར་ཁྲོད། དེ་ལ་དམ་པོར་འཁྱུད་པ་ལས་རྔམ་པ།

At that time, the emptiness of the upper and lower [channels] and so forth—the support of bliss—and the emptiness of the east and so forth, is the "Great Emptiness" (mahāśūnyatā). When one knows this, the characteristic of the "Expansion Joy" (pramuditānanda) arises, which is the non-dual bliss of emergence. That which is fully enjoyed from that is "Desire" (chanda). From fixing the mind upon that, there is "Grace" (līlā). At that time, that which is the characteristic of ultimate bliss, the nature of nirvāṇa, is the "Emptiness of the Characteristic of Nirvāṇa," which is the "Ultimate Emptiness" (paramārthaśūnyatā). When one knows it in that way, the characteristic of the "Spear Joy" (śūlānanda) is difficult to purify. That which unifies the three drops of the nectar of bliss at the secret place and the forehead is "Union" (saṃyoga). From the application of that, there is "Action" (kriyā). At that time, the three joys that are the nature of all the elements are themselves empty; this is the "Emptiness of the Conditioned" (saṃskṛtaśūnyatā). When one knows it in that way, the characteristic of the "Emergence Joy" (udbhavānanda) becomes manifest. Merely by unifying the three drops of the nectar of bliss, whatever is the uncontrived closing and opening [of the eyes] and so forth is "Near Union" (upasaṃyoga). From the movement of that, there is "Stretching" (vijṛmbhā). At that time, that bliss which is free from arising, abiding, and ceasing is the "Unconditioned" (asaṃskṛta); each of those is itself empty, which is the "Emptiness of the Unconditioned" (asaṃskṛtaśūnyatā). When one knows it in that way, the characteristic of the "Supreme Joy" (paramānanda) has gone far. At the time of the surging and emergence of bliss, whatever is felt is the "Cemetery" (śmaśāna). From the firm embrace of that, there is "Ferocity" (ghora).

དེའི་དུས་སུ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་བཅོམ་པ་དེ་དག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་ པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་འབར་བའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་མི་གཡོ་བའོ། ། བདེ་བ་ལ་རླབས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་གང་ཞིག་དྲན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད། དེ་ལ་སྐེའི་སྒྲ་ལས་བ་སྤུ་ལངས་པ་དེའི་དུས་སུ་བདེ་བ་ལ་སྤྱོད་པས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དབུས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་ པ་དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་འོང་བ་མེད་པ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དབུས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ཐིག་ལེའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པའི་བློ་(གློས,གྲོས)། ཡང་དག་པའི་བདེ་བ་གང་ཞིག་རྙེད་པ་དེ་ནི་རིང་པོའོ། ། དེ་ལ་མིག་གི་འོ་མས་དགའ་བའི་ མཆི་མ་དེའི་དུས་སུ་བདེ་བ་ལ་རླབས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་དེའི་ལོག་པ་དོར་བ་མེད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་མྱོས་པའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནོ། ། ཡང་དག་པའི་བདེ་བས་རྙེད་པ་ལ་གང་ཞིག་རང་གི་ངོ་བོའི་དཔྱོད་པ་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ རིང་པོའོ། ། དེ་ལ་བྲང་བརྡབས་པ་ལས་ཚ་བ། དེའི་དུས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་རང་བཞིན་དེ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས། མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ཆད་པའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་དུ་འོད། བདེ་བ་ ལ་སྐྱེས་པ་ཆད་པ་གང་དུ་སྐྱེད་པ་དེ་ནི་ལམ་མོ། །

At that time, those who are free from attachment and have overcome permanence and nihilism perceive emptiness as being beyond extremes. When one understands it in that way, it is the unmoving characteristic of the joy of blazing. That consciousness which is mindful of having attained the wave of bliss is the "near charnel ground." At that time, through the experience of bliss, there is no beginning, end, or middle; because it is empty of beginning, end, and middle, and because there is no going or coming, when one understands the emptiness of that which is without beginning or end, it is the characteristic of the joy of the drop, the "excellent intelligence" (Sudhīmatī). That authentic bliss which is found is the "long." At that time, the tears of joy from the milk of the eyes are not without waves of bliss, yet there is no rejection of their opposite; because it is empty of that very [rejection], when one understands the emptiness of non-rejection, it is the characteristic of the joy of intoxication, the "Cloud of Dharma" (Dharmameghā). That investigation of the essential nature of what is found through authentic bliss is the "near long." At that time, from the beating of the chest, there is heat. Regarding the nature of all phenomena, it is not made by anything, it is unconditioned, and its nature is emptiness. When one understands the emptiness of nature in that way, it is the characteristic of the joy of cessation, the "Universal Radiance" (Samantaprabhā). That path is where the cessation born of bliss is produced.

དེ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་ལས་དངོས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེ་བའི་རྣམ་པ་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་རང་གིས་སྟོང་པ་ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ཨུ་དྷའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་དུ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ འོད་དོ། ། བདེ་བ་ལ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་ཆད་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ལམ། དེ་ལ་བསྐུམ་པ་ལས་བརྟེན། དེའི་དུས་སུ་སྐད་ཅིག་རོ་བདེ་བའི་ཆོས་ལ་རང་རང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ ཚུལ་གྱི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་དུ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་འོད་དོ། ། བདེ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་གང་ཞིག་འགོག་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བའོ། ། དེ་ལ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་ཡེ་ཤེས། དེའི་དུས་སུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དགའ་བའི་ཆོས་དེ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་ བས་མི་རྙེད་པས་ཞེས་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་ད་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཉིས་ཀྱི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་འོད་རབ་བོ། ། བདེ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་འགོག་པའི་སྐབས་སུ་གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉེ་བའི་སྦྱོར་བ། དེ་ལ་ཧའི་རྣམ་པའི་འདོན་པས་ རྣམ་པར་འབྱེད་པས། དེའི་དུས་སུ་འདུས་པའི་དགའ་བའི་བདེ་བའི་ཆོས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུས་པ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དུ་ མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སའོ། །

In that regard, from the city, all phenomena are directly unconditioned in the aspect of bliss; when one knows them to be empty of themselves, that is the light of the increase of the appearance of the characteristic of joy. That which thoroughly knows the state of the arising and ceasing of bliss is the proximate path. Based on the contraction therein, at that time, when one knows that the phenomena of the taste of bliss are empty of their own specific characteristics and so forth, that is the light of the attainment of the appearance of the characteristic of joy in the manner of the emptiness of self-characteristic. That which ceases within the king of bliss is the application. From the union therein comes wisdom. At that time, because the phenomena of joy of the past, future, and present are not found as past, future, or present, that is the supreme light of the authentic characteristic of the joy of the two wisdoms when one knows the emptiness of non-apprehension. At the stage of cessation within the king of bliss, that which is experienced by wisdom is the proximate application. By the recitation of the form of Ha, through differentiation, at that time, because the phenomena of the bliss of the gathered joy lack intrinsic nature due to dependent origination, they are empty of the characteristic of the gathered; that is the stage of great bliss, the inexpressible nature of joy, when one knows the emptiness of non-entities.

དེ་ནི་སྲུབ་དང་བསྲུབ་ཐབས་མཉམ་པར་སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་རིམ་རྫོགས་རིམ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཞེས་བཤད་དོ། ། ཡང་ན་གཅིག་པུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སྲུབ་པ་ནི་པདྨ་བསྲུབ་ཐབས་རྡོ་རྗེས། ཡང་ན་བསྲུབ་ཐབས་རྩ་སྲུབ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས། དེ་དག་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་གང་མཆོག་གི་དགའ་བ་ལ་དེ་ནི་གནས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཤེས་ནས། སྲུབ་དང་བསྲུབ་ཐབས་སྤྱད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་སྔགས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་བདེ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཤར་བའི་སྣང་བ་བཤད་དེ། དེ་བཞིན་སྔགས་དང་ལྡན་པར་ བྱ། སྔགས་སྤངས་པས་ནི་མི་འགྲུབ་བོ། ། སྦྱོར་ཉིད་ཆོ་གའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ་མཉན་པར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གྱི་སྒྲ་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཇི་ལྟར་གནས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་སྲུབ་ དང་བསྲུབ་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྔགས་དང་ལྡན་པའི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔགས་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྲོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་ངོ་། ། འབྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་ཐོབ་པའོ། ། སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་དགྱེས་ཆེན་པོའི་བདེ་བའི་དུས་སུ་གློ་བུར་དུ་སྒྲ་འདོན་པ། ལྡན་པ་ནི་རང་འོད་ཤེས་རབ་དང་བཅས་པ། སྔགས་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་སོགས་པས་བཏང་སྙོམས་ལས་སྔགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་བོ། ། ཡང་ན་ སྔགས་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བ། སྤངས་པ་ནི་ཆད་པའི་དགའ་བ།

This is explained as the meaning of the locations and so forth of both the generation stage and the completion stage, produced by the union of the churning and the means of churning. Alternatively, churning by means of the generation stage alone is the lotus; the means of churning is the vajra. Or, the churning of the channels is the bodhicitta. Having understood the meaning of the locations and so forth—the supreme joy of their union—one should practice the churning and the means of churning. This is the meaning. Now, the appearance that arises as the King of Bliss from the union of mantra meditation is explained: "Likewise, one should be endowed with mantra; without mantra, there is no accomplishment. Listen to the wisdom of the ritual of union as taught in the tantra." Regarding the phrase "likewise" and so forth, the word "likewise" means it should be performed with an undeluded mind. Alternatively, just as through the meaning of the locations and so forth, one realizes the wisdom free from conceptual elaboration through the union of churning and the means of churning, so too is it with being "endowed with mantra." Why is that? Mantra is the life-force and the cause of joy and so forth; when endowed with that, the result of great bliss arises. The word "arises" means to attain. "Mantra" refers to the spontaneous utterance of sound at the time of the bliss of great delight. "Endowed" means together with the insight of self-radiance. "Without mantra" means that the result of mantra is accomplished through equanimity, free from aspects and substantial entities. Alternatively, "mantra" is natural joy, and "abandoned" is the joy of cessation.

མི་(བགྲུབ་,འགྲུབ་)པ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་མན་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆད་པའི་དགའ་བ་སྤངས་པས་གཞན་མིན་རང་བཞིན་དགའ་བ་མི་རྙེད་དེ། ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་མེད་པར་དྲི་མི་རྙེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དགོངས་ པའོ། ། ཡང་ན་སྔགས་ནི་ཡིད། དེ་ཡང་བདེ་བའི་བདག་ཉིད། བདེ་བའི་སྒྲ་ནི་རྟག་ཏུ་མ་ནིང་གི་རྟགས། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་ནིང་རྟགས་ཀྱིས་ངེས་པར་བསྟན་པའོ། ། ཡང་ན་སྔགས་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ། སྤངས་པ་ནི་འཛུམས་པ། མི་འགྲུབ་པ་ནི་མི་རྙེད་པ། དེ་ལ་ དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་འཛུམས་པའི་དངོས་པོ་ཆུང་བ་མི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་བཤད་དེ། སྦྱོར་བ་ཉིད་ཆོ་གའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ཤེས་རབ་ ཐབས་ཡང་དག་པར་འཁྱུད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ། ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན། ཡེ་ཤེས་ནི་རྒྱུ་དང་དོན་གཉིས་ལས་ཤར་བ་ཡེ་ཤེས་བྱུང་བར་གྲགས་པ་འབྲས་བུའོ། ། ཡང་ན་སྦྱོར་བ་ནི་སྲིད་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། ཆོ་ག་ནི་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ། ཡེ་ཤེས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ རྟེན་མེད་པའི་ཚུལ་ལོ། ། རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ་མཉན་པར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི། སྦྱོར་བའི་ཆོ་གའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཞིག་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ་དེ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་འབྲེལ་བའོ། ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ། ཡང་ན་ལམ། ཡང་ན་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད། ཡང་ན་ བརྟན་པ་དང་ངེས་པར་བརྟན་པར་གྲགས་པ།

"Non-attainment" is according to the actual meaning. In this regard, the pith instruction is as follows: by abandoning the joy of cessation, one does not find the joy of the non-other nature; just as fragrance is not found without a flower—this is my intention. Alternatively, "mantra" is the mind, and that is the essence of bliss. The word "bliss" is always of the neuter gender; alternatively, it is definitively shown by the neuter gender as the intention of primordial wisdom (jñāna). Alternatively, "mantra" is the realization of great bliss; "abandonment" is closing; "non-attainment" is not finding. In this regard, the intention is as follows: by perfectly realizing great bliss, the small entity of closing does not depart—this is the meaning. Now, the non-dual union of primordial wisdom and that which arises from primordial wisdom is explained. Regarding the phrase "the union itself is the ritual primordial wisdom": "union" is the equal union, the very embracing of insight and method; this is the cause. "Ritual" is the meaning. "Primordial wisdom" is the result, renowned as the arising of wisdom from both the cause and the meaning. Alternatively, "union" is becoming itself as nirvāṇa; "ritual" is the non-duality of those two; "primordial wisdom" is the manner of being without support in non-duality. "Listen to what is taught in the tantra"—this is the connection: "Listen to that very ritual primordial wisdom of union which is taught in the tantra." "Tantra" means a sequence; alternatively, a path; alternatively, the nature of the three that are free from the three; alternatively, what is renowned as stable and definitively stable.

ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བར་གྲགས་པ། ཡང་ན་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད། ཡང་ན་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་གཞན་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་བླ་མའི་རྒྱུད་རྣམས་གསལ་ཏེ་དཔལ་ནམ་མཁའ་དང་ མཉམ་པའི་རྒྱུད་གཅིག་པུ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཡེ་ཤེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐབས་ཀྱི་དོན་གྱིས་གསུངས་པ། ཕྱི་ནས་ཡང་སྡོམ་པ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ཉོན་ཅིག་ཅེས་དགོངས་པའོ། ། ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་རྒྱུད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ སྐབས་སུ་འདར་བ་དང་རྡུལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དུས་སུ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་བོར་བ། ཡང་ན་མ་སྨིན་པའི་བསམ་གཏན་ལ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྲོ་བ་དེར་རང་ལེན་པ་དེ་ལ་འགོག་པའམ་གཟུང་ བའམ་དེ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྲགས་པ་མཆོད་པའི་ངེས་བསྟན་བཤད་དེ། འབྲིང་དང་མཆོག་དང་དབུགས་དབྱུང་ནི། ། དྲི་ཡི་ཆུ་དང་ལྡན་པ་ཡིས། ། རིག་མ་རྟག་ཏུ་མཆོད་བྱས་ཏེ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་དུས་ཁྱད་ པར་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲིང་ནི་སྲོག། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བ། དབུགས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ། དྲི་ཆུ་ནི་མ་ཞུ་བའི་ཉི་མའོ། ། འོད་ཀྱི་བདུད་རྩི་བཅས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཚོར་བ། དེས་འབྲིང་གི་དུས་སུ་རིག་མ་ཚངས་པའི་གཞི་དཔྲལ་བར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་ མཆོད་པར་བྱས། མཆོག་གི་དུས་སུ་ཚངས་པའི་གཞིའི་སྐེར་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱ།

Alternatively, it is renowned as wisdom and that which arises from wisdom; or, it is characterized as the method and that which arises from the method. Furthermore, the term tantra clarifies the other Yoga-uttara tantras, such as the Guhyasamāja and so forth, and is spoken of in the sense of the supramundane method of the wisdom that applies to the single tantra of the glorious Khasama. Subsequently, it is intended that one should listen to the saṃvara in the sense of the unsurpassed method. Thus the Blessed One himself spoke those words. Alternatively, regarding the tantra in the context of wisdom, the statement "trembling, sweating, and so forth are fully ripened" means that at that time, the bliss accompanied by mental aspects is completely cast aside. Or, in the case of unripened concentration, it means to restrain, grasp, or listen to the emission of the bodhicitta that occurs without a karmamudrā. Now, the definitive explanation of the offering, renowned as the nature of wisdom free from conceptual elaboration, is explained: "With the medium, the supreme, and the breath, Together with the water of fragrance, The yogi should always make offerings to the consort At the special times." Regarding this: "medium" refers to the prāṇa; "supreme" refers to the upāya; "breath" refers to the samatā. The "water of fragrance" is the sun of the undigested. Together with the amṛta of light, it is the authentic feeling. At the time of the medium, one should make offerings to the consort at the brahmarandhra (the crown of the head) with Vairocana. At the time of the supreme, one should make offerings at the throat of the brahmarandhra with Amitābha.

དབུགས་དབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་ཚངས་པའི་གཞིའི་སྙིང་གར་མི་བསྐྱོད་པས་མཆོད་པར་བྱ། ། ད་ནི་མཆོད་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་རྗེས་སུ་བསམ་གཏན་སྦྱོར་བའི་ མཆོད་པ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་བཤད་དེ། འབྲིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་མ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་བྱེད་མ། དབུགས་དབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་མྱོང་མ། དྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ། ཆུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ལ་མན་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། པདྨའི་གནས་རོ་མ་འཛིན་པའི་དབུས་སུ་གང་ཞིག་ ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་བཞུགས་པ་དེ་ནི་བདེ་བའི་བདུད་རྩི་དང་ལྡན་པའི་ཨུཏྤལ་གྱིས་རྡོ་རྗེའི་དུས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པས་དཔའ་བོའི་སེམས་ཀྱིས་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་ནས་རིགས་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་གཟུགས་མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་རིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་རྟེན་རྩའི་དབང་ཕྱུག་མ། མཆོད་ པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་དུས་སུ་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱས་ཏེ། བྱ་གདོང་མའི་ནམ་མཁར་རྐན་གྱི་ནང་དུ་རོ་མི་འཇུག་པར་བྱས་ནས་རྩ་བཞི་ཐོབ་པའི་རོ་མྱོང་བ་སྐད་ཅིག་གིས་མངོན་པར་དུས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོས་ཚིམ་པར་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་ཀོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐོར་བ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་པདྨ་གནས་པ། ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ལྟེ་བ། ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ། བྱང་ཆུབ་ནི་སེམས་ཀྱི་རོའོ། ། མཆོད་པ་ནི་ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ དེ་ལ་མན་ངག་འདི་ཡིན་ཏེ།

At the time of the relief [breath], one should make an offering to Akṣobhya at the heart of the Brahma-base. Now, having fully completed the collection of offerings, the explanation of the great collection of offerings for the subsequent application of concentration is as follows: the "middling" is the "holder" (dhāriṇī); the "supreme" is the "discerner" (vibhāvinī); the "relief" is the "taster of thought" (cintāsvādinī); "fragrance" is the lotus (padma); and "water" is the bodhicitta. Regarding this, the pith instruction is as follows: in the center of the "holder" (rasanā) at the location of the lotus, that which dwells in the avadhūtī is the utpala lotus endowed with the nectar of bliss. At the time of the vajra, the yogi, with a heroic mind, having understood the distinction of time, should offer the form of the family, Vajravārāhī—this is the intended meaning. Alternatively, "consort" (vidyā) refers to the mistress of the channels (nāḍīśvarī), the support of the channels. "Should offer" means that at the time of the wisdom-knowledge empowerment (prajñājñānābhiṣeka), having personally realized great bliss through the guru’s pith instruction, one should not allow the taste to enter the palate within the space of the "bird-beak" (kākāsyā). Having experienced the taste of attaining the four channels in an instant, one should subsequently satisfy oneself with the essence of the non-duality of the conventional and the ultimate—this is the intended meaning. Alternatively, "ko" refers to the form of the three circumambulations, the lotus dwelling in the charnel ground. "le" refers to the navel, the form of the sign. "ka" refers to desire. "Awakening" is the taste of the mind. "Offering" is the universal enjoyment. Regarding this, the pith instruction is as follows:

བསྐོར་བ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་གནས་སུ་ཡོད་པའི་པདྨ་མཚན་མའི་རྣམ་པའི་ལྟེ་བའི་ནང་ན་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་གྲགས་པའི་རོས་མཆོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་ནང་གི་རྟགས། རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐིམ་པ། ཡང་ན་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཡིད། དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའི་སྐབས། ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་པ། དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་རྟགས་ལས་རྣལ་འབྱོར་བས་ཕྱིའི་ ཡུལ་ལ་སོགས་པས་མ་འཁྲུལ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཐིམ་པ། སྤྲོས་པའི་སྐབས་སུ་གང་གི་ཚེ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྲོས་པའི་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་མཆོག་གི་དགའ་བ་ཁྱབ། ཡང་ན་གྲུབ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཐིམ་ པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲོས་པ་གནོད་པར་མི་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་བྱ་ཁྱུང་དུ་མ་དུག་ཟ་ན་ཡང་དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གནོད་པར་མི་འགྱུར། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྲོ་བ་དུག་ཟ་བ་དང་མཉམ་ཡང་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་མི་གནོད་སྐྱོན་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་སྒྲུབ་པ་བཤད་དེ། ཕོ་ཉས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གྲུབ། ། ཐ་མ་མཆོག་དང་བར་མ་སྟེ། ། ནང་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ནི། ། འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་གྲུབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཕོ་ཉའི་དོན་ལ་དུ་མའི་ལུགས་ཡོད་དེ།

The meaning is that one should make an offering with the flavor known as bodhicitta, which resides within the center of the lotus symbol located in the place of the charnel ground, in the manner of the three circumambulations. "Always" means according to the actual reality. Alternatively, it refers to the internal sign. "By the yogi" means the dissolution of experience; or, it refers to a mind free from delusion regarding external objects and so forth. "Time" refers to the occasion of conceptual elaboration. "Specifically" means enjoying all bliss from the state of being free from elaboration. The meaning of this is as follows: through the internal sign, the yogi dissolves into the experience of being undeluded by external objects and so forth. At the time of conceptual elaboration, when one performs the offering of elaboration with a mind free from elaboration, at that time the supreme joy of the fruit of the unsurpassed offering pervades, or is accomplished. Why is that? Because when one is dissolved into experience, external elaboration will not cause harm. Just as when a garuḍa eats poison, it does not cause the slightest harm to it, so too, although the radiation of bodhicitta is like eating poison, nevertheless, by the blessing of experience, it is not harmed and no fault is incurred. Now, the accomplishment of the unsurpassed offering is explained: "The messenger accomplishes the coemergent; The inferior, the supreme, and the intermediate; By the mind that enters within, The desired accomplishment is achieved." Regarding this, there are many traditions concerning the meaning of "messenger" (dūti).

དེ་ལ་མདོར་བསྡུས་དོན་གྱི་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་གསལ་ བར་བཤད་དེ། ཕོ་ཉའི་སྒྲ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ས་འོག་ན་སྤྱོད་པའོ། ། ཡའི་སྒྲ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་དཔའ་བོའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྲུབ་དང་བསྲུབ་ཐབས་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་བཞུགས་ཤིང་ཐབས་ དང་བཅས་པའི་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་རྫོགས་པ་དེའི་དོན་བསྟན་ཏེ། ཐ་མ་མཆོག་དང་བར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་མ་ནི་གཏི་མུག་གི་མཚན་ཉིད་རླག་པ་ཅན། བར་མ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་ཅན། མཆོག་ནི་ཞེ་སྡང་གི་ མཚན་ཉིད་དབང་ཅན་དབང་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་རང་གིས་རྫོགས་པ་ཞེས་གཞན་གྱི་ཡང་དེ་བཞིན་དོན་བྱེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དེའི་དོན་བཤད་དེ། ནང་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ནི། ། འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་གྲུབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ནང་གི་ སྒྲ་ནི་བྱ་གདོང་མའི་རྣམ་པ་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད། འགྲོ་བ་ནི་ནང་དུ་ཐིམ་པ། ཅི་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། ཡིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་གཟུགས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ། ། འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་འདུན་པ། དངོས་གྲུབ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་རྒྱུ། ཡང་ན་ཡིད་ཆེས་པ། གྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་གཟུང་བའོ། །

In this regard, the two-fold division of the summarized meaning is clearly explained: the term dūta (messenger) refers to those who move in the sky, those who move on the earth, and those who move beneath the earth. The term ya refers to the heroes (vīra) who bestow bliss through the forms of those [messengers]. "Coemergent" (sahaja) means that the Blessed One dwells together with Vajravārāhī in the state of the great churning and the churning vessel; it is the meaning of the "perfection" (niṣpanna) of the sky-farers and so forth, together with the means (upāya). To demonstrate the meaning of how that is perfected: regarding the terms "inferior," "supreme," and "intermediate," the inferior is characterized by delusion (moha), the intermediate is characterized by desire (rāga), and the supreme is characterized by hatred (dveṣa). The meaning of "perfection" is that they are perfected through the power of empowerment and so forth. Just as one is perfected by oneself, one likewise acts for the benefit of others. To explain the meaning of how that is done: "By the mind that enters within, the desired accomplishment is achieved." Here, the word "within" refers to the form of Kākāsyā, the precious vessel of the Buddha. "Entering" means dissolving within. What is it? It is the bodhicitta, the non-duality of the conventional and the ultimate. Regarding the term "by the mind": the meaning is that by the mind, one blesses the action seal (karmamudrā) in the form of Vajravārāhī and performs the unsurpassed offering. "Desire" refers to the aspiration to attain great wisdom. "Accomplishment" is the cause for attainment, or alternatively, conviction. "Achieves" means to correctly grasp.

ད་ནི་ཕོ་ཉ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གསལ་བར་བཤད་དེ། ཕོ་ཉའི་སྒྲ་ནི་མེ། ཡའི་སྒྲ་ནི་རླུང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས། འགྲུབ་པ་ནི་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་བཞིན་རྫོགས་པ་དེའི་དོན་བཤད་དེ། ཐ་མ་མཆོག་དང་བར་མ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་མ་ནི་མེ་འབར་མ། མཆོག་ནི་ཟླ་འབབ་མ། བར་མ་ནི་ཉི་འབབ་མ། ཡང་ཐ་མ་ནི་མངལ་གྱི་དབུས་སུ་ འོག་གི་ཆ་ལ་ཁུ་བ་འབབ་པ། མཆོག་ནི་སྟེང་གི་ཆ་ལ་རང་བྱུང་འབར་མ། བར་མ་ནི་དབུས་ཀྱི་ཆ་ལ་ཁུ་བ་དང་རང་བྱུང་གཉིས་ལས་བྱུང་བ་སྦྲང་རྩི་ཆེན་པོ་འབབ་པ། ཡང་ན་ཐ་མ་ནི་མངལ་གྱི་གཡོན་གྱི་ཕྱོགས་ནས་ཟླ་བ་འབབ་པ། མཆོག་ནི་གཡས་ཕྱོགས་ནས་ཉི་མ་འབབ་པ། བར་མ་ནི་ཟླ་ བ་དང་ཉི་མ་གཉིས་ཟ་བར་བྱེད་པ་རཱ་ཧུ་ལའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཐ་མ་ནི་མ་འོངས་པ། མཆོག་ནི་འདས་པ། བར་མ་ནི་དེ་དག་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་རྫོགས་པ་དེའི་དོན་དཔལ་རིག་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པས་བཤད་དེ། མཉམ་ པའི་དགའ་བ་ལས་མཆོག་ཤར། ། མེ་ཏོག་དང་ལྡན་བཞི་པའི་ཚེ། ། དང་པོ་བསྐ་བ་རྣམ་པར་སྨིན། ། ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། འབབ་པ་ཡི་ནི་དུས་ཚོད་དུ། ། རླུང་གིས་ཞིག་པར་བྱེད་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ནི་དུ་མར་བྱེད་པར་གྱུར། ། རེག་བྱའི་རྩ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། ད་ནི་དེ་རྣམས་ལ་དགོངས་ པ་བཤད་དེ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོའི་དམ་ཚིག་སྤྱོད་པ་ལས་རེག་བྱ་བྱེད།

Now, the meaning of the messenger (dūti) and so forth will be explained clearly according to their specific locations. The sound dū is fire; the sound ti is wind. "Coemergent" (sahaja) refers to the bodhicitta. "Accomplished" (siddha) means "perfected." To explain the meaning of that perfection: "The inferior, the supreme, and the intermediate." Here, the inferior is the blazing fire; the supreme is the descending moon; the intermediate is the descending sun. Furthermore, the inferior is the semen flowing in the lower part of the womb; the supreme is the self-arisen blazing in the upper part; the intermediate is the great honey flowing from both the semen and the self-arisen in the middle part. Alternatively, the inferior is the moon descending from the left side of the womb; the supreme is the sun descending from the right side; the intermediate is Rāhula, who devours both the moon and the sun, and whose characteristic is the nature of fire. Alternatively, the inferior is the future; the supreme is the past; the intermediate is that which causes them to arise and brings them to completion. The meaning of how they are perfected is explained according to the stages of the Śrī Mahāvidyā Tantra: From the joy of equality, the supreme arises; At the time of the fourth, endowed with the flower, The first is the ripening of the astringent; Having the nature of a circular form, At the time of its descent, It is destroyed by the wind, And it becomes manifold. The channel of touch is the birth. Now, the intended meaning of these is explained: from the conduct of the samaya of the great appearance of the two wisdoms, touch is produced.

རེག་བྱ་ལས་ནང་ན་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གྱེས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པ་དེའི་དོན་བཤད་དེ། ནང་གི་སྒྲ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ། དེ་ཡང་ གཉིས་སུ་དབྱེ་བར་གནས་ཏེ། རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད། རྒྱུའི་བདག་ཉིད་སྤྱི་བོའི་གནས། འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་གསང་བའི་ལྟེ་བའི་སྙིང་པོ། ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབུས་སུ་ཡན་ལག་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་གཞོན་ ནུའི་པདྨའི་སྡོང་བུའི་སྐུད་པ་འདྲ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གནས་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བར་བསྟེན་ནས་བཞུགས་སོ། ཡིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། དེ་ལ་སྲུབ་དང་བསྲུབ་ཐབས་ཆེན་པོའི་མཉམ་སྦྱོར་དུས་སུ་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོས་རེག་པ་ཙམ་གྱིས་རེག་བྱའི་པདྨ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་ཁྱབ་ པར་བྱེད་དོ། ། འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་གྲུབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བ། དངོས་གྲུབ་ནི་ཐོབ་པ། གྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མིན་རང་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ནང་དུ་ཐིམ་པར་བྱེད། དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པ་རྣལ་འབྱོར་ གྱི་དབང་པོ་ལ། མ་ཐོབ་པ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། མི་བྱེད་ན་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད། འོན་ཀྱང་རང་གི་སྐྱོན་གྱིས་མི་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་ཡིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འདིར་དཔེ་སྨྲའོ། ། དོན་དམ་པའི་འཕེལ་གཏམ་ཐོས་པ་ལ་གང་ཞིག་ དེའི་རིགས་དགའ་བ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །

Through the mind that has emanated the bodhicitta existing within the tactile sensation, the desired accomplishment is achieved. To explain the meaning of how it is achieved: the internal sound refers to the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra). That, moreover, exists in two divisions: the nature of the cause and likewise the nature of the result. The nature of the cause is the location of the crown; the nature of the result is the heart-mantra at the secret navel. As for the term "goes," it refers to the youthful lotus stalk-like thread, which possesses many branches and causes the realization of great bliss in the center of that; the wisdom-mudrā (jñāna-mudrā) dwells there, relying upon the roots of the two locations. Regarding the term "by the mind": the mind is bodhicitta. At the time of the union of the churning and the churning-vessel, by the mere touch of the vajra tip, the lotus of the tactile sensation is pervaded by bodhicitta. "The desired accomplishment is achieved": "desired" refers to natural joy (svabhāva-ānanda); "accomplishment" refers to attainment; "achieves" means that one causes the non-other natural experience to dissolve within. Furthermore, this applies to the lords of yoga who have obtained the empowerment of the wisdom-gnosis (prajñā-jñāna-abhiṣeka); it is not so for those who have not obtained it. If one does not act, it is merely a conventional designation applied to all things; however, due to one's own faults, one does not know it. Moreover, for those with an immature mind, this is an example of the conditioned; likewise, here an analogy is spoken. For whoever hears the discourse on the ultimate truth, the joy of that family will be achieved.

ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཕྲད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་སྨིན་པའི་པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་ཉི་མ་ལ་འདིར་དེ་ཙམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གང་དུ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། ། འོན་ཀྱང་རང་ གི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེའོ། ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུའོ། ། ད་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པའི་དངོས་གྲུབ་གྲུབ་པ་ལ་འབྲས་བུ་བཤད་དེ། རང་རྫས་ཐིག་ལེ་སངས་རྒྱས་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཆོད་པར་བྱ། ། མཐོང་བ་རེག་པ་གཉིས་དང་ནི། ། ཐོས་པ་དང་ནི་དྲན་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་གདུ་བུ། རྫས་ནི་ཞུ་བའི་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། ཐིག་ལེ་ནི་ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པ། ཡང་ན་གྲངས་ཀྱི་ཚད། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས། མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེད་པར་བྱ་བ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོའི་དམ་ཚིག་སྤྱོད་པས་འབྱུང་བ་བདེ་བའི་བདུད་རྩི་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་སྐྱེའི་གདུ་བུའི་ནང་དུ་མྱོང་བར་བྱས་ཏེ་བཅོ་ལྔ་དགའ་བའི་ཐིག་ལེའི་གྲངས་སུ་ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ གྱེན་དུ་བལྟ་བས་ཁྱབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་རང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་གནས། རྫས་ནི་འགྲོ་བ། ཡང་ན་སྤྲོས་པ། དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་བདེ་བའི་སྤྲོས་པའི་གནས་དེ་ནི་ཚངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཔྲལ་བ།

Just as a lotus that has fully ripened opens its petals upon meeting the rays of the sun, yet the sun itself has no conceptualization regarding this, likewise, the perfection of wisdom (prajñāpāramitā) that brings about the realization of great bliss (mahāsukha) has no conceptualization whatsoever. Nevertheless, the fruit arises from one's own faults and virtues. In this regard, the perfection of wisdom and so forth are the causes. Now, the fruit is explained as the accomplishment of the unsurpassed offering: "One should offer one's own substance, the drop (bindu), to the Buddhas and Bodhisattvas. By seeing, touching, hearing, and remembering." Regarding this: "one's own substance" refers to the vajra-jewel ring. "Substance" is the melted form of bodhicitta. "Drop" is the circular shape, or alternatively, the numerical measure. "Buddhas" refers to the aggregates (skandha). "Bodhisattvas" refers to the sense bases (āyatana) and elements (dhātu). "Should offer" means to honor. The intended meaning is as follows: through the conduct of the samaya of the great radiance of the two wisdoms, one experiences the amṛta of bliss arising within the vajra-jewel ring; then, by looking upward, one should pervade the nature of the aggregates, sense bases, and elements with the number of the fifteen drops of joy. Alternatively, "self" refers to the place of bliss. "Substance" refers to the beings, or alternatively, the proliferation. The meaning is this: that which is the place of the proliferation of bliss is the forehead of the Brahma-wisdom.

ཐིག་ལེ་ནི་གཞན་གྱི་གནས་གཞན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཚངས་པའི་ཡེ་ ཤེས་དཔྲལ་བའི་སྒོ་ངའི་ལྟེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པའི་འདབ་མ་གསུམ་གྱི་རྩ་བར་མཆོག་གི་དགའ་བའི་གནས་རྣམས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྒུར་མོའི་རྣམ་པའི་རྩ་བར་མངོན་པར་དགའ་བ་གཞན་གྱི་གནས་རྣམས། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་མཆོག་བཞུགས་ པ་ལ། མཆོད་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། བསོད་ནམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་མངོན་པར་དགའ་བ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཆད་པའི་དགའ་བ་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ངོ་བོས་གང་ཞིག་ རང་བཞིན་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་གློ་བུར་གཏིང་རིང་ཟབ་པ་རྒྱ་མཚོའི་རང་བཞིན་དགའ་བའོ། ། དེ་ལ་མཐོང་བས་རེག་པས་ཐོས་པ་དྲན་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་མཐོང་བས་དགའ་བ། རེག་པས་མཆོག་གི་དགའ་བ། ཐོས་ པས་ཆད་པའི་དགའ་བ། དྲན་པས་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག། ཁྱབ་འཇུག ལྷ་ཆེན། ཚངས་པ། བརྒྱ་བྱིན། ཉེ་བའི་དབང་པོ། དྲག་པོ། སྐྱེ་བའི་མཆོག། ཉི་མ། ཟླ་བ། སངས་རྒྱས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཀུན་གྱིས་མཆོད་བཀུར་འགྱུར། ཕྱག་བཀུར་འགྱུར་རོ། ། ད་ནི་བླ་ ན་མེད་པའི་མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཇི་བཞིན་དོན་གྱི་ཡོན་ཏན་བཤད་དེ། སྡིག་པ་ཀུན་ལས་གྲོལ་འགྱུར་བ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་བསོད་ནམས་མཆོག། དག་བྱེད་སྡིག་པ་འཇིག་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ།

The bindu (drop) is the "other place," and the "other sound" is the wisdom of Brahmā; the meaning is the navel of the egg at the forehead. "Buddha" refers to the supreme joys at the base of the three expanded petals. "Bodhisattva" refers to the other places of manifest joy at the base of the kubjī (hunchbacked) form. Regarding the fact that such supreme places are inhabited, the intention is that through making offerings, the accumulations of merit and wisdom will increase. The term "merit" refers to joy accompanied by signs; the term "wisdom" refers to the joy of the cessation of characteristics, free from signs. The nature of these two is non-dual. That nature is the joy of the ocean-like essence, profound and deep, free from all conceptual elaborations. The meaning is that by seeing, touching, hearing, or remembering it, the fruit of the stages will be attained. Alternatively, by seeing one attains joy; by touching, supreme joy; by hearing, the joy of cessation; and by remembering, the joy of nature. Such a lord of yogis will be honored and venerated by Viṣṇu, Maheśvara, Brahmā, Śakra, Upendra, Rudra, the Supreme Being, Āditya, the Moon, the Buddhas, and all the Bodhisattvas. Now, the qualities of the actual meaning of the fruit of this unsurpassed offering are explained: "One will be liberated from all sins; likewise, there is no doubt. The yogi himself is the supreme merit; he purifies and destroys negativity." Thus it is said.

གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དངོས་པོ། ། སྡིག་པ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཟད་པ། ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཟད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱས་ནས་མི་ཟད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་གསལ་བར་བྱེད། ཡང་ན་འདུག་ས་སྦྱིན་པར་ བྱའོ། ། གནས་རྙེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་དང་། མཆོག་དང་། བསོད་ནམས་དང་། དག་བྱེད་དང་། སྡིག་པ་འཇིག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས། བསོད་ནམས་ནི་སོ་སོར་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས། དག་བྱེད་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས། སྡིག་པ་འཇིག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས། ཡང་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས། བཟའ་བ་ནི་གསང་བ། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་སློབ་དཔོན་དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ གྱི་ཐེག་པས་གནས་པ་ལ་སློབ་དཔོན་དང་གསང་བ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་འབད་པས་མི་སྦྱིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྡོམ་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས། ། གང་ཞིག་དགེ་སློང་ཚུལ་གནས་དང་། ། གང་ཞིག་ཐེག་ཆེན་རྒོལ་བ་དང་། ། དེ་རྣམས་མཁས་པས་དབང་ལ་སོགས། ། ནམ་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནང་དུ་དབང་བསྐུར་མིན། ། ཞེས་པ་ལ།

"Liberation" (mukti) means to discern. "All" (sarva) refers to things (bhāva). "Sin" (pāpa) means exhaustion. "Likewise" (tathā) means inexhaustible. "Without doubt" (niḥsaṃśaya) means according to the actual state of things. The intended meaning here is this: having discerned things that are of the nature of exhaustion, one clarifies the state of inexhaustible great bliss. Alternatively, a seat should be offered. Merely by obtaining the seat, the five wisdoms (pañcajñāna) will arise. "The yogi," "the supreme," "merit," "purifier," and "destroyer of sin"—of these, "the yogi" is the mirror-like wisdom (ādarśajñāna); "the supreme" is the wisdom of equality (samatājñāna); "merit" is the discriminating wisdom (pratyavekṣaṇājñāna); "purifier" is the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhānajñāna); and "destroyer of sin" is the wisdom of the utterly pure dharmadhātu. Alternatively, by merely knowing the state of great bliss, there is the wisdom of insight (prajñājñāna). "To eat" means secret. Regarding the word "and so forth" (ādi), the meaning for that ācārya is this: to those who abide in the vehicle of the hearers (śrāvaka), the ācārya, the secret, the wisdom of insight, and so forth, should not be given with effort. Likewise, from the Samvarodadhi: "To one who abides in the conduct of a monk, and to one who reviles the Mahāyāna—these, the wise should never give the empowerments and so forth." Thus it is said. Regarding the statement, "One is not empowered within the maṇḍala":

ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་གནས་པ་ཆོས་གོས་འཛིན་པ་རྣམས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་དབང་བསྐུར་ཐོག་མའི་དོན་ཤེས་ནས་ཡང་དག་པས་སློབ་དཔོན་གྱི་མི་སྦྱིན་ཞེས་ལུང་ངོ་། ། ད་ནི་དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ལས་ཕྱོགས་ གཞན་བཤད་པ་ཡོད་དེ། དེ་གསལ་བར་བྱའོ། ། ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབིགས་པ། དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་མོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྩ། ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ། དབང་བསྐུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པ། དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལྷ་མོའི་བདག་ཉིད་རྩ་ཚུལ་གྱིས་འབིགས་ནས་ དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པ། བཀུག་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། ཡང་དག་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཡིས་ཀྱང་གྲུབ་པ་གང་ཡང་མི་རྙེད་པ་དེ་ཚེ་འདིས་བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་རྙེད་དེ། དེ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་བ་ཡིན། བརྩོན་འགྲུས་ ཆུང་ན་ཡང་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྤྱོད་པས་ཕྲ་མོའི་དངོས་གྲུབ་བརྒྱད་འདིར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་རྙེད་དོ། ། ད་ནི་བདུད་རྩི་ལྔའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། སྦྲང་རྩི་ཁྲག་དང་ག་བུར་བཅས། ། དམར་དང་ཙནྡན་གྱིས་ལེགས་སྦྱར། ། ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སུ་བཞག་པ་ནི། ། ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེའི་མཚན་མ་འཛིན། ། ཞེས་ བྱ་བ་ལ། སྦྲང་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅི་བ། ཁྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ག་བུར་བཅས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ། དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་མེ་ཏོག་དང་ལྡན་པའི་གཞོན་ནུ་མ་ཐབས་དང་ལྷན་ཅིག་གང་ཞིག་དགའ་བ་མཉམ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ག་བུར་དང་བཅས་པར་བཤད་དོ། ། ཡང་ དམར་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཤ་ཆེན་པོ། ། ཙནྡན་ནི་དྲི་ཆེན་པོ། །

Those who abide in the vehicle of the hearers (śrāvaka-yāna) and wear the religious robes, having understood the initial meaning of the empowerment within the maṇḍala, the scripture states that the master should not bestow [the higher teachings] upon them. Now, there is another explanation regarding the violation of the samaya (samaya-bhraṃśa); that shall be clarified. "Violation" (bhraṃśa) means piercing. "Samaya" refers to the channels (nāḍī) whose nature is the goddess. "Na" refers to the method. "Empowerment" (abhiṣeka) refers to entering the maṇḍala. The meaning of this is as follows: having pierced [the channels] by way of the method of the goddess's nature, one enters the maṇḍala. Having summoned [them], they should be made to enter within the maṇḍala. By entering correctly, a yogi who would not find any accomplishment even in a hundred million eons (kalpa) finds it in this very life through the grace of the guru. Furthermore, this requires great diligence. Even if one's diligence is slight, by practicing the meaning of the violation and so forth, one will undoubtedly find the eight minor accomplishments (siddhi) here. Now, the ritual of the five nectars (pañcāmṛta) is explained: "Honey, blood, and camphor, well-prepared with red [saffron] and sandalwood, placed in the center of the assembly, all hold the vajra mark." Regarding this: "Honey" refers to urine. "Blood" is according to its literal meaning. "Together with camphor" means possessing the bodhicitta (bodhicitta). The meaning of this is as follows: first, when a young maiden possessing flowers and the method together experience equal joy, that is explained as being "together with camphor." Furthermore, "red" refers to the great flesh (mahāmāṃsa). "Sandalwood" is the great fragrance (mahāgandha).

ལེགས་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་རོ་མཉམ་པར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟླ་བའོ། ། ཁྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་མཆོག་གི་དགའི་ངོ་བོ་ཉི་མ། ག་པུར་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུར་ ནུར་བའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ། ཡང་ན་རོ་མཉམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཤར་བ། དམར་དང་ཙནྡན་གྱིས་ལེགས་སྦྱར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམར་གྱི་སྒྲ་ནི་ཕག་མོ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པའི་ཕྱིར། ཙནྡན་ནི་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་དག་པའི་དཀར་བ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལེགས་སྦྱར་ནི་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་དང་ ཕག་མོའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་བདེ་བ་ཆེན་(པའི་,པོའི་)རེག་བྱ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤངས་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རེག་བྱ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་བཞག་པ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོགས་ནི་ཨུཏྤལའི་འཁོར་ལོ། དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྙིང་པོ། བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྙིང་པོ་གནས་ནས་མི་གཡོ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེའི་མཚན་མ་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྩ་བ་རྡོ་རྗེའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པའི་མཐའི། འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་བ། དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་རྩ་བ་ནས་སྡུད་པའི་མཐའ་མན་ཆད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དགའ་བ་རྟེན་པའི་དོན་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་གསང་བ། རྡོ་རྗེའི་སྒྲ་ནི་དམ་ཚིག་མ།

"Sanskritized" (saṃskṛta) means that it has been made of equal taste. Alternatively, "honey" refers to the moon, which is the nature of bodhicitta. "Blood" refers to the sun, which is the essence of supreme joy resulting from its own maturation. "Together with camphor" refers to having become the substance of the kalala stage; alternatively, it refers to arising in the form of equal taste. Regarding "well-blended with red and sandalwood": the word "red" refers to Vārāhī, because she is intensely passionate through great desire. "Sandalwood" refers to the glorious Heruka, because he is pure and stainless white. "Well-blended" means that for the sake of experiencing the touch of great bliss through the pride of the glorious Heruka and Vārāhī, one should grasp the bodhicitta according to the guru’s oral instructions. The meaning is that if bodhicitta is abandoned, the experience of the touch of great bliss will not arise. Regarding "placed within the assembly": "assembly" refers to the utpala-cakra. "In the center" refers to its heart. "Placed" means according to the actual meaning. Alternatively, it means that the heart should be made to remain unmoving from its location. Regarding "all hold the vajra sign": the word "all" refers to the channels. "Vajra sign" refers to the limit of gathering. "Hold" means to grasp. The meaning therein is this: from the root of the vajra down to the limit of gathering, one should grasp it for the sake of relying upon the joy that is the nature of bodhicitta. Alternatively, the word "all" refers to the secret, and the word "vajra" refers to the samaya consort.

གསང་བའི་དམ་ཚིག་མ་དེ་དག་མཚན་མ་ནི་རྟགས། སྤྱོད་ པའམ་རོལ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རེག་བྱ་དང་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ལས་བྱུང་བ་མངོན་པར་གྲགས་པ་ཟླ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྟ་བས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རོ་གཅིག་པུར་བྱས་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པས་མྱོང་བར་བྱས་ཏེ། མྱོང་ བ་ཙམ་གྱིས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ད་ནི་མྱོང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། སྦོམ་པོ་མཐའ་ལྟག་ཁ་གཉིས་ཀྱིས། ། མཉམ་སྦྱོར་ཤེས་པས་རྟག་ཏུ་མྱང་། ། ཟླ་བའི་བཏུང་བ་བཞིན་མྱོང་བས། ། དངོས་གྲུབ་རྟག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ ནོ། ། ཡང་ན་སྦོམ་པོ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ནོར་བུ། ཐ་ལྟག་ནི་ཆུ་སྐྱེས་(གྱི་,ཀྱི་)གཙག་བུ། ཡང་ན་ཐ་ལྟག་ནི་རྟོག་མེད་མ། སྦོམ་པོ་ནི་རྩ་བ། དེ་དག་གིས་ཁ་ལ་མྱོང་གཟུང་བླང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཉམ་སྦྱོར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་མི་གཡོ་བར་གནས་པ། ཡང་ན་ མཉམ་སྦྱོར་ནི་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པ་སྤངས་པ་སེམས་བྱུང་བ། ཡང་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པས་རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་འགྲོ་བ་གནས་པ་ གཉིད་ལོག་པ་སད་པ་ཟས་ཟོས་པ་མ་ཟོས་པ་ལེགས་དགྱེས་ལ་སོགས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དགའ་བ་མཛེས་པའི་རྣམ་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཐོབ། མཆོག་ཐོབ།

The secret samaya is the sign or mark; it is the meaning of what is called "becoming conduct or play." The intended meaning is as follows: having blessed the well-known [substances] arising from the two—the tactile and the banner—with the view of the moon of jñāna, and having rendered them of a single taste in a nature free from conceptual elaboration, one experiences them non-dually. The intention is that by the mere experience, one's own essence will be found. Now, the ritual of experience is explained: "With the two, the thick and the upper lip, One should always taste with the knowledge of union. By tasting like the drink of the moon, One will attain eternal siddhi." The meaning of these words is as it stands. Alternatively, "thick" (sthūla) refers to the vajra-jewel, and "upper lip" (tal-tag) refers to the tip of the lotus. Alternatively, "upper lip" is the non-conceptual [consort] and "thick" is the root. The meaning is that one should taste and take them into the mouth. Regarding the phrase "with the knowledge of union" (samāyoga): the term "union" refers to the body, speech, and mind abiding immovably. Alternatively, "union" is the arising of the mind that has abandoned the grasping at jñāna as being either an entity or a non-entity. Alternatively, it is the thorough knowledge of the nature of the lack of nature, through the non-duality of the mind and mental factors. "Always" means exactly as the meaning stands. Alternatively, whether one is moving, staying, asleep, awake, eating, or not eating, and during the enjoyment of excellent delights and so forth, by continuously and thoroughly knowing one's own essence, the yogi attains the joy of personal experience in a beautiful form. One attains the supreme.

བསོད་ནམས་ཐོབ། དག་བྱེད་ཐོབ། སྡིག་པ་འཇིག་པ་ ཐོབ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅེས་ཉིད་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་གིས་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྒྲུབ་པ་བཤད་དེ། བཟླས་པ་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་པ་ནི། ། བསམ་གཏན་གྱིས་དང་བཟླས་པས་སོ། ། དམ་ཚིག་རྟག་ཏུ་བསྐྱང་བ་ནི། ། སྒྲུབ་པ་གཡོ་བ་མེད་པས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སྒྲུབ་པའི་དབང་པོ་ལས་བཟླས་པ་ཙམ་ལ་སོགས་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་ལ་རེག་བྱ་རྙེད། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་མངོན་དུ་གྱུར་པར་བྱེད་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཤེས་པ་ལ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ལ་སྣང་བ་མཐོང་། བཟླས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་དུ་མྱོང་བ་བསམ་གཏན་གྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས། བཟླས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཀུན་དུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐོབ་བོ། ། སྤྲོས་ པ་དང་བྲལ་བ་བསམ་གཏན་གྱིས་མ་ཡིན་ལ། བཟླས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་བཟླས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་ལྟ་བ་ཙམ་ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་ཙམ་དེའི་དོན་བཤད་དེ། ཇི་ལྟར་དྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པས་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་མེད་འོད་སྟོང་ལྟ་བ་ཙམ་གྱིས་མཐོང་ བ་དེ་ལྟར་བཟླས་པ་དང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་ལས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལྟ་བས་ཚངས་པའི་བཞིའི་ནམ་མཁའི་དབུས་སུ་འོད་སྟོང་རང་བཞིན་དགའ་བ་མཐོང་བ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

One obtains merit, one obtains purification, and one obtains the destruction of negativity. Therefore, the Supreme Lord himself has said: "In that way, there is no doubt." Now, the practice of the nature of great bliss is explained: "Accomplishment through mere recitation is through concentration and recitation. Constantly maintaining the samaya is through unwavering practice." Regarding this, "accomplishment" means that through the power of the practice of meditative equipoise, one attains the touch of the King of Great Bliss through mere recitation and so forth. Alternatively, it means that by manifesting the five wisdoms, one perceives the appearance of the nature of bliss within the cognition of experience. "Mere recitation" refers to the experience of all-pervading [bliss]. "Through concentration" refers to analytical investigation. "Through recitation" refers to wisdom. The intended meaning is this: the great bliss with elaboration is attained through the wisdom of analytical investigation that experiences it all-pervasively. That which is free from elaboration is not attained through concentration, nor is it attained through recitation; rather, it is the meaning of "mere recitation." The word "mere" explains the meaning of "mere seeing." Just as one sees the thousand-rayed light in a cloudless sky through mere seeing and not through questioning and so forth, so too, through the grace of the Guru, one experiences that which is liberated from all elaborations—not through recitation, concentration, and so forth. The meaning is that one finds the vision of the nature of joy, the thousand-rayed light, in the center of the sky of the four Brahmā states.

ད་ནི་དེ་ལ་ཐོབ་པ་དོན་གྱི་ཐབས་ བཤད་དེ། རང་བཞིན་དགའ་བ་འོད་སྟོང་ལ་རྙེད་པའི་དོན་དུ་དམ་ཚིག་སྤྱོད་པའི་སྐྱོང་བ་བྱ་བ་ཐབས་ཉིད་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་གིས་གསུངས་སོ། ། དམ་ཚིག་རྟག་ཏུ་སྐྱོང་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམ་ཚིག་ནི་འདིར་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་བསྲུང་བ་དང་བཟའ་བ། དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོའི་དབུས་སུ་བབ་པ་སྐྱེ་བ་ གསུམ་པ་ཚེས་མར་ངོའི་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པས་གྲུབ་པར་བྱས་པ་སྐལ་ལྡན་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་སྦྱིན་ཞེས་བསྲུང་བའོ། ། སྐལ་ལྡན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་ཞེས་བཟའ་བ་དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་དྲང་བའི་དོན་ལ་དོན་གསལ་བར་བྱའོ། ། དུར་ཁྲོད་ནི་གསང་བའི་སྣ་ལ་རྩ་བའི་ནང་། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤིན་ཏུ་རོལ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་དབུས་ནི་སྙིང་པོ་དེ་རུ་འབབ། ཅི་ཞིག། སྐྱེ་བ་གསུམ་པ། ལན་གསུམ་སྐྱེ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་འབབ་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་གཙུག་ཏོར་ནང་ན་མ་ཉམས་པ། དེ་ཡང་ཚེས་མར་ངོའི་བརྒྱད་པ་ལ་གྲུབ་པར་བྱས་པ་མར་ངོའི་སྒྲ་ནི་མཚན་ མོ། ། དེ་རང་རྟོག་མེད་མ། བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་པའི་པདྨ། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་འདབ་མ་གསུམ་པ་དེ་རུ་གྲུབ་པར་བྱས་པ་དེའི་ནང་གི་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་རང་གིས་ལེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་བསྲུང་བའི་དོན་ནོ། ། ད་ནི་བཟའ་བའི་དོན་བཤད་དེ། བཟའ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ པ། ཡང་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་འཛིན་པ་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྟ་བས་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་རང་གི་ངོ་བོས་ཉམས་སུ་མྱོང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དཔལ་སྡོམ་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས།

Now, the method for attaining that ultimate meaning will be explained. For the sake of finding the thousand-fold light of natural joy, the Supreme Lord taught the practice of maintaining the samaya. Regarding the phrase "always maintaining the samaya": here, samaya is divided into two parts: guarding and consuming. "Guarding" means not giving [the substance] to those who are not fortunate, even if it is produced in the center of a great charnel ground on the eighth day of the waning moon and so forth. "Consuming" means giving it to those who are fortunate; this is the definitive meaning. Now, the provisional meaning will be clarified. "Charnel ground" refers to the interior of the channel at the secret nose. Why? Because it is for the sake of thoroughly satisfying the bodhicitta. In that context, "center" means the heart essence where it flows. What flows? The third birth—the bodhicitta that arises three times. This is the unimpaired [substance] within the precious uṣṇīṣa. Furthermore, "produced on the eighth day of the waning moon": the word "waning" refers to the night. That itself is the non-conceptual [consort]. "Eighth" refers to the eight-petaled lotus. The word "and so forth" means that it is produced there on the third petal; the meaning is that one takes it into the center of its own navel. That is the meaning of guarding. Now, the meaning of consuming will be explained. "Consuming" means making one free from conceptual elaboration. Alternatively, it is to experience the essential nature free from characteristics through the view of wisdom that has abandoned the grasping at existence and non-existence. Likewise, from the Śrī Saṃvarasāgara:

དངོས་དང་དངོས་མིན་འཛིན་སྤངས་པས། ། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་རང་ངོ་བོས། ། སྐལ་ལྡན་མོ་གང་ཉམས་ སུ་མྱོང་། ། དེ་ནི་གཞན་མིན་བཟའ་བའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་བསྲུང་བ་དང་བཟའ་བ་སྐལ་ལྡན་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྐལ་ལྡན་མ་ཡིན་པ་ཆད་པ་དེ་ལ་མི་སྦྱིན་པ་ནི་མཆོག་གི་དགའ་བའི་གནས་སུ་བསྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་ བུའི་དོན་གྱི་དགོངས་པ་ཤེས་ནས་དམ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་བསྲུང་བར་བྱ་ཞེས་བདག་གི་དགོངས་པའོ། ། གྲུབ་པ་གཡོ་བ་མེད་པས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་གྲུབ་པ་ནི་ཆད་པའི་དགའ་བ་གང་ཞིག་དང་པོ་མི་བདེ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་རང་ཕྱི་ནས་ཞུ་བར་འགྱུར་བས་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ འབྲས་བུ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་བཏུང་བ་དང་བཟའ་བས་དང་པོ་མི་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་དེ་རང་བདུད་རྩིའི་དོན་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་པས་ཆད་པའི་དགའ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། གཡོ་བ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ། ཡང་ན་ཤོར་བ་ཤི་བའི་སྐབས་སུ་ འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས། ཡང་ན་བསྲུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དམ་ཚིག་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ལྟ་བའོ། ། ད་ནི་དམ་ཚིག་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཤད་དེ། དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ལས་ནི་འདིར། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནང་དུ་དབང་བསྐུར་མིན། ། རྣལ་འབྱོར་པས་རྟེན་དངོས་གྲུབ་ནི། ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ བརྒྱ་ཡིས་ཀྱང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ལས་ནི་སྔགས་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པ་ཡང་མིན། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གྲུབ་པ་ཡང་མིན།

"By abandoning the grasping at existence and non-existence, Through the essence that is free from characteristics, Whatever fortunate woman experiences Is the 'consumption' that is not other." Thus it is said. The meaning of this is that such protection and consumption are not to be given to those who are not fortunate. The intention behind this is that not giving it to those who are not fortunate is the meaning of "protection" in the context of supreme joy. Having understood the intention of such a meaning, one should maintain the samayas and so forth; this is my intention. It is just as the meaning of the phrase "because the accomplishment is unwavering." Furthermore, "accomplishment" refers to the joy of cessation which, though initially producing discomfort, later melts and produces bliss. Just as drinking or eating the three fruits and so forth initially causes discomfort, but through complete ripening, they act as nectar; by that same logic, the joy of cessation is also like that. "Unwavering" means having become an extremely stable entity. Alternatively, it refers to the wisdom of perception at the time of the emission of death, or the view of experiencing the samayas such as protection. Now, the results of practicing the samayas and so forth are explained: "From the violation of samaya, here One is not empowered within the maṇḍala. Even in a hundred million eons, The yogi will not attain the support of accomplishment." Regarding this, from the violation of samaya, not only are mantras and so forth not accomplished, but the accomplishment of the maṇḍala is also not attained.

དམ་ཚིག་དབང་བསྐུར་གྲུབ་པ་ཡང་མིན། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཡིས་ཀྱང་། ། གྲུབ་པའི་དབང་པོས་རྙེད་པ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་ཉམས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ཐེག་པས་གནས་པ་ལ་གསང་བའི་དོན་བཤད་པ་ལ་ཡང་གནས་གཅིག་པ། དམ་ཚིག་ནི་བསྲུང་བ་དང་། བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ། བསྲུང་བ་ནི་བདག་ཡིན་པར་བྱའོ། ། ཟླ་བའི་བཏུང་བ་བཞིན་མྱོང་བས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟླ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཤར་བའི་བདུད་ རྩི། བཏུང་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་སྐད་ཅིག་དང་རོའི་རྫས་གྲུབ་པར་བྱས་པ་དེ་ནི་ཟླ་བའི་བཏུང་བ། བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའོ། ། ཇི་ལྟར་བྲམ་ཟེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་དུས་སུ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བདུད་རྩི་བཞིན་དག་ཕྱིར་ལེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པ་མཉམ་སྦྱོར་ཞེས་པས་མི་ལེན་ཅིང་། མཉམ་སྦྱོར་ཤེས་པ་དེ་ནི་མཉམ་སྦྱོར་ཤེས་པའོ། ། དེས་རེག་བྱ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ལ་རེག་བྱའི་ཁའི་ནང་གི་རྐན་གྱི་གནས་སུ་དཔའ་བོ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་ལས་དགོད་པ་བྱས་ནས་གྱེན་དུ་བལྟ་བས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། མྱོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་རླུང་ལ་སོགས་པ་འགོག་པས་ བཟུང་སྟེ་རྗེས་སུ་གཅིག་པ་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་ནས་ནང་གི་རེག་བྱ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། དངོས་གྲུབ་རྟག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་གྲུབ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ། ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ། རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།

Neither is the samaya empowerment accomplished [by that alone]. Even in a hundred million eons, it is the Lord of Accomplishment who attains it—thus it is intended. Alternatively, regarding "degeneration," it refers to the vehicle of the hearers (śrāvaka). Furthermore, for those abiding in the secret meaning, there is a single point: the samaya clarifies the meaning of guarding, consuming, and so forth. As for "guarding," one should regard it as the self. Regarding the phrase "experiencing like the drinking of the moon": the "moon" is the nectar (amṛta) that rises at one time. "Drinking" refers to the accomplishment of various substances of flavor in a single instant; that is the "drinking of the moon." "Like" is an example. Just as a brahmin at the time of a sacrifice takes up the non-substantial form of nectar for the sake of purification, yet does not take it because it is said that the "union" (saṃyoga) bestows the fruit of great bliss; that which knows the union is "knowledge of the union." Through that, one realizes the tangible. Having performed the "laughter" of the heroes and yoginīs at the place of the palate within the mouth of the tangible, one should grasp it by looking upward. Regarding "experiencing": by arresting the winds and so forth of the conceptualized form, one grasps it; then, having analyzed it through the nature of the one and the many, one knows the wisdom free from conceptual elaboration and experiences the internal tangible. Regarding the phrase "the eternal accomplishment (siddhi) will be attained": "accomplishment" is the insight (prajñā) whose nature is all aspects. "Attaining" means causing it to arise. "Eternal" means being free from cessation. The meaning of this is as follows:

དུས་གཅིག་ཤར་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཤེས་རབ་ཆད་པ་དང་བྲལ་བའི་དགོས་པ་བྱེད། ཡང་ན་དཔེ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་སྦྱིན་ནོ། ། ད་ནི་བདུད་རྩི་ལྔའི་འབྲས་བུ་བཤད་ དེ། ། དེ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་ཡིན་འགྱུར། ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་རབ་བྱེད་པ། ། མཆོད་བཞི་དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པ། ། མཉམ་པར་འཁྱུད་པ་དེ་ཉིད་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཆོད་པའི་སྐབས་སུ་དཔྱད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ལྔའི་སྒྲ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། བདུད་རྩི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བྱིན་གྱིས་རླབས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོས་གང་ཞིག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཆོད་པའི་དམ་ཚིག་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བྱེད་དོ། ། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཙམ་སྟེ། འོན་ཀྱང་ ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མཆོད་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་དམ་ཚིག་ཡེ་ཤེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་སོ། ། ཡང་ན་ལས་ཆོས་དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཞིའོ། ། དབང་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་མངོན་པར་དགའ་བས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ། ཡང་ན་སྐད་ཅིག་བཞིའི་བར་དུ་ ཚངས་པའི་རྐན་གཉིས་ཕྲད་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་མེའི་སྦྱོར་ཐབས་ཀྱིས་བདུད་རྩི་མྱོང་བ་དེ་ནི་མཆོད་བཞིའོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པ། མཉམ་པར་འཁྱུད་པ་དེ་ཉིད་འཛིན། །

Merely by experiencing the bodhicitta that arises all at once, one fulfills the purpose of the insight that is free from cessation and possesses the nature of all aspects; or rather, it bestows the peerless fruit. Now, the fruit of the five nectars is explained: "That is the five nectars, which bring about all accomplishments. The four offerings, likewise the yogi, and the holding of the embrace of suchness." Regarding this: "That is the five nectars" should be analyzed in the context of the non-dual offering. Alternatively, the word "five" refers to the five Tathāgatas. "Nectar" refers to their essential nature. The meaning is this: whoever practices the samaya of non-dual offering through the very essence of the blessings of the five Tathāgatas brings about all accomplishments. The phrase "brings about all accomplishments" is a mere figurative designation; however, the meaning is that it also brings about the accomplishment of Mahāmudrā. "The four offerings" refers to the mantra, samaya, wisdom, and suchness. Alternatively, they are the four: action, dharma, samaya, and mahāmudrā mudrās. At the time of the non-dual union of the two organs, one realizes [bliss] through intense joy; or rather, through the four moments, the tasting of nectar by means of the application of the fire of wisdom from the meeting of the two palates of Brahmā—this is the "four offerings." "Likewise" means that just as at the time of the wisdom-knowledge empowerment, the yogi holds the embrace of suchness.

དམ་ཚིག་གི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་བཞི་པ། དེ་སྐབས་སུ་ ཡང་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཟུགས་རྟེན་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། རྙེད་པའི་སྒྲ་ནི་གསལ་བ་སྟེ། དེ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་རེག་ཁམས་མི་དགོས་པའི་བརྒྱད་པའི་དང་པོ་གཉིས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་ འོད་ཟེར་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། ། ད་ནི་དེ་ལ་རྙེད་པའི་དོན་དུ་སྙིང་པོའི་མཆོག་གི་ཐབས་བཤད་དེ། གང་གི་ཐབས་ཀྱིས་རྙེད་ཙམ་གྱིས་སངས་རྒྱས། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། ། ལྷ་དང་མི་ཡི་བདེ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་མཐེའུ་ཆུང་གི་ནང་། ། འདུས་བྱས་གཉི་ག་ཤེས་པ་ཡིས། ། བཅུ་དྲུག་ ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷའི་དང་མིའི་དང་ལྷ་མིའི་དང་། ལྷའི་སྒྲ་ནི་ཤེས་རབ། མིའི་སྒྲ་ནི་ཐབས། དེ་དག་ལྷ་མི་ཤེས་རབ་ཐབས་གཉིས་ལས་གང་ཞིག་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བདེ་བའོ། ། ཡང་ན་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞིར་དབྱེ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་མཐེའུ་ཆུང་གི་ནི་ནང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡོ་རྗེ་ མཐེའུ་ཆུང་སྟེ་གསང་བའི་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མའོ། ། ནང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚངས་པའི་རྐན། འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་བཞིར་དབྱེ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རེག་བྱའི་རྒྱལ་པོ་གསང་བའི་ལྟེ་བའི་གཞིའི་ནང་ན་འབབ་པ་དེ་ལ་འདུས་པར་བྱེད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ལྷའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཆོག་གི་དགའ་བ། མིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པའི་དགའ་བ། །

The samaya is also like that. Suchness is the fourth. At that time, one should also grasp the jewel of the consciousness of the aggregates. Why is that? Because the ultimate, which is without a support for conventional form, will not be found. The word "found" means clarity; it is not a matter of birth. By understanding the first and second of the eight—the touch element, which is the support for conventional form—one intends to cause light rays to emerge. Now, the supreme method for attaining that is explained: by the mere attainment of which method, one becomes a Buddha or a Vajradhara. "The bliss of gods and humans, even in the space between the vajra and the little finger, is not worth a sixteenth part of the knowledge of both the conditioned," it is said. Regarding this: "gods and humans" refers to gods, humans, and both gods and humans. The word "god" is insight; the word "human" is method. Whatever arises from those two—god and human, insight and method—is bliss. Alternatively, "bliss" refers to the bodhicitta divided into four. "In the space between the vajra and the little finger" means the vajra is the little finger, which is the crest of the secret jewel. "Space" refers to its Brahma-palate. "Conditioned" means that which is the king of the touch of great bliss, divided into four; that which flows within the foundation of the secret navel, gathering and unifying it, is the meaning of "conditioned." Alternatively, "god" is supreme joy; "human" is the joy of cessation.

དེ་དག་གི་དབུས་སུ་ཡོད་པ་གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་བདེ་བ། དེ་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་དང་རང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་རོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བའི་ལྟ་བས་མཆོག་དང་ཆད་པ་ཤེས་ པས་རྡོ་རྗེ་མཐེའུ་ཆུང་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མའི་ནང་དུ་གཟུང་བར་བྱ། ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཤེས་རབ་ཐབས་མཉམ་པར་འཁྱུད་པ་སྲུབ་དང་བསྲུབ་ཐབས་ཕྱག་རྒྱ་སྔགས་རིམ་པ་གསང་བའི་གཞི་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་སྐད་ཅིག་ རོ་དགའ་བ་བདུད་རྩི་རྩ་རླབས་ལོངས་སྤྱོད་དབང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་ཤར་བ་ནུབ་པ་འཕོ་བ་ཐིག་ལེའི་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་མི་དམིགས་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་བཞིན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་རང་རྫོགས་པ་མཐོང་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བཅུ་དྲུག་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ། ། ཞེས་ བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཆ་བཅུ་དྲུག་གི་ཆ་གཅིག་ཀྱང་འཛིན་པ་མི་ཕོད་མི་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས། ཡང་ན་སྦྱོར། དེ་ཡང་གང་གིས་གང་ལ་དེ་སྨྲའོ། ། མཆོག་གི་མཚན་ཉིད་སྲིད་པའི་ལྷན་ཅིག་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ལའོ། ། མི་ཕོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་པ། བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་མན་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།

That which exists in the midst of those is wisdom, which is bliss. Through the guru’s pith instructions and the power of one’s own merit, conditioned phenomena are made of one taste. By the view of the appearance of wisdom, which is free from conceptual elaboration, one understands the supreme and the cessation. One should hold [this] within the precious cluster of the vajra little finger; this is the meaning of "to be experienced." By the mere experience, the vowels and consonants, wisdom and method in embrace, the churning and the method of churning, the mudrās, the stages of mantra, the secret basis, the precious vessel of the Buddha, and the momentary taste, joy, nectar, the waves of the channels, the enjoyments, the empowerment, the support and the supported, the arising and subsiding of the appearance of wisdom, the transference, the mode of the bindu, and so forth—all these signs are not perceived. Thus, it is inexpressible, like space; this is the meaning of "seeing and attaining the self-perfected wisdom of great bliss." Regarding the phrase "it does not even equal a sixteenth part": the meaning is that one cannot grasp or attain even a single part of the sixteen parts of the wisdom of others and so forth. Alternatively, "even a part" refers to time or application. Furthermore, it is said of that by which and to which. The characteristic of the supreme is existence, while the characteristic of cessation is nirvāṇa. "Does not equal" means it is impossible. "Sixteen" is according to the actual meaning. Alternatively, it is because it is free from arising and ceasing. In this regard, the pith instruction is as follows:

སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་མཆོག་དང་ཆད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ལ་ཆ་བཅུ་དྲུག་གི་ཆ་ གཅིག་ཀྱང་ཐོབ་པ་མི་ཕོད་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་གང་བའི་ཟླ་བ་ལའོ། ། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དོན་བཤད་དེ། རི་ཡི་གཏིང་རིང་ཕུག་ཏུ་ནི། ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆུ་ངོགས་སུ། ། དང་པོའི་གྲུབ་པ་དུར་ཁྲོད་ལ། ། དེ་རུ་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོག་མ། གཏིང་རིང་ནི་སྙིང་ པོ། ། ཕུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབུས། དེ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྩའི་དྲ་བ་དང་ལྡན་པ། རི་ཡང་སྣ་ཚོགས་ཤིང་གིས་མཛེས་པ། སྣ་ཚོགས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཤྭའི་ཆུ་བབ་པ། མཚོག་མ་རིའི་ཕུག་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆུ་འབབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་ཆུ་འབབ་པའོ། ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ ཆུ་ངོགས་སུ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱ་མཚོ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དེའི་ངོགས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་དེའི་ངོགས། གསང་བའི་ལྟེ་བའི་གནས་དེའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ངོགས་གསང་བའི་གནས་སུ་ཐིག་ལ་སོགས་ལ་གདབ་པར་བྱའོ། ། ཐིག་ལ་སོགས་པ་གདབ་པའི་སྒྲ་ནི་བདེ་བའི་ཞེས་དང་། ལྡན་པའི་ཞེས་རྩའི་ ཀུན་སྤྱོད། དེ་ཡང་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་མཉམ་པར་གཞག་པས་སོ། ། དང་པོ་གྲུབ་པ་དུར་ཁྲོད་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོའི་སྒྲ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ། གང་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ། གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བཅོས་པ་རང་བྱུང་བ།

The meaning is that it is impossible and cannot be that one could even obtain a single sixteenth part of the great primordial wisdom (jñāna) that is free from arising and ceasing, which results from the union of the extremes of existence (bhava) and nirvāṇa. It is like the moon filling the sky. Now, the meaning of the maṇḍala is explained: "In a deep mountain cave, On the shore of the great ocean, In the charnel ground of the primordial accomplishment, There, the maṇḍala should be drawn." Regarding this: "Mountain" refers to the crown of the head. "Deep" refers to the heart. "Cave" refers to its center. Furthermore, it is endowed with a network of seventy-two thousand channels. The mountain is beautified by various trees, and various stainless streams of water flow there. In the cave of the mountain of the crown, the water of the nectar of bodhicitta flows as various stainless waters. Regarding "on the shore of the great ocean": that which is great is the ocean. The shore of that great ocean is the shore of the great ocean. At that secret navel-center, which is the shore of the great ocean, the lines and so forth should be laid out. The expression "laying out the lines and so forth" refers to the conduct of the channels, which are endowed with bliss. That, too, is through the meditative equipoise of the vital wind (prāṇa) and effort (āyāma). Regarding "in the charnel ground of the primordial accomplishment": the word "primordial" (ādi) means beginningless. That which has no beginning is beginningless. "Accomplishment" (siddha) means uncontrived and self-arisen.

ཡང་ན་དང་པོ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མིན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཕྱིར་རང་ བྱུང་། ཇི་ཞིག། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་དུར་ཁྲོད་དོ། ། དེ་རུ་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་མ་ཐག་པ་སྨྲས་པའི་གནས་སུ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། འདྲི་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་ དང་དུ་བཟོར་བྱ་བཀྲམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་དང་པོ་གྲུབ་པའི་དུར་ཁྲོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་བཅད་ལ་གང་ཞིག་གསང་བའི་བཤད་པ་ཡོད་པ་དེ་གསལ་བར་བསྟན་ཏེ། དང་པོའི་སྒྲ་ནི་རོ་མ། འཛིན་མ། འཕྲོག་མ། གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་རྟོག་མ་མེད་མ། དུར་ཁྲོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག། དེ་ཡང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་བྲལ་བ། དེ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས། བྲི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག། དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཛིན་མ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་མེད་རང་བཞིན་གྱི་རླུང་སྲོག་དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོའི་ནམ་མཁར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དང་པོ་གྲུབ་པའི་དུར་ཁྲོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བ། དེ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རང་བཞིན་གྱི་རླུང་གི་གནས། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མིན། བྲི་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།

Alternatively, regarding the phrase "the first accomplishment": it is the wisdom (jñāna) that is non-dual and free from conceptual elaboration (prapañca); therefore, it is self-arisen. What is it? It is the charnel ground (śmaśāna) that burns away the conceptualizations of desire, hatred, and delusion. In that place, one should draw the maṇḍala. Regarding this, "in that place" refers to the location just mentioned. "Maṇḍala" refers to the conventional bodhicitta. "Should draw" means that one should arrange and spread it out, as in the Guhyavajramālā. Now, to clarify the secret explanation found in the verse beginning with "the first accomplishment charnel ground" and so forth: the word "first" (ādi) refers to the channels rasanā, lalanā, and avadhūtī. "Accomplishment" (siddha) refers to the non-conceptual. "Charnel ground" refers to their vital breath (prāṇa). Furthermore, it is free from earth, water, fire, and wind. "In that place" refers to space (ākāśa). "Maṇḍala" refers to natural wisdom. "Draw" refers to the supreme lord (parama-īśvara). The meaning is as follows: in the space of the great charnel ground—the vital breath of the non-conceptual nature of the lalanā and so forth—one should meditate on the supreme lord in the center of the maṇḍala, which is the essence of wisdom. Alternatively, "the first accomplishment charnel ground" refers to natural joy (svabhāva-ānanda). "In that place" refers to the location of the natural wind. "Maṇḍala" refers to the non-dual. "Should draw" means it should be touched. The intended meaning is as follows:

རང་ བཞིན་གྱི་རླུང་གི་གནས་སུ་དེ་རང་དང་ལྡན་པ་རང་བཞིན་དགའ་བའི་དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོའི་ནང་གི་རེག་བྱས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱའོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་དགའ་བ་གྲུབ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་དང་པོ་གྲུབ་པའི་དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོའི་ དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་སྐྱེས་བུའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུས་སྐུ་བརྒྱན་པ། རྨད་དུ་བྱུང་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཅིག་པུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་དམ་ཚིག་ཆེན་པོའི་ཡན་ལག་མས་འཁྱུད་པ་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རྗེ་བཙུན་ རྣམ་པར་བཞུགས་སོ། ། འགྱེལ་ཀྱང་ཉི་མས་སྐམ་མི་འགྱུར། ། ཆུས་ཀྱང་རུལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡ་མཚན་གཟུགས་གྲགས་པ། ། ཨུཏྤལ་གང་བ་བདག་གིས་བྱས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྱེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་གནས་ཉམས་པ། རང་གི་གནས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཚངས་པའི་མཚོ། ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ངེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག། སྐམ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཇི་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ཉམས་པར་མི་བྱེད། རང་གི་དབང་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་མན་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ། གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་གྲགས་པ། ཨུཏྤལ་གང་བ། རང་གི་གནས་ཚངས་པའི་མཚོ་ལས་འགྱེལ་ཀྱང་ཁུ་བའི་སྤྲོ་བ་ཐུབ་ཀྱང་ མཆོག་གི་ཉི་མའི་ཚ་བས་སྐམ་པར་མི་བྱེད། རང་གི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆུས་ཀྱང་རུལ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

In the natural location of the winds, one should experience the touch within the great charnel ground of natural joy (svabhāva-ānanda) that is endowed with that very [nature]. The meaning of "siddha" is the accomplishment of natural joy that is free from conceptual elaboration through mere experience. In the center of the maṇḍala of the great charnel ground where such a natural self has first been established, there dwells the venerable Lord, the Universal Monarch of the glorious Cakrasaṃvara, who possesses the thirty-two marks of a great being, whose body is adorned with the eighty minor marks, who is the wondrous and sole essence of all aspects of great bliss, and who is embraced by the consort of the great samaya. Regarding the verse: "Though fallen, it is not dried by the sun; nor is it rotted by water. Thus, I have made this famous, wondrous form, the full utpala," the word "fallen" refers to the decline of one's own abode. The term "own abode" refers to the Lake of Brahmā (brahmahradā). The word "even" (api) has the sense of certainty. "The sun" refers to the supreme. "Not dried" is to be taken literally; or, it means that it does not cause the loss of its own essence, nor does it exercise control over its own power. In this regard, the oral instruction is as follows: the famous secret vajra, the full utpala, though fallen from its own abode, the Lake of Brahmā, and though the emission of the fluid is restrained, it is not dried by the heat of the supreme sun. The meaning is that it does not change into something other than its own essence. "Nor is it rotted by water."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར། ལོག་པར་མི་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཆད་པས། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆུའི་ནང་ན་ འགྱེལ་ཀྱང་ཆུའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ཀྱང་། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཞུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཆད་པས་རུལ་པར་མི་བྱེད། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་དགའ་བའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རོ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་ཁེངས་པས། ཕྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡ་ མཚན་གཟུགས་གྲགས་པ། ། ཨུཏྤལ་གང་བ་བདག་གིས་བྱས། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་བསྟན་པའོ། ། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་དཔལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་དག་བརྒྱད་གཉིས་ལོ་ལྡན་མ། ། འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་ཨུཏྤལ་སྤྱན། ། གཞན་གྱི་སྙིང་ག་འབིགས་ཁོ་ན། ། འདུས་པ་ནུ་མ་ མདའ་དང་འདྲ། ། ལྟེ་བ་རྐེད་པ་ཟླ་བཞིན་དགྱེས། ། དབུས་སོགས་དམ་ཚིག་རྨད་དུ་བྱུང་། ། སྐུ་སྨད་ལ་སོགས་པ་ཡི་མཆོག། མན་ངག་པདྨ་ལྡན་པའོ། ། ཐོས་པས་སྡིག་པ་འཇིག་པར་བྱེད། ། ལྟ་བས་དགའ་བ་འཕེལ་བར་མཛད། ། རེག་བྱས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་བྱེད། ། སྤྱོད་པས་ཐར་པ་སྦྱིན་པའོ། ། བསོད་ནམས་ཅན་དུ་སྐལ་ལྡན་གང་། ། སུ་ ཞིག་མཁས་ཆེན་རབ་མཆོག་གང་། ། དེ་ལ་དེ་འདྲ་བདག་སྐྱེས་གཞན། ། བདག་ཉིད་ཚིག་གིས་སྦྱིན་པར་བྱ། ། རྒྱ་གར་ཁ་ཆེའི་མཁན་པོ་ལོངས་སྤྱོད་རྡོ་རྗེས་མཛད་པ་གསང་ཆེན་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ངེས་བསྟན་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། པཎྜི་ཏ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། ། ། །

"Thus it is said" means that it does not change from its own characteristic and does not act erroneously; such is the meaning. "By water" refers to the cessation of the characteristic of melting. The intention regarding this is as follows: even if it falls into water and becomes of the nature of water, nevertheless, because the characteristic of melting has ceased, it does not rot. This is the meaning of "not changing from its own characteristic." Why is that? Because it is completely filled with the flavor of the experience of the joy of the nature; this is the intention of the word "outer." Therefore, the verse is taught: "Thus, I have composed this marvelous form, the full lotus." "By me" means by the master Prajñāśrī. These are the sixteen-year-old women, with eyes like blue lotuses, whose connection and so forth pierce the hearts of others. Their breasts, gathered together, are like arrows. Their navels and waists are as pleasing as the moon. Their centers and so forth are the marvelous samaya. The excellence of their lower bodies and so forth is endowed with the padminī instructions. Hearing them destroys negativity; seeing them increases joy; touching them gives rise to jñāna; and through their conduct, they grant liberation. To whichever fortunate one possesses merit, whoever is a great and supreme scholar—to such a person, I, another, shall give myself through these words. This concludes the second definitive teaching from the Mahāguhyapadma, composed by the Kashmiri abbot Bhogavajra. It was translated and finalized by that very same paṇḍita.