A Commentary on the Difficult Points called “The Lamp of Simultaneous Joy”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤྲཱི་ས་ཧ་ཛ་ཨཱ་ནན་ད་པྲ་དཱི་པཾ་ནཱ་མ་པཉྩི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། དཔལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དཀའ་འགྲེལ། དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཤེས་རབ་མྱ་ངན་འདས་པ་ཁྱད་དགའ་མཁའ། ། ཡེ་ཤེས་འཁོར་བ་མཆོག་དགའ་འགྲོ་བ་སྟེ། ། གཉིས་མེད་རིན་ཆེན་ཕྲོག་མའི་དབང་ཕྱུག་འདི། ། རང་གིས་དྲན་དང་སློབ་མའི་དོན་སོགས་བརྩམ། ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཡིག་འབྲུ་བཞིའི་དོན་དུ་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་ཏེ་དྲང་དོན་ངེས་དོན་དུ་དབྱེའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་མཁའ་འགྲོ་ལ་སོགས་ལྔའི། ། བདག་པོ་གང་ཡིན་ངོ་བོ་དེ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ། དེ་ནི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་འདོད། ། རྒྱུད་འདི་དབུ་ནས་ཞབས་ཀྱི་བར། ། དོན་དང་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ནི། ། དེ་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡིན། ། དེ་ཡང་ འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུད། ། ཨ་ཡི་རིགས་ནི་གཅིག་ཉིད་ལས། ། རིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་མང་པོར་དགྱེས། ། དེ་བཞིན་སླར་ལ་གཅིག་ཏུ་འདུས། ། འདི་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་མཐུན་པའི་དཔེ། ། དོན་གྱི་རང་བཞིན་རོ་གཅིག་ལ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ནི་གཉིས་སུ་དབྱེ། ། དེ་ཡང་གཉིས་གཉིས་ ཕྱེ་བ་ལས། ། གཅིག་ལའང་ལྔ་ལྔར་ཕྱེ་བས་དབྱེ། ། དོན་དང་ཚད་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། འདི་སྐད་ལ་སོགས་པ་ལ། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་པའོ། ། ཨེ་གྲུ་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཝཾ་ཟླུམ་པོ་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་རྒྱ་ ཆེར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཡང་། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་ལ། དབུས་སུ་ཝཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན།

In the language of India: Śrī sahajānanda-pradīpa-nāma-pañjikā. In the language of Tibet: Dpal lhan cig skyes pa'i dga' ba'i sgron ma zhes bya ba'i dka' 'grel (The Commentary on the Difficult Points of the Glorious Lamp of Coemergent Joy). Homage to the Glorious Wisdom Drop (Jñānatilaka). Insight is the sky of supreme joy, the nirvāṇa; wisdom is the saṃsāra of supreme joy, the wandering beings. This sovereign of the jewel-like non-duality, I shall compose for my own recollection and for the benefit of disciples and others. The meaning of "Thus have I [heard]" and so forth is to be applied extensively as the meaning of the four syllables, distinguishing between the provisional and definitive meanings. Furthermore, it is taught as follows: "The essence of whichever is the lord of the five, such as the Buddha-ḍākinī and so forth, is called Vajrasattva; that is asserted to be the essence." From the beginning to the end of this tantra, the expression of its meaning and qualities is why it is Vajrasattva. Moreover: "Because of the connection, it is a tantra. From the single family of the letter A, the many letters of the families are delighted; likewise, they are gathered back into one. This is the concordant example of the tantra. In the single taste of the nature of the meaning, wisdom and method are divided into two. Furthermore, from the division of those two by two, each is further divided into five." The meaning, measure, and so forth are easy to understand and thus are not explained here. Regarding "Thus have I [heard]" and so forth, it is "E-vaṃ." E is the triangular source of phenomena, the nature of wisdom. Vaṃ is the circular nature of the wisdom of method; this is to be applied extensively. Furthermore: "In the excellent form of E, it is adorned in the center by Vaṃ."

། ཅེས་གསུངས་སོ། ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཏེ། རྒྱུད་དང་སྡུད་པ་པོ་ལྷའི་ དབང་ཕྱུག་དང་འདས་པའི་དུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དུས་དང་། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དང་། འཁོར་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོ་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཁའ་དབྱིངས་ཆོས་ཀྱི་ འབྱུང་གནས་ཀྱི་གནས་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའམ། སངས་རྒྱས་སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་བཞིའི་ལྷ་མོ་ལ་ སོགས་པར་བཤད་དོ། ། ཐོས་པ་ནི་བདག་རང་གིས་ཐོས་པ་སྟེ། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའོ། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་མཐའ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གནས་སུ་ཐམས་ཅད་དེར་གཅིག་པ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུའི་དུས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་བདུད་བཅོམ་པ་སྟེ་བརླག་པ་ལ་སོགས་པའི་དགའ་བ་དྲུག་གི་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྔར་གཤེགས་པ་ལྟར་རྩ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་ནས་གཤེགས་པས་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་རུ་གནས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་རྩ་ལ་སོགས་པའི་སྔར་གྱི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྟེ་རིགས་གསུམ་གྱི་འཁོར་ལོའོ། །

Thus it was said. Regarding the phrase "Thus have I heard at one time," and so forth: these indicate the perfections of the tantra and its other components. They are free from the [conventional] excellence of a tantra, a compiler, a lord of gods, or a past time; rather, they are taught through the time that is non-referential, the teacher who is the Blessed One himself, the retinue of seventy-two million heroes and heroines, and the place of the source of phenomena, the expanse of the Blessed Lady, the Perfection of Insight. Alternatively, "Thus have I" refers to the wheel of great bliss, the wheel of enjoyment, the wheel of dharma, the wheel of emanation, and so forth, or to the goddesses of the four elements such as Buddhalocanā and the others. "Heard" means heard by oneself, not as a mere transmission from one to another. "At one time" should be understood as the ultimate time when everything is unified within the wheel of emanation at the abode of Vajrasattva. "The Blessed One" is the essence endowed with the qualities of the wisdom of the six joys, such as the joy of having conquered and destroyed the Māras of the four wheels and so forth. "Tathāgata" means that, just as [the Buddhas] previously departed, the channels have been purified and one abides as a god and goddess. "All" refers to the entirety of the previous forms of the channels and so forth. "Body, Speech, and Mind" refers to the three wheels of the three families, such as the wheel of great bliss and the others.

རྡོ་རྗེ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་ལྟེ་བའམ་སྙིང་གའོ། ། དཔའ་བོ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ གཡས་ཀྱི་རྩ་བཅུ་དྲུག་གམ་ཡང་ན་ཐབས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་སོ། ། དཔའ་མོ་རྣམས་ནི་བདེ་ཆེན་གྱི་གཡོན་གྱི་རྩ་རྣམས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པར་དག་པ་འམ། ཡང་ན་གཡོན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩ་རྣམས་སོ། ། རྣམ་པར་བསྐོར་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐོར་བ་མཁའ་ འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། བཙུན་མོ་ནི་བུད་མེད་དེ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་མའོ། ། དེའི་གནས་ན་དུས་རྟག་ཏུ་བཞུགས་སོ། ། ཡང་ན་དཔའ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བ་དང་བདེ་བའི་དབྱེ་བས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེར་དཔལ་ནམ་མཁའ་དྲི་མེད་དག་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་ནམ་མཁའི་ཞལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དཔའ་བོ་བཅུ་དྲུག་གི་མཚན་བསྟན་ནས་ཡང་ནི་དཔའ་མོའི་དབང་ཕྱུག་མ་ལཱ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། ཡང་ནི་མ་ར་ཏའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདོད་གཟུགས་མའོ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ མཚན་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རབ་ཞལ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་མདོག་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་བསྟན་པ་སྟེ། འོག་ནས་སྟོན་པས་འདིར་མ་བསྟན་ནོ། ། མ་མོའི་བཙུན་མོ་བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་ཡང་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཤེས་པར་ བྱའོ། ། དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབུས་སུའོ། ། ལེགས་དགྱེས་ཆེན་མོའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་སྦྱོར་བའི་རོལ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བའོ། །

The vajra is the emanation wheel (nirmāṇacakra), which is the navel or the heart. "Heroes" (vīra) refers to the sixteen channels on the right of the wheel of great bliss, or alternatively, the channels of method. "Heroines" (vīrā) are the channels on the left of great bliss, or the purified channels of the enjoyment wheel (saṃbhogacakra), or alternatively, the channels of wisdom on the left. "Surrounded" means surrounded by all of them, such as the ḍākinīs and so forth. "Consorts" (bhāryā) refers to women, the wisdom consorts such as the action seal (karmamudrā) and so forth. He dwells eternally in their abode. Alternatively, the heroes and so forth should be understood through the distinction between the bodhicitta as semen and bliss. In that regard, from the passage beginning with "Glorious Stainless Sky" up to "Sky-Face," the names of the sixteen heroes are shown. Then, from "Lāmā, Sovereign of Heroines" up to "Mother," and from "Māratī" up to "Desire-Formed One," the names of the heroines are shown. "Such as the Excellent-Face" and so forth indicates the shapes and colors of the bodies and so on; these are not explained here as they will be shown below. The "seventy-two million consorts of the mātṛs" should also be understood as previously explained. "In the center" means in the center of all those wheels. "The union of Great Excellent Joy" is the bliss arising from the play of the union of wisdom and method.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཉིད་ཀྱིས་སྡུད་པ་པོ་བོས་ནས་གསུངས་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེའི་དོན་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་མ་རྟོགས་པས་བོས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དེ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ལ་བོས་ཏེ། ཀྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་དེ་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསམ་པ་ནི་སེམས་དཔའོ། ། དེ་བདག་ཉིད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་བྱེད་པ་ནི་ཡང་སེམས་དཔའོ། ། ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱོད་ནུས་པའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། གཟུང་འཛིན་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་། ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ལྷའི་ དབང་ཕྱུག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་གསུངས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེའོ། ། ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་མཚན་ཡིན་ཏེ། ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངའ་བདག་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་མཚུངས་པའོ། ། འཁོར་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་ གཉིས་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོའོ། ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་དང་འཁོར་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྐོར་བ་བྱ་བ་དང་དེའི་རྗེས་སུ་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའོ། །

"The Blessed One" refers to the fact that he spoke after calling the compiler by name. Why? Because the meaning of the Śrī-jñānatilaka had not been realized by the Lord of Gods (Devendra), he was called and addressed. Regarding the passage beginning with "Thus have I heard at one time," the meaning of which the Lord of Gods had not previously understood, in order that he might comprehend and realize it, the Blessed One called out to the Bodhisattva Mahāsattva, the Lord of Gods. From the word "Kye" (O!) onwards, he spoke by dividing the Lord of Gods into three aspects: the reality (tathatā) and so forth. Furthermore, "awakening" (bodhi) is non-conceptual wisdom. To have the mind focused one-pointedly upon that is "sattva." To spontaneously accomplish that for oneself and act for the benefit of sentient beings is also "sattva." "Great" (mahā) refers to the capacity to engage in the welfare of sentient beings. As it is said: "That wisdom which has abandoned subject and object is the Bodhisattva, such as Vajrapāṇi and others. That is the Mahāsattva." Thus, he is also the Lord of Gods. Regarding the phrase "to the Blessed One who spoke thus," the Teacher himself is the Śrī-jñānatilaka. "Lord of Gods" is his name; he is the sovereign of all gods, equal to the Blessed One. "The entire retinue" refers to the ḍākinīs of the seventy-two specific classes and so forth. "Together" means that the Lord of Gods and the entire retinue circumambulated at the same time, and subsequently performed prostrations and other rites.

ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ནི་ རྩ་བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་གྱིས་བསྐོར་བའོ། ། ལན་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལན་གསུམ་དུ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་བསྐོར་བའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྡོ་རྗེ་ཞབས་ཀྱི་ གདན། རིན་པོའི་ཆེའི་ཕོ་བྲང་ན་གནས་ཙམ་ན་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྱག་བྱས་པའོ། ། དེ་ཡང་ལུང་ལས། ཡེ་ཤེས་ཟབ་མོ་རང་གིས་རྟོགས། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ནི་རིན་ཆེན་དབུས། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་བདེ་ཆེན་མཐའ། ། གསལ་ཞིང་རྟོགས་པས་ཕྱག་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་རིམ་པ་ལྔ་པ་ལས་ཀྱང་། རང་གིས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ལེགས་མཐོང་གང་ཡིན་འདིར་ཕྱག་ཡིན། ། སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་གསུངས་སོ། ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་བཞུགས་ཙམ་ན་ཕྱག་འཚལ་བར་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་ བྱའོ། ། ས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ལན་གླན་པས་མི་ཐེབས་པའི་ཕྱིར་ས་ལ་ལྟ་ཞིང་གནས་པའོ། ། ཅང་མི་སྨྲ་བར་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་དགའ་བ་ལ་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པའོ། ། དེའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱག་འཚལ་བའི་དུས་ སོ། ། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་བར་སྣང་སྟོང་པ་ལ་ཞེས་པ་བཤད་དོ། ། མནྡཱ་ར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་མང་པོ་སྤྲུལ་པའི་མཆོད་པའོ། །

Alternatively, the Blessed One is the bodhicitta of great bliss. The lords of the gods and so forth are surrounded by a retinue of seventy-two million channels and so on. "Three times" refers to the enjoyment wheel (saṃbhogacakra) being rotated three times to the right. "Prostrating with the head at the feet of the Blessed One" means that when the bodhicitta-vajra is upon the seat of the feet in the precious palace of the wheel of great bliss, the entire retinue prostrates. Regarding this, the scripture states: "The profound wisdom is realized by oneself; that vajra is in the center of the jewel. The limit of non-conceptual great bliss is prostration through clarity and realization." Thus it is said. Also, from the Five Stages composed by the great master Nāgārjuna: "That which is the excellent seeing of one's own wisdom by oneself is prostration here." This was spoken by the master Śākyamitra. This should be understood to mean that prostration occurs at the very moment the Blessed One is seated upon the vajra seat. As for "looking at the ground," it is because one cannot be deceived by a response; thus, one remains looking at the ground. "Remaining silent" means remaining without speech because the ultimate nature of joy transcends all phenomena such as verbal expression. "At that time" and so forth refers to the time of prostration. "In the sky" is explained as the empty intermediate space. "Mandārava" refers to the emanated offerings of various flowers, jewels, and so forth.

ཡང་ན་ནམ་མཁའ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རྩའི་མཁའོ། ། མནྡཱ་ར་བ་དང་མནྡཱ་ར་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི་རྩའི་མཁའ་སྟོང་པའི་གནས་ན་རླུང་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞིན་སྦྱར་རོ། ། དྲི་ཆེན་པོ་མེ་ཏོག་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བའི་དྲི་དང་རླུང་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་ནས་ནམ་མཁའ་ནས་འབབ་པའོ། ། དེ་ཡང་ཞབས་ཀྱི་རྩ་བར་བབ་པོ་ཞེས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ ཞེས་གོ་བར་བྱའོ། ། ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བོས་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་ལན་མེད་པས་དེ་ལ་ཡང་མཚན་སྐྱེས་ནས་ཕྱི་ནས་ཡང་བསྐྱར་ནས་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ལ་བོས་པའོ། ། ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་གསོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་བསྟན་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚན་མའམ་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་ཡང་མེད་དམ་ཅི་ཞེས་སོ། ། དེ་ལ་བདག་ཡ་མཚན་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་མཚན་མ་དང་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ལ་ནི་མཚན་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོར་གསུངས་པ་ལ་ནི་ཡ་མཚན་སྐྱེས་པའོ། ། ཨེ་མའོ་ནི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ། ། དཔའ་བོ་ནི་གདུག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་པའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ལ་བྱའོ། ། ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ནི་སྔར་གྱིས་དོན་དེ་རྣམས་ལྡན་པ་མཚན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བོས་པའོ། །

Alternatively, "space" refers to the space of the channels of the wheel of great bliss and so forth. Regarding the terms "Mandāravā" and "Mahāmandāravā" and so on, these are to be applied respectively to the ten winds and so forth within the locations of the empty channel-space. "Possessing the flower of great fragrance" means that the bodhicitta, possessing the fragrance of bliss, descends from space together with those winds. Furthermore, it is said to "descend to the base of the feet," which should be understood as the feet of the Blessed One. Furthermore, regarding the passage beginning with "The Blessed One called out," since there had been no previous response, a sense of wonder arose, and he subsequently called out again to the Lord of Gods (Īśvara). "The Lord of Gods made a request" means he made a request to the Blessed One. This is what was taught: "O Blessed One, regarding the three suchnesses," and so forth, which asks whether there is no expression of signs, entities, and so on. In that regard, "I have become amazed" means that because signs, entities, and so forth do not exist, yet they are spoken of as entities such as names and so on, amazement is born. "Ema" (Aho) expresses wonderful and marvelous excellence. "Hero" (Vīra) refers to the nature that subdues all that is malevolent and so forth. "Great" (Mahā) refers to one who acts for the benefit of sentient beings and is adorned with the great qualities of a Buddha. "Lord of Gods" is the Blessed One calling him by name because he possesses those aforementioned qualities.

མཆོག་གི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དེའི་ངང་མ་གཡེངས་པར་འཛིན་པས་ནི་བྱེད་པ་པོར་བརྗོད་དོ། ། འདི་ གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་འོག་ན་མར་འབྱུང་བ་འདིའི་ཞེས་བཤད་དོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཨེ་དང་ཝཾ་དང་མཱ་དང་གསུམ་ཞེས་པར་དགོངས་སོ། ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཚད་ཅེས་པའི་བར་ནི་མེད་དམ་ཅི་ཞེས་པ་ནི་ཡ་ལ་སོགས་པར་ བཤད་པའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་པ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ། འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་གསུང་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་རྣམས་ནི་དེར་འདུས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པས་ ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ཁྱོད་བདེན་དེ་བྱའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ་ཕྱི་ནང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་སོ། ། ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཟླས་དགར་བའོ། ། ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། འདི་ག་ལས་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དང་བྲལ་བའི་དོན་ནི་བརྗོད་པ་དང་རྟོགས་པ་ཞེས་ཤེས་སུ་མི་རུང་སྟེ་དེ་བས་ན་ག་ལས་ཤེས་ཞེས་མིག་ཡོར་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་རྟེན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྒྱུ་མའམ་མིག་ཡོར་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་ པར་བྱའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་སྔར་གྱི་ཆོས་ཏེ། རྟེན་དང་རྟེན་ཅན་ནོ། །

"By the Supreme Vajra Holder" refers to the agent who, without wavering, holds the indivisible vajra body, which is the supreme essence of the Tathāgatas. "Spoke this" is explained as referring to what follows below. Furthermore, it is taught as follows: "The three suchnesses" is intended to mean e, vaṃ, and mā. From "of oneself" up to "measure" is explained as ya and so forth. This should be understood from "Thus" up to "the Blessed One." If one asks, "Why are the Tathāgatas and others not mentioned?" it is because the retinues of the Tathāgatas and others are gathered there, and by realizing the meaning of suchness and so forth, everyone will come to realize it. Thus, "O Bodhisattva, Lord of Gods, you are right; I shall do so." "All phenomena" refers to conditioned and unconditioned phenomena, the phenomena comprised of the internal and external. The particle "kyi" is used for disjunction. "The essence is emptiness" means that phenomena such as the conditioned are empty of intrinsic nature; this is the ultimate truth. If one asks, "How is this known?" the meaning that is free from conventional designations cannot be expressed or conceptualized; therefore, how could it be known? It should be known by relying on the conventional truth, which appears as a mere illusion or optical illusion, serving as the causal basis for what is like a mirage. "All phenomena" refers to the aforementioned phenomena, which are the support and the supported.

ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིས་དོན་ཤེས་པར་སྟོན་ནོ། ། གླ་རྩི་ལ་བརྟེན་ནས་དྲི་ལ་གླ་རྩི་དངོས་པོ་མེད་ན། དྲི་རྙེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་དཔེ་གླ་རྩི་དངོས་པོ་སྲ་བ་ལ་མ་བརྟེན་པར་དངོས་ པོ་མེད་པའི་དྲི་སྟོང་པ་མི་རྙེད་དོ་ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ཙམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་རྙེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ལུང་ལས། བསྐྱེད་པའི་སྐུ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། ། ཐ་མལ་པ་ཡི་བག་ཆགས་སྦྱོང་། ། དེ་ཡང་བདག་གི་དེ་ཉིད་དེ། ། བདག་ ཤེས་པ་ནི་བདེ་ཆེན་སྐུ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་གླ་རྩི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་དགོས་པར་བསྟན་ཏོ། ། རང་གི་ངོ་བོས་ས་དང་ཚད་ཀྱིས་དང་རྣམ་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་མི་རྙེད་ཅེས་སོ། ། དཔེར་ན་ཆུ་མེད་པར་ཉ་ཚོལ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་གསུམ་པོའི་དོན་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པའོ། ། ཟླ་བ་བདེ་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་སྔར་ཐོས་པ་བཤད་པ་དེ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་བདག་ལ་རང་ཆས་སུ་གནས་པའི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་ནི་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་དང་། མེའི་དང་། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་དང་གསུམ་མོ། །

The phrase "how" indicates that the meaning is to be understood through a concordant example. It is said: "If there is no actual substance of musk in the musk [itself], how could the scent be found?" This means that without relying on the actual substance of musk, which is solid, the empty scent that is a non-entity cannot be found. Likewise, the meaning is that without relying on the conventional truth, which is merely like an illusion, the ultimate truth cannot be found. Furthermore, the scripture states: "By relying on the generated body, The habitual tendencies of the ordinary are purified. That is the suchness of the self; Knowing that self is the body of great bliss." The phrase "likewise" shows that one must rely on the conventional, just as with musk and so forth. The phrase "by its own essence, by its level, and by its aspect" means that without relying on the conventional bodhicitta, the ultimate bodhicitta cannot be found; it is like searching for a fish without water. The "three suchnesses" are the three vajras: body, speech, and mind. "Selfhood" refers to the unerring realization of the meaning of those three. "Moon of Supreme Bliss" refers to the previously explained hearing, which should be understood as the nature of the five aggregates, the sense bases, the elements, and so forth, as the Buddha and so on. The "body of Mahāmudrā" is the essence of Vajragarbha, which abides naturally within oneself as the nature of the wisdom-being (jñānasattva). Alternatively, the three suchnesses are the three cakras: the wind cakra, the fire cakra, and the emanation cakra.

ཟླ་བ་བདེ་ མཆོག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་ནི་སྤྱི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། ། ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆར་ཡང་ལ་སོགས་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། ། སྟོང་བས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་འབྱུང་བ་དང་། བརྟེན་པ་དང་གནས་པས་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འབྱུང་བའོ། ། ཡང་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་བྱ་གདོང་གི་གནས་བཙལ་ནས་རིན་པོ་ཆེའི་ཁ་ལ་རི་བོང་ཅན་ཐིགས་པ་གཅིག་གིས་རིན་ཆེན་ ཁར་གནས་པ་དང་། བྱ་གདོང་ལ་ཐལ་བ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་བར་ན་གསལ་བའོ་ཞེས་བཛྲ་བོ་ངྷིའི་མན་ངག་གོ། ། དེ་གསུམ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་མ་རིག་པར་བཤད་དོ། ། དེ་བས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེ་དང་དེ་ལས་དབྱུང་ཞེས་པའི་དོན་བསྟན་ པའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་བཤད་དོ། ། ཁྱབ་དང་ཁྱབ་བྱེད་བྱེ་བྲག་ཏུ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། གཉིས་སུ་ནི་སོ་སོར་གནས་པ་ལ་དབྱེ་བར་བཤད་དོ། ། མེད་པའི་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ངང་དུ་གཅིག་པའོ། ། དངོས་ཞེས་པ་ནི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ལ་དངོས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་ རབ་ཐ་དད་པ། ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ངོ་བོ་རུ། །

Candamahāroṣaṇa is the great mudrā-cakra of the enjoyment wheel; as for the dharma wheel, it is to be applied to all [the others] in general. Furthermore, "suchness" and so forth are taught as the rain and so on; by relying upon these, the ultimate is attained. It is not so through emptiness alone. Moreover, through acting as the cause, arising, supporting, and abiding, the meanings of joy and so forth emerge. Alternatively, regarding "the three suchnesses" and so forth, at the time of the union of method and insight, one seeks the location of the bird-beak; then, with a single drop of the "hare-marked" [moon] at the opening of the jewel, it abides in the jewel-mouth, and it is clarified between the bird-beak and the ash—this is the pith instruction of Vajrabodhi. These three are explained as mind, mental factors, and ignorance. Therefore, the phrase "from that and that" indicates the meaning of "to be extracted from those." Furthermore, it is said: "In the distinction between the pervader and the pervaded, the great bliss is non-dual." Thus it is taught that great bliss arises by nature from both the ultimate bodhicitta and the conventional bodhicitta. "All" refers to mundane and supramundane phenomena. "Two" is explained as the differentiation of those abiding separately. "Non-existent" means that phenomena appearing as dual are one within an indivisible state. "Entity" refers to that which is indivisible. Furthermore: "Method and insight, though distinct, are in the nature of the support and the supported."

དེ་གཉིས་གཅིག་གི་དོན་དུ་མཉམ། ། གང་གིས་རྟོགས་པ་གཉིས་མེད་དངོས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་། དབྱེར་མེད་བརྟགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་ པོའི་རང་བཞིན་ནི་མི་འགལ་ཏེ་རང་བཞིན་དགའ་བ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་དགའ་བ་ནི་དགའ་བ་གང་གིས་ཀྱང་རེག་པར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་ཡང་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ལས། ། གཞན་གྱིས་མ་རེག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ། གསུམ་པོས་སྤངས་པའི་ གང་རྙེད་དེ། ། གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གསུམ་དང་བྲལ། ། དེ་ལ་མ་རེག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བས་ན་རང་བཞིན་དགའ་བ་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐ་དད་དུ་མི་དབྱེའོ། ། དྲུག་གི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དྲུག་ཤེས་རབ་དང་བཅས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ནི་ ཡབ་ཡུམ་གཉིས་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བདེ་བ་སྐུ་ནི་གཉིས་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་སྐུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཐབས་ལས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའོ། ། འཁོར་ལོ་ཡི་ནི་དྲུག་དབུས་བཞུགས། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་ འཁོར་ཆེན་པོ་དྲུག་གི་བདག་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་གསུམ་དུ་བཤད་དོ། ། ཡང་ན་འཁོར་ལོ་དྲུག་པ་པདྨའི་ཁ་སྟོང་པའི་ནང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི། དྲུག་གི་བདེ་བ་ཡེ་ཤེས་ མཆོག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྦྱར་རོ། །

"Those two are equal in meaning as one; whoever realizes this is the non-dual reality," so it is said. Furthermore: "The accomplishment of the indivisible imputation is the nature of Mahāmudrā." Why is that? Because the nature of Mahāmudrā is non-contradictory; the nature of joy is called Mahāmudrā, whereas others are not so. Moreover, the nature of joy cannot be touched by any [other] joy. As it is said in the Hevajra Tantra: "That which is found, untouched by others, coemergent, Abandoned by the three, and free from the three natures— That is the coemergent, untouched." Therefore, the nature of joy and Mahāmudrā are not to be distinguished as separate. The "bliss of the six" refers to the six families, such as Vairocana and the others, together with their insight consorts. "Supreme wisdom" is the non-dual wisdom arising from the union of the father and mother. "The bliss-body arises from the two" means that from the two—the conventional and ultimate bodies, or method and insight—authentic wisdom arises from method. "Abiding in the center of the six cakras" means that Vajrasattva acts as the lord of the six great maṇḍalas. Regarding "the three suchnesses" and so forth, these are explained as the three families, such as the Body-Vajra and the others. Alternatively, regarding the sixth cakra, the hollow interior of the lotus adorned with bodhicitta and so forth, the meaning of "the bliss of the six, supreme wisdom," and so forth, should be applied.

ཡང་ན་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱུ་རུ་གྲགས་ཞེས་བྱའི་བར་གྱིས་ནི་ཆར་ཡང་དང་། ཐིག་ལེ་དང་། ཚུལ་དང་། ཚུལ་ཙམ་དང་། མཆོག་དང་། གཞན་མཆོག་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་རེ་རེ་སྦྱར་བ་ལ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་ པའི་འབྲས་བུའོ། ། གཉིས་པོ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུ་རུ་གྲགས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ལུས་རྟེན་སྲོག་གི་དབྱུག་པ་ལ། ། སྦྱོར་བ་དྲུག་གི་ཡེ་ཤེས་བཞུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་གྱི་ཆར་ཡང་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དྲུག་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྲོག་གི་དབྱུག་པའོ། ། ཡང་ན་ལུས་ ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། ། རྟེན་ནི་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། སྲོག་གི་དབྱུག་པ་ནི་སྲོག་རླུང་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་རྩོལ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པའོ། ། སྦྱོར་བ་དྲུག་གིས་ཡེ་ཤེས་བཞུགས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པར་ སྦྱོར་ཏེ། དེ་ཡང་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་འགགས་པས་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྦྱོར་བ་ནི་བཅུ་དྲུག་དང་དྲུག་དང་བཞི་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་སླར་གསུམ་རྫོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་རང་བཞིན་གསུམ་རྫོགས་པའོ། ། འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་ལྟེ་བའི་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་ལྟེ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབྱུག་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེའི་ནང་ལ་དབུས་ཞེས་བྱའོ། ། ཕྲ་མོ་ལུས་ལྡན་རབ་ནི་དྲུག། ཅེས་པའི་རྩ་མདུད་པ་དྲུག་སྟེ། ། ལས་དང་པོ་པས་མི་རྟོགས་པས་ཕྲ་ལ། ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པས་རྟོགས་པ་དེ་ནི་ལྷའི་ངོ་བོར་ཤེས་ལ་དོན་དུ་ཡང་སྣང་ བའོ། །

Alternatively, from the phrase "six" up to "known as the cause," the terms carama, bindu, naya, naya-mātra, parama, and parama-anya are each associated with a wisdom of bliss; this is what is meant by that expression. It is the non-dual fruit. Since the two are the cause, it is taught as "known as the cause." Regarding the passage, "The wisdom of the six applications dwells within the life-pillar of the physical support," this refers to the life-pillar as the locus of the six applications—carama and so forth—along with their wisdoms. Alternatively, "body" is the conventional bodhicitta; "support" is the ultimate bodhicitta; and "life-pillar" refers to the bodhicitta endowed with the life-wind (prāṇa-vāyu), the effort-wind (āyāma-vāyu), and so on. "The wisdom of the six applications dwells" and so forth means that one applies the stages of wisdom from the ultimate and the conventional. Furthermore, through the cessation of the winds such as the life-wind, the wisdom of joy is applied above and below in sixteen, six, four, and so on. Moreover, the completion of the three [stages] is the completion of the three natures within those three. Regarding "the center of the six cakras," the centers of the six, such as the mahāsukha-cakra and so forth, are the essence of the life-pillar. The "middle" is within that. Regarding "the six subtle ones possessing the body," these are the six channel-knots (nāḍī-granthi). Because they are not realized by beginners, they are "subtle"; yet, through repeated familiarization, they are realized, and one knows them to be the essence of the deity, appearing as the ultimate reality.

རྩ་དེ་དྲུག་གི་ལུས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་ལྡན་པའོ། ། ཐིགས་པ་དང་བཅས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཐིག་ལེ་ལ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡུངས་ཀར་ལ་མར་གྱིས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྩ་དང་ཐིག་ལེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ནི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་དགའ་བའི་རིམ་པར་སྦྱར་རོ། ། སྲོག་གི་དབྱུག་པ་ནི་ནང་དུའོ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གི་རྩའི་ནང་ན་དེ་རྣམས་གནས་བདེ་བར་བཞུགས་ཀྱི་ཕྱིའི་འདབ་མ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ལ་ནི་བདེ་བའི་གནས་ན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆུ་ཟླ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཞུགས་པས་སོ། ། ཡལ་ག་དང་ཀུ་མུ་ཏ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཞུགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྩའི་ལྟེ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཟླ་མོ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྩ་དང་ཐིག་ལེ་དང་། སྲོག་རླུང་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་དོན་ སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་སྲོག་ཡང་དག་པར་དབང་ཕྱུག་སྦྱིན་པར་མཛད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའོ། ། ཟུར་གསུམ་ནི་དབྱིབས་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་གནས་ནས་ཚངས་བུག་ཏུ་གནས་པ་ལ་རྣམ་པའི་ཚུལ་ཞེས་པའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ལྟེ་བའི་ཞེས་པ་ནི་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་པདྨའི་ལྟེ་བ་དེར་གནས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ལྕེ་མ་ནི་རྩའི་མིང་དུ་བཏགས་པའོ། ། དེ་ནི་བདེ་བའི་ཐིག་ལེར་བཅས་པའི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་དང་ལྡན་པའོ། །

The body of those six channels is endowed with bodhicitta. "Yoga together with the drops" refers to the drops of the entity of wisdom; how so? It is like mustard seeds pervaded by oil. Furthermore, the nature of bodhicitta is applied to those channels, drops, winds, and so forth, in the sequence of the joys. "The life-staff is within" means that they abide comfortably within the life-channel, and not within the outer petals and so forth. At the hub of the wheel of great bliss, the Blessed One dwells conventionally like the moon in water; he does not dwell in the branches, the kumuda flowers, and so forth, but only at the hub of the channels. "The consort, the long-lived one" refers to the wisdom endowed with the channels, drops, life-wind, and so forth. "That" indicates their meaning: the life-force that perfectly bestows mastery is the root of all phenomena. "The three corners" refers to the manner of abiding in the Brahma-aperture while existing as an entity of such a shape. "The hub of the Sambhogakāya" refers to the nature of abiding at the hub of that lotus where all qualities, such as the thirty-two major marks, are complete. "The tongue" is a name given to a channel. It is endowed with the upward-moving wind and so forth, together with the drops of bliss.

རིགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྩའི་མདུད་པའི་དབྱིབས་ཏེ་བུ་མོ་ ལང་ཚོ་སར་པའི་ནུ་མའི་དབྱིབས་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཞན་དང་རྩ་དང་ཐིག་ལེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པ་ཡང་བླ་མ་རྗེ་བཙུན་ཆེན་པོའི་ཞལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྟོག་མེད་མས་ནི་འཁྱུད་ཡིན་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་རོལ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེའི་ཚེ་ཚངས་པའི་དབྱུག་པ་ཡིན་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རང་བཞིན་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་རྟོག་མེད་མས་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་ཤོ་མནའ་ཡིས་རྩ་གསུམ་ལ་འཁྱུད་པའི་རང་བཞིན་དུ་བཞུགས་པ་ལ་བྱའོ། ། ཡང་ན་རྟོག་མེད་མ་ནི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འཁྱུད་པ་ནི་ཐིག་ལེའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་ཡང་དག་པ་དེས་ཁྱབ་ནས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་འཁྱུད་པའོ། ། དེའི་ཚེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་ དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་ཆད་པའི་དགའ་བ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་པའོ། ། ཚངས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་རང་བཞིན་དགའ་བ་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འཇོམས་པའི་ཚངས་པའི་དབྱུག་པའི་ཞེས་བཤད་དོ། ། དེ་ཡི་དུས་ནི་བདག་གིས་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་སྔར་ གྱི་དུས་འདི་ནས་མར་ཤར་བ་དང་ནུབ་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་དམ་བཅའོ། ། ཤར་བ་དང་ནི་ནུབ་གཉིས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་རླག་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་དུས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུ་བར་བྱའོ། །

Regarding the phrase "resembling the flower of the family," this refers to the shape of the channel knots, which is like the shape of the breasts of a young girl in the prime of her youth. Likewise, the other wheels of dharma (dharmacakra), as well as the channels, drops (bindu), winds, and so forth, should be understood from the oral instructions of the great venerable Guru. "Because she is embraced by the Non-conceptual One" refers to the bodhicitta arising from the non-dual, inseparable play of the Blessed Lady, the Great Seal (mahāmudrā), with the Blessed One. At that time, if it is the "staff of Brahmā," it refers to the period when, from among the two form bodies (rūpakāya), the dharmakāya has become the wisdom of natural joy (svabhāva-ananda). Alternatively, "by the Non-conceptual One" and so forth refers to her abiding in the nature of embracing the three channels with the so-sho-mna [seal]. Alternatively, the Non-conceptual One is the nature of the bliss of wisdom. "Embracing" means that the reality of the drops (bindu) is perfectly pervaded by that [wisdom], embracing it inseparably. At that time, it is the distinction between the two: the conventional and ultimate realities, namely, supreme joy (paramānanda) and the joy of cessation (viramānanda). It is called "Brahmā" because at the time of that natural joy, it is explained as the "staff of Brahmā" which completely destroys the conceptualizations of the afflictions (kleśa) and so forth. "I shall explain that time" is a promise to explain from this point downward the times of arising and setting, and so forth. "Arising and setting are two" means that the times of destruction, enjoyment, and so forth, are to be subsumed within the two: method and wisdom.

གང་ཞིག་ཚངས་པའི་དབྱུག་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པས་འདིར་མ་བསྟན་ ནོ། ། མདུད་པ་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་མདུད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པདྨའོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པ་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་འདབ་མའི་གྲངས་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྟེ་བའི་དབུས་ནས་སྒོ་ཡན་ཆད་ དུ་བཅུ་དྲུག་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ན་དཔའ་བོ་དང་། དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་ནི་འཕར་མ་གཉིས་ལ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཤར་བ་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཉི་མ་ཤར་བའོ། ། ནུབ་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་ཉི་མ་ནུབ་པའོ། ། མདུད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཡང་ན། ཤར་བ་དང་ནི་ནུབ་གཉིས་སོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཆོག་གི་དགའ་བའི་ཕོ་བྲང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གནས་ཙམ་ན་ཤར་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལས་འཕོས་པས་ཆད་པ་སྟེ། ནུབ་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏོ། ། ཐབས་ཀྱི་ནོར་བུའི་ཁ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ གནས་པའི་གཅིག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེའི་ཁར་ཐལ་པ་ནི་རླག་པའོ། ། སླར་ལ་བཀུག་པས་ནི་གཉིས་ཀ་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་གྱུར་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དབང་ངོ་། ། གང་གིས་ཚངས་པའི་དབྱུག་པ་ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་དང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྣོད་གཉིས་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྒྱས་པའོ། ། མདུད་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདུད་པའོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི་ཆར་ཡང་བཅུ་དྲུག་དང་། དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་གནས་པའོ། །

That which is called the "Brahma-staff" has already been explained and is not taught here. "Knots" refers to the lotus knots and so forth; the "lotus" is the abode of the Tathāgatas. "There are thirty-two" indicates the number of lotus petals. Regarding the phrase "the sixteen transferences below the navel" and so forth: from the center of the maṇḍala’s hub up to the gates, in the locations of the two sets of sixteen, the heroes and heroines surround [the deities]; this is called the "transferences" of the two tiers. Alternatively, "rising" refers to the sun rising in the enjoyment wheel (saṃbhogacakra), and "setting" refers to the sun setting in the wheel of great bliss (mahāsukhacakra). The knots and so forth are easy to understand. Alternatively, regarding the phrase "rising and setting": when the drop of bodhicitta merely abides in the palace of supreme joy, it is called "rising." Because it then transits from there, it is severed, which is the state of "setting." This is also taught as follows: when the bodhicitta abides at the opening of the jewel of the method, that is one [state], the enjoyment. When it passes into the opening of the precious Buddha of insight (prajñā), it is "dissolution." By drawing it back again, both become the essence of the wisdom of great bliss; that is the empowerment of non-duality. That which is called the "Brahma-staff" is the expansion of the two vessels—the jewel and the Buddha—by the wisdom of bliss. The "knots" are the knots of all conditioned and unconditioned phenomena. "There are thirty-two" means that there are sixteen rain-showers and sixteen joys abiding there.

དེ་ལ་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ནི་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ ཐབས་ཀྱི་ལྟ་བའི་འོག་ནས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྟེ་བར་འཕོ་བའོ། ། སྟེང་གི་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་སླར་ལ་ཐབས་ཀྱི་གནས་སུ་འཕོ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེ་དང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཇི་སྲིད་གནས་(གྱི་,ཀྱི་)བར་དུ་ནི་དུས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་བཤད་དེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་རླུང་གཉིས་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་རླུང་གཉིས་དང་བཅས་པ་ཕྲད་པས་ནི་རླུང་དེ་ཡང་དག་དྲི་མེད་སྤྲོས་བྲལ་འོད་རབ་རང་བཞིན་དགའ་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ལ་ནི་འཕོ་བ་སྟེ་སྟེང་འོག་གཅིག་ པུའི་ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྟེང་དང་འོག་ལ་སོགས་པའི་འཕོ་བ་ནི་དེ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དང་པོའི་སྦྱོར་བའི་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་དེ་སྦྱོར་བའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྦྱོར་ཞེ་ན། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། ། དོན་དམ་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ ལ་ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མའི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་སྦྱོར་བ་ལས་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆད་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བཤད་དོ། ། རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་གོ་སླ་བས་འདིར་མ་བཤད་དོ། ། སྐུ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ རིགས་གསུམ་འཁོར་ལོ་དང་སྦྱར་རོ། ། གཅིག་པུ་རྟོག་མེད་མ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། ཡང་སྲོག་གི་དབྱུག་པ་ནི་སྐུའོ། ། ལ་ལ་ནཱ་ནི་གསུང་ངོ་། ། ར་ས་ནཱ་ནི་ཐུགས་སོ། །

Regarding that, the sixteen transferences below the navel are as previously explained. From below the method [channel], there is the transference to the navel of insight. As for the "sixteen transferences above," this refers to the bodhicitta drop, together with the joys and so forth, returning to the location of the method; as long as it remains there, it is called "time." Furthermore, it is explained in this way: "Because the bodhicitta and the two winds meet." This means that through the meeting with the two downward-issuing winds, that wind becomes the nature of joy, which is stainless, free from conceptual elaboration, and intensely luminous. Regarding such an ultimate nature, it is said to be "the single transference of above and below." The meaning is that the transferences of above, below, and so forth are that very single one. "Of the initial union" means the union of those [channels]. If one asks why they are united there, it is shown by the passage beginning with "method and insight." Through the union of the ultimate, unborn insight with the sublime, illusory conventional method, it is explained as the "union of the non-dual nature of the supreme wisdom and cessation." The thirty-two channels are easy to understand and are not explained here. Regarding "the body" and so forth, these are to be associated with the cakras of the three families, such as Vairocana. "The single non-conceptual one" is the emanation cakra. Furthermore, the life-pillar is the body; the lalanā is the speech; and the rasanā is the mind.

གཅིག་པུ་རྟོག་མེད་མ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་གསུམ་དང་བྲལ་བ་ཨ་ཝ་དྷཱུཾ་ཏཱིའི་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཞེས་ བྱའོ། ། སོ་ཤོ་མནའ་ཚངས་པའི་དབྱུག་པ་འཁྱུད་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གི་རྩ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་གང་ན་གནས་ཙམ་ན་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མི་གནས་ཙམ་ན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་སྲོག་གི་དབྱུག་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གཙུག་ཏོར་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་བོ་གཙུག་གི་འཁོར་ལོ་བདེ་ཆེན་གྱི་ ཐུགས་གནས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གཙུག་ཏོར་ནོར་བུའི་ཁ་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ཡན་ཆད་ཅེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་སྟོང་གི་མཐའ་མཚོན་པའོ། ། རླུང་གིས་འོག་གི་མཐའ་མཚོན་པ་ནི་བཟུང་བའི་བར་ཡང་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཙནྡན་གོ་ཤིཪྵའི་ཤིང་ལ་སྦྲུལ་ཆེན་མོ་ཡོད་ པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཙནྡན་ལ་ནི་ཤིང་ཡང་ཡོད་ལ་དྲི་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་གཉིས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་ནི་སྦྲུལ་གྱིས་ཤིང་ལ་འཁྱུད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་གཉིས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་ཕྱེད་པར་འཕོ་བའི་དུས་སུ་བདེ་བའི་ངོ་བོ་རོ་གཅིག་པར་ཡོད་པ་ ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བཤད་པའོ། ། ཚངས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚངས་པར་བྱེད་པའོ། ། དབྱུག་པའི་སྙིང་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་རྩའི་དབྱུག་པའི་དབུས་ན་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་དང་ལྡན་ནས་སྙིང་པོ་བཞུགས་སོ། ། དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྩའི་མདུད་པ་དང་ཚེས་གྲངས་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་གི་དང་པོའོ། །

The solitary, non-conceptual mother is called "joy," the nature of the avadhūtī, which is free from the three of body, speech, and mind. Regarding the phrase "embracing the staff of Brahmā with the teeth": when the life-force channel is filled with bodhicitta, it is Brahmā and so forth; when it is not so filled, it is not thus, but is the "staff of life." Regarding "from the uṣṇīṣa of great bliss": this is the heart residing in the cakra of great bliss at the crown of the head. Regarding "from the uṣṇīṣa of great bliss up to the wind cakra at the opening of the jewel": this indicates the limit of emptiness through great bliss. That the wind indicates the lower limit should also be understood by implication as the point of retention. Regarding the phrase "just as there is a great serpent in the gośīrṣa sandalwood tree": in sandalwood, there is both the wood and the fragrance; the way these two exist inseparably is like a serpent coiling around a tree. Likewise, the bodhicitta—both the fluid and the bliss—are also inseparable in their particularities. At the time of their movement, their existence as a single taste in the essence of bliss is explained as "natural wisdom" (jñāna). "Brahmā" is so called because through authentic wisdom, one purifies (brahman) the afflictions and so forth. The "essence of the staff" is that authentic wisdom which, possessing both the ultimate and the conventional, dwells as the essence in the center of the staff of the channel. "The first" refers to the first of the sixteen, such as the channel knots and lunar dates.

ཟུར་གསུམ་གྱི་རྣམ་པའི་ཞེས་པ་ནི་རྩའི་དབྱིབས་ཟུར་གསུམ་པ་ཚངས་པའི་བུ་ག་ན་པདྨའི་དངོས་པོར་ཡོད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་མའི་དངོས་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོའི་དགའ་བར་ བཤད་དོ། ། འདོད་པ་འདར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གཉིས་པ་མཆོག་གི་དགའ་བར་བཤད་དོ། ། ལྟེ་བའི་སྲོག་གི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུམ་པ་ཆད་པའི་དགའ་བ་བསྟན་ཏོ། ། འོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐོག་གི་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བཞི་པ་རང་བཞིན་དགའ་བའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་མའི་ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་དགའ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ། ། འདོད་པའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་མཆོག་གི་དགའ་བ་བསྟན་ཏོ། ། སྲོག་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་ཆད་པའི་དགའ་ བའི་དོན་བསྟན་ཏོ། ། འོད་དང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་རང་བཞིན་དགའ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དབྱེ་བས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་དབྱེ་བར་བྱས་པས་ནི་སྤྲུལ་པའི་ཐམས་ཅད་དགའ་བ་ཞེས་སོ། ། ཡང་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དགའ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་མཆོག་གི་དགའ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། འབར་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆད་པའི་དགའ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། ཨུ་ཏ་ཞེས་པ་བཞི་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་རྣམས་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགའ་བའི་དགའ་བ་དང་། འདར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ མཆོག་དགའ་བ་དང་། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆད་དགའ་བ་དང་། དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དགའ་བ་ཡང་དགའ་བའོ། ། གཞན་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །

Regarding the phrase "in the form of a triangle," this refers to the triangular shape of the channels existing as the substance of a lotus at the aperture of Brahma (brahmarandhra). Furthermore, this is explained as the initial joy (ānanda) of the enjoyments of the consort's substance. From the phrase "desire and trembling" up to "natural joy," the second, supreme joy (paramānanda), is explained. From the phrase "the life-force wind at the navel" up to "clarity," the third, the joy of cessation (viramānanda), is shown. From the phrase "light" up to "thunderbolt," the fourth, the enumeration of natural joy, is shown. Alternatively, the meaning of joy is shown by the four [locations] beginning with the navel of the consort. Supreme joy is shown by the four beginning with the joy of desire. The meaning of the joy of cessation is shown by the four beginning with "life-force." The meaning of natural joy is shown by the four beginning with "light." By dividing it in this way into sixty-four, it is called "the all-joy of the emanation body." Furthermore, "desire" and so forth are the enumerations of joy. "Expansion" and so forth are the enumerations of supreme joy. "Blazing" and so forth are the enumerations of the joy of cessation. The four terms beginning with "ut" are the synonymous names for natural joy. These are: the joy of joy called "desire," the supreme joy called "trembling," the joy of cessation called "going," and the joy of joy called "joy." The others should also be understood in this manner.

དེ་ལྟར་བཞིར་དབྱེ་བ་དང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཡང་དབྱེ་བའོ། ། དབྱུ་གུ་ དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་དང་། ཐུན་ཚོད་བརྒྱད་དང་། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ཡང་དག་ཡང་འདི་རྣམས་སུ་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་ནས་བསྟན་ནས། འདི་ནས་མར་ཕྱེད་ནས་བཤད་དོ། ། ཟུར་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པས་ཟུར་གསུམ་འདིར་མ་བཤད་དོ། ། ཤེས་རབ་མའི་ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། ལྟ་བས་ནི་དེ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་བས་རྒྱུ་ཡིན་པའོ། ། འདོད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་མ་ལ་འདོད་པ་སྟེ་དགའ་བའོ། ། སྲོག་གི་རླུང་ནི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་རླུང་དུ་བཤད་དོ། ། ཟླ་བ་སྟོད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་མར་ངོ་ལ་སོགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཚེས་དང་པོའི་ཟླ་བ་ཚེས་གཅིག་པའོ། ། དེ་ཡང་ཟླ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་བར་དུ་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་བར་དེ་ཙམ་དུ་གནས་པའི་བར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་ཁུ་བ་དེར་འབྲེལ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འོད་ཅེས་པའི་ཐིག་ལེ་ཕྱེ་ནས་བདེ་བའི་ཐིག་ལེ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་དགའ་བ་ཀུན་གྱི་འབྲས་བུའོ། ། ཤར་བ་ཞེས་པ་མཆོག་གི་དགའ་བའོ། ། ནུབ་པ་ནི་ཆད་པ་སྟེ་མུན་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ནི་ སྤོང་བའོ། ། འཕོ་བ་ནི་མཆོག་གི་དགའ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོངས་མི་སྤྱོད་པར་རླག་པའོ། ། དུས་ཞེས་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་ཞེས་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དུས་ཏེ།

Thus, there is a division into four, and by way of enumerations, a division into sixteen. The sixty-four dhyu-gu (strokes), the thirty-two chu-tshod (hours), the sixteen transits ('pho-ba), the eight sessions (thun-tshod), and the four moments (skad-cig-ma), and so forth, are also explained as being these very things. Having thus taught them in summary, from here on they are explained in detail. Regarding the "three corners" and so forth, since they were previously taught, they are not explained here. "Of the wisdom consort" refers to the various methods of union. "Viewing" is the cause because joy arises from those [methods]. "Knowing desire" is the desire for the wisdom consort, which is joy. "Life-force wind" is explained as the wind endowed with bodhicitta. "The upper half of the moon" refers to the first day of the lunar month, free from the waning phase and so forth. Furthermore, "wisdom equal to the moon" means that for the duration of one chu-tshod, that wisdom remains for just that long. "Bodhicitta" refers to the connection with the conventional and ultimate seminal fluids (khu-ba). Furthermore, having opened the "light" drop, the state free from all stains such as conceptualization regarding the "bliss drop" is the fruit of all joys. "Rising" is supreme joy (paramānanda). "Setting" is cessation, like darkness; that is abandonment. "Transit" is the destruction of not enjoying the locations of supreme joy and so forth. "Time" is a time that is neither past, nor future, nor even the present, as it is non-referential.

དེ་ལྟ་བུའི་དུས་སུ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་ པའི་དུས་སོ། ། དེ་ཡང་རླུང་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དང་། ནང་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པའོ། ། དེའང་རྒྱུད་ལས། ཤིན་ཏུ་རྒྱུ་བའི་དུས་དང་ནི། ། ཤིན་ཏུ་མིན་པ་དུས་གཉིས་ཏེ། ། སྣ་ཡི་བུ་ག་གཉིས་ཀ་ཡིའོ། ། གཉིས་ཀ་མིན་པ་དེ་ཉིད་ནི། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། པདྨའི་འབྲས་བུའི་འདོད་ པ་ནི་རྩའི་དབྱིབས་པདྨའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་ཐབས་དང་། དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་འབྱུང་ངོ་། ། ལུས་འདར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་ནས་འདར་བའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཤེས་རབ་མས་རྒྱུ་བྱས་ནས་འབྱུང་བ་དང་བརྟེན་པ་འདར་བར་བྱས་པའོ། ། ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་དང་ལྡན་ནས། སྟོབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐིག་ལེར་གནས་པས་འབྲས་བུ་སྨིན་ནོ། ། དྲག་པོའི་མིང་ནི་རྩའི་དབྱིབས་རུ་དྲཱཀྵ་བཞིན་གནས་པ་ལ་བྱའོ། ། དེས་ནི་དྲག་པོའི་མིག་མཚོན་པའོ། ། འགྲོ་ བ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་གནས་པ་སྟེ། དགའ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། མཉམ་པ་ཞེས་པ་ནི་མེ་དང་མཉམ་པའི་རླུང་གི་མིང་ངོ་། ། ལྡན་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་དང་རླུང་དུ་ལྡན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ། ། སྤྲིན་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བའི་ཐིག་ལེའི་མཚན་ གྱི་རྣམ་གྲངས་དེའི་དུས་སུ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ། ། རིགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བླ་མ་ལས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཐོག་ནི་སྔངས་འཇིགས་བྱེད་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐོག་བབས་སམ་བརྒྱབ་ཀྱང་བྲེད་པ་བཞིན།

At such a time, it is the season when flowers, fruits, and so forth flourish. Furthermore, it is the time when the winds do not flow outward or inward. Regarding this, the Tantra states: "The time of intense flow and the time of non-flow are two; both belong to the two nostrils. That which is neither of the two is suchness," and so on. The desire for the "lotus fruit" refers to the channels having a shape like a lotus fruit; the desire for this is the application of various methods and the cause for the arising of joy. That, moreover, arises by relying on the action seal (karmamudrā) and so forth. "The body trembles" means that once [the wind] has arisen from that, the trembling joy and so forth arise, and the support is made to tremble by the wisdom consort acting as the cause. Possessing the wind called "defect" (doṣa), and abiding in the drop (bindu) called "power" (bala), the fruit ripens. The name "Fierce One" (Rudra) refers to the shape of the channel abiding like a rudrākṣa seed; by that, the fierce eye is indicated. "Going" refers to the non-abiding bodhicitta; it is a synonym for joy. "Equal" is the name for the wind equal to fire. "Endowed" means endowed with joy and wind; it is endowed with everything, such as the bodhicitta. "Cloud" is a synonym for the drop of bliss; at that time, it is endowed with all. The "flower of the family" and so forth will be understood from the guru. "The thunderbolt is that which causes terror" means that just as one is startled even when struck by a falling thunderbolt, [so too is this].

རང་བཞིན་དགའ་བ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ བྲལ་བ་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཐོག་ཅེས་པ་རང་བཞིན་དགའ་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་བརྟགས་པ་དེས་ཆད་པའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཇིགས་ཤིང་བྲེད་པར་བྱེད་པའོ། ། འོ་ན་རང་བཞིན་དགའ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དགའ་བ་ཀུན་དང་མི་མཉམ་པ་ དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྒྱུད་ཕྱི་མའི་ཕྱི་མ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་དགའ་བ་དངོས་པོ་མིན། ། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མིན། ། སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་མིན། ། ཆར་(ཡར་,ཡང་)ཐིག་ལེ་ཚུལ་མ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། རླག་དང་ལོངས་ སྤྱོད་ལ་སོགས་བྲལ། ། དགའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་མི་ནུས། ། ཐིག་ལེ་ལ་སོགས་འཇོམས་པའི་ལྷ། ། དེ་ཉིད་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བས་ན་མཚན་མར་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ནུབ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་ གསལ་བ་ལ་ནི་བཅུ་དྲུག་ཡིན་བྱའོ། ། ཤར་དང་ནུབ་པ་གང་ལ་ལར་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དང་རླག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཞེས་མི་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་དགའ་བ་དེ་ཡོད་མིན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་དགའ་བ་ལ་ནི་ཤར་དང་ནུབ་ པའི་དངོས་པོ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པའོ། ། ཡོན་པོའི་གདུང་བུ་ཞེས་པ་ནི་ལ་ལ་ནཱ་གཡོན་ཕྱོགས་ན་ལུ་གུ་རྒྱུད་བཞིན་གནས་པའོ། །

The natural joy (prakṛti-ananda) is free from all conceptual elaborations and is the pinnacle of all joys. Furthermore, the term "pinnacle" (thog) is designated as a synonym for natural joy, which causes the "joy of cessation" and the others to be terrified and cowed. If one asks, "What is that natural joy like?" it is unequal to all joys and is without substantiality (abhāva). It is also stated in the Subsequent Tantra of the Subsequent Tantra: "Natural joy is not a thing; it is also not a non-thing. It is neither cyclic existence nor nirvana; it is not the manner of the drops (bindu)," and so forth. Also, from the Essence Tantra: "Free from destruction, enjoyment, and so forth, it cannot be expressed by any joys. The deity that destroys the drops and so forth is the very nature of primordial wisdom (jñāna)." Therefore, it is uncommon to all primordial wisdom that appears as signs. Regarding the statement, "In that, there are sixteen dissolutions," this refers to the sixteen [moments] when the bodhicitta is not manifest. As for the phrase "in some cases, arising and dissolving," enjoyment, destruction, and so forth are not called "natural joy." For that reason, it is said: "That natural joy does not exist." This means that in natural joy, there is no primordial wisdom of signs such as the substantiality of arising and dissolving, or enjoyment and so forth. Regarding the "crooked beam," this refers to the lalanā situated on the left side like a linked chain.

རྩ་བའི་ལྟེ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྲོག་མའི་ལྟེ་བའི་མདུད་པ་རེ་རེར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིགས་པ་རེ་རེ་ལ་དགའ་བ་དང་ཆར་ ཡང་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པའི་ཚེ་ཤར་དང་ནུབ་དང་དུས་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟའི་བདེ་ཆེན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འཕོ་བ་རུ་ནི་བདག་གིས་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་ འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་སྔར་བདག་གིས་བཤད་དེ། སྟོན་པས་བཤད་ཟིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་ནས་བསྡུས་པ་འདི་ནས་མར་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཏོ། ། དངོས་དང་རྟེན་དང་རྣམ་པར་འབྱེད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པར་དངོས་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་ཐབས་སུམ་ཅུ་རྩ་ གཉིས་ཏེ། དགའ་བ་དང་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་དངོས་པོ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྩ་དེ་རྣམས་མདུད་པར་བརྟེན་པ་དང་མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་རྟེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་རང་གི་བདེ་བའི་རྟེན་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེ་ལ་བརྟེན་པར་རྟོགས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རང་གིས་རིག་ཅིང་རྟོགས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་ལས་བྱུང་བར་རིག་པའམ་ཆད་པའི་དགའ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱས་རིག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་ཤེས་པའོ། །

Regarding the phrase "the central navel" and so forth: at each knot of the life-force navel, for each drop of bodhicitta, there is joy and rain; furthermore, these are applied to the east, west, time, and so on, during the moments of shifting, arising, and abiding. "Such great blisses" refers to the conventional classifications of the nature of great bliss previously explained, which are termed "aspects." "I have explained the shifting" means that I have previously explained the sixteen shifts, as already taught by the Teacher. Having explained it in that way, the summary is now presented by dividing it from here downward. Regarding the phrase "the actual, the support, and the differentiation," and so forth: "the actual" refers to the thirty-two methods of application, such as the view of the karmamudrā and so on, including the nirmāṇacakra (emanation wheel) and joy. Alternatively, "the actual" refers to the samayamudrā, which relies on the knots of those channels of bodhicitta, including the paramānanda (supreme joy) and the dharmacakra (dharma wheel) and so on. Furthermore, "the support" refers to the realization of relying on the bodhicitta drop, the support of one's own bliss, by means of the jñānamudrā. "Wisdom" refers to the self-aware and realized jñānamudrā; it is the awareness or the cessation arising from the two—the ultimate bodhicitta and the conventional bodhicitta—including the saṃbhogacakra (enjoyment wheel) and so on. Alternatively, "wisdom" is the knowledge of the bodhicitta of awareness through the dharmatāmudrā (the mudrā of the nature of phenomena).

རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་རིག་པ་དང་བྲལ་བར་ཕྱེ་ནས་རྟོགས་པ་འམ། རང་བཞིན་དགའ་བ་དང་། བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོ་ ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྱེ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞི་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་པའི་ཕྱེ་བ་བསྟན་ནས་རྒྱས་པའི་ཕྱེ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། ། དངོས་པོ་རོ་མཉམ་ལྟ་བ་ཡིན། ། ཞེས་ པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྲུབ་དང་བསྲུབས་པ་ལས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོའི་རྟགས་མཉམ་པར་འབྱུང་བའོ། ། འདོད་ཆགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པས་ནི་འཁོར་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་ རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ནི་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེས་འབྲས་བུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་འབྱུང་བས་ནི་ཐ་མལ་པའི་བག་ཆགས་དག་པར་བྱེད་དོ། ། འདུས་པ་རེག་བྱ་བྱེད་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་འདུས་པས་རེག་བྱའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདིས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ དག་པར་བྱེད་དོ། ། དངོས་ནི་སྲིད་པ་མེད་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་བག་ཆགས་བཟང་བ་དང་ངན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་དངོས་ཀྱིས་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། གཞན་ཡང་སྦྱོར་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འོ་བྱ་བ་ དང་། སེན་མོས་གདབ་པ་དང་། ནུ་མ་མཉེ་བ་དང་། འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་ལོངས་སྤྱོད་དོ། ། དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །

"Discrimination" (vibhāga) refers to the realization of the nature of great bliss through the separation of the nature of phenomena from awareness by means of the mudrā, or the nature of joy, the wheel of great bliss, and so forth. Alternatively, discrimination is the separation of the nature of bodhicitta from all mudrās, thereby abandoning the basis of primordial wisdom (jñāna). Having thus shown the condensed classification, the extensive classification shall now be explained: "The view is the equal taste of entities." This means that from the churning and rubbing of method and insight, the equal sign of the taste of primordial wisdom arises. "Desire" refers to being attached and clinging to the five sensory qualities—form, sound, smell, taste, and touch—which result in the fruits of cyclic existence (saṃsāra). Through various means such as the generation stage, these become qualities. Because the result, the form body (rūpakāya), arises from that, the habitual tendencies of the ordinary are purified. "The assembly is the agent of touch" means that through the assembly of method and insight, the experience of the bliss of touch purifies conceptualization and the like. "The actual [entity] makes existence non-existent" and so forth means that the habitual tendencies of the three realms, whether good or bad, produced by karma and afflictions, are made non-existent by the actual [entity]. Furthermore, there are the enjoyments of various methods of union, such as kissing, scratching with the nails, massaging the breasts, embracing, and so forth. In that way, all phenomena of subject and object act as obstacles to the actual [entity].

པུཎྜ་རཱི་ཀ་འབྱུང་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་དཀར་པོའི་ཁ་དོག་གི་སེམས་དཀར་པོས་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དཀར་པོའི་ཁ་དོག་དཔེས་མཚོན་ནས། རྩའི་མདུད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཟུར་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟུར་གསུམ་དང་པདྨའི་འབྲས་བུ་དང་དྲག་པོའི་མིག་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདུད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། ། བརྟེན་པ་ཡིན་ ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་རྩ་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་པའོ། ། བརྟེན་པ་ནི་བསམ་གཏན་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་ལ་སྒོམ་པ་པོ་མེད་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྒོམ་རྒྱུ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། སྟེང་དང་འོག་ གི་མཉམ་པའི་རྟེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་དང་། འདུས་པའི་དུས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཙམ་དུ་ཡང་རྟོགས་པའམ་གནས་པ་མེད་དོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བདུད་རྩིའི་རྟེན་ནི་ཤིན་ཏུ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་པའི་རྩི་རུ་གྱུར་པའི་རྟེན་ནོ། ། རིགས་ལྔའི་ནི་མཆོག་གི་གཞི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་གཞི་ནི་ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། ཡང་ན་འཁོར་ལོ་ལྔ་ནི་རིགས་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གི་གཞི་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ཏེ་ རིགས་དྲུག་པའི་འོ། ། དེ་བདེ་བ་དཀར་པོ་བསྲུབས་པ་ལས་ཞེས་པར་བཤད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་འདོད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། ། ཅེས་པ་ནི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ཆད་པའི་དགའ་བས་བསྡུའོ། ། འོ་ན་རང་བཞིན་དགའ་བས་ཀྱང་བསྡུའམ་ཞེ་ན།

Regarding the phrase "by the arising of the puṇḍarīka," this means that by using the white color of a white flower as an illustration for the white color of bodhicitta, it arises at the knots of the channels. Regarding "the three corners" and so forth, this refers to the thirty-two knots that serve as the support, such as those resembling a triangle, the fruit of a lotus, or the eyes of a fierce deity. Regarding "the supported," this means that the channels act as the support for bodhicitta. Regarding "the supported is without concentration" and so forth, this means that it is free from both the meditator—the yogi—and the object of meditation; therefore, it is the dharmadhātu free from conceptual elaboration. Regarding "the support of the equality of above and below" and so forth, this means that all the winds, such as the upward-moving wind and others, are gathered into one, and at the time of that gathering, there is no realization or abiding even as mere jñāna (wisdom). The support for the nectar of great bliss is the nature of supreme bliss; it is the support that has become the elixir for the afflictions and so forth. Regarding the "supreme basis of the five families," the basis of the five aggregates, such as form and so forth, is Ākāśavajrasattva. Alternatively, the five cakras are the five families. The supreme basis of those is the cakra of great bliss, which belongs to the sixth family. This is explained as "from the churning of white bliss." Regarding "wisdom is spontaneously accomplished," this is subsumed by the joy that transcends all joys. If one asks, "Is it also subsumed by natural joy?" [the answer follows].

རང་བཞིན་དགའ་བས་ནི་བསྡུས་ཀྱང་ མི་འགལ་ཏེ། ཆད་པའི་དགའ་བ་ལ་མ་བརྟེན་པར་རང་བཞིན་དགའ་བ་མི་རྙེད་དོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་ལས་ལོགས་ན་མེད་པས་ཀྱང་མི་འགལ་ལོ། ། དཔེར་ན་ལུས་མེད་པར་ཡང་སེམས་མི་རྙེད་པ་ལྟར་ཆད་པའི་དགའ་བ་ལ་མ་བརྟེན་པར་རང་བཞིན་ དགའ་བ་མི་ཐོབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཡོད་པས་འདི་སྐད་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། ། མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཚོལ། ། ཞེས་པ་དང་། དཔེར་ན་མེ་ཏོག་དང་དྲི་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་དཔེ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། འདར་བ་དགའ་བ་མཆོག་གི་ དགའ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཆོག་གི་དགའ་བ་དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ། དེ་ལྟར་མྱོང་བའི་དོན་ལ་བདེ་བར་གནས་ཙམ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མི་གཡེང་བར་གནས་པ་ལས་རང་བཞིན་དགའ་བ་འགྲུབ་པ་མ་རྙེད་པར་འགྱུར། དེའི་ སྐབས་སུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དོན་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བའོ། ། ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆད་དགའ་སྟོན་ཏོ། ། གཞི་མེད་པ་ཡི་རང་བཞིན་དགའ། ། གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆད་པའི་དགའ། ། ཞེས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ང་རྒྱལ་མེད་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྤངས་པས་འགྲུབ་པོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དང་ནང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་མ་ལུས་པ་ཤེས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་དོན་གྲུབ་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་ལ་ སོགས་པ་ཀུན་གྱི་དོན་གྲུབ་པའོ། ། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་འོད་གཟུགས་གྲགས། །

Although it is subsumed by natural joy (prakṛti-ananda), there is no contradiction; for without relying on the joy of cessation (virama-ananda), natural joy is not found. Furthermore, there is no contradiction because natural joy does not exist apart from the [other] three joys. For example, just as the mind cannot be found without a body, natural joy is not attained without relying on the joy of cessation. If it were otherwise, there would be a fault, and thus it is said: "Relying upon apprehension, one thoroughly seeks non-apprehension." This is also illustrated by the analogy, "For example, like a flower and its fragrance." Regarding the statement, "Trembling is the supreme joy (parama-ananda)," and so forth, that supreme joy is the experience of primordial wisdom (jñāna) through the gateway of conceptualization. When one abides in the bliss of the object thus experienced, the natural joy is not found except through abiding in one-pointedness of mind without distraction. At that time, the meaning of being free from all primordial wisdoms such as attachment and so forth is natural joy. It is taught that the joy of cessation is accompanied by attachment. As it is said: "Natural joy is without a basis; the joy of cessation is with a basis." "Primordial wisdom makes pride vanish" is accomplished by abandoning the pride of thinking, "This is the ultimate reality (bhūtakoṭi)." "One knows all phenomena" means knowing all phenomena without exception, both those subsumed by the external and those subsumed by the internal. "Primordial wisdom accomplishes the purpose of the objects of knowledge" means accomplishing the purpose of all things, such as the common accomplishments (siddhi) and so forth. "The differentiation is renowned as the form of light."

ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་འབྱེད་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་འོད་རབ་དེ་ནི་བརྗོད་པས་མི་ཕོག་གོ། ། ཚུལ་དང་སྤྲིན་དང་སྟོབས་བདག་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་བདེ་བའི་ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེས་བྱའོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་དུ་ནི་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དོ། ། རྣམ་པ་བཞི་དང་བཅས་པ་རླག་ནི་དེ་རྣམས་མ་ལུས་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་རླག་པར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྐྱེ་དང་གནས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི། ། ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་ བའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྟོན་པ་དང་། འགག་པ་དང་། གནས་པ་ལ་སོགས་པཾ་ཡང་ཡོན་ཏན་ནོ། ། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གཏི་མུག་སོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པ་ནི་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བའོ། ། རྩའི་སྙིང་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་པ་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། དེ་རྣམས་ ཀྱི་སྙིང་པོ་འཁོར་ལོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་བཅས་པ་རྩའོ། ། འོད་འདི་ཡང་ཟད་དེ་མེད་པར་བྱེད་དོ། ། འཁོར་ལོ་སྔགས་དང་བྱ་བ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། འཁོར་ལོ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། ལས་ལ་སོགས་པའོ། ། འཇོམས་བྱེད་དེ་ནི་རྣམ་པར་ འབྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། ། བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀུན་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་གི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པར། ས་བཅུ་མན་ཆད་ ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། སྙིང་གར་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཀུན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

This refers to the supreme light of the discerning bodhicitta, which is free from all conceptual elaborations and cannot be reached by verbal expression. "The nature of the method, the cloud, and the power" refers to the nature of the sixteen drops of bliss; therefore, it is called "discernment." "All things" refers to all that appears as entities. "Together with the four aspects, [it] destroys" means that it destroys all of them without exception, along with their habitual tendencies. "Birth, abiding, and miraculous power" refers to the display of the miracle of birth, as well as cessation, abiding, and so forth, which are also qualities. "Discernment destroys delusion" means that the destruction of the afflictions is to be free from them. "All the essences of the channels" refers to the seventy-two thousand channels; their essence consists of the cakras and the channels together with the bodhicitta. This light also exhausts and renders them non-existent. "Regarding the cakras, mantras, and activities" refers to the maṇḍala, the cakras, insight, compassion, action, and so forth. "That which destroys is discernment" refers to all the aforementioned phenomena such as the maṇḍala. The phrase "because they are destroyed" and so forth is not explained here as it is easy to understand. "To all the Buddhas and bodhisattvas" refers to the Buddhas of the eleven stages and the bodhisattvas from the tenth stage downward. "Always abiding in the heart" means that the nature of the bodhicitta is the nature of all natural joy.

ཡང་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་སོ། ། སྙིང་གར་དེའི་སྙིང་གའི་པདྨའི་ལྟེ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཟླ་བ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོར་བཞུགས་སོ། ། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བསྒོམས་པ་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡང་དག་པར་དེ་ཉིད་ཅིར་ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ། ། ཕུང་ པོ་ཁམས་ལ་སོགས་དང་བྲལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། ། སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་དང་ཚད་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀུན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། ། སྟོང་དང་སྙིང་རྗེའི་ བདག་ཉིད་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་ལས་རང་བཞིན་དགའ་བ་འབྱུང་ངོ་། ། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚངས་པ་ནི་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་ ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཡེ་ཤེས་ལ་ཚངས་པ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་ཞེ་ན། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚངས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་འབྱུང་སྟེ། དངོས་པོའི་བག་ཆགས་རང་བཞིན་ནི། ། མ་སྤངས་དག་པས་ཡེ་ཤེས་འདོད། ། ཅེས་སོ། ། འདི་སྐད་བསྟན་ ཏེ། དོན་དམ་དང་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི། ། བདེན་གཉིས་གང་དུ་འདྲེས་པ་ཡིས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཁབ། ། དེ་ཚེ་ཚངས་པ་ཡེ་ཤེས་འཛིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ནམ་མཁའི་དབུས་ན་ཐིག་ལེ་བདེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དངོས་འདི་ཡིན། །

Furthermore, "Buddha" and so forth refer to the five aggregates and so on. "All bodhisattvas" refers to the sense bases, such as the faculties and so on. At the heart, in the center of the lotus of that heart, the seed-syllable of bodhicitta abides as a conventional entity, like the moon. "There is no meditation on differentiation" means that the true nature of reality (dharmatā) itself cannot be meditated upon as anything whatsoever. "Free from aggregates, elements, and so forth" means being free from all conditioned phenomena, such as the five aggregates, the eighteen elements, and the sense bases. "Empty of phenomena such as sound" means empty of all phenomena such as sound and valid cognition. "The nature of emptiness and compassion" means that from the two—emptiness, which is the unborn insight (prajñā), and compassion, which is the sublime method—natural joy arises. Regarding "Brahmā and so forth," Brahmā is Amoghasiddhi; he is primordial wisdom (jñāna), and the nature of all primordial wisdom is the all-accomplishing activity (kṛtyānuṣṭhāna). If one asks why primordial wisdom is called "Brahmā," it is because that which is the purification of all conceptualization is called "Brahmā." As it is said: "The nature of the habitual tendencies of entities is asserted as primordial wisdom through purification without abandoning them." This is taught as follows: "Wherever the two truths, the ultimate and the conventional, are merged, at that time the drop of bodhicitta holds the primordial wisdom of Brahmā." It is said: "In the center of space is the blissful drop; this is the actual entity of bodhicitta."

གཅིག་པུའི་བདག་ཉིད་དངོས་ པོ་བྲལ། ། དེ་དུས་ཚངས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེས་ནི་ཚངས་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཁྱབ་འཇུག་ཅེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། དེ་བཞིན་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་དྲག་པོ་ཡིན་ཏེ་དེས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ནས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་སྦྱིན་པར་མཛད་དོ། ། དབང་ཕྱུག་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞི་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདས་མ་ཐག་ལ། རྣམས་ཀུན་ནི་རིགས་ལྔ་པོ་ལ་བྱའོ། ། ཡབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བདག་པོ་དེ་ལ་བྱའོ། ། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་མི་འགལ་ལམ། མི་འགལ་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ རང་བཞིན་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའོ། ། སེམས་དཔའ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་དགའ་བ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལས་ནི་རིམ་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་དེ་ལས་སྤྲུལ་ནས་དོན་བྱེད་དོ། ། བྱེད་པ་ དེ་ནི་མཆོག་རྨད་བྱུང་། ། འདི་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་འདིར། ། ཞེས་པ་རང་བཞིན་དགའ་བ་བདེ་བའི་ཐིག་ལེ་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་བཅུ་དྲུག་པ་ཆད་པ་དང་མཆོག་དང་མི་མཉམ་མོ། ། དེ་བས་ན། མཆོག་རྣམས་གྲུབ་པའི་མངའ་བདག་གོ། ། ཞེས་སྨོས་སོ། ། འབྱུང་བ་ཀུན་གྱི་ནང་ཡོད་པ། །

"Devoid of the nature of a singular entity, at that time it is the nature of Brahmā." Thus it is said. By this, Brahmā is shown to be Amoghasiddhi. Viṣṇu is Ratnasambhava. Likewise, Amitābha is Rudra, for he conquers all discordant factors and bestows the wisdom of discernment. Īśvara is Akṣobhya. The eternally peaceful is Vairocana. This should also be applied to the five [wheels], such as the wind wheel. "All of those" refers to what has just passed; "all" refers to the five families. "Is the father" refers to the Lord Vajrasattva, the master of the inexpressible wisdom that is free from conceptual elaboration. One might ask: "If the wisdom free from conceptual elaboration is the dharmakāya of great bliss, and Vajrasattva is the rūpakāya, are these two not contradictory?" They are not contradictory. "Vajra" is the indivisible nature of the five wisdoms. "Sattva" is the performance of the welfare of sentient beings through emanations and so forth. Furthermore, from the nature of joy free from all conceptual elaboration, the saṃbhogakāya complete with all the marks is gradually emanated, and from that, the welfare of beings is performed. "That activity is supreme and marvelous; in this very Wisdom Drop," it is said. The nature of joy is the drop of bliss, the essence of all, the sixteenth [moment] which is uninterrupted, supreme, and peerless. Therefore, it is stated: "The sovereign who has accomplished the supreme." "Existing within all the elements," [it is said].

ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་སྟེ། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བའི་ནང་ན་ཡོད་དོ། ། སྐུ་ལྔའི་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་ནོ། ། མཁའ་ལྔའི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་མེད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པར་སླའོ། ། ནམ་མཁའ་ལྔ་ཡི་ནང་དུ་ཐིམ། ། ཞེས་པ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྔའི་ནང་དུ་བསྡུའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་ཕྱག་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟའི་གསང་ཆེན་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ཇི་ལྟར་ནོར་བརྐུས་མི་རྙེད་ལྟར། ། འབད་པ་ཡིས་ནི་སྦ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེ་རྟོག་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་ཀུན་ཕྱེ་ནས་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་དེ་དབང་ལ་སོགས་པས་ཐོབ་པར་བྱས་ལ་དེ་ནས་སེམས་ལ་བཅང་ངོ་། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་དང་པོའི་ དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། དང་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་འདིར་ཞུས་སོ། ། ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་གསོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྡུད་པའི་ཚིག་གོ། ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་སྙན་པས་བོད་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་ལ་ བཞིར་ཕྱེ་ནས་ཞུས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་རྣམ་ པར་སྣང་མཛད་དེ་མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཆད་པའི་དགའ་བ་རྡོ་རྗེ་གསུང་དང་།

And so forth; it exists within the elements of earth, water, fire, wind, and so on. Regarding "the five bodies," these are Vairocana and the others, and he is their master. "The nature of the five spaces is unborn" is easy to understand. "Dissolved within the five spaces" means it is gathered within the five: earth, water, fire, wind, and consciousness. "Prostrated to by all the Buddhas" means it is performed by all the Buddhas without exception, such as Vairocana and the rest. "Such a great secret wisdom, just as a stolen treasure is not found, should be concealed with effort"—this means that having analyzed and distinguished it from all discordant conceptualizations, one should attain that nature of joy which is extremely difficult to find through empowerments and so forth, and then hold it in the mind. This concludes the explanation of the difficult points of the first chapter from the Lamp of Coemergent Joy. First, the meaning spoken by the Blessed One is requested here. "The Lord of Gods requested" is the words of the compiler. "O Blessed One" is an address of praise. Regarding the three suchnesses and so forth, he requested them by dividing them into four. "The Blessed One replied" means he spoke in the midst of the entire assembly, including the Lord of Gods and others. "The three suchnesses are body, speech, and mind; the three vajras are supreme wisdom" means that the Body Vajra is Vairocana, the supreme joy; and Amitābha is the cessation of joy, the Vajra Speech.

རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རང་བཞིན་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཟླ་བ་བདེ་བ་མཆོག་གི་ནང་། ། དེ་ནི་ཕུང་པོ་དབང་པོ་ཁམས། ། ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔ་ལ་ སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་སྟེ་ཡེ་ནས་ གནས་པའོ། ། ཡང་ན་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡི་མཐའ་ནི་བྷ་གར་དྲན། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་གོང་མའི་དེ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྷ་ག་ལ་གནས་པའོ། ། མཐའ་དང་སྣང་བ་རྣམ་པར་ཤེས། ། ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་། ། ཞེས་པ་ནི་ དགའ་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་རྒྱུ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོར་ཆད་པའི་དགའ་བའི་གནས་ན་ཆུའི་ཟླ་བ་བཞིན་སྣང་ལ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཆོས་ཀུན་རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད། ། ཅེས་པའི་ཆོས་ནི་གཟུང་འཛིན་ནོ། ། དེའི་དག་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་དགའ་བའོ། ། སྣང་བ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་རང་བཞིན་འབྱུང་ངོ་། ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་མེད། ། ཅེས་པ་ཡང་དག་དྲི་མེད་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་ངོ་། ། ཡང་དག་འོད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་འདི་ལས་ཆུད་པའི་ དགའ་བ་དེ་ལས་མཆོག་གི་དགའ་བ་རིམ་པར་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ལུས་པ་ཀུན་འདི་ལས་འབྱུང་ངོ་། །

Vajrasattva is the vajra of the wisdom of natural joy. "Within the moon of supreme bliss, the aggregates, faculties, and elements" refers to the maṇḍala of the Tathāgatas of the five families such as the five aggregates, the Bodhisattvas such as the faculties, and the goddesses such as the elements. Alternatively, it is the essence of bodhicitta. "The Great Mudrā, the Vajra Essence" refers to the wisdom-being (jñānasattva) who has been present from the beginning. Alternatively, it is the wisdom of bliss. "Its limit is remembered as the bhaga" refers to the Buddha, the Blessed One himself. Alternatively, those aforementioned [deities] abide in the bhaga of wisdom. "The limit and the appearance are cognized; they are seen like the moon in water" means that there are two causes for the joy that is the nature of the three joys: in the state of joy that is severed from conventional entities, they appear like the moon in water, yet in the ultimate sense, they are solely empty. "All phenomena are by nature stainless"—here, "phenomena" refers to subject and object. Their purity is stainless joy. "Everything arises from appearance" means that the nature arises from the attainment of appearance and so forth. "There is no arising and no ceasing" means that this authentic, stainless [wisdom] is empty of the essence of all phenomena. "Everything arises from authentic light" means that from this, the supreme joy arises sequentially from the joy of realization. Therefore, "the identity of all phenomena" means that all conditioned and unconditioned phenomena without exception arise from this.

བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེའོ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་བཞིའི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་ པོའི་སྐུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོའི་བསྐྱེད་པ་བསྒོམས་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་བཞི་པ་དང་བཅུ་པ་དང་བཅུ་བདུན་པས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྟོན་ཏོ། ། བཅུ་གཅིག་པས་དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱེད་པ་སྟོན་ཏོ། ། ལྔ་ པས་སྔགས་སྟོན་ཏོ། ། བཟླས་པ་ནི་བཅུ་གཅིག་པས་སོ། ། སྦྱིན་སྲེག་ནི་བཅུ་བཞི་པས་སྟོན་ཏོ། ། མཆོད་སྦྱིན་ནི་དྲུག་པ་དང་བཅུ་གཅིག་པས་སྟོན་ཏོ། ། གཏོར་མ་ནི་དགུ་པ་དང་བཅོ་ལྔ་པས་སྟོན་ཏོ། ། མཆོད་པ་ནི་བདུན་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པས་སྟོན་ཏོ། ། གནས་ནི་གཅིག་པས་ སོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ནི་གསུམ་པ་དང་བཅུ་གསུམ་པས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ནི་རིམ་པ་མེད་པ་དེ་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ལེའུ་དགུ་པ་ཡན་ཆད་དུ་ནི་དངོས་སུའོ། ། གཞན་མ་རྣམས་ནི་སྦས་པ་སྟེ། འདིར་བདག་གིས་ཕྱེའོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་ མ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་གསོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུ་བ་པོའི་ཚིག་གོ། ། ཚངས་པའི་ཞེས་པ་ནས་གཞན་འདིར་མ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྡུད་པ་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་ཞུས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོར་བཅས་པ་ལ་གསུངས་སོ། ། གཅིག་པུ་རྟོག་མེད་མ་སོ་ཤོ་མནའ་ཞེས་སྨོས་སོ། ། དེ་ནི་གཞན་སྤངས་པའོ། ། བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་འདིས་བྱེད་ཅེས་བསྡུས་ནས་གསུངས་ པའོ། །

Regarding the phrase "the Blessed One, the Glorious Essence of Wisdom," the Blessed One is the embodiment of the nature of the four kāyas, the body of great bliss. In that regard, first, the phrase "meditating on the generation of the maṇḍala wheel with aspects" indicates that the maṇḍala with aspects is taught in the fourth, tenth, and seventeenth chapters; the generation of the maṇḍala is taught in the eleventh; the mantra is taught in the fifth; the recitation is taught in the eleventh; the homa is taught in the fourteenth; the sacrificial offering is taught in the sixth and eleventh; the torma is taught in the ninth and fifteenth; the offerings are taught in the seventh and twelfth; the locations are taught in the first; and the empowerment is taught in the third and thirteenth. Regarding these, I shall explain that there is no fixed order. Furthermore, up to the ninth chapter, these are explicit; the others are hidden, and I have here revealed them. This concludes the explanation of the difficult points of the second chapter from the Lamp of Natural Joy. The phrase "requested by the Lord of Gods" refers to the words of the petitioner. From "O Brahmā" up to "nothing else was spoken here" is the meaning of the request made by the compiler, Vajrapāṇi. "The Blessed One replied" means he spoke to the retinue of heroes and heroines. He stated, "I alone am the non-conceptual mother, Soṣomāṇa." This means he has abandoned all others. The phrase "seventy-two million" and so forth is spoken in summary, meaning that all of those are accomplished by this.

ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་གསོལ་བ་བྱིན་ཡང་ཞུས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་པས་སོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ལ་མཚན་དང་གྲངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བའོ། ། དེས་ནི་བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོ་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པ་ལ་ ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏི་མ་གཏོགས་པའི་མིང་རེའི་སྒོ་ནས་གྲངས་ཙམ་དུ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་རྩའི་མིང་ཉོན་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་བདེ་བ་འབབ་པའི་རྩའོ། ། དེ་ཡང་གསང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གསང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩའི་མིང་ངེས་པ་ཁོ་ནའམ་དེས་ཉམས་སུ་ མྱོང་བ་སྟེ། ལས་དང་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འདོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་དབྱེ་ན་མང་བས་འདིར་བསྡུས་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། ། རྩའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་ན་བཅུ་ཞེས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིགས་པ་གསུམ། ། དང་པོ་ མཁའ་ལ་སྣང་བ་ལས། ། ཨི་དང་པི་ག་སོ་ཤོ་མནའ། ། འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་རྣམས་དེ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ། སྔ་མའི་རིམ་ལས་ཕྱི་མ་འབྱུང་། ། དེ་ལྟའི་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི། ། ཁྱད་པར་རྒྱུ་རུ་འདོད་པའོ། ། རྩ་རེ་རྣམ་དག་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ལྷ་དང་ལྷ་མོ་འཁོར་ལོར་ སྣང་། ། དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་རྫོགས་པ་འདི། ། ཕྱི་ཡི་འབྲས་བུ་དམ་པ་འཕེལ། ། སྔ་མ་རྣམས་ནི་རྒྱུར་འཐད་དེ། ། ཕྱི་མ་དེ་བཞིན་འབྲས་བུ་ཡིན། ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས། ། འདི་ནི་ཡིན་པར་བདག་གིས་བཤད། ། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་མཚན་མ་རྣམས། ། སོ་སོར་གསལ་ བ་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་སྣང་། ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་ཁྱད་པར་ཡིན། ། རྩ་ཡི་དྲ་བར་འབྲེལ་པས་ན། །

Even though the Lord of Gods (Īśvara) offered a prayer, it was requested. Although that is the case, it is said, "The activity is the summarized meaning." Regarding the request for the names and numbers of the thirty-one [channels], and so forth: in that regard, there are thirty-two channels in the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra), and [the request] was made merely in terms of the number of names, excluding the avadhūtī. "Listen to the names of the thirty-one channels" refers to the channels through which bliss flows. Furthermore, these are the names of the channels such as "Secret" (guhya) and so forth. Are these the definitive names of the channels such as "Secret" and so forth, or are they [names] based on experience? They are designated by way of their function, essence, and so forth. Since there are many divisions if one were to differentiate them, the summarized divisions are shown here. The divisions of the aspects of the channels are, in brief, ten. The three drops of bodhicitta: first, from the appearance in space, "i," "pi," "ga," "so," "sho," and "mna." That which arises is the cause. The others arise from that; from the former sequence, the latter arises. All such divisions are asserted to be the specific cause. Through the division of the purity of each channel, the gods and goddesses appear in the wheel. This complete maṇḍala without exception increases the sublime external fruit. The former are suitable as the cause; the latter are likewise the fruit. This is what I have explained as the "special fruit." Whatever shapes, colors, and signs are individually clear, they appear as their own essence. Through such realization, there is the distinction. Because they are connected in a network of channels...

འདི་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་འདོད། ། དེ་ཡང་ཁྱབ་པ་ཡི་ནི་ཕྱིར། ། ཁྱད་པར་འདི་རུ་བདག་གིས་བསྟན། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ནི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་གང་བའོ། ། དེ་ཡང་རྩ་རྣམས་ཀུན་ནས་འབབ། ། ལས་འདི་སྤྱི་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཤ་ཁྲག་བཤང་གཅི་མིག་རྡུ་སྣབས། ། སེན་མོ་སྐྲ་སྤུ་རུས་པ་རྒྱུས། ། མཁལ་སྙིང་རུས་པ་(ཀློ་,གློ་)བ་དང་། ། རྒྱུ་མ་དྲི་མ་ཚིལ་དང་རྣག། ཨ་ཁྲི་གཉེར་མ་ལྟོ་ཁ་སྤུ། ། བད་ཀན་རྡུལ་དང་མཆི་མ་གླད། ། རྐང་མར་ཁུ་བ་ཁྲག་ ཤ་མ། ། འདི་རྣམས་འབེབས་པར་ཁྱད་པར་ལས། ། མདུད་པ་ལ་སོགས་རྟེན་བྱེད་པ། ། གང་ཞིག་ཤེས་ཤིང་རིག་པ་འདི། ། དེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཉམས་མྱོང་སྟེ། ། མྱོང་བའི་མཚན་མ་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སོ་སོར་གསལ། ། ཁྱད་པར་ཞེས་ནི་བྱ་བར་བཤད། ། མཚན་ ནི་རྩ་རུ་བཏགས་པ་སྟེ། ། སྤྱི་ཡི་སྒོ་ནས་བོད་པའོ། ། རེ་རེར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ། ། ཁྱད་པར་ཡིན་པས་དེ་བརྗོད་དོ། ། རྩ་གསུམ་ནས་ནི་སྤུ་ཁུང་བར། ། འདི་ནི་རྩ་ཡི་དབྱེ་བའོ། ། འཁོར་ལོ་དྲུག་དང་བཞི་དང་གཅིག། ཨི་ད་ལ་སོགས་ཁྱད་པར་དབྱེ། ། སྲོག་གི་དབྱུག་པ་དབུས་ ན་འགྲེང་། ། ཀུན་གྱི་རྟེན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཀུན་གྱི་དང་། ། ཁྱད་པར་བརྟེན་པ་སོ་སོར་གསལ། ། དཔེར་ན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བཞིན། ། ཡལ་ག་ལོ་མ་འབྲས་བུས་བརྒྱན། ། དེ་ལྟ་བུར་ནི་དབྱེ་བ་འདི། ། དོན་གྱིས་ཤེས་པར་འབད་ལ་བྱ། ། རྩ་རྣམས་མེད་ན་ཕུང་པོ་ མེད། ། ཕུང་པོ་མེད་ན་བདེ་མེད་པས། ། མེ་ཏོག་མེད་ན་དྲི་མེད་ལྟར། ། དེ་བས་འབྲས་མཆོག་ཐོབ་མི་འགྱུར། ། ཐོས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ནི། །

This is asserted as the etymological definition. Furthermore, because it is all-pervasive, I shall explain this distinction here: the wheel of great bliss is filled with bodhicitta. From it, all the channels flow; this is the general action. Flesh, blood, feces, urine, eye-secretions, mucus, nails, hair, body hair, bones, and sinews; kidneys, heart, lungs, small intestine, impurities, fat, and pus; akṛti, wrinkles, belly hair, phlegm, sweat, tears, and brain; marrow, semen, blood, and the placenta—because these are brought down through the distinction, they serve as the support for the knots and so forth. Whoever knows and realizes this, through that, the experience of wisdom arises; the characteristic of experience is the definition. Furthermore, wisdom is individually luminous; this is explained as the "distinction." The "name" is designated upon the channels; it is invoked by way of the general. Whatever is designated individually is the "distinction," and thus it is so described. From the three channels down to the pores, this is the classification of the channels. The six, four, and one wheels, and the distinctions such as ida and so forth, are differentiated. The life-staff stands in the center; it should be known as the support of all. All are mutually dependent, and the specific supports are individually luminous. For example, like a tree and so forth, adorned with branches, leaves, and fruit—such is this classification; one should strive to understand it through its meaning. Without the channels, the aggregates do not exist; without the aggregates, there is no bliss. Just as there is no fragrance without a flower, one will not attain the supreme fruit. For the purpose of what is to be heard:

མདོ་རུ་བསྡུས་ན་བཅུ་པོ་འདི། ། དོན་འདི་མ་ནོར་བླ་མ་ལ། ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཞུ་བར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་དཀའ་བས་འོན་ཀྱང་བསྡུས་ པའི་དོན་གྱིས་གསང་བ་དང་ཟབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཅི་ལ་བརྟགས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་གཟས་ཟིན་པའི་དུས་ཚིགས་སུ་རྒྱས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀའི་རིན་པོ་ཆེ་དང་། སངས་རྒྱས་རིན་ ཆེན་གྱི་སྣོད་གཉིས་ཀ་བདེ་བ་ཆེན་པོས་རྒྱས་པ་སྟེ། ཆད་པའི་དགའ་བ་དང་མཆོག་གི་དགའ་བའི་བར་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་བརྟན་པ་ལ་གཟས་ཟིན་ཞེས་བཤད་དོ། ། རྩའི་དོན་བསྟན་ནས་ད་དབང་གི་རིམ་པ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་འབྲེལ་མ་ཆད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། དབང་གི་ རིམ་པ་བཤད་དེ་ཞེས་ནི་བུམ་པ་དང་གསང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང་བཞི་པའི་དབང་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཇི་ལྟའི་ནི་གོ་རིམ་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་རྒྱུ། ཕྱི་མ་རྣམས་འབྲས་བུ་རིམ་པ་མ་ནོར་བར་བྱའོ། ། དབང་བསྐུར་མཆོག་ནི་མཉེས་པ་གང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུའི་རིམ་པས་བཞི་པ་རྙེད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་ནི་མི་རྙེད་དོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་ཕོད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་བཞི་པ་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ཐུན་མོང་དང་མཆོག་ལ་སོགས་པ་དང་། ཅི་བསམས་པ་ཡང་འགྲུབ་པར་བཤད་དོ། ། དེས་ནི་དབང་གི་ཡོན་ཏན་དང་འབྲས་ བུ་བསྟན་ཏོ། ། ཡོན་ཏན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པའི་བུ་ནི་སྣོད་དང་སྐལ་བར་ལྡན་པ་སྡོམ་པ་དང་དམ་ཚིག་བསྲུང་བའི་སློབ་མའོ། ། བླ་མས་དང་པོར་དབང་བསྐུར་བྱ། །

To summarize these ten points, one should repeatedly request this unerring meaning from the guru. Therefore, because it is difficult to understand, one should understand how the names such as "secret" and "profound" are designated through the summarized meaning. As for the passage beginning with "the thirty-two channels," it is easy to understand. Regarding the statement "at the time of the eclipse of the moon and sun, it is expanded," this refers to the expansion through great bliss of both the vessel of the jewels of method and wisdom, and the vessel of the jewel of the Buddha. It is explained that "eclipsed" refers to the stabilization of the natural primordial wisdom between the joy of cessation and the supreme joy. Having shown the meaning of the channels, the sequence of empowerments is now taught. The word "then" is a term indicating an uninterrupted connection. Regarding the explanation of the sequence of empowerments, these are called the vase, secret, wisdom-gnosis, and fourth empowerments. Regarding the phrase "the sequence as it is," the former is the cause and the latter are the results; they must be applied without error in their order. Regarding the line "the supreme empowerment is that which pleases," this means that the fourth is attained through the sequence of cause and result, but it is not found through direct perception alone. Regarding the line "in all respects, one becomes courageous," this explains that the yogi who has attained the fourth will accomplish whatever they intend, whether common or supreme. Thus, the qualities and results of the empowerment have been shown. A "son endowed with the quality of discipline" is a disciple who is a suitable vessel, fortunate, and who maintains the vows and samayas. "The guru should first bestow the empowerment."

ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་བླ་མས་སློབ་བུ་མཚན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་དབང་གི་རིམ་པ་ བསྐུར་བར་བྱའོ། ། མཚན་དང་ལྡན་པ་གང་ལ་བྱ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དབྲི་བཀོལ་མ་མཛད་ན། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བཀུར་སྟི་རིམ་གྲོ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པ་ རྣམས་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་དུས་ལ་སོགས་པར་བསོད་ནམས་ཞན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་དང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། མི་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་ན་སྣོད་དང་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་ནོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། གང་འདི་དགེ་སློང་དངོས་གནས་དང་། ། གང་ཞིག་རྒན་པོར་གནས་པ་དང་། ། གང་ཡང་རྟོག་ལ་དགའ་བའི་མི། ། དེ་ལ་དེ་ཉིད་བསྟན་མི་བྱ། ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གཞན་ཡང་། མུ་སྟེགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་དངོས། ། མ་ནིང་པས་ནི་དབང་མི་འཐོབ། ། རྒྱུད་འདི་ལས་ཀྱང་གང་གི་དྲ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྣོད་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ དབང་མི་བསྐུར་རོ། ། མཚན་ལ་སོགས་པ་ནི་འགལ་བ་མེད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡང་དགོངས་ནས་སོ། ། ཁྲུས་བྱས་མིག་དགབ་རས་ཀྱིས་བཅིང་། ། མེ་ཏོག་གིས་དགང་སྙིམ་པར་ལྡན། ། ཡོན་དབུལ་ཟིན་ནས་དགའ་དང་བཅས། ། ལྷ་ཡི་དབང་ཕྱུག་དབང་བསྐུར་བྱ། ། ཞེས་པར་སྔར་ས་དང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐིག་དང་སྟ་གོན་དང་རབ་གནས་དང་ཁྲུས་ཀྱི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོགས་ནས་མིག་དགབ་པའི་ཆོ་ག་བྱས་ནས་བླ་མ་ལ་མེ་ཏོག་གཏོར་བ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གཏོར་བ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཆོ་ག་ནས་ཡོན་དབུལ་བའི་རིམ་པ་ཀུན་དབང་ནོད་ཀར་ བྱའོ། །

This means that the guru, who is the supreme among all, should bestow the stages of empowerment upon a disciple who possesses all the necessary characteristics. To whom should one bestow them upon? Although the Blessed One did not exclude any sentient beings, nevertheless, those who in former times failed to offer honor, service, and so forth to the Tathāgata will, due to their meager merit in this and future lives, not encounter the blessings of the Blessed One. Because they do not encounter them, they lack the capacity and the characteristics [of a vessel]. As it is said: "To one who is a monk in name only, to one who dwells in old age, and to a person who delights in conceptualization—do not teach suchness to them." Furthermore: "Non-Buddhists, actual Hearers, and those who are neuter do not receive empowerment." This tantra also speaks of "the net of whom" and so forth. Therefore, one should not bestow the secret mantra empowerment upon those who lack the capacity. There is no contradiction regarding the characteristics and so forth; this was also spoken by the Blessed One with a specific intention. "Having bathed, the eyes should be covered and bound with cloth; the cupped hands should be filled with flowers. Having offered the fee, with joy, the empowerment of the Lord of Gods should be bestowed." Thus, after the previous rituals of the site, the lines of the maṇḍala, the preparatory rites, the consecration, the bathing ceremony, and so forth are all completed, one performs the ritual of covering the eyes. Then, scattering flowers to the guru and scattering them to the maṇḍala, and following the sequence of the samaya rituals up to the offering of the fee—all these should be performed at the time of receiving the empowerment.

དབང་བསྐུར་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ས། ། ཞེས་པ་ནི་བཅུ་གཅིག་ནས་བཅུ་དྲུག་གི་བར་འཐོབ་བོ། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་རྙེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་བར་དེར་ཐོབ་པར་དེས་སམ་སོམ་ཉི་དང་ཡིད་གཉིས་མི་བྱའོ། ། དེ་བས་ཐམས་ཅད་དུ་འབད་དེ། ། དཔལ་ལྡན་དབང་རྒྱལ་བླང་བར་ བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་སློབ་མས་བཀུར་སྟི་ཡོན་ལ་སོགས་པས་བླ་མ་མཉེས་པར་བྱ། བླ་མས་ཀྱང་རིམ་པ་དང་དོན་མ་ནོར་བར་དབང་གི་རྒྱལ་པོ་བཞི་པ་ཡན་ཆད་རྫོགས་པར་སྦྱིན་ནོ། ། དབང་བསྐུར་བཞིན་དུ་དབྱེ་བ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་བུམ་པ་དང་། གཉིས་པ་གསང་བ་དང་། གསུམ་པ་ ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང་། ། བཞི་པ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། བཞི་གཉིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་བཞི་གཉིས་ལ་བརྒྱད་དེ་བུམ་པའི་དབང་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའོ། ། དབུ་རྒྱན་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། དྲིལ་བུ་དང་། མིང་དང་དེ་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ལུང་བསྟན་པ་དང་། སྐྱབས་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོའི་དབང་བསྐུར་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིའོ། ། རྡོ་རྗེའི་དབང་ལ་གསུམ་དུ་དབྱེ། ། ནམ་མཁའ་མཉམ་དུ་བདག་གིས་གསལ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ནི་ནམ་ མཁའ་དང་མཉམ་དུ་ཁུངས་བསྟན་པ་སྟེ། དམ་ཚིག་གསུམ་གྱི་དབང་ངོ་། ། དབང་བསྐུར་དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེ། ། ཁམས་གསུམ་གྱིས་ནི་ཕྱག་བྱས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་བུམ་པ་རུ་སྨན་དང་འབྲུ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའམ། བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་དབང་བཅུ་གཅིག་པ་ དང་།

Regarding the phrase "empowerment is the buddha-bhūmi," this refers to the attainment of the stages from the eleventh to the sixteenth. "Will be found without doubt" means that one should not entertain any hesitation or dualistic uncertainty regarding the attainment during that interval. Therefore, "striving in all ways, one should receive the glorious king of empowerments" means that the disciple should please the guru with honors, offerings, and so forth, and the guru, in turn, should bestow the four kings of empowerments in their entirety, without error in sequence or meaning. Regarding the classification of the empowerments as they are bestowed: "The first is the vase, the second is the secret, the third is the wisdom-gnosis, and the fourth is likewise so; these are the classifications of the master and so forth" is easy to understand. "The classification of the two sets of four" means that there are eight: the vase empowerment possesses the fruit of Akṣobhya; the crown, vajra, bell, and name empowerments are likewise; and the vajra conduct, prophecy, and refuge-granting empowerments—these eight empowerments belong to the master. "The vajra empowerment is divided into three; I clarify it as equal to space" means that the vajra master empowerment is shown to be equal to space, which is the empowerment of the three samayas. "That empowerment is a jewel, prostrated to by the three realms" means that the vase is endowed with medicines, grains, jewels, and so forth, or the eleventh empowerment of the five nectars and so on.

ཀུན་རྫོགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ཕྱག་དང་མཆོད་པའི་གནས་སོ། ། ཡང་ན་ནང་གི་སློབ་དཔོན་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པས་དབང་བསྐུར་བའམ། གསང་བའི་སློབ་མ་རང་གི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་རྫོགས་པར་བསྐུར་ན་དངོས་སུ་ཁམས་གསུམ་གྱིས་ཕྱག་བྱེད་པར་ འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་དང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་དབང་བསྐུར་བ་དང་། ཕྱག་བྱ་བའི་ངོ་བོས་རྫོགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་དབང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིམ་པ་གསལ་བས་ཤེས་པར་འདོད་པས་དེ་རུ་ བལྟའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ལ་མོས་རྣམས་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡོ་ག་ཕྱི་ལ་དགའ་བའི་སློབ་མ་ལ་བྱའོ། ། དབང་བརྒྱད་ཕྱེ་བ་སྦྱིན་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆུ་དང་། དབུ་རྒྱན་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། དྲིལ་བུ་དང་། མིང་དང་ལྔ་ནི་རིགས་ལྔའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ལུང་བསྟན་དང་། སྐྱབས་སྦྱིན་ཏེ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་བླ་མ་ལ་མོས་རྣམས། ། ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱིའོ། ། བཅུ་གཅིག་བདག་ཉིད་སྦྱིན་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔ་མའི་ཐོག་ཏུ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་དམ་ཚིག་གསུམ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་གོ། ། རྣལ་འབྱོར་ མ་ལ་མོས་པ་རྣམས། ། ཞེས་པ་ནི་མ་རྒྱུད་དོ། ། གསང་བའི་དབང་ནི་སྦྱིན་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་པའི་མཆོག་གོ། ། གསང་བ་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ནི་གསང་བ་གསུམ་དུ་དབྱེ། ། ཞེས་པ་ནི་འོག་ནས་གསུམ་དུ་སྟོན་ཏོ། ། སྐྱེ་དང་ཞེས་པ་ནོར་བུའི་སྐྱེའི་མཆོག་གི་དགའ་བའི་གནས་སོ། །

One who is fully perfected is an object of prostration and offerings for the three worlds. Alternatively, if the internal master confers the empowerment through the vase and so forth, or if the secret disciple is fully conferred the empowerments through their own vase and so forth, they will actually be prostrated to by the three realms. Alternatively, it is perfected by the essence of prostration when the precious vessel of the Buddha and the five kinds of jewels and so forth are conferred as the vajra of method; the same applies to insight. Alternatively, those who wish to understand the stages of the qualities of empowerment should look there. Regarding the phrase "for those who are devoted to Yoga Tantra," this refers to disciples who delight in the outer Yoga. "The eight empowerments should be divided and given" refers to the five of the five families: water, crown, vajra, bell, and name; and the three previously explained: the conduct, the prophecy, and the refuge. Regarding "for those who are devoted to the Highest Yoga," this refers to the method for attaining Mahāyoga. "The eleven-fold self should be given" means that in addition to the previous ones, there are the three samayas of the Vajra Body and so forth, making eleven. Regarding "for those who are devoted to the Yoginī," this refers to the Mother Tantra. "The secret empowerment should be given" refers to the supreme twelfth. The phrase "the two secrets" and so forth is easy to understand. "That is divided into three secrets" is taught as the three below. "Birth" refers to the place of supreme joy at the birth of the jewel.

མདུད་དང་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྩེ་མོ་རང་བཞིན་གྱི་གནས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་པདྨའི་ཤེས་རབ་མའི་ཁ་ཆད་པའི་གནས་སོ། ། ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བར་བྱ། ། བསྐྱེད་དང་རྫོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། ཞེས་པ་ནི་ ཕྱི་ནི་ཤེས་རབ་མའི་པདྨ་ནས་འཐུང་བ་སྟེ་བསྐྱེད་པའོ། ། གཏུམ་མོ་ལ་སོགས་པས་བདུད་རྩི་འཐུང་བ་ནི་རྫོགས་པའོ། ། འདི་ན་མར་གསང་བའི་ཡུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ཤེས་རབ་བརྒྱད་གཉིས་ལོ་དང་ལྡན། ། བུ་མོ་ལོ་གྲངས་བཅུ་དྲུག་པ་དང་། མེད་ན་ཉི་ཤུ་པའོ། ། སྤྱན་རིང་ ཞེས་པ་མིག་འཁྱུག་པ་སྨིན་མའི་བར་མ་ཆད་པར་གནས་པ་གནག་ལ་འཚེར་བའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་མཁས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་ཐབས་དྲུག་ཅུ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དང་། དབང་གི་རིམ་པ་ལ་མཁས་པའོ། ། ཡན་ལག་ཙནྡན་སར་པའི་དྲི། ། ཞེས་པ་ནི་ལུས་དང་ཡན་ལག་ཀུན་ལས་ ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པའི་དྲི་མནམ་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་འཇམ་པའི་ཁུ་བས་ཚིམ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བདེ་ཞིང་ཚིམ་སྟེ། སི་ལ་ག་ཕུར་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་འཇམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། གཟུགས་བཟང་སྔོ་ལ་སྐལ་ལྡན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ལུས་སྦོམ་པ་ མིན་པ། ཕྲ་ཡང་མི་ཕྲ། ཁ་དོག་སྔོ་ལྗང་། སྣོད་བཟང་བ། ཤེས་རབ་ཆེ་བའོ། ། ནུ་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནུ་མ་འབུར་བ། རྐེད་དབུས་ཕྲ་བ། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དེ་འབད་ལ་སློབ་བུས་བཙལ་ཏེ་གསང་བའི་དབང་ནོད་པའི་དོན་དུ་རིགས་དང་ལྡན་པ་ ཕུལ་བ། བླ་མ་ལ་ཞུ་བའི་ཚིགས་བཅད་ལ་སོགས་པས་གསང་དབང་ཐོབ་པར་བྱའོ། ། དབང་གི་མན་ངག་གསུམ་དུ་དབྱེ། ། ནང་གི་ཡི་ནི་བརྡ་བྱེད་པ། །

"Knot" refers to the natural location at the tip of the avadhūtī. Likewise, "lotus" refers to the location of the consort’s opening. "Wisdom should be divided into two" refers to the distinction between the generation and completion stages. "External" refers to drinking from the lotus of the consort, which is the generation stage. Drinking the amṛta through caṇḍālī and so forth is the completion stage. Here, the characteristics of the secret consort are shown: "Wisdom endowed with sixteen years," or if not, "twenty years." "Long-eyed" means her eyes are wide, the space between her eyebrows is unbroken, and they are dark and lustrous. "Skilled in enjoyment" means she is expert in the sixty methods of union and the stages of empowerment. "Limbs with the scent of fresh sandalwood" means her entire body and limbs emit an exceedingly fragrant aroma. "Satiated by the most gentle fluid" means she is blissful and satisfied, the cause of jñāna, and possesses the gentleness of the bodhicitta of sila and gaphur. "Beautiful form, blue, and fortunate" means her body is neither too stout nor too thin, her complexion is blue-green, she is a worthy vessel, and possesses great insight. "Breasts" and so forth means her breasts are prominent and her waist is slender. The disciple should diligently seek one with such immeasurable qualities as faith and so forth, and offer her of noble family for the purpose of receiving the secret empowerment. Through verses of request and so forth, the secret empowerment should be obtained. "The instructions on empowerment are divided into three," and "the inner is the symbolic indication."

བཞི་པ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གྲགས། ། གསུམ་དང་བྲལ་བ་གསུམ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་བུམ་པ་དང་། གསང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་ཁ་ཁྭ་མུ་ཁ་དང་བོ་ལར་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཁོར་ལོ་རྣམས་ལ་རིམ་གྱིས་བབས་པ་དང་དེ་ཡང་སྤྱི་བོ་དང་། མགྲིན་པ་དང་། སྙིང་གར་བབས་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དོན་དངོས་སོ། ། རྫོགས་པ་དགའ་བ་དང་མཆོག་གི་དགའ་བ་ དང་ཆད་པའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དབང་གསུམ་རིམ་པར་སྦྱར་བ་ལས་བཞི་པ་འབྱུང་བ་ནི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་ཡང་། གསུམ་པོ་ལ་སོགས་ན་ཡང་མེད། ། གསུམ་པོ་རང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ། མར་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་བཞིན་ནོ། ། དགའ་བ་ལ་སོགས་བྱེ་བྲག་ཏུ། ། རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་མས་གསལ་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལས་གསལ་བར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ལས་སྐྱེའོ། ། དེ་ཡང་རྒྱུད་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དབང་བསྐུར་གྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་གི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། ། གཅིག་ནས་གཅིག་གི་རིམ་པས་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་ནི་རྒྱུ། ཕྱི་མ་ནི་རིམ་པས་འབྲས་བུའོ། ། བླ་མ་རབ་ཀྱི་ཞལ་ནས་བླང་། ། ཞེས་སྨོས་སོ། ། དེ་ཡང་དབང་ ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ། རྒྱུད་དང་མན་ངག་དང་དབང་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ནི་མནར་མེད་པར་ནི་འགྲོ། ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་མཉེས་པར་མ་བྱས་ན་དེའི་སྐྱོན་གྱིས་དམྱལ་བར་འགྲོའོ་ཞེས་སྐྱོན་བསྟན་པའོ། ། དེ་བས་ན་སྐྱོན་སྤོངས་ལ་བླ་ མ་ལ་འབད་པས་མཆོད་པ་དང་ཡོན་ལ་སོགས་པས་དགྱེས་པར་བྱའོ།

"The fourth is renowned as the essence of the result; it is the nature of the three, free from the three." This refers to the actual meaning of the generation stage, in which the wisdom wheels—such as the application of the khaṭvāṅga and vīṇā following the distinctions of the vase, secret, and wisdom-gnosis empowerments—descend sequentially, and then descend to the crown, throat, and heart. The result is the emergence of the fourth [empowerment] from the sequential application of the three empowerments and the [four] joys, such as the joy of completion, supreme joy, and the joy of cessation. Furthermore: "It is not in the three, nor is it the three themselves; it is like the light of a lamp’s mandala. The distinctions of joy and so forth are clarified by Vajrakumārī." This means that the authentic wisdom of joy, supreme joy, and so forth, emerges clearly from the non-duality of method and insight; moreover, it is born from a consort endowed with the [auspicious] marks. This is taught in the section beginning with "the three tantras" and so forth. The section beginning with "by means of initiation" teaches the qualities of the empowerment. "It arises through the sequence of one from another" means that the former is the cause and the latter is the result in sequence. "Receive it from the mouth of an excellent guru" is what is stated. Furthermore, [the guru] is one who has obtained all empowerments and is accomplished in the tantras, pith instructions, empowerments, and so forth. "He goes to the Avīci hell" teaches the fault: if one does not please the guru, one will go to hell due to that fault. Therefore, one should abandon faults and please the guru with effort through offerings, fees, and so forth.

། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་གསུམ་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། དབང་བསྐུར་བས་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱས་ནས་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་བཤད་ཉོན་ཅིག། ཅེས་པ་ནི་དབང་བཤད་མ་ཐག་ཏུ་གནས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའོ། ། ཀ་བ་གཅིག་དང་སྒོ་དགུར་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གི་དབྱུག་པས་ཀ་བ་བྱས་པའི་སྒོ་དགུ་དབང་བའོ། ། རྡོ་རྗེའི་རྩིག་པ་ནི་བ་སྤུའི་ངོ་བོ་རྩ་རེ་རེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་གང་བ་དེས་ལུས་ཀུན་རྩའི་དྲ་ བས་ཁྱབ་པ་སྟེ། རྩ་ཐམས་ཅད་བདེ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་པ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་རྣམས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེའི། དེ་བས་ན་རྡོ་རྗེའི་རྩིག་པས་བརྒྱན་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཐིག་ནི་རྩའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བའོ། ། བླ་རེ་ནི་ ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེས་ནི་ཁྱབ་པ་ཀུན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་སོ། ། རླུང་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་དབྱེ། ། འབྱུང་བ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡཾ་ལས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསང་བའི་གནས་ དང་། ལྟེ་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། སྙིང་ག་དང་རིམ་པས་བསམ། ཡང་ན་རླུང་གིས་མེ་སྦར་བ་ལས་རྩ་ཐམས་ཅད་ཁ་བྱེ་བ་ལས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་ཁྱད་པར་ལྡན་ཞིང་འབྱུང་ངོ་། ། ནམ་མཁའ་ཐམས་ཅད་མཐའ་ཀུན་དུ། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་རྟག་ཏུ་ བཞུགས། ། ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ནམ་མཁའ་ཞེས་ཏེ་འཁོར་ལོ་གཞན་དང་།

This is the explanation of the difficult points of the third chapter from the Lamp of Natural Joy. Having made one a suitable vessel through the conferral of empowerment, the stages of meditation are now shown. Regarding the phrase, "Furthermore, listen to the explanation," this indicates the presentation of the meaning of the abode immediately following the explanation of empowerment. "Possessing a single pillar and nine doors" means that the nine doors are governed by the pillar of the life-force. "The vajra walls" refers to each of the channels, which are the essence of the body hairs, being filled with bodhicitta; thus, the entire body is pervaded by a network of channels. All these channels are awakened by the nature of bliss, which is the nature of the five wisdoms. Since those wisdoms are of an indivisible nature, they are "vajra." Therefore, it is adorned with vajra walls. "The vajra lines" are distinguished by the divisions of the channels. "The canopy" refers to the wheel of great bliss and so forth; it is said that these completely surround and pervade everything. "Distinguished by the sequence of wind and so forth, it possesses the four elements" means that one should visualize the secret place, the navel, the emanation wheel, and the heart in sequence, starting with the blue wind maṇḍala arising from the syllable yaṃ. Alternatively, through the wind igniting the fire, all the channels open, and the four wheels, which possess the nature of great bliss, arise in a special manner. "In the entirety of space, the self of all dwells eternally" means that the wheel of great bliss is called "space," and it dwells eternally as the self of all, together with the other wheels.

མཐའ་མའི་རྩ་ཡན་ཆད་ཁྱབ་ནས་རང་བཞིན་དགའ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ལུས་ཐམས་ཅད་བཞུགས་སོ། ། ཡང་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དེའི་ནང་ན་དབང་ ཆེན་ལས་བསྐྱེད་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ། འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་སྐུ་རུ་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གསུང་དུ་བསྟན་པ་དང་། ཐུགས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་བཤད་དོ། ། ཞེས་པས་ཕྱི་ནང་གསང་བ་གསུམ་ཤེས་ པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་གསང་བ་འདི་ལེའུ་བཅུ་པར་བལྟའོ། ། བསྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་འཁོར་བ་བཞིན། ། ཞེས་པ་ནི་འདི་ནི་གཞན་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པས་བསྟན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་དུས་སུ་ནི། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་སྣོད་རྙེད་ནས། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་ཉི་མ་བསྲུངས་ནས་སླར་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པ་དེ་ནི་ཕྱིའི་རྟོགས་པ་རྒྱུ་རུ་མི་སྟེར་བར་ནང་གི་རེག་བྱ་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་ཆུའི་ཟླ་བས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་དེ་དང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་བཞིན་སྣང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་མན་ངག་གོ། ། རྩིབས་བཅུ་པ་ ལ་གསེར་གྱི་མདོག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། འདིར་ནི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་གྲུ་གསུམ་གྱི་བྱད་གཟུགས་རི་བོང་ཅན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཞེས་པའོ། ། རྩིབས་བཅུ་པ་ལ་གསེར་གྱི་མདོག་སྟེ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ལ། དར་མོ་ཏ་ཡ་ཁ་དོག་དཀར་མོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་འདི་གཟུང་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་གནས་ཏེ། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་རིམ་པས་དབྱེའོ། །

Pervading as far as the final channels, the entire body abides as the nature of natural joy. Alternatively, space is the source of phenomena (dharmodaya); within that which is exceedingly vast, it is as taught externally, such as the celestial palace (vimāna) generated from the great initiation (mahābhiṣeka). This is the meaning: the maṇḍala is taught as the body, likewise taught as speech, and the mind is explained as bodhicitta. By this, the three—outer, inner, and secret—should be understood. Alternatively, this secret should be looked for in the tenth chapter. Regarding the phrase, "The protection wheel is like a revolving [wheel]," this is not explained here as it is easy for others to understand. It is taught by the Tattvasaṃgraha: "At the time of Great Yoga, having found the precious vessel of the Buddha, and having protected the sun of bodhicitta, it abides again in the center of the maṇḍala of the wheel. That which does not allow external conceptualizations to arise, but appears inseparable from the inner touch that is exceedingly soft, like the moon in water appearing conventionally—that is the 'Great Wisdom' (mahājñāna); such is the pith instruction." Regarding the phrase, "The ten-spoked [wheel] is golden in color," and so forth, these are not explained as they are easy to understand. Here, the center of the wheel is the triangular form of the "Hare-holder" (śaśin), the source of phenomena (dharmodaya). The ten-spoked wheel is golden in color; in the central hub, which possesses the ten [deities] such as Yamāntaka and the rest, is the white-colored Dāmodara, the essence of bodhicitta. This is the source from which all phenomena, such as subject and object, arise; it should be distinguished sequentially as previously explained.

དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བར་བྱའོ། ། སྔར་བསྟན་པའི་ཞེས་པ་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་པར་ བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ། འབྱུང་བ་བཞི་ནི་རླུང་དང་མེ་དང་ཆུ་དང་སའི་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་འདི་ལས་འབྱུང་བའོ། ། ཇི་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་ནི་ཡཾ་རཾ་བཾ་ལཾ་ལས་རླུང་ལ་སོགས་པ་བཞི་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བྷྲཱུཾ་ལས་འཁོར་ལོའོ། ། ཐམས་ཅད་འོད་དུ་ཞུ་བ་ལས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཞེས་པ་ནི་འོད་དུ་ཞུ་ནས་ཕོ་བྲང་གྲུབ་བོ། ། དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡི། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡང་ཡི་དྭགས་དང་ལྡན་པའི་གནས་མི་བཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དུར་ཁྲོད་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཞེས་པས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ལྡན་པའི་བཞུགས་ གནས་སོ། ། གཞལ་ཡས་ཞེས་པ་ནི་དཔག་པ་དང་གཞལ་བ་དང་ཚད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་བཞུགས་གནས་ལ་དོག་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྤངས་པས་ན་ཁང་པ་ཡངས་པ་ཆེན་པོའོ། ། འཕར་མ་གཉིས་ནི་ཕྱི་ནང་ཕྱེ་བའོ། ། ཉི་མའི་གདན་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཉི་མའི་སྟེང་ དུ་བདུད་ཕོ་མོའོ། ། སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་གོ་བར་སླའོ། ། འདབ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་ལྟེ་བར་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པ་སྤངས་པའི་དབུས་སུ་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཞིན་ནོ། ། ཚུལ་དང་ཐིགས་པའི་རང་ངོ་བོའོ། ། ཞེས་པ་ནི་བཀའི་དངོས་པོ་ཐིགས་པ་ཨ་ཁོང་ན་གནས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་གཉིས་ལས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའོ། ། ཨཱ་ལི་ནི་ཨ་ཨཱ་ཞེས་པ་ནས་ཨཾ་ཨཿཞེས་པའི་བར་རོ། ། ཀཱ་ལི་ནི་ཀ་ཁ་ཞེས་པ་ནས་ཧ་ཀྵཿཞེས་པའི་བར་རོ། ། དེ་ཡང་དམ་ཚིག་གི་ཨཱ་ལི་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཨཱ་ལིའོ། ། ཀཱ་ལི་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ནོ། །

"In the center of that" refers to the hub of the wheel. "As previously explained" refers to the explanation of the wind and so forth. The four elements are wind, fire, water, and earth; all phenomena arise from these. As for the sequence: from yaṃ, raṃ, vaṃ, and laṃ, the four elements such as wind arise, and upon them, from bhrūṃ, the wheel arises. From the melting of all these into light, Vairocana arises. "From the complete transformation of Vairocana" means that after melting into light, the palace is established. "Endowed with the eight charnel grounds" is shown by the terms "the unbearable place inhabited by pretas" and "the unattractive." This is the dwelling place endowed with those. "Immeasurable" means free from estimation, measurement, and dimensions; because the dwelling place of the Vajra-holder is devoid of qualities such as narrowness, it is a vast mansion. "Two tiers" refers to the division into outer and inner. "Upon a sun seat" means upon the sun, [are] the male and female Māras. "Variegated" is easy to understand. "In the center of the eight petals" means in the middle, excluding the fourth, the sun and so forth are as before. "The nature of the manner and the drop" means the manner in which the essence of the Word, the drop, resides within the A. From those two, the āli and kāli arise. The āli consists of the sequence from a ā up to aṃ aḥ. The kāli consists of the sequence from ka kha up to ha kṣaḥ. Furthermore, there are the āli of the samaya and the āli of jñāna; the kāli is likewise the same.

གཉིས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཞེས་པ་ ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་མཾ་ཧཱུཾ་གཉིས་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་གྲི་གུག་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐུར་བཞེངས་པ་ལ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱའོ། ། ཕྱག་ རྒྱ་ཆེན་པོས་འཁྱུད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ཞེས་པ་སྟེ། དབྱེ་བས་ཕྱེ་ན་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏོ། ། ཞལ་བརྒྱད་ཕྱག་བརྒྱད་གཡས་བརྐྱང་བ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ལེའུ་ བཅུ་པར་སྦྱར་རོ། ། ཞལ་བཞི་ནི་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱེད་རྩ་བ་ནས་དྲངས་པའོ། ། གནག་ཅེས་པ་ནི་སྐུ་དང་མཐུན་པ་དབུས་སུ་བསམ་མོ། ། སེར་པོ་ནི་གཡས་དམར་པོ་གཡོན་དང་རྒྱབ་མ་ལྗང་གུའོ། ། གཞན་བཞི་སྔོན་པོའི་པདྨ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་མ་གཏོགས་པ་བཞི་ ནི་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་འདྲའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱག་བརྒྱད་ན་གཡས་དང་གཡོན་ནའོ། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ་གྱིས་སྤྱི་བོར་བརྒྱན་པའོ། ། ཟླ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་གིས་སྐུ་བཅིངས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རིགས་དྲུག་གི་ ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བཞི་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། ད་ནི་སྔགས་མཆོག་བཤད་བྱ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་སྐབས་འདིར་སྙིང་པོ་ཕྱེ་ལ་བཤད་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་གང་གིས་འགྲུབ། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་ནང་གསང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །

Regarding the phrase "arisen from the two": this refers to the moon and the sun; it is that which has arisen from those two. The essence of method and insight, the two syllables maṃ and hūṃ, are endowed with the vajra and the curved knife as seed syllables. From all of these, the arising of the bodies of method and insight is called the "Glorious Essence of Wisdom" (Śrī-jñānatilaka). "Embraced by the Great Seal" (mahāmudrā) means relying upon method and insight; if distinguished, it is easy to understand. Now, the colors, shapes, and so forth are shown: "eight faces, eight arms, with the right leg extended." This means he is endowed with qualities such as the eight liberations (aṣṭavimokṣa), which should be applied according to the tenth chapter. "Four faces" is drawn from the root text as half of the eight. "Black" means one should visualize the central face in accordance with the body's color. "Yellow" is the right, "red" is the left, and the back is "green." "The other four are like blue lotuses" means the four excluding the previous ones are like blue utpala flowers. The "vajra and so forth" are in the eight arms, right and left. He is adorned on the crown with a crossed viśvavajra. "Moon" and so forth are easy to understand. "The body bound by the six seals" refers to the wheel and so forth; they are the essence of the six families. Furthermore, it should be understood in that way. This concludes the explanation of the difficult points of the fourth chapter from the Lamp of Natural Joy. Now, regarding the phrase "the supreme mantra shall be explained": in this context, the heart mantra (hṛdaya) is to be explained. Regarding the phrase "by what is the practitioner accomplished," and so forth, the outer, inner, secret, and suchness [mantras] and so forth shall be explained.

སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། གང་གིས་ནི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། ། འགྲུབ་ཅེས་པ་ནི་སྔགས་དེས་འགྲུབ་པ་སྟེ། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་སྔགས་ ནི་མནྟྲ་ཞེས་སོ། ། མན་ནི་སྟོང་པ་མཚན་མ་བྲལ། ། ཁ་དོག་སོགས་བྲལ་ཆོས་ཉིད་བདག། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དབུགས་འབྱུང་བ། ། ཤེས་རབ་ཅེས་སུ་བཤད་པ་ཡིན། ། ཏྲ་ནི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་སྟེ། ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་གཟུགས་སྐུར་གནས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་ དབུགས་འབྱུང་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོར་བདག་གིས་བཤད། ། སྙིང་རྗེ་ཤེས་རབ་གཉིས་པོ་འདི། ། གང་དུ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིས། ། དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་ཚུལ། ། དེ་ནི་སྔགས་སུ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཡི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། ཤེས་ནས་བདག་ཉིད་མིང་མཆོག་ པ། ། མིང་ཡང་མ་ཡིན་མཚོན་པ་མིང་། ། སུས་རྟོགས་སྔགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེར་བཤད་དོ། ། སྔགས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ལ་སོགས་པ་གཞན་མི་བསྟན་པ་ཅི། གཞན་འདིར་མ་བསྟན་ཏེ་དེ་ཡང་དབང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིམ་པར་བལྟའོ། ། པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་འདབ་མ་དང་ལྟེ་བར་བཅས་པ་བྲིའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ་སྒོམ་མོ། ། ཕུར་བུ་བཅུ་ནི་གྲངས་སོ། ། ཁྲོ་བོའི་སྔགས་ནི་མཁས་པས་གདབ། ། ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ཁྲོ་བོར་བསམས་ལ་ཨོཾ་བཛྲ་ཀཱི་ལི་ལ་སོགས་པ་ རྣལ་འབྱོར་པས་ཕྱོགས་དང་མཚམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གདབ་བོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་བྱས་ནས། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཨཱ་ལི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་གོ། །

The term "practitioner" refers to the yogi. "By what" refers to the extraordinary method. "Accomplished" means that through that mantra, the supreme accomplishment and so forth are achieved. Furthermore, "mantra" is mantra. Man is emptiness, free from signs, devoid of color and the like, the dharmatā self, the breath of the Vajra Holder; it is explained as "insight." Tra is the bliss of primordial wisdom (jñāna), abiding as the form body (rūpakāya) with the major and minor marks; it is the breath of the Tathāgata, which I explain as "great compassion." These two, compassion and insight, where they abide as one in the manner of a non-entity that is an entity—that is taught as "mantra." Having understood such a Great Seal (mahāmudrā), one is the supreme name of the self; that which is neither a name nor a representation of a name—whoever realizes this attains the accomplishment of mantra. Thus, it is explained as insight and compassion. Why are the etymologies of mantra and so forth not taught elsewhere? They are not taught here because they should be viewed in the sequence of the qualities of empowerment. "One should make an eight-petaled lotus" means one should draw it together with the petals and the center. "Vajra" refers to meditating on Vajrakumāra with three faces and six arms. "Ten stakes" refers to the number. "The wise should strike with the wrathful mantra" means that the yogi, having visualized Vajrakumāra as a wrathful deity, should strike the cardinal and intermediate directions specifically with the mantra Oṃ Vajra Kīli and so forth. "Having equalized the āli and kāli" is stated; āli refers to the sixteen letters of insight.

ཀཱ་ལི་ནི་ཀཱ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་ཀྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་གསུམ་མོ། ། མཉམ་བྱས་ནི་ཨཱ་ལི་བཅུ་དྲུག་པོ་དང་། ཀཱ་ལི་ སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་གཉིས་ལྡན་པའོ། ། དེས་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། ། འདབ་མ་ཀུན་གྱི་རིམ་པས་དགོད། ། ཅེས་པ་ནི་རྟེན་དང་རྟེན་ཅན་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྙིང་པོའི་སྔགས་ཏེ། འདི་སྐད་བཤད་དེ། ཕུར་བུ་ནི་བཅུ་སྟེ། མིག་གི་དབང་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་གཏི་མུག་མཁའ་ འགྲོ་ལ་སོགས་པ་དོན་འདི་བླ་མ་རྗེ་བཙུན་རིམ་པས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཨཱ་ལི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བཅུ་དྲུག་གོ། ། ཀཱ་ལི་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་སྲོག་གི་དབྱུག་པའོ། ། མཉམ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་ལྡན་ པའོ། ། འདབ་མ་ཀུན་གྱི་རིམ་པས་དགོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཚང་བར་དགོད་དོ། ། དེ་ལ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་རིམ་པ་བཞིན་བཏུས་པས་ཡབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཐབས་ཀྱི་རྩ་ནས་སྙིང་པོ་བགྲང་ངོ་། ། ཡུམ་གྱི་སྙིང་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩ་ནས་སྙིང་པོ་བགྲང་བ་ལ་ སོགས་པས་སོ། ། ཡང་ན་ཀཱ་ལི་ནི་ཟུར་གསུམ་ལ་སོགས་ནས་ཏིལ་གྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པར་བར་དུ་ཚེས་བཅུ་དྲུག་འཕོ་བ་དེ་སླར་སྟེང་དུ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། ཨཱ་ལི་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་བཅུ་དྲུག་གོ། ། མཉམ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ ནི་ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་མཉམ་པས་དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་སྙིང་པོའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་ལ་རང་བཞིན་བཅུ་དྲུག་རྫོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིའོ། ། འདབ་མ་ཀུན་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །

Kāli refers to the thirty-three letters of method, such as ka and so forth. Mnyam byas (made equal) refers to the union of the sixteen āli vowels and the thirty-three kāli consonants. This indicates the cause. "Arrange them in the sequence of all the petals" indicates the support and the supported. Alternatively, it refers to the heart mantra. It is explained as follows: there are ten kīlas (stakes), such as the sense base of the eye-faculty, the mohamātṛ (Delusion Ḍākinī), and so forth; this meaning will be explained in sequence by the venerable Guru. The āli are the sixteen enjoyments. The kāli are the thirty-two channels of great bliss and the life-pillar. "Having made them equal" means that all of them are endowed with bodhicitta. "Arrange them in the sequence of all the petals" means to arrange them completely upon all [the petals]. In that regard, by extracting the mantras such as the heart mantra in sequence, one recites the heart mantra of the Father from the channel of method, and the heart mantra of the Mother from the channel of insight, and so forth. Alternatively, kāli refers to the sixteen shifts of the lunar days, from the three corners up to the full bloom of the sesame flower; these are the thirty-two [petals] above. The āli are the sixteen blisses arising from those thirty-two. "Having made them equal" means that the semen and bliss are equal, the nature of which is the sixteen joys. That is the heart mantra of method; the heart mantra of insight should be understood by oneself. Alternatively, the perfection of the sixteen natures within the sixteen joys is that of insight. The phrase "of all the petals" and so forth is easy to understand.

ཡང་ན་ ཨཱ་ལི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཟླ་བའི་དངོས་པོ་ཐིགས་པ་བརྒྱད་ལ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་བརྒྱད་རྫོགས་པའོ། ། ཀཱ་ལི་ཐབས་ཀྱི་ལ་དེ་བཞིན་དགོད་པའོ། ། མཉམ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་དུ་མཉམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ནམ་མཁའ་སྟོང་པའི་ངོ་བོའོ། ། འདབ་མ་ཀུན་གྱི་རིམ་པས་དགོད། ། ཅེས་པ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཚིག་དང་བྲལ། ཡི་གེ་མེད་པ། བལྟར་མེད་པ། དཔྱད་པས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པ། ཐོག་མ་དང་། མཐའ་མ་དང་བྲལ་བ། མཐའ་མེད་པ། རྨད་དུ་ བྱུང་བ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། དེས་ནི་སྔགས་བསྟན་ཏོ། ། ཨཱ་ལི་ཡེ་ཤེས་འདབ་མར་གཅིག། ཅེས་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་པ་ཀུན་འདབ་མ་གཅིག་ལ་དགོད་དོ། ། ཀཱ་ལི་འདབ་མ་བདུན་དུ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་བདུན་པའོ། ། འདབ་མ་རེ་རེ་ཡི་གེ་ལྔ། ། ཞེས་ པ་ནི་བདུན་གྱི་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་ལྔ་གདབ་བོ། ། ལྔ་པའི་བར་དུ་ལྔ་ལྔ་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདབ་མ་རེ་རེ་ལྔ་ལྔ་སྟེ། ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་དེ་ནི་གཅིག་ལའོ། ། རྩ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་ནོ། ། འདབ་མ་གཉིས་སུ་བཞི་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ལ་ཡ་ར་ལ་ཝ་བཞིའོ། ། གཉིས་ པ་ལ་ཤ་ཥ་ས་ཧ་སྟེ་བཞིའོ། ། ཀྵའི་ཡིག་འབྲུ་སྟེ་ནང་ངོ་། ། ཞེས་པ་ནི་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་ཀྵ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་བསམ་མོ། ། དབྱངས་ཡིག་ནི། ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་ཨུ་ཨཱུ་རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀ་ཨེ་ཨཻ་ཨོ་ཨཽ་ཨཾ་ཨཿཞེས་སོ། ། གསལ་ཡིག་ནི་ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་། ཙ་ཚ་ ཛ་ཛྷ་ཉ། ཊ་ཋ་ཌ་ཌྷ་ཎ། ཏ་ཐ་ད་ངྷ་ན། པ་ཕ་བ་བྷ་མ། ཡ་ར་ལ་ཝ། ཤ་ཥ་ས་ཧའོ། །

Alternatively: The āli (vowels) are the eight petals of the lotus of insight, the conventional moon. Within its eight drops, the eight ultimate natures are perfected. The kāli (consonants) are likewise arranged upon the [lotus of] method. "Having made them equal" means they are equal in the center of the navel; that is the essence of the empty sky. "Arrange them in the sequence of all petals" means that the joy of nature pervades all without exception. Furthermore, it is free from words, without letters, invisible, and not found through analysis. It is devoid of beginning and end, limitless, and marvelous. That is called the suchness of the natural wisdom. By this, the mantra is shown. "Āli, the wisdom, on a single petal" means that the sixteenth [vowel] is arranged on a single petal. "Kāli on seven petals" refers to the seventh [group]. "Five letters on each petal" means that, excluding two of the seven, five are placed [on each]. "Up to the fifth, five by five" means that on each petal there are five; ka, kha, ga, gha, ṅa are on one. The same applies to the channels and so forth. "Two petals, four by two" means that on one [petal] are the four: ya, ra, la, va. On the second are the four: śa, ṣa, sa, ha. "The syllable kṣa is the interior" means that within the eighth petal, one should visualize kṣa, the nature of Vajrasattva. The vowels are: a, ā, i, ī, u, ū, ṛ, ṝ, ḷ, ḹ, e, ai, o, au, aṃ, aḥ. The consonants are: ka, kha, ga, gha, ṅa; ca, cha, ja, jha, ña; ṭa, ṭha, ḍa, ḍha, ṇa; ta, tha, da, dha, na; pa, pha, ba, bha, ma; ya, ra, la, va; śa, ṣa, sa, ha.

དེ་གཉིས་ལ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལཱིའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ཞེས་པས་བྱེ་བྲག་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། ། གཉིས་ཀྱི་ཡི་གེ་འདབ་མ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡི་གེའོ། ། སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་ ཉིད་དྲང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་དང་། ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་དང་། ཡུམ་གྱི་སྙིང་པོ་དང་། ཉེ་བའི་སྙིང་པོའོ། ། དང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དབང་། ། ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ས་བོན་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། དེ་ནས་འདབ་མ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོར་ཞེས་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ཤའོ། ། བཞི་པའི་དབྱངས་ཡིག་ནི་ཨཱི་དང་བཅས་པ་ནི་ཤ་དང་ཨི་རུ་ལྡན་པ། འོག་ཏུ་ནི་ཤིའི་འོག་ཏུའོ། ། རེ་ཕ་ནི་རའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། དེས་བརྒྱན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཤྲི་རི་གྲུབ་བོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་པ་ཡི། ། ཞེས་པས་མ་བསྟན་ཏོ། ། འདབ་ མ་གཉིས་པའི་བཞི་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་བཞི་པ་ཧའོ། ། དབྱངས་ཡིག་གཉིས་པ་དང་ལྡན་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་སྟེ། ཧ་དང་ཨཱ་དང་ལྡན་པས་ཧཱ་ཞེས་སོ། ། འཁོར་བའི་ངན་འགྲོ་དག་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་དཔལ་ཆེན་པོས་བདུད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་ ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་དོ། ། འདབ་གཉིས་དང་པོ་བཞི་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་སྐབས་འདི་ན་མར་མན་ངག་གིས་བསྟན་ཏེ། དང་པོའི་བཞི་པ་ནི་བའོ། ། དེ་ནས་གསལ་བྱེད་པའི་བརྒྱད་ནི་ཛའོ། ། འདབ་གཉིས་དང་པོའི་གཉིས་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་རའོ། ། ལྡན་པ་ ཐམས་ཅད་རིམ་འཕྲོག་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་ཛར་ལྡན་ནས་གནས་པ་ལ་བཛྲ་ཞེས་སོ། ། རྡོ་རྗེས་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་དང་། འབིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ། །

Regarding those two, the phrase "the perception of the vowels and consonants" also indicates the specific details. "By the letters of the two petals" refers to the letters of method and wisdom. "That very king of mantras is drawn forth" refers to the heart mantra and near-heart mantra of the Father, and the heart mantra and near-heart mantra of the Mother. "First, the initiation of the king of forms" refers to the seed syllable of Vairocana, the letter Oṃ. Then, "at the beginning of the two petals" means immediately following that. "The first of the two" is the letter Śa. "The vowel of the fourth" is Ī; thus, it is the letter Śa joined with Ī. "Below" means below the letter Śi. "Repha" is a synonym for the letter Ra. Adorned by that, these form the syllable Śrī. "Of the twenty-five" is not explicitly taught here. "The fourth of the second petal" refers to the fourth letter, Ha. "Endowed with the second vowel" refers to Ā; thus, Ha joined with Ā is Hā. "Purifying the lower realms of saṃsāra" means that the Great Glorious One liberates all Māras and so forth, transforming them into the nature of primordial wisdom. "By the fourth of the first of the two petals"—this is taught here through the oral instructions: the fourth of the first is Va. Then, the eighth of the consonants is Ja. "By the second of the first of the two petals" refers to the letter Ra. "Endowed with all, it seizes the sequence" means that when joined with Ja, it becomes Vajra. With the vajra, one performs the cutting and piercing of all things.

གསལ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་སྟེ་ནི་གའོ། ། བཅུ་པས་ཡང་དག་ལྡན་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ལེ་སྟེ་ག་རུ་ལྡན་པའོ། ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་པའོ། ། བཞི་པའི་ལྔ་པ་ནི་ན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་དེའི་དང་པོའི་ཏའོ། ། བཅུ་དྲུག་པ་ནི་གསུམ་པས་ལྡན་ནི་ཨི་སྟེ་ཏི་རུ་ལྡན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་གི་གཞི་ནི་འདི་རྩ་བའམ་གཞི་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་ནི་དག་པ་ དག་ལའོ། ། དེ་བཞིན་གསལ་བྱེད་དང་པོའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཀའོ། ། ཡན་ལག་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་གསུམ། ། ཞེས་པ་ཧའོ། ། དབྱངས་ཡིག་དྲུག་པ་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱུ་སྟེ་ཧ་ལ་ཨཱུ་ལྡན་ཧཱུའོ། ། དེ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་སྟེ། དབྱེ་བ་ ནི་ཞལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཟླ་ཚེས་ནི་ངའོ། ། ཐིག་ལེ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལས་ཧཱུཾ་གྲུབ་བོ། ། ཧཱུཾ་དེ་དང་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་ཡང་ཧཱུཾ་སྟེ། དོན་དུ་ནི་གཉིས་གྲུབ་བོ། ། སེམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཡི་གེ་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་ རྒྱུ་འདི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གོ། ། གང་ཞིག་ལྔ་པའི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕའོ། ། གསུམ་པའི་དང་པོ་ཊ་དང་ལྡན་པའི་ཕཊ་དོ། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་ལྡན་པའོ། ། སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞབས་སུའོ། ། སྙིང་པོའི་སྔགས་ནི་ཡང་དག་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་ཡབ་ཀྱི་ སྙིང་པོའོ། ། དང་པོ་རུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ཨོཾ་མོ། ། འདབ་གཉིས་ཀྱི་བཞི་པ་ནི་ཧའོ། ། འོག་ཏུ་རེ་ཕས་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་རའོ། ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཞི་པས་སྦྱར། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱི་སྟེ།

The third consonant is ga. "Endowed with the tenth" means it is joined with la, making gla. The phrase "vowel letters" and so forth is the explanation. The fifth of the fourth is na. Then, the first of that is ta. The sixteenth is endowed with the third, which is i; thus it is joined with ta to become ti. This is the basis for all mantra words; it is the root or foundation. Then, "pure" refers to the pure [syllables]. Likewise, "the first consonant" is ka. "The thirty-third limb consonant" is ha. "Endowed with the sixth vowel" is ū; thus ha joined with ū becomes hū. Then, from which all phenomena arise—the distinctions should be understood from the oral instructions. The crescent moon is ṅa. The bindu is easy to understand. "That" means that from those [syllables], hūṃ is formed. That which is situated near that hūṃ is also hūṃ; in meaning, two are formed. "The supreme syllable, the lord of the mind" refers to this, the cause for the generation of the Blessed One, the supreme of all syllables. "The second of the fifth" is pha. "Endowed with the first of the third, ṭa" is phaṭ. "At the end, endowed with svāhā" means that svāhā is at the end of all those. "The essence mantra, the supreme" is the essence of the Father. "First, the supreme form" is the seed syllable of form, oṃ. "The fourth of the two petals" is ha. "Below, endowed with repha" is ra. "Joined with the fourth vowel" is ī.

ཧ་དང་ར་དང་ཨཱི་དང་གསུམ་སྦྱར་བས་ ཧྲཱིའོ། ། རིག་པའི་རྒྱལ་པོའི་ཡི་གེ་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་རིག་པའི་སྙིང་པོའོ། ། ཐིག་ལེ་ཡིས་ནི་མགོ་བོ་མནན། ། ཞེས་པ་ནི་ཧྲཱིཾ་ཞེས་པའོ། ། དེ་རང་དུ་ནི་ཉེ་བར་གནས། ། ཞེས་སྨོས་པས་ཡང་ཧྲཱི་བཏུའོ། ། ཐམས་ཅད་ཞི་བ་ཞི་མ་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་ བཞིན་ནོ། ། ཐིག་ལེས་མནན་པའི་སུམ་ཅུ་གསུམ། ། ཞེས་པ་ནི་ཧཾ་ངོ་། ། བཅུ་དྲུག་པའི་གཉིས་པ་ནི་ཨཱའོ། ། ལྡན་པ་ནི་ཧཾ་དང་ཨཱར་ལྡན་པའི་ཧཱཾ་ངོ་། ། ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཡི་གེ་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་ཧཾ་ངོ་། ། ཁམས་གསུམ་མུན་ནག་འབྱེད་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ གྱིས་སོ། ། ཧཱུཾ་ཕཊ་དེ་ནི་གཉིས་ཀར་སྦྱར། ། ཞེས་པ་ནི་རེ་རེ་ཡང་གཉིས་གཉིས་སུ་སྦྱར་རོ། ། ཐ་མར་སྭཱ་དང་ཧཱས་ལྡན་ནོ། ། ཉེ་བའི་སྙིང་པོའི་སྔགས་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེའོ། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ སོ། ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ནི། དག་པའི་དངོས་པོ་ཨོཾ་མོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་དེ་རྣམས་སོ། ། ཞེས་པ་ཝའོ། ། གསལ་བྱེད་པ་ཡི་བརྒྱད་པའི་ཡིག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཛའོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པས་ནི་ཞེས་པ་ནི་རའོ། ། ཛ་དང་ར་དང་ལྡན་པས་བཛྲའོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའི་གཞན་ཞེས་པས་མའོ། ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བདུན་ནི་རྀའོ། ། མ་དང་ལྡན་པས་མྲྀའོ། ། བཞི་པ་ལས་ནི་གསུམ་པའོ། ། ཞེས་པས་ནི་ད་སྟོན་ཏོ། ། དེ་དང་ཉེ་བ་རླུང་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པས་ནི་རླུང་གི་ས་བོན་ཡའོ། ། དབྱངས་ཡིག་བཅུ་གཅིག་ནི་ཨེ་ སྟེ་ཡའོ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་མའོ། །

By joining the three—Ha, Ra, and Ī—one forms HRĪḤ. "The supreme syllable of the King of Awareness" refers to the essence of awareness. "Suppressed by the drop" means HRĪṂ. By stating "abiding in that very state," HRĪ is again extracted. "The supreme pacifier of all pacifiers" refers to the nature of great bliss. "The thirty-three suppressed by the drop" refers to HAṂ. The second of the sixteen is Ā. "Endowed" means HAṂ endowed with Ā, thus HĀṂ. Alternatively, "that very supreme syllable" refers to HAṂ. "It dispels the darkness of the three realms" is by way of its qualities. "HŪṂ and PHAṬ are joined to both" means each is joined twice. "At the end, endowed with SVĀ and HĀ" refers to the "near-essence mantra" mentioned above. "The Blessed One is the drop of wisdom" means the Blessed One alone. "First, Vairocana" refers to the pure entity OṂ. "Those twenty-nine" refers to VA. "The eighth letter of the consonants" is the letter JA. "By the twenty-seventh" is RA. Endowed with JA and RA, it is VAJRA. "The other of the twenty-fifth" is MA. The seventh vowel is Ṛ. Endowed with MA, it is MṚ. "The third from the fourth" indicates DA. "Near to that is wind" indicates YA, the seed-syllable of wind. The eleventh vowel is E, so it is YE. "The fifth of the fifth" is MA.

ཧ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པ་དང་། ། ཞེས་པས་བ་བསྟན་ཏོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དེ་ནས་སོ། ། ཞེས་པས་ལ་བསྟན་ནོ། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་དང་པོ་དང་། ། ཞེས་པས་ནི་པའོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དེ་ནས་སོ། ། ཞེས་ པ་ནི་ར་སྟོན་ནོ། ། དབྱངས་ཡིག་གཉིས་པས་ཞེས་པ་ནི་ཨཱའོ། ། ལྡན་པས་བྱ་བས་རཱ་ཞེས་བཤད་དོ། ། གསལ་བྱེད་ཀྱི་ནི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཀ་བཏུའོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་ནི་ཥའོ། ། ལྡན་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྵ་རུ་ལྡན་ནོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་མའོ། ། དབྱངས་ཡིག་ གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཨཱའོ། ། འདི་གཉིས་མཱའི་དངོས་པོ་ལ་ལྡན་ཞེས་བྱའོ། ། ཉི་ཤུ་དྲུག་གི་ཡི་གེ་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་ཡའོ། ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨེ་སྟེ། ཡེ་རུ་ལྡན་པའི་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། དང་པོ་ཡི་ གེ་ཕྲ་ནན་པ། ། ཞེས་པས་ཨོཾ་མཚོན་པའོ། ། འདབ་གཉིས་པའི་གསུམ་ཕྲི་ཞེས་བསྟན་པས་སོ། ། ཡའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་པ་ནི་ར་ཞེས་སྨོས་སོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་དེ་ནས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཝ་རུ་བཤད་དོ། ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་གསུམ་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་གུ་གུ་སྟེ་ ཝི་ཞེས་སྨོས་སོ། ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཕྱེད་དག་པ། ། ཞེས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས་སོ། ། དེས་ས་བསྟན་ཏོ། ། རའི་ཡིག་འབྲུ་ནི་རའོ། ། ཐ་མར་སྭཱ་ཧཱ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་གྱི་མཐར་སྦྱར་རོ། ། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ནི་སྤེལ་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་བར་དུ་བཞུགས་པའོ། ། ཉེ་བའི་སྙིང་པོའི་ སྔགས་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་མོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཉེ་བའི་སྙིང་པོའོ། །

The syllable ha is easy to understand. By the phrase "the third of the fifth," ba is indicated. By "the twenty-eighth from there," la is indicated. By "the first of the fifth," na is indicated. By "the twenty-seventh from there," ra is indicated. By "with the second vowel," ā is indicated; by "endowed," it is explained as rā. By "the first of the consonants," ka is extracted. The thirty-first is ṣa. "Endowed" means it is joined with kṣa. "The twenty-fifth pure" refers to ma. "The second vowel" is ā. These two are said to be endowed in the entity of mā. "The supreme letter of the twenty-sixth" is ya. "The eleventh vowel" is the letter e; since the phrase "joined with ye as svāhā" and so forth is easy to understand, it is not explained. By "the first subtle letter," oṃ is symbolized, as indicated by "subtracting the third of the second petal." "The second of the ya-class" is stated to be ra. "The twenty-ninth from there" is explained as va. "By the third vowel" refers to the gu-gu (vowel sign), thus it is stated as vi. "Half of the sixty-four pure" refers to thirty-two; by that, sa is indicated. The letter ra is ra. Being "endowed with svāhā at the end" means it is appended to the end of all. "Hūṃ hūṃ phaṭ is the interlacing" means it is inserted in the middle. This is the "near-essence mantra," meaning it is the near-essence of the Bhagavatī Mahāmudrā.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེའི་ཕྲེང་བའི་སྔགས་ཀྱི་བསྙེན་པ་འབུམ་བྱས་ནས་ལས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་མོའི་ཡང་ལས་ལ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ། ། འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནམ་མཁའ་དྲི་མེད་དང་། ཟླ་བའི་སྙིང་པོ་ནི་ཨོཾ་དྷཱུཾ་དྷཱུཾ་དྷཱུཾ་ཕཊ། ཤིན་ཏུ་རྩལ་ཆེན་དང་། གཡོན་པ་མ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེས་མའི་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ། འཇིགས་མའི་ཨོཾ་ཨཱ ཧཱུཾ་ཕཊ། འོད་མའི་ཨོཾ་མི་ཧཱུཾ་ཕཊ། གཞན་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། ། གཞན་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་སྔགས་དང་དབྱངས་ཡིག། གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་། གཏོར་མའི་སྔགས་དང་། ཁྲོ་བོའི་སྔགས་དང་། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་ དོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་བཤད་ནས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིམ་པ་སྟོན་པ་ལ་ནི། དེ་ནས་མཆོད་སྦྱིན་རབ་བདག་བཤད། ཅེས་བྱའོ། ། གནས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་སྦྱོར། ། ཞེས་པ་ནི་གནས་དང་། ཉེ་བར་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་སྦྱིན་དང་པོར་སྦྱོར་རོ། ། བསྐྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཐིགས་པ་གསུམ། ། ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་གསུམ་དུ་རླག་པ། ལོངས་སྤྱོད་པ། དབང་གི་ཐིགས་པ་གསུམ་མོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་གསུམ་དེ་ལྟར་རོ། ། ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཆད་པའི་དགའ་བ་དང་གསུམ་མོ། ། ཡང་ན་ཡར་རྫོགས་པ་ལ་རྫོགས་ཞེས་བྱའོ། ། རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་བྱེ་བྲག་ཏུ། །

The Blessed One stated: "Having performed one hundred thousand recitations of the mantra of the Jñānatilakamālā, one should apply it to the activities. The application of activities for the Blessed Lady and so forth is as previously described. For the retinue, the Amṛtānanda and Candragarbha mantras are: OṂ DHŪṂ DHŪṂ DHŪṂ PHAṬ. The Mahāvikrama, Vāmā, and the others are likewise. The same applies to the heroines. For the Jāyā: OṂ ĀḤ HŪṂ PHAṬ. For the Bhīmā: OṂ ĀḤ HŪṂ PHAṬ. For the Prabhā: OṂ MI HŪṂ PHAṬ. The others are exactly like that. The other mantras of the six cakras, the vowels, the consonants, the torma mantra, the wrathful mantras, and the three such as the Vajra Body and so forth are not explained here as they are easy to understand." This concludes the explanation of the difficult points of the fifth chapter from the Svabhāvaratnapradīpa. Having explained the sequence of mantras, the sequence of the sacrificial offering (yajña) is now shown: "Then, I shall explain the supreme self of the sacrificial offering." Regarding "one applies the sequence of the places and so forth," this means one first applies the sacrificial offering of the pīṭha, upapīṭha, and so forth. Regarding "the three drops of the distinctions of generation," these are the three drops of dissolution, enjoyment, and empowerment within the three: the wheel of great bliss, the wheel of enjoyment, and the wheel of phenomena. "The three stages of completion are likewise" refers to the three: joy, supreme joy, and the joy of cessation. Alternatively, "completion" refers to the upward completion. Regarding "the distinctions of consciousness and so forth,"...

ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ དང་། དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། མཆོད་སྦྱིན་ཚངས་པའི་ཡུལ་ས་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་སྤྲུལ་པ་ལ་ཐུག་པས་སོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ་གནས་སོ། ། སྣང་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ་སྐྱེའོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་ པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་པོ་ཡང་འཁོར་ལོ་བཞིན་སྦྱར་རོ། ། སྐུ་བརྒྱད་ཀྱི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་ནང་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་དབྱེ་བ་ནི་སྐུ་བརྒྱད་གནས་ཀྱིས་འབྱེད་དོ། ། དངོས་པོ་རྟེན་དང་རྣམ་པར་འབྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་དགའ་བ་ དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། སྔར་གྱི་ཆད་པའི་དགའ་བ་དང་། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཀུན་རང་བཞིན་པས་འབྱེད་དོ། ། དཔེར་ན་ཆུ་དང་རྙོག་མ་བཞིན་ནོ། ། ཇི་བཞིན་འདོད་པ་སྡུད་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་དུ་སྡུད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱི་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་། ། མཆོད་སྦྱིན་རྣལ་འབྱོར་མ་དཀྱིལ་འཁོར། ། ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་འདུས་པའོ། ། ཨུ་རྒྱན་ལ་སོགས་གནས་སུ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨུ་རྒྱན་གནས་དང་། ཛཱ་ལནྡྷ་ར་དང་། པུ་ལི་ར་དང་། ཀཱ་མ་རུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དང་། ཉེ་ བའི་གནས་ལ་སོགས་པར་རོ། ། ལེགས་དགྱེས་མ་སོགས་ལྷ་མོ་རྣམས། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་དབྱེ་བར་བྱའོ། ། ཀཱ་ལི་ཡེ་ཤེས་ཡིག་མཆོག་སྦྱིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པས་མཆོད་དོ། ། ཕྱི་དང་ནང་དུ་བྱ་བའི་ཐབས། །

This refers to the four [chakras], such as the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra), and the distinctions of entities and so forth. "The great sacrificial ground of Brahmā" refers to the emanations of the four wheels. "Consciousness" refers to the wheel of phenomena (dharmacakra), which is the abode. "Appearance" refers to the wheel of enjoyment (saṃbhogacakra), which is the birth. "Space" refers to the wheel of great bliss. "Wisdom" refers to the three joys, which are also to be applied according to the wheels. Regarding the "distinctions of the eight bodies," the classification of the outer, inner, and so forth is differentiated by the locations of the eight bodies. "Entities are the support and the differentiation" means that all the distinctions of joy, supreme joy, and the previously mentioned cessation-joy, as well as the wheels and so forth, are differentiated by their nature, just like water and sediment. "Gathering desires as they are" means that all sacrifices are gathered into the precious Buddha, and this includes all outer and inner aspects. "The maṇḍala of the yoginīs of sacrifice" refers to the assembly of yoginīs. "In places such as Oḍḍiyāna" refers to the places of Oḍḍiyāna, Jālandhara, Pūri, Kāmarūpa, and so forth, as well as the secondary places (upapīṭha) and so on. "The goddesses such as Subhagā" means that the goddesses are also to be classified according to how they abide in those places. "The supreme syllable of the wisdom of Kāli" means that one makes offerings with the thirty-two syllables and so forth. "The methods of outer and inner practice."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་རྩ་དང་རིམ་པ་སྔར་བཞིན་ནོ། ། མཆོད་སྦྱིན་བྱས་ན་སྦྱིན་པ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་རྒྱས་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་བོ། ། འབྲས་བུ་བཀྲ་ཤིས་ལྡན་པ་སྐྱེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱིས་སངས་རྒྱས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའོ། ། སེམས་དང་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་པ་ནི་ སེམས་བཟང་བ་དང་ངན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྟོན་པས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་གསུངས་པའོ། ། ཁ་ཅིག་རྣམས་ལ་འདུལ་བའི་ཐབས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བློ་ཚོད་དང་སྦྱར་བའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མང་དུ་གསུངས་སོ། ། ཚེ་འདི་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཚེ་ འདི་ལས་ཚེ་གཞན་མི་འཕོ་བ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུའོ། ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དཔལ་ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏཱི་མགོན་པོ་ལྟ་བུའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཕུང་པོ་སྤངས་པ་ ཙམ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་ནས་གནས་པའོ། ། བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་ནི་ས་བཅུ་དྲུག་ལྟ་བུའོ། ། བརྩོན་པར་མི་ལྡན་པ་ཡིས་རྙེད། ། ཅེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཡེལ་བས་ཀྱང་ཐོབ་པ་རྙེད་ནས་བསལ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱུན་ མ་ཆད་ན་སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ། ཅི་བསམས་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་བོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་རྙེད་ན་གཞན་གྱི་དངོས་གྲུབ་ལྟ་སྨོས་སུ་ཅི་ཡོད། དེ་ལྟ་བས་ན། བརྟན་པའི་བརྩོན་པས་དོན་ཐམས་ཅད། ། འབད་མིན་ཆེན་པོས་གྲུབ་པ་ཡིན། ། ཞེས་ གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །

The phrase "as before" refers to the body, the channels, and the stages. "If one performs the offering, generosity is great" means that if that [practice] expands, one attains great bliss. "The result arises as auspicious" refers to the result of buddhahood through qualities and so forth. "The mind and the distinctions of the mind" refers to the Teacher’s teaching of various methods according to the distinctions of the mind, such as being good or bad. Through the phrase "the method for disciplining some," and so forth, he taught many distinctions of the Dharma suited to the capacity of the intellect. "Buddhahood in this very life" refers to the body of great bliss without remainder, in which one does not transition from this life to another. An example is the great king, the lord of yogis, the glorious Indrabhūti. Alternatively, it is the Vajradhara, which is the nature of buddhahood. Alternatively, "merely abandoning the aggregates" means abiding together with the latencies of primordial wisdom. The body of unsurpassed primordial wisdom is like the sixteen stages. "Attained even by those lacking diligence" means that if it is attained even by those whose concentration is lax, what need is there to mention those who apply continuous diligence to eliminate [obstacles]? Thus, if even the result of the body of primordial wisdom and so forth is attained, what need is there to mention the accomplishments of others? Therefore, it is said: "Through stable diligence, all goals are accomplished without great effort." This is what was taught.

རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་དྲུག་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། དེ་ནས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་བཤད་ནས་བྱ་བའོ། ། མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ནི་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་མཆོད་པ་ལ་ཆོ་ག་ཞེས་སོ། ། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་འཇིག་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་སྡིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འདིའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་མེད་པར་བྱེད་དོ། ། ཡིད་འཕྲོག་ལྷའི་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཡིད་འཇུག་པའོ། ། གང་ལ་འཇུག་ཅེ་ན་མེ་ཏོག་ཅེས་སྨོས་ཏེ་དེ་ལ་འཇུག་གོ། ། དེའི་ཕྱིར་མེ་ཏོག་གིས་ཞེས་ གསུངས་སོ། ། ཟླ་བ་ཉི་མའི་འོད་དང་ལྡན། ། མེ་དང་སྒྲོན་མ་རྨད་དུ་བྱུང་། ། མཆོད་སྦྱིན་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་མཆོད་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཀུ་མུ་ཏ་དང་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པས་སྔར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་མཆོད་དོ། ། མར་ངོའི་ དང་པོ་ཡི་ནི་དབང་། ། བཅུ་དྲུག་པ་ཡི་དང་པོ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏེ་མར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་གོ། ། དབང་ཞེས་པ་ནི་རླག་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་དབང་གསུམ་ནི་མཆོད་པའི་དུས་སོ། ། བཅུ་དྲུག་པ་ནི་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་སྔགས་རེ་རེར་སྦྱར་བའོ། ། ཀུན་གྱི་རིམ་ པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཟླ་བ་ནི་ཡབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཉི་མ་ནི་ཡུམ་གྱི་ཁྲག་གོ། ། དེ་གཉིས་ལས་རང་བཞིན་བདེ་བའི་འོད་དང་ལྡན་ནོ། ། མེ་ནི་དྲི་ཆུ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱར་བའོ། ། སྒྲོན་མ་ནི་ཤ་ཆེན་ཏེ་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྨད་དུ་བྱུང་ནི་དྲི་སྟེ་བདེ་བ་དང་ བྲལ་བའི་ངོ་བོའོ། །

This concludes the explanation of the difficult points of the sixth chapter from the Lamp of Natural Joy. Next, regarding the ritual of offering, which is to be explained after the discussion of the sacrificial offering: "The ritual of offering" refers to the act of offering itself. Furthermore, "ritual" refers to an offering endowed with all its constituent parts. "Destroying all misdeeds" means that through the qualities of this [offering], all misdeeds, afflictions, and so forth are eliminated. "Captivating the gods" means that it engages the minds of all the deities. If one asks what it engages, it is said to be "flowers," and it engages therein. Therefore, it is said, "with flowers." "Possessing the light of the moon and sun, the fire and the lamp are marvelous; one should make offerings to the maṇḍala of the sacrificial offering." This means that one should offer various flowers such as the kumuda and the lotus, as well as offerings such as the five nectars (amṛta), to the aforementioned maṇḍala. "The empowerment of the first of the waning moon, by the first of the sixteenth," and so forth, indicates the sixteenth day of the waning moon. "Empowerment" refers to the three empowerments of destruction, enjoyment, and mastery; these are the times for offering. The "sixteenth" refers to the application of these sixteen vowels to each of the mantras. The sequence for all [the mantras] is likewise. Alternatively, "moon" is the bodhicitta of the Father; "sun" is the blood of the Mother. From these two, it possesses the light of natural bliss. "Fire" is the urine, applied to the natural meaning. "Lamp" is the "great flesh," the essence of bliss. "Marvelous" is the fragrance, the nature of which is free from [ordinary] bliss.

མཆོད་སྦྱིན་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་མཆོད་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོད་པས་མཆོད་པའོ། ། མར་ངོའི་དང་པོའི་ཞེས་པ་ནི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་པ་སྔར་བཞིན་ནོ། ། དབང་ཞེས་པས་མཆོད་དེ་དེ་ཡང་བདེ་བའི་ཨཱ་ལིས་མཆོད་དེ་དེའི་ཕྱིར། བྱང་ ཆུབ་སེམས་བྱུང་མཆོད་པ་ཡིས། ། ཞེས་སོ། ། ཡར་ངོ་མར་ངོའི་བྱེ་བྲག་ཏུ། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ནི་དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་སྦྱར་བ་ལས་འདི་ལྟ་བུའི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་ངོ་། ། སྐུ་གསུམ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རུ་རླག་པས་ཆོས་ ཀྱི་སྐུའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། སྙིང་གར་དབང་བྱས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ཡང་ན་རེ་རེ་ལ་ཡང་གསུམ་གསུམ་མོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའམ། དགའ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པར་སྐུ་གནས་པ་ལའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ལ་ དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱའོ། ། ཚེས་དང་ཡི་གེ་སྔགས་ཀྱིས་སུ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ཐིག་ལེ་དང་སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དེ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་སྔགས་ཞེས་བྱའོ། ། རི་བོང་ཅན་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པར་མཛད་དོ། ། ཐིག་ལེ་དང་མཁའ་འགོག་པ་ཡིས། ། རང་བཞིན་དེ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐིག་ལེ་ལ་གནས་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་རླུང་འགག་པ་དང་ཧཱུཾ་ཕཊ་བཀོད་ལ་སྤྲོ་བསྡུས་རང་བཞིན་དགའ་བར་འབྱུང་ ངོ་། །

"One should offer to the maṇḍala of the sacrificial offering" means that one offers with the wisdom offerings to the wisdom maṇḍala. "The first of the waning moon" refers to the sixteenth day, as previously described. Regarding "empowerment," one offers with the āli of bliss; therefore, it is said: "By the offering arising from bodhicitta." "In the distinction between the waxing and waning moons" refers to the distinction between the wisdom of āli and kāli. "The thorough union of insight and method" means that from the inseparable union of those two, such a cakra arises. The three bodies (kāya) are the dharmakāya because they are dissolved into great bliss; the saṃbhogakāya because of enjoyment; and the nirmāṇakāya because of exercising mastery at the heart. Alternatively, each of these also has three aspects. Wisdom is the inseparability of the three bodies, or the abiding of the bodies in the states of joy and so forth. Such a reality is called a "maṇḍala." Regarding "by the date, the syllables, and the mantra," "dharma" refers to the stages of wisdom and the essence of the syllables; the "mantra" is so called because it protects the essence of the bindu and the bindu of the bodhicitta of method and insight. "The rabbit-bearer [the moon] will increase" means that wisdom is made to expand. "By the cessation of the bindu and space, that nature will arise," and so forth, is stated. Abiding in the bindu which is the essence of bodhicitta, through the cessation of the wisdom-wind and the radiation and reabsorption of the hūṃ and phaṭ syllables, the nature of joy arises.

དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་རྙེད་དོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ལྟོས་ནས་འོད་རབ་འཐོབ་བོ། ། དེ་ཐོབ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བདུན་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་ བའོ། ། ། ། འདི་ན་མར་ནི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་ག་སྟོན་པ་ལ་ནི། དེ་ནས་ཡང་ནི་བཤད་བྱ་བ། ། ཞེས་པས་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བའོ། ། སྦྱིན་སྲེག་སྡིག་ནི་འཇིག་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་འདིས་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་སྲེག་པ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་ ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་དང་། མཚན་མའི་དངོས་པོའི་སྡིག་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཞི་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱས་པ་དང་དབང་དང་དྲག་པོའི་རིམ་པ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མིང་དང་རིམ་པས་ དབྱེའོ། ། ཞི་བའི་ཧོམ་ཁུང་ཞེས་པ་ནས། ། གྲུ་གསུམ་མོ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་དབྱིབས་བསྟན་ཏོ། ། དཀར་པོ་ཞེས་པ་ནས་རིམ་པས་སོ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཁ་དོག་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པ་ནས་ཚད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་མེ་ལྷའི་བརྡའི་སྒོ་ནས་ཚད་དུ་བཤད་དོ། ། གཞན་མ་བྱ་བ་ནས་གཞན་མ་གྲུབ་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་དགུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྔ་མས་འགྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཧོམ་ཁུང་རེ་རེར་སྙིང་གར་པད། ། རིགས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་གོ་རིམ་མོམོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་པདྨའི་ཁ་དོག་ཕྱེ་ལ་རང་རང་གི་རིགས་ གཞག་གོ། ། དེ་སྟེ་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། །

If it were not so, even the Tathāgatas would not have found it. By relying on the face of the Guru, one attains the supreme light. Having attained that, one is the very nature of all the Tathāgatas and so forth. This concludes the explanation of the difficult points of the seventh chapter from the Lamp of Natural Joy. From here on, regarding the teaching of the ritual for the fire offering (homa), the phrase "Next, furthermore, that which is to be explained" constitutes the commitment to explain. "The fire offering destroys negativity" means that by this, all negativity is incinerated—the negativity of the conceptualizations of the five aggregates, the sense bases, the elements, and so forth, which are produced by karma and afflictions, as well as the negativity of the entities of signs. Furthermore, it is said, "Peaceful and so forth," and so on. The stages of enrichment, empowerment, and wrath are distinguished by way of their names and sequence according to the [specific] actions. From the words "The fire pit for peaceful [rites]" up to "triangular," the shape is shown. From "white" up to "in sequence," the colors are shown. From "ocean" up to "is the measure," the dimensions are explained by way of the symbols of the fire deity (Agni). By the two phrases "not to be done otherwise" and "not to be accomplished otherwise," it is shown that summoning and so forth are also accomplished by the former. "In each fire pit, a lotus at the heart; the sequence of the family actions," means that according to the distinctions of the actions such as peaceful and so forth, the colors of the lotuses are differentiated and the respective families are placed. "That is the crossed vajra (viśvavajra)," and so forth.

ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱག་མཚན་དང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་ཧཱུཾ་གི་འོད་འཕྲོ་བ་དང་རླུང་དང་ཉི་མ་དང་དེ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ལྷ་སྤྱན་དྲངས་ལ་མཆོད་ཡོན་ལ་སོགས་པ་ དབུལ་བ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟིམ་པ་དང་། དེ་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཐམས་ཅད་དབུལ་བ་རྫོགས་པར་བྱའོ། ། ཕྱི་ནང་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། གནས་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་པ་དང་། དགང་གཟར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐབས་དང་སྦྱར་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྒྲུབ་པའི་དབང་པོ་ཡོན་ཏན་ལྡན། ། སྔགས་དང་རྒྱུད་ཀྱི་ཐོས་པ་ཆེ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་ལ་གཅིག་ཏུ་མོས། ། ཡིད་མི་འཕྲོགས་པ་གསལ་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དབང་གི་རིམ་པ་དང་། དམ་ཚིག་ལ་གནས་པ། སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ། ཤེས་རབ་དང་། སྙིང་ རྗེ་ཆེ་བ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོས་པའི་དོན་ལ་བརྩོན་པ། བསམ་གཏན་དང་། བཟླས་པ་ལ་བརྩོན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་སྒྲུབ་པ་པོ་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ལ་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ལ། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཅན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གང་ཟག་འདིའི་དོན་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུར་ཡང་བསྟན་ཏེ། ཐིག་ལེའི་ཚུལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་རིན་ཆེན་རིགས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་ཐིག་ལེ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་སོ། ། རིགས་ལྔའི་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སོ། ། གཞོན་ནུ་མ་ནི་ལྔ་ཞེས་པས་ནི་ལོ་བརྒྱད་གཉིས་གྲངས་ལྔ་སྟེ།

Regarding the phrase "and so forth," this refers to the meditation on the commitment being (samayasattva) arising from the hand symbols, the crossed vajra, the radiating light of the syllable HŪṂ, the wind, the sun, and the seed syllables of the three suchnesses; the invitation of the wisdom fire deity (jñānāgni) and the offering of the drinking water and so forth; and the dissolution [of the deity] into non-duality. One should then complete the offering of all substances, such as the offerings and so forth. The distinctions between outer, inner, and so forth, the sequence of the locations, and the characteristics of the filling ladle and so forth should be understood by applying them to the relevant context. "A practitioner possessing the qualities of the lord of accomplishment, with great learning in mantra and tantra, single-mindedly devoted to the recitation of mantra, with an unshakeable and clear mind." Thus, the yogi who possesses the stages of empowerment, abides by the commitments (samaya), is untainted by faults, and has great insight and compassion; who strives in the meaning of what has been heard from all the tantras, and is diligent in meditative concentration (dhyāna) and recitation—such a practitioner is called "one whose intention cannot be stolen by others." Adorned with such great qualities, it is said: "This is the yogi of insight." The significance of this individual is also shown to be like a precious jewel: "The mode of the drop (bindu) is great wisdom; the knowledge of its particulars is the jewel family." Thus, the nature of knowing the distinctions of the drops and so forth, as well as the specific wisdoms of joy and so forth, is the jewel family. "Of the five families" refers to the family of the Tathāgatas, such as Vairocana and the others. "Five young maidens" refers to the number five, representing twice eight years.

ཤེས་རབ་མ་མཚན་ལྡན་ཞེས་པའོ། ། ཡིད་དགའ་ཁུ་བ་ཡིས་ནི་ཚིམ། ། སྤྱན་རིང་མ་དང་དག་པ་མ། ། ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཤེས་རབ་མ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རོས་བདེ་བ། མིག་འཁྱུག་ལ་རིང་བ། རྟོག་པ་ཆུང་བ། ནུ་མ་འབུར་བ། སྲ་བ། འཇམ་པ་དང་ལྡན་པ། ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་མཛེས་པའོ། ། དེ་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལས་བསྒྲུབ་པའི་ དོན་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། སྦྱིན་སྲེག་ལ་གཞན་བཅུག་པས་ཆོག་མོད་ཅེ་ན། མི་བཏུབ་པར་གསུངས་ཏེ། སྦྱིན་སྲེག་ལས་སུ་དོན་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། རིགས་ལྔ་མོ་ནི་གཞུག་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འོ་ན་རིགས་ལྔ་མོ་དངོས་ཁོ་ན་གཞུག་གམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་འབྱུང་སྟེ། སྲིང་མོ་དང་ནི་མནའ་མ་དང་། ། བུ་མོ་ཆུང་མ་སྒྱུག་མོ་རྣམས། ། རིགས་ལྔའི་ཡུམ་དུ་བཤད་པ་ཡང་། ། ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་བདག་གིས་ཕྱེ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཡིས། ། བླ་མ་ཉིད་ཀྱིས་དང་པོར་མཆོད། ། ཅེས་པ་ནི་བླ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྲུབ་པ་དང་སྲུབ་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་དགའ་བའི་རིམ་པས་མཆོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེའི་དགྱེས་པའི་མཆོད་པ་ནི་ཧཱུཾ་གི་བླུགས་གཟར་གྱིས་བདུན་བླུགས་པས། དགང་གཟར་གྱིས་གཅིག་མཆོད་པ་ནི་དང་པོ་བླ་མས་ སོ། ། བརྟགས་པ་དང་ནི་མ་བརྟགས་པའི། ། འཛིན་པ་འདིར་ནི་མི་བགྱིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་སྲེག་གི་མཆོད་པ་འདི་ཡང་དག་པའི་མཆོད་པ་ལ་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། གནས་དང་དགང་གཟར་དང་བླུགས་གཟར་ལ་སོགས་པ་ཀུན་མི་འཛིན་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་རོ། །

"An insight consort endowed with the marks." "She satisfies with the fluid of joy; the long-eyed and the pure one," and so forth, is what was taught. Furthermore, that insight consort is one who experiences bliss through the flavor of bodhicitta, whose eyes are flickering and long, who has few discursive thoughts, whose breasts are prominent, firm, and soft, and whose limbs and so forth are beautiful. Having blessed her as the Mother of the Family, she should be introduced for the sake of the practice. If one asks, "Is it sufficient to introduce another [consort] for the homa?" it is taught that this is not permissible: "In order to accomplish the purpose of the homa activity, one should introduce the female of the five families." If one then asks, "Should one introduce only the actual females of the five families?" it is not so; rather, she must possess the characteristics of the family and so forth. Regarding this, it is said: "Sisters, daughters-in-law, daughters, wives, and mothers-in-law—though these are explained as the Mothers of the five families, I have distinguished them as they are not [literally so]." "Through the ritual of wisdom and method, the Guru himself first makes the offering." This means that together with the Guru, one makes offerings through the stages of joy by means of the union of churning and the method of churning. Regarding the "offering that delights the precious Buddha," by pouring seven times with the hūṃ-ladle, one makes one offering with the daka-ladle; this is first performed by the Guru. "In this, one does not engage in grasping at the examined or the unexamined." This means that in this offering of the homa, which is the authentic offering, one is devoid of intrinsic nature; one should apply this extensively, meaning that one does not grasp at any of the locations, the daka-ladle, the hūṃ-ladle, and so forth.

རང་ སེམས་འབྱུང་པོས་ཟོས་པ་ཀུན། ། སྣ་ཚོགས་ཐབས་ནི་བདག་གིས་བསྟན། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་མི་གནས་པར་འབྱུང་ཞིང་རྟོག་པ་དང་། མཚན་མ་ལ་རྒྱུ་བའི་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གཟུང་བར་གསུངས་སོ། ། དོན་དམ་དུ་ནི་ཕྱི་དོན་མི། ། ནང་གི་ མ་ཡིན་ཕྱི་མ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་དོན་དམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན་སྲེག་ནི་ཕྱི་ཡང་མ་ཡིན། ནང་གི་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དོན་དམ་དུ་གསང་བའི་སྦྱིན་སྲེག་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྡུལ་མེད་རྣམ་པར་རྡུལ་མེད་དག། ཅེས་ པ་ནི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྡུལ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་བྱས་ནས་རང་བཞིན་གྱི་གནས་སུ་དག་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་མིན་བྲལ། ། ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་དོན་གྱིས་སྤྲོས་པ་ཐབས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྦྱིན་སྲེག་འདི་ནི་ གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན། དབང་པོ་ཡང་མ་ཡིན། ཁམས་ཀྱང་མ་ཡིན། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་མ་ཡིན། ཁམས་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རང་རིག་པའི་དངོས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རང་རིག་པ་ལས་གཞན་དུ་འདའ་བ་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན་སྲེག་ཅེས་བཤད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ཁམས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག། ལྷ་ཡི་དབང་ཕྱུག་གང་ཞིག་བསྲེག། དེ་ནི་མེ་ཡི་དོན་དམ་པར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ། །

"All those whose minds have been devoured by elemental spirits, I shall teach various methods for"—this is said to be the means of grasping through the specific methods of the non-abiding bodhicitta, which arises and ranges over conceptualization and signs. "In the ultimate sense, it is not an external object, nor is it internal, nor is it the latter"—thus it is said. The homa of the ultimate suchness is neither external, nor is it internal food and so forth; therefore, in the ultimate sense, it is also not a secret homa. This is the nature of natural joy. "Free from dust, utterly free from dust"—this means that having eliminated all the dust of habitual tendencies and the dust of conceptualization and so forth, one is purified in the natural state. "Emptiness is free from non-emptiness"—this means that in the sense of perfection, it is free from the elaborations of method. Furthermore, this natural homa is not form, nor is it feeling and so forth; it is not the sense faculties, nor the elements, nor the sense bases, nor the constituents. It is not the total emptiness, nor the great emptiness, nor even non-emptiness. It is inexpressible, hidden, and free from the entity of self-awareness; since it does not transcend self-awareness, this is explained as the homa of suchness. Therefore, it is said: "The aggregates and constituents are conceptualizations; whatever deity or lord is burned, that is the ultimate meaning of fire," and so forth.

ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དངོས་མ་ཡིན་ཏེ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ། རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་གནས་ལ་ཡོན་གྱི་རིམ་པ་ཕུལ་བས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་དོན་འགྲུབ་པར་བསྟན་ ཏོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བརྒྱད་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། དེ་ནས་ཡང་ནི་བཤད་བྱ་བ། ། ཞེས་པ་ནི། བར་མ་ཆད་པར་གཞན་བསྣན་ཏེ་བཤད། ། ཅེས་པའོ། ། ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཏོར་མ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ། ། ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི། ། ཚོགས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པས་སོ། ། འཁོར་ཡང་ཡིན་ཏེ་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་དང་བདུད་རྩི་ལ་སོགས་པས་འཁོར་ཞིང་ཁྱབ་པའོ། ། གཏོར་མ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་ནང་གི་དབྱེ་བས་ནི་གཏོར་མ་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཚོགས་ནི་བཞིར་དབྱེ་སྟེ། ཕྱིར་ བསྟན་པ་ནི་དངོས་སུ་བླ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཞལ་ཟས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའོ། ། ནང་དུ་ནི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་ལ་མཁའ་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། གསང་བར་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་བཟའ་བའི་བདུད་རྩི་དང་སྲུང་བའི་བདུད་རྩིའི་ཚོགས་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱུའི་རིམ་པས་འབྲས་བུ་བཟའ་བ་དང་། བསྲུང་བ་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མཆོད་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་བཟའ་བའི་ཚོགས་དང་། བསྲུང་བ་གཉིས་ནི་བཟའ་བའི་བདུད་ རྩི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའམ།

The aggregates, elements, sense bases, and so forth, are not the actual entities of conceptual construction, as previously explained. The horses, elephants, and so forth, demonstrate that the purpose is accomplished through the equipment of merit by offering the sequence of gifts to the objects of veneration, such as the ācārya. This concludes the explanation of the difficult points of the eighth chapter from the Dharmodayā-pradīpa. Next, regarding the phrase "Furthermore, that which is to be explained": it means to explain by adding other [topics] without interruption. Regarding the phrase "The gaṇacakra, the great torma," and so forth, it is explained as follows. "Gaṇamaṇḍala" means it is a gaṇa because all are assembled, and it is a maṇḍala because it is surrounded and pervaded by gods, goddesses, amṛta, and so forth. It is the "great torma" because the torma is to be offered according to the distinction between outer and inner. Furthermore, the gaṇa is divided into four: The outer teaching is the sequence of food offerings, such as the five amṛtas, for the maṇḍala of the guru and so forth. The inner is the sequence of the channels as the maṇḍala of the ḍākinīs and so forth, and the five amṛtas are likewise. The secret is the gaṇa of the amṛta of eating and the amṛta of protection of the jñāna-gaṇa; that is, through the sequence of the cause, the result of eating and protection is accomplished, which is the offering of the nature of the tathāgatas and so forth. The suchness is the gaṇa of eating and protection; these two are the amṛta of eating, which is the bodhicitta free from conceptualization, or—

དེ་བྲལ་བའི་དབང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྲུང་རྒྱུ་མེད་པ་འདི་ནི་རིག་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚོགས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བྲལ་བ་སྟེ། ཕྱི་དང་ནང་དང་གསང་བ་དང་། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ འདུས་པའོ། ། དེ་ནི་བདེ་བའི་ཚོགས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་སོ། ། ཚོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱས་ནས། ཁྱིམ་ནི་སུམ་ཐོག་གི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཉམས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་། མུ་སྟེགས་དང་ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་སྤངས་པ་བཙལ་ལོ། ། ཆོམ་རྐུན་ཀུན་དང་ལྡན་པ་ཡི། ། ཕྱི་རོལ་ཡུལ་མིན་ནང་གི་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། སློབ་དཔོན་འདུས་པས་བརྒྱན་པ་དང་། ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་རུས་པའི་རྒྱན་དང་ལྡན་པས་གནས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་མདའ་ནི་རྣམ་པར་གཟུགས། ། ཞེས་པས་མངའ་བྱིན་གྱིས་ བརླབས་པ་བཞི་གཟུགས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐུ་ལ་སོགས་པས་བསྐོར། ། ཞེས་པ་ནི། ཚོན་སྣ་ལྔའི་སྐུད་པས་བསྐོར་དང་། ཚོགས་དགྲམ་པ་བྱ་བ་དང་། ཀུན་སྔགས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་ལ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲ་རུ་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཡི་ཁང་མཆོག་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་དཀྱིལ་འཁོར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རམ་མེ་ཏོག་གིའམ་ཡང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པས་བྱའོ། ། སྣ་ཚོགས་དང་ནི་ཐམས་ཅད་རྫོགས། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གང་ལ་ཡང་རྒྱལ་དང་། མཆོད་པ་དང་། སྒོ་དང་། རྡོ་རྗེ་ ར་བ་ཡན་ལག་རྫོགས་པར་བྱའོ། ། སི་ལ་ག་བུར་གྱིས་ནི་མཛེས། །

Due to being free from that, there is nothing to be guarded by insight; this is the non-dual collection of phenomena free from conceptual elaboration and naturally devoid of [duality], which is the assembly of the outer, inner, secret, and suchness. That is the collection of bliss, the collection of the nature of primordial wisdom (jñāna). Having made the divisions of the collection, the "house" is called a three-storied dwelling; one should seek a place that is delightful to oneself and free from defects such as kings, heretics, and thieves. It is said: "It is not an external object, nor is it internal, yet it is possessed of all thieves." "Adorned by the master" means abiding with the bone ornaments, such as the six mudrās. "The vajra arrow is the form" means the four forms are consecrated by the arrow. "Surrounded by the vajra body and so forth" means surrounded by threads of five colors, the arrangement of the collection, and all mantras; it is explained as the sound of the vajra for one endowed with absorption (samādhi). "Such a supreme house" is easy to understand. "One should make the maṇḍala with flowers and so forth" means it should be made by means of a colored powder maṇḍala, a flower maṇḍala, or the sequence of absorption. "Diverse and all complete" means that for any maṇḍala, the victory, the offerings, the gates, and the vajra fence must be made complete. "Beautiful with musk and camphor."

ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་བྱ་བ་ནས་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཆོད་པའོ། ། དེས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའོ། ། དེ་རུ་མཆོད་སྦྱིན་དོན་དུ་ནི། ། ཞེས་པས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དགོད་པ་ལ་ བྱའོ། ། བྱོལ་སོང་གི་ནི་རབ་གཟུགས་བླང་། ། ཞེས་པ་ནི་གཏི་མུག་བྱོལ་སོང་གི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་རོ་བླང་བར་བྱའོ། ། སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བར་མ་ཆད་པར་སྐྱེས་པ་ནི་ཚོད་ལ་བབ་པའི་རོ་བླང་ཞེས་སོ། ། ནད་ཀུན་མེད་པ་བདེ་གྲུབ་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ནད་དང་མི་བདེ་བ་དང་ བྲལ་བའི་དངོས་གྲུབ་གྲུབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེའོ། ། དྲི་ཞིམ་རྡུལ་ནི་འབྱུང་བ་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི་དྲི་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་གང་བ། ཡང་དག་པའི་བདུད་རྩི་རྒྱུ་སྟེ་བདེ་བའི་ངོ་བོའོ། ། གང་ཞིག་མིག་ནི་ཡུན་རིང་འཛུམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བྱ་ བའི་དོན་དུ་མཁས་པས་བླངས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་པ་ཡི་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཚོགས་ལ་མཆོད་པ་མང་པོའི་ཚོགས་པས་སོ། ། གྲི་གུག་རུང་བས་བརྟག་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བའི་གྲི་གུག་གིས་བཅད་པའི་ལས་བྱའོ། ། ཡན་ལག་རབ་ཀྱི་པདྨོའི་སྣོད། ། བཏུང་བའི་དོན་དུ་བླ་མའི་མདུན། ། ཞེས་པ་ནི་རྐང་པ་དང་། ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ནི་མགོ་བོའི་པདྨའི་སྣོད་དོ། ། དེ་ལ་ནི་ཀ་པཱ་ལ་བྱས་ལ་ལྷའི་ཆང་ཡང་དག་པས་བཀང་བ་ལས་ཡང་དག་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་ཀ་པཱ་ལ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱེད་ནི་འཁོར་ལ་བྲིམ་པ་སྟེ། །

The phrase "thus it is said" refers to the extensive application of the outer offerings, such as flowers and so forth, which constitute the maṇḍala offerings. This constitutes the classification of outer, inner, and so on. Regarding the line, "For the purpose of the sacrificial offering there," this refers to the arrangement within the gaṇacakra maṇḍala. Regarding the line, "One should take the form of a beast," this means one should take a corpse that is free from the nature of the beast of delusion. Regarding the phrase, "One of a single birth," and so forth, this means one should take a corpse that has been born without interruption and is of the proper age. "Free from all disease, the accomplishment of bliss" means that which becomes the cause for achieving the accomplishment of being free from illness and discomfort. "Possessing the fragrance of fine dust" means being filled with qualities such as fragrance; it is the cause of the authentic amṛta, the essence of bliss. Regarding the line, "Whose eyes are closed for a long time," it is taught that the wise should take [the corpse] for the purpose of making the amṛta of the nature of wisdom. "By means of various sacrificial offerings" means by means of a multitude of offerings to the gaṇa. "One should examine with a suitable curved knife" means one should perform the action of cutting with a curved knife that is extremely sharp, the nature of insight (prajñā). "Into the vessel of the lotus of the supreme limbs, for the purpose of drinking, in the presence of the Guru" means that the supreme limbs, such as the feet and hands, are the vessel of the lotus of the head. It is taught that by making that into a kapāla and filling it with the authentic divine liquor, it becomes the authentic gaṇa. Alternatively, the kapāla is the root of the gaṇa. "Half is to be distributed to the retinue."

ཕྱེད་ནི་གཏོར་མར་དབུལ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱེད་མར་ཤ་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་བགོ་བའོ། ། གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། ། ཁྲག་ཆེན་ནི་མི་ཡི་ཁྲག་གོ། ། ཤ་ཆེན་ནི་ཤ་ཆེན་ཏེ་མིའི་ཤའོ། ། ཇི་སྙེད་པ་ནི་བརྟག་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཚོགས་ཆང་བཤམས་ལ་མཆོད་པའི་རྫས་གཞན་ནི་སྣ་ཚོགས་མཆོད་པ་བྱེ་བྲག་ཅེས་པ་ནི་ཟས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བས་ཀྱང་མཆོད་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། ཉ་དང་ཤ་ལ་སོགས་པར་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པ་ལ་ལྡན་ཞེས་ བྱའོ། ། མི་འཚེ་བ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པ་མ་བྱས་པའོ། ། སྐྱོན་ཀུན་བྲལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། ། དེ་རུ་དམ་ཚིག་དག་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཟའ་བའི་དམ་ཚིག་དང་སྲུང་བའི་དམ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པའོ། ། འཁོར་ལོ་དང་བཅས་རིགས་རབ་ཚིམ། ། ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དང་། བླ་མར་བཅས་པས་མཆོད་པས་ཚིམ་པར་བྱས་ལ་ཕྱེད་གཏོར་མའི་ནང་དུ་དབུལ་ལོ། ། ནམ་ཕྱེད་ལམ་གྱི་བཞི་མདོར་རོ། ། ཡང་ན་སུམ་མདོ་གྱེས་པ་རུ། ། ཞེས་པ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའི་རྒྱུ་སྲང་བཞི་མདོར་གཏོར་མ་ཆེན་པོ་གཏང་ བའམ་སུམ་མདོ་རུ་གཏང་བའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ནི་ཆུ་ངོས་སམ། ། ཞེས་པས་ནི་གནས་བསྟན་ཏེ། རྒྱ་ཆེན་པོར་སྦྱར་རོ། ། ལྷག་མ་མ་ཡིན་ཡང་ན་ཕུད། ། ཅེས་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལྷག་མ་ལ་སོགས་པས་ཡི་དྭགས་རྣམས་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆུས་བསྲེས་ལ་བྱའོ། ། གཞན་མ་ཀུན་ནི་སོ་ སོར་གཞག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྐྱོང་བཅུ་ལ་གཏོར་མ་བཅུ་སོ་སོར་གཞག་གོ། ། རྩ་བ་ཅི་བཞིན་རིམ་པས་གཞག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་གཏོར་མ་ཆེན་པོ་མདུན་ལ་གཞག།

"Half should be offered as a torma" means that half of the meat, alcohol, and so forth should be divided. The other [half] should be prepared in the same manner. "Great blood" is human blood. "Great meat" is mahāmāṃsa, which is human flesh. "As many as there are" refers to the examination. "Having arranged the feast alcohol, the other offering substances are the various specific offerings" means that the specific offerings are also made with various types of food. "Endowed with fish, meat, and so forth" means that all of these should be present in the assembly. "Non-violence" means not having caused harm to others. "Free from all faults" and so forth are easily understood. "There, the pure samayas" and so forth refers to the previously explained samayas of eating, the samayas of protection, and so on. "Together with the cakra, satisfy the supreme family" means that the assembly of the cakra and so forth, together with the Guru, should be satisfied with offerings, and then half should be offered into the torma. "At midnight at a crossroads," or "or at a three-way junction," means that the great torma should be dispatched at a crossroads, which is the path frequented by ḍākinīs, or at a three-way junction. "On the edge of a charnel ground water" indicates the location; this should be applied extensively. "Not the leftovers, or else the first portion" means that in order to satisfy the hungry ghosts, one should mix the leftovers of the feast and so forth with water. "All others should be set aside individually" means that ten tormas should be set aside individually for the ten guardians of the directions. "Set them in order according to the root" means that the great root torma should be placed in front.

ཕྱི་མ་ཡང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཞག་གོ། ། རང་གནས་ཕྱིན་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་དུར་ཁྲོད་ ཆེན་པོའི་གནས་སམ། ཡང་ན་ཆུ་ངོགས་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པ་ཙམ་ནི་མན་ངག་གོ། ། འཁོར་ལོ་ལ་ནི་སྣོད་གཅིག་བརྟག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ནི་གཅིག་ཏུ་བཏུད་པར་བརྟག་གོ། ། སློབ་དཔོན་ལ་ནི་དུམ་བུ་གཅིག། འབད་པ་ཡིས་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། ། རང་ གི་ཚོགས་ལའང་མི་སྦྱིན་བྱ། ། རང་དབང་བསྐུར་བའང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་ཀ་པཱ་ལ་གླིང་གཅིག་པའི་འཛག་བུག་མེད་པ་དེར་བདུད་རྩིས་བཀང་ལ་བོར་མི་གཞུག་པར་བསྲུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་རང་གི་དམ་ཚིག་གིས་བསྡུས་པའི་ཡུམ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་མི་བསྲེ་བར་ གཟུང་ངོ་། ། རང་གི་དབང་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བྱས་པ་དང་ཡང་བསྲེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ནི་རང་གི་རང་ལ་དབང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། ། དེའི་དུས་སུ་གལ་ཏེ། དེར་ནི་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོའི་དུས་སུ་ རྣལ་འབྱོར་མ་འོངས་པ་སྲིད་པས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འོངས་ན་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། ། ཧ་ཧར་དགོད་པ་དེ་ཡི་ཚེ། ། ཞེས་པ་ནི་ངག་གི་བརྡ་བརྗོད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱིན་ཞེས་པ་ནི། མཐེའུ་ཆུང་གཉིས་ལུ་གུ་རྒྱུད་དུ་སྦྲེལ་བའི་རྣམ་པ་གུང་མོ་དང་སྲིན་ ལག་མཐེ་བོང་གིས་མནན་ལ་མཛུབ་མོ་གཉིས་ལྕགས་ཀྱུའི་ཚུལ་དུ་རྣལ་འབྱོར་པས་བྱས་ལ། དེའི་དུས་སུ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཞེས་ཁམས་གསུམ་དུ་ཐོས་པའི་སྒྲ་བྱའོ། །

The latter should also be established in successive order. Regarding the phrase "merely by arriving at one's own place," this is the pith instruction: it refers to merely arriving at the site of a great charnel ground or a great riverbank. Regarding the phrase "one should examine a single vessel for the wheel," this means that the entire assembly of the retinue should be examined as being unified. Regarding the phrase "for the master, one piece; one should guard it with effort; it should not be given even to one's own assembly; likewise for the self-empowerment," this means that the guru should fill a single kapāla (skull-cup) that has no leakage holes with nectar and guard it without letting it be lost. Furthermore, one should hold it without mixing it even with the consort and others who are gathered through one's own samaya. It is also not to be mixed with the sequence of one's own empowerments and so forth. Others say, "That is what is called 'empowerment for oneself by oneself,'" but that is an explanation given with intentional meaning (saṃdhyābhāṣita). At that time, if it is the occasion of a great gaṇacakra (feast-offering wheel), the meaning is that a yoginī might arrive. If she arrives, the rest is easy to understand. Regarding the phrase "at the time of laughing 'ha ha'," this means that when the ḍākinī utters a verbal sign, one should give her the mudrā of the "Victory over the Three Realms." This is done by the yogi joining the two little fingers like a chain, pressing the middle and ring fingers with the thumbs, and making the two index fingers like a hook; at that time, one should make the sound "ha ha ha ha" so that it is heard throughout the three realms.

ཅུང་ཟད་ལ་སོགས་པའི་ངག་གིས་གསང་བ་དང་ལུས་ཀྱི་གསང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གསང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། རང་ བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་དགུ་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། བཅོམ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་དབང་པོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་མདོ་འདི་བསྟན་པ་གསུངས། ། འདི་རུ་ངེས་བསྟན་ཇི་ལྟར་ལགས། ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉིད་བཀའ་སྩོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་དབང་ ཕྱུག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ལ་བོས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དོན་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཞུས་པ་ནི་ཞེས་དང་གུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་པ་ལ་གསུངས་པ་སྟེ། འདིས་ཐམས་ཅད་གོ་བར་ འགྱུར་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནི་ངེས་བསྟན་པ། ། ཇི་བཞིན་དེ་ནི་དཔའ་བོ་ཉོན། ། ཞེས་པ་ནི་སྔར་ཞུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དོན་ངེས་པར་བསྟན་གྱིས་བསྟན་པ་དེ་མ་ནོར་བར་སེམས་ལ་ཡང་དག་པར་ཟུང་ཤིག། ཤེས་པར་དཔའ་བོས་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། སྔར་གསུངས་པ་ཡི་རྒྱུད་དོན་ ལས། ། ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་གསུངས་པའི་དོན་འདི་རུ་བསྡུས་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་བདེ་བ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནི་བདེ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའོ། ། མཾ་ཧཱུཾ་གཉིས་ལས་ཐིག་ཚུལ་གྲངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཾ་ལས་ཚུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཧཱུཾ་ལས་ ཐིག་ལེ་དེ་གཉིས་ལས་ཕྱག་མཚན་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་ནི། དེ་གཉིས་ལས་གྲི་གུག་དང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་མཚན་གཉིས་ཀྱང་ས་བོན་དང་ལྡན་པའོ། ། ས་བོན་གཉིས་ལས་འོད་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲོ་བ་དང་།

The secret of speech, the secret of the body, and the secret of the mind, as well as the others, are easy to understand through such expressions as "slightly" and so forth. This concludes the explanation of the difficult points of the ninth chapter from the Lamp of Natural Joy. "The Blessed One, the Lord of Wisdom, taught this sūtra of the maṇḍala. How is it definitively taught here? Great Sovereign, please explain!" This means that the Lord of Gods (Indra) addressed the Blessed One, the Drop of Wisdom, and requested the definitive meaning of the maṇḍala, asking with a manner of great respect. "The Blessed One replied" means he spoke to the assembly; through this, everyone will come to understand. "Listen, O Hero, to the definitive teaching of the maṇḍala exactly as it is" means: "I shall now definitively teach the meaning of the maṇḍala you previously requested; hold that teaching correctly in your mind without error. O Hero, make it known!" "From the meaning of the tantra previously taught" means that the meaning explained above will be shown here in a condensed form. "The vowels and consonants are great bliss" means that the essence of the blissful bodhicitta-drop is the moon and the sun. "From the two syllables MAṂ and HŪṂ, the number of lines [arises]" means that from MAṂ comes the substance of the form, and from HŪṂ comes the drop. From these two, the two hand-symbols arise; it is said that from those two come the curved knife and so forth, and these two hand-symbols also possess seed-syllables. From the two seed-syllables, light radiates in all directions.

བསྡུ་བ་བྱས་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ཡབ་ཡུམ་ བཞེངས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལས་ཡེ་ཤེས། ། སྙིང་པོ་བདག་ཉིད་ཞུ་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་སོ། ། སར་པ་སྤྲིན་དང་མཉམ་པའི་མདོག། ཅེས་པ་ནི། སྐུ་མདོག་སྤྲིན་བཞིན་གནག་པར་གནས། ། ཞེས་སོ། ། ཕྱག་ནི་བརྒྱད་གཉིས་པ་ཡིས་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་གཉིས་ལས་ བཅུ་དྲུག་སྟེ། གཡས་པ་བརྒྱད་དང་གཡོན་པ་བརྒྱད་དོ། ། བཅུ་དྲུག་ཕྱེད་ཀྱི་ཞལ་འཇིགས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཞལ་བརྒྱད་མངའ་བའོ། ། ཞབས་བཞི་ཡིས་ནི་རབ་ཏུ་མཛེས། ། ཞེས་པ་ནི་ཞབས་བཞིས་བརྒྱན་པ་ལ་ནི་མཛེས་ཞེས་པའོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་སྤྱན་གྱིས་ཕྱུག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ནོ། ། གཏི་མུག་གསུམ་གྱི་མུན་ནག་འཇོམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་བསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དང་སྟོབས་གསུམ་མོ། ། དཀར་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབུས་སུ་གནག་པ་དང་གཡས་སེར་པོ་གཡོན་དཀར་པོ་ལྷག་མ་དམར་པོའོ། ། གཞན་ནི་སྔོན་པོའོ། ། སྟེང་གི་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་བོང་བུའི་ཞལ་བུང་བའི་མདོག་གོ། ། གཡོན་བརྐྱང་གཡས་བརྐྱང་ཞབས་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཞབས་བཞི་བརྐྱང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོར་སྟབས་སུ་བཞུགས་ནས་གཡས་བརྐྱང་བས་འཇིགས་བྱེད་མནན་པ། གཡོན་གྱིས་ཉི་ཟླ་བརྫིས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འཇིགས་བྱེད་ཉི་ཟླ་གནོན་ཞེས་བྱའོ། ། འཇིགས་བྱེད་མ་ལྡན་ཀ་པཱ་ལ། ། ཁྲག་གིས་བཀང་བ་ཕྱག་ན་བསྣམས། ། ཞི་བའི་པགས་པ་ན་བཟའ་མཆོག། ཕྱག་གཉིས་དེ་ནི་གྱེན་དུ་བརྐྱང་། །

From the process of gathering, the Blessed One, the Wisdom Drop (Jñānatilaka), arises in union with his consort. As it is said: "From the mirror-like wisdom, the essence of the self-nature arises." Regarding the phrase "the color of fresh clouds," it means the body's color remains black like a cloud. "Adorned with sixteen arms" means sixteen, consisting of eight on the right and eight on the left. "Eight faces, terrifying" means he possesses eight faces. "Exceedingly beautiful with four legs" means he is beautiful, being adorned with four legs. "Rich with twenty-four eyes" means he is endowed with such qualities. "Destroying the darkness of the three delusions" refers to the three powers of wisdom that have the nature of clearing away the three afflictions. Regarding "white" and so forth: the center is black, the right is yellow, the left is white, the remaining [faces] are red, and the others are blue. The upper face, which is extremely terrifying, is the face of a donkey, the color of a bee. Regarding "the legs are extended left and right," it means the four legs are extended; standing in a dancing posture, the right leg extended tramples Bhairava, and the left tramples the sun and moon. Therefore, he is called "the one who tramples Bhairava, the sun, and the moon." "Holding a skull-cup (kapāla) filled with blood, together with Bhairavī, in his hands," and "the supreme garment of a peaceful hide, with two hands extended upward."

ཞེས་པ་ནི་མ་ཧཱ་དེ་བའི་པགས་པ་རློན་པ་བཤུས་མ་ཐག་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་གྱེན་ ལ་དཔྱངས་པའི་ཕྱག་དང་གཞན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིགས་བྱེད་མའི་ཁྲག་ཁ་ལ་སོགས་པ་ནས་འཛག་པས་ཀ་པཱ་ལ་བཀང་བས་བདག་ཉིད་བཏུང་བའི་རོལ་པ་མཛད་པའོ། ། ཚངས་པའི་པགས་པ་རྐེད་ཤམ་ཐབས། ། ཞེས་པ་གོ་སླའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་གིས་སྐུ་ལ་བཅིངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། དངོས་སུ་རིགས་དྲུག་གོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་དང་གཉིས་མེད་སྦྱོར། ། ཞེས་པ་ནི་ཡུམ་གྱི་མཚན་ཡིན་ཏེ། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པའོ། ། གར་དང་ལྡན་པའི་ཚངས་སྤྱོད་བཞུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གར་མཁན་ནས་སྤྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བཞུགས་པའོ། ། ཚངས་པའི་ཡུལ་ས་བྱེ་བ་ཁང་། ། ཚངས་པའི་ཡུལ་ས་ཞལ་གྱིས་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤ་ཆེན་ལ་སོགས་པ་གསོལ་བ་དང་མི་མགོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་སྔོ། ། ཞེས་ པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་མོའི་སྐུ་མདོག་སྔོ་བའོ། ། ཚངས་པའི་ཕྱག་གཉིས་ན་བཟའ་གྲོལ། ། ཞེས་པ་ནི་གཅེར་བུ་གོས་མི་མངའ་བ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པའོ། ། གྲི་གུག་སྣོད་བསྣམས་ཞི་བའི་ཞལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་གཡས་གྲི་གུག་གཡོན་པ་པདྨའི་སྣོད་བསྣམས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་དུ་ མཛད་པའོ། ། སྤྱན་གསུམ་པ་དང་སྐྲ་གྲོལ་བ། ། མགྲིན་པར་འཁྱུད་པ་གསང་བ་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་སྤྱན་གསུམ་པ། སྐྲ་ཁམ་པ་གྱེན་དུ་གཡེངས་པ། ཡབ་ཀྱི་མགྲིན་པར་ཡུམ་འཁྱུད་ནས་གནས་པ། ཡུམ་ལ་ཡང་ཡབ་ཀྱིས་འཁྱུད་པའོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། ཧཱུཾ་ལས་ སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་ཡི། ། ར་བ་གུར་དུ་བསམ་པར་བྱ།

This means that with his two hands he holds up the freshly flayed raw hide of Mahādeva, while the remaining hands hold skull-cups filled with the blood of Bhairavī and other substances dripping from her mouth, in the manner of enjoying the drink himself. "The hide of Brahmā as a loincloth" is easy to understand. "Bound to the body with the six mudrās" refers to the six [symbols] such as the wheel, which are in reality the six families. "In union with the Great Mudrā without duality" is the name of the consort; it means they abide in the manner of the inseparable union of father and mother. "Abiding in the Brahma-conduct endowed with dance" means abiding as the emanation of a dancer. "The palace of ten million Brahma-realms" and "adorned with the face of the Brahma-realms" means being adorned with ornaments such as human heads and consuming substances such as "great meat" (mahāmāṃsa). "The Great Mudrā is blue as the sky" refers to the blue body color of the Bhagavatī. "The two hands of Brahmā have loosened garments" means she is naked, without clothes, with one face and two hands. "Holding a curved knife and a vessel, with a peaceful face" means holding a curved knife in the right hand and a lotus vessel in the left, acting in a joyful manner. "Three-eyed and with hair loosened, embracing the throat, the supreme secret" means she has three eyes, her tawny hair is tossed upward, and the consort embraces the father’s throat while the father also embraces the consort. This is taught as follows: "From HŪṂ, one should visualize a fence and a tent of crossed vajras."

། དེ་དབུས་བྷྲཱུཾ་ལས་རྩིབས་བཅུ་སེར། ། ཕྱོགས་སྐྱོང་བཅུ་དང་ཁྲོ་བོར་བཅས། ། གཤིན་རྗེ་མདོག་གནག་ཤར་དུ་བསམ། ། ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་སྤྱན་གསུམ་པ། ། རྡོ་རྗེ་རལ་གྲི་རྩེ་གསུམ་གཡས། ། པདྨ་ཐོ་བ་དབྱུག་པ་ གཡོན། ། དང་པོའི་ཕྱག་གཉིས་རང་འོད་འཁྱུད། ། ཞལ་གཡས་སེར་ལ་གཡོན་པ་དམར། ། ཧཱུཾ་ལས་འཕྲོ་བ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་མཐར་ཕྱིན་ལྷོ་ཡི་རྩིབས། ། དཀར་པོ་དམར་པོ་སྔོན་པོའི་ཞལ། ། དབྱུག་པ་རལ་གྲི་གཡས་པས་བསྣམས། ། མཚོན་རྩེ་མགོ་བོ་ གཡོན་དུའོ། ། པདྨ་མཐར་ཕྱིན་ནུབ་ཀྱི་རྩིབས། ། དམར་པོ་དཀར་པོ་སྔོན་པོའི་ཞལ། ། རལ་གྲི་འཁོར་ལོ་ཕྱག་གཡས་སུ། ། ཟླ་ཕྱེད་དང་ནི་རི་རབ་གཡོན། ། བདུད་རྩི་འཁྱིལ་པ་བྱང་གི་རྩིབས། ། སྔོན་པོའི་དཀར་པོ་དམར་པོའི་ཞལ། ། གཡས་ན་རལ་གྲི་རྡོར་རྒྱ་གྲམ། ། མདུང་ཐུང་ དུང་གཉིས་གཡོན་ན་བསྣམས། ། འདོད་རྒྱལ་སྔོན་པོ་དཀར་དམར་ཞལ། ། རལ་གྲི་རིན་ཆེན་སྟ་རེ་མདུང་། ། དབྱུག་སྔོན་སེར་པོ་ལྗང་དམར་ཞལ། ། རྩེ་གསུམ་རལ་གྲི་གསལ་ཤིང་མེའོ། ། སྟོབས་ཆེན་དུང་མདོག་སེར་དང་དམར། ། རལ་གྲི་དུད་ཞགས་རྟ་རྔ་ཡབ། ། མི་གཡོ་དཀར་ ནག་དམར་པོ་སྔོ། ། རལ་གྲི་ལྕགས་ཀྱུ་པི་ཝང་བྱེའུ། ། དྲང་སྲོང་ལ་སོགས་མཚམས་སུའོ། ། གཙུག་ཏོར་འཁོར་སྒྱུར་སེར་སྔོ་དཀར། ། འཁོར་ལོ་རལ་གྲི་ཀ་པཱ་ལ། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་བཞི་ཕྱག་རྣམས་ན། ། བསྣམས་པ་ཤར་མཚམས་རྩིབས་ལའོ། ། སུམ་རྒྱལ་སྔོན་པོ་ཞལ་གསུམ་ པ། ། སྔོན་པོ་ཉི་མའི་འོད་འདྲའི་ཞལ། ། རལ་གྲི་ལྕགས་ཀྱུ་གྲི་གུག་དང་། ། ཐོད་པ་བསྣམས་པ་ནུབ་མཚམས་སོ། ། ཀུན་ཀྱང་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་སྟེ།

In the center, from BHRŪṂ, is a yellow ten-spoked wheel. Visualize the ten directional protectors together with the wrathful deities. In the east is Yamāntaka, black in color, with three faces, six arms, and three eyes. In his right hands, he holds a vajra, a sword, and a trident; in his left, a lotus, a hammer, and a club. His first two hands embrace his consort of self-radiance. His right face is yellow and his left is red. One should meditate on him as emanating from the syllable HŪṂ. On the southern spoke is Prajñāntaka, white, red, and blue-faced. He holds a club and a sword in his right hands, and a weapon-tip and a head in his left. On the western spoke is Padmāntaka, red, white, and blue-faced. In his right hands are a sword and a wheel; in his left, a crescent moon and Mount Meru. On the northern spoke is Amṛtakuṇḍalī, blue, white, and red-faced. In his right hands, he holds a sword and a crossed vajra; in his left, a short spear and a conch. Takkirāja is blue, with white and red faces. He holds a sword, a jewel, an axe, and a spear. Nīladaṇḍa is yellow, with green and red faces. He holds a trident, a sword, a stake, and fire. Mahābala is the color of a conch, with yellow and red faces. He holds a sword, a smoke-colored noose, and a horse-tail whisk. Acala is white, black, red, and blue. He holds a sword, a hook, a lute, and a small bird. These are in the intermediate directions, starting with the sages. Uṣṇīṣacakravartin is yellow, blue, and white. He holds a wheel, a sword, a kapāla, and a khaṭvāṅga in his four hands. He is on the eastern intermediate spoke. Trilokavijaya is blue with three faces. His faces are blue and like the light of the sun. He holds a sword, a hook, a curved knife, and a skull-cup in the western intermediate direction. All of them have three faces and six arms.

། དང་པོ་གཉིས་ནི་ཡུམ་ལ་འཁྱུད། ། གཡས་བརྐྱང་པ་ལ་བཞིན་ཡང་འཇིགས། ། གསུས་རློ་ལྗགས་འདྲིལ་མཆེ་བ་གཙིགས། ། སྦྲུལ་གྱི་རྒྱན་གྱིས་ཐམས་ཅད་བརྒྱན། ། ཨག་ཚོམ་དང་ནི་སྨིན་མ་མཉམ། ། དབུ་སྐྲ་སེར་བ་གྱེན་འགྲེང་བའི། ། ཁྲོ་བོ་བཅུ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཀུན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་སྟེ། ། གར་དགུ་དང་ནི་ལྡན་པའོ། ། ཨོཾ་ཛྲིམྦྷ་ཛྲིམྦྷཱ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་གུ་གུ་རོ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ངྷ་ར་ངྷ་ར་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་བི་ངྷ་ར་བི་ངྷ་ར་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཏ་གྷེ་ཊ་ཏ་གྷེ་ཊ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་སྭ་ལིངྒ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཨ་ཊ་ཧ་ས་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཨ་ཌྷ་ཨ་ཌྷ་ཧ་ས་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ལུ་ཧུ་ལུ་ཧུ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་བི་ཀྲ་མ་བི་ཀྲ་མ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཞེས་པ་སྔགས་ཀྱིས་བསྲུང་བའོ། ། དེ་ཡི་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་ནི། ། དྷརྨ་ཏ་ཡ་ཀུནྡ་མཚུངས། ། ཨེ་ ལས་བྱུང་བ་བསམ་པར་བྱའོ། ། རླུང་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་བཞི། ། མཾ་རཾ་བཾ་ལཾ་ལས་བྱུང་བའོ། ། བྷྲཱུཾ་ལས་འཁོར་ལོའི་སྟེང་དུ་བདག། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ངོ་བོར་གནས། ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་བཅས་ཡོངས་གྱུར་པ། ། གཞལ་ཡས་ཁང་པ་རིམ་གཉིས་སོ། ། གྲུ་བཞི་པ་ལ་ སྒོ་སོགས་ལྡན། ། ཤིང་དང་དུར་ཁྲོད་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར། ། མི་བཟད་མི་སྡུག་ཅེ་སྤྱང་སོགས། ། འཇིགས་སུ་རུང་ཡང་ཤ་ཟའི་ཁ། ། ཧ་ཧར་དགོད་དང་ནག་པོའི་མེ། ། འཇིགས་བྱེད་བརྒྱད་པོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། དཔལ་གྱི་མེ་ཏོག་མིག་རྫི་ཤིང་། ། ནཱ་ག་གེ་སར་ཝ་ དང་ངང་། ། པ་ལ་དང་ནི་ཤ་ར་དང་། ། ཁར་བ་ཤིང་དང་ཤ་མི་བརྒྱད། ། བྱི་ལ་བྱ་རྒོད་ཉི་མ་འཇིགས། ། སྟག་དང་གླང་ཆེན་ཅེ་སྤྱང་དང་། ། ཁྱི་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད། །

The first two embrace the Mother; with right leg extended, their faces are terrifying. With protruding bellies, curled tongues, and bared fangs, they are all adorned with snake ornaments. Their beards and eyebrows are equal in length, and their yellow hair stands erect. One should meditate on these ten wrathful deities. All of them are world-protectors and possess the nine dramatic moods. OṂ JṚMBHA JṚMBHĀ HŪṂ PHAṬ | OṂ GURURO HŪṂ PHAṬ | OṂ DHARA DHARA HŪṂ PHAṬ | OṂ VIDHARA VIDHARA HŪṂ PHAṬ | OṂ TAGHEṬA TAGHEṬA HŪṂ PHAṬ | OṂ SVALIṄGA HŪṂ PHAṬ | OṂ AṬAHASA HŪṂ PHAṬ | OṂ AḌHA AḌHA HASA HŪṂ PHAṬ | OṂ LUHULUHU HŪṂ PHAṬ | OṂ VIKRAMA VIKRAMA HŪṂ PHAṬ. These are the mantras for protection. In the center of its navel, one should visualize the Dharmatā, resembling a kunda flower, arising from the syllable E. The four wheels of wind and so forth arise from MAṂ, RAṂ, VAṂ, and LAṂ. From BHRŪṂ, upon the wheel, the self abides in the essence of Vairocana. The complete transformation of the maṇḍala becomes the two-tiered celestial palace. It is square, possessing doors and so forth, and is surrounded by trees and charnel grounds. It is adorned by the eight terrifying and hideous jackals and the like, with mouths like flesh-eaters, laughing "Ha Ha," and the black fire of the eight fearsome ones. There are the glorious flowers, the eye-leaf trees, the nāgakesara, the wolf, the vulture, the palāśa, the śara, the kharva tree, and the śamī—these are the eight trees. The cat, the vulture, the sun, the terrifying tiger, the elephant, the jackal, the dog, and the horse—these are the eight [beasts].

དུར་ཁྲོད་ཤིང་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་ཁྭ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད། ། རིགས་པས་དུར་ཁྲོད་ དུ་བཤད་པའོ། ། འདོད་མ་ལ་སོགས་རྩ་བརྒྱད་ནི། ། འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་ཡོད་པས་ཤིང་། ། ཤིང་ལ་དབང་བྱེད་དཔའ་བོ་རྣམས། ། རང་རང་ངོ་བོར་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པའོ། ། དབུས་ན་འདབ་བརྒྱད་ཁ་དོག་དམར། ། ཟླ་བ་ཁ་དོག་ཉི་མ་མཛེས་པའི་གདན། ། དབྱངས་ ཡིག་དཔེ་བྱད་ལས་བྱུང་བའི། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་གཉིས་སུ་གསལ། ། དབུས་སུ་ས་བོན་གཉིས་གྱུར་པ། ། པད་སྣོད་གྲི་གུག་མཾ་ཧཱུཾ་ལྡན། ། ཐམས་ཅད་འདི་རུ་གཅིག་པ་ལ། ། བཅོམ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་བཞེངས། ། སྐུ་མདོག་གནག་ལ་ཁྲོས་པའི་ཞལ། ། ཞལ་བརྒྱད་དང་ནི་སྤྱན་ གསུམ་པ། ། དབུས་མ་གནག་ལ་སྐུ་དང་འདྲ། ། སེར་པོ་དམར་པོ་ལྗང་གུའི་མདོག། གཡོན་ནས་བསྐོར་བའི་རིམ་པའོ། ། གཞན་ནི་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་མཚུངས། ། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་རྔེའུ་ཆུང་དང་། ། ཀ་པཱ་ལ་དང་ཁྭ་ཊྭཱཾ་ག། རལ་གྲི་དང་ནི་མདའ་གཞུ་རྣམས། ། ཕྱག་ནི་བཞི་གཉིས་ ན་ནི་བསྣམས། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་སྤྱི་བོར་མཚན། ། ཟླ་ཕྱེད་དབུ་ལ་བརྒྱན་པ་ལ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཡི་ཅོད་པན་ཅན། ། མགོ་བོ་རློན་པས་དོ་ཤལ་བྱས། ། གཤིན་རྗེའི་པགས་པའི་ཤམ་ཐབས་ལ། ། ཐོད་པའི་དུམ་བུའི་སྐ་རགས་བཅིངས། ། སྐུ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་གིས་བརྒྱན། ། བཞེངས་ ཏེ་གར་དགུའི་སྒྲ་ཆེན་སྒྲོགས། ། ཞབས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་མནན་ནས་རོལ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་དང་གཉིས་མེད་སྦྱོར། ། བདེ་བ་ཆགས་ཆེན་རང་བཞིན་ལས། ། འཕྲོས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། ། ཀྱེ་རབ་སྐུ་མཆོག་གི་ངོ་བོ་ཡི་མཚན་ཉིད། །

They exercise mastery over the trees of the charnel grounds. Alternatively, the eight [deities] such as the crow and so forth are explained as the charnel grounds through reasoning. The eight channels, such as the desire [channel] and so forth, are the trees because they possess fruit and flowers. The heroes who exercise mastery over these trees abide in their respective essences. Adorned with such ornaments, in the center is an eight-petaled [lotus] of red color, with a moon and sun as a beautiful seat. From the vowels and secondary marks, the moon and sun appear as two. In the center, the two seed-syllables transform into a lotus vessel and a curved knife, marked with māṃ and hūṃ. All of these become one here, and the Blessed One, the Wisdom Drop, arises. His body is black with a wrathful face, possessing eight faces and three eyes. The central face is black, like the body; the others are yellow, red, and green, arranged in a sequence circling from the left. The others are like blue utpala flowers. He holds a vajra, a bell, a small drum, a kapāla, a khaṭvāṅga, a sword, and a bow and arrow in his four pairs of hands. His crown is marked with a crossed vajra, and his head is adorned with a crescent moon. He wears the crown of Akṣobhya and a necklace of fresh heads. He wears a lower garment of Yama’s skin and a belt of skull fragments. His body is adorned with the six mudrās. Standing, he proclaims the great sound of the nine dramatic moods. With his feet, he tramples the world and sports. In non-dual union with the Great Mudrā, from the nature of great passion and bliss, the emanated goddesses make offerings. O, the characteristic of the essence of the supreme body!

གང་ན་བཞུགས་པ་མྱ་ངན་འདས་ མཚན་ཉིད། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་དེ་ཆད། ། གཉིས་མེད་པ་ཡི་བདེ་བས་མི་ཚོར་རམ་ཅི། ། མཚོ་སྐྱེས་མ་དང་གསུང་རྡོ་རྗེར་སྦྱོར་ཡོངས་སུ་གཟིགས། ། གང་ཞིག་དངོས་པོ་དངོས་མེད་དེ་ནི་སྤྱོད། ། གླུ་ཡིས་མཆོད་ཅིང་བསྐུལ་བ་ལས། ། རང་བཞིན་ལས་ནི་མཾ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། གྲི་གུག་པད་སྣོད་དེ་ལས་བྱུང་། ། ལྟེ་བའི་ནང་དུ་ས་བོན་གནས། ། སྙིང་པོ་ཞུ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། འཇིགས་བྱེད་ཟླ་ཉི་སྟེང་ན་བཞེངས། ། དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར། ། ཞལ་བརྒྱད་ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ། ཞབས་བཞི་གཡས་བརྐྱང་གཡོན་ཀྱང་ བརྐྱང་། ། སྤྱན་གསུམ་པ་ནི་སྐུ་མདོག་གནག། ཞལ་གསུམ་དཀར་དང་དམར་དང་སེར། ། གཞན་རྣམས་ཞལ་ནི་བུང་བ་མཚུངས། ། སྟེང་མ་འཇིགས་པ་བོང་བུའི་བྱད། ། ཁྱོད་སྐུ་མཆེ་བ་འཇིགས་པ་གཙིགས། ། སྐུ་ལ་བསྐལ་བའི་མེ་རི་འབར། ། བཞེངས་ནས་དྲེགས་པ་ འཇོམས་པར་མཛད། ། ཐོད་རློན་རྒྱུ་མས་བརྒྱུས་པས་བརྒྱན། ། སྐྲ་སེར་སྨིན་མ་གྱེན་དུ་འགྲེང་། ། ཞི་བའི་པགས་པ་རློན་པ་ནི། ། ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གྱེན་དུ་དཔྱངས། ། ལྷག་མའི་ཕྱག་རྣམས་འཇིགས་བྱེད་མའི། ། ཁ་ནས་ཁྲག་འཛག་ཀ་པཱ་ལར། ། བཏུང་བཟའི་ཕྱིར་ནི་ ཕྱག་ན་བསྣམས། ། ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་གིས་སྐུ་ལ་བརྒྱན། ། ཚངས་པའི་པགས་པས་ཤམ་ཐབས་བྱས། ། སྐྱེ་རགས་བཅིངས་ཤིང་གར་དུ་སྒྲོགས། ། ཧ་ཧ་བཞད་པ་ཁྲོ་བོའི་འཇིགས། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་དང་མཉམ་སྦྱོར་ཞིང་། ། ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་སྐུ་མདོག་སྔོ། ། སྤྱན་གསུམ་ སྐྲ་གྲོལ་གཉིས་ཀ་འཁྱུད། ། རུས་པའི་རྒྱན་དང་ཐོད་པས་བརྒྱན། །

Wherever he dwells, he is in nirvāṇa. The characteristic is emptiness devoid of suchness. Is he not perceived by the bliss of non-duality? Behold the union of the Lake-Born Mother and Vajra Speech. That which is both entity and non-entity is the conduct. Through the offering and exhortation of song, From the nature [arise] the syllables Maṃ and Hūṃ. From these, the curved knife and the lotus vessel arise. The seed syllable resides within the navel. From the melting of the heart mantra, the Blessed One Arises upon the moon and sun of Bhairava. He is surrounded by heroes and heroines. He has eight faces and sixteen arms, And four legs, with the right and left extended. He has three eyes and a black body; His three faces are white, red, and yellow. The others are like the color of bees. The upper face is the terrifying face of a donkey. Your body bares terrifying fangs. Upon your body, the mountain of kalpa-fire blazes. Having arisen, you subdue the arrogant. Adorned with a garland of fresh skulls and intestines, With yellow hair and eyebrows standing erect, The fresh skin of a peaceful [deity] Is held aloft by two hands. The remaining hands hold the kapāla From which the blood of Bhairavī drips, To be drunk and eaten. The body is adorned with the six mudrās. The skin of Brahmā serves as a lower garment. Bound with a girdle, he performs the dance. Laughing "Ha Ha," he is terrifying in his wrath. In union with the Great Mudrā, She has one face, two arms, and a blue body. With three eyes and loose hair, she embraces both. Adorned with bone ornaments and a skull-crown.

མི་བསྐྱོད་ཅོད་པན་ཡབ་དང་མཉམ། ། གཅེར་བུ་ཁམ་དུ་ཐམས་ཅད་གསོལ། ། ཕྱག་གཉིས་གྲི་གུག་སྣོད་འཛིན་པ། ། རྒྱན་རྣམས་ཡབ་དང་མཚུངས་པའོ། ། སྣ་ཚོགས་པདྨའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ། ། དཔའ་ བོ་ལ་སོགས་བཞུགས་པ་རྣམས། ། ཤར་དུ་ཨུ་རྒྱན་གནས་སུ་ནི། ། ནམ་མཁའ་དྲི་མེད་བསམ་པར་བྱ། ། ཛཱ་ལནྡྷ་ར་བྱང་དུ་སྟེ། ། ཤིན་ཏུ་རྩལ་ཆེན་བསྒོམ་པའོ། ། པུ་ལི་ར་མ་ནུབ་ཏུ་སྟེ། ། ལྷ་ཡི་དབང་ཕྱུག་བསམ་པའོ། ། ཀཱ་མ་རཱུ་པ་ལྷོ་ཡི་ཕྱོགས། ། གསང་བའི་ བདག་པོ་དེ་ལྟར་རོ། ། མ་ལ་པ་རུ་འོད་བྲག་སྟེ། ། སིནྡྷུའི་ཡུལ་དུ་ཉི་འགྲོའོ། ། ན་ག་རུ་ནི་མཆོག་དགའ་སྟེ། ། སིང་གར་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའོ། ། གནས་དང་ཉེ་གནས་བྱ་བའོ། ། མ་རུར་ཨུཏྤལ་སྙིང་པོ་སྟེ། ། དེ་བཱི་ཀོ་ཊཱིར་ཞིང་ཆེན་བདག། ཀཽ་ལུ་ཏ་རུ་ནག་པོ་འདུལ། ། རྨད་འབྱུང་དཔའ་བོ་ཨརྦུ་དར། ། ཞིང་དང་ཉེ་ཞིང་ཞེས་འདིར་བཤད། ། ཧ་ལི་ཀ་ལིར་གྲགས་ཆེན་ཏེ། ། ཀུ་ཏ་པར་ནི་དྲེགས་འཇོམས་སོ། ། རི་རབ་རྟ་ནི་ལམ་པ་ཀ། ཀཱཉྩི་ཀར་ནི་ནམ་མཁའི་ཞལ། ། ཚན་དོ་དང་ནི་ཉེ་ཚན་དོ། ། ཤར་དང་བྱང་ལ་སོགས་པ་ རུ། ། དཔའ་མོ་རྣམས་ནི་སྔོན་དང་མཚུངས། ། ལས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཟླ་མ་སྟེ། ། གཡོན་པ་མ་ནི་གསེར་གླིང་དུ། ། ཉི་མ་མ་ནི་ཀུ་ལུ་ཏར། ། རླུང་ཟ་མ་ནི་ཙིནྡ་རོ། ། འདུས་པ་དང་ནི་ཉེ་བའི་འདུས། ། ཡི་དྭགས་འདུས་པར་བསིལ་སྦྱིན་མ། ། སྙིང་པོའི་འདབ་མའི་ཆུ་ཡི་ངོས། ། བག་ཡོད་ཐོར་ཅོག་ཙ་རི་ཏར། ། ཉི་འདུལ་གཞོན་ནུའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། ། དེ་ནི་དུར་ཁྲོད་ཉེ་དུར་ཁྲོད། ། ཞི་ཚོར་ཕོ་ཉ་ཀསྨི་རར། ། ལྗང་བརྩོན་མ་ནི་ཀེ་ཏ་རར། ། ནེ་པ་ལེར་ནི་འོད་བདུན་མ། །

Equal to the Father in her crown of Akṣobhya, naked, she devours everything in a single mouth. Holding a curved knife and a skull-cup in her two hands, her ornaments are identical to those of the Father. In the eastern direction of the variegated lotus, the heroes and so forth reside. In the east, in the land of Oḍḍiyāna, one should visualize Namkha Drime (Vimalākāśa). In the north, at Jālandhara, one should meditate on Shin tu Tsalchen (Mahāvikrama). In the west, at Pullīramalaya, one should visualize Lhai Wangchuk (Devendra). In the southern direction, at Kāmarūpa, is the Lord of Secrets (Guhyapati). In Mālava is Ödrak (Prabhāśaila), and in the land of Sindhu is Nyidro (Sūryagati). In Nagara is Chokga (Paramānanda), and in Siṅghala is Thams cad Byedpa (Sarvakara). These are the sacred sites (pīṭha) and secondary sites (upapīṭha). In Maru is Utpala Nyingpo (Utpalagarbha), and in Devīkoṭa is Zhing chen Bdag (Mahāviṣayapati). In Kauluta is Nakpo Dul (Kṛṣṇavinaya), and in Arbuda is the marvelous hero Ngadbyung (Adbhuta). These are explained here as the fields (kṣetra) and secondary fields (upakṣetra). In Halikali is Drakchen (Mahāyaśas), and in Kūṭapārṇa is Dregjom (Darpaghna). In Mount Meru is Tana (Aśvaka), and in Kāñcī is Namkhai Zhal (Gaganamukha). In Chandoha and Upacandoha, in the east, north, and so forth, the heroines are as before. In the land of Karma is Dawa Ma (Candramā), and in Suvarṇadvīpa is Gyonpa Ma (Vāmā). In Kuluṭa is Nyima Ma (Sūryā), and in Ciñcāra is Lungza Ma (Vāyubhakṣī). These are the assemblies (melāpaka) and secondary assemblies (upamelāpaka). In the Pretasamāja is Siljinma (Śītalā). On the side of the water at the heart-petal is Bagyö Thortsho (Apramādaśikhā) in Caritra. In Sūryavinaya is Zhonnu Drongkhyer (Kumāranagara); these are the charnel grounds (śmaśāna) and secondary charnel grounds (upaśmaśāna). In Śītala is the messenger Kasmi-ra (Kāśmīra). In Ketaka is Jangtsönma (Haritā). In Nepāla is Ödunma (Saptaprabhā).

ཚངས་པའི་མ་ནི་ཀ་རུ་ཛར། ། བྱི་ལ་ཉེ་བའི་བྱི་ལའོ། ། འཆི་མེད་གྲོང་ཁྱེར་ཁྱབ་འཇུག་ མ། ། ཐོག་ཁ་མ་ནི་མི་ཡི་ཡུལ། ། ཐམས་ཅད་སྐྱེད་བྱེད་ས་འོག་ཏུ། ། དཔའ་བོའི་ཡུལ་ནི་རི་རབ་རྩེར། ། དེ་ནི་སྦྱོར་དང་ཉེ་བའི་སྦྱོར། ། དཔའ་བོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར། ། སྐུ་མདོག་བཞུགས་ཐབས་ཡབ་དང་འདྲ། ། ནག་པོ་དཀར་པོ་དམར་པོ་སྔོ། ། ལྗང་གུ་པད་སྔོན་ཟླ་ དཀར་དང་། ། དམར་ཆེན་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་མཚུངས། ། གསེར་ཞོགས་མིག་སྨན་དུ་བའི་མདོག། སྤྲིན་མདོག་གསེར་འོད་དམར་ནག་དང་། ། སེར་པོ་ལ་སོགས་རིམ་པ་བཞིན། ། ཞལ་བཞི་ཕྱག་བཞི་དཔའ་བོ་ཀུན། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་དང་ཀ་པཱ་ལ། ། རྩ་བར་བསྣམས་ནས་ཤེས་རབ་ འཁྱུད། ། དྲིལ་བུ་རྔེའུ་ཆུང་འོག་གཉིས་བསྣམས། ། འཇིགས་བྱེད་ཟླ་ཉི་ཞབས་ཀྱིས་མནན། ། རྒྱལ་པོའི་བཞུགས་ཐབས་བཞིན་དུ་བཞུགས། ། ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིས་བརྒྱན། ། སྣ་ཚོགས་པ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་དཔའ་བོ་རྣམས། ། ཐམས་ཅད་པད་སྣོད་གྲི་གུག་ཐོགས། ། རྒྱན་དང་ཆ་ལུགས་ཡབ་དང་མཐུན། ། རིམ་གཉིས་སྣ་ཚོགས་འདབ་རྒྱས་ལ། ། ཤར་དུ་སྐམ་མ་སྤྲིན་མདོག་སྟེ། ། བྱང་དུ་འཇིགས་མ་གསེར་གྱི་མདོག། ནུབ་ཏུ་རྒྱུན་འོད་ཁ་དོག་དམར། ། ལྷོ་རུ་མཆུ་འཕྱངས་མ་ནི་ལྗང་། ། མེ་མཚམས་རི་རབ་སོ་མ་ཟླ། ། གནོད་སྦྱིན་མཚམས་སུ་བདེ་མ་སེར། ། རླུང་མཚམས་དམིགས་སྟོང་ཤེལ་གྱི་མདོག། བྱང་མཚམས་སྟག་མ་བཻརྱ་མཚུངས། ། ནུབ་མཚམས་གཏུམ་མོ་རིན་ཆེན་མདོག། ལྷོ་མཚམས་འདོད་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་མདོག། ལུས་ འཕགས་པོ་དང་སྒྲ་མི་སྙན། ། བ་ལང་སྤྱོད་དང་འཛམ་བུའི་གླིང་། །

The mother of Brahmā is Karuñjarī; the mother of the Cat is Upacatuḥ. The mother of Viṣṇu is in the City of the Immortals; the mother of the Roof is in the realm of humans. The mother who gives birth to all is in the subterranean realm; the domain of the Heroes is on the peak of Mount Meru. These are the yoga and upayoga [locations], where they are joined together with the Heroes. Their body colors and postures are like those of the Fathers. Black, white, red, blue, green, the color of a blue lotus, the white of the moon, resembling a great red utpala, the color of gold, collyrium, and smoke, the color of clouds, golden light, dark red, yellow, and so forth, in successive order. All the Heroes have four faces and four arms; holding a khaṭvāṅga and a kapāla at the base, they embrace the Wisdom Consorts. They hold a bell and a small drum in the two lower hands, and trample upon Bhairava, the moon, and the sun with their feet. They sit in the royal posture and are adorned with the five mudrās and various ornaments. The Heroes have one face and two arms; they all hold a lotus vessel and a curved knife. Their ornaments and attire accord with those of the Fathers. Upon the various petals of the two stages, in the east is Śuṣkā, the color of clouds; in the north is Bhīmā, the color of gold; in the west is Prabhāvatī, red in color; in the south is Lambakarṇī, green. In the southeast is Meruṇḍā, the color of the moon; in the northeast is Yakṣī, yellow; in the northwest is Śūnyadṛṣṭi, the color of crystal; in the southwest is Vyāghrī, resembling lapis lazuli. In the west is Caṇḍālī, the color of a jewel; in the south is Kāmākārā, of various colors. [The continents of] Pūrvavideha, Aparagoyānī, Godānīya, and Jambudvīpa.

ལམ་དང་ཉེ་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་གནས་པའོ། ། ཞལ་ནི་ཉི་མིག་ཨུཏྤལ་མདོག། དབང་ལྡན་མཚམས་སུ་མེ་ཞལ་སེར། ། འོད་མ་སེར་མོ་ཤར་གྱི་སྒོར། ། ལྕེ་རིང་དཀར་མོ་བྱང་གི་ སྒོར། ། ཆོས་དཀར་ཟླ་མདོག་ནུབ་ཀྱི་སྒོར། ། བདེན་མ་ལྗང་གུ་ལྷོ་ཡི་སྒོར། ། ཤར་མཚམས་ཕྱག་བཞི་སྣ་ཚོགས་གཟུགས། ། སྐྲ་དང་ན་བཟའ་གྲོལ་བ་ཡིས། ། སྤྱན་གསུམ་པ་ལ་རུས་པའི་རྒྱན། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་མཛེས། ། རལ་གྲི་དང་ནི་ཀ་པཱ་ལ། ། ཁྲག་གིས་ བཀང་བ་ཕྱག་ན་བསྣམས། ། གཞན་ན་ཁ་ཊྭཱཾ་རྔེའུ་ཆུང་ངོ་། ། རོ་སྟེང་གཡོན་བརྐྱང་རྣལ་འབྱོར་མ། ། དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཐམས་ཅད་གནས། ། རང་འོད་ཐབས་དང་ལྡན་པའོ། ། སྤྱི་བོ་དང་ནི་སྤྱི་གཙུག་དང་། ། མཚོག་མ་དང་ནི་སྨིན་དབུས་དང་། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོ་མིག་གཉིས་དང་། ། རྣ་ བ་གཉིས་དང་ཁ་པད་དང་། ། ཀོ་སྒོ་དང་ནི་མགྲིན་གླིང་དང་། ། རྒྱབ་གླིང་དེ་བཞིན་འོ་མའི་སྣོད། ། སྙིང་ག་དང་ནི་ལྟེ་བ་དང་། ། གསང་བའི་པདྨ་མཚན་གྱི་དབུས། ། མཚན་རྩ་དང་ནི་གཞང་ཁ་དང་། ། བརླ་གཉིས་དེ་བཞིན་པུས་མོ་གཉིས། ། རྗེ་ངར་གཉིས་དང་རྐང་པ་གཉིས། ། མཐེ་བོང་དང་ནི་སོར་མོ་དང་། ། ལུས་ཐམས་ཅད་དང་རྐང་མཐིལ་གཉིས། ། ལྟག་པ་དང་ནི་རྐེད་པ་དང་། ། ཆོས་འཁོར་དེ་བཞིན་ལྟེ་བ་དང་། ། མེ་འཁོར་དེ་བཞིན་གསང་སྣའོ། ། སྤུ་མཚམས་དེ་ལྟར་དེ་ཡི་འོག། རིན་མགྲིན་རྡོ་རྗེའི་དཔྲལ་བའི་གནས། ། དེ་ནི་གནས་དང་ཉེ་བའི་ གནས། ། ཞིང་དང་དེ་བཞིན་ཉེ་ཞིང་སྟེ། ། ཚན་དོ་དང་ནི་ཉེ་ཚན་དོ། ། འདུས་པ་ཉེ་འདུ་དེ་ལྟར་ནི། ། དུར་ཁྲོད་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་རབ། །

It is the path and the near path, where the yoginīs reside. Her face is the color of an utpala flower with two eyes; in the northeast corner is the fire-face, yellow. At the eastern gate is the yellow Vīṇā; at the northern gate is the white Dīrghajihvā; at the western gate is the moon-colored Dharmā; at the southern gate is the green Satyā. In the eastern corner is the four-armed Viśvarūpā, with loose hair and garments, three eyes, and bone ornaments, exquisitely adorned with the five mudrās. She holds a sword and a skull-cup filled with blood in her hands, while the others hold a khaṭvāṅga and a small drum. The yoginī stands upon a corpse with her left leg extended. In that manner, all of them abide, endowed with their own light and the method. At the crown of the head, the top of the head, the fontanelle, the center of the brow, the tip of the nose, the two eyes, the two ears, the lotus of the mouth, the chin, the throat, the back of the neck, and likewise the milk-vessel; at the heart, the navel, the secret lotus in the center of the marks, the base of the marks, the anus, the two thighs, the two knees, the two shins, the two feet, the big toes and the other toes, the entire body, and the two soles of the feet; at the nape of the neck, the waist, the dharma-wheel, the navel, the fire-wheel, and the secret nose; at the hairline and below it, the jewel-throat, and the vajra-forehead—these are the places, the near places, the fields, the near fields, the chandoha, the near chandoha, the melāpaka, the near melāpaka, and the excellent charnel grounds and near charnel grounds.

བྱི་ལ་ཉེ་བའི་བྱི་ལ་དང་། ། སྦྱོར་བ་དང་ནི་ཉེ་བའི་སྦྱོར། ། ལམ་དང་ཉེ་ལམ་ལ་སོགས་གནས། ། དེ་ནི་གནས་ནི་བརྒྱད་དུ་བསྟན། ། ཉེ་བའི་ གནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། ། རང་བཞིན་བདེ་ཆེན་ནམ་མཁར་གནས། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། ། སྔགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱག་རྒྱས་དགུག། མཐེའུ་ཆུང་ལུ་གུ་རྒྱུད་སྦྲེལ་ཏེ། ། མཛུབ་རྩེ་གཉིས་ནི་ནམ་མཁར་བསྒྲེང་། ། མཐེ་བོང་མནན་པས་ བརྟན་པར་བྱ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ལ་བསྟིམས་ལ། ། སྔགས་འདིས་རྟག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བྱ། ། ཨོཾ་ཤྲཱི་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཛྙཱ་ན་སཏྭ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་ཐིམ་ལྟར། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་བསྟིམ་པའོ། ། དེ་ནས་ སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ། ། སྤྱི་བོ་སྙིང་ག་མགྲིན་པར་བསྒོམ། ། རིགས་སུ་དབྱེ་བས་འཁོར་ལོ་གསུམ། ། གནས་གསུམ་དུ་ནི་བསྒོམ་པའོ། ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་དང་ལྡན་པ་ཡིས། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་དམ་ཚིག་གོ། ། བདག་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་ལྡན་པས། ། དེ་ཕྱིར་གོ་ཆ་མི་དགོས་སོ། ། འཁོར་ལོ་རྣ་ཆ་མགུལ་གདུབ་དང་། ། གདུ་བུ་སྐེ་རགས་ཐལ་བ་དྲུག། གཏི་མུག་མཁའ་འགྲོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དྲུག་ཏུ་བདག་གིས་བཤད་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལས་ཀྱང་གསུངས། ། ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་ལ་བསྟན་པ་སྟེ། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་དག་པ་སྟེ། ། རིགས་དྲུག་ རིམ་པར་ཤེས་པར་བྱ། ། ལྷ་མོ་བདག་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་དྲུག། དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་གོ་ཆ་རྫོགས། ། དེ་ནས་དབང་བསྐུར་བདེ་བ་ནི། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དབང་བསྐུར་དོན། ། འོད་ཟེར་དང་ནི་བཅས་པས་བསྐུལ། ། དེ་ནས་བདེ་ཆེན་ནམ་མཁའ་གནས། །

The pīṭha, upapīṭha, the melāpaka, and the upamelāpaka, the kṣetra, and the upakṣetra, and so forth—these are taught as the eight sthānas. The upasthānas are likewise. Abiding in the space of the nature of great bliss, the wisdom beings (jñānasattva) are invited and summoned with the mudrā accompanied by mantra. Linking the little fingers like a chain, the tips of the two index fingers are raised toward the sky; by pressing the thumbs, they are made firm. The maṇḍalas of the wisdom beings are dissolved into the commitment beings (samayasattva), and one should always maintain the divine pride with this mantra: Oṃ śrī sarvatathāgatajñānasattvātmako ’ham. Just as water dissolves into water, the wisdom beings are dissolved. Then, the vajra body, speech, and mind are meditated upon at the crown, heart, and throat. By distinguishing the families, the three cakras are meditated upon in the three places. Possessing Oṃ Āḥ Hūṃ, these are the samayas of the three vajras. Since the self possesses the six mudrās, armor is therefore not required. The wheel, earrings, necklace, bracelets, belt, and ashes are the six; these are the Ḍākinīs of Delusion and so forth. I have explained them as six. This is also taught in the Mahāmudrā: the teaching on the six mudrās is the purification of the six sense bases (āyatana); the six families should be known in their proper order. The goddesses themselves are the six mudrās; therefore, the armor is complete. Then, regarding the bliss of the empowerment, the Blessed One is invoked with light rays for the purpose of conferring empowerment. Then, [the deities] abide in the space of great bliss.

བདུད་རྩི་དང་ལྡན་བུམ་པ་ ཡིས། ། རང་གི་སྤྱི་བོར་དབང་བསྐུར་བས། ། དྲི་མ་དག་ནས་མི་བསྐྱོད་པའི། ། རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་སུ་ནི་འགྱུར། ། རླུང་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་སྟེང་། ། བདེ་འཁོར་ཀ་པཱ་ལ་ཡི་དབུས། ། གླ་རྩི་བཞི་མཉམ་སིཧླ་དང་། ། ག་བུར་དང་ནི་ཤ་ལི་དང་། ། ཡེ་ཤེས་ གནས་པའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ། ། རླུང་མས་བསྐུལ་ནས་མེ་ནི་འབར། ། རིགས་ལྔ་བདུད་རྩིའི་ངོ་བོར་ཞུ། ། ཨོཾ་གྱི་འོད་ཀྱིས་ཡང་དག་འབར། ། ཧཱུཾ་གིས་བདུད་རྩི་དཀར་པོར་སྦྱངས། ། ཨ་ཡིས་གཉིས་མེད་རྟོགས་པར་བརླབས། ། དེ་རྫས་བདུད་རྩི་བཟའ་བར་བྱ། ། རང་ ལྕེ་པདྨའི་འདབ་མ་རུ། ། ཧཱུཾ་བྱུང་རྡོ་རྗེ་དཀར་བཀོད་ལ། ། ཕྱི་ནང་རབ་ཚིམ་འདི་ཡིས་སོ། ། ཉི་ཟླ་ལ་སོགས་མཆོད་པ་ཡིས། ། ཕྱི་དང་ནང་གཉིས་སྐུ་ལ་མཆོད། ། རིམ་གཉིས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས། ། སྔགས་འདུས་མཆོད་པ་རྟག་ཏུ་བྱ། ། ཨོཾ་དང་ཧཱུཾ་ཕཊ་ བར་དུ་ནི། ། དབྱངས་ཡིག་རེ་རེ་སྤེལ་བ་ཡིས། ། མར་ངོ་ཚེས་གཅིག་ནས་བཟུང་སྟེ། ། བཅུ་དྲུག་བར་དུ་མཆོད་བྱའོ། ། དཔྲལ་བ་ལ་སོགས་གནས་རྣམས་ན། ། བདེ་ཆེན་སྐུ་ནི་བཞུགས་པ་ལ། ། སྔགས་དང་མེ་ཏོག་ལྡན་པའི་དུས། ། དུས་དང་ཚེས་གྲངས་མ་ནོར་བར། ། རླག་དང་ལོངས་སྤྱོད་དབང་གིས་ནི། ། སྐུ་བརྒྱད་པ་ནི་མཆོད་བྱས་པས། ། སྐུ་གསུམ་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། བཅུ་དྲུག་དགའ་བའི་ས་ཐོབ་བོ། ། དེ་ནས་བསྟོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། ། འཁོར་ལོ་ལ་ནི་བསྟོད་པའོ། ། དོན་ཐམས་ཅད་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། སྔགས་རྣམས་བཟླས་པ་ གསལ་བར་བྱ། ། ཨོཾ་ཤྲཱི་མ་ཧཱ་བཛྲ་གེ་ན་ཏི་ལ་ཀ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ།

With a vase filled with amṛta, By conferring empowerment upon one’s own crown, Impurities are purified and one becomes The wisdom of the nature of Akṣobhya. Upon the maṇḍalas of wind, fire, and so forth, In the center of the kapāla of the bliss-cakra, Are musk, the four equal parts, sihlaka, Camphor, and śali. The deities of the families who abide in wisdom Are stirred by the wind and fire blazes. The five families melt into the essence of amṛta. By the light of OṂ, they blaze perfectly; By HŪṂ, the amṛta is purified into white; By ĀḤ, it is blessed as the realization of non-duality. One should consume that substance, the amṛta. Upon one’s own tongue, like a lotus petal, Place a white vajra arisen from HŪṂ; By this, the outer and inner are thoroughly satisfied. With offerings such as the sun and moon, Offer to the outer and inner bodies. The yoginīs of the two stages Should constantly perform the mantra-gathering offering. Between OṂ and PHAṬ, By interspersing each of the vowel letters, Starting from the first day of the waning moon Until the sixteenth, one should offer. In the places such as the forehead, Where the body of great bliss resides, At the time of possessing the mantra and flowers, Without erring in the time and date, Through the power of destruction and enjoyment, By making offerings to the eight bodies, One attains the sixteenth stage of joy, The Vajradhara who is the nature of the three bodies. Then, with various praises, One should praise the maṇḍala. In order to accomplish all aims, One should clearly recite the mantras: OṂ ŚRĪ MAHĀVAJRA GENATI LAKA HŪṂ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ.

ཨོཾ་ཧྲཱིཿཧ་ཧ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དང་། ། ཉེ་བའི་སྙིང་པོའི་འདི་གཉིས་ནི། ། གྲངས་མེད་པ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཡོད། ། ཨོཾ་བཛྲ་མྲེ་ཏ་ཡེ་མ་ཧཱ་བ་ལ་པ་རཀྵ་མ་ཡེ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ས་ར་ཝི་ས་ ར་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། བཅོམ་ལྡན་མོ་ཡི་སྙིང་པོ་དང་། ། ཉེ་བའི་སྙིང་པོ་འདི་གཉིས་ཀྱིས། ། དོན་ཀུན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་མཆོག། ཡང་ན་ཕྲེང་བའི་སྔགས་ནི་མཆོག། བསྙེན་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་ནི། ། དེ་ནས་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱ། ། འདིས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་གྲུབ་བྱེད། ། ཨོཾ་དྷཱུཾ་དྷཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཀྲུཾ་ཀྲུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་གྲོཾ་གྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་མྲོཾ་མྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཛྲོཾ་ཛྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཌྭོཾ་ཌྭོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་པྲོཾ་པྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་སྲོཾ་སྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཏྲོཾ་ཏྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་དྲོཾ་དྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཕྲོཾ་ཕྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་བྲོཾ་བྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཡྲོཾ་ཡྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཧྲོཾ་ཧྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཨོཾ་ཁྲོཾ་ཁྲོཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་བཅུ་དྲུག་གཉིས། ། སྙིང་པོ་མཆོག་ཏུ་བསྟན་པའོ། ། འཕར་མ་གཉིས་པོའི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། སྙིང་པོ་སྔགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་རོ། ། ཨོཾ་ནི་དང་པོ་ཧཱུཾ་ཕཊ་མཐའ། ། བར་དུ་མིང་ནི་སྤེལ་བའོ། ། ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་ཨུ་ཨཱུ་རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀ་ཨེ་ཨཻ་ཨོ་ཨཽ་ཨཾ་ཨཿ ཡང་ན་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་སྔགས། ། དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་སྙིང་པོ་སྔགས། ། དེ་ནས་གཏོར་མའི་ཆོ་ག་བསྟན། ། ཛཿ་ཧཱུཾ་བཾ་ཧོཿཕྱག་རྒྱར་ལྡན། ། མཁའ་འགྲོ་དང་ནི་ཕྱོགས་སྐྱོང་སོགས། ། དགུག་གཞུག་བཅིངས་ལ་དགྱེས་པར་བྱ། །

OṂ HRĪḤ HA HA HŪṂ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. These two, the heart mantra and the near-heart mantra of the Blessed One, possess immeasurable qualities. OṂ VAJRA MRETAYE MAHĀBALA PARAKṢA MAYE HŪṂ HŪṂ PHAṬ PHAṬ SVĀHĀ. OṂ SARAVI SARAH HŪṂ HŪṂ PHAṬ PHAṬ SVĀHĀ. By these two, the heart mantra and the near-heart mantra of the Blessed Lady, all purposes are supremely accomplished. Alternatively, the garland mantra is supreme. Having completed the approach retreat, one should then perform the various activities. By this, all activities are accomplished. OṂ DHŪṂ DHŪṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ KRUṂ KRUṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ GROṂ GROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ MROṂ MROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ JROṂ JROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ ḌVOṂ ḌVOṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ PROṂ PROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ SROṂ SROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ TROṂ TROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ DROṂ DROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ PHROṂ PHROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ BROṂ BROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ YROṂ YROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ HROṂ HROṂ HŪṂ PHAṬ. OṂ KROṂ KROṂ HŪṂ PHAṬ. These are taught as the supreme heart mantras of the sixteen heroes and heroines. The heart mantras of the yoginīs of the two outer circles are likewise. OṂ at the beginning and PHAṬ at the end, with the name inserted in between. A Ā I Ī U Ū Ṛ Ṝ Ḷ Ḹ E AI O AU AṂ AḤ. Alternatively, the mantra of the vowels and consonants is the heart mantra of the heroes and heroines. Next, the ritual for the torma is taught. Accompanied by the mudrās JAḤ HŪṂ BAṂ HOḤ, summon, enter, bind, and please the ḍākinīs, the guardians of the directions, and so forth.

ཨ་དང་ཀ་སོགས་སྔགས་ རྣམས་ཀྱིས། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་བརྟག་གཉིས་ལས། ། འབྱུང་བའི་སྔགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་སྦྱིན། ། ཁྲོ་བོའི་ངོ་བོར་བདག་ཉིད་གནས། ། སེམས་ཅན་བསྲུང་བའི་དོན་དུ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སྙིམ་པ་ཁ་ཕྱེ་ལ། ། མཚན་ཕྱེད་འཇིགས་པ་མེད་པས་སྦྱིན། ། དུར་ཁྲོད་ལ་སོགས་ གནས་སུ་གཏང་། ། དེ་ནས་བདག་གིས་རྣམ་དག་བསྟན། ། རྒྱུད་འདི་རང་ན་གསལ་བས་ན། ། འདི་རུ་དབྱེ་བ་བདག་གིས་ནི། ། ངལ་བས་འཇིགས་པས་མ་བྲིས་སོ། ། ཡང་ན་འདི་ལྟ་བུ་རུ་བསྟན། ། རྡོ་རྗེ་གུར་སོགས་དབུས་སུ་ནི། ། ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་བསམ་པ་སྟེ། ། བདེ་འཁོར་ཟུར་གསུམ་ཡོད་པ་ནི། ། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། ། ནང་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། འབྱུང་བའི་གནས་ཞེས་དེ་ལ་བྱས། ། ནམ་མཁའ་ཆོས་ནི་ཡིན་པ་སྟེ། ། ས་བོན་འབྱུང་གནས་གཡོན་པའོ། ། ཆོས་ནི་བྷ་ག་ཡིན་པར་བཤད། ། བྷ་གའི་གནས་ནི་རིན་ཆེན་ སྟེ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར། ། འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སོ། ། འབྱུང་བ་བཞི་ནི་བྱང་སེམས་ལས། ། འཁོར་ལོ་ལས་བྱུང་ཐམས་ཅད་ཁྱབ། ། ཞུ་བ་ཤེལ་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་། ། ཆར་ཡང་ཐིག་ལེའི་ཚུལ་དགའ་བཞིའི། ། གྲུ་བཞི་པ་ཡིས་རྣམ་ པར་མཛེས། ། སྟོང་པ་བཞི་དང་དགའ་བ་བཞིས། ། སྒོ་བཞི་ཟུར་བཞི་པར་ནི་བྱས། ། རྟ་བབས་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། ། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་དེ་ལྟར་སྦྱར། ། ཡང་ན་བྱང་སེམས་ཐིག་ལེ་དེ། ། སྟོང་པ་སྙིང་རྗེ་རོ་གཅིག་པས། ། གྲུ་བཞི་སྒོ་བཞི་ཟུར་བཞི་སོགས། ། ཚད་མེད་རྣམ་པར་དེ་བཞིན་སོགས། ། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཡེ་ཤེས་སུ། ། དབྱེར་མེད་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་དོ། །

With the mantras of A, Ka, and so forth, one should offer the torma with the mantras arising from the Hevajra Tantra in Two Sections. Abiding in the nature of a wrathful deity, for the sake of protecting sentient beings, one should open the vajra-cupped hands and offer it fearlessly at midnight. It should be dispatched to places such as charnel grounds. Then, I shall teach the purification. Since this is clear within this very tantra, I have not written out the divisions here for fear of being too tedious. Alternatively, it is taught in this way: in the center of the Vajrapañjara and so forth, one should visualize the source of phenomena (dharmodaya). The bliss-cakra, which has three corners, is the essence of phenomena; the bodhicitta residing within it is called the "source of arising." Space is the phenomenon, and the left is the source of the seed-syllable. It is explained that the phenomenon is the bhaga; the place of the bhaga is the jewel, because the Tathāgatas reside there. This is the source of phenomena. From the bodhicitta, the four elements arise and pervade everything produced from the cakra. The melted [substance] is the crystal celestial mansion; the rain is in the manner of the drops of the four joys. It is beautifully adorned with four corners. By means of the four emptinesses and the four joys, the four doors and four corners are formed. Through the divisions of the archways and so forth, the wheels and so forth are applied accordingly. Alternatively, that bodhicitta drop, through the single taste of emptiness and compassion, is the four corners, four doors, four corners, and so forth, as well as the immeasurables and so forth. Thus, the knowledge that all phenomena are inseparable from primordial wisdom (jñāna) is that very reality.

དུར་ཁྲོད་ལ་སོགས་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན། ། རྣམ་པར་ཁྱབ་དང་ཤིང་ཚིག་དང་། ། ཕྱེད་ཚིག་སྭ་སྭ་ཙེག་ཙེག་དང་། ། དུམ་མགོ་རྣམ་བཅས་ཡི་དྭགས་ལྡན། ། འཇིགས་པར་བྱེད་དང་མེ་འབར་ཕྲེང་། ། དེ་ནི་དུར་ཁྲོད་གསང་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་མཚན་རྟོགས་བག་ཆགས་གསང་། ། བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་འཛིན་པའི་རོ། ། འཛིན་པ་ཆད་ནས་རང་འོད་ཐིམ། ། སླར་ལ་རང་གི་རིན་ཆེན་ཁར། ། ཧཱུཾ་གིས་བྱིན་བརླབས་ཤ་ཆེན་ཏེ། ། ཤིང་དང་ དུར་ཁྲོད་དབང་བྱེད་པའི། ། དཔའ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཟ་ཞིང་བཞད། ། ཧ་ཧའི་སྒྲ་ནི་འཇམ་པ་སྒྲོགས། ། དེ་ལྟ་བུ་ཡི་དུར་ཁྲོད་ནི། ། བླ་མའི་ཞལ་ལས་ཤེས་པར་བྱ། ། རིན་ཆེན་མ་དང་པདྨ་དང་། ། གཤེ་ཆེན་མ་དང་སྟོབས་ཆེན་མ། ། མགོ་ཆེན་མ་དང་མྱོས་ཆེན་དང་། ། དགའ་ཆེན་མ་དང་དགའ་མེད་ཆེ། ། འདི་ནི་ཤིང་གི་དངོས་པོ་སྟེ། ། འབྲས་བུ་དང་ནི་མེ་ཏོག་དང་། ། ཡན་ལག་ཡོད་པའི་རྩྭ་ཡི་ཤིང་། ། གཞལ་ཡས་ཁང་ནི་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། དེ་ཡི་དབུས་ན་པདྨའི་གདན། ། ཟུར་གསུམ་ལ་སོགས་རྣམ་པར་གནས། ། གཟུང་འཛིན་སྟེང་དུ་ ཉི་ཟླའི་གདན། ། ཁུ་བདེ་དབྱངས་ཡིག་དཔེ་བྱད་ལས། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་ས་བོན་གནས། ། དེ་ལས་བདེ་ཆེན་རང་བཞིན་གསལ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད། ། འདི་ནི་གཙོ་བོའི་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། མཆོག་དང་ཆད་པའི་དབུས་ན་བཞུགས། ། རླག་དང་ལོངས་སྤྱོད་དེ་བཞིན་ ནོ། ། ཤར་བ་དང་ནི་ནུབ་པ་མིན། ། རྟག་ཏུ་ཤར་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཨུ་ཌྱན་ཞེས་པ་ཟུར་གསུམ་མོ། ། པདྨའི་འབྲས་བུ་ཛཱ་ལནྡྷར། ། དྲག་པོའི་མིག་འདྲ་པུལླི་ར། ། རིགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཀཱ་མ་རུ། ། ཚངས་པའི་མིག་འདྲ་མ་ལ་བ། །

Adorned with charnel grounds and the like, pervaded by trees that are half-burnt, crackling, and emitting sva-sva and tsik-tsik sounds, and possessing the heads of various hungry ghosts (preta), terrifying and garlanded with blazing fire—this is the secret charnel ground. Alternatively, the secret of the habitual tendencies of conceptualizing characteristics is the taste that holds the wisdom of bliss. When grasping is severed, one’s own light dissolves; then, into the mouth of one’s own jewel, it is consecrated by HŪṂ as "great flesh." The heroes who rule over the charnel grounds eat and laugh, proclaiming the gentle sound of ha ha. Such a charnel ground is to be known from the mouth of the Guru. The Jewel Mother, the Lotus, the Great Scold, the Great Power, the Great Head, the Great Intoxication, the Great Joy, and the Great Joyless—these are the entities of the trees. With fruits, flowers, and branches, the trees are the grasses that adorn the celestial mansion (vimāna). In its center is a lotus seat, situated in a triangular shape and so forth. Upon the duality of subject and object are the seats of the sun and moon. From the vowels and consonants of the essence and bliss, the moon and sun abide as the seed-syllables. From that, the nature of great bliss shines forth; this is called Vajrasattva himself. This is the principal Blessed One, dwelling in the center between the supreme and the severed. Destruction and enjoyment are likewise so. There is no rising or setting; the Blessed One is eternally risen. Oḍḍiyāna is the triangle. The lotus fruit is Jālandhara. Like the fierce eye is Pūrṇagiri. The flower of the family is Kāmarūpa. Like the eye of Brahmā is Mālava.

དུང་གི་མིག་འདྲར་སིནྡྷུའི་ཡུལ། ། རྣ་བའི་ མིག་འདྲར་ན་གར་རོ། ། བ་ཡི་མིག་འདྲར་སྲིང་ཀར་ཏེ། ། དུང་གི་ལྟེ་འདྲར་མུ་མུར་རོ། ། གླང་ཆེན་ལྟེ་འདྲར་དེ་ཀཽ་ཊར། ། ཨུཏྤལ་ལྟེ་འདྲར་ཀོ་ལུ་ཏར། ། པདྨའི་ལྟེ་འདྲར་ཨརྦུ་ཏར། ། བུང་བའི་ཁ་འདྲར་ཧ་རི་ཀོལ། ། རྨ་བྱའི་ཁ་འདྲར་གཽ་ཏ་བར། ། རྡོ་རྗེའི་ཁ་འདྲར་ལཾ་པ་ཀར། ། ཏིལ་གྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་འདྲར་རུ། ། ཀཱཉྩི་ཀར་ཞེས་པ་ཡི་གནས། ། དེ་ནི་དཔའ་བོ་རྣམས་ཀྱི་གནས། ། ཡན་ལག་མ་རྣམས་བསྟན་པར་བྱ། ། ཏིལ་གྱི་མེ་ཏོག་རི་རབ་རྩེ། ། ས་འོག་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཁར། ། མི་ཡུལ་དེ་ནི་རྨ་བྱའི་ཁར། ། འཆི་མེད་གྲོང་ནི་བུང་བའི་ཁར། ། ཀར་ནུ་ཛར་ནི་ པདྨའི་ལྟེར། ། ནེ་པ་ལ་ནི་ཨུཏྤལ་ལྟེར། ། ཀ་ར་ཏར་ཞེས་གླང་ཆེན་ལྟེར། ། ཀར་མི་ར་ནི་དུང་གི་ལྟེར། ། གཞོན་ནུ་གྲོང་ཁྱེར་པ་ཡི་ཚིག། ཙ་རི་ཏར་ཞེས་རྣ་བའི་མིག། ཆུ་ངོགས་དེ་ནི་དུང་གི་མིག། ཡི་དྭགས་འདུས་པ་ཚངས་པའི་མིག། ཙིནྟར་ ཞེས་པའི་རིགས་མེ་ཏོག། ཀོ་ལུ་ཏ་ནི་དྲག་པོའི་མིག། གསེར་གླིང་པདྨའི་འབྲས་བུའི་གནས། ། ལས་ཀྱི་ཡུལ་གནས་ཟུར་གསུམ་ཡིན། ། འདི་ནི་དོན་དུ་གསང་བའི་གནས། ། ལུས་འཕགས་པོ་ནི་སྲོག་རྩ་མ། ། སྒྲ་མི་སྙན་ནི་ལ་ལ་ནཱ། ། (བན་,བ་)གླང་སྤྱོད་ནི་ར་ས་ནཱ། ། འཛམ་ བུའི་གླིང་ཞེས་པ་ཡི་གནས། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཞེས་པའོ། ། འདི་ལས་གཞན་པའི་གནས་རྣམས་ནི། ། རྙེད་པར་སླ་བར་ཡོད་མི་འགྱུར། ། གནས་བརྒྱད་རང་གི་ངོ་བོ་རུ། ། སྐུ་བརྒྱད་པོ་ནི་བསྒོམ་པའོ། ། གནས་ནི་གསང་ཆེན་པདྨའི་གནས། ། ལྟེ་བ་ཡོད་པའི་འདབ་བརྒྱད་ནི། །

The land of Sindhu is like a conch-shell eye; Nāgara is like an ear-eye. Siṅghala is like a cow’s eye; Mūrmura is like a conch-shell navel. Dekoṭa is like an elephant’s navel; Kolūta is like an utpala lotus navel. Arbuda is like a lotus navel; Harikela is like a bee’s mouth. Gautama is like a peacock’s mouth; Lampāka is like a vajra’s mouth. The place called Kāñcīkā is like a blooming sesame flower; it is the abode of the heroes. Now the limbs of the goddesses shall be taught. The peak of Mount Meru is like a sesame flower; the subterranean realm is the vajra-mouth. The human realm is the peacock-mouth; the city of the immortals is the bee-mouth. Karṇāṭa is the lotus navel; Nepāla is the utpala navel. Karatā is the elephant navel; Kāmarūpa is the conch navel. The city of the Youth is the word for the cow’s eye; Caritra is the ear-eye. The riverbank is the conch-eye; the assembly of pretas is the Brahma-eye. Cintā is the flower of the family; Kolūta is the fierce eye. Suvarṇadvīpa is the place of the lotus fruit. The land of action is triangular; this is the secret place in truth. Pūrvavideha is the life-channel (prāṇanāḍī); Aparagoyānī is the lalanā. Aparacampa is the rasanā; the place called Jambudvīpa is the avadhūtī. Other places than these will not be easily found. In the nature of the eight places, one should meditate on the eight bodies. The place is the great secret lotus place; the eight petals with the center are—

གང་གང་བཞུགས་དང་རྟེན་ས་རྣམས། ། དེ་དང་དེ་ནི་གནས་ཞེས་བརྗོད། ། རང་བཞིན་གང་དུ་སྐྱེ་བ་ནི། ། ཞིང་རབ་ཅེས་ནི་དེ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། འབྱུང་བས་ཚན་དོར་བསྟན་པའོ། ། གསུམ་དང་དྲུག་སོགས་དབྱེ་བ་རྣམས། ། གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ འདུས་པར་བསྟན། ། ཁུ་བ་བདེ་བ་གཉིས་སུ་རྟོག། དབྱེར་མེད་ཐིམ་པ་དུར་ཁྲོད་དོ། ། གང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་མཐོང་། ། དེ་ཡང་མཐོང་མིན་བྱི་ལར་བརྗོད། ། སྟེང་ནས་འོག་ཏུ་འཕོ་བ་ཡི། ། ཡེ་ཤེས་བརྟེན་ནས་ཉམས་མྱོང་ལམ། ། རིན་ཆེན་ཁ་རུ་བདུད་རྩི་འགོག། འོད་རབ་ངོ་བོ་གནས་ཕྱིར་སྦྱོར། ། འདི་ནི་དེ་ནི་གནས་བརྒྱད་དེ། ། སྐུ་བརྒྱད་དང་ནི་སྦྱོར་བའི་གནས། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་དང་བདེ་ཆེན་དང་། ། རང་བཞིན་དགའ་དང་འོད་རབ་དང་། ། ཆར་ཡང་ཆེན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་དང་རྡོ་རྗེ་སེམས། ། སྐུ་བརྒྱད་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བརྒྱད། ། ཡང་ན་མཚན་མ་བརྒྱད་མཆོག་སྟེ། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་ཤེས་རབ་ཐབས། ། འདི་རྣམས་ལས་ནི་འབྱུང་བའི་སྐུ། ། མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་ནི་དེ་ལ་མཆོད། ། ཡང་ནི་བདུད་རྩི་རིམ་པ་ལྟར། ། རླུང་འཁོར་སྟེང་དུ་ཡེ་ཤེས་མེ། ། བདེ་འཁོར་གསང་པད་ཀ་པཱ་ལ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་ ལྡན། ། རླུང་མ་དང་ནི་གཉིད་མ་ཡིས། ། ཡེ་ཤེས་མེ་འབར་གསལ་བ་ལས། ། བདེ་གཤེགས་ལྔ་རྣམས་བདུད་རྩིར་བཞུ། ། རྡོར་གསུམ་ས་བོན་འབར་སྦྱངས་རྟོགས། ། དགའ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་ནས་གནས། ། བདུད་རྩི་གསང་བའི་ཀ་པཱ་ལར། ། གནས་པ་མཐོང་ནས་ བདག་ཉིད་བཏུང་། ། གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་བུ་གུས་སོ། ། དེ་ནས་མཆོད་པས་མཆོད་སྦྱིན་བྱའོ། །

Whatever resides and whatever is the support, those are called the "abodes." Wherever the nature arises, that is taught as the "excellent field." Likewise, because the authentic bodhicitta emerges, it is taught as the "cremation ground." The divisions of three, six, and so forth, are taught as "assembled" because they are gathered into one. The conceptualization of the two—semen and bliss—is the "charnel ground" of inseparable dissolution. Where primordial wisdom is truly seen, that is also called the "cat" because it is not seen. The path of experience relies on the primordial wisdom that transfers from above to below. The nectar is blocked at the opening of the jewel; because the essence of supreme light abides, it is joined. These are the eight abodes, the abodes of the union with the eight bodies. All-emptiness, great bliss, natural joy, supreme light, the great rain, great primordial wisdom, Mahāmudrā, and Vajrasattva: these are the eight bodies and the eight primordial wisdoms. Alternatively, they are the supreme eight signs: moon, sun, insight, and method. From these, the bodies arise; one should worship them with offerings. Furthermore, according to the sequence of the nectars: the fire of primordial wisdom is upon the wind-wheel; the secret lotus is the skull-cup of the bliss-wheel. Possessing the five Tathāgatas, through the winds of "mother" and "sleep," the fire of primordial wisdom blazes clearly. The five Sugatas melt into nectar. The seeds of the three vajras blaze, purify, and realize. Abiding in the possession of the three joys, one sees the nectar residing in the secret skull-cup and drinks it oneself. Through the hollow of the secret vajra, one should then perform the offering of worship.

བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གིས། ། སྔགས་དང་དུས་ཚོད་མ་ནོར་བར། ། རླག་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པས། ། མཆོད་པ་བྱས་པས་བསོད་ནམས་འཕེལ། ། བདེ་བ་ལ་སོགས་གནས་ སུའོ། ། ཡང་ན་དགའ་མཆོག་གནས་སུ་འམ། ། དེ་རླག་པ་ནི་མཆོག་གི་བརྡ། ། ཆད་པ་རུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དེ། ། དེ་གཉིས་དབུས་སུ་དབང་གཉིས་བསྟེན། ། མཆོད་པ་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་འཕེལ། ། དེ་བཞིན་དགའ་བ་འཕེལ་བའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཆོད་པ་སྟེ། ། གནས་བརྒྱད་པ་ ཡི་སྐུ་ལ་མཆོད། ། ཉེ་བའི་གནས་ན་གནས་པ་ཡང་། ། དེ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་ཚིམ་པའོ། ། དེ་ནས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་སྔགས། ། དེ་ནི་ཨཱ་ལི་བཅུ་དྲུག་བདེ། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཆུ་ཟླ་བཞིན། ། དེ་ནི་བཟློག་ཅིང་དྲང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་རྡོར་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། ། སྤྲོས་པ་རང་རིག་མ་ཡི་ མཁའ། ། བསྡུས་པས་རང་བདག་མཁའ་ལ་སྟེ། ། གནས་པར་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ནི་སྤྲོས་བྲལ་ནམ་མཁའ་བཞིན། ། དེ་ནི་དོན་དམ་སྙིང་པོའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྲུང་དོན་དུ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་གཏོར་མ་སྦྱིན། ། གཏོར་མ་བ་ལཾ་ཞེས་བཤད་པས། ། བ་ནི་ཤེས་ རབ་ལཾ་ནི་ཐབས། ། དེ་གཉིས་མཆོག་དང་ཆད་པ་སྟེ། ། གཉིས་སྦྱོར་བ་ནི་ཆད་པའི་དགའ། ། དེ་རུ་བསྲུངས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་འགྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། དེ་ལྟའི་གཏོར་མ་ཆེན་པོ་གཏང་། ། ཡང་ན་སེམས་ཅན་དོན་དུ་ནི། ། འདི་ལྟ་བུ་ཡི་གཏོར་མ་སྦྱིན། ། སྲོག་ ཆགས་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཀྱིས། ། གཅིག་ཀྱང་མ་ཤེས་པ་རུ་གསད། ། གསད་ཅིང་གསད་པས་ཐར་པ་འཐོབ། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་འགོག་བྱེད་པའོ། ། འདི་ནི་སྐུ་བརྒྱད་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། །

With the flower of bodhicitta, Through mantra and the unerring timing, By means of destruction, enjoyment, and so forth, Making offerings increases merit. In the abodes of bliss and so on, Or in the abodes of supreme joy, That "destruction" is the supreme symbol, And "enjoyment" is the cessation. Between those two, one relies on the two empowerments. Through this offering, wisdom increases, And likewise, joy increases. This is the offering of suchness; One offers to the body of the eighth abode. Those who dwell in the near-abodes Are also thoroughly satisfied by that. Then, the mantra of the Sugata-essence Is the bliss of the sixteen vowels. Conventionally, it is like the moon in water; It is to be reversed and drawn forth. Alternatively, the wisdom of the three vajras Is the expanse of the self-knowing mother. By gathering it into the expanse of one's own self, One abides in the wisdom of the nature. That is like the sky, free from elaboration; That is the ultimate essence. For the sake of protecting all sentient beings, The yogi should offer the torma. Since "torma" is explained as balaṃ, Bā is wisdom and laṃ is method. Those two are the supreme and the cessation; Their union is the joy of cessation. By protecting them there, sentient beings Will undoubtedly become Buddhas. Thus, one should offer the great torma. Alternatively, for the sake of sentient beings, One should give a torma such as this. By oneself, one should kill Not even a single living being without knowing [the truth]. By killing and killing, liberation is attained; It is the cessation of all wandering beings. This is the maṇḍala of the eight bodies.

དེ་ལྟའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཤེས་པར་དཀའ། ། དཀྱིལ་འཁོར་སྐུ་རུ་བསྟན་པ་དང་། ། དེ་ བཞིན་བྷ་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ནི་མཆོག་ཏུ་བཤད། ། དེ་ལྟར་སྐུ་བརྒྱད་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་བསྟན་ནས། འདི་ལྟར་བཤད་དོ། ། ཡང་ན་སྙིང་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ བསྟན། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་པོ་ལས་གཞན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པ་སྟེ་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། ། རང་གིས་ནི་བདག་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། བདེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། རང་བཞིན་དགའ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བརྗོད་དོ། ། མ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་འདབ་ མར་བརྗོད། ། ཎ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་ལྟེ་བར་དྲན། ། ཌ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་གེ་སར་དག། ལ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་བདེ་ལྡན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བྱ་བའི་མཎྜལ་ལ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷ་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་རྫོགས་པ་གདན་དང་ ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་ལ་རང་བཞིན་དགའ་བས་གཙོ་བོ་བྱས་པ་དང་། བདེ་བ་གཞན་རྣམས་འཁོར། མ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་རིན་ཆེན་གྲགས། ། ཎ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་མདུད་པར་བརྗོད། ། ཌ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་རིང་པོའི་དངོས། ། ལ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་ ཁར་བརྗོད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ཞེས་བྱ་སྟེ།

Such a sādhana is difficult to understand. The maṇḍala is taught as the body, and likewise the bhaga-maṇḍala, the bodhicitta-maṇḍala, and the suchness-maṇḍala; these four maṇḍalas are explained as supreme. Having thus taught the sādhana of the eight bodies, it is explained as follows: "Alternatively, the essence-maṇḍala is taught." This refers to that which is other than the three maṇḍalas, namely the suchness-maṇḍala, which will be shown below. "By oneself" refers to the yogin. "For the sake of taking up bliss" means that for the purpose of attaining natural joy, the extraordinary maṇḍala is described. "The letter ma is said to be the petals; the letter ṇa is remembered as the center; the letter ḍa is the filaments; the letter la is the blissful one." Such passages are taught by the term maṇḍala, meaning the maṇḍala of wisdom, the completion of the wisdom deity and the celestial palace, including the seats and everything else. Furthermore, the petals and so forth are the primary elements of the natural joy in the abode, while the other blisses are the retinue. "The letter ma is renowned as the jewel; the letter ṇa is said to be the knot; the letter ḍa is the long entity; the letter la is said to be the mouth." This refers to the celestial palace of the wish-fulfilling precious jewel.

དངོས་སུ་གསང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དང་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་འབྲེལ་བའི་རྩིའི་མདུད་པ་དང་བཅས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ ནས་ཐབས་ཀྱིས་སྤྱན་དྲངས་ནས་བཞུགས་པའོ། ། བདག་གི་གཞལ་ཡས་ཁང་ན་བཞུགས་ཙམ་ན་རང་བཞིན་དགའ་བའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷའོ། ། སླར་མཁའ་དབྱིངས་སུ་གསོལ་བས་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷའོ། ། དེ་གཉིས་འབྲེལ་པའི་ལྷ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་ཤུ་ཀྲའི་གཟུགས། ། ཎ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་ཞུ་བའི་དངོས། ། ཌ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་འོད་དང་ལྡན། ། ལ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་བདེ་གཟུགས་སོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་རྟོག་པ་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བཅད་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ དགའ་བ་འོད་སྣ་ཚོགས་འཕྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱི་པདྨ་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ན་འོད་ཕར་འཕྲོ་ཚུར་སྤྱོན་ཅིང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་སུ་བཞུགས་སོ། ། མ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་སྣང་ཞེས་གྲགས། ། ཎ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་སྣང་བ་མཆེད། ། ཌ་ ནི་སྣང་བ་སྣང་བ་ཐོབ། ། ལ་ནི་ཡང་དག་དྲི་མེད་མཆོག། ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་དྲི་མེད་འོད་རབ་ཀྱི། ། གཙོ་བོ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་བྱས། ། གཞན་ཡང་སྣང་བ་གསུམ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། འོད་རབ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་སྤྲོ་བ་དང་། དེ་ལས་ཡང་སྔར་བཞིན་སྣང་བ་མཆེད་པ་ སྤྲོའོ། ། དེ་ལས་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྣང་བ་མཆེད་པ་འཕྲོས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཞལ་ཡས་ཁང་རྫོགས་པའོ། །

Directly, the precious secret and the secret vajra are joined with the knot of the elixir. Upon the precious [seat], the great bliss of the Tathāgata’s wisdom is invited from the expanse of space by means of skillful means and remains there. While residing in my celestial mansion, the essence of natural joy, Vajrasattva, is the deity of the wisdom of skillful means. When [he] is again invoked into the expanse of space, he is the deity of the wisdom of insight. To demonstrate that the deity who is the union of these two is Vajrasattva, it is said: "The syllable MA is the form of śukra (semen); The syllable ṆA is the substance of melting; The syllable ḌA is endowed with light; The syllable LA is the form of bliss." Thus it is taught. That bodhicitta, having severed all conceptualization and signs, is the non-dual nature of joy from which various lights radiate. This is the Blessed Father and Mother, whose lotuses and precious celestial mansion radiate light outward and inward, abiding in the form of the great bliss of Vajrasattva. "The syllable MA is known as appearance; The syllable ṆA is the increase of appearance; ḌA is the attainment of appearance; LA is the supreme, stainless perfection." This means: "The nature of the Lord is made of the supreme stainless light." Furthermore, the three appearances are the nature of the retinue. From the supreme light, the radiance of the wisdom-appearances is attained and emanated; from that, as before, the increase of appearance is emanated. From that, the increase of appearance, which is the essence of wisdom, radiates forth, thereby perfecting the celestial mansion of the Tathāgata’s wisdom.

དེ་ནས་ཡང་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་དྲི་མེད་བསྡུས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་འོད་རབ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱའོ། ། མ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་དགའ་ བར་གྲགས། ། ཎ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་མཆོག་ཏུ་དྲན། ། ཌ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་ཆད་པའི་དགའ། ། ལ་ནི་རང་བཞིན་དྲན་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དགའ་བ་རྣམས་སུ་ཡང་བཤད་དེ། བདག་པོ་དང་། འཁོར་དང་། སྤྲོ་བ་དང་། བསྡུ་བ་རྣམས་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཤེས་རབ་མ་ དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དགའ་བ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལྷ་རུ་གནས་པ་མཆོག། རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་གཉིས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་སྦྱོར་བ་ཆད་པའི་དགའ་བ། མཚན་མ་དང་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་ནམ་མཁའ་བཞིན་གནས་པ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་ བ་ལ་སོགས་པ་འམ། ལྟེ་བ་ནས་མདུད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། མ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་ས་ཞེས་བྱ། ། ཎ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་ཆུ་ཞེས་བསྟན། ། ཌ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་ཡིས་ནི་མེ། ། ལ་ཡི་ཡིག་འབྲུ་རླུང་གི་ གཟུགས། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སྲ་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། བརྟན་པ་མི་ཤིགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཆུ་ཡིས་བསྡུས་པས་སོ། ། མེས་སྨིན་པར་བྱས་པའམ། དྲོད་དང་ལྡན་པའོ། ། རླུང་གིས་འབབ་པའམ། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གིས་ཁྱབ་ནས་གནས་པ་ལ་ནི། གཡོ་བའི་ ཕྱིར་ནི་རླུང་དུ་བརྗོད། ། ཡང་ན་ཁྱབ་པའི་ཕྱི་རུ་དྲན། ། ཞེས་སོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བ་ལ་ཡིག་འབྲུའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟགས་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་གནས་བྱ་བ་དང་། རླུང་གཡོ་བ་གཉིས་མི་འགལ་ལམ་ཞེ་ན།

Then, furthermore, that which is gradually and perfectly gathered into the stainless, the essence of all, abiding in supreme light, is called the maṇḍala. Regarding the syllables: "The syllable ma is renowned as joy; the syllable ṇa is remembered as supreme; the syllable ḍa is the joy of cessation; and la is the natural state." Thus, the maṇḍala is also explained in terms of joys. The master, the retinue, the emanation, and the gathering have been previously taught. Here, by means of possessing the consort and so forth, there is joy; the supreme abiding of method and insight as deities; the joy of cessation through the inseparable union of the vajra and the bell; and the natural state is abiding like space, having abandoned all signs and conceptualizations. Alternatively, it is the melting of great bliss and so forth, or the knots at the navel and so on. Furthermore, the essence of all the maṇḍalas and so forth is said to be the "joy of the natural state." Regarding the syllables: "The syllable ma is called earth; the syllable ṇa is taught as water; by the syllable ḍa is fire; and the syllable la is the form of wind." Thus, the bodhicitta possesses the quality of solidity, being firm and indestructible. Furthermore, it is gathered by water; it is ripened by fire, or possesses heat; and it is moved by wind, or else it abides pervaded by the jñāna-vāyu (wisdom wind). Because it moves, it is called wind; or else it is remembered as being pervasive. If one asks: "Is there not a contradiction between the natural state of joy, which is the nature of the syllables, and the abiding after having abandoned all signs and characteristics, on one hand, and the movement of the wind on the other?"

དེ་ནི་མི་འགལ་ཏེ། དང་ པོ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཡོ་བར་བྱེད་ལ། རླུང་གིས་གཡོ་བ་ཡང་མི་འགལ་ལ། ། དེ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་རང་བཞིན་དང་བདེ་ཆེན་དུ་སྦྱར་བ་ཡང་ཡིན་ལ། དེར་མ་ཟད་དེ་རང་བཞིན་དགའ་བ་ལས་དགའ་བ་གཞན་རྣམས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་དགའ་ བ་དང་ལྡན་པའི་རླུང་ལ་གཡོ་བ་ཞེས་མ་བཏགས་ན་ས་རྡོ་བཞིན་གནས་པའམ། སྟོང་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དགའ་བ་ལ་རླུང་དུ་བཤད་དོ། ། རླུང་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱུད་ཕྱི་མའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས་ ཀྱང་གསུངས་སོ། ། རླུང་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་སྟེ། ། ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་ཡིན་པ་སྟེ། ། ནམ་མཁའ་སྟོང་པར་བསྟན་པའོ། ། སྟོང་པ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་འབྱུང་། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེས་ན་ཡེ་ཤེས་རྙེད་པའི་ཕྱིར། ། བདེ་བ་ཡི་ནི་ཆེན་པོ་ལེན། ། ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་བདེ་བ་ཆེ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ནི་ཡང་དག་བཞུགས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་རང་བཞིན་དགའ་བ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་བདེ་བ་སུས་ཀྱང་མི་རྙེད་པ་སྟེ། ། འདི་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དག་པ་མ་ནོར་བ། གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་སྐྱེ་འགག་མེད། ། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་རང་ བཞིན་དགའ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གཙོ། ། ཐིག་ལེའི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་བྲལ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའམ།

That is not contradictory. First, the bodhicitta is moved from the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra), and it is not contradictory for it to be moved by the winds. Furthermore, it is the cause, and it is also conjoined with the nature of great bliss. Moreover, it moves the other joys from the joy of the nature (prakṛti-ānanda); if the wind endowed with the joy of the nature were not designated as "movement," it would remain like earth or stone, or it would become a mere one-sided emptiness. Therefore, the wind is explained as the joy of the nature. This is taught by such statements as, "The wind is called the wisdom-wind (jñāna-vāyu)," and so forth. Thus, it is also said in the eighth chapter of the Explanatory Tantra (Uttaratantra): "The wind is wisdom; Wisdom is space; Space is taught as emptiness. From emptiness, everything arises." Therefore: "In order to find wisdom, One takes the great bliss. The essence of wisdom is great bliss; It truly abides in the maṇḍala." Thus it is said. The great wisdom of the joy of the nature, which is free from all conceptual elaborations (prapañca), is a bliss that no one else can find. This is suchness (tattva), the unerring reality, difficult to fathom, without arising or ceasing, and like space—the joy of the nature. It is called "suchness." It is said: "The maṇḍala is the Buddha, the chief of jewels; the essence of the drop (bindu), free from syllables." This refers to the lords of the families, such as Vairocana and the others.

གཙོ་བོ་ནི་འོད་རབ་དེ་ཡིན་ལ་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རྡོ་རྗེ་ སེམས་དཔའ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བདག་པོ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ན་མར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། ། བདག་འཛིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཆེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པའི་ཕྱོགས་དགག་པའོ། ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་པའི་ལྟ་བ་དང་ མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་ལ་ཁྱད་ཆུང་བས་དེ་རྣམས་སྤངས་ནས་བཟང་བར་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཡང་དག་པར་སྨད་ན་ངན་པས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དོན་གྱི་ཞེ་ཀ་ནས་མི་སྨད་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་དང་ཆ་མཐུན་པས་མཆོད་ཀྱང་མི་མཆོད་དོ། ། ཕྱི་ཡི་ འཕར་མ་གཅིག་གནས་སུ། ། ཞེས་པ་ནི་འཕར་མ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིའི་རིམ་ན་གནས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་འདིར་བཞུགས་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་རྣམས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མ་བཅུ་དྲུག་གིས་ཞེས་སོ། ། རྟག་ཏུ་མེ་ཏོག་སྤོས་ལ་སོགས། ། ཞེས་པ་ནི་མཆོད་པའི་རྫས་མེ་ཏོག་དང་། སྤོས་དང་། མར་མེ་དང་། དྲི་ཆབ་དང་། ལྷ་བཤོས་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རྣམས་དང་བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྔགས་འདི་ཡིས་ནི་མཆོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་འདིའོ། ། ཨོཾ་ནི་དང་པོ་ཧཱུཾ་ཕཊ་མཐར། ། བར་དུ་མིང་ནི་སྤེལ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཏེ། བར་དུ་ཨཱ་ལི་གཞུག་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་མིང་སྟེ། རེ་རེར་སྤེལ་བ་དང་། པུཥྤེ་དང་། དྷཱུ་པེ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པའི་མཆོད་པས་མཆོད་དོ། །

The principal is that supreme light, and Vajrasattva, who is free from all phenomena such as syllables and so forth, is the lord of the maṇḍala. Because it is so, it is extensively taught here below in passages such as, "All aspects are aspectless," and so on. The statement, "Grasping at a self is a great affliction," and so forth, is the refutation of the side of wrong views. Furthermore, since there is little difference between the views of the Śrāvakas and the Vaiśeṣika non-Buddhists, those [views] are abandoned and the [correct] view is shown to be superior; and if one were to disparage it correctly, it would be inferior. One should be embraced by conventional means. Likewise, one should not disparage the ultimate from the very core, and although one may make offerings in a manner concordant with worldly views, one does not [offer] in that [ultimate] way. "In the location of one outer tier," means residing in the outer row where there are two tiers. "The yoginīs who dwell in this maṇḍala" refers to those residing in the outer locations, namely the sixteen yoginīs. "Always with flowers, incense, and so forth" refers to the offering substances: flowers, incense, lamps, perfumed water, food offerings, and so on, as well as the five nectars and so forth. "One should make offerings with this mantra" means that through the gateway of possessing insight and compassion, one uses this mantra for the flowers and so forth. "Oṃ at the beginning, hūṃ phaṭ at the end, and the name inserted in between" refers to the mantra. Inserting the āli (vowels) in between is the name of the yoginī; by inserting it for each one and offering with puṣpe, dhūpe, and so forth, one makes the offering.

སྣ་ཚོགས་ལྔ་ཡི་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་གོ་སླ་ བས་བདག་གིས་མ་བཤད་དོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་ལ་རབ་ཏུ་མཆོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྨོས་པའི་གཙོ་བོ་དང་འཁོར་དུ་བཅས་པ་ལ་ཕྱི་ནང་ལ་སོགས་པས་ཕྱེ་ནས་མཆོད་དོ། ། མཆོད་པ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ། ། ཅེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བཅུ་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། དེར་སྐུ་བརྒྱད་དང་བཅས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ནས། ད་ནི་འདིར་སྔགས་ཀྱི་བཟླ་བ་ཙམ་ཞིག་བཤད་དོ། ། མཆོད་སྦྱིན་ནི་ དཔལ་དགའ་བའི་མེ་ཏོག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་དང་མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་། ཆད་པའི་དགའ་བ་དང་། རང་བཞིན་དགའ་བའི་ནང་ནས་སྔགས་བྱུང་ངོ་། ། ཡང་ན་དགའ་བ་གསུམ་པོས་རྒྱུ་བྱས་ནས་བྱུང་བའོ། ། ཡིད་ནི་སྔགས་ ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། སྲུབ་པ་དང་ནི་བསྲུབ་པའི་སྔགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྦྱོར་བ་ནི་ཟློས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ན་མར་སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པས་འབྲས་བུ་རྙེད་པའོ། ། སྔགས་ནི་བདུད་རྩི་བསྟན་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་ཀྱི་བདུད་རྩི་སྟེ། དེས་ནི་མིང་དང་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། ། ལམ་གྱི་ཐར་པ་དེ་ནི་སྔགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ནས་ཆད་པའི་བར་ནི་ལམ་ཡིན་ནོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་ཐར་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་སྔགས་ཞེས་བྱའོ། །

Regarding the phrase, "By the offering of the fivefold variety," it is easy to understand, so I have not explained it. "Offer thoroughly to the maṇḍala" means that one should offer to the previously mentioned principal deity and the retinue, distinguishing between outer, inner, and so forth. "Having made the offering, one is thoroughly accomplished" means that one will attain all accomplishments, such as the equipment of merit through qualities and the equipment of wisdom. This concludes the explanation of the difficult points of the tenth chapter from the Lamp of Natural Joy. Having thus taught the maṇḍala together with the eight bodies, I shall now explain here the mere recitation of the mantra. The "offering" should be understood from the Glorious Flower of Joy. "Arisen from joy and so forth" means that the mantra arises from within joy, supreme joy, the joy of cessation, and natural joy; or else, it arises having the three joys as its cause. "The mind is the mantra" is easy to understand. "The mantra of churning and being churned" means that the union of method and insight is the recitation. Furthermore, by teaching the essence of the mantra here below, the result is attained. "The mantra is the teaching of nectar" means that the vowels and consonants are the nectar of the causal bodhicitta; this teaches the name and the cause. "The path of liberation is the mantra" means that from the wheel of great bliss down to the [wheel of] cessation is the path. Natural joy, the inseparability of insight and great compassion, is great liberation; therefore, it is called "mantra."

དེ་ནི་སྔགས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། ། ཚིག་རྒྱས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་ནོར་བུའི་མཐའ་རྒྱས་པ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོས་རྒྱས་པ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བས་སོ། ། ཕྲག་པ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ན་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་བོ་ལ་དང་ཀཀྐོ་ལ་ཕྲད་ པས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་དུས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡི་སྔགས། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། མཆོག་གི་དགའ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཆོག་དང་ཆད་པ་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་གསལ་བའོ། ། སྔགས་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་བཅུ་དྲུག་དང་། ཀཱ་ལི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ངོ་བོར་སྣང་བ་ལ་མཚན་བརྗོད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་དབྱེ། བརྗོད་པ་དེ་ནི་བཟླས་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔགས་སྔར་གྱི་ཀུན་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱས་པའོ། ། དེས་ནི་བཟླས་པ་ བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། བསྐྱེད་དང་བཟླས་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པས་བཟླས་པ་བསྟན་ཏེ། དགའ་བའི་རིམ་པ་གསུམ་དུ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡང་སླར་གསུམ་དུ་རྫོགས་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རང་བཞིན་གྱི་སྔགས་ འབྱུང་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བཟླས་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་བཟླས་པའོ། ། གང་དུ་སྐེ་དང་རྐན་ནི་གཉིས། ། བསྐྱོད་པ་གང་དུ་མི་འབྱུང་བ། ། ཞེས་པ་ནི་དབུགས་མི་རྒྱུ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྐེ་མདུད་པའི་གནས་ནས་པདྨའི་བར་གྱི་རྐན་གྱི་མགུལ་པར་གནས་ཏེ་ཡོད་པའོ། ། སྲོག་གི་རྩ་ཡི་ནང་ ཡོད་པ། །

That is the fruit of all mantras. "The expansion of the words is likewise" means that the expansion of the jewel's end is the expansion of the entire body with great bliss, which is the joy of the nature. "Abiding in the middle of the two shoulders" refers to the time of the union of wisdom and method, when the bola and kakkola meet, which is called the time of the sun and moon. "That is the mantra of the ultimate" means it cannot be expressed by words or letters; it is neither supreme joy nor cessation, but the luminous nature free from both supreme joy and cessation. "Mantra is āli and kāli" means that by means of the sixteen āli and thirty-two kāli, the appearance of the essence is designated, and the bodhicitta is divided into method and wisdom. "That expression is the recitation" means that the characteristics of all the previous mantras have been expressed. By that, the recitation is shown. Furthermore, it is taught as follows: "In the distinction between generation and recitation, the recitation of mantra is renowned." Thus, the recitation is shown: the generation in the three stages of joy, and again the completion in the three [stages], and from the distinction between those two, the arising of the natural mantra is the ultimate recitation; it is the recitation of the mantra of suchness. "Where the throat and palate are two, and where movement does not occur" means that the non-moving breath resides at the throat of the palate, from the place of the vajra's throat-knot to the lotus. It exists within the life-channel.

ཞེས་པ་ནི་སྲོག་པ་རྩའི་ནང་ན་ཨཱ་ལི་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡོད་པས་ན་ཚངས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལུགས་དང་ལུགས་མིན་རྒྱུན་མི་འཆད། ། ཅེས་པ་ནི་ཤེལ་གྱི་ཕྲེང་བ་ལུགས་སུ་ཐུར་ལ་དྲངས་ལ་བཟླས་པ་དང་། གྱེན་ལ་སླར་ལ་བཟློག་ཅིང་དྲངས་ ལ་སྔགས་བཟླས་སོ། ། ཐིག་ལེ་གསུམ་ཡིག་གསུམ་དག་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱིས་ལུགས་སུ་འབྱུང་། རྫོགས་པ་གསུམ་གྱིས་དགའ་བ་གསུམ་དག་པར་བྱེད་པའོ། ། རང་འོད་མ་བཅོས་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་སྤངས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ བཟླས་བརྗོད་བྱའི། རྐྱེན་ལ་རག་མ་ལུས་པར་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དཔེར་ན་མ་ཧེ་ས་སྟེང་མཉམ་པ་ལྟ་བུའོ། ། རྐན་གྱི་ནང་དུ་ལྕེ་བཅུག་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེ་རྡོ་རྗེ་དང་རྐན་པདྨ་གཉིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ འབར་བས་བདེ་ཆེན་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་པར་བསམ་མོ། ། རོ་མ་ཡིས་ནི་མནན་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེ་སྟེ་དེས་མནན་ཅིང་སྦྱར་བ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་གསུང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་རྩེ་མོའི་ཆའི་རེག་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྕེ་རྩེ་ལ་རཾ་བསམས་ལ་དེ་ལས་མེ་ མཚོན་གང་བ་ཙམ་ཞིག་འབར་བས་རྐན་གྱི་ནང་ནས་འབར་བར་བསྒོམས་པས་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན། མཉམ་སྦྱོར་རྣམ་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་གཏན་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དུས་རྟག་ཏུ་གནས་པའོ། ། གྲགས་པ་མེད་པ་བདུད་ རྩི་བཞིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདི་ནི་མ་རིག་པ་དང་།

This means that because the essence of the bodhicitta, such as the āli vowels and so forth, exists within the life-force channel (srog pa rtsa), it is called "Brahmā." "In forward and reverse order, without interruption" means that one recites the mantra by drawing [the breath] downward through a crystal rosary in forward order, and then reversing and drawing it back upward. "The three drops in the three syllables" means that the three joys arise in forward order, and the three perfections purify the three joys. "One's own light, uncontrived, should be expressed" means that one should perform the recitation by oneself, having abandoned the action seal (karmamudrā) and so forth, and should not depend upon external conditions. Why is that? Because that is said for one who is devoid of insight (prajñā). It is, for example, like a buffalo on level ground. "The tongue is placed inside the palate" means that through the union of the tongue as the vajra and the palate as the padma, the fire of primordial wisdom (jñānāgni) blazes, and one should visualize the bodhicitta flowing from great bliss. "It should be pressed by the rasanā" means that the tongue presses and joins [the palate]; this will be spoken by the Great Master. Alternatively, "the tactile sensation of the tip portion" means that one visualizes a raṃ at the tip of the tongue, and from that, a fire about a span in length blazes, and by meditating on it blazing from within the palate, one experiences bliss. Thus it is said: "By the concentration (dhyāna) of the mode of union." One should always remain with the mind one-pointedly in such concentration. "Like the nectar of the unrenowned Māra" means that this authentic bodhicitta is [devoid of] ignorance and...

ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩིར་གྱུར་པ་སྟེ། ཚིག་དང་ཡི་གེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཚུལ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལས་རང་ བཞིན་གྱིས་དགའ་བ་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་འབྱུང་བའོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། འདི་ལྟར་མཆོད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི། གཡས་གཡོན་ཡན་ལག་གཉིས་སུ་ནི། ། ཞེས་ པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ནི་གཡོན་ནས་མར་འབབ། གྱེན་དུ་གཡས་ནས་ལྡོག་པ་གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁུ་བ་ཡི་ནི་འབྱུང་བར་དྲན། ། ཞེས་བྱ་སྟེ། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཐིག་ལེ་རེ་རེ་འབྱུང་བས་བཅོ་ལྔ་འབབ་པའོ། ། བཅུ་དྲུག་ པ་འཕོ་བ་དང་འགྲོ་བ་ལས་གྲོལ་བའོ། ། མར་ངོ་དེ་བཞིན་ཡར་ངོ་ཡི། ། བཟློག་པ་ཡིས་ནི་འབྱུང་བའི་ཚེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་སིཧླ་དང་ག་བུར་གཉིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སྦྱོར་བ་ལས་འབྱུང་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་རྟོགས་པར་དཀའོ། ། བཅུ་དང་ལྔ་ཡི་གཉིས་མེད་སྦྱོར། ། ཞེས་ པ་ནི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བདེ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྤངས་པའོ། ། བདེ་བ་འདི་ཡིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་སྟེ། བཅོ་ལྔའི་ཡེ་ཤེས་ལས་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ཡང་གཞན་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ལས་ལོགས་ ན་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་གསུམ་ཤེས་བཅུ་དང་ལྡན། ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བདེ་བ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དགའ་བ་དང་། མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་།

It is the root of all things, such as the afflictions, because it cannot be expressed by words or letters. Then, as for the phrase "the manner will arise," it means that from that wisdom, natural joy, free from all stains, arises. This concludes the explanation of the difficult points of the eleventh chapter from the Lamp of Natural Joy. Regarding the sequence of offerings that arises from this: "On the two limbs, right and left," this indicates that the emergence of the bodhicitta occurs through two ways: descending from the left and ascending from the right. To show this, it says, "remember the emergence of the fluid." Because the drops emerge one after another, fifteen descend. The sixteenth is liberated from shifting and moving. Regarding the phrase, "Likewise, during the waning and waxing phases, it arises through reversal," this refers to the great bliss arising from the union of wisdom and method—the fluid and bliss, sīla and karpūra. It is difficult to realize. "The non-dual union of ten and five" means that within the fifteen-fold nature of the lunar days, the fifteen wisdoms are free from the distinction of the two: bliss and bodhicitta. Because bliss arises from this, it is said, "it arises from this alone," meaning it arises from the fifteen wisdoms. To show that it does not arise from elsewhere and that it does not exist apart from that, it is said: "That very reality possesses the ten wisdoms; great bliss is inseparable from insight." Thus, joy, supreme joy, and... [the text continues].

ཆད་པའི་དགའ་བ་གསུམ་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པས་བཅོ་ལྔ་པོ་ཡང་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དགའ་ བ་གསུམ་དང་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གང་གསལ་བ་ནི་ཤེས་རབ་རིགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བའོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་ཆར་ཡང་ཐིག་ལེ་གསུམ་ལ་ནི་དེ་ཉིད་གསུམ་ཞེས་བཤད་ལ། དེ་རྣམས་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཅོ་ལྔ་སྟེ། བཅོ་ལྔ་ལས་ལོགས་ན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་ དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་དགའ་བའི་དོན་རང་བཞིན་དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་ཆ་ཡོད་མེད་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་དེ་ནི་བླ་མ་ལས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བླ་མའི་ཞལ་སྔའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་ཡེ་ཤེས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འོད་རབ་དེ་ནི་བླ་མས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྟག་ཏུ་གོམས་པ་ཡིས་ནི་ཤར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མས་དབང་གི་རིམ་པ་བསྐུར་བས་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དྲིས་ཤིང་གོམས་པས་རང་བཞིན་ དགའ་བ་ཤར་བའོ། ། བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཤེས་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་བསྒོམས་པས་རྟོགས་ཀྱི་བརྗོད་པས་རང་བཞིན་དགའ་བ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། བཅུ་དྲུག་གི་ནི་ཡི་གེའི་གཟུགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཨཱ་ལིའི་ངོ་བོ་གཡོན་དུ་འབབ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་སྟོན་ ཏེ། ཨཱ་ལིའི་ཐིག་ལེ་རང་ངོ་བོ། ། ཨཱ་སོགས་ཡིག་འབྲུའི་ཆར་ཡང་འབྱུང་། ། ཨཱ་ལིའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་བདེ་བའི་ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུག་གྲངས་ཀྱི་ཆར་ཡང་དང་།

By realizing the three joys of cessation without error, the fifteen are also realized. The nature of these three joys and fifteen, which is luminous, is the bliss free from all conceptual categories of insight. Others say that the three drops are also explained as the "three suchnesses," and that knowing these constitutes the fifteen wisdoms; they claim that apart from these fifteen, there is no great bliss free from the duality of insight and method. Regarding the meaning of such joy, which is liberated from the two extremes of the existence or non-existence of the sixteen parts of natural joy, it is said: "By the grace of the guru's presence, the non-dual wisdom of bliss." Thus, that great bliss, the supreme light free from the duality of method and insight and so forth, is to be known through the guru. "Arising through constant familiarization" means that by the guru conferring the stages of empowerment, one repeatedly inquires into and familiarizes oneself with the experience of wisdom, whereby natural joy arises. "Known through concentration" means that it is realized through meditation; the natural joy will not be found through mere verbal expression. "The form of the syllables of the sixteen" refers to the essence of the vowels (āli), the nature of insight, which flows to the left. Therefore, this is taught: "The essence of the drop of the vowels arises even as the parts of the syllables such as 'A'; the wisdom of the vowels is the nature of bliss." Thus, it is also the parts of the sixteen drops of bliss in number.

དོན་གྱི་ཆར་ཡང་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གྲངས་ཀུན་རྫོབ་ལས་ དོན་འབྲས་བུ་རྙེད་པའོ། ། ཀ་སོགས་ཡིག་འབྲུའི་ཆར་ཡང་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀཱ་ལིའི་གཡས་ནས་འབབ་པ་ཁུ་བའི་ངོ་བོ་ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུག་ཀུན་རྫོབ་ལས་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཀཱ་ལིའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེ་ནི་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་པས་ཆད་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་སོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་སྦྱོར་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ལས་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་གཞན་རྣམས་ཀྱང་མཚོན་ཞེས་ཏེ། མཆོད་སྦྱིན་དེ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ནི་རབ་མཆོག་བྱ། ། ཞེས་པས་ནི་མཆོད་སྦྱིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ནི་ མཆོད་པ་འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་མཆོད་པ་ཡིན་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། གསང་བའི་པདྨའི་སྙིང་གར་རོ། ། ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་རྣམས་སམ། ཡང་ན་དགའ་བའི་ཕོ་བྲང་ལ་སོགས་པའི་ལྟེ་བར་རོ། ། གསང་བའི་དེ་ཉིད་གསུམ་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་རླག་ པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་སྐུ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་གསང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། རླག་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་བྱེ་བྲག། ཅེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སྦྱོར་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ཕྲད་པ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྐབས་སུ་རླག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། པདྨའི་གནས་ཀྱི་ ཕོ་བྲང་རྣམས་ན་རི་བོང་ཅན་གནས་པའི་རྩེ་ན་ཡང་དག་པའི་མཆོད་སྦྱིན་ནོ། ། རླག་པ་དང་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དབང་། ། ཞེས་པ་ནི་མཆོད་པ་དངོས་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། ། དགའ་བ་གསུམ་དུ་བསྟན་པའོ། །

Regarding the aspect of the ultimate meaning, the cause for the arising of the bliss of insight-wisdom is found from the conventional; the result is attained. The phrase "the aspect of the syllables such as Ka also arises" means that the nature of the method, the kāli (consonants), flows from the right as the essence of the seminal fluid (bindu), the sixteen drops, which are conventional yet are the nature of the ultimate. By teaching that the great bliss of the kāli-wisdom is the supreme wisdom, the wisdom of cessation is also understood. Regarding the phrase "from the union of the āli and kāli," this indicates that by means of the two—method and wisdom—the others are also indicated; the sacrificial offering (yajña) arises from that. The phrase "one should perform the supreme sacrificial offering" means that these offerings are the most excellent of all sacrifices. Thus it is said: "Therefore, they are offerings in that way." Regarding "in the heart of the secret lotus," this refers to the cakras or, alternatively, to the center of the palace of joy and so forth. The phrase "the three secrets of the secret" refers to the three—dissolution and so forth—which are taught as the three bodies (kāya); these are called "secret." The phrase "the distinctions of dissolution, enjoyment, and so forth" means that when the vajra and padma of the union of wisdom and method meet, in the context of the sacrificial offering, dissolution and so forth are called "offerings." In the palaces of the lotus locations, at the peak where the rabbit-marked one (the moon) resides, is the authentic sacrificial offering. The phrase "dissolution, enjoyment, and mastery" teaches that these are the actual offerings. Thus, the three joys are taught.

ཞེས་པ་ནི་རླག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་ནི་དགའ་བ་དང་མཆོག་ དགའ་དང་ཆད་དགའ་གསུམ་མོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ནི་ཐིག་ལེ་གསུམ་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དགའ་བའི་ཐིག་ལེ་དང་། མཆོག་གི་ཐིག་ལེ་དང་། ཆད་པའི་ཐིག་ལེའོ། ། སྐུ་གསུམ་ཡིག་གསུམ་བདག་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་དང་། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་གི་རང་བཞིན་གྱི་མཆོད་པའོ། ། ཚངས་པའི་བུ་ག་དེ་བཞིན་སྐེར། ། སྙིང་ག་རུ་ནི་ཐིག་ལེ་གསུམ། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་བོར་སྐུའི་ཐིག་ལེ། མགྲིན་པར་གསུང་གི་ཐིག་ལེ། སྙིང་གར་ཐུགས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་གནས་སོ། ། ཡང་ན་རིམ་པ་བཞིན་རླག་ ཚངས་པའི་བུ་ག་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། གཞན་གཉིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་པས་ནི་འོག་མ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་ལྟོས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། ། མདུད་པའི་ནང་ནི་མན་ཆད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་དེས་གནས་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཏེ། བཟློག་པ་ཡི་ནི་ཐིག་ལེ་གསུམ་པ་ནི་ཆད་དགའ་རུ་གཅིག། མངོན་དགའ་རུ་གཉིས། དགའ་བའི་གནས་དང་གསུམ་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། གྱེན་དུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི། ། ཞེས་པས་གསལ་བར་བཤད་དོ། ། རྒྱུ་འབྲས་རྣམ་དག་བྱེ་བྲག་ཏུ། ། ཐིག་ལེ་དྲུག་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་རྣམས་རྒྱུ་ལ། རྫོགས་པ་རྣམས་འབྲས་བུའོ། ། ཡང་ན་དགའ་བའི་རིམ་པས་རྒྱུ་ལས་རང་བཞིན་གྱི་རིམ་པས་འབྲས་བུ་ནི་སྔ་མ་དང་། ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར། དྲི་མེད་ཡེ་ཤེས་ཆར་ཡང་དྲུག། དེ་ནི་རྣམ་ཤེས་སྦྱོར་དྲུག་བཤད། །

Regarding the phrase "the offerings of laga and so forth are joy and supreme joy," these are the three: joy, supreme joy, and the joy of cessation. "These are called the three drops" refers to the drop of joy, the drop of supreme joy, and the drop of cessation. "The three bodies, the three syllables, the very self" refers to the dharmakāya, the saṃbhogakāya, and the nirmāṇakāya, which are the offerings of the nature of oṃ āḥ hūṃ. "The aperture of Brahmā, likewise the neck, and the heart—there are the three drops" means that the crown of the head is the place of the body drop, the throat is the place of the speech drop, and the heart is the place of the mind drop. Alternatively, in sequence: laga is the aperture of Brahmā, which is the dharmakāya; the other two are the saṃbhogakāya and the nirmāṇakāya. "That is called the generation stage" is explained as being relative to the subsequent stages. "Below the knot" indicates the location; the reversal of the three drops is the reversal from the three locations: the joy of cessation is one, the joy of manifestation is two, and the place of joy is three. This is also stated as follows: "The upward completion stage" explains it clearly. "Specifically, the purity of cause and effect, the six drops are renowned" means that the generation stages are the cause and the completion stages are the result. Alternatively, the cause is the sequence of joy and the result is the sequence of nature; this applies to both the former and the latter. "The stainless wisdom is also sixfold; that is explained as the application of the six consciousnesses."

ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དྲུག་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་ཡང་དྲུག་སྟེ། དེ་ལ་ནི་དོན་དམ་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་སྦྱོར་རོ། ། སྦྱོར་བ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་དེ་ཉིད་ཞུགས། ། ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དྲུག་པོ་དེའི་དབུས་སུ་རང་བཞིན་དགའ་བ་ བདེ་བའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟ་བུ་གནས་སོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། རྒྱུད་གསུམ་གྱི་ནི་རིམ་པ་ཡིས། ། དབང་དྲུག་རེ་བ་བསྟན་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་ཐུབ་པའི་རྒྱུད་གསུམ་དུ་ནི་རིགས་ ལྔ་དབང་ལྔའི་ཐོག་ཏུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་བསྣན་པས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། ། ཆུ་ཡི་དབང་བསྐུར་དབུ་རྒྱན་དག། ཅེས་པ་ནི་བུམ་པ་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རྣམས་ཀྱིས་གང་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་འབྲས་བུའོ། ། དབུ་རྒྱན་ཡང་གསེར་རམ་བ་སོ་ལ་སོགས་པར་འབུར་དུ་བཏོད་ པའམ། ཐང་ཀ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་དགུག་གཞུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་འབྲས་བུ་ཡོད་པའོ། ། བྱ་བའི་རྒྱུད་ལས་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་དབང་གཉིས་པོ་དེ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་དངོས་སུ་གྲགས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་མིང་གི་ དབང་། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དྲིལ་བུ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། མིང་གི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ལས་རབ་ཏུ་གསལ། ། ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་དེ།

This refers to the six drops of the generation and completion stages, which also possess six natural aspects. In that regard, they are joined with the nature that is ultimately free from conceptual elaboration. This is according to the statement: "Regarding the union, it is consciousness." "Entering into the center of that" means that within the center of those six unions, the nature of joy—the entity of bliss—abides in such a manner. This concludes the explanation of the difficult points of the twelfth chapter from the Lamp of Natural Joy. "By means of the sequence of the three tantras, the six initiations are taught as expectations" means that in the three tantras of the later Sage, such as the Kriyā and others, the five families and five initiations are added so as not to regress, thereby including the result. "The water initiation and the crown" means that being filled with substances such as the vase water and so forth is the result of Akṣobhya. The crown, moreover, is either embossed in gold, ivory, or the like, or is a painting and so forth, which possesses the result of Ratnasambhava through the generation, summoning, and absorption of the Tathāgatas. "Renowned in the Kriyā tantra" means that those two initiations are renowned as entering through the door of ritual action. "The vajra, bell, and name initiation" means that for the vajra, Amitābha is generated and so forth, and the result is likewise. For the bell, it is Amoghasiddhi, and for the name, it is Vairocana and so forth, along with their respective results. "Clearly elucidated in the Caryā tantra" refers to the Ubhaya (Both) tantra.

ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ བྱ་བའི་རྒྱུད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གསོལ་ལོ། ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་ཞེས་པ་ནི་བཀའ་སྩལ་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བཞིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དུ་གསལ་བར་བྱས། ། ཞེས་པ་ནི་ཡོ་ག་རུ་བཞི་པོ་རྣམས་གསལ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ནི་ཐུན་མོང་གི་དབང་དུ་ཤེས་སོ། ། དེ་ནི་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་དབང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། ། ཡང་ན་ས་བོན་འདེབས་པའི་དབང་སྟེ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་རུ་གྲགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་བླ་མའི་མཚན་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ ཆེན་པོ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་ངོ་། ། གསང་བའི་དབང་ནི་དབང་རྒྱལ་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་གསང་བའི་ཕྱིར་ན་གསང་བ་སྟེ། མ་ཧཱ་ཡོ་གར་གྲགས་སོ། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ནི་མ་རྒྱུད་དེ། དེ་རུ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གྲགས་སོ། ། བཞི་ པ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་གོང་དབང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁོངས་ནས་འབྱུང་སྟེ། ཆར་ཡང་བཅུ་དྲུག་ལྟ་བུའོ། ། དགུ་ཡི་བྱེ་བྲག་དབང་ལ་སོགས། ། འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ནི་བརྒྱད་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཆུ་དང་དབུ་རྒྱན་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། དྲིལ་བུ་དང་། མིང་དང་། བརྟན་པ་དང་། གསང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དགུ་པ་ནི་སྔར་གྱི་ན་ཚང་བར་ཡོད་པས་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡང་བརྒྱད་པོ་ན་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པ་ཡང་ཡོད་པའོ། ། བཞི་པ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །

Regarding the view, it is also requested because it accords with the conduct of the Action Tantras (kriyā-tantra). As for the "empowerment of non-retrogression," through the words "the command was given" and so forth, the result is the possession of all the tathāgatas, as previously described. "Clarified in the Yoga Tantra" means that the four yogas are made clear; these are to be understood as the common empowerments. "That is the empowerment of the six distinctions" refers to the classification by way of the results, such as water and so forth. Alternatively, the "empowerment of sowing the seed" is the classification by way of the cause, which is renowned as the ācārya empowerment. "The name of the Higher Yoga" is the title for the Great Yoga (mahāyoga) Tantra of skillful means. "The secret empowerment is explained as the king of empowerments" means it is "secret" because it is hidden; it is renowned in mahāyoga. "The wisdom-gnosis (prajñājñāna) is unsurpassed" means the Unsurpassed (anuttara) is the Mother Tantra (mātṛtantra), where the wisdom-gnosis empowerment is renowned. "According to the fourth, it is likewise" means it emerges from within the scope of those aforementioned empowerments, like the sixteen [rain-showers]. "The distinctions of the nine empowerments and so forth; for the sake of the result, they become eight" means that the eight—water, crown, vajra, bell, name, stability, secret, and wisdom-gnosis empowerments—are the causes, while the ninth is already complete in the former, so the actual result also exists within those eight, and likewise the fourth. "The fourth is described as being likewise" is easy to understand.

ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡི་འབྲས། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་དབང་བཞི་པ་སྟེ་འདི་སྐད་སྟོན་ནོ། ། དངོས་པོ་སོ་སོར་ཤེས་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པོའི་བཞི་པ་ལ་སོགས་ན་མེད་པ་ལ་དེ་སྐད་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་ནི་ཚད་མེད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་བཞི་པ་ལ་ཚད་དང་རིགས་ པས་གཞལ་བར་མི་ནུས་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བས་འབྲས་བུའི་ཚིག་དོན་ནི། ། རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡི་སེམས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བཞི་པ་ནི་བརྗོད་པར་དཀའ་ལ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ནི་རིགས་པ་སྤངས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་བསྒོམས་པ་ལས་འབྱུང་བར་ བསྟན་ནོ། ། དེ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། གསལ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། འོ་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བཞི་པ་ནི་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏེ། འདིར། འབྱུང་བ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡི། ། ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བུ་མོ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གི་རིམ་པ་ལས་འབྱུང་ལ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ལས་ལོགས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་འདི་སྐད་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་བདེ་བ་ནི་འབྱུང་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཁུ་བ་ནི་མི་འབྱུང་བ་ལ་བྱ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་རེ་ཞིག་དགའ་བའི་རིམ། ། ཇི་ལྟ་བུའི་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། གནས་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་དང་། བསྐྱེད་རྫོགས་རྣམས་ཞུས་པའོ། ། དགའ་བ་ལས་སུ་གྲགས་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཆོག་དགའ་བ་དང་། ཆད་པའི་དགའ་བ་དང་།

"The fruit of that wisdom-gnosis" refers to the fourth empowerment, which is taught as follows: "One should not cognize individual entities." This is said because in the fourth [empowerment] and so forth, cause and effect are not distinct. "In that way" means it is immeasurable. This indicates that the fourth cannot be measured by means of limits or logic. Therefore, the meaning of the words regarding the fruit is stated as: "The mind that is not logical." This teaches that the essence of the fruit, the fourth, is difficult to express and difficult to realize; having abandoned logic, it is shown that this wisdom arises from meditating upon the guru’s pith instructions. Furthermore, it is said to be an entity free from the elements, which is "that which makes [it] clear." One might ask: "If the nature of the fourth is shown to be the dharmatā, how is it that it is said here to be 'an entity free from the elements'?" It arises from the stages of empowerment such as the 'maiden' and so forth, yet it does not arise as something separate from the wisdom-gnosis; therefore, it is taught in this way. Moreover, there is no contradiction in taking this to mean that the ultimate entity of bliss arises, while the conventional entity of the seminal fluid does not arise. Likewise: "For the time being, how could there be the stages of joy?" This is the request of the compiler regarding the entities of joy and so forth, their locations, causes, the sequence of the arising of the fruit, and the generation and completion stages. "Joy is renowned as the action," and so forth, refers to supreme joy, the joy of cessation, and so on.

དགའ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཡིན་པ་ལ་བྱ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བ་དེ་རྣམས་ལས་གཞན་དུ་མི་རྙེད་དོ། ། དེ་བས་ན། སེམས་ལས་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ། སེམས་ ལོགས་ན་ཡང་མེད། སེམས་རང་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བའོ། ། ལུས་ཀྱི་མགོ་བོའི་གནས་དགའ་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མགོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལུས་རྒྱུ་འབྲས་བུ་དེ་ནི་ངག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་ པས་སྔ་མ་རྣམས་ལས་ཕྱི་མའི་རིམ་པས་འབྲས་བུར་ཤེས་ལ། དེ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པའི་ཆད་པའི་དགའ་བ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་ནས་གནས་པ་ལ་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་མ་ནོར་བའི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། དེ་ཉིད་གསུམ་བདག་ཡེ་ ཤེས་གང་། ། དེ་ནི་བཞི་པ་གསུམ་དང་བྲལ། ། ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་པོ་དེ་དབང་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བ་བཞི་པ་དབང་གསུམ་དང་བྲལ་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྩ་གསུམ་ནང་གི་དབུས་ན་བཞུགས། ། ཞེས་པ་ནི་སྲོག་མའི་ དངོས་པོའི་ནང་ན་ལིངྒ་ལ་དང་། ཨི་ད་དང་། སོ་ཤོ་མནའ་དང་། གསུམ་པོའི་དབུས་ནི་བྱ་གདོང་མ་སྟེ་དེའི་ནང་ན་འབྲས་བུ་བཞུགས་པའོ། ། གནས་གསུམ་ཁྱབ་མི་སྐྱེ་བ་མེད། ། འོད་གསུམ་སྲིད་པ་གསུམ་དང་བྲལ། ། འོད་རབ་གནས་ནི་རབ་ཀྱི་མཆོག། དེ་ནི་བཞི་པ་རབ་ ཀྱི་དབང་། ། ཞེས་གསུང་སྟེ། དེ་ནི་མགོ་བོ་དང་། མགྲིན་པ་དང་།

Joy and so forth refer to the body, speech, and mind during the state of a sentient being, and to the body, speech, and mind during the state of a Buddha. This natural joy is not to be found apart from these. Therefore, it is said: "There is nothing other than the mind." It does not exist separately from the mind, nor is it the mind itself; that is natural joy. Regarding the passage, "The place of joy is the head of the body," and so forth, one should understand that the joys of the body and so on are to be known in the locations such as the head. Through the sequence of cause and effect, "The body is the cause, the speech is the result," and so forth, one understands the subsequent stages as the result. Furthermore, having realized the essence of the wisdom-knowledge empowerment—the joy of the definitive limit—one abides in what is called "natural joy," which is the unerring ultimate result. This is shown as follows: "That wisdom which is the self of the three joys is the fourth, free from the three." This means that the wisdom which is the nature of those three joys is the fourth natural joy, the nature of which is free from the three empowerments. "Dwelling in the center of the three channels" refers to the central channel within the life-force; among the three—liṅga, ida, and sośomanā—the center is Kākāsyā, and within her dwells the result. "Pervading the three places, there is no non-arising; free from the three lights and the three realms of existence, the supreme abode of light is the most excellent. That is the fourth, the supreme empowerment," it is said. This refers to the head, the throat, and...

སྙིང་ག་གསུམ་དུ་ཁྱབ་པའི་དབང་གསུམ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འདི་བདེ་བ་གསུམ་དང་། ཁུ་བ་གསུམ་པོ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་རྣམ་གྲངས་འོད་རབ་ཀྱི་གནས་གསུམ་པོ་དང་མི་འདྲ་བའི་ གནས་རབ་མ་གནས་པ་དེ་བཞི་པའི་དབང་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་རྩ་གསུམ་ལ་ནི་གནས་ཡིན་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བཞི་པའི་དབང་ངོ་། ། འོད་ལ་སོགས་པ་ནི་སྣང་བ་དང་། སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་། ལ་ལ་ནཱར་རླག། ར་ས་ནཱས་ལོངས་སྤྱོད། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་ དབང་སྟེ། དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཡང་དག་དྲི་མེད་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེའི་གནས་ན་བཞུགས་པ་དབང་བཞི་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཟེར་རོ། ། བདུན་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ནི་ཡོད། ། ཅེས་བྱ་བའི་བུམ་པའི་དབང་བཅུ་གཅིག་གསང་བའི་དབང་བཅུ་གཉིས་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང་ བཅུ་གསུམ་དེ་ལྟར་དེ་བཞི་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཅུ་བཞི་པའི་དབང་གི་བྱེ་བྲག་གོ། ། དེ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་དང་གནས་ཀྱི་སྔོ་ནས་བསྡུས་ལ་དབྱེ་སྟེ། ཡན་ལག་རབ་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རབ་ནི་མགོ་བོར་བསྡུས་པས་ སོ། ། ཆུའི་དབང་བསྐུར་བས་ནི་འབྲས་བུ་དགའ་བ་ཞེས་པ་ཐོབ་བོ། ། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་མགྲིན་པ་རུ། ། མངོན་པར་དགའ་བ་བདག་ཉིད་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་ངག་ཐམས་ཅད་སྐེ་ནས་འབྱུང་ལ། དེར་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བས་འབྲས་བུ་མཆོག་གི་དགའ་བ་ཐོབ་བོ། ། ཤེས་ རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནི་དབང་། ། སྙིང་ག་རུ་ནི་ཆད་བདག་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ལས་འབྲས་བུ་ཆད་པའི་དགའ་བ་སྟེ།

From the three empowerments that pervade the three centers of the heart, this unborn state arises. It is the nature of joy, free from the three [types of] seminal fluid, and unlike the three locations of the supreme light. That which abides in the supreme location is the fourth empowerment. Others say that the three channels are the locations and the unborn is the fourth empowerment. They say that light and so forth are the appearances, the increase of appearances, and the attainment of appearances; that in the lalanā there is destruction, in the rasanā there is enjoyment, and in the avadhūtī there is empowerment. Being free from those, abiding in the location of the precious, truly stainless Buddha, is the essence of the fourth empowerment. Regarding the specific divisions of the two sevens: there are eleven vase empowerments, twelve secret empowerments, and thirteen wisdom-gnosis empowerments. Thus, the fourth is the fourteenth; it is a specific division of the fourteenth empowerment. Furthermore, having condensed them from the perspective of cause, effect, and location, they are categorized. As for the phrase "the summary of the supreme limbs," it means that the head is the supreme of all the limbs and minor members of the body, and thus they are condensed there. By conferring the water empowerment, the result called "joy" is attained. Regarding the phrase "by conferring the secret empowerment at the throat, the supreme joy of the self is manifest," it means that all speech emerges from the throat, and by conferring the secret empowerment there, the result of supreme joy is attained. Regarding the phrase "the wisdom-gnosis empowerment is the self of cessation at the heart," it means that from the cause of wisdom-gnosis, the result of the joy of cessation arises.

དེ་ཡང་གནས་སྙིང་ག་རུ་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུང་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཆད་ནས་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། ། གསང་བའི་པདྨའི་ ལྟེ་བ་རུ། ། བཞི་པ་རང་བཞིན་ངོ་བོར་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་གསང་པད་སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་ཀྱི་དབུས་སུ་དབང་བཞི་པ་བསྐུར་བའི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་ལྟར་དབང་ནི་བཞི་རུ་དབྱེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གི་དབྱེ་བ་མདོར་བསྡུས་པ་བཞི་རུ་དབྱེ་བ་ ཡིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དབང་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱོགས་སོ། ། ཆུ་ཡི་དབང་ནི་མདོམས་སུ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདིས་འབྲས་བུ་ཙམ་བསྟན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པ་ཡི། ། ཞེས་ པ་ནི་འོ་དང་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགའ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དགའ་བ་དང་པོའི་ཞེས་སྟོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར། ། ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་གི་འབྲས་བུས་སྔར་གྱི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ལས་མཆོག་གི་དགའ་བའོ། ། རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་འབྲས་ བུ་སྟེར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ནས་ཆད་པའི་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཡིན་ལ། དེ་ནོར་བུའི་ཁར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གསལ་ལ། གསལ་བ་འདི་རང་གི་ཤེས་རབ་མའི་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་འདི་སྐད་ བརྗོད་དོ། ། ཤེས་རབ་པདྨའི་ཡིད་འགྲོའི་ཕྱིར། ། རླུང་མ་དང་ནི་གཉིས་སྐྱེའི་རྩ། ། གཉིས་ཀ་རྒྱས་པ་ཡིས་ནི་བདེ། ། གྱེན་གྱི་ཡི་ནི་ལམ་གྱིས་བཟློག།

Furthermore, by experiencing wisdom at the heart center, all subject-object grasping is severed through realization and so forth, and one abides in wisdom. Regarding the line, "At the navel of the secret lotus, the fourth is renowned as the natural essence," this refers to the result of the joy that is the nature of the conferral of the fourth empowerment in the center of the secret lotus, the precious vessel of the Buddha. "Thus, the empowerments are divided into four" is a summary of the fourfold division of empowerments, such as those of cause and result. "This is the aspect of the generation stage" means that because wisdom arises from one empowerment to the next, it is the aspect of generation. "The water empowerment is at the secret place" is easy to understand. This indicates the mere result; "bestowing various results" teaches that the result of the first joy is the various joys of kissing, embracing, and so forth. "Bestowing the ripened result" means that through the result of the secret empowerment, one moves from the previous joy to the supreme joy. "Bestowing the result of destruction" means that by destroying all entities such as signs and so forth, one attains the joy of cessation. That is the wisdom-gnosis empowerment. When the bodhicitta is clear at the tip of the jewel, and this clarity moves into the space of one's own wisdom consort, it is said: "Because the mind goes to the lotus of wisdom, The wind and the two-born channel, Through the expansion of both, there is bliss; It is reversed by the upward path."

ཅེས་པ་ནི་རང་གི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་གསང་བའི་མཁའ་པདྨ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་འགྲོ་ལ། འགྲོ་བས་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྩ་དང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩ་གཉིས་ཀ་རྒྱས་པའི་ངོ་བོ་ལས་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ། དེ་གྱེན་དུ་ཐབས་ཀྱིས་དྲངས་པས་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་འབྲས་བུར་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་། མདུད་པ་ཡི་ནི་ནང་ནས་འགྲོ། དེ་ལྟར་བཞི་པ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། མདུད་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་མདུད་པའོ། ། ནང་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་བུའི་ནང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་གྲགས་ཞེས་བྱའོ། ། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་འབྲས་བུར་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུར་འདོད་དེ། དེ་ཡང་མདུད་པའི་བྱ་བ་ནས། ། དབང་གི་ཡེ་ཤེས་ངེས་བསྟན་ཏོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་བཞི་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། ། འོ་ན་དབང་གསུམ་པོའི་འབྲས་བུ་མ་བསྟན་ནམ་ཞེ་ན་འདིར་བསྟན་མོད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདི་ཡིན་པས་ན་རང་བཞིན་གཙོར་སྨོས་པ་དང་། དབང་བཞིའི་འབྲས་བུ་འདི་ཚོལ་བ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ ན་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་བསྐྱོད་པས་འཁོར་དང་ལྡན་ནས་ཆས་པ་བཞིན་ནམ། ཡང་ན་རྒྱལ་པོ་སྤྱན་(འདྲངས་,དྲངས་)ན་འཁོར་མེད་ཀྱང་བསམ་པ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྒྱུད་གཞན་དུ་སྟོན་པས་གསལ་བར་མ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཀ་པཱ་དེ་བཞིན་གསང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཀ་ པཱ་ལའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རུ་སྦས་པའོ། ། ཁྱོད་ཀྱི་ངོར་མཛད་དབང་གི་དོན། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ལ་ངོ་བོ་ཡོད་པར་བྱ་བ་སྟེ།

This means that the substance of the bodhicitta enters the secret lotus of one’s own action-mudrā. By entering, one experiences the essence of both the channels of method and the channels of insight expanding. When that is drawn upward by method, it is shown to be the result of natural joy. As it is said: "It moves from within the knots; thus it is renowned as the fourth." Here, "knots" refers to the knots of method. "Within" is renowned as moving into the interior of the precious jewel. "Renowned as the result of being free from characteristics" means that all phenomena are asserted to be the result of all phenomena that are free [from characteristics]. Furthermore, from the passage "From the activity of the knots..." up to "The wisdom of empowerment is definitively shown," the result of the fourth empowerment is taught. If one asks, "Were the results of the three empowerments not taught?" they were indeed taught here; however, because this is the result of the wisdom of all [empowerments], the natural [result] is primarily mentioned. When seeking the results of the four empowerments, there is no other result like this. For example, it is like when a king’s palace moves, the retinue departs along with him; or, when a king is invited, even if the retinue is not present, the purpose is accomplished. That wisdom is not explicitly taught in other tantras; thus, "The vajra, the kapāla, and likewise the secret," and so forth, are hidden in the Vajrakapāla Tantra and others. "The meaning of empowerment performed for your sake" means that the bodhisattva Devendra is to be established in the essence.

རྒྱུད་གཞན་དུ་དབང་གི་ཡེ་ཤེས་སྦས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཁྱོད་ཀྱི་ངོར་མཛད་དབང་གི་དང་། ། རྒྱུད་འདི་རུ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ། ། ཞེས་པ་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ནའི་ངོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དབང་གི་དོན་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེར་གསལ་བར་གསུངས་སོ། ། ཚད་མ་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྣོད་ངན་པར་བསྟན་ཏེ། ཡང་དག་ལམ་ཤེས་སློབ་དཔོན་གྱིས། ། ཞེས་ པ་ནི་དོན་དམ་པའི་ལམ་ཤེས་པའི་བླ་མ་གོང་མའི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་མི་བསྟན་པར་གསུངས་སོ། ། ཨའི་ཡིག་འབྲུས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོས་ནི་དབང་བསྟན་ཏེ། ཨ་བྷི་ཥེ་ཀ་ཞེས་པ་ནི་དབང་ངོ་། ། དེ་ཡང་དབང་གི་རྒྱུ་བྱས་པས་འབྲས་བུ་དགའ་བ་ ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འདི་ནས་མར་འབྱུང་སྟེ་བདག་གིས་ནི་མ་བཤད། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། དེ་ནས་ཡང་ནི་བཤད་བྱ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་དབང་བསྟན་ནས་བར་མ་ཆད་པར་ནང་ལ་སོགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་བཤད་ དོ། ། ནང་གི་མཚན་ཉིད་སྦྱིན་སྲེག་གོ། ། ཞེས་པ་ནི་ནང་དང་གསང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་འདིར་ནང་ཁོ་ན་བསྟན་པའོ། ། ཁ་ནི་ཧོམ་ཁུང་ཞེས་པ་སྟེ། སྔར་ཟས་བདུད་རྩིར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ། བསང་གཏོར་དང་རྫས་ཀྱི་རྣམ་པ་འོག་ནས་མར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་། ཕྲག་དོག་ལ་ སོགས་བསང་གཏོར་བྱ། ། ཞེས་པས་བསྟན་ཏོ། ། དུམ་བུ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནང་དང་གསང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་སྟེ། བདུད་རྩི་མཆོག་ནི་ཞུ་བར་བྱེད། ། ཅེས་པའི་བར་གྱིས་སོ། ། གསང་བའི་སྦྱིན་སྲེག་ལ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བརྟེན་པ་དང་།

In other tantras, the wisdom of empowerment is said to be "hidden." "For your sake, the empowerment was performed; in this tantra, it is clearly revealed," means that the Blessed One clearly taught the meaning of empowerment for the sake of the bodhisattva Devendra alone in the Śrī-jñānatilaka. "Knowing valid cognition," and so forth, indicates the unsuitable vessel. "The master who knows the authentic path" means it is taught that one should not show [this] to those who lack the fortune of a superior guru who knows the ultimate path. "By the syllable A," and so forth, teaches empowerment; abhiṣeka is empowerment. Furthermore, because empowerment acts as the cause, the result—the wisdom of joy and so forth—arises from here downward, though I have not explained it. This concludes the explanation of the difficult points of the thirteenth chapter from the Prakṛtānandadīpa. Then, "Next, that which is to be explained" means that after teaching empowerment, the internal homa and so forth are explained without interruption. "The internal characteristic is homa" means that among the internal, secret, and so forth, only the internal is taught here. "The mouth is the homa pit" means that one first consecrates the food as amṛta, and the manner of the cleansing sprinkling and the substances is shown below. That is also taught by: "One should perform the cleansing sprinkling for envy and so forth." "The third section," and so forth, refers to the consecration of the internal, secret, and so forth, up to: "The supreme amṛta is caused to melt." Regarding the secret homa, it relies upon the action mudrā (karmamudrā).

དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བརྟེན་པའི་སྦྱིན་སྲེག་ལས་དོན་དམ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། དེ་ནས་གཏོར་མ་ཆེན་པོའི་ལས་ཀྱི་ངེས་པར་བསྟན་ པའི་དོན་བཤད་དོ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་བསད་པའི་རྫས་རྣམས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་ཆད་པའི་དགའ་བར་རྫས་ཚོགས་པར་བདུད་རྩིར་གྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་གནས་དུར་ ཁྲོད་ཆེན་པོ་མཚན་མོ་ཤི་བ་དབུགས་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བའི་རོ་དང་ལྡན་པའམ། ཡང་ན་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དགའ་བའི་ངོགས་སྲོག་གི་རྩའི་གནས། རིན་པོ་ཆེའི་ཁར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་གནས་སུ་གཏང་ངོ་། ། དེས་ནི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་འབྱུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ ཐམས་ཅད་ཞི་ནས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་བར་ཆད་མི་འབྱུང་བར་ཚོགས་གཉིས་མཆོག་དང་ཆད་དགར་རྫོགས་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་པདྨའི་སྣོད་དུམ་བུ་གཅིག་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ནང་དུ་གང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཧེ་རུ་ཀར་རྣལ་འབྱོར་པ་བསམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཅའ་མཐེའུ་ཆུང་ལུ་གུ་རྒྱུད་དུ་སྦྲེལ་མཛུབ་མོ་གྱེན་དུ་འགྲེང་བར་མ་སྦྱར་ལ་གཏང་བའི་སྔགས་ནི་བ་ལེ་མ་དང་ཧས་གཏང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བུའི་གཏོར་མས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ ལས་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། །

By relying on the samaya-mudrā and the jñāna-mudrā, the fruit of the ultimate mahāmudrā is attained through the homa ritual. This concludes the explanation of the difficult points of the fourteenth chapter from the Dharmatā-prīti-dīpa. Next, regarding the explanation of the definitive meaning of the ritual of the great torma: the substances for the "slaying" [of obstacles], such as the conceptualization of the bodhicitta of great bliss, are consecrated through the application of joy and so forth. These gathered substances become nectar within the "joy of cessation." To protect all sentient beings, one should cast [the torma] in a great charnel ground at night—a place possessing the flavor of bliss where the dead have departed their breath—or alternatively, on the banks of a great river, a site of pure joy and the location of the life-channel, or at a jewel-mine, a place where the stream of bodhicitta is uninterrupted. By doing so, all obstructing spirits and the like are pacified. The sentient beings of the three realms will be free from obstacles, and having perfected the two supreme accumulations and the joy of cessation, they will be filled within a single, vast lotus vessel by the wisdom of great bliss. Furthermore, the yogin should visualize himself as Heruka and form the jñāna-mudrā: link the little fingers like a chain, and without joining the upturned index fingers, cast [the torma] with the mantra valema and has. Through such a torma, the fruit of the non-duality of saṃsāra and nirvāṇa will be attained. This concludes the explanation of the difficult points of the fifteenth chapter from the Dharmatā-prīti-dīpa.

བསྡུས་པའི་ངེས་པའི་དོན་རྣམས་གསུངས་པའི་རྟིང་ལ་ནི་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔར་ཞུས་པའི་བཤད་ཟིན་པར་དངོས་ནས་བཅོམ་ལྡན་མོ་ཐེ་ཚོམ་མཆོད་ནས་སྡུད་པ་པོ་ལ་ བོས་ནས་བསྐུལ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་བོས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བྱེ་བྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ལ་དམིགས་ཀྱིས་བོས་ཏེ། བདག་གི་ཐེ་ཚོམ་སོལ་ཅིག་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཀྱེ་ དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་ཏེ་སྙན་ཅིང་དགྱེས་པའི་སྒོ་ནས་བོས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དང་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཞུ་བ་འམ་ཅི་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལེའུ་དང་པོར་དེ་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་སྐབས་ འདིར་ངེས་དོན་ཞུ་བར་རིགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། ། ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་གསོལ་པ་ཞེས་པ་ནི་སླར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དགྱེས་ནས་གསོལ་པའོ། ། མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་མ་ཞེས་པ་ནས་ནམ་མཁའི་མཐའ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་པ་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གི་ཚིག་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་བསྟོད་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ས་བཅུ་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མོས་ནི་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ནི་འདི་སྐད་བཤད་དོ། །

Following the explanation of the condensed definitive meanings, it is said: "Then the Blessed Lady, by means of the Great Seal (mahāmudrā)." Since the previous request has already been explained, the Blessed Lady, having dispelled her doubts, calls out to the compiler. "Calling the bodhisattva mahāsattva Īśvara of the gods" means that from among the seventy-two specific members of the retinue, the emanation body (nirmāṇakāya) bodhisattva Īśvara of the gods is specifically addressed, saying, "Dispel my doubts!" Furthermore, "O great hero, Īśvara of the gods" is an address made in a pleasant and joyful manner. Regarding the phrase "the definitive teaching of the nature of the three suchnesses (tattva)" and so forth, it means: "Is it not appropriate to request the definitive meaning at this point, as the Blessed One previously taught suchness and so forth in the first chapter to the Blessed Lady?" "Īśvara of the gods requested" means that he again requested the Blessed One with joy. From "O Supreme Sovereign Lady" up to "Excellent, excellent, O limit of space!" are the words of Īśvara of the gods; having praised her with all virtuous qualities, he expresses his rejoicing. Furthermore, "bodhisattva mahāsattva" refers to the emanation body who is the sovereign of the tenth bhūmi. "Through the Blessed Lady’s realization" means that the Blessed Lady, through Īśvara of the gods, realized and understood the meaning to be known, and thus it was explained in this way.

དགའ་བ་ཆེན་པོ་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་དགའ་བ་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་མང་པོ་དགྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྤྲུལ་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་དེ་རེ་རེ་ལས་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྤྲུལ་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱག་ན་པདྨ་དང་ཀུ་མུ་ཏའི་རང་བཞིན་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་རྨད་དུ་བྱུང་བ་མང་པོ་སྤྲུལ་པའི་མཆོད་རྫས་སོ། ། རྣམ་པ་དུ་མ་ཚོགས་པའི་མཆོད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་འཚོགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དགྱེས་པ་བྱས་ནས་སོ། ། སྔར་གྱི་དྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མོས་དྲིས་པའོ། ། ཞུས་ སོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ལ་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྟོན་པ་སྟེ། བདུད་བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ངེས་པའི་དོན་ཞུས་པ་སྟེ། བཀའ་སྩལ་དུ་གསོལ་ཞེས་པའི་ཚིག་རྣམས་སོ། ། ཉོན་ཅིག་བདག་གིས་ རབ་ཏུ་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སེམས་མ་ཡེངས་པར་ཉོན་ཅིག་པའོ། ། སྟོན་པ་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བཤད་པ་སྟེ། འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་དམ་བཅས་པའི་ཚིག་ཏུ་གསལ་བའོ། ། མཚན་ཉིད་ལས་སྐྱེས་ ཁོ་ན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །

"By means of the mind of great joy" refers to the manifestation of many emanations through the power of cognition, characterized by the nature of joyful bliss, and so forth. "Having manifested miraculous powers, magical displays, and wonders" means that the Lord of Gods [emanated] the miraculous power of world systems filled with Tathāgatas, the magical display of emanating immeasurable offering goddesses from each of those, and the wonderful offering substances emanated in the hands of all of them, such as lotuses and water-lilies in the nature of moon and sun flowers. "Having performed the sacrificial offering of a manifold assembly" means that after all the various forms—gods, goddesses, flowers, and so forth—had gathered, they pleased the Blessed One by making offerings and so on. "The previous question" refers to the question asked by the Blessed One. "Requested" means that the Lord of Gods requested the Blessed One regarding the Jñānatilaka (Drop of Wisdom). The Blessed One is the Teacher, the very self who has conquered the Māras. He requested the definitive meaning of suchness and so forth, using the words "Please grant your command." "Listen, I shall explain thoroughly" means: "Listen without distraction, you bodhisattvas in the retinue of the Lord of Gods and others." This is the Teacher, the Blessed One, speaking to me; it is a clear statement of the commitment made within the assembly. "Suchness born from the characteristics" means that suchness is that which is born from the dharmatā (the true nature) of all phenomena.

དེ་ལྟར་མིན་ན་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་བདེ་བའི་ངོ་བོ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་ནོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པ་དང་མི་མཐུན་བཤད་དོ། ། འདི་སྐད་ཀྱང་བསྣན་ཏེ། རང་རིག་པ་ཡི་ བདག་ཉིད་ཕྱིར། ། དེ་བས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རང་རིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་བརྗོད་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེས་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་བརྟེན་ལ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཁོ་ནའི་བདག་ཉིད་གསུམ་དེ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དང་དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་འདུས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དུས་རྟག་ཏུ་ཡང་དག་པའི་འོད་དང་ལྡན་ནས་གནས་པ་དེ་དཔེ་དོན་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལ་འདི་སྐད་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནི་གནས་ མཆོག་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ། བལྟ་བར་དཀའ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔྱད་པས་མི་རྙེད་པ་བལྟས་པས་མི་མཐོང་བའི་ངོ་བོ་འདི་བསྒོམས་ཀྱང་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་འདི་ནས་མར་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། ། ཆར་ཡང་དང་ནི་ཐིག་ལེའི་ཚུལ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་བདག་བརྗོད་པའོ། ། འཁོར་ལོ་གསུམ་ཡོད་མེ་རླུང་ཆུ། ། དངོས་པོ་འདུ་ཤེས་རང་ངོ་བོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བར་རླུང་དང་རྩ་རུ་ལྡན་པའི་རླུང་གི་འཁོར་ལོའི་གནས་སུ་ཆར་ཡང་གནས་ པའོ། །

"If it were not so" means that birth arises from the very nature of reality (dharmatā), and because it is the essence of bliss, it is therefore "inconsistent." This is explained as being inconsistent with conventional expression. Furthermore, it is added: "Because it is the nature of self-awareness, it cannot be expressed." This means that the nature of reality is self-awareness free from all conceptual elaborations (prapañca); it cannot be reached by words or letters of expression, and therefore it is expressed by relying on the mere conventional. Its threefold nature of suchness is taught by the passage beginning with "that which is called appearance," and so forth. This is the result taught by way of both example and meaning: the attainment of the clarity of wisdom, its extreme clarity, and its being gathered under the power of the self-nature, as well as its abiding in the constant, perfect light of wisdom. Regarding this, it is said: "That is the supreme abode of wisdom." This explains that the nature of all wisdom is the wisdom of joy. Regarding that, it is said: "Its characteristic is difficult to perceive." This means that its essence is not found through analysis and is not seen by looking; even if one meditates, it is not found. This will be explained in detail below: "In the manner of the rain and the drop, the expression of the threefold nature of suchness; the three wheels of fire, wind, and water; the entities, perceptions, and their own essence." This means that in the secret place, at the location of the wind-wheel where wind and channels are present, the "rain" abides.

དེའི་སྟེང་ལྟེ་བར་མེའི་འཁོར་ལོའི་གནས་སུ་ཐིག་ལེ་གནས་པ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་བྱུང་བ་ཆུའི་གནས་སུ་ཚུལ་བརྟེན་པའོ། ། དེ་གསུམ་དང་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་དགའ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་རུ་གནས་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་དུ་བསྟན་པའོ། ། ཚུལ་ཙམ་ཟླ་བ་ཡིན་ ཏེ། ས་ཡི་འཁོར་ལོ་དེ་ནི་མཆོག། དེ་ནི་རྟེན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཏེ། ། ལྷ་ཡི་དབང་ཕྱུག་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་སའི་རང་བཞིན་སྙིང་གར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་ཙམ་དྲི་མ་དང་བྲལ་ནས་གནས་པ་སྟེ། སྣང་བ་མཆེད་པའི་རང་བཞིན་བསྟེན། ། ཞེས་པའི་མཆོག་ གི་དགའ་བ་ལ་ནི་ཟླ་བ་བདེ་བ་མཆོག། ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བོས་ནས་བསྟན་པ་ཤེས་པར་གྱིས་ཞེས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདིར་ནི་མཆོག། ནམ་མཁའ་ཡེ་ཤེས་འདུ་ཤེས་སོ། ། ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་སྐེར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོའི་གནས་ སུ་མཆོག་གནས་ཏེ། སྣང་བ་ཐོབ་པའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆད་པའི་དགའ་བའོ། ། དེ་ལ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡི་མཐའ་ནི་གཞན་གྱི་མཆོག། བདེ་ཆེན་མཆོག་གི་ནམ་མཁར་རོ། ། དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ངོ་བོར་གྲགས། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ རབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་གཞན་གྱི་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པའི་གནས་ན་གཞན་མཆོག་ཆོས་ཉིད་དང་འདྲ་བའི་གནས་སོ། ། དེར་འོད་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་བཞིན་དགའ་བ། མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་། ཆད་པའི་དགའ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་ནི་དེའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །

Above that, at the navel, the drop abides in the location of the fire wheel (tejaś-cakra); this is the emergence of the emanation wheel (nirmāṇa-cakra), which relies upon the location of water. These three and that which is called "appearance" abide as the very essence of the joy of phenomena. Thus, the suchness is shown in three ways. The mere mode is the moon; that earth wheel is supreme. It is the perception of the support; it should be known as the Lord of Gods (Īśvara). This means that the nature of the element earth, relying upon the dharma wheel at the heart, abides free from stains. It relies upon the nature of "increase of appearance." Regarding the supreme joy, the Blessed One addressed it as "the moon, the supreme bliss," so understand this teaching. "In this Mahāmudrā, it is supreme; it is the perception of space-wisdom (jñāna)." This means that the nature of the element space, abiding supremely at the location of the enjoyment wheel (saṃbhoga-cakra) at the throat, is the joy of cessation, the wisdom that is the nature of "attainment of appearance." That is called Mahāmudrā. "Its limit is the supreme of others; in the space of supreme great bliss, it is renowned as the essence of yoga, the supreme non-dual wisdom." This means that the nature of the space of the other element, at the location of the great bliss wheel (mahāsukha-cakra) where there are thirty-two channels, is the location of the supreme of others, which is similar to the dharmatā. There, the nature of the joy of differentiation, which is the nature of supreme light, is the non-duality of the supreme joy and the joy of cessation. That is called "its limit."

དེ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་དབུས་གནས། ། རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་ངོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་རྩ་དྲུག་དང་། མེའི་འཁོར་ལོ་དང་། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། ལོངས་ སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་དང་། དྲུག་གི་དབུས་ན་སྦྱོར་བ་དྲུག་གི་རྣམ་ཤེས་སོ། ། དངོས་པོ་བརྟེན་ལ་སོགས་བྱེ་བྲག། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བསྡུས་པའོ། ། བཞིར་ནི་དབྱེ་བར་ཡོད་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བ་ལ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བས་དངོས་ པོའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྟེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ནི་གནས་པའོ། ། བརྟེན་ནི་འཁོར་ལོ་ལོངས་སྤྱོད་ནས་མར་འབབ་པའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པ་ལ་དོན་དམ་པ་ལ་གནས་པར་ཤེས་སོ། ། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྟེ། བརྗོད་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྙེད་དེ་འབྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུམ་བདག་བྱེ་བྲག་གིས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆར་ཡང་ཐིག་ལེ་དང་ཚུལ་དང་གསུམ་དུ་ཡང་དབྱེའོ། ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་བརྗོད་དོ། ། མཚན་མོ་ཉིན་མོ་མཚན་བྲལ་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་མཚན་མོ་ཡེ་ཤེས་ནི་ཟླ་བ་ཤར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྣང་བའོ། ། ཉིན་མོ་ནི་ཉི་མ་ཤར་བ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ སྣང་བ་ཆེན་པོ་མཚམས་ནི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྲ་ཞིང་བདག་མེད་པ་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་མི་རྒྱུ་བ།

It abides in the center of the six cakras. Regarding the phrase "the essence of the six consciousnesses," this refers to the consciousness of the six applications located in the center of the six: the wind cakra with its six channels, the fire cakra, the emanation cakra, the dharma cakra, the enjoyment cakra, and the great bliss cakra. Regarding the phrase "the distinctions of the entity, the support, and so forth," this is a summary of the differentiation of wisdom. It is divided into four. This means that because qualities arise from the joy of the nature, the wisdom of the entity, the wisdom of the support, the wisdom of wisdom, and the wisdom of differentiation arise. Furthermore, the "entity" is the bodhicitta abiding in the great bliss cakra. The "support" is based on the limit of the descent from the enjoyment cakra downward. "Wisdom" is the knowledge of the two—conventional and ultimate—wherein one knows the ultimate to be the abiding state. "Differentiation" is the abandonment of all wisdoms such as the abiding state and so forth; it is the differentiation that finds expression and conduct and so on. Regarding the phrase "by the distinctions of the three-fold self," and so forth, it is also divided into three: the drop, the mode, and the three. Furthermore, the ultimate is expressed by way of the conventional. Regarding the phrase "because of the night, the day, and the absence of both," the night wisdom is like the rising of the moon, which is appearance. The day is the wisdom like the rising of the sun, which is great appearance. The junction is the absence of both day and night, the subtle and selfless state where the vital breath and effort do not circulate.

རྒྱུ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་མ་རིག་པ་དང་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ ཏེ། དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བས་འོད་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་པུ་ཡི་ནི་བདེ་བ་ཆེ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་མ་ལྟར་བདག་གིས་མ་བཤད་དོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་པར་བླ་མས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ནི། བླ་མའི་ཞལ་ནས་རྙེད་པར་ འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བླ་མས་བསྟན་པས་རང་བཞིན་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་རྙེད་དེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་བླ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། ། ས་བཅུ་ཡི་ནི་དབང་ཕྱུག་བདག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བླ་མ་དེ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ས་བཅུ་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏཱི་ལྟ་བུའི་བླ་མས་སློབ་མ་ལ་བསྟན་པར་སླའོ། ། འོ་ན་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏཱི་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ལས་གཞན་མས་བླ་མ་མི་བཏུབ་པོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནས་རིམ་པས་དབང་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བླ་མ་བཏུབ་སྟེ་མི་བཏུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ལུང་ལས། སློབ་དཔོན་རྡོ་རྗེའི་བཅུ་གཅིག་དབང་། ། གསང་བའི་དབང་ནི་བཅུ་གཉིས་པ། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བཅུ་གསུམ་སྟེ། ། དེ་ལྟར་དེ་ བཞིན་བཅུ་བཞི་པའོ། ། དབང་རེ་ལ་ནི་ས་རེ་སྦྱར། ། དེ་རྣམས་ས་ཡི་དབང་ཕྱུག་བདག། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དབང་ཐོབ་པའི་བླ་མ་མི་འགལ་ལོ། །

It is the nature of attaining the manifestation of wisdom that is free from all movement. These [states] are characterized by the triad of mind, mental factors, and ignorance; being free from these is called "supreme light." Thus it is said: "The great bliss of the single [state]." As for the passage beginning with "the nature," I have not explained it as above. Why is that? Because it is to be understood through the guru. Therefore, it is said: "It is found from the mouth of the guru." By the guru’s instruction, one finds the accomplishments (siddhis) such as the joy of the nature; thus, the guru is shown to be the nature of all Buddhas. Regarding the passage beginning with "the lord of the ten bhūmis," that guru is a nirmāṇakāya, a bodhisattva of the tenth bhūmi, such as the great king, the lord of yogins Indrabhūti; it is easy for such a guru to instruct a disciple. If one asks, "Is it then the case that only a tenth-bhūmi bodhisattva like Indrabhūti can be a guru, and no others?" It is not so. From Vajrasattva, the lord of all Tathāgatas, down to the yogins who have successively received the empowerments and so forth, anyone is suitable to be a guru; it is not that they are unsuitable. Furthermore, the scriptures state: "The eleventh empowerment is the Vajra Master; the secret empowerment is the twelfth; the wisdom-knowledge empowerment is the thirteenth; and likewise, the fourteenth. Each empowerment is associated with a bhūmi. These are the lords of the bhūmis." Therefore, it is not contradictory for a guru to have received the empowerments.

དེ་མ་ཟད་དེ་ལུང་གཞན་ནས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། བུམ་པའི་དབང་ནི་དང་པོ་སྟེ། ། གསང་བའི་དབང་ནི་གཉིས་པ་མཆོག། ཤེས་ རབ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པ་སྟེ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་བཞི་པའོ། ། ས་བརྒྱད་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། ། རིམ་བཞིན་སྦྱར་ནས་དབང་བསྐུར་ཐོབ། ། དེས་ནི་བླ་མ་སློབ་དཔོན་གྱུར། ། གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དབང་བསྐུར་ནུས། ། ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་བཏུབ་སྟེ། མི་འགལ་བར་བཤད་དོ། ། དེ་བས་ན་ འདིར་བླ་མ་ལས་ལྷག་པ་གཞན་སྟོན་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའམ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་བླ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། འདི་ནས་མར་སྔགས་ཀྱི་བླ་མའི་དོན་གཟུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་སྤང་ཞིང་སྒྲ་མཁན་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་དང་མན་ངག་ མི་བསྟན་པར་བཤད་དེ། གང་ཞིག་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ། ། མཛད་དམ་བཤད་པ་གང་ལ་ལར། ། ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་རྗེ་བཙུན་གྱིས་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་སོགས་པ་འམ་ཡང་ན་མཛད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་མན་ངག་བསྟན་པར་ཡང་རུང་ བའི་ཆོས་གང་ན་གང་ངོ་། ། དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་དེ་ཚད་དོན། ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་འཁྲུལ་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཞེས་པ་དང་གང་ཞེས་པ་འབྲེལ་ལ་སྟེ། བླ་མས་གང་ན་གང་གིས་བསྟན་ཅིང་བཤད་པའམ། མཛད་པའམ། མན་ངག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཚད་མའི་དོན་ཏེ། དེ་ ཡང་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། རྗེས་དཔག་མངོན་སུམ་ཚད་མའི་དོན། ། ཐར་འདོད་པས་ནི་ངེས་པར་གཟུང་། ། བཟུང་ནས་རྗེས་དཔག་བསྒོམས་པ་ལས། ། དོན་དམ་པ་ཡི་བདེན་པ་རྙེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། །

Furthermore, this also appears in other scriptures: "The vase empowerment is the first; The secret empowerment is the supreme second; The wisdom-knowledge empowerment is the third; And likewise, the fourth is as such. By means of the distinctions of the eighth bhūmi and so forth, Having applied them in successive order, one receives the empowerment. By that, one becomes a guru and an ācārya, And is able to bestow empowerment upon others." Since this is stated, it is also acceptable, and it is explained without contradiction. Therefore, it is easy to understand the statement: "Is there anyone else who is greater than the guru?" Having thus shown that the guru is the embodiment of all buddhas, from here on, the meaning of the mantra guru is to be grasped. It is explained that one should abandon worldly dharmas and not teach empowerments or pith instructions to those such as grammarians. Regarding the passage: "Whichever [teachings] in the guru’s treatises, whether composed or explained by someone," this refers to the sādhanas and so forth taught by the venerable guru, or the sādhanas and so forth composed by him. Alternatively, it may also refer to any dharma that is suitable to be taught as pith instructions. Regarding the passage: "That treatise is the authoritative meaning; that is the unerring reality," the words "that" and "which" are connected. Whatever dharma—whether taught and explained, or composed, or pith instructions and so forth—by the guru, that is the meaning of authentic valid cognition. Furthermore, the Root Tantra states: "The meaning of valid cognition, both inference and direct perception, Should be definitely grasped by those desiring liberation. Having grasped it, through the meditation of inference, One finds the ultimate truth." Thus it is said.

ཡང་དག་པའི་ཚད་མ་ནི་བླ་མས་མངོན་སུམ་དུ་ཞལ་གྱིས་མན་ངག་བསྟན་པ་ལ་ རྗེས་སུ་དཔག་ནས་བཟུང་བ་སྟེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ངེས་པར་བྱས་ནས་བླ་མ་མ་བརྗེད་པར་གཟུང་བ་དེ་ལ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། ། གཏན་ཚིགས་དེས་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་འཁྲུལ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགག་ པ་ལ་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་ཅེས་བྱའོ། ། སློབ་དཔོན་སྨྲས་དང་བདག་གིས་སྨྲས། ། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་མི་དབྱེའོ། ། ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པའི་སློབ་མ་བླ་མ་དྲིན་ཅན་དེ་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་བླ་མ་དང་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ནི་སློབ་དཔོན་ སྨྲས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་ཐུབ་པའི་རྒྱུད་ཤེས་པའི་ཕྱིའི་རྣམས་སོ། ། ཕྱི་མ་ནི་ཡོ་གའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཞེས་པའོ། ། སློབ་དཔོན་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་གང་། ། ཞེས་པ་ནི་ བརྩམས་ཤིང་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་སྒྲ་དང་སྒྲ་ངན་དུ། ། ལྷ་ཡི་དབང་ཕྱུག་བརྟག་མི་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཞེས་པས་འབྲེལ་པར་སྔར་བཤད་དེ། བླ་མས་མཛད་པ་དང་བརྩམས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྲ་ངན་པ་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་བོས་ནས་ གསུངས་སོ། ། འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྒྲ་ངན་པར་བསྟན་ཏེ།

Authentic valid cognition is the apprehension derived from the oral instructions (upadeśa) directly bestowed by the guru. Having ascertained this through inference, one who desires to attain Mahāmudrā must hold the guru without forgetting; by meditating upon that, the result of meditation—the ultimate truth of Mahāmudrā—will be found. By that reasoning, all delusive phenomena such as signs and so forth are ceased, which is called "being without delusion." Regarding the statement, "The master speaks and I speak; therein, no distinction is made," this means that a disciple who has realized the ultimate truth and is a yogi of such a kind as the kind guru knows and realizes that there is no distinction whatsoever between the guru and themselves regarding any phenomenon. This is the meaning of "the master speaks" and so forth. "Yoga" refers to those who know the tantras of the Muni (the Śrāvakas). "Outer" refers to Yoga Tantra. "Yoginī Tantra" refers to the tantras of method and the tantras of insight. "Whatever master composes a treatise" refers to the phenomena that have been composed and created. Regarding the statement, "In that regard, one should not examine the words or the bad words of the Lord of Gods," the word "in that regard" connects to what was explained previously: the Blessed One, having addressed the Lord of Gods, stated that all phenomena composed and created by the guru are not "bad words." Such [words] are shown to be "bad words" in this context.

སྙན་དངགས་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་དང་མི་འདྲ་བ་འདི་ནི་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པའོ། ། དེ་ལ་ནི། སྒྲ་དང་སྒྲ་ངན་བརྟག་པར་བྱ། ། ཞེས་ གསུངས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་གཏན་ལ་ཕབ། ། ཅེས་པ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། ཡང་ན་རྩ་བཞིའི་དོན་དུ་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། ལ་ལ་ནཱ་འགྲོ་བ། བྱ་གདོང་མ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད། ། གསུམ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། ར་ས་ནཱ་འཇུག་པ་ནི་གཏུམ་མོའོ། ། ཟླ་བ་བདེ་བ་མཆོག་གི་ཚད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། སྲོག་མ་བརྟེན་པ་བདག་ཉིད་དེ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་ངོ་བོ། ། ཞེས་པའོ། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་གནས་པའི་རྟོག་མེད་མའི་རང་བཞིན་དེའི་མཐའ་ལ་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའི་དཀའ་ བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། སྔར་དེ་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པས་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ལྷ་མོ་རབ་ཏུ་དགྱེས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དགྱེས་པའོ། ། རང་བཞིན་དོན་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་ངོ་ བོར་གསལ་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་པོ་རུ་ནི་འཁྱུད་བྱས་ནས། ། པདྨ་དམ་པ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད། ། ཅེས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་དུ་འཁྱུད་དེ། གསང་བའི་ཀཀྐོ་ལ་དང་བོ་ལ་གཉིས་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བཞེངས་ནས་ཡང་ཞུ་བ་བགྱིད་དོ། ། དུར་ཁྲོད་ལ་སོགས་ པ་ཡི་དོན། ། རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་ལ་ནི་ཞུས། །

Regarding the phrase "treatises on poetry and drama," [it means that] erroneous logic and so forth are unlike the Dharma composed by the Buddha; these are in accordance with the non-Buddhists and the like. Concerning that, it is said: "One should examine the words and the bad words." The phrase "the treatises on mantra were established" is not explained here as it is easy to understand. Furthermore, regarding the statement "one should know the aspects for the sake of the four channels," and so forth: Lalanā is the movement; Kākāsyā is suchness; these are the aspects of the three-fold self. Rasanā is the entry of Caṇḍālī; the moon is taught as the measure of supreme bliss. The life-force (prāṇa) is the unsupported self, the very essence of Mahāmudrā. The nature of the non-conceptual one abiding in the avadhūtī is, at its limit, free from aspects and so forth. This concludes the explanation of the difficult points of the sixteenth chapter from the Prakṛtyānandapradīpa. Since the meaning was understood through the previous explanation of suchness and so forth, it says: "Then the Goddess was greatly delighted." This refers to the Blessed Lady, Mahāmudrā, being delighted. "In order to clarify the meaning of the nature" means that what was explained above is clarified and realized as the essence of natural joy. "Having embraced firmly, the supreme lotus is fully generated" means that she embraces the Blessed One in the manner of union; having arisen from the union of the movement of the secret kaṅkāla and bola, she again performs the melting. "The meaning of the charnel grounds and so forth was requested from the Vajra King."

ཞེས་པ་ནི་དུར་ཁྲོད་དང་ཤིང་དང་རྩྭ་དང་ལྷ་མོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་མོས་ཞུས་པའོ། ། བསྲུབ་དང་ཞེས་པ་ནི་ལ་ལ་ནཱ་དང་གཉིས་སྦྱོར་བའོ། ། བསྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྐྱོད་པ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བཤད་དོ། ། སྦྱོར་བ་ལས་དགྱེས་པ་ལ་ནི་ལས་ཞེས་པའོ། ། དཔལ་བདག་དགྱེས་ནས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ཞེས་པ་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དཔལ་དཀྱིལ་འཁོར། ཐབས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་སྦྱོར་ལས། ། ཡེ་ཤེས་མྱོང་བས་དགྱེས་པ་དེས། ། བཅོམ་ལྡན་མོ་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། དུར་ ཁྲོད་ལ་སོགས་ཀྱི་ནི་དོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་དང་གསང་བའི་དབྱེ་བས་དུར་ཁྲོད་དང་ཤིང་དང་ལྷ་མོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གསུངས་པའོ། ། འདི་ལ་རྩ་ཡི་འཁོར་ལྟེ་བར། ། ཞེས་པ་ནི། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ནི་ སྲོག་གི་རྩ་ཡིན་པར་སྟོན་ནོ། ། སྲོག་རྩ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་རྩ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་སྲོག་རླུང་གི་རྟེན་བྱེད་པའི་ངང་། ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་གསུམ་ལྷན་ཅིག་སྟེ་སྲོག་གི་རྩའི་ནང་ན་གསུམ་གནས་པ་ལ་ནི་ལྡན་ཞེས་བྱའོ། ། འདབ་མ་གསུམ་གྱི་པདྨའི་ གཡས་ངོས་སུ་པིངྒ་ལ། གཡོན་ངོས་སུ་ཨི་དང་དབུས་སུ་སོ་ཤོ་མནའ། འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། འགྲོ་བ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རྩའི་ནང་དུ་གསུམ་པོ་གནས་པ་བྱ་གདོང་མའི་པདྨ་དང་ལྟེ་བར་བཅས་པ་འདབ་མ་གསུམ་པའི་བདག་ཉིད་གཡས་ངོས་སུ་ལ་ལ་ནཱ་དྲི་ཆུ་ འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་།

This refers to the meaning of the charnel grounds, trees, grass, goddesses, and so forth, as requested by the Bhagavatī. "Churning" refers to the union of the lalanā and [the rasanā]. The practice of churning is to move [the winds] again and again; it is explained as the union of method and insight. "From the union, joy" refers to the action. "The glorious self, having rejoiced, spoke" means: from the union of the glorious maṇḍala of the non-duality of method and insight, the Lord of Method, through the experience of primordial wisdom, rejoiced and spoke to the Bhagavatī. Regarding the phrase "the meaning of the charnel grounds and so forth," he taught the meaning of the charnel grounds, trees, goddesses, and so on, through the divisions of outer, inner, and secret. Regarding "here, at the center of the channel-wheel," this indicates that the central hub of the nirmāṇacakra and the other wheels is the life-channel (prāṇa-nāḍī). "Together with the root, possessing the three channels" means that it serves as the support for bodhicitta and the life-wind (prāṇa-vāyu). The three—lalanā, rasanā, and avadhūtī—are together within the life-channel; their abiding there is what is meant by "possessing." Regarding "the three-petaled lotus," on the right side is piṅgalā, on the left is iḍā, and in the center is śoṣaṇī. "They accomplish the entering, abiding, and departing" means that the three abiding within the life-channel—along with the crow-face lotus and the hub—constitute the three-petaled nature. On the right side, the lalanā causes the urine to flow.

གཡོན་ངོས་སུ་ར་ས་ནཱ་སི་ལ་ཕྱིར་མི་འབྱུང་བར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། དབུས་སུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ག་བུར་གནས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་འཛིན་མ་དང་། རོ་མ་དང་། རྟོག་མེད་མ་གསུམ་དུ་གསང་བའི་པདྨའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་བདེ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་དག་ ནི་བཞི་པོའི་རྩ་རྣམས་བསྟན་པའོ། ། དངོས་པོ་དང་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སྲོག་རྩ་དང་ལྡན་པའོ། ། རྟེན་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་ཡེ་ཤེས་ར་ས་ནཱ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལ་ནཱ་དང་ལྡན་པའོ། ། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་དྲི་མེད་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ བའི་ངོ་བོ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་ལྡན་པའོ། ། ལས་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་རུ་བསྟན་པའོ། ། ཞལ་བཟང་མོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་མོ་ལ་བོས་པའོ། ། དེ་རུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་རྩ་དེ་རྣམས་སུ་གནས་ས་རུ་བསྟན་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་རྣམས་དེ་རུ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། ། ཤར་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དངོས་པོ་མཆོག་གི་དགའ་ བའོ། ། ནུབ་པ་ནི་རླག་པའི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆད་པའོ། ། དུས་ནི་རླག་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་དབང་གི་རང་བཞིན་ཏེ། མཆོག་དང་ཆད་པའི་དབུས་སུ་རང་བཞིན་དགའ་བའི་དུས་སོ། ། རྩའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ནས་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ཡན་ ཆད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དྲུག་དྲུག་པོ་རྣམས་སོ། ། འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམས་དེ་རུ་འབྱུང་བས་ན་རྣམ་པ་དུ་མར་འབྱུང་བའོ། ། འབད་པས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བའི་ངོ་བོར་བཙལ་བའོ། །

On the left side, the rasanā is made to enter without emerging. In the center, the avadhūtī causes the bodhicitta to abide as camphor. These three—the dhāraṇī, the rasanā, and the nirmalā—are the heart of the secret lotus, and they possess the three blisses. These are the teachings on the four channels. The entity is the wisdom of appearance (āloka) together with the life-force channel (prāṇanāḍī). The support is the wisdom of increase (ālokābhāsa) together with the rasanā. The wisdom is the wisdom of attainment (ālokopalabdhi) together with the lalanā. The differentiation is the essence of the perfectly stainless, natural wisdom free from conceptual elaboration, together with the avadhūtī. The action is taught as the arising of those [wisdoms]. "O Fair-faced One" is an address to the Bhagavatī. "To be known there" teaches the place where those channels abide, because the wisdoms are said to be "there." "Dawning" is the supreme joy of the entity of enjoyment. "Setting" is the characteristic of destruction, the cessation of the bodhicitta. "Time" is the nature of empowerment, liberated from both destruction and enjoyment; it is the time of natural joy in the middle of the supreme and the cessation. "The wheels of the channels" refers to the six wheels each, from the wheel of great bliss up to the wheel of wind. "All the elements" means that because the bodhicittas arise there, they arise in manifold ways. "Should be sought with effort" means that the yogi should seek the bodhicitta in the nature of bliss.

གང་གི་ཕྱིར་རྩའི་འབྱུང་བ་མེད་ པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མ་བཙལ་ནི་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན་བྱས་པ་དང་རྩའི་ནང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་བཙལ་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་འབད་ལ་བཙལ་དགོས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ན་གཉིས་སུ་བསྡུ་ བའོ། ། བདུད་རྩི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དེའི་རྩི་རུ་འགྱུར་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡིན་ནོ། ། འདི་འཇུག་པ་དང་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མེད་ན་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དགའ་བ་མི་ཤེས་པར་བསྟན་ཏོ། ། མ་ཤེས་ན་ཇི་ ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་པ་རྙེད་ཅེས་པ་ནི་ལས་དང་། དམ་ཚིག་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་བཞིའི་དངོས་པོ་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་བཞི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ལ་མ་བརྟེན་ཅིང་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་མ་རྙེད་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གྲུབ་པ་མི་རྙེད་དོ། ། མི་ཤེས་སོ། ། དེ་ བས་ན་འདི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་པས་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་བསམ་གཏན་ལ་མ་གཡེལ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། བརྗོད་དུ་མེད་པ། སྐྱེ་བ་མེད་པ། འགག་པ་མེད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད། ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ། ཡང་དག་པའི་མཐར་ཤར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྟག་ཏུ་ཤར་བའི་རང་བཞིན་ཆར་ཡང་ཐིག་ལེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། །

Because the elements of the channels do not exist, if one does not seek the bodhicitta within the channels, the wisdom of great bliss will not be found. Therefore, one must seek it with effort. Regarding "the bodhicitta," when divided by the distinction between the conventional and the ultimate, it is subsumed into two. Regarding "the wisdom of the nectar of bliss," that which transforms the demon of the afflictions into nectar is the ultimate wisdom. This is what is taught by the words "entering" and so forth. It is shown that without the bodhicitta, one will not know the joys of entering and so forth. If one does not know them, how can one find the accomplishment of Mahāmudrā? This means that if one does not rely on the four mudrās—the action, samaya, wisdom, and Mahāmudrā mudrās—and does not find the wisdom of bliss through the four processes of entering, abiding, departing, and arising, the accomplishment of Mahāmudrā will not be found. One will not know it. Therefore, since this is a fault, one must act. It is said that the Lord of Yogins who desires the meaning of Mahāmudrā should not be distracted from meditative concentration. Inexpressible, unborn, unceasing, the dharmatā of all phenomena, extremely profound and difficult to fathom, neither arising nor setting at the limit of reality, but of a nature that is eternally dawning—the supreme drop is Mahāmudrā.

དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དབང་ཐམས་ཅད་ཐོབ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བླ་མ་རྗེ་ བཙུན་གྱིས་གསུངས་པ་ལ་གནས་པས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱས་པར་མ་བསྟན་པར་བླ་མ་ལ་ཁུངས་བསྟན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མོས་ཞུས་པའོ། ། ལྷ་མོས་གསོལ་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བོད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་དབང་ ཕྱུག་གི་བསམ་གཏན་འདིར་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བདག་གིས་བཤད་པས་འདི་རུ་མ་བཤད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཡེ་ཤེས་རྟེན་པ་ལས། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་དཀྱིལ་ན་ཨའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་དེ་ ཆད་དགའ་ཕོ་བྲང་དུ་རྟེན་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་གནས་རབ་རྙེད། ། ཅེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རབ་མཆོག་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཉེར་འགྲོ་བསམ་གཏན་མཆོག་གིས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་གནས་དེ་ལྟ་བུར་བདག་ ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བརྟན་པར་གནས་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། གྲུབ་པ་ཆེན་པོ་རྙེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་དེ་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་སེམས་བརྟན་པར་གནས་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡིད་དང་མཐུན་པའི་རང་གནས་ སུ་ནི་རང་དགའ་བའི་གནས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་གནས་ནི་ཆད་པའི་དགའ་བའི་གནས་སོ། ། སྐྱོན་ནི་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མ་དང་རྟོག་པའི་གཞི་མ་རིག་པ་སྟེ།

A yogi who applies themselves to the meaning of method and insight for the sake of such accomplishments, having obtained all empowerments, will attain accomplishment by abiding one-pointedly in the words of the venerable guru. Without teaching it in detail, the source is shown by the Blessed One’s request. The goddess’s petition is a request to the Blessed One. "Blessed One" is an address to the Blessed One. Regarding the question, "What is the concentration of the lord of yogis like here?", I have already explained it previously, so it is not explained here. The Blessed One and so forth are easy to understand. "From relying on conventional wisdom" means that the bodhicitta, which abides in the manner of the letter A in the center of the wheel of great bliss, is the entity of wisdom by relying on the palace of the "cutting joy" (chad dga'). "The supreme non-dual state is found" means that the supreme excellence of all wisdom—the non-duality of the conventional and the ultimate—will be found. "By the supreme concentration of approaching" means that abiding with a stable mental intention toward one's own bodhicitta as it approaches such a state is supreme. "Great accomplishment will be found" means that by abiding with a stable mind in that supreme state at all times, one will possess the accomplishment of Mahāmudrā. "In a self-abiding place agreeable to the mind" refers to a place of one's own delight, the place where wisdom arises, which is the place of the "cutting joy." "Free from all faults" refers to ignorance, the basis of afflictions, signs, and conceptualization.

སྐྱོན་དེ་དང་བྲལ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པའོ། ། སྲ་བ་སྤངས་པའི་ལུས་པོ་ཡི། ། ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ལུས་མི་བསྒྲིམས་པར་ཀློད་ལ་ཅི་བདེར་བྱས་པའོ། ། རླབས་མེད་པ་ཡི་བདེ་བའི་སྟན། ། ཞེས་པ་ནི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་རླབས་དང་བྲལ་བ་ཇི་ལྟར་བདེ་བའི་སྟན་པདྨའི་ལྟེ་བར་རོ། ། ལྟེ་བའི་དབུས་ན་ཡོད་པའི་ཚུལ། ། ཞེས་པ་ནི་རང་བྱུང་གི་མེ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་ ལྟེ་བ་ན་ཧཱུཾ་གི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པའོ། ། ཧཱུཾ་གི་ཡིག་འབྲུ་དྲག་ཆེན་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་མེ་རང་འབྱུང་གི་མེ་ཧཱུཾ་ཡིན་པ་དེས་རྟོགས་པ་དང་མཚན་མ་དང་། འཁོར་ལོ་ཀུན་འབར་ཞིང་བསྲེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲག་པོ་བཞིན་གྲགས་སོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ལྟེ་བ་ལ་སོགས་གནས་བཞིར་ནི། ། འཁོར་ལོ་བཞི་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ལྟེ་བར་སྤྲུལ་འཁོར་དྲུག་ཅུ་བཞི། ། སྙིང་གར་ཆོས་འཁོར་འདབ་བརྒྱད་ལ། ། མགྲིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་བཅུ་དྲུག་འདབ། ། སྤྱི་བོར་བདེ་འཁོར་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། པདྨའི་དངོས་པོ་རྩ་རེ་རེ། ། གསང་བར་རླུང་དཀྱིལ་གཞུ་འདྲ་དང་། ། དེ་སྟེང་མེ་འཁོར་གྲུ་གསུམ་མོ། ། ཡིག་ འབྲུའི་དངོས་པོ་རྟོག་པ་ཡིན། ། བཙུམས་པ་དང་ནི་ཕྱེ་བ་ཡིས། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ལས་མེ་འབྱུང་བས། ། ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་མེ་འབར་རོ། ། ལྟེ་བའི་དབུས་ནས་འོད་ཆེན་འབར། ། རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་བསྲེགས། ། དེ་ནས་གྱེན་དུ་འགྲོ་བའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ལན་གསུམ་ བསྐོར། ། ན་ས་གཡས་བྱུང་སྨིན་གཉིས་ཕྲག། ཨུ་རྒྱན་ཚིགས་རྒྱས་གསེར་སྐོར་གཤེགས། ། བདེ་ཆེན་ཡོད་པའི་བདུད་རྩིར་འཇུག།

It is the fearlessness of being free from those faults. Regarding the phrase "the body with solidity abandoned," this does not mean the body is severed; rather, it means the body is relaxed without tension and made comfortable. "The seat of waveless bliss" refers to the center of a lotus, a comfortable seat free from the waves of signs and so forth. "The manner of being in the center of the navel" means that the self-arisen fire exists in the form of the syllable HŪṂ at the center of the emanation wheel (nirmāṇacakra). "The syllable HŪṂ is renowned as the great fierce one" means that this self-arisen fire, being HŪṂ, is renowned as being fierce because it awakens realization and burns and consumes all signs and all the wheels. This is also taught as follows: "In the four locations, such as the navel, one should meditate on the four wheels. At the navel is the emanation wheel with sixty-four petals; at the heart, the dharma wheel with eight petals; at the throat, the enjoyment wheel with sixteen petals; and at the crown, the bliss wheel with thirty-two petals. Each of these is the substance of a lotus and a channel. At the secret place is a bow-shaped wind mandala, and above that is a triangular fire wheel. The substance of the syllable is conceptualization. By closing and opening [the eyes], fire arises from wisdom and method; the karmic wind causes the fire to blaze. From the center of the navel, great light blazes, burning the ḍākinīs who are the nature of conceptualization. Then it ascends upward. It circles the enjoyment wheel three times. It emerges from the right nostril, passes through the two eyebrows, and goes to the golden circle of the expanded joints of Oḍḍiyāna. It enters the nectar of existing great bliss."

རི་བོང་ཅན་གྱི་བདུད་རྩི་གསོལ། ། ཐུགས་རྗེའི་ཆར་གྱི་རྒྱུན་འབབ་པ། ། སྔར་ལམ་ཞུགས་ནས་སྨིན་ཕྲག་ཞུགས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་ལོངས་ སྤྱོད་གནས། ། སྔགས་བསྲེགས་མཁའ་འགྲོ་རབ་ཏུ་ཚིམ། ། ལྟེ་བའི་དབུས་ན་གནས་པའོ། ། ཡར་གྱིས་བསྲེགས་ལ་མར་གྱིས་གསོ། ། སྐྲ་ཡི་རྩེ་མོ་འབུམ་གྱི་ཆ། ། འགྲོ་དང་འོང་བའི་མཐོང་བར་དཀའ། ། ཞེས་པའོ། ། སྲོག་དང་རྔུབ་པ་འགོག་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དང་རླུང་དུ་ལྡན་པའི་སྲོག་དང་སྩོལ་བའི་རླུང་གཉིས་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། སྲོག་དང་རྔུབ་པའི་བཟའ་བ་གསོལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཕྱིར་མི་གཏང་བར་ནང་དུ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། སྲོག་དང་རྔུབ་པ་གཉིས་ཟོས་ནས། ། ཤེས་པ་ནི་མཆོག་དགའ་དང་ཆད་ པའི་དགའ་བ་གཉིས་ཀྱི་གནས་དེ་རུ་ཟོས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆུ་ཟླ་ལྟར་རོ། ། དེ་ན་གང་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་དེ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདུད་རྩིས་ཁམས་གསུམ་གང་ནས་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ནི་འཁོར་བ་མཆོག་དགའ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆད་དགའ་གཉིས་བདུད་རྩིས་ཚིམ་པའོ། ། དེ་ནས་ དེ་ནི་རྟགས་ནི་ཀུམ། ། ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་ཁར་ཟླ་བ་གང་བའི་དུས་ན་སྣའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་ཡང་འགགས་ནས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་གནས་ནས་རྟགས་བརྒྱད་འབྱུང་ངོ་། ། མཚན་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ཡང་སྒོམ་པ་ལ་སེམས་བརྟན་པ་ལས་རྟོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་ དབང་ཤེས་ནས་ནི་རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་གི་བསམ་གཏན་གྱི་རིམ་པ་ཤེས་ནས།

"Partake of the nectar of the moon; let the stream of the rain of compassion flow. Having entered the previous path, it enters the brow. Through bodhicitta, it is the place of enjoyment. The ḍākinīs are thoroughly satisfied by the mantra-burning; it abides in the center of the navel. Burned by the upward [wind] and nourished by the downward [wind], it is a hundred-thousandth part of the tip of a hair, difficult to perceive in its coming and going." Regarding "by the cessation of the life-force and inhalation": when the life-force (prāṇa) endowed with bodhicitta and the wind of exertion (āyāma) join together, that is great bliss. "Partake of the food of the life-force and inhalation" means that one should not let that bodhicitta of great bliss go outward, but should consume it within. "Having consumed both the life-force and inhalation" refers to consuming it in that place of supreme joy (paramānanda) and the joy of cessation (viramānanda); conventionally, it is like the moon in water. What then becomes of it? Like the moon in water, the bodhicitta nectar fills the three realms; being endowed with wisdom, the saṃsāra of supreme joy and the nirvāṇa of the joy of cessation are both satisfied by the nectar. Then, "the signs are complete" means that at the time the jewel is full of the moon, the winds of the nose and so forth are also ceased, and the eight signs arise from the abode of the Vajra-holder. The terms "signs" and so forth are easy to understand. Furthermore, realization arises from a mind stabilized in meditation. Then, "having known the power of yoga" means having known the stages of the concentration (dhyāna) of the Lord of Yogins (Yogeśvara).

རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་ཨའི་ཚུལ་དུ་མི་དམིགས་པར་བསྒོམ་པའི་དོན་ཏོ། ། ནང་དུ་ལྟ་བ་བྱས་པས་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མི་གཡེལ་བར་བདག་རང་གི་ནང་དུ་གཏད་པའོ། ། སྟེང་མཚམས་ནི་མགོ་ བོའི་སྐྲའི་མཚམས་སུ་སྟེ་མཚོག་མར་རོ། ། རྩེ་མོ་ཟབ་པ་རུ་ནི་དེའི་སྟེང་གི་རྩེ་མོ་ནི་བདེ་ཆེན་གནས་པ་ཚངས་པའི་བུག་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་པས་དང་ཟབ་པའོ། ། མཆོག་གི་ནམ་མཁའ་རུ་ནི་མཁའ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་རབ་ མཆོག། རྨད་དུ་བྱུང་བ་འདི་བདེ་ཆེན་གྱི་ནམ་མཁའ་རུ་གནས་ཏེ་ཨའི་དངོས་པོའི་ཚུལ་དུ་བཤད་དོ། ། ཡི་གེ་མཆོག་ནི་ཚོར་བྱས་ནས་ནི་ཨ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་བསྒོམས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཚངས་པའི་ཡུལ་སའི་པད་ཕུག་བྱས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ འཁོར་ལོའི་ལ་ལའི་ལྟེ་བ་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཆགས་པ་དང་བྲལ་གནས་སུ་འགྲོ། ། ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡེ་ཤེས་དེ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་གནས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། ། དཔལ་དང་ལྡན་པའི་རྡོར་འཛིན་པའི། ། ལྷ་མོ་གནས་དེར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ཐབས་ཀྱི་མཁའ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབྱིངས་ཤེས་པས་གནས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་འཁོར་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་བཅས་ནས་བཞུགས་པ་ལ་ནི་ལྷ་མོ་ལ་བོས་ ནས་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཡི་འདུས་པའི་སའི། ། ཞེས་པ་ནི།

This is the meaning of meditating on the supreme wisdom of consciousness in the manner of the syllable A without any objective reference. By looking inward, one focuses the mind one-pointedly without distraction upon the interior of oneself. The "upper boundary" refers to the hairline at the crown of the head. The "deep peak" refers to the peak above that, the abode of great bliss, the Brahma-aperture, which is the expanse of all phenomena (dharmadhātu) and is therefore profound. "In the supreme space" refers to the sky; this means that the expanse of all phenomena is inexpressible, supreme, and marvelous, abiding in the space of great bliss, explained as the nature of the syllable A. "Having perceived the supreme syllable" means that by meditating on that unborn A, one experiences and realizes it through insight (prajñā). "Made the lotus-cave of the Brahma-realm" refers to the wisdom of great bliss that expands the center of the emanation wheel (nirmāṇacakra). "One goes to the state free from attachment" means that one will come to know that wisdom of great bliss as the state of joy, which is by nature free from conceptual elaboration (niṣprapañca). This demonstrates that it is the abode of all the Tathāgatas. "The goddess of the glorious Vajra-holder should be known to abide in that place" means that by knowing the space of method and the expanse of wisdom, one abides there; it is a call to the goddess to understand the Blessed One, the glorious Vajra-holder, who dwells together with an immeasurable and even more immeasurable retinue. "Of such a gathered ground" means:

མཁའ་འགྲོ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པའི་འཁོར་ཐམས་ཅད་སྔར་གྱི་གནས་སུ་འདུས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ ཀྱི་གཞིར་ཞེས་པ་ནི་དབུགས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་དུར་ཁྲོད་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་། གནས་ ས་ཡིན་པས་ན་གཞི་ཞེས་བཤད་དོ། ། གྲངས་མེད་པ་ནི་བྱེ་བས་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་དོན་ལ་མཆོག་གི་དགའ་བ་དང་ཆད་པའི་དགའ་བས་སྦྱོར་བས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ སྔར་བཤད་དོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། སོར་བཅུ་གཉིས་ནི་ཚིགས་པ་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་མགྲིན་པའི་སྟེང་ནས་ཚིགས་པའམ། འདུད་པ་མེད་པའི་སང་ངེ་འདུག་པའི་སོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཚངས་པའི་བུ་གའི་བར་དུའོ། ། འོག་གི་ཆ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཕྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་མགྲིན་པའི་འོག་ནི་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ཡན་ཆད་དུ་བཅུ་གཉིས་ཕྱེད་དེ་མདུད་པ་དྲུག་ཡོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་པདྨ་རུ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བཞིན་དུ་མདུད་པ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་གསང་བའི་པདྨའི་རྩ་གཙོ་བོ་གསུམ་སྟེ། པིངྒ་ལ་དང་། ཨིན་ད་དང་། སོ་ཤོ་མནའ་གསུམ་གྱིས་པདྨའི་འདབ་མ་གསུམ་མོ། ། དེས་ནི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །

This refers to the gathering of the entire retinue previously described—ḍākas, ḍākinīs, yogins, yoginīs, and so forth—at their former location. Regarding the phrase "the foundation of the source of phenomena (dharmodaya) in the great charnel ground": the charnel ground is that which is free from inhalation and so forth. Because all conditioned phenomena and unconditioned phenomena, such as the great bliss of primordial wisdom (jñāna) and so forth, arise from it, it is the source of all phenomena. Since it is the place of their birth, cessation, and abiding, it is explained as the "foundation." "Incalculable" means immeasurable even by tens of millions, an immeasurability beyond measure. "Yoga" refers to the union of the supreme joy and the joy of cessation with the meaning of natural joy. The meaning of "attaining the siddhi of Mahāmudrā" and so forth has been explained previously. This concludes the explanation of the difficult points of the seventeenth chapter from the Lamp of Natural Joy. "Twelve finger-widths, without joints" means that from the top of the throat, there are twelve finger-widths of straight, unbending [space] up to the Brahma-aperture (brahmarandhra). "The lower part is half of twelve" means that from below the throat up to the wind-cakra, there are six knots, which is half of twelve. "Likewise, in the emanation lotus" and so forth refers to the three principal channels of the secret lotus of the emanation-cakra, as before; these are the three petals of the lotus: Piṅgalā, Indrā, and Śoṣaṇā. By these, primordial wisdom is made manifest.

དེ་རྣམས་ལ་ནི་འདི་ལྟར་བསྟན་ཏེ། རྩ་དང་བཅས་པའི་ལྟེ་བའི་ནང་དུ་ཞེས་པ་གསུངས་སོ། ། རྩ་དང་པདྨར་བཅས་པའི་ལྟེ་བ་ཡོད་པའི་ནང་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། རྩ་བ་རྩ་བའི་ནང་ འོངས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བ་དེ་རྩ་བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་སྲོག་གི་ནང་དུ་འོངས་ནས་བདེ་བ་ལ་ལ་གནས་སོ། ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདབ་མའི་སྐྱེ་རུ་བཅར་ཏེ་གནས། ། ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་སྲོག་རྩ་དང་། བདེ་བ་དང་། འཛིན་མ་དང་། རོ་མ་དང་། རྟོག་མེད་མ་དང་བཅས་པ་སྟེ་གསུམ་གྱིས་འདབ་མ་ལ་གནས་པ་རྩའི་རྩེ་མོ་སླར་ལ་དུམ་གཅིག་བཀུག་ནས་ཡོད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་སྣོད་དོ། ། བུ་ག་ཕྲ་མོས་ནང་ན་ལྡན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྲོག་གི་རྩ་བ་ལ་བུ་ ག་དང་། འཛིན་མ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་གསུམ་དང་ལྡན་ནས་གནས་པའོ། ། འཛིན་མ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་རྩ་གསུམ་གྱི་རྟེན་ནོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་མེད་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གི་རྩ་ནི་རྒྱུ་ལ་རྩ་གཞན་གསུམ་པོ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ དགའ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། རྩ་བ་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཡིས་བཏབ་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྩ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་འོད་རབ་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་པའོ། ། དྲུག་ཕྱེད་རྩ་བ་དང་ལྡན་ནི། ། ལ་སོགས་པ་ནི་སྲོག་གི་རྩ་དང་རྩ་གསུམ་ལྡན་པའི་ བདག་པོའམ།

Regarding these, it is taught as follows: "Within the navel together with the channels," it is said. This means that [the essence] arises within the navel that possesses the channels and the lotus. "Having come into the root of the root" means that the bodhicitta is the root of all phenomena residing in the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra). That root, having entered the life-force (prāṇa) within the seventy-two million channels, abides in bliss. Furthermore, it is as follows: "Abiding pressed against the birth of the petals," and so forth. This refers to the life-force channel (avadhūti), the bliss channel (lalanā), and the holding channel (rasanā), together with the non-conceptual channel (nirvikalpā). These three, abiding on the petals, have their channel-tips bent back into a single fold; that is the "Jewel Vessel of the Buddha." "Endowed within with a subtle aperture," and so forth, means that it abides endowed with the life-force root and the three channels such as the holding channel. It is also the support for the holding channel and so forth; it is the support for the three channels whose nature is joy. "By the non-duality of cause and effect" means that the life-force channel is the cause and the other three channels are the effect. Joy, which is the nature of great bliss, is [realized] through non-dual wisdom (jñāna). "The root and the fruit are sealed" means that by the wisdom of the nature, all entities such as the channels of cause and effect are sealed with the light of non-duality. "Endowed with the root of half of six," and so forth, refers to the life-force channel and the three channels being endowed with the Lord, or...

ཡང་ན་སྲོག་གི་རྩ་སོར་གསུམ་བྱ་གདོང་དུ་ཡོད་པ་ལ་བྱ་བ་ལ་བསྟན་ཏོ། ། སྲོག་གི་རྩ་ནི་བྱད་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གསལ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། ། བཅུ་དྲུག་ཕྱེད་ ཕྱེད་བྱེ་བྲག་ཏུ། ། ཞེས་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་གི་ཕྱེད་བརྒྱད། དེའི་ཕྱེད་བཞི་སྟེ། ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་། སྲོག་གི་རྩ་དང་བཞི་ལ་ནི་སྲོག་མ་འཛིན་མ་རོ་མ། རྟོག་མེད་མ་བཞི་རུ་བཤད་དོ། ། དེ་ནི་རྩའི་སྐུད་པ་གཅིག་པུའོ། ། ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་རུ་གཅིག་པུའོ། ། རྩ་བ་གསུམ་དབྱེ་ སྐལ་ལྡན་མོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་ན་འཛིན་མ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་རང་ངོ་། ། ཡང་ན་སྲོག་རྩ་བྱ་གདོང་གི་གནས་སུ་སོར་གསུམ་ན་མེ་རེ་མདུད་པ་མེད་པར་འདུག་གོ། ། འབྲས་བུ་གསུམ་པོའི་སྣ་ལ་སོར་གཅིག་གནས་པ་འདི་ནི་རྩ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ནི་ལ་ལ་ ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་གསུམ་གྱི་གནས་ནི་སྲོག་གི་རྩའོ། ། གསུམ་པོ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ལ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཕྱེད་དོ། ། གཅིག་པོ་ནི་དེ་རྣམས་འབྲས་བུ་གཅིག་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་ཕྲ་བའི་རང་བཞིན་ནམ་འཇམ་པ་རྟོག་མེད་མའོ། ། རིན་ཆེན་ཁ་ནང་ཡན་ཆད་དོ། ། ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ནས་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་ལྟེ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁ་རུ་གནས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐིག་ལེ་རྒྱུ་བའི་རྩ་བའི་སྐུད་པ། སྦྱོར་བ་དྲུག་གི་རྟེན་བྱེད་པའི་སྐུད་པ་ཡོད་དོ། ། སྦྱོར་བ་དྲུག་ནི་ཆར་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །

Alternatively, it is taught that the life-force channel (prāṇa-nāḍī) exists for three finger-widths at the "bird-face" (kākāsyā). The life-force channel is the nature of phenomena that clarify the kākhorda, forms, and so forth. Furthermore, these are the qualities of the saṃbhogakāya, nirmāṇakāya, and so on. Regarding the phrase "the half of sixteen, divided into halves": the half of sixteen is eight; the half of that is four. These four—the lalanā, rasanā, avadhūtī, and the life-force channel—are explained as the four: dhātrī, dharaṇī, rasanā, and nirvikalpā. That is the "single thread of the channels." This means that in the ultimate sense, it is one. Regarding "the three roots, the fortunate one," and so forth: alternatively, the results of the three, such as dharaṇī and the others, are that very same thing. Alternatively, at the location of the bird-face of the life-force channel, three finger-widths [down], there is a fire-knot without a [physical] knot. This location of one finger-width at the tip of the three results is the location of both the channels and the results. The locations of the three—the lalanā, rasanā, and avadhūtī—are the life-force channel. Regarding the distinction between the cause and result of these three, there are twelve halves. The "one" is the single result of those. The result is the subtle nature, the smooth nirvikalpā. "Up to the opening of the jewel" and so forth: from the center of the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra) to the center of the wind wheel at the opening of the jewel, there is the root thread through which the drops (bindu) of the nature of wisdom (jñāna) flow. There is a thread that serves as the support for the six applications (ṣaḍ-yoga). The six applications are taught by the phrase "the rain," and so forth.

དཔལ་ནི་གཞན་མིན་འདིར་ནི་ ཆད། ། ཅེས་པ་རྒྱུད་ཀྱི་མཚན་དང་ཚད་བསྟན་ཏེ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ནི་སྦྱོར་བ་དྲུག་ཏུ་བཤད་དོ། ། འདི་སྐད་དུ་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན་ཏི་ལ་ཀ་ཞེས་པའི། ཆར་ཡང་དང་ཐིག་ལེའི་ཚུལ། ཚུལ་ཙམ་མཆོག་གཞན་མཆོག་དྲུག་དང་། ། ཉུངས་ཀར་ཞེས་པས་སོ། ། དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་འདི། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་རུ་བཞུགས་པ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཁའ་འགྲོ་མ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བ་དང་། དེ་ཡང་རྩའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། རྩ་རེ་རེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རེ་རེ་བསྟན་ཏེ། མཁའ་ནི་སྟོང་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འགྲོ་བའོ། ། ཡང་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱིངས་སུ་འགྲོ་བའོ། ། འཇུག་པ་གནས་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་གཡོན་གྱི་ཨི་ད་ས་ཧི་ལ་གྱེན་དུ་འཇུག་པའི་སྟེང་དུ་འགྲོ་བ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་གནས་པའོ། ། རླག་པ་འགྲོ་བའི་ གནས་སུ་ཡོད། ། ཅེས་པ་ནི་ལ་ལ་ནཱ་གླ་རྩི་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་རླག་པའི་གནས་སོ། ། འབྱུང་བ་དབང་གིས་གནས་སུ་སྟེ། ། ཞེས་པ་དབུས་ཀྱི་སོ་ཤོ་མནའ་ག་བུར་གནས་པ་དབུས་སུ་གནས་ནས་དབང་གིས་གནས་སོ། ། རང་བཞིན་དེ་ནི་མཆོག་གཞན་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་རླག་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། དབང་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ནི་མཆོག་དང་མཆོག་གི་ཡང་མཆོག་གོ། ། གཡོན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་པར་སླའོ། ། དེ་བཞིན་འདི་ནི་དྲན་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་གཡོན་པ་ལ་སོགས་པའམ། སྟེང་འོག་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲའོ། །

"Glory is not other than this," thus the title and measure of the tantra are shown. "Glorious Wisdom Drop" (Śrī-jñāna-tilaka) is explained in terms of the six applications. Regarding the phrase "Śrī-jñāna-tilaka," it is said: "The manner of the rain and the drop; the manner itself, the supreme, the other supreme, the six, and the mustard seed." "This glorious Wisdom Drop" refers to that which abides as the essence of the bodhicitta of great bliss; this is the lord of all. "Universal monarch of the ḍākinīs' wheel," and so forth, is taught. This refers to the maṇḍala of the seventy-two thousand ḍākinīs and so on, which are the actual nature of the channels. Each individual channel is shown to be an individual ḍākinī. "Space" refers to emptiness, into which the bodhicitta moves. Alternatively, it refers to all phenomena moving into the expanse (dharmadhātu). "Entering, abiding, and enjoying," refers to the upward movement into the iḍā and sahita on the left, which is the abiding of enjoyment. "Dissolution is the place of movement" refers to the lalanā and gandha moving downward, which is the place of dissolution. "The elements abide by power" refers to the central suṣumnā and karpūra abiding in the center; having abided in the center, they abide by power. "The nature of that is the supreme, the other supreme" means that the nature of the result—Mahāmudrā—consisting of the three: dissolution, enjoyment, and power, is the supreme and the supreme of the supreme. The left and so forth are easy to understand. "Likewise, this is mindfulness" means it is similar to the left and so forth, or the upper and lower, and so on.

དེ་རྣམས་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་རྩ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་གསང་བའི་ལྟེ་བའི་དབུས་ན་ཡོད་དོ། ། སྐྲ་རྩེ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཡི་ཆ། ། ཞེས་པ་ནི་མཚན་པའི་ངོ་བོའི་ཚུལ་ཏེ་རབ་ཏུ་གསུངས་སོ། ། ཚད་དང་དེ་བཞིན་དུ་ནི་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དུ་ཚད་དང་གནས་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་མཚན་ཀྱང་བསྟན་པའོ། ། ཞལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ ཐིག་ལེའོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། ། དེ་ཀུན་ས་ཡི་དབང་ཕྱུག་བདག། ཅེས་པ་ནི་ས་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའོ། ། གནས་ལ་སོགས་པ་དགའ་བའི་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་དགའ་བ་ བཅུ་དྲུག་ཏུ་སྦྱར་རོ། ། ས་ཡི་སྒྲ་ཡིས་བརྗོད་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ཡང་སྦྱོར་རོ། ། ཇི་ལྟར་སྦྱོར་ཞེ་ན། དེ་ནི་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་བསྟན་ཏོ། ། གནས་ལ་སོགས་རིམ་དབྱེ་བ་ཡིས། ། དགའ་སོགས་རིམ་པར་ དབྱེ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ས་ཡི་དབྱེ་བའོ། ། གནས་དང་འདོད་དགའ་མོས་སྤྱོད་ས། ། ཉེ་གནས་འདར་དགའ་རབ་དགའི་ས། ། ཞིང་དང་འགྲོ་དགའ་དྲི་མེད་ས། ། ཉེ་ཞིང་དགའ་བོ་འོད་བྱེད་པ། ། ཚན་དོ་རྒྱས་དགའ་འོད་འཕྲོ་བ། ། ཉེ་ཚན་བདུད་དགའ་སྦྱང་དགའ་བ། ། འདུས་པ་འབྱུང་དགའ་མངོན་གྱུར་པ། ། ཉེ་འདུས་མཆོག་དགའ་རིང་དུ་སོང་། ། དུར་ཁྲོད་འབར་དགའ་མི་གཡོ་བ། ། ཉེ་འདུས་ཐིག་དགའ་ཆགས་བློ་གྲོས། ། བྱིལ་མོས་དགའ་བ་ཆོས་སྤྲིན་ས། ། ཉེ་བྱི་ཆད་དགའ་ཀུན་དུ་འོང་། ། ལམ་ནས་ཨུཏ་དགའ་ཀུན་སྣང་མཆེད། །

Regarding the phrase "In the center of the navel of those," it means that the channels and so forth are located in the center of the secret navel. The phrase "A hundred-millionth part of the tip of a hair" is taught as the manner of its essential nature. The phrase "Its measure and likewise its location" indicates that within the context of teaching the measure and location, the name is also taught. "The beautiful face is the wisdom drop" and so forth are easy to understand. "The lord of all those is the sovereign of the bhūmis" means that the master of the sixteen bhūmis is the Blessed One, the glorious Great Sovereign of the Wisdom Drop (Jñānatilaka). "The locations and so forth are the places of joy" means that the sixteen locations, such as the pīṭhas and upapīṭhas, are correlated with the sixteen joys. "They are expressed by the word 'bhūmi'" means they are also correlated with the sixteen stages, such as the stage of engagement through aspiration. If one asks how they are correlated: they are correlated according to the sequence of the pīṭhas, upapīṭhas, and so forth. This is taught as follows: "By the division of the sequence of the locations and so forth, The sequence of joy and so forth is divided. Thus is the division of the bhūmis: The location is the stage of engagement through aspiration and the joy of desire; The near-location is the stage of the trembling joy and the supreme joy; The field is the stage of the joy of movement and the stainless; The near-field is the stage of the joy of Nanda and the luminous; The chandoha is the stage of the joy of expansion and the radiant; The near-chandoha is the stage of the joy of Māra and the purified; The melāpaka is the stage of the joy of arising and the manifest; The near-melāpaka is the stage of the supreme joy and the far-gone; The charnel ground is the stage of the blazing joy and the immovable; The near-charnel ground is the stage of the drop-joy and the wisdom of attachment; The upachandoha is the stage of the joy of the small and the cloud of dharma; The near-upachandoha is the stage of the cessation-joy and the all-pervading; From the path, the ut-joy is the increase of universal illumination."

ཉེ་བའི་ཚུལ་དགའ་སྣང་བ་ཐོབ། ། སྦྱོར་བ་གཉིས་ དགའ་འོད་རབ་ས། ། ཉེ་སྦྱོར་རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད། ། གནས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། དགའ་བ་ས་དང་ཕྱེ་ལ་སྦྱར། ། ཞེས་སོ། ། གཞན་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་རོ། ། མོས་པ་སྤྱོད་པ་ནི་དྲོད་རྩེ་མོ་བཟོད་པ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ས་སྟེ་དང་པོའོ། ། ཆུའི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། ། རང་བཞིན་ དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ནས་བཅོམ་ལྡན་མོས་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མ་འབྲེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་གོང་དུ་མ་གསུངས་པ་དེས་ཞུས་པས། དེ་ནས་ཡང་ནི་བཤད་བྱ་བ་ནི་ཞུས་མ་ཐག་བཤད་ པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་སྟེ་གོང་དུ་བསྟན་ཀྱང་ཞེས་པའོ། ། བླ་མ་སློབ་མའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་གཉིས་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་སྔོན་ལ་བླ་མའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། ། གཞན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བུམ་པའི་དབང་ལ་སོགས་པ་དབྱེ་བ་དང་གསང་བའི་དབང་དང་ཤེས་རབ་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་དབང་དང་བཞི་པའི་དབང་ལ་སོགས་པ་དགོངས་པའི་དབང་ཡན་ཆད་ཐོབ་པ། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ། སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པས་རླབས་ཆེན་པོ་དང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དངོས་སོ། ། སློབ་མ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཚང་བའི་སློབ་མ་གཟུང་ ངོ་། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་དང་དོན་དང་བཅས་པར་བཤད་དོ། །

One attains the appearance of near-joy. The two applications are the ground of radiant joy. The nature of the near-application is inexpressible. Through the divisions of the locations and so forth, joy is distinguished and applied to the grounds. Thus it is said. Furthermore, it should be applied extensively. The stage of engagement through aspiration is the first ground, possessing the levels of heat, peak, acceptance, and the supreme mundane dharma. It is the fruit of the water empowerment. This concludes the explanation of the difficult points of the eighteenth chapter from the Lamp of Natural Joy. Having taught the measurements of the tantras and so forth, in order to establish the relationship between the master and the disciple, and because the sequence of the tantra had not been explained above, [the disciple] requested it. Then, immediately upon the request, the [Bhagavān] consented to explain it, as indicated by the phrase "even though it was taught above." Regarding the characteristics of the guru and the disciple: the phrase "the characteristics of the guru and disciple" and so forth refers to the characteristics of their relationship. Furthermore, first the qualities of the guru are taught. The phrase "others" and so forth refers to having obtained the vase empowerment and so forth, up to the secret empowerment, the wisdom-knowledge empowerment, the fourth empowerment, and the empowerments of the intended meaning. The guru is Vajrasattva in person, adorned with all qualities and great waves of conduct such as the mantra conduct, and endowed with compassion for sentient beings. The disciple should also be one who possesses such complete qualities. This concludes the explanation of the difficult points of the nineteenth chapter from the Lamp of Natural Joy. Having explained the characteristics of the master and so forth, the sequence of the tantra is explained together with its meaning.

ས་བོན་ལས་ནི་མྱུ་གུ་བཞིན། ། ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་མྱུ་གུ་དེ་ལས་སྡོང་བུ་དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་ བརྟག་པའི་རྒྱུད། དེ་ལས་རྒྱུད་ཕྱི་མ། དེ་ལས་ཕྱི་མའི་ཕྱི་མ། དེ་ལས་བཤད་པའི་རྒྱུད། དེ་ལས་སྙིང་པོའི་རྒྱུད། དེ་ལས་འབྲས་བུའི་རྒྱུད། དེ་ལས་རྨད་དུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་དོ། ། རྒྱུད་ཀུན་རིམ་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་མའི་རྒྱུད་དེ་ལྟར་ཤེས་པས་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པའི་རིམ་པ་ནི་འབྲེལ་པ་ ལ་རྒྱུད་ཅེས་བཤད་དོ། ། ཡང་ན་དོན་ནི་རྒྱུད་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དོན་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེས་མཚོན་པས་འབྲེལ་པ་ལ་རྒྱུད་ཅེས་པའམ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དོན་བརྗོད་པ་ལ་ནི་སྔར་བཞིན་རྒྱུད་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་རིམ་པ་གཉིས་ནི་རྒྱུད། ། ཅེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་ ཞུགས་པས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པ་འབྲེལ་བའོ། ། ལྷ་མོ་ནི་བོས་ནས་བཤད་པའོ། ། གང་དུ་སྐལ་ལྡན་མོ་ཞེས་པ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ས་སྟེ། དེ་ཡང་། ཤེས་རབ་ཐབས་གཉིས་ཕྲད་པའི་ས། ། དེ་ནི་རྒྱུད་དུ་བཤད་པ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་བསྲུབས་པ་ལས་ཟླ་བ་ཉི་མ་ཕྲད་ པ་གང་ཡིན་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སླར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རིགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་རྒྱུད་དུ་བཤད་དོ། ། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ལས་འབྱུང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཏནྟྲ་ནི་རྒྱུད་དེ།

"Just as a sprout from a seed" means that just as a sprout arises from a seed and from that sprout a stalk, so too from the Root Tantra comes the Explanatory Tantra, from that the Subsequent Tantra, from that the Subsequent-to-the-Subsequent, from that the Explanatory Tantra, from that the Essence Tantra, from that the Resultant Tantra, and from that the Marvelous Tantra. "All tantras in sequence" means that by knowing the preceding tantra in that way, the sequence of knowing the others is the connection, which is explained as "tantra." Alternatively, "the meaning is the tantra" means that because the meaning of Vajrasattva is indicated by words and letters, the connection is called "tantra"; or else, the expression of the meaning of Vajrasattva is called "holding the tantra" as before. Or else, "the two stages are the tantra" means that entering by way of the generation stage and attaining the completion stage is the connection. "Having called the goddess" refers to the explanation. Regarding "where the fortunate one," this is the ground of simultaneous abiding; as it is said: "The ground where wisdom and method meet is explained as the tantra." This means that from the churning of the father and mother, the meeting of the moon and sun is the fortune; that in which all Tathāgatas again become the single family of the Vajra Holder is explained as the tantra. Or else, "arising from primordial wisdom" and so forth refers to tantra as the continuum.

ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལྷའི་སྐུ་རྫོགས་ནས་ཐ་མལ་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་ སྤངས་ནས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་དངོས་པོ་འདྲེས་པ་ལས་ཚད་པའི་དགའ་བ་དེའི་རྣམ་པ་ལས་རང་བཞིན་དགའ་བ་དོན་དམ་པ་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆུའི་ཟླ་བ་ཉ་གང་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་ཨའི་དོན་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཨ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་དེ་གང་ལ་སྐྱེ་འགག་ མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ལས་ཀྱང་། ། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། ལུང་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། ཨ་ཞེས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ན་བདེ། ། བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྟེ། ། འགག་པ་མ་ཡིན་སྐྱེ་བ་མིན། ། སྐྱེ་འགག་གཉིས་དང་བྲལ་བ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེས་ནི་དམ་པའི་ཚུལ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཡང་བཤད་དོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཡིན་པར་བསྟན་པས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་མོས་བདག་རང་གི་ངོ་བོ་དང་རྒྱུད་གང་ཡིན་པ་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་གྱིས་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དོན་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་བཅོམ་ལྡན་མོ་རྙེད་པའོ། ། ལྷ་མོ་ཁྱོད་ནི་འབྱུང་བ་མིན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་ལས་ ཀྱང་མི་འབྱུང་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཡང་མི་སྐྱེ། གོང་ནས་འོག་ཏུ་ཡང་འཕོ་བ་མ་ཡིན། སྐྱེ་ཤིའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བའི་རླབས་ཅན་ནོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་འོད། །

Once the father and mother have perfected the deity’s body and abandoned the stains of ordinary conceptualization and so forth, the moon and sun substances merge. From the aspect of that intense joy, the natural joy—which is the ultimate, free from signs and so forth—abides conventionally like the full moon in water; this is the meaning of A. Why is that? A is without birth or cessation. That which is without birth or cessation is called the ultimate. As it is said in the Chanting the Names of Mañjuśrī: "The letter A is the supreme of all letters; emerging from within, it is unborn." The scriptures also teach this: "The A is bliss in the expanse of space; it is the abandonment of all expression; it is neither ceasing nor being born; it is not free from both birth and cessation." This explains the meaning of the tantra in the manner of the sublime. This concludes the explanation of the difficult points of the twentieth chapter from the Lamp of Natural Joy. Regarding the term "tantra," it is taught that it consists of the father and mother. Thus, the Blessed One was asked by the Goddess about her own essence and what the tantra is. The passage beginning with "Blessed One" and so forth is the teaching; the meaning of that which is difficult to realize is that the practitioner, possessing authentic wisdom, finds the Blessed Goddess. The passage beginning with "O Goddess, you do not arise" and so forth means that she does not arise from causes, nor is she born from one to another, nor does she transfer from above to below. She is the surging wave free from phenomena such as the signs of birth and death. Her own essence is the light of wisdom.

ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་སྔར་བསྟན་པ་དེའི་འོད། དེ་བས་ ན་རང་འོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་གསུངས་སོ། ། འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕྱེ་ན་ཕྱི་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ཤེས་རབ་དང་བཅས་པའི་དབྱེ་བའོ། ། གཞན་མིན་བདག་དང་ཁྱོད་མིན་ན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡབ་དང་ཡུམ་གཉིས་མེད་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའི། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན། མགོ་བོ་བཅད་པའི་མི་བཞིན་དུ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆོས་དང་འདྲ་བ་ཤེས་ནས་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་འབྲས་བུ་རྙེད་པ་ཡང་ལྷ་མོའི་ཡོན་ཏན་དུ་བརྗོད་དོ། ། དོན་དམ་ པར་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པར་ནི། ། མཆོག་གི་ནམ་མཁའི་གནས་ནས་བྱོན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ནམ་མཁའ་ནས་བྱོན་ནས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོར་གཤེགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས་སོ། ། དེ་ ནས་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་དུས་རྟག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ལོངས་སྤྱོད་ནི་འབྱུང་བའི་ཁུངས་སོ། ། ཆོས་ནི་གནས་པའི་རྟེན་སྤྲུལ་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཞིའོ། ། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པའི་གཟུགས་སུ་ནི། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལས་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ ཡབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཡུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གསང་སྣའི་སྙིང་པོ་ན་བཞུགས་སོ། ། ལངས་ན་བདེ་བ་ཡིན་པདྨ། །

Regarding the phrase "and so forth," this refers to the light of the Blessed One’s previously explained jñāna-bindu (wisdom drop). Therefore, it is described as "the insight of self-radiance." When distinguished by the categories of the conventional and the ultimate, this constitutes the division of the external and so forth, together with their respective insights. As for the passage beginning, "If it were neither you nor I," if the Father and Mother were not in union, it would be difficult even for a Tathāgata to attain [realization]. There would be the fault that the entire world could not obtain the unsurpassed fruit. Therefore, it is said, "Like a man whose head has been severed." Having understood that this is similar to the dharma of the Omniscient One, it is stated that the attainment of the fruit of the Vajra Holder by sentient beings is also due to the qualities of the Goddess. Although that is the case ultimately, in the conventional generation stage, it says, "Arriving from the supreme abode of space," and so forth. This means that having arrived from the supreme and extraordinary space of the mahāsukha-cakra (wheel of great bliss), she proceeds to the saṃbhoga-cakra (enjoyment wheel) and dwells in the dharma-cakra (dharma wheel). Thereafter, she remains forever in the nirmāṇa-cakra (emanation wheel). Great bliss, the bodhicitta, is the cause; the enjoyment is the source of arising; the dharma is the support for abiding; and the emanation is the natural ground. Regarding the phrase, "In the form of conventional aspects," and so forth, this means that from the conventional, the ultimate jñāna-kāya (wisdom body) dwells in the secret heart-mantra (hṛdaya) in the manner of the Father’s bodhicitta and the Mother’s bodhicitta. "When arisen, it is the bliss of the lotus."

ཐིག་ལེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྟོགས་ནས་རྙེད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་ རླུང་གིས་མེ་སྦར་བ་ལས་ལངས་ཏེ་སྤྲུལ་པར་འབར་བའོ། ། གཤེགས་ནས་བརྟེན་པ་ཀུན་ཀ་ཚིག། ཅེས་པ་ནི། ལྟེ་བ་ནས་གྱེན་དུ་གཏུམ་མོའི་འོད་གཤེགས་པས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྟོག་པའི་དངོས་པོའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བསྲེག་པའོ། ། རྒྱལ་བའི་ཐིག་ལེ་ཁྱེར་ནས་སུ། ། ཞེས་ པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ནས་གསེར་སྒོར་ཞུགས་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བདུད་རྩི་ལ་རོལ་ཅིང་ཡང་སྔར་གྱི་ལམ་ནས་འབབ་པའོ། ། ཡང་ནི་ཁྱོད་འདིར་བྱོན་པའི་དོན། ། ཞེས་པའི་ཐབས་དང་ལྷན་ཅིག་སྣོད་རང་གི་པདྨ་རུ་བྱིན་པའོ། ། དེ་ལ་འདི་སྐད་བསྟན་ཏོ། ། ཆོས་ ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བར་དུ་བསྲེགས་པའང་གསོས་ནས་ལྟེ་བའི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་ན་གནས་པའོ། ། དེའི་ཚེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས་ཡང་བཤད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་གསང་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་གསང་བ་དོན་རབ་འབྲིང་ཐ་མའི་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་བཤད་དོ། ། ཁུ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སྐབས་འདིར་གསང་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཁུ་བའི་ངོ་བོ་འཕུར་དང་བྲལ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁུ་བ་དེ་འགྲོ་བ་དང་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་བྷ་ག་ལ་གནས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་པ་དགའ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་དངོས་པོའོ། །

Regarding the phrase, "In order to realize the drop (bindu)," this means that having realized the drop of non-dual bodhicitta, one acts for the sake of attaining it through the union of method and insight. "Arising from the fire ignited by the wind and blazing in the emanation [chakra]" means that as the light of the caṇḍālī ascends from the navel, it incinerates all conceptual entities, such as the aggregates and elements of the dharma-chakra. "Having carried the drop of the Victor" means that the light of the Tathāgata, having entered the golden gate from the enjoyment [chakra] and so forth, enjoys the amṛta of great bliss and descends again by way of the previous path. "Furthermore, the purpose of your coming here" refers to bestowing [the drop] into the lotus of one's own vessel together with the method. Regarding that, it is taught as follows: having restored what was incinerated up to the dharma-chakra, it abides in the center of the emanation-chakra at the navel. The passage beginning with "At that time" and so forth is easy to understand. This concludes the explanation of the difficult points of the twenty-first chapter from the Lamp of Natural Joy. Having shown the essential nature of Mahāmudrā, it is explained further: "The bodhicitta is secret." This is explained in three ways according to the divisions of the secret meaning into superior, middling, and inferior. In this context, the "secret" refers to the seminal bodhicitta. "The essence of the fluid is free from flight," and so forth, means that the fluid is free from going, shifting, and so on. It abides in the bhaga of insight and abides in all sentient beings as the entity that experiences joy.

བཅོམ་ལྡན་མོས་གསོལ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སླར་ཞུས་ཏེ་བརྒལ་བ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁུ་བའི་གཟུགས་གསང་བ་ཡིན་ཕན་ཆད་ ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསང་བ་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་དབང་། གསང་བའི་དབང་ལ་སོགས་པ་བསྐུར་མི་དགོས་པར་ཐར་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་སླར་ལྷ་མོ་ལ་བསྐྱར་བའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུམ་དེ་ ནི་བདེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་བསྐྱེད་པའི་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གསང་བ་ཁུ་བ་ཡིན་པས་མ་ནོར་བར་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། ། འོན་ཀྱང་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་གཉིས་སུ་དབྱེའོ། ། དེ་ཡང་། དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཚིག་གིས་ ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་དྲང་དོན་དུ་བྱས་པའི་དབང་གིས་ཚིག་ཏུ་སྨོས་པས་སྐྱེ་ན་ཚིག་དང་དོན་དུ་ལྡན་ནོ། ། རྟེན་གྱི་དོན་ཕྱིར་ཡང་དག་ངེས་པའི་དོན། ། རྟེན་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་རྙེད་མི་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའི་གཟུགས་གསང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ཡང་། ངེས་པའི་དོན་ གྱིས་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་ལ། ཁུ་བའི་ངོ་བོ་རྟེན་མེད་ན་ངེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་རྙེད་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་དངོས་མེད་ཇི་ལྟར་འདི་རུ་སེམས། ། ཇི་ལྟར་དོན་མཐུན་གསང་ཞེས་པ་ནི་དཔེར་ན་ལུས་པོ་མེད་ན་སེམས་གནས་པ་མེད་པ་བཞིན། དཔེ་དེ་ལྟར་ཁུ་བ་མེད་ན་བདེ་བ་མེད་པ་ནི་དོན་ མཐུན་པའོ། ། འོ་ན་སྐྱེ་མཆེད་མུ་བཞི་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པའོ། །

The passage beginning with "The Blessed One was asked" and so forth is a further inquiry and challenge to the Blessed One: if the secret form of the seminal essence of bodhicitta were [already] known, then all sentient beings of the three realms would know that secret; consequently, there would be the fault that liberation would occur without the need to confer the vase empowerment, the secret empowerment, and so forth. The Blessed One replied, "The Mother of the Buddhas," and so on, which is a response back to the goddess. That she is the "truth" and so forth means that the secret seminal essence of bodhicitta is the mother who gives birth to the five families of the Tathāgatas and so on; therefore, it must be held with unerring certainty. However, even though that is so, it is divided into two: the provisional meaning and the definitive meaning. Regarding that, the phrase "endowed with the words of the provisional meaning" means that by virtue of being treated as provisional, when expressed in words, it is endowed with both words and meaning. "Because it is the basis, it is the definitive meaning; without a basis, the fruit will not be found" means that although relying on the secret seminal essence of bodhicitta is the provisional meaning, through the definitive meaning one finds the wisdom of bliss. If the essence of the seminal essence lacks a basis, the fruit of definitive wisdom will not be found. "How can the mind exist here without a physical body? How is the secret consistent with the meaning?" means that, for example, just as the mind cannot abide without a body, in that same way, bliss cannot exist without the seminal essence; this is the consistency of the meaning. One might then ask: "In the four formless sense bases, there is no form. Therefore, how is the teaching on the dharma of desire [applicable]?"

ཁུ་བའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ལུས་ཏེ། དེ་ན་བདེ་བའི་སེམས་ཡོད་པའི་མི་འགལ་ལམ་ཞེ་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་མེ་ཏོག་གཟུགས་མེད་པར་དྲིའི་དངོས་པོ་མི་འབྱུང་བའི་ དཔེ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དབང་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཁམས་པའི་དབང་དུ་ཆོས་བསྟན་པའོ། ། དེས་ནི་ཐ་མའི་གསང་བ་བསྟན་ཏོ། ། དྲང་བའི་དོན་མིན་ངེས་པའི་དོན་ཡང་མིན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བསྐྱེད་རིམ་དང་བྲལ་ནས་དོན་དམ་པའི་རྫོགས་པའི་གསང་བ་སྟེ་རབ་ཀྱི་ གསང་བ་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་འབྲིང་གི་དོན་གྱིས་སུ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྲིང་གི་གསང་བ་སྟེ། དེ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བ་རབ་ཀྱི་གསང་བ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྙེད་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའི་ དཀའ་བ་བཀྲལ་བའོ། ། ། ། གསང་བའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་རང་བཞིན་རྟོགས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་དགོངས་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་མོས་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཡང་ཞུ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་མགོན་མ་མཆིས་པའི་མགོན་དུ་གྱུར་པའི་མགོན་པོ་ཞེས་དབྱངས་སྙན་ཅིང་འཇམ་པ་བརྗོད་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཇི་ལྟ་བ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་སྟེ་ལྷ་མོས་སོ། །

If one asks, "Is it not contradictory for the body, which is the form of the seminal essence, to possess a mind of bliss?" that is indeed true; however, it is not a teaching given in terms of the formless realm, where the substance of fragrance does not arise without a flower. Rather, this teaching is given in terms of the desire realm. Thus, the secret of the lowest [level] is shown. The statement, "It is neither of provisional meaning nor of definitive meaning," and so forth, shows the secret of the superior [level], which is the ultimate completion stage, free from the conventional generation stage. Alternatively, the statement, "By means of the meaning of the middling," and so forth, shows the secret of the middling [level]. Through that, the secret of the superior natural joy will be found. That which is found is the inexpressible essence, the nature of space. This concludes the explanation of the difficult points of the twenty-second chapter from the Lamp of Natural Joy. Regarding the secret meaning, the Blessed One spoke of "natural joy." Thinking that if this nature is realized, it is the ultimate root of all phenomena, the Goddess then requests further clarification from the Blessed One, Mañjughoṣa, and so forth. She addresses the Blessed One Vajrasattva as the "Protector who has become the protector of the protectorless," and with a melodious and gentle voice, she asks: "What is the nature of natural joy, the meaning of all phenomena as you have previously established it?" Thus she asks, the Goddess.

དེ་ལྟ་བུའི་ཚིག་ཐོས་ནས་ཞེས་པ་ནི་རང་ བཞིན་དགའ་བའི་དོན་དམ་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཐོས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅང་མི་གསུང་བའི་དངོས་པོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་དོན་ལ་ཞུགས་ཏེ་བཞུགས་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་དགའ་བའི་དོན་ནི་མཆོག་དང་ཆད་པའི་གཉིས་ ལས་གྲོལ་བ། ཚིག་དང་བྲལ་བ། ཡི་གེ་དང་བྲལ་བ། རྒྱུ་འབྲས་སྤངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའོ། ། ཟད་པ་མེད་ཅིང་འཕེལ་བ་མེད། ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། ། འོང་བ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བ་མེད། ། འཕོ་བ་མེད་ཅིང་གནས་པ་མེད། ། ཐོག་མ་མ་ཡིན་ཐ་མ་མིན། ། དབུ་མ་མིན་ཞིང་མཐའ་ཡང་མིན། ། མྱ་ངན་འདས་མིན་འཁོར་བ་མིན། ། གཟུང་བ་མ་ཡིན་འཛིན་པ་མིན། ། ཤེས་རབ་ཐབས་སུ་སྙོམས་འཇུག་འདི། ། ཐམས་ཅད་དེར་ནི་འདུས་པ་ཡིན། ། རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་དུས་ཤེས་པ། ། དུས་དང་བྲལ་བ་རང་བཞིན་དོན། ། དེ་ལྟའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པ། ། ཤར་བ་མེད་ཅིང་ ནུབ་པ་མེད། ། གཉིས་པོ་གང་སྦྱར་བ་ཡི་དུས། ། དེ་ནི་རང་བཞིན་དགའ་བར་བཤད། ། ཅེས་སོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་མོ་ཞེས་པ་ནས། ཅང་མི་སྨྲ་བར་བཞུགས་སོ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་དོན་ཞུས་པས་འགྱོད་པའོ། ། དེའི་དུས་སུ་བྱ་བ་ནས་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་། ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་མོ་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྣ་ཚོགས་པདྨའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་པའི་ཚོགས་པའོ། ། པདྨ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་སྐྱོན་དང་ བྲལ་བའོ། །

Regarding the phrase "having heard such words," this refers to hearing the words concerning the nature of the ultimate, natural joy that is free from conceptual elaboration. The passage beginning with "the Blessed One, by means of the state of silence" and so forth, indicates that he remained having entered into the meaning of natural joy. Why is that? Because the meaning of natural joy is liberated from the two extremes of eternalism and nihilism; it is free from words, free from letters, and transcends cause and effect. It is as follows: "Without exhaustion and without increase, Without birth and without cessation, Without coming and without going, Without transition and without abiding, Neither beginning nor end, Neither middle nor limit, Neither nirvāṇa nor saṃsāra, Neither grasped nor grasper— This meditative equipoise of wisdom and method Is the convergence of all things therein. The Lord of Yogis, knowing the time, Is the natural meaning free from time. Such is the ultimate natural meaning: Without arising and without setting. The time when the two are joined Is explained as natural joy." Thus it is said. Then, from the words "the Blessed One" up to "remained silent," the meaning of the nature was requested, and [the Blessed One] felt regret. At that time, from the words "the activity" up to "appearing as various," the Blessed One, together with the retinue, saw the source of phenomena (dharmodaya) as empty within the various lotuses, and so forth. Furthermore, "various" refers to the assembly together with the retinue. "Lotus" refers to the expanse of the unborn nature of phenomena (dharmatā), free from defects.

ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ནི་སྔར་བཤད་དོ། ། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། ཀྱེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མོ་འཁོར་དང་བཅས་པས་དྲིས་པའོ། ། ལྷའི་དབང་ཕྱུག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་དོ། ། རིག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲིས་པ་ལ་ལན་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ཀྱང་འདིར་ནི་ཤེས་རྒྱུ་འམ། རིག་རྒྱུ་འམ། རྟོགས་པ་མེད་པ་ལ་བསྟན་དུ་མེད་པ་སྟོན་ཅིག་གསུངས་པས་ན་ལན་མེད་པས་ན་བཞུགས་ཞེས་བཤད་ དོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བ་དཔེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱོང་བ་ཡིན་ཞེ་ནའོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་ནམ་མཁའ་བཞིན་སྣང་བ་མེད་དེ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དཔེར་ན་བུ་མོ་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པའི་བདེ་བ་ཤིན་ཏུ་ རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ལུང་ལས་ནི། ཇི་ལྟར་གཞོན་པའི་ཆགས་དགའ་དང་། ། ཇི་ལྟར་ལྐུགས་པའི་རྨི་ལམ་དང་། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མིག་རྒྱས་བཏབ། ། རང་བཞིན་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། རྟོགས་ཤིག་རབ་རྟོགས་ བྱེད་པ་ན། ། གསལ་འགྱུར་འདི་ནི་བཞི་པ་ཡིན། ། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་མཁའ་དང་མཚུངས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེས་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་དོན་རྙེད་པའོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའི་དཀའ་བ་བཀྲལ་ བའོ། ། ། །

The source of phenomena (dharmodaya) has been explained previously. Emptiness and so forth are not explained here as they are easy to understand. The passage beginning with "O Bodhisattva" and so on is the question asked by the Blessed Lady together with her retinue. The passage beginning with "By the Lord of Gods" and so on is easy to understand. As for the question "Why?"—the meaning of the passage beginning with "the inexpressible nature" and so on has been explained previously. Regarding the statement "because there is no awareness, there is no answer to the question," although this was previously taught, here it is shown that because there is nothing to be known, nothing to be perceived, or nothing to be realized, it is "inexpressible"; thus it is said that "there is no answer, therefore he remains." If one asks, "How does the joy of the nature appear, and how is it experienced conventionally?"—the joy of the nature is like space, without appearance, being free from all appearances. As for the experience, conventionally it is, for example, like the extremely abundant bliss of a sixteen-year-old girl. Regarding this, the scripture says: "Just as the passion of the youth, just as the dream of the mute, so too is suchness sealed; this nature is extremely subtle." Furthermore, it is taught: "When one realizes and thoroughly realizes, this clarity is the fourth; the essence of wisdom is extremely subtle, Vajrasattva equal to space." By this, the meaning of the joy of the nature, which is not any thing at all, is found. This concludes the explanation of the difficult points of the twenty-third chapter from the Lamp of the Joy of Nature.

གཞན་རྣམས་ནི་བླ་མས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་རང་བཞིན་དགའ་བའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་བུ་མེད་པས་མ་བཤད་དོ། ། དེ་བས་ན་འདིར་བསྡུས་པའོ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྡོམ་གང་ཡིན། ། སུས་ཤེས་རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་ སྟེ། ། དེ་ནི་བདག་གིས་གསལ་བཤད་པ། ། རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོར་བཟོད་པར་གསོལ། ། དབང་བཞི་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། ། སྐབས་སུ་བཤད་བཞིན་ཕྱེ་བ་ཡིས། ། དགའ་བ་བཞི་ཡི་འབྲས་བུ་བཙལ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་བཟོད་པར་གསོལ། ། སྨྱོན་པ་ལྟ་བུའི་ཚིག་ ཡིན་ཡང་། ། དྲན་པ་ལྟ་བུའི་དོན་འབྱུང་བས། ། སངས་རྒྱས་ལྟ་བུའི་བླ་རྣམས་ལ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བཟོད་པ་གསོལ། ། རང་བཞིན་དགའ་བའི་རིན་ཆེན་འདི། ། ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་མས་གསལ་བར་བྱས། ། རྙེད་ནས་དབུལ་ཕོངས་བྲལ་བ་བཞིན། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་རིན་ཆེན་ཤོག། ། རང་བཞིན་ དགའ་སྒྲོན་དཀའ་འགྲེལ་འདི། ། བདག་གིས་བརྩམས་པའི་དགེ་བ་འདིས། ། ཁམས་གསུམ་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་གྱུར་ནས། ། རང་བཞིན་དོན་ནི་རྙེད་པར་ཤོག། དཔལ་རང་བཞིན་དགའ་བའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དཀའ་འགྲེལ། ཁོག་དོན་བསྡུས་པ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་ཞལ་སྔ་ ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། རྒྱ་གར་ཀྱི་མཁན་པོ་མ་ཧཱ་ཡོ་གཱི་ཤྲཱི་པྲཛྙཱ་གུཔྟས་བསྒྱུར་ཅིང་བཤད་པའོ། ། རིན་ཆེན་ལྟ་བུའི་འགྲེལ་པ་འདི། ། སྣོད་དང་ལྡན་པའི་བུ་ལ་གཏད། ། མུན་པ་ལྟ་བུའི་དབང་མེད་ལ། ། ལྕགས་ཀྱུ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་བསྡོམས། ། ཞེས་གཏད་པའི་གཏད་ཚིག་ཆོ་ག་དང་ བཅས་པའོ། །

The others will be explained by the Guru as they proceed; however, because the root of all is the jewel of natural joy (svabhāva-ananda), which is like a precious gem, it has not been explained here as it would be fruitless. Therefore, this is a summary. Whoever knows the summary of natural joy is a lord of yogis (yogīśvara). I have explained it clearly; may the ḍākinīs of nature grant their forbearance. By the yogi who has obtained the four empowerments, through the divisions explained in their proper context, they should seek the fruit of the four joys. May the four ḍākinīs grant their forbearance. Although these words are like those of a madman, they give rise to a meaning like mindfulness. To the gurus who are like Buddhas, I ask for their illusory forbearance. This jewel of natural joy has been illuminated by the lamp of wisdom (jñāna-pradīpa). Having found it, just as one is freed from poverty, may it become a jewel for all sentient beings. Through this merit of composing this commentary on the lamp of natural joy, may the three realms become the lamp of wisdom, and may the ultimate meaning of nature be found. The commentary on the Śrī-svabhāva-ananda-pradīpa, a summary of the essential meaning, composed by the great master Vajragupta, is complete. Translated and explained by the Indian abbot Mahāyogīśrī Prajñāgupta. "This jewel-like commentary is entrusted to a worthy son. To those without empowerment, who are like darkness, it is bound with a mind like a hook." Thus, it is accompanied by the ritual of the words of entrustment.